Thông tin sách

Tên sách: Trang viên Mansfield

Nguyên tác: Mansfield Park

Tác giả: Jane Austen

Người dịch: Thanh Vân

Công ty phát hành: Liên Việt

Nhà xuất bản: NXB Văn Học

Trọng lượng vận chuyển: 660g

Kích thước: 13.5 x 20.5 cm

Số trang: 526

Ngày xuất bản: 01/2012

Giá bìa: 99.000₫

Thể loại: Kinh điển - Tình cảm Lãng mạn

Thông tin ebook

Type+Làm ebook: thanhbt

Ngày hoàn thành: 28/04/2015

Dự án ebook #7 thuộc Tủ sách BOOKBT

Ebook này được thực hiện nhằm chia sẻ cho những bạn không có điều kiện mua sách!

Còn nếu bạn có khả năng hãy mua ủng hộ nha!

Giới thiệu

“Trang viên Mansfield” là cuốn tiểu thuyết Jane Austen viết từ năm 1812 đến năm 1814. Đây là tác phẩm nhiều tham vọng nhất của Austen, về độ dài, miêu tả tính cách đa dạng và phạm vi các chủ đề. Tác phẩm xoáy vào việc giáo dục đạo đức cá nhân trong ba gia đình thuộc ba tầng lớp khác nhau trong xã hội lúc bấy giờ.

Fanny Price, nhân vật nữ chính trong truyện, là con gái thứ của một gia đình nghèo đông con. Vì không thể nuôi nổi gia đình, bà Price đã quyết định gửi cô cho người chị ruột của mình nuôi nấng. Fanny được sống trong trang viên Mansfield cùng bốn người con của ông bà Bertram, hai công tử và hai tiểu thư. Gồm Tom, Edmund, Maria và Julia Bertram.

Cô là một thiếu nữ nghèo hiền hậu, nhu mì, thông minh, nhạy cảm, giàu đức hy sinh, chân thành với nguyên tắc của mình, song quá khiêm nhường và bị ngược đãi. Cô phải chống chọi lại những hậu quả này, đồng thời xem xét lại tình cảm riêng của mình, trong lúc chịu đựng sự thờ ơ phi lý, nệ cổ và thái độ coi thường, hợm hĩnh của những người quanh cô.

Edmund Bertram là anh họ của Fanny, cậu dí dỏm và hấp dẫn khi được phép sống tự nhiên, nhưng do nhiều tình huống bắt buộc phải dè dặt, nên anh có vẻ cứng nhắc và hay suy xét. Còn anh em Henry và Mary Crawford mồ côi sớm, được chú thím thuộc tầng lớp thượng lưu ở Luân Đôn nuôi dưỡng. Chú thím yêu quý song không quan tâm giáo dục đạo đức cho họ, nên tuy tràn đầy sức sống và hấp dẫn, cả hai đều ích kỷ, phù phiếm và nông cạn không sao cứu vãn nổi.

Edmund bị hấp dẫn bởi Mary nhưng lại đau khổ vì cô. Henry sau khi bỏ ý định quyến rũ hai cô em gái của Edmund thì nhận ra mình bị cuốn hút bởi sự dịu dàng, thùy mị của Fanny. Trong khi đó, Fanny nhận ra mình yêu anh họ Edmund của mình biết nhường nào nhưng vẫn im lặng chờ đợi. Họ bị vướng vào vòng xoáy tình cảm rắc rối.

Tuy nhiên, Fanny và Edmund là hai con người sinh ra là để cho nhau, sau bao khó khăn và trưởng thành của cả đôi bên, họ đã đi đến hôn nhân.

Cuốn tiểu thuyết nêu bật sức mạnh đạo đức thể hiện chiều sâu của tâm hồn, các nhân vật nữ thùy mị và thực tế, sẵn sàng hy sinh cơ hội được hưởng hạnh phúc trần thế hơn là hành động ngược lại tiêu chuẩn đạo đức cơ bản của họ, không ngừng đề cao tình yêu vị tha và biết quên mình, nhận thức được những giới hạn, sự bí ẩn của trí tuệ và tính cách con người.

Tác phẩm này đã được dựng thành phim.

Về tác giả

Jane Austen (1775-1817) là nhà tiểu thuyết Anh, nổi tiếng vì những đề tài sâu sắc, dí dỏm về xã hội nước Anh đầu thế kỷ 19. Austen được tôn vinh là một trong những nhà tiểu thuyết vĩ đại nhất của thế kỷ 19 và 20.

Các tác phẩm nổi tiếng của bà: Kiêu hãnh và định kiến, Lý trí và tình cảm, Thuyết phục, Emma, Trang viên Mansfield và Tu viện Northanger.

“Tiểu thuyết của Jane Austen thực sự là những câu chuyện đích thực của trái tim. Sự quyến rũ của những cuốn tiếu thuyết ấy là mạch lãng mạn chảy ngầm dưới những câu chuyện tình, là tài phân tích tâm lý cảm xúc của nhân vật nữ một cách phi thường, là khả năng khắc họa những hình ảnh lý tưởng khác nhau của các chàng trai khiến trái tim độc giả nữ mê muội, là chất hài hước thể hiện một con mắt quan sát xã hội rất sắc sảo, là kết thúc có hậu khi tất cả các nhân vật nữ sau nhiều sóng gió đều tìm được tình yêu đích thực… Có lẽ Jane Austen không chỉ quá lãng mạn mà còn quá thông minh.”

Mục lục

Chương 1

Chương 2

Chương 3

Chương 4

Chương 5

Chương 6

Chương 7

Chương 8

Chương 9

Chương 10

Chương 11

Chương 12

Chương 13

Chương 14

Chương 15

Chương 16

Chương 17

Chương 18

Chương 19

Chương 20

Chương 21

Chương 22

Chương 23

Chương 24

Chương 25

Chương 26

Chương 27

Chương 28

Chương 29

Chương 30

Chương 31

Chương 32

Chương 33

Chương 34

Chương 35

Chương 36

Chương 37

Chương 38

Chương 39

Chương 40

Chương 41

Chương 42

Chương 43

Chương 44

Chương 45

Chương 46

Chương 47

Chương 48

Chương 1

Khoảng ba chục năm trước, cô Maria Ward ở Huntingdon, chỉ vẻn vẹn có bảy ngàn bảng may mắn quyến rũ được ngài Thomas Bertram ở Trang viên Mansfield, hạt Northampton, và bằng cách ấy đã leo lên địa vị phu nhân của một tòng nam tước, với mọi tiện nghi và các thứ kèm theo của một tòa nhà lộng lẫy và khoản thu nhập lớn. Toàn thể Huntingdon tán tụng là một cuộc hôn nhân huy hoàng, và bác cô, một luật sư, đã cho cô ít nhất ba ngàn bảng như một lời khẳng định hùng hồn về việc này. Cô có hai em gái, hẳn sẽ được lợi vì sự nâng cao phẩm giá của cô, những người quen biết đều nghĩ cô Ward và cô Frances xinh đẹp chẳng kém gì cô Maria, và họ chẳng hề ngần ngại tiên đoán rằng hôn nhân của các cô chắc cũng sẽ thuận lợi tương tự. Nhưng chắc rằng số đàn ông giàu có trên đời không nhiều như số phụ nữ kiều diễm xứng đôi với họ. Sáu năm sau, cô Ward gắn bó với đức cha Norris, một người bạn của anh rể, là người hầu như không có chút tài sản riêng tư nào, và tình trạng của cô Frances còn tệ hơn. Thực ra, cuộc hôn nhân của cô Ward cũng không đến nỗi nào, vì ngài Thomas vui vẻ cho người bạn một khoản thu nhập để sinh sống ở trang viên Mansfield, và ông bà Norris bắt đầu cuộc sống vợ chồng hạnh phúc với khoản chu cấp rất ít ỏi, chưa đầy một ngàn bảng một năm. Còn cô Frances, theo lối nói thông thường, đã kết hôn hoàn toàn trái ý gia đình vì chọn một đại uý hải quân thiếu giáo dục lại không của cải, không có các mối quan hệ xã hội. Ngài Thomas Bertram có quan tâm, xuất phát từ phương châm xử thế và lòng kiêu hãnh, từ ý muốn chung là làm việc tốt và khao khát được thấy mọi người liên quan đến ngài ở vị thế được kính trọng, nên sẵn lòng sử dụng lợi thế là em gái của phu nhân Bertram, nhưng nghề nghiệp của chồng Frances thật khó mà với tới, và trước khi ngài có thời gian nghĩ ra cách giúp họ, mấy chị em đã xảy ra bất hòa lớn. Nó là kết quả tự nhiên do cách hành xử của mỗi người và một cuộc hôn nhân quá ư thiếu thận trọng như thế hầu như bao giờ cũng nảy sinh. Muốn tránh bị quở trách vô ích, bà Price không bao giờ viết cho gia đình về việc này ngay cả sau khi lấy chồng. Phu nhân Bertram là một phụ nữ bình thản, dễ tính và lười biếng, nên tạm bằng lòng nhượng bộ em gái và không nghĩ đến việc này nữa; nhưng tính bà Norris ưa hoạt động nên không thể hài lòng cho đến khi viết xong một bức thư dài và giận dữ gửi Frances, vạch ra cách hành xử điên rồ của em gái và đe dọa mọi hậu quả tồi tệ có thể xảy ra. Đến lượt bà Price mếch lòng và phẫn nộ, thư trả lời của bà làm từng bà chị gái thấm thía sự cay chua và dành những lời phê phán rất bất kính về tính kiêu hãnh của ngài Thomas, khiến bà Norris không thể kiềm chế nổi và đặt dấu chấm hết cho mọi sự giao thiệp giữa họ suốt một thời gian dài.

Nhà họ ở cách xa nhau, và các giới họ giao lưu lại quá ư khác biệt nên gần như chặn hẳn mọi phương tiện nghe tin về nhau suốt mười một năm sau đó, hoặc chí ít cũng làm ngài Thomas rất ngạc nhiên khi thỉnh thoảng, bà Norris thuật lại với họ bằng giọng giận dữ là Frances lại có thêm một đứa con nữa. Song đến cuối năm thứ mười một, bà Price không còn đủ sức nuôi giữ sự kiêu hãnh và oán giận trong lòng, hoặc để mất mối quan hệ có khả năng giúp đỡ bà. Một gia đình đông con và vẫn còn tăng thêm, còn người chồng chẳng đỡ đần gì mấy nhưng không hề kém cạnh trong việc đua bạn đua bè và rượu ngon, thu nhập lại quá ít ỏi không đáp ứng nổi các nhu cầu của họ, khiến bà thiết tha tìm đến những người ruột thịt mà bà đã bỏ lơ một cách bất cẩn, và gửi cho phu nhân Bertram một bức thư, thổ lộ sự ân hận và thất vọng vì có quá nhiều con và thiếu thốn gần như mọi thứ, song không thể tống khứ tất cả để hòa giải. Bà sắp sinh đứa thứ chín, và sau khi than vãn về hoàn cảnh và van nài họ đỡ đầu cho đứa bé đang mang thai, bà không thể che giấu cảm nghĩ không biết sau này nuôi nấng tám đứa con đã có ra sao. Con trai đầu lòng của bà mới lên mười, một cậu bé tính tình hăng hái, ao ước được bước vào đời, nhưng bà thì làm gì được? Liệu sau này ngài Thomas có cơ hội nào cho nó được làm việc tại cơ ngơi của ngài ở Tây Ấn không? Với nó, sẽ không có việc nào là thấp kém, hay ngài Thomas nghĩ gì về Woolwich? Hoặc gửi thằng bé đến phương Đông có được không?

Bức thư không phải là vô ích. Nó tái lập sự hòa bình và ân cần. Ngài Thomas thân mật gửi lời khuyên và các việc làm, phu nhân Bertram gửi tiền và đồ vải lanh cho đứa trẻ, còn bà Norris viết nhiều thư.

Những việc đó hiệu quả ngay tức thì, chỉ trong vòng một năm bà Price đã gặt hái được một thuận lợi quan trọng. Bà Norris hay theo dõi người khác, đã không gạt cô em gái nghèo và gia đình cô ra khỏi tâm trí, tuy rằng họ đã làm mọi thứ cho bà Price, hình như bà vẫn còn muốn hơn thế: rốt cuộc, bà không thể giữ kín mong muốn của mình, là bà Price nghèo khổ nên giảm bớt trách nhiệm và chi phí hoàn toàn cho một đứa trong đàn con đông đúc của mình. Phu nhân Bertram đồng ý với bà ngay lập tức:

- Nếu họ ở trong số người nhận chăm sóc đứa con gái lớn nhất của dì ấy, con bé hiện lên chín, lứa tuổi đòi hỏi được săn sóc hơn người mẹ khốn khổ của nó có thể đem lại? Những phiền toái và phí tổn chẳng thấm gì so với lòng nhân từ của việc này. Chị nghĩ chúng ta không thể làm tốt hơn, cứ cho đón con bé về đây, - bà nói.

Ngài Thomas không thể ưng thuận ngay lập tức và hoàn toàn. Ngài cân nhắc và lưỡng lự - đây là một trách nhiệm nghiêm túc nhận nuôi dưỡng một cô bé như thế ắt phải lo liệu cho thỏa đáng, nhỡ đâu rứt nó ra khỏi gia đình lại là một hành động tàn nhẫn thay vì tử tế. Ngài nghĩ đến bốn đứa con của ngài - có hai con trai đến tình yêu thương giữa các anh em họ vv và vv, nhưng chưa kịp đưa ra lời phản đối, thì bà Norris đã ngắt lời ngài bằng cách trả lời họ tất cả, dù có nói rõ hay không.

- Anh Thomas thân mến, em rất hiểu và đánh giá cao sự hào phóng và tế nhị trong các quan niệm của anh, chúng thực sự là một phần trong phẩm hạnh chung của anh trong mọi cách thức và phép tắc với đứa bé dù được ai nhận nuôi đi nữa, em chắc rằng em là người cuối cùng trên đời dám nhận phần này, dù là nhỏ xíu. Em không có con, nên em còn biết trông đợi vào bất cứ dịp may nào có thể được ban cho, ngoài những đứa con của các chị em gái? Em tin rằng nhà em cũng nghĩ vậy, anh cũng biết em là một phụ nữ không hay nói và thề thốt. Chúng ta đừng e sợ một hành động tốt đẹp vì một việc vặt. Hãy cho con bé ăn học, đưa nó vào đời một cách hợp thức và cược mười ăn một là nó sẽ có cách sống tử tế, không ăn bám bất cứ ai thêm nữa. Một đứa cháu của chúng ta, hay chí ít là cháu của anh chị, sẽ không lớn lên trong vùng này mà không có nhiều thuận lợi. Em không nói nó xinh đẹp như các chị họ. Em dám chắc là con bé không được như thế, nhưng nó sẽ được giới thiệu vào xã hội vùng này trong những hoàn cảnh rất thuận lợi, và rất có thể sẽ tạo cho nó một nền tảng đáng khen. Anh đang nghĩ đến các con trai anh, nhưng anh không thể biết hết mọi sự trên đời đều có thể xảy ra, chúng sẽ được nuôi dưỡng cùng nhau như anh em chứ? Đây là điều không thể về mặt đạo đức. Em chưa bao giờ biết một trường họp nào như thế. Trên thực tế, đây là cách cẩn thận duy nhất chuẩn bị đầy đủ cho mối quan hệ. Cứ cho nó là một cô gái xinh đẹp, bảy năm nữa Tom và Edmund mới nhìn thấy nó lần đầu, em dám chắc sẽ là mối phiền lụy. Song nghĩ đến con bé chịu cảnh trưởng thành xa cách chúng ta, nghèo khổ và bị bỏ mặc, là đủ để bất cứ chàng trai dịu dàng nào cũng thương nó. Nhưng nuôi dạy nó với các con anh ngay từ bây giờ và thì dù nó có vẻ đẹp thiên thần, nó sẽ không bao giờ là gì khác một cô em gái.

- Dì nói rất thực tế, - ngài Thomas đáp, - khiến tôi đỡ nghĩ đến trở ngại tưởng tượng khi nghĩ một kế hoạch sao cho phù hợp với vị trí họ hàng của từng người. Ý tôi là cứ theo dõi đã, không nên lơ là một cách khinh suất, như thế mới là thực sự giúp cô Price và làm chúng ta rạng danh, chúng ta phải ngăn chặn con bé, hoặc từ nay trở đi phải chú ý đến nó vì mọi tình huống đều có thể xảy ra cho một cô gái, biết đâu mọi sự không như những mong mỏi lạc quan của dì.

- Em rất hiểu ý anh, - bà Norris kêu lên, - anh vốn hào phóng và cẩn trọng trong mọi việc, và em chắc chúng ta sẽ không bao giờ bất đồng về điểm này. Anh thừa biết là em có thể làm bất cứ việc gì, em luôn sẵn sàng làm vì lợi ích của những người em yêu quý, dù có thể chưa bao giờ em quan tâm đến con bé bằng một phần trăm như với những đứa con yêu quý của anh chị, và riêng em tuy chưa chú ý gì đến nó về mọi mặt, song em sẽ tự căm ghét mình nếu em bỏ mặc nó. Nó chẳng là con của em gái em sao? Lẽ nào em có thể nhìn nó thiếu thốn trong khi em có thể cho nó miếng ăn hàng ngày? Thưa nam tước Thomas quý mến, tuy em có tấm lòng nồng hậu song cũng đầy khiếm khuyết, và dù nghèo, em thà từ bỏ những nhu cầu thiết yếu trong đời còn hơn làm một việc keo kiệt. Vì vậy, nếu anh không phản đối, ngày mai em sẽ viết thư cho cô em gái tội nghiệp và đề nghị như thế; và ngay khi mọi việc ổn thoả, em sẽ thu xếp việc đưa con bé đến Mansfield, anh chị không phải lo việc đó. Anh thừa biết em chẳng bao giờ để ý đến những phiền hà cho mình. Em sẽ cử nhũ mẫu đến London, và bà ấy có thể ở lại nhà anh họ là một người bán yên cương, rồi hẹn gặp con bé ở đấy. Người ta có thể dễ dàng đưa con bé từ Portsmouth đến London bằng xe ngựa, và có thể được bất cứ người tử tế nào có dịp đi cùng trông nom. Em chắc là lúc nào cũng có vợ một thương nhân đáng tin cậy hoặc người nào đó cùng đi.

Ngoài việc nhờ người anh họ của nhũ mẫu, ngài Thomas không phản đối điều gì nữa, và dù đỡ tốn kém, giá như thay thế cuộc hẹn với một người đáng kính hơn, mọi việc coi như đã ổn, ngài có niềm vui của một kế hoạch đầy nhân từ. Công bằng mà nói, lẽ ra không nên phân chia cảm giác hài lòng bằng nhau, vì ngài Thomas đã quyết định sẽ là người bảo trợ thực tế và phù hợp cho đứa trẻ đã chọn, còn bà Norris không hề có ý định chi bất kỳ khoản nào trong việc nuôi dưỡng cô bé. Những khi có mặt, bàn bạc và dự tính, bà tỏ ra nhân đức triệt để và không ai hiểu rõ cách điều khiển tính hào phóng của người khác hơn bà: ngoài sự mê tiền ngang với tính thích sai khiến, bà còn biết cách tiết kiệm cho mình cũng như biết tiêu tiền của bạn bè. Lấy chồng có thu nhập eo hẹp hơn khiến ngay từ đầu bà đã quen với việc cần phải hết sức tiết kiệm, ban đầu là cẩn thận, chẳng mấy chốc biến thành sự lựa chọn, là mục tiêu của sự lo lắng cần thiết, do cảnh không con mang lại. Nếu có một gia đình để chu cấp, có lẽ không bao giờ bà Norris dành dụm tiền nong, nhưng không phải lo toan việc đó nên chẳng có gì ngăn cản tính căn cơ hoặc giảm bớt sự tích cóp của bà, thêm thắt một khoản ngoài thu nhập hàng năm mà họ chẳng bao giờ động đến. Triệt để tuân theo phương châm này, không hề bị tình yêu thương em gái làm mất tác dụng, bà không thể nhắm vào số tiền gửi ở ngân hàng đang tăng và thu xếp một công cuộc từ thiện tốn phí như thế. Mặc dù có lẽ bà ít hiểu bản thân, vì lúc đi bộ từ nhà đến nhà cha xứ sau cuộc nói chuyện này, bà sung sướng tin mình là người chị và người bác có đầu óc hào phóng nhất trên đời.

Khi chủ đề này được nêu ra lần nữa, quan điểm của bà càng được giải thích đầy đủ hơn khi đáp lại câu hỏi điềm đạm của phu nhân Bertram:

- Này dì, con bé sẽ đến nhà dì hay nhà anh chị trước? - Ngài Thomas nghe thấy và hơi ngạc nhiên, vì nó hoàn toàn nằm ngoài khả năng bà Norris nhận san sẻ bất cứ trách nhiệm nào về đứa cháu gái. Ngài coi con bé như một người thêm vào đặc biệt ở nhà cha xứ, làm người bầu bạn cần thiết cho bà bác không con cái, nhưng ngài đã thấy mình hoàn toàn nhầm. Bà Norris rất lấy làm tiếc mà nói rằng cô bé sẽ ở với họ, ít ra sẽ là thế, không có gì phải bàn. Tình trạng sức khoẻ tồi tệ của ông Norris khiến bà không thể làm việc đó: ông ta không thể chịu được sự ồn ào của một đứa trẻ hơn chịu tiếng vo vo của một con ruồi, nếu khi nào bệnh gút của ông khá hơn, sự thể sẽ khác. Lúc đó, bà sẽ vui lòng nhận cô bé và chẳng thấy gì là bất tiện, nhưng hiện giờ, ông Norris khốn khổ choán toàn bộ thời gian của bà, chưa kể nhận một việc như vậy, nhất định bà sẽ sao nhãng ông.

- Vậy tốt hơn hết con bé sẽ đến ở nhà chúng tôi, - phu nhân Bertram nói, cực kỳ bình thản. Sau một lúc ngừng ngắn, ngài Thomas chững chạc nói thêm:

- Phải, cứ để con bé ở nhà này. Chúng tôi sẽ cố gắng thực hiện bổn phận của chúng tôi với nó, và ít ra cũng có thuận lợi là nó có nhiều bạn cùng trang lứa và một nữ gia sư thường xuyên.

- Đúng thế, - bà Norris kêu to, - cả hai điều đó đều rất quan trọng và với cô Lee cũng thế, dạy ba hay chỉ có hai cô gái nào có khác gì. Em chỉ ước giá em có ích hơn thôi, nhưng anh chị thấy đấy, em đã làm hết sức mình. Em không phải là một trong những người dễ dung thứ cho những phiền toái của chúng, và nhũ mẫu sẽ đón con bé, dù như thế là bất tiện cho em vì sẽ vắng người giúp việc chính trong ba ngày liền. Chị ạ, em nghĩ chị cứ xếp con bé ở tầng áp mái nhỏ màu trắng, gần các phòng trẻ cũ. Đấy là nơi tốt nhất cho nó, vừa gần cô Lee, lại không xa các con gái chị, gần chỗ các hầu gái để họ có thể giúp nó ăn vận và trông nom quần áo cho nó, em chắc chị chưa nghĩ đến việc mong Ellis phục dịch nó cũng như những người khác là hợp lý. Thực ra, em thấy chị không thể xếp cho con bé chỗ nào hơn được nữa.

Phu nhân Bertram không phản đối.

- Em mong con bé sẽ chứng tỏ là một đứa ngoan, - bà Norris nói tiếp, - và hiểu nó may mắn biết chừng nào khi có những người bạn như thế.

- Có lẽ tính tình nó tệ lắm, - ngài Thomas nói, - vì lợi ích của các con chúng tôi, lẽ ra chúng tôi không nên giữ mãi nó trong nhà mình; nhưng cũng chẳng có lý do gì cho đấy là một tai họa lớn. Chắc chắn là chúng ta sẽ phải sửa đổi nó nhiều, và phải chuẩn bị tinh thần đón nhận sự dốt nát ghê gớm, những ý kiến tầm thường và cung cách vô cùng thô thiển. Nhưng tất cả những thứ đó không phải là những lỗi lầm nan giải, và tôi tin rằng chúng cũng chẳng có hại gì cho người khác. Các con gái tôi ít tuổi hơn nó, nên tôi nghĩ nên cân nhắc việc giới thiệu một người bạn như thế, đây là một việc quan trọng trong thời điểm này; nhưng như tôi đã nói, tôi hy vọng mọi người chẳng nên lo ngại quá và mong mọi việc với con bé sẽ ổn thỏa.

- Thật đúng là những điều em nghĩ, - bà Norris kêu lên, - và đã nói với nhà em sáng nay. Em nói sẽ phải giáo dục con bé, nó là người duy nhất sống với các anh chị họ; nếu cô Lee không dạy được gì cho nó, nó sẽ học hỏi từ các anh chị họ để thành người thông minh và đức hạnh.

- Chị mong nó sẽ không trêu chọc con Pug[1] tội nghiệp của chị, - phu nhân Bertram nói, - chị chỉ yên tâm khi Julia để nó lại một mình.

- Còn một số khó khăn trong lề lối của chúng tôi, dì Norris ạ, - ngài Thomas nhận xét, - vì sự nuôi dạy mấy đứa con gái rất khác nhau, nên làm sao duy trì được trong ý thức của các con gái tôi chúng là ai, không làm chúng nghĩ cô em họ quá tầm thường, và không thất vọng vì nó quá ư xa lạ, khiến nó nhớ rằng nó không phải là một tiểu thư Bertram. Tôi muốn thấy chúng là những người bạn tốt, và không có lý do gì để các con gái tôi mảy may kiêu ngạo với họ hàng, nhưng chúng vẫn không thể là những người ngang hàng. Địa vị, tài sản, quyền lợi và những kỳ vọng của chúng sẽ luôn luôn khác nhau. Đây là một điểm vô cùng tế nhị, và dì phải giúp chúng tôi trong việc chọn lựa chính xác một ranh giới đúng đắn để hành xử.

Bà Norris luôn sẵn sàng phục vụ ngài; Mặc dù bà hoàn toàn nhất trí rằng đây là việc khó nhất, song vẫn khích lệ ngài hy vọng sẽ giải quyết ổn thoả giữa mấy chị em.

Thật dễ dàng tin rằng bà Norris viết thư cho em gái không hề vô ích. Hình như bà Price khá sửng sốt là đứa con gái được chọn, trong khi bà có nhiều con trai đáng yêu như thế, nhưng bà cảm kích nhận lời, và cam đoan với họ rằng con gái bà là một cô bé rất ngoan, vui tính và bà tin tưởng rằng họ sẽ không bao giờ phải nghĩ đến việc loại bỏ nó. Tiếp đó, bà kể rằng con bé hơi mảnh khảnh và bé nhỏ, nhưng bà rất hy vọng rằng thay đổi không khí sẽ làm thể chất của nó tốt hơn. Bà Price tội nghiệp! Chắc bà tưởng rằng thay đổi không khí có thể phù hợp với những đứa con của bà.

Chương 2

Cô bé đã đi một chặng đường dài an toàn, và gặp bà Norris tại Northampton, bà hãnh diện được phó thác cho bà là người đầu tiên đón Fanny, hướng dẫn cô bé đến với những người khác, và giới thiệu cho cô biết sự tử tế của họ.

Hồi đó Fanny Price vừa tròn mười tuổi, và dẫu diện mạo ban đầu của em không mấy hấp dẫn, em cũng không có gì khiến những người họ hàng chán ghét. Em nhỏ người so với tuổi, nước da không hồng hào, không có vẻ đẹp nào nổi bật, lại quá bẽn lẽn và nhút nhát, em co người lại để khỏi bị chú ý; Dáng điệu của em tuy vụng về song không tầm thường, giọng em dịu dàng, và lúc em nói, vẻ mặt em xinh hẳn lên. Ngài Thomas và phu nhân đón tiếp em rất ân cần, ngài Thomas thấy em rất cần được khích lệ, nên cố vỗ về, nhưng ngài vấp phải thái độ lầm lỳ khó bảo nhất, còn phu nhân Bertram, không bị đến một nửa những rắc rối đó, hoặc vì chồng bà nói mười bà mới nói một, lại có nụ cười vui vẻ trợ giúp, ngay lập tức bà đỡ đáng sợ trong hai người.

Tất cả bọn trẻ đang ở nhà, chúng thể hiện rất tốt lúc được giới thiệu, khá vui vẻ và không hề bối rối, ít nhất là mấy cậu con trai đã mười bảy và mười sáu, cao lớn so với tuổi, cả hai đều oai vệ trong con mắt của cô em họ bé bỏng. Hai cô con gái lúng túng vì họ bé hơn và sợ cha hơn, ngài đã dặn dò chúng nhân dịp này khá kỹ lưỡng. Nhưng chúng đã quá quen với khách khứa và được khen ngợi, chẳng có gì giống như sự bẽn lẽn tự nhiên, và sự tự tin của chúng tăng lên khi biết cô em họ thiếu hẳn cái đó, ngay lập tức chúng quan sát kỹ càng mặt mũi và bộ váy yếm của cô em với thái độ dửng dưng vờ vĩnh.

Họ là một gia đình quyền quý, các cậu con trai rất khôi ngô, các cô con gái rất xinh đẹp, tất cả đều cao lớn so với tuổi, càng nổi bật sự khác biệt giữa mấy anh chị em họ, cũng như nền giáo dục họ được hưởng, và không ai nghĩ mấy cô bé xấp xỉ tuổi nhau như thực tế. Thực ra, cô út chỉ lớn hơn Fanny hai tuổi. Julia Bertram mới mười hai, còn Maria lớn hơn em gái một tuổi. Trong lúc ấy, vị khách bé bỏng khổ sở hết mức. Em sợ tất cả mọi người, ngượng vì bản thân, và nhớ căn nhà mà em vừa rời xa, em không biết làm thế nào để nhìn lên và chỉ lắng nghe mà không thể cất tiếng, và không dám khóc. Suốt dọc đường từ Northampton, bà Norris đã nói chuyện với em về vận may kỳ diệu của em, về sự biết ơn đặc biệt và phải cư xử sao cho phải phép. Fanny càng thấy khốn khổ hơn khi ý thức được mình không tỏ ra vui vẻ là một điều xấu xa. Sự mệt nhọc vì chuyến đi dài như thế sớm trở thành một điều có hại không nhỏ. Sự hạ cố đầy thiện chí của ngài Thomas và những lời báo trước lăng xăng của bà Norris rằng em sẽ là một cô bé ngoan; nụ cười của phu nhân Bertram trở thành vô hiệu, lúc bà bảo em ngồi lên sofa vói mình và con Pug, ngay cả cái bánh tạc nhân dâu nhằm dỗ em cũng vô hiệu nốt; em không thể nuốt nổi hai miếng, nước mắt đã làm em nghẹn ngào, và giấc ngủ hình như là người bạn phù hợp với em nhất, em chấm dứt nỗi buồn thương của mình trên giường.

- Đây chẳng phải là một khởi đầu hứa hẹn gì lắm, - bà Noris nói lúc Fanny đã ra khỏi phòng. - Sau mọi điều em đã nói với con bé dọc đường, em ngỡ nó phải cư xử khá hơn; em đã bảo nó tất cả phụ thuộc rất nhiều vào việc nó xử sự tốt lúc đầu. Em hy vọng con bé đỡ sưng sỉa đi - người mẹ tội nghiệp của nó đã có một cuộc thoả thuận hòi, nhưng chúng ta phải chiết bớt chi phí với một đứa trẻ như thế - và em không lường được nó buồn vì xa nhà thực ra là có hại cho nó, vì về mọi mặt, đây đã là nhà nó, vậy mà nó vẫn không hiểu nó đã biến đổi để tốt hơn biết chừng nào, nhưng rồi mọi việc sẽ không có gì thái quá đâu.

Tuy nhiên, mất một thời gian dài hơn bà Norris muốn, để Fanny hòa hợp với những điều mới lạ của trang viên Mansfield và tình trạng bị chia cắt với những người ruột thịt. Em quá nhạy cảm, lại quá ít hiểu biết để chú tâm đúng cách. Chẳng ai có ý định không tốt, nhưng không người nào thoát khỏi lề thói riêng của mình để làm cho cô bé thoải mái.

Hôm sau là ngày nghỉ cho các tiểu thư Bertram rảnh rỗi, làm quen và vui chơi với cô em họ, để hòa hợp dần. Họ không thể không coi thường cô bé khi thấy nó chỉ có hai cái khăn quàng và chưa học tiếng Pháp bao giờ; Lúc các cô thấy Fanny hơi ngẩn người với bản duet[2] mà họ chơi thành thạo, họ chẳng biết làm gì hơn là hào phóng cho cô bé vài món đồ chơi ít giá trị nhất của họ và để mặc em lại một mình, trong lúc họ tụ tập chơi trò gì đó cho ngày nghỉ thú vị, làm những bông hoa giả hoặc phung phí thứ giấy màu vàng.

Fanny dù ở gần hay xa các anh chị họ, dù ở trong phòng học, phòng khách hay ở nơi có nhiều bụi cây vẫn thấy bơ vơ, thấy sợ mọi người, mọi nơi. Em mất hết can đảm vì sự lặng lẽ của phu nhân Bertram, kính sợ vẻ mặt nghiêm trang của ngài Thomas, sợ hết hồn vì những lời răn dạy của bà Norris. Các cô chị họ cao lớn hơn nhiều làm em xấu hổ vì những lời chỉ trích vóc dáng em, em luống cuống khi họ chú ý đến sự bẽn lẽn của em. Cô Lee ngạc nhiên vì sự dốt nát của em, các cô hầu gái chế nhạo quần áo của em; và khi những nỗi khốn khổ ấy thêm vào ý nghĩ các anh chị họ là những người có quyền thế, là bạn chơi, là người hướng dẫn và trông nom, sự nản lòng càng đè nặng trĩu trái tim em.

Vẻ huy hoàng của ngôi nhà thật đáng kinh ngạc, song cũng chẳng an ủi được em. Các căn phòng quá ư rộng rãi, em có thể di chuyển dễ dàng, song chạm đến thứ gì em cũng ngại làm hỏng, và không ngừng e sợ hết thứ này đến thứ khác, em thường trốn vào phòng riêng mà khóc. Buổi tối, lúc cô bé đã rời phòng khách, mọi người vẫn nói đến em, vì bề ngoài em có vẻ cảm nhận sâu sắc vận may kỳ lạ của mình, em chấm dứt nỗi buồn thương hàng ngày bằng tiếng thổn thức một mình lúc đi ngủ. Một tuần trôi qua như thế, và chắc chắn rằng thái độ thụ động lặng lẽ của em đã nói lên như thế, một buổi sáng cậu anh họ Edmund - cậu thứ trong nhà - tìm thấy Fanny đang ngồi khóc trên các bậc thang ở tầng áp mái.

- Em bé thân mến của anh, - Edmund nói, rất dịu dàng của một người thiện tâm, - có việc gì thế? - Rồi ngồi xuống cạnh Fanny, cố khắc phục nỗi xấu hổ của cô bé đang sửng sốt, cậu thuyết phục Fanny cởi mở nỗi lòng. - Cô bé ốm à? Hay có ai cáu kỉnh với cô bé đấy? Hay bé cãi nhau với Maria và Julia? Hoặc bé lúng túng vì mọi thứ trong bài học, để anh giảng cho nào? Tóm lại, bé muốn gì anh cũng có thể lấy cho bé hoặc làm cho bé, được chưa? - Mất một lúc lâu vẫn không có trả lời ngoài câu “không, không, không có gì đâu ạ, cảm ơn anh”, nhưng Edmund vẫn bền bỉ và ngay lập tức, cậu bắt đầu gợi chuyện về gia đình Fanny, khiến những tiếng thổn thức càng tăng, giải thích cho cậu biết nguồn cơn phiền muộn. Edmund cố an ủi cô bé.

- Em đang buồn vì phải xa mẹ, Fanny bé bỏng của anh, - cậu nói, - chúng tỏ em là một cô bé rất ngoan, nhưng em phải nhớ là em đang sống với họ hàng và bạn bè, ai cũng yêu quý em, muốn em vui vẻ. Nào, chúng mình hãy cùng đi dạo trong trang viên, rồi em kể cho anh nghe về các anh chị em ở nhà nhé.

Nói đến chủ đề này, cậu thấy Fanny yêu quý các anh chị em nói chung, trong số đó có một người ám ảnh suy nghĩ của em hơn những người khác. Đó là William, người em kể nhiều nhất và muốn gặp nhất. William là anh cả, lớn hơn em một tuổi, luôn là người đồng hành và là bạn của em; là người bênh vực em với mẹ trong mọi lúc gieo neo (mẹ rất yêu quý William).

- William không muốn em đi xa, anh ấy bảo sẽ rất nhớ em.

- Nhưng William sẽ viết thư cho em, anh cam đoan thế mà.

- Vâng, anh ấy hứa sẽ viết, nhưng anh ấy bảo em viết trước.

-Vậy bây giờ em làm gì nào?

Fanny gục đầu và trả lời lưỡng lự:

- Em không biết; em không có tờ giấy nào.

- Nếu đấy là khó khăn của em, anh sẽ cho em giấy và các thứ khác, em có thể viết thư bất cứ lúc nào em muốn. Viết thư cho William sẽ làm em vui chứ?

- Vâng ạ, rất vui.

-Vậy hãy làm ngay bây giờ đi. Đi với anh vào phòng điểm tâm, chúng ta sẽ tìm thấy đủ thứ ở đấy, và nhất định có chỗ cho anh em mình.

- Nhưng anh ạ... thư sẽ được gửi ở bưu điện chứ?

- Được, việc đó anh sẽ giúp; anh sẽ gửi cùng với các thư khác, bác em sẽ dán tem và William không phải trả tiền đâu[3].

- Bác em! - Fanny nhắc lại với vẻ mặt khiếp đảm.

- Đúng, lúc em viết thư xong, anh sẽ đưa cho cha anh dán tem.

Fanny nghĩ đây là một việc bạo gan, nhưng Edmund bảo đừng chống lại nữa; Hai anh em vào phòng điểm tâm, Edmund lấy giấy cho Fanny, kẻ dòng hộ với sự chăm chút của người anh trai và chắc chắn có phần còn sốt sắng hơn. Cậu ở lại với Fanny suốt lúc em viết, giúp em bằng con dao nhíp hoặc sửa chính tả lúc cần; ngoài những chăm chút đó còn thêm vào sự ân cần với anh trai Fanny làm em rất cảm động và vui mừng. Cậu tự tay viết thư cho William, tỏ lòng yêu mến cậu ta và gửi cho cậu ta nửa ghinê³. Nhân dịp này, Fanny thấy mình không thể diễn đạt nổi cảm xúc, nhưng vẻ mặt và vài lời chất phác của em đã truyền tải đầy đủ lòng biết ơn và sự vui sướng, và cậu anh họ bắt đầu thấy em là một người thú vị. Edmund nói chuyện với Fanny nhiều hơn, và từ những điều em kể, cậu nhận thấy em có tấm lòng nhân hậu và rất khao khát làm việc tốt; cậu hiểu Fanny và chú ý đến em nhiều hơn, phù hợp với sự nhạy cảm về địa vị và tính nhút nhát của em. Chưa bao giờ cậu cố ý làm Fanny đau đớn, nhưng giờ đây cậu cảm thấy em đòi hỏi một sự tử tế thiết thực hơn, và trước hết, cố giảm bớt nỗi sợ tất cả mọi người, Edmund khuyên em nhiều điều tốt đẹp, đặc biệt là nên chơi với Maria và Julia, cố vui vẻ hết mức.

Từ hôm đó, Fanny ngày càng thấy thoải mái hơn. Em cảm thấy mình có một người bạn, và sự ân cần của người anh họ Edmund đã khiến em vui vẻ hơn với những người khác. Noi này trở nên đỡ xa lạ, mọi người đỡ đáng sợ, và nếu như có người trong số họ khiến em không thể hết sợ, ít ra em cũng bắt đầu hiểu lề lối và tìm ra cách phù hợp nhất với họ. Những cung cách nhà quê và vụng về nho nhỏ ban đầu là những vi phạm nặng nề vào sự yên bình của mọi người, nhất là của bản thân em, tất yếu phải mòn dần, và chẳng mấy chốc Fanny không còn sợ ông bác nữa, cũng như giọng nói của bà bác Norris không còn làm em giật mình đánh thót. Với các chị họ, đôi khi Fanny là một người bạn có thể chấp nhận được. Dù không xứng thành đồng minh chung thủy của họ, vì em kém cả tuổi lẫn sức khoẻ, những niềm vui và kế hoạch của họ đôi khi khiến người thứ ba trở nên rất có ích, nhất là khi người thứ ba ấy tính tình mềm mỏng và sẵn sàng giúp đỡ. Mỗi khi bà dì tìm hiểu về những sai lỗi của Fanny, hoặc khi anh trai Edmund giục Fanny xác nhận sự ân cần của họ, họ không thể nói gì hơn: “Fanny đủ hiền hậu”.

Bản thân Edmund cũng là người hiền hậu, và không gì tệ hơn cho Fanny là phải chịu đựng Tom, còn hơn là sự hớn hở mà cậu thanh niên mười bảy tuổi luôn thấy là tốt cho một đứa trẻ lên mười. Tom vừa bước vào đời, đầy hăng hái, với mọi tính khí tự do của một trưởng nam, cậu luôn cảm thấy mình ra đời chỉ để tiêu tiền và hưởng thụ. Sự ân cần của cậu với cô em họ bé bỏng phù hợp vói địa vị và quyền lợi của Tom; cậu làm cho Fanny vài món quà rất đẹp mắt và cười đùa với em.

Khi diện mạo và tinh thần của Fanny đã khá hơn, ngài Thomas và bà Norris mãn nguyện hơn nhiều vì ý định nhân từ của họ, và chẳng mấy nỗi họ cho rằng tuy còn lâu mới được coi là thông minh, song cô bé biểu lộ xu hướng dễ bảo và có vẻ ít gây phiền toái cho họ. Họ không ngừng coi thường khả năng của cô bé. Fanny biết đọc, thêu thùa và viết, nhưng em không được dạy dỗ gì hơn; Lúc các cô chị họ thấy em dốt nát nhiều thứ mà các cô đã quen thuộc từ lâu, họ cho em là đần độn thảm hại. Trong vòng hai hoặc ba tuần lễ đầu tiên, hai cô chị liên tục đưa những tường thuật mới mẻ vào phòng khách: “Mẹ ơi, xem này, em họ con không biết ghép bản đồ châu Âu vào nhau[4]”, hoặc “Em họ con không thể kể các dòng sông chính ở Nga”, hoặc “Nó chưa bao giờ nghe về Tiểu Á”, hoặc “Nó chẳng biết gì về sự khác biệt giữa màu nước và phấn màu! Lạ thật! Mẹ đã thấy đứa nào đần đến thế chưa?”.

- Cháu à, - bà dì ý tứ của chúng trả lời, - thế thì kém thật, nhưng các cháu đừng tưởng ai cũng tiến bộ và học nhanh như mình.

- Nhưng dì ơi, dì biết không, nó ngố lắm kia, đêm qua chúng cháu hỏi nó đến Ireland đi bằng đường nào, nó nói sẽ băng qua đảo Wight. Nó chẳng biết gì ngoài cái đảo Wight bé tí mà nó gọi là hòn đảo, cứ như trên thế giới chẳng có hòn đảo nào khác. Nếu cháu không biết từ lâu, trước khi bằng tuổi nó bây giờ, chắc cháu sẽ xấu hổ chết mất. Cháu không thể nhớ thời gian cháu không biết cả đống thứ như thế, vậy mà nó chẳng có tí teo khái niệm nào. Bao lâu rồi hở dì, từ khi chúng cháu quen nhắc lại các triều đại vua Anh theo thứ tự thời gian, ngày tháng đăng quang của họ, và phần lớn các sự kiện trọng đại trong thời họ trị vì!

- Vâng, - cô khác nói thêm, - và về các hoàng đế La Mã suy vi như Severus, ngoài rất nhiều huyền thoại ngoại đạo, về kim loại, á kim, các hành tinh, và các nhà triết học xuất chúng.

- Đúng lắm, các cháu yêu quý ạ, nhưng các cháu được trời cho một trí nhớ tuyệt vời, còn cô em họ tội nghiệp của các cháu chắc chẳng có chút nào. Trí nhớ đã khác nhau một trời một vực, mọi thứ khác nữa cũng thế, vì vậy các cháu phải chiếu cố đến em và thương cho sự kém cỏi của nó. Và hãy nhớ rằng, nếu các cháu tiến bộ và thông minh, nên luôn luôn khiêm tốn, vì tuy các cháu đã biết nhiều thứ, song còn rất nhiều thứ để các cháu học.

- Vâng, cháu biết rồi, học cho đến khi cháu mười bảy tuổi. Nhưng cháu phải kể với dì một việc khác về Fanny, vì vừa kỳ quặc vừa ngớ ngẩn. Nó nói không muốn học cả nhạc lẫn vẽ.

- Cháu yêu ơi, chắc chắn như thế là ngớ ngẩn thực sự rồi, và chứng tỏ nó rất thiếu thiên tư và tinh thần phấn đấu. Nhưng mọi việc đều phải xem xét, dì không biết việc này liệu có tốt hay không, vì cháu biết đấy, cha mẹ cháu (thông qua dì) đã có lòng tốt nuôi nó cùng các cháu, tuy đương nhiên nó không được hoàn hảo như các cháu; Ngược lại, càng phải nhận thấy rằng sẽ có sự chênh lệch.

Những lời khuyên nhủ như thế của bà Norris đã nhiễm vào tâm trí của mấy cô cháu gái, và tuy không quá ư hay ho với mọi khả năng đầy hứa hẹn và hiểu biết sớm của mình, song các cô hoàn toàn thiếu hụt những điều bình thường hơn như tự biết mình, tính rộng lượng và nhún nhường. Ngoài thiên hướng, các cô còn được dạy dỗ chu đáo mọi thứ. Ngài Thomas không biết còn thiếu những gì, vì tuy là một người cha thực sự thiết tha, bề ngoài ngài không tỏ ra trìu mến, và duy trì thái độ kiềm chế mọi hào hứng của các con trước mặt ngài.

Phu nhân Bertram chẳng chú ý mảy may đến kiến thức của các con gái bà. Bà chẳng có thời gian cho các việc ấy. Bà là một phụ nữ ăn vận chải chuốt, suốt ngày ngồi trên sofa thêu một thứ dài dằng dặc, chẳng mấy giá trị và chẳng đẹp gì, mải nghĩ đến con chó Pug của mình hơn là nghĩ đến con cái, nhưng lại rất nuông con để đỡ bị quấy rầy, mọi việc quan trọng mặc ngài Thomas chỉ đạo, còn những việc nhỏ hơn thì đã có bà em gái lo. Bà càng lười chăm sóc các con gái hơn, chắc bà cho rằng không cần thiết, vì đã có nữ gia sư cùng các cậu anh trai đàng hoàng trông nom, nên chẳng cần gì hơn nữa. Còn với những ngốc nghếch của Fanny trong kiến thức, thì “bà chỉ có thể nói là rất không may, nhưng có khối người cũng đần độn, và Fanny ắt phải bỏ nhiều công sức hơn, bà không biết còn phải làm gì nữa cho xong; Ngoài việc con bé tối dạ, bà phải nói thêm rằng, bà không thấy trong sinh linh bé nhỏ này có gì nguy hại, bà thường thấy nó rất vui vẻ và nhanh nhẹn trong việc mang thư từ và kiếm thứ nó muốn”.

Fanny với mọi thứ không biết và rụt rè, đã ổn định ở trang viên Mansfield, em chuyển dần sự quyến luyến thiên vị với ngôi nhà trước kia vào nơi đây, em lớn lên khá vui vẻ giữa mấy cô chị họ. Maria và Julia không hẳn xấu tính, dẫu cách cư xử của họ hay làm Fanny bẽ mặt, song em nghĩ mình quá thấp kém nên không cảm thấy mếch lòng.

Từ khi Fanny bước vào gia đình, phu nhân Bertram vì sức khoẻ yếu thì ít, mà lười nhiều hơn, đã bỏ ngôi nhà trên phố mà bà thường cư ngụ suốt mùa xuân và ở hẳn miền quê, để ngài Thomas chuyên tâm với trách nhiệm của ngài ở Quốc hội cùng mọi thứ tiện nghi tăng hoặc giảm vì sự vắng mặt của bà. Vì thế, ở vùng thôn dã, các tiểu thư Bertram tiếp tục rèn luyện tài năng, tập đàn hát, họ cao lớn thêm và đầy nữ tính; Người cha thấy họ nên người, từ dáng vẻ, tài năng, có thể xua tan mối băn khoăn của ngài. Cậu cả là người lơ đễnh và phung phí thường làm ngài lo âu; nhưng những người con khác hứa hẹn sẽ thành người đàng hoàng. Ngài cảm thấy mấy cô con gái, trong lúc vẫn giữ họ Bertram[5], hẳn sẽ đem lại sự thanh nhã mới mẻ, và ngài tin rằng khi đổi họ, các cô sẽ càng tăng thêm sự kính trọng cho nó. Còn tính cách của Edmund, lương tri mạnh mẽ và đầu óc chính trực của cậu rất hứa hẹn cho sự hữu ích, danh giá và hạnh phúc cho bản thân cậu cũng như những người liên quan. Cậu sẽ thành mục sư.

Giữa những mối quan tâm và cảm giác thỏa mãn vì các con, ngài Thomas không quên làm một việc có thể cho các con của bà Price; Ngài tự nguyện giúp bà trong việc dạy dỗ và sử dụng các con trai của bà khi chúng đủ tuổi làm một nghề nào đó. Còn Fanny, dù gần như tách biệt gia đình hoàn toàn, vẫn nhận biết sự mãn nguyện đích thực khi nghe mọi sự tử tế đối với họ, hoặc mọi triển vọng về địa vị hoặc hạnh kiểm của họ. Một lần, và chỉ có một lần duy nhất trong suốt từng ấy năm, Fanny sung sướng được gặp William. Em không được gặp người nào khác, mọi người dường như chẳng còn nghĩ đến em, kể cả một chuyến đến thăm, hình như chẳng ai trong nhà muốn có em. Nhưng ít lâu sau khi Fanny ra đi, William quyết tâm trở thành thủy thủ, và trước khi ra khơi, cậu được mời đến đến Northamptonshire chơi với em gái một tuần. Có thể hình dung ra sự đằm thắm, tha thiết trong cuộc gặp gỡ, niềm vui được ở bên nhau, những giờ phút nô đùa vui vẻ và những khoảnh khắc trò chuyện nghiêm túc của hai anh em, cũng như những ý nghĩ lạc quan và hăng hái của William kéo dài đến lúc cuối cùng, và sự buồn khổ của cô bé khi anh trai ra đi. May mắn thay, cuộc viếng thăm vào đúng dịp lễ Giáng sinh, nên Fanny được cậu anh họ Edmund an ủi, cậu kể cho cô bé nghe bao điều thú vị về công việc William sẽ làm sau này vì đó là nghề nghiệp của cậu, khiến Fanny dần dần hiểu rằng sự xa cách cũng có ích nhất định. Tình bạn của Edmund không bao giờ làm em chán: việc cậu rời Eton đến Oxford chẳng thay đổi gì tính ân cần của cậu, chỉ càng thêm nhiều dịp chứng tỏ thường xuyên hơn mà thôi. Edmund không phô trương đang làm nhiều hơn người khác, hoặc không hề sợ làm thế là quá nhiều, cậu luôn chân thành với những điều Fanny thích thú, cố làm cho em hiểu biết hơn và thắng sự nhút nhát ngăn trở việc họ ngày càng hay ở bên nhau hơn; cậu cho em những lời khuyên nhủ, an ủi và khích lệ.

Fanny quá lạc hậu so với những người khác, nên sự cổ vũ đơn độc của Edmund không thể đưa em vượt lên, song về mặt nào đó, sự quan tâm của cậu có ý nghĩa rất lớn giúp em mở mang đầu óc, nối dài những ước mơ. Edmund biết em là người thông minh, em tiếp thu nhanh cũng như có lương tri, ham thích đọc sách và chắc chắn là nắm bắt được nhiều kiến thức trong đó. Cô Lee dạy em tiếng Pháp, và hàng ngày lắng nghe em đọc từng phần trong cuốn Lịch sử; nhưng Edmund giới thiệu những cuốn sách khiến em đọc mê mải trong những giờ nhàn rỗi, cậu khích lệ sở thích của em và uốn nắn những suy xét cho em; Cậu biến việc đọc trở thành có ích bằng cách bảo em nên đọc gì, tăng thêm niềm say mê bằng những lời ngợi khen sáng suốt. Đáp lại sự giúp đỡ đó, em yêu quý Edmund hơn mọi người trên đời ngoài William, trái tim em chia đôi cho hai người đó.

Chương 3

Sự kiện quan trọng đầu tiên trong gia đình là cái chết của ông Norris, vào năm Fanny mười lăm tuổi, đương nhiên phải làm quen với những thay đổi và những điều mới mẻ. Sau khi tiễn đưa ông Norris, bà Norris là dọn đến trang viên trước, rồi sau đó dọn đến một căn nhà nhỏ của ngài Thomas trong làng, tự an ủi rằng tuy mất chồng song vẫn có thể xoay sở được, bà đối phó với việc thu nhập giảm sút bằng cách tiết kiệm ráo riết hơn.

Với Edmund, nếp sống sau này và cái chết của ông chú rể vài năm trước, vẫn giữ nguyên với người bạn mà cậu quý mến, cho đến khi cậu đủ tuổi để thành giáo sĩ. Nhưng ngay trước sự kiện này, sự hoang phí của Tom lớn đến mức người em trai phải trả thay cho những khoái lạc của người anh. Edmund như thuộc chủng tộc khác hẳn; nhưng dẫu hoàn cảnh này đã tạo nên một cuộc dàn xếp có phần nhẹ lòng cho ngài Thomas, ngài không thể không thấy đây là một hành động không công bằng và ngài cố gắng làm người con trai cả nhận thức được lỗi lầm của mình, với hy vọng sẽ đem lại hiệu quả tốt hơn cho mọi việc anh ta có thể nói hoặc làm.

- Cha ngượng thay cho con, Tom ạ, - ngài nói với thái độ trang nghiêm nhất, - cha ngượng vì việc cha buộc phải làm, và tin rằng cha có thể thương hại cho lòng tự ái người anh của con trong trường hợp này. Con đã cướp đoạt hơn một nửa lợi tức của Edmund trong mười, hai mươi, ba mươi năm, có lẽ cả đời, mà lẽ ra em con được hưởng. Có lẽ từ nay, trong khả năng của cha hoặc của con (cha hy vọng sẽ là thế), mong cho em con được thăng tiến; nhưng con không được quên rằng không có lợi tức nào thuộc loại đó ngoài khoản chúng ta bồi thường cho em con, và thực ra, không gì có thể tương đương với khoản lợi tức chắc chắn mà hiện nay em con đã phải trả trước cho những món nợ cấp bách của con.

Tom lắng nghe, hơi xấu hổ và buồn rầu; nhưng tất cả tan biến ngay lập tức, thứ nhất, cho thấy suy nghĩ ích kỷ, hời hợt của Tom, rằng cậu ta chưa nợ nần bằng nửa bè bạn; thứ hai, người cha đã làm một việc chán ngắt nhất hạng; và thứ ba, người giữ chức vụ tương lai, dù là ai đi nữa, có thể chết rất sớm.

Ông Norris qua đời, người được tiến cử thích hợp là Tiến sĩ Grant, người sẽ đương nhiên đến cư trú tại Mansfield, là một người đàn ông bốn nhăm tuổi khỏe khoắn, có vẻ sẽ làm hỏng những toan tính của công tử Bertram. Nhưng, “không sao, cái loại cổ rụt, mặt đỏ bầm, gặp may kia sẽ ngoẻo sớm thôi”.

Ông Grant có vợ trẻ hơn mười lăm tuổi nhưng không có con, họ có tiếng trong vùng là những người hòa hợp và đáng kính.

Đã đến lúc ngài Thomas mong bà em vợ khẳng định phần đóng góp cho cô cháu gái, thì gia cảnh ông Norris thay đổi và tuổi của Fanny ngày một lớn, dường như không chỉ gạt bỏ mọi sự băn khoăn trước kia về việc sống cùng nhau, và phải có quyết định dứt khoát, thích hợp nhất. Điều kiện tài chính của ngài lúc này không còn phong lưu như trước, vì những thất thu gần đây tại đồn điền của ngài ở Tây Ân, cộng thêm tính hoang toàng của cậu cả, khiến ngài không thể không cân nhắc đến việc giải thoát khỏi khoản nuôi dưỡng và nghĩa vụ chu cấp cho Fanny trong tương lai. Tin chắc vào một việc ắt phải là như thế, ngài nói đến khả năng có thể xảy ra với vợ; Lần đầu tiên chủ đề này được nhắc lại lúc có mặt Fanny, bà bình tĩnh nhận xét với cô:

- Fanny, cháu sắp xa các bác và đến ở với em gái của bác. Cháu có thích thế không?

Fanny ngạc nhiên quá đỗi, cô không biết làm gì hơn là nhắc lại lời bà bác:

- Sắp xa các bác ư?

- Phải, cháu yêu, sao cháu sửng sốt thế? Cháu đã ở với chúng ta năm năm, và khi chú Norris qua đời, dì ấy có ý định nhận nuôi cháu. Nhưng cháu phải hiểu và sống theo khuôn mẫu đúng y như của bác.

Fanny thấy tin ấy vừa khó chịu vừa bất ngờ. Cô chưa bao giờ nhận được sự ân cần, tử tế của bác Norris, và cũng không yêu bà.

- Cháu sẽ rất tiếc phải ra đi, - cô nói, giọng run run.

- Phải, bác biết là cháu sẽ thế; điều đó là lẽ tự nhiên. Bác cho rằng cháu có hơi phật ý, vì cháu đã ở nhà này như mọi người khác trên đời.

- Cháu mong rằng cháu không phải kẻ vô ơn, thưa bác, - Fanny nhũn nhặn nói.

- Không, cháu yêu quý ạ, bác tin là không. Bác luôn thấy cháu là một cô gái ngoan.

- Cháu sẽ không bao giờ sống ở đây nữa sao?

- Không bao giờ, cháu ạ; nhưng cháu hãy tin rằng đấy là một ngôi nhà dễ chịu. Nó có thể khác biệt ít nhiều với cháu, dù cháu ở đấy hay ở nhà khác.

Fanny rời phòng, tâm trạng rất âu sầu. Cô không thể coi sự khác biệt là nhỏ, cô cũng không nghĩ sống với bác mình là mãn nguyện mọi thứ. Vừa gặp Edmund, cô đã thổ lộ nỗi buồn khổ ấy với cậu.

- Anh ạ, - Fanny nói, - sắp xảy ra một việc mà em không thích tí nào, và dù anh thường khuyên em hòa hợp với mọi thứ lúc đầu em không thích, bây giờ anh sẽ không thể khuyên được nữa. Em sắp ra đi và sống hẳn với bác Norris.

- Thật vậy ư!

- Vâng, bác gái Bertram vừa bảo em thế. Việc này đã được quyết định rồi. Em sắp xa trang viên Mansfield, và đến White House, em chắc là ngay khi bác ấy dọn đến đó.

- Kìa Fanny, nếu em thấy dự định ấy là khó chịu thì anh lại coi đấy là một kế hoạch tuyệt vời.

- Chao ôi! Anh!

- Trong kế hoạch ấy có mọi thứ thiện ý. Dì anh đang hành động như một phụ nữ biết điều, bà muốn có em. Dì chọn một người bạn và một tùy nữ đúng nơi dì nên chọn, và anh mừng vì sự mê tiền của bà không xen vào đây. Em sẽ là người cần thiết cho bà. Anh hy vọng là em sẽ không thấy buồn khổ nhiều lắm, Fanny.

- Thực ra là có đấy. Em không thể ưng nổi. Em thích ngôi nhà này và mọi thứ ở đây. Em sẽ không yêu thứ gì ở đấy. Anh thừa biết em cảm thấy không thoải mái với bác ấy như thế nào rồi.

- Anh có thể nói là vì cung cách của dì anh đối với em như một đứa bé; nhưng với tất cả bọn anh không như thế, hoặc gần như thế. Dì ấy chưa bao giờ biết cách là người dễ chịu với bọn trẻ. Nhưng hiện giờ em đã ở lứa tuổi để cư xử tốt hơn; anh cho rằng dì đã xử sự tốt hơn, và khi em trở thành người bạn duy nhất của dì, chắc là em sẽ rất có ý nghĩa vói dì.

- Em chẳng bao giờ có thể thành người rất có ý nghĩa với bất cứ ai.

- Có gì ngăn cản em kia chứ?

- Mọi thứ: thân phận của em, sự ngốc nghếch và vụng về của em.

- Fanny thân mến, em hãy tin anh, sự ngốc nghếch và vụng về của em sẽ làm cho em không bao giờ có một người cặp kè nào khác, để sử dụng những từ không hợp thức. Chẳng có lý gì và tại sao em không nên là người quan trọng ở nơi người ta đã hiểu em. Em có lương tri, tính nết dịu dàng, và anh tin chắc em có lòng biết ơn, vì thế em sẽ không bao giờ nhận lòng tốt mà không muốn đền đáp. Anh không biết có phẩm chất nào tốt hơn cho một người bạn và một tùy nữ.

- Anh quá tử tế, - Fanny nói, đỏ mặt vì những lời khen ngợi như thế, - em biết cảm ơn anh như thế nào đây, vì anh đã nghĩ về em tốt đẹp như thế? Anh họ của em ơi, nếu em ra đi, em sẽ ghi nhớ sự hào hiệp của anh đến lúc cuối đời.

- Thực ra, Fanny ạ, vì sao anh lại hy vọng được nhớ đến ở một khoảng cách như White House. Em nói cứ như em sắp đi xa hai trăm dặm không bằng, thay vì chỉ ở bên kia trang viên. Nhưng em sẽ thuộc về chúng ta y như từ trước đến nay. Mọi ngày trong năm, hai gia đình sẽ gặp nhau. Chỉ có một điều khác là sống với dì anh, em cần phải mạnh dạn lên, vì em cần phải thế. Ở đây có quá nhiều người, em có thể nấp sau họ; nhưng với dì ấy em sẽ bắt buộc phải nói cho mình.

- Eo ôi! Anh đừng nói thế.

- Anh phải nói, và vui vẻ mà nói thế. Hiện giờ, dì Norris thích hợp hơn mẹ anh trong việc trông nom em. Dì ấy có đặc tính là làm rất nhiều cho người nào dì thực sự quan tâm, và dì sẽ buộc em biết đánh giá đúng năng lực tự nhiên của mình.

Fanny thở dài và nói:

- Em không thấy những thứ anh nói, nhưng em phải tin là anh đúng hơn em, và em rất biết ơn anh vì đã cố làm cho em thích hợp với thứ em phải trở thành. Nếu như em có thể nghĩ rằng bác gái thực sự quan tâm tới em, em sẽ thích thú cảm nhận tầm quan trọng của mình với mọi người! Ở đây, em biết mình chẳng là gì, song em vẫn rất yêu quý noi này.

- Fanny, đây là noi em sẽ không quên, dù em phải rời ngôi nhà. Em sẽ tự do tìm hiểu trang viên và các khu vườn như trước. Song, trái tim bé nhỏ, trung kiên của em không nên e sợ sự thay đổi không đáng kể này. Em vẫn có những cuộc đi dạo thường xuyên, vẫn thư viện đó cho em chọn sách, em vẫn nhìn thấy những con người ấy, cưỡi con ngựa ấy.

- Đúng thế ạ. Vâng, con pony già màu xám thân yêu. Anh à, nhớ lại em bao nhiêu thứ em mới quen cưỡi được ngựa, những nỗi kinh hoàng khi nghe rằng em có thể làm tốt việc đó (Chao ôi! em đã run bắn cả người khi bác trai vạch mõm xem ngựa có nói chuyện không), và nghĩ đến anh đã mất bao công sức khuyên dỗ, thuyết phục em đừng sợ, chỉ một lát thôi, em sẽ thích ngay, và sẽ thấy anh nói đúng, em hy vọng anh sẽ luôn luôn đoán trước như thế.

- Anh đang thuyết phục em rằng sống với dì Norris sẽ ổn thoả, sẽ tốt cho trí tuệ của em cũng như cưỡi ngựa tốt cho sức khoẻ của em và cũng là niềm vui tột bực của em.

Bài diễn giảng cho bất cứ buổi lễ thích hợp nào, có thể dành riêng cho Fanny cũng như dành cho bà Norris, người không hề có ý định nhỏ nào nhận nuôi cô, đã kết thúc như vậy. Nó không bao giờ xảy ra với bà nhân dịp này, nhưng là một thứ bà đã cẩn thận tránh xa. Để tránh mang tiếng đòi hỏi, bà chọn White House là nơi cư trú khiêm nhường nhất trong các ngôi nhà có thể coi là quý tộc của giáo xứ Mansrield, chỉ đủ rộng cho bà và các người hầu, có một phòng thừa dành cho khách là thứ bà đã tính đến hiệu quả hết sức đặc biệt, phòng thừa ở nhà cha xứ là thứ chưa bao giờ cần đến, nhưng giờ đây một phòng dành cho người bạn không bao giờ quên lại đặc biệt cần thiết. Song le, những phòng ngừa của bà đã cứu bà khỏi mọi nghi hoặc; hoặc có lẽ sự phô trương ý nghĩa của căn phòng thừa đã làm ngài Thomas hiểu nó nhằm cho Fanny. Phu nhân Bertram sớm nêu ra một việc coi như chắc chắn với bà Norris lúc quan sát một cách bất cẩn:

- Dì nó ạ, tôi nghĩ khi Fanny đến ở cùng dì, chúng tôi không cần giữ cô Lee lại nữa?

Bà Norris gần như giật mình:

- Phu nhân Bertram thân mến, chị định nói gì vậy, nó đến ở với em ư?

- Không phải nó sẽ ở với dì sao? Tôi tưởng dì đã thoả thuận việc này với ngài Thomas?

- Em ư! Chưa bao giờ. Em chưa bao giờ thốt một lời với ngài Thomas, cả ngài cũng chưa bao giờ nói với em. Fanny ở với em ư! Đấy là điều cuối cùng em nghĩ đến trên đời, hoặc cho bất kỳ ai mong muốn khi đã thực sự hiểu cả hai bác cháu em. Trời ạ! Em có thể làm gì với Fanny? Em, một góa phụ nghèo, bơ vơ, tuyệt vọng, chẳng đủ sức làm gì, tinh thần suy sụp hoàn toàn, em có thể làm gì cho một đứa con gái mười lăm tuổi, đang lúc thanh xuân! Đúng lứa tuổi mọi cô gái khác cần được chú ý và săn sóc nhiều nhất, và đặt những người vui vẻ nhất vào cuộc thử thách. Chắc ngài Thomas chưa thể suy nghĩ đầy đủ một việc như vậy! Ngài Thomas là người bạn đòi hỏi em quá nhiều. Em tin chắc không người nào cầu mong điều lành cho em lại dự định như thế. Làm sao ngài Thomas có thể nói với phu nhân về chuyện đó kia chứ?

- Nói thực, chị cũng không biết. Chị nghĩ ông ấy cho thế là hay nhất.

- Nhưng ngài đã nói gì? Ngài không thể nói ngài muốn em nuôi Fanny. Em tin chắc trong thâm tâm, ngài không muốn em làm việc đó.

- Không, ông ấy chỉ nói rất có thể như thế, và chị cũng nghĩ như vậy. Cả hai chúng tôi đều nghĩ việc này sẽ làm dì thoải mái. Nhưng nếu dì không ưng, thì chẳng cần nói gì nữa. Nó không phải là gánh nặng ở đây.

- Chị yêu quý! Nếu chị xem xét đến hoàn cảnh bất hạnh của em, làm sao nó có thể là nguồn an ủi cho em được? Ở chốn này, em là một góa phụ cô đơn, khốn khổ, bị mất người chồng tử tế nhất, sức khoẻ suy sụp vì chăm sóc và hầu hạ chồng, tinh thần em còn tồi tệ hơn, mọi sự thanh thản của em trên cõi đời này bị hủy hoại, với sự nâng đỡ em vào hàng ngũ một quý bà là đủ cho phép em sống mà không làm hổ thẹn hồi ức về người thân đã ra đi, em tìm đâu ra nguồn an ủi khi nhận một trách nhiệm như thế với Fanny! Nếu có một điều ước vì lợi ích của riêng mình, em sẽ không làm một việc bất công như thế cho cô gái tội nghiệp. Nó đang ở trong tay những người tử tế và chắc chắn là được chăm sóc chu đáo. Em đang phải vật lộn với bao buồn khổ và khó khăn mới có thể sống được.

- Dì không nghĩ sẽ sống đơn chiếc mãi chứ?

- Phu nhân Bertram quý mến! Em còn biết họp gì hơn cảnh lẻ loi? Em hy vọng thỉnh thoảng sẽ có một người bạn trong căn nhà đơn sơ bé nhỏ của em (em sẽ luôn dành một cái giường cho bạn bè); nhưng điều có ý nghĩa nhất trong những ngày còn lại của là là sống hoàn toàn ẩn dật. Nếu em có thể kiếm đủ tiền để sống không mang công mắc nợ là em mãn nguyện lắm rồi.

- Em gái ơi, chị hy vọng rằng mọi sự sẽ không đến nỗi tệ hại như em nghĩ đâu. Ngài Thomas bảo mỗi năm em sẽ được sáu trăm bảng.

- Phu nhân Bertram, em đâu dám than phiền. Em biết mình không thể sống như mình muốn, nhưng em phải hạn chế chi tiêu bất cứ lúc nào có thể, và học cách trở thành một người quản lý tốt hơn. Em đã từng có một người quản gia khá, nhưng lúc này em sẽ không hề ngại ngùng làm việc đó. Vị thế và thu nhập của em đã thay đổi nhiều. Em không thể mong chờ những thứ mà một mục sư của xứ đạo như ông Norris tội nghiệp của em có. Không ai biết phải chi tiêu bao nhiêu trong bếp nhà em vì những người đến và đi lặt vặt. Ở White House, các thứ này ắt phải được để ý sát sao hơn. Em phải sống trong phạm vi thu nhập của mình, hoặc em sẽ thành người khốn khổ; và em tự tạo cho mình một sự thỏa mãn lớn lao nếu em có thể làm tốt hơn, cuối năm có thể để ra một chút xíu.

-Tôi dám chắc dì sẽ làm được. Dì luôn tiết kiệm kia mà?

- Mục tiêu của em là sử dụng khoản tiền đó sao cho có ích, sau khi em qua đời, thưa phu nhân Bertram. Nó dành cho các con của anh chị, và em mong các cháu sẽ giàu có hơn. Em không còn ai để lo toan nữa, nhưng em sẽ rất mừng khi nghĩ em có thể để lại một món tiền nho nhỏ để chia cho các cháu, chúng xứng đáng được hưởng.

- Dì tốt quá, nhưng dì không phải lo cho các cháu. Chúng chắc chắn được chu cấp đầy đủ. Ngài Thomas sẽ lo chuyện đó.

- Kìa chị, chị thừa biết ngài Thomas sẽ khá túng quẫn về tiền bạc nếu đồn điền ở Antigua[6] giảm sút lời lãi.

- Chà! Chuyên ấy sẽ sớm được giải quyết. Ngài Thomas đã viết về việc đó, tôi biết chứ.

- Vậy thì, thưa phu nhân Bertram, - bà Norris xúc động nói tiếp, - mong mỏi duy nhất của em là có ích cho gia đình chị, và nếu ngài Thomas nhắc lại lần nữa về việc em nuôi Fanny, chị có thể nói rằng sức khoẻ và tinh thần của em không đáp ứng được việc đó, thêm nữa, em thực sự không có nổi một chỗ ngủ cho cháu, vì em phải dành phòng thừa cho một người bạn.

Phu nhân Bertram thuật lại qua loa cuộc nói chuyện này với chồng, và cho ngài thấy ngài đã hiểu nhầm quan điểm của em vợ; Từ lúc đó trở đi, bà Norris thoát hẳn tầm mong đợi cũng như ám chỉ nhỏ nhất của ngài. Ngài không khỏi ngạc nhiên vì bà ta từ chối làm mọi việc cho cô cháu gái, người bà đã sốt sắng đưa vào gia đình đến thế; nhưng vì hồi đầu bà đã trông nom khiến ngài và cả phu nhân Bertram đều hiểu rằng bà sở hữu thứ gì cũng là để cho gia đình họ, nên chẳng mấy chốc ngài đành cam chịu cái tính khác biệt đó, đồng thời nó vừa là lợi thế vừa là lời ca tụng họ, khiến ngài càng chu cấp cho Fanny nhiều hơn.

Ngay sau đó, Fanny biết cô chẳng cần phải lo lắng chuyện chuyển đi nữa; Niềm vui tự nhiên của cô bừng nở, cô an ủi Edmund, cậu thất vọng vì thứ cậu mong sẽ là sự giúp đỡ cần thiết cho cô. Bà Norris sở hữu White House, ông bà Grant dọn đến nhà cha xứ, và khi những sự kiện này chấm dứt, mọi sự ở Mansfield lại tiếp diễn như thường lệ.

Ông bà Grant tỏ ra thân thiện và hòa đồng, mang lại sự hài lòng cho những người mới quen. Họ cũng có những khiếm khuyết của họ, và bà Norris nhanh chóng phát hiện ra. Ngài tiến sĩ rất háu ăn, bữa tối nào cũng thịnh soạn; còn bà Grant thay vì xoay sở trong khoản thu nhập ít ỏi để vừa lòng chồng, lại dồn một khoản tiền lớn vào việc nấu nướng của bà như họ đã làm ở trang viên Mansfield, và hầu như không nhìn thấy bà tại những buổi lễ. Bà Norris không thể nói đến lượng bơ và trứng tiêu thụ đều đặn trong nhà mà không tức giận:

- Chẳng ai thích sự sung túc và hiếu khách hơn bản thân bà ta, - không người nào ghét những bữa tiệc tùng nho nhỏ -, bà ta tin rằng nhà cha xứ chưa bao giờ thiếu thốn loại tiện nghi nào, và trong thời của bà, chưa bao giờ phải chịu người xấu tính, nhưng đây là một cách sống mà bà không hiểu nổi. Hoàn toàn không xứng với địa vị một bà lớn trong nhà cha xứ của cả vùng. Bà ta tưởng phòng kho của bà đủ phong phú cho bà Grant bước vào. Xem xét nơi bà ta ở, bà không thể phát hiện ra rằng bà Grant từng có hơn năm ngàn bảng.

Phu nhân Bertram lắng nghe, chẳng chú ý lắm với những lời thóa mạ kiểu này. Bà không có khả năng của một nhà kinh tế để nhận thức những điều sai trái, nhưng bà cảm nhận được mọi sự tổn thương đến cái hay ẩn sâu trong con người không mấy xinh đẹp của bà Grant, thường thể hiện sự ngạc nhiên gần như thường xuyên của bà, dẫu không đến nỗi rườm rà như bà Norris bàn tán về người khác.

Những ý kiến ấy vừa đưa ra được một năm, thì một sự kiện quan trọng khác xuất hiện trong gia đình, như khẳng định một số điểm trong suy nghĩ và câu chuyện của các quý bà. Ngài Thomas thấy cần phải đi Antigua để thu xếp công việc cho ổn thoả hơn, và ngài mang cậu con cả đi cùng, hy vọng tách được chàng công tử khỏi đám bạn bè xấu ở nhà. Họ rời Anh quốc và rất có thể sẽ vắng nhà gần mười hai tháng.

Hy vọng sự cần thiết phải hạn chế về tiền nong sẽ có ích cho con trai khiến ngài Thomas cam chịu cảnh xa những người khác trong gia đình, để mấy cô con gái lại cho người khác cai quản trong giai đoạn cần quan tâm nhất đời họ. Ngài thấy phu nhân Bertram không thể thế chỗ của ngài với các con, hay nói đúng hơn là điều hành được mọi việc một mình, nhưng có sự chăm nom thận trọng của bà Norris và óc suy xét của Edmund, đủ làm ngài tin cậy và ra đi không lo ngại về hạnh kiểm của các tiểu thư.

Phu nhân Bertram không muốn chồng xa mình tí nào, nhưng bà không hề lo lắng cho sự an toàn hoặc băn khoăn đến tiện nghi sinh hoạt của ngài, bà vốn là một trong những người chẳng nghĩ gì đến những nguy hiểm hoặc khó khăn, hay mệt xác vì bất cứ người nào ngoài bản thân mình.

Các tiểu thư Bertram đáng thương nhiều hơn trong hoàn cảnh này; không phải vì nỗi buồn mà vì sự thiếu hụt của họ. Người cha không phải là đối tượng yêu thương của các cô, ngài chưa bao giờ tỏ ra là một người bạn như họ mơ ước và bất hạnh thay, họ vui mừng đón nhận sự vắng mặt của ngài. Họ nhẹ người vì thoát khỏi mọi kiềm chế, và nhắm tới sự thỏa mãn mà chắc chắn ngài Thomas cấm đoán, ngay lập tức họ cảm thấy tự cho phép mình muốn gì làm nấy, có mọi thứ dam mê trong tầm tay. Fanny ý thức được rằng sự nhẹ nhõm của cô cũng ngang với các chị họ, nhưng với bản tính dịu dàng hơn, cô thấy cảm nghĩ của mình là bạc bẽo, và cô thực sự đau lòng vì không thể buồn bã.

- Ngài Thomas đã làm nhiều thứ như thế cho nó và các anh em của nó, và có thể ra đi không bao giờ trở ve! Thế mà nó nhìn ngài ra đi, không rơi một giọt nước mắt! Thật là vô tình đáng xấu hổ!

Vả lại, vào buổi sáng cuối cùng đó, ngài còn bảo Fanny rằng ngài mong cô có thể gặp William lần nữa trong mùa đông tới, ngài dặn cô viết thư mời cậu đến Mansfield ngay khi đội tàu của cậu về Anh.

- Đây là một việc chu đáo và ân cần! - Rồi ngài mỉm cười với cô và gọi cô là “Fanny thân mến của ta”, trong lúc ngài nói câu ấy, cô có thể quên những cái cau mày trước kia hoặc kiểu nói lạnh lùng của ngài. Nhưng ngài nói thêm, chấm dứt bài diễn văn theo một kiểu dìm cô vào nỗi tủi nhục tệ hại, -

Nếu William không đến Mansfield, ta mong rằng cháu có thể thuyết phục anh cháu là đã nhiều năm trôi qua từ ngày các cháu chia tay, lẽ nào cháu không khá hơn chút gì, dù ta e rằng anh cháu thấy trong một số khía cạnh, cô em gái mười sáu tuổi vẫn y như một cô bé lên mười.

Fanny đã khóc cay đắng vì lời nhận xét này lúc ông bác ra đi, và các cô chị họ nhìn cặp mắt đỏ hoe của cô đã cho cô là đồ giả nhân giả nghĩa.

Chương 4

Gần đây, Tom Bertram ít ở nhà, nên cậu chỉ được nhớ đến trên danh nghĩa. Chẳng mấy chốc, phu nhân Bertram ngạc nhiên thấy vắng mặt chồng, họ vẫn xoay xỏa được rất ổn. Edmund thế chỗ ngài rất tốt, cậu trò chuyện với quản gia, viết thư cho luật sư, cắt đặt các gia nhân và giải thoát cho bà khỏi những lo toan mệt nhọc hoặc cố gắng trong từng việc cụ thể, nhất là chuyện thư tín của bà.

Họ nhận được những tin tức sớm nhất về các lữ khách đã đến Antigue an toàn, sau cuộc hành trình thuận lợi, tuy trước đó bà Norris bị nhiều nỗi sợ kinh khủng ám ảnh, và cố lôi kéo Edmund vào cuộc mỗi khi bắt gặp cậu chỉ có một mình; vốn là người đầu tiên quen với mọi tai họa thê thảm, bà đã chuẩn bị cách báo tin đó cho những người khác, khi ngài Thomas cam đoan cả hai cha con vẫn còn sống và khoẻ mạnh, lại cần một thời gian dẹp những lời phi lộ lo lắng và có tình của bà.

Mùa đông đến và đi không hề ảnh hưởng gì đến họ; các khoản thu chi vẫn suôn sẻ. Bà Norris tổ chức nhiều cuộc liên hoan đình đám cho các cháu gái, giúp họ trang điểm, khoe tài của họ và nhăm nhe tìm kiếm hôn phu cho các tiểu thư, bà đã làm được nhiều việc, ngoài chăm nom nhà cửa, còn can thiệp vào một số việc của bà chị, giám sát nhiều việc làm lãng phí của bà Grant khiến bà ta rất ít có dịp lợi dụng, và sợ ngay cả khi bà vắng mặt.

Các tiểu thư Bertram giờ đây đã được liệt vào danh sách các mỹ nhân trong vùng, họ tham gia nhiều cuộc thi nhan sắc và tài năng, phong cách duyên dáng rất tự nhiên và tuân thủ cẩn thận các phép tắc và nghĩa vụ chung, cả hai rất được ưu ái và ngưỡng mộ. Sự phù phiếm của họ rất đúng thể thức, khiến họ hoàn toàn không phải lo lắng gì, và không cần làm duyên làm dáng, trong lúc bà dì lo lan truyền những lời tán dương thái độ đó, làm họ thêm vững tin là mình không hề sai sót.

Phu nhân Bertram không xuất hiện trước công chúng cùng các cô con gái. Bà quá biếng nhác, ngay cả lúc nhận sự ban thưởng cho người mẹ là chứng kiến thành công và niềm vui của các con mà chẳng bận bịu gì, bà giao mọi trách nhiệm cho em gái, người chẳng mong gì hơn được ở một vị trí vinh dự như thế, và triệt để tận thưởng các phương tiện cho phép bà hòa nhập vào tầng lớp thượng lưu mà không cần phải lo thuê ngựa nghẽo.

Fanny không có phần trong suốt mùa lễ hội; nhưng cô được công khai thừa nhận là tùy nữ của bà bác, khi người ta mời những người khác trong gia đình. Và khi cô Lee rời Manílled, Fanny đương nhiên trở thành người quan trọng bậc nhất cho phu nhân Bertram trong các đêm vũ hội hoặc tiệc tùng. Cô trò chuyện với bà, lắng nghe bà, đọc cho bà nghe, và trong những đêm yên tĩnh, trong cảnh mặt đoi mặt cô an toàn tuyệt đối khỏi những âm thanh độc ác, tự do khôn xiết cho đầu óc thỉnh thoảng mới biết đến tạm ngừng vì hoảng hốt hoặc bối rối. Cô thích nghe kể về niềm vui của các chị họ, nhất là về các buổi vũ hội, Edmund khiêu vũ với ai, nhưng nghĩ đến thân phận quá ư thấp kém của mình, cô không dám hình dung mình được như thế, vì vậy cô lắng nghe mà không hề có chút băn khoăn nào. Hơn hết thảy, với cô đó là một mùa đông dễ chịu, vì tuy William không về nước Anh, hy vọng về chuyến đến thăm của cậu vẫn chưa bao giờ nguôi.

Mùa xuân tiếp theo, Fanny bị tước con pony già màu xám, người bạn quý của cô, và một thời gian, cô có cơ nguy vì cảm thấy mất mát cả sức khoẻ lẫn tình thương mến, vì bất chấp ý nghĩa của việc cưỡi ngựa, theo nhận xét của các bà bác thì “vì con bé có thể cưỡi một trong những con ngựa của các chị nó bất cứ lúc nào chúng không muốn”, mà các tiểu thư Bertram thì ngày đẹp trời nào cũng muốn cưỡi ngựa và chẳng hề có ý nghĩ phải hy sinh bất cứ niềm vui đích thực nào, nên lẽ tất nhiên dịp ấy chẳng bao giờ đến. Họ vui vẻ cưỡi ngựa trong các buổi sáng đẹp trời tháng Tư và tháng Năm, còn Fanny hoặc ngồi nhà suốt ngày với bà bác, hoặc đi bộ quá sức vì sự xúi bẩy của người khác. Phu nhân Bertram duy trì sự rèn luyện này khiến mọi người đều không thoải mái và chính bà cũng khó chịu; còn bà Norris đi bộ cả ngày nên tưởng ai cũng nên đi bộ rõ nhiều. Thời gian này Edmund vắng mặt, nếu không tai họa sẽ được sửa chữa sớm hơn. Khi cậu trở về và hiểu hoàn cảnh của Fanny, nhận biết được những hậu quả xấu của nó, dường như với cậu đó là một việc đã rồi, và câu “Fanny phải có một con ngựa” là lời tuyên bố kiên quyết chống lại mọi ý kiến biện bạch, do sự thờ ơ của mẹ, hoặc tính tiết kiệm của dì đã biến việc đó thành việc nhỏ. Bà Norris không thể không nghĩ có thể tìm một con ngựa già nào đó còn vững trong đàn ngựa của trang viên, thế là ổn, hoặc có thể mượn người quản gia một con, hoặc có lẽ tiến sĩ Grant thỉnh thoảng mượn họ con pony để đi bưu điện. Bà coi đó là việc hoàn toàn không cần thiết, thậm chí nếu Fanny có một con ngựa riêng như các tiểu thư chị họ là không phải phép. Bà tin chắc ngài Thomas chẳng bao giờ có ý định đó, và bà phải nói rằng tậu một con ngựa trong lúc ngài vắng mặt là thêm vào một khoản chi phí lớn cho chuồng ngựa của ngài, trong lúc phần lớn thu nhập của ngài đang bất ổn, và bà thấy như thế là thậm vô lý. “Fanny phải có một con ngựa” là câu trả lời duy nhất của Edmund. Bà Norris không thể nhìn nhận sự việc như thế. Phu nhân Bertram cũng hoàn toàn nhất trí với con trai là cần phải làm việc đó, vì thế phải để phụ thân của anh cân nhắc, bà chỉ năn nỉ đừng vội vã làm gì, bà chỉ muốn anh đợi cho đến khi ngài Thomas trở về, và lúc đó tùy ngài quyết định mọi việc. Đến tháng Chín, ngài sẽ có mặt ở nhà, vậy thì đợi đến tháng Chín có sao đâu?

Dù Edmund phật ý với dì hơn với mẹ vì họ chẳng đoái hoài đến đứa cháu gái, cậu cũng không thể không chú ý đến lời mẹ nói, rốt cuộc cậu chọn cách loại trừ rủi ro bị cha nghĩ cậu đã lạm quyền, đồng thời vẫn giành được phương tiện để Fanny rèn luyện ngay lập tức, cậu không chịu để cô em họ thiếu thốn. Edmund có ba con ngựa, nhưng không con nào phụ nữ cưỡi được. Hai con là ngựa săn, con thứ ba để cưỡi đường trường rất cừ; Cậu quyết định đổi con thứ ba lấy con ngựa cho cô em họ cưỡi, cậu biết nơi đổi chác, và khi đã quyết, toàn bộ sự việc được hoàn tất nhanh chóng. Con ngựa cái mới tỏ ra là một báu vật, nó rất ít quấy phá, đáp ứng đầy đủ mục tiêu đã dự tính, sau đó Fanny hầu như sở hữu con vật hoàn toàn. Trước kia cô không dám ao ước, vì mọi thứ từng phù hợp với cô là con pony già màu xám, nên sự hài lòng vì con ngựa cái của Edmund vượt xa niềm vui rất nhiều, thêm vào đó là được nhận sự quan tâm của con người ân cần vốn là suối nguồn hạnh phúc của cô, cô vui sướng không lời nào tả xiết. Cô coi người anh họ là tấm gương tốt đẹp và cao thượng, và không người nào ngoài cô đánh giá được giá trị của cậu, cậu có quyền nhận sự biết ơn của cô và không tình cảm nào đủ mạnh mẽ để đền đáp. Tình cảm của cô với Edmund hòa trộn đủ thứ: sự kính trọng, lòng biết ơn, sự tin cậy và trìu mến.

Vì con ngựa vẫn mang tiếng và thực tế là tài sản của Edmund, nên bà Norris đành phải để Fanny sử dụng, còn phu nhân Bertram nghĩ nếu phản đối lần nữa, cậu có thể bào chữa không thể đợi đến tháng Chín ngài Thomas trở về, vì tháng Chín đã qua, ngài Thomas vẫn còn ở nước ngoài, và chưa thể xong việc trong tương lai gần. Nhiều hoàn cảnh không thuận lợi đột ngột nảy sinh đúng vào lúc ngài bắt đầu định trở về nước Anh, và mọi việc bị cuốn vào vòng xoáy rất lớn, ngài quyết định gửi cậu cả về nước, còn ngài đợi dàn xếp xong công việc. Tom trở về an toàn, kể rằng sức khoẻ của cha là tuyệt vời, nhưng theo nhận xét của bà Norris thì rất thiếu quả quyết. Bà thấy việc ngài Thomas cử con trai về nước dường như là một sự lo lắng của cha mẹ, do ảnh hưởng điềm gở của bản thân, khiến bà không khỏi cảm thấy những linh cảm khủng khiếp. Khi những buổi tối dài dặc của mùa thu tới gần, trong cảnh ẩn dật buồn bã của ngôi nhà đơn sơ, những ý nghĩ ấy càng ám ảnh bà dữ dội, khiến bà cảm kích vì hàng ngày đến nương náu trong phòng ăn của trang viên. Song chuyến về đã định vào mùa đông, và không phải không có tác dụng, đầu óc bà Norris bận bịu một cách vui vẻ trong việc coi sóc tài sản cho cô cháu gái lớn nhất của bà, làm thần kinh bà dịu lại đáng kể. “Nếu số ngài Thomas tội nghiệp kia không bao giờ trở về, việc Maria yêu quý của họ lấy được tấm chồng tử tế sẽ an ủi rất nhiều”, bà hay nghĩ vậy, mỗi khi họ gặp gỡ những người đàn ông giàu có, đặc biệt khi người ta giới thiệu một chàng trai vừa được thừa kế một trong những điền trang lớn nhất và những tòa nhà đẹp nhất vùng.

Công tử Rushworth choáng váng trước nhan sắc của tiểu thư Bertram ngay từ cái nhìn đầu tiên và vì đang muốn lấy vợ, chẳng mấy chốc cậu đã đắm đuối say mê cô. Cậu là một thanh niên vụng về và khó coi, trí tuệ cũng chẳng khá gì, nhưng chẳng hề khó chịu về hình dáng hoặc những lời tỏ tình của cậu, tiểu thư Maria rất toại nguyện với người nàng chinh phục được. Lúc này đã hai mươi mốt tuổi, María Bertram bắt đầu nghĩ cuộc sống vợ chồng là một nghĩa vụ, kết hôn với cậu Rushworth sẽ khiến cô được hưởng một khoản thu nhập lớn hơn cha cô nhiều, cũng như bảo đảm cho cô có nhà trong thành phố, hiện giờ đã trở thành mục tiêu hàng đầu, đồng thòi do phép tắc về nghĩa vụ đạo đức, việc cô kết hôn với công tử Rushworth là hiển nhiên. Bà Norris là người sốt sắng nhất vun đắp cho cuộc hôn nhân này, mọi gợi ý và dàn xếp đều nhằm đề cao sự đáng thèm muốn của mỗi bên; Bà tìm cách làm thân với mẹ cậu ta là một trong nhiều biện pháp khác nhau, bà ta hiện sống cùng con trai, thậm chí một buổi sáng kia, bà ép phu nhân Bertram vượt quãng đường mười dặm chẳng hào hứng gì đến thăm. Cuộc gặp diễn ra không lâu trước khi phu nhân và người đàn bà này thoả thuận sơ bộ. Bà Rushworth rất mong con trai lấy vợ và tuyên bố rằng trong tất cả các cô gái bà đã thấy, tiểu thư Bertram dường như là người thích hợp nhất đem lại hạnh phúc cho con trai bà nhờ tính dễ thương và tài năng. Bà Norris nhận lời tán dương và thán phục sự sáng suốt tế nhị của người nhận ra sự xuất sắc ấy. Maria là một thiên thần hoàn hảo, không tỳ vết, đáng tự hào và mãn nguyện về mọi mặt, và lẽ tất nhiên có biết bao người hâm mộ vây quanh, nên cô rất khó lựa chọn. Nhưng chỉ mới quen biết, bà Norris có thể tự cho phép mình quyết định, vì cậu Rushworth có vẻ chính là chàng trai xứng đáng và gắn bó với cô.

Sau khi khiêu vũ với nhau tại một số buổi vũ hội họp thức, những người trẻ tuổi đã chứng minh những ý kiến đó là đúng và cuộc đính hôn vắng mặt ngài Thomas được nhắc đến, gia đình đôi bên và những người chứng kiến nói chung đều thoả mãn, và nhiều tuần qua đi, họ cảm nhận được sự thích hợp của cậu Rushworth khi cưới tiểu thư Bertram.

Mất vài tháng mới nhận được sự ưng thuận của ngài Thomas, nhưng trong khoảng thời gian đó, không ai thoáng chút nghi ngờ niềm vui chân thành nhất của cậu ta trong cuộc kết hợp, hai gia đình giao thiệp không hạn chế và không người nào có ý định giữ bí mật, còn bà Norris nói chuyện đó ở khắp nơi như một việc không cần bép xép nữa.

Edmund là người duy nhất trong gia đình nhìn ra điều sai lầm trong việc này; không lời miêu tả nào của bà dì khiến cậu thấy cậu Rushworth là một người bạn đời đáng mơ ước. Edmund có thể chấp nhận em gái mình là người nhận định sáng suốt cho hạnh phúc riêng của cô, nhưng không hài lòng thấy cô sung sướng lấy khoản thu nhập lớn làm trung tâm, và cũng không nhịn được việc thường xuyên nói một mình, khi có mặt bạn bè cậu Rushworth:

- Nếu người này không có mười hai ngàn bảng mỗi năm, hắn sẽ là một gã vô cùng ngu ngốc.

Tuy vậy, ngài Thomas thực sự vui mừng vì viễn cảnh của một thông gia có lợi thế hiển nhiên, mà ngài chỉ nghe được toàn những điều tốt đẹp và tử tế. Đây là một sự kết giao thích hợp nhất, trong cùng một tỉnh, cùng có sở thích như nhau, và sự ưng thuận của ngài được truyền đạt nhanh hết mức có thể. Ngài chỉ quy định không được tiến hành lễ cưới trước khi ngài trở về, vì thế ngài lại được trông chờ, mong ngóng. Ngài viết thư vào tháng Tư, và hy vọng thu xếp xong công việc trọn vẹn, rồi rời Antigue trước khi hết hè.

Chuyện tình ấy diễn ra trong tháng Bảy, và Fanny vừa tròn mười tám, khi dân làng nhận thêm em trai và em gái của bà Grant là cô, cậu Crawford, con của cuộc hôn nhân thứ hai của mẹ bà. Họ là những thanh niên giàu có. Người con trai có một điền trang trù phú ở Norfolk, cô con gái có hai chục ngàn bảng. Khi còn nhỏ, người chị rất yêu quý các em, nhưng sau khi lấy chồng và tiếp theo là cái chết của cha mẹ chung, đã để họ cho em trai của cha họ chăm sóc, từ đấy bà Grant hầu như không gặp họ. Trong nhà người chú, họ tìm được một gia đình ân cần. Vị thượng tướng và bà Crawford, tuy đồng ý cùng thương yêu những đứa trẻ này, hay ít ra cũng không trái ngược với cảm nghĩ của chúng là mỗi người có sở thích riêng, họ tỏ ra rất quý cả hai. Thượng tướng yêu mến cậu cháu trai, còn bà Crawford rất cưng chiều cháu gái. Cái chết của vị phu nhân buộc người được bà bảo trợ sau vài tháng cố ở lại nhà người chú, phải đi tìm ngôi nhà khác. Thượng tướng Crawford là một người hạnh kiểm xấu, thay vì giữ đứa cháu gái, ông ta quyết định đưa nhân tình về nhà mình, và lúc này cô Crawford hàm ơn bà chị mời đến ở với bà, về mặt nào đó là một sự tiếp đãi ân cần, còn về mặt nào đó là một thủ đoạn, vì thời gian này bà Grant đã duyệt hết các cuộc giải trí thường xuyên của các quý bà cư trú trong vùng mà không một gia đình nào có con, đã xếp đầy phòng khách những đồ đạc đẹp đẽ, chọn một bộ sưu tập cây cỏ và gia cầm, và rất muốn có thêm nhiều thứ trong nhà. Vì thế khi cô em gái bà vốn yêu quý đến, và hy vọng được ở lại với bà chừng nào cô vẫn độc thân, cô được đón mừng nhiệt liệt. Nỗi lo lắng duy nhất của bà là trang viên Mansfield không đáp ứng các thói quen của một cô gái hầu như chỉ quen sống ở London.

Cô Crawford không hẳn thoát khỏi những e ngại tương tự, dù chúng nảy sinh chủ yếu do những nghi ngờ về nếp sống của người chị và phong thái của tầng lớp thượng lưu; cho đến lúc cô cố thuyết phục anh trai định cư ở ngôi nhà nông thôn của anh ta nhưng vô hiệu, và cô phải tự quyết định liều sống giữa những người thân thuộc khác. Thật không may, Henry Crawford rất ghét những thứ như ở cố định một chỗ hoặc sự hạn chế của tầng lớp thượng lưu; Cậu không thể cung cấp cho em gái một thứ quan trọng như vậy, nhưng cậu rất ân cần hộ tống cô đến Northamptonshire, và sẵn sàng đón cô đi ngay trong vòng nửa tiếng sau khi nhận thư, bất cứ khi nào cô chán nơi này.

Cuộc gặp gỡ rất vừa ý với mỗi bên. Cô Crawford thấy bà chị không hề câu nệ hoặc quê mùa, còn ông anh rể trông hào hoa phong nhã, nhà cửa rộng rãi và đầy đủ tiện nghi. Bà Grant tiếp đón đôi thanh niên có diện mạo dễ gây thiện cảm này và mong sẽ ngày càng mến họ hơn. Mary Crawford hết sức kiều diễm, còn Henry tuy không hẳn điển trai nhưng có vẻ mặt và dáng điệu, cung cách của hai anh em vui vẻ và dễ chịu, khiến bà Grant thấy tin cậy họ ngay lập tức. Bà hài lòng với cả hai, nhưng Mary là người bà yêu nhất; vốn chưa bao giờ dám tự hào vì nhan sắc của mình, bà vô cùng thích thú được hãnh diện vì cô em gái. Không đợi đến lúc Mary đến mới tìm một đám thích hợp cho cô, bà đã nhắm Tom Bertram. Trưởng nam của vị tòng nam tước thật xứng đôi với cô gái có hai mươi ngàn bảng, với đủ vẻ thanh lịch và tài năng mà bà Grant nhìn thấy trước của cô, và vốn là người nhiệt thành, cởi mở, nên Mary vào nhà chưa đầy một tiếng đồng hồ, bà đã kể với cô dự tính của bà.

Cô Crawford rất mừng tìm được một gia đình bà con gần với họ như vậy, và không hề phật ý vì sự săn sóc sớm sủa hoặc sự lựa chọn của chị gái. Hôn nhân là mục đích của cô, cô đã chuẩn bị kỹ lưỡng cho việc lấy chồng, cô đã gặp công tử Bertram ở thành phố, và hiểu rằng lý do phản đối có thể vì con người cậu ta hơn địa vị của cậu ta trên đời. Vì thế trong lúc coi đây là chuyện đùa, cô không quên suy nghĩ một cách nghiêm túc. Chẳng mấy chốc, âm mưu lại tái diễn với Henry.

- Hiện giờ, - bà Grant bổ sung, - chị đã nghĩ đến một việc coi như trọn vẹn. Chị rất mong thu xếp cho các em ổn định tại đây, vì thế, Henry ạ, cậu sẽ cưới tiểu thư út của nhà Bertram, một cô gái dễ thương, xinh đẹp, vui tính, có tài và sẽ làm cho cậu rất hạnh phúc.

Henry cúi đầu và cảm ơn bà.

- Chị thân mến của em, - Mary nói, - nếu chị có thể thuyết phục anh ấy một việc như thế, sẽ là một việc rất mới mẻ khiến em toại nguyện vì thấy mình có quan hệ với một người khôn ngoan đến thế, em chỉ tiếc là chị không có nửa tá con gái để lo liệu. Nếu chị có thể thuyết phục Henry lấy vợ, chị phải nhắm một cô gái Pháp. Mọi khả năng của người Anh có thể làm, đều đã thử cả rồi. Em có ba cô bạn rất xuất sắc, họ lần lượt chết mê chết mệt anh ấy, họ cũng như các bà mẹ (đều là những phụ nữ rất khéo), cả bà thím thân mến của em và bản thân em ra sức phân tích, dỗ dành, kể cả đánh lừa anh ấy kết hôn, thảy đều vô hiệu! Anh ấy là tay tán gái siêu hạng đấy. Nếu các tiểu thư Bertram của chị không muốn tan nát cõi lòng thì bảo họ phải tránh xa Henry ra.

- Em trai thân mến của chị, chị không tin em lại thế.

- ô không, em chắc chị là người quá tử tế. Chị còn tốt bụng hơn Mary. Chị hãy chiếu cố cho sự do dự và thiếu kinh nghiệm của tuổi trẻ. Em là người tính tình cẩn trọng, và bất đắc dĩ mới liều hạnh phúc của mình vì vội vàng. Không ai có thể suy nghĩ về cuộc sống vợ chồng nghiêm túc hơn em. Em coi hạnh phúc của người vợ như lời miêu tả đích đáng của những dòng thơ dè dặt sau: “Niềm hạnh phúc thần tiên là món quà quý cuối cùng”.

- Thưa chị Grant, chị có thấy anh ấy cứ nhấn đi nhấn lại một từ và cứ nhìn nụ cười của anh ấy xem. Em cam đoan với chị, Henry là người rất đáng ghét, những bài học của vị thượng tướng đã làm anh ấy hỏng hẳn.

- Chị rất ít quan tâm đến những lời mà bất cứ thanh niên nào cũng nói đến chủ đề hôn nhân, - bà Grant nói. - Nếu họ tự cho là miễn cưỡng với việc đó, chị chỉ đánh giá rằng họ không được coi là con người đứng đắn.

Tiến sĩ Grant vui vẻ chúc mừng tiểu thư Crawford, và thích lời tuyên bố của cô.

- Ồ vâng, em không xấu hổ vì việc đó tí nào. Em sẵn lòng lấy bất cứ ai nếu họ kết hôn một cách đúng đắn, em không thích những người vội vã trao thân; nhưng em sẽ lấy ngay người có thể mang lại ích lợi cho hôn nhân.

Chương 5

Đám thanh niên thích nhau ngay từ đầu. Bên nào cũng có nhiều điều hấp dẫn, và sự quen biết của họ sớm hứa hẹn sự thân mật vì những cách xử sự lịch thiệp. Vẻ kiều diễm của tiểu thư Crawford khiến cô chẳng có hại gì cho các tiểu thư Bertram. Họ quá xinh đẹp nên không cần ghét bất cứ người phụ nữ nào cũng đẹp, cô Crawford hầu như cuốn hút các anh trai họ bằng cặp mắt đen lay láy, sinh động, nước da màu nâu sáng và vẻ đẹp nói chung. Vóc người cô cao, đầy đặn, tóc vàng hoe, có lẽ đẹp nhất trong ba người; nhưng ở đây khó mà so sánh, vì cô là cô gái kiều diễm, duyên dáng đúng chuẩn mực nhất, trong khi các cô kia là những cô gái đẹp nhất vùng.

Thoạt nhìn, anh trai cô không đẹp trai, cậu rất thô tháp, ngăm ngăm đen và xấu, nhưng cậu vẫn là người hào hoa, có lối tán tỉnh dễ chịu. Cuộc gặp thứ hai chứng tỏ Henry không quá xấu; chắc chắn cậu ta thô nhưng rất tự tin, hàm răng và tư thế đẹp khiến người ta dễ quên vẻ không ưa nhìn, và sau cuộc gặp thứ ba, sau bữa cùng ăn tối tại nhà cha xứ, không người nào còn bảo cậu ta xấu trai nữa. Thực ra, Henry là chàng trai dễ chịu nhất mà mấy chị em từng biết, và tất thảy đều hài lòng với cậu ta như nhau. Cuộc đính hôn của tiểu thư Bertram khiến Henry thành sở hữu hợp lý của Julia, Julia nhận thức rất rõ điều đó và Henry mới ở Mansfield chưa đầy một tuần, cô đã mê cậu ta.

Ý kiến của Maria về việc này lộn xộn và mơ hồ hơn. Cô không muốn nhìn nhận hoặc hiểu. “Chẳng hại gì nếu nó thích một thanh niên dễ thương -ai chẳng biết tình trạng của nó - chắc cậu Crawford phải biết tự giữ gìn”. Cậu Crawford không phải là mối nguy hiểm, các tiểu thư Bertram thật xinh đẹp và sẵn sàng để được làm vui lòng; cậu bắt đầu không quan tâm đến gì ngoài việc làm họ thích mình. Cậu không muốn họ chết vì yêu, nhưng sự khôn ngoan và cứng rắn hẳn làm cậu đánh giá và cảm nhận tốt hơn, cậu tự cho phép mình rộng rãi về các khoản này.

- Em thích các tiểu thư Bertram của chị quá chừng rồi, chị ạ, - cậu nói lúc trở về từ lúc đỡ họ lên xe ngựa, sau bữa tối nói trên, - họ quả là những cô gái thanh lịch và dễ thương.

- Họ đúng là như vậy, và chị rất hài lòng thấy cậu nói thế. Nhưng cậu mến Julia nhất.

- ô vâng, em thích Julia nhất.

- Cậu thích thật chứ? Vì nói chung, tiểu thư Maria được coi là người đẹp nhất.

- Em cũng nghĩ thế. Cô ấy có lợi thế về nét mặt, và em thích vẻ mặt của cô ấy hơn, nhưng em vẫn thích Julia nhất. Tiểu thư Maria chắc chắn là người xinh đẹp nhất và em thấy cô ấy dễ chịu nhất, nhưng em vẫn thích Julia nhất vì chị đã sắp đặt cho em rồi.

- Chị sẽ không nói chuyện với cậu nữa, Henry ạ, nhưng chị biết rốt cuộc cậu nhất định sẽ ưa cô ấy nhất.

- Thế em chưa kể với chị là em thích cô ấy ngay từ đầu ư?

- Hơn nữa, tiểu thư Maria đã đính hôn. Hãy nhớ điều đó, em trai thân mến của tôi ạ. Cô ấy đã lựa chọn rồi.

- Vâng, và em thích nhất điều đó của cô ấy. Một phụ nữ đã đính hôn bao giờ cũng dễ chịu hơn một người chưa vướng bận. Nàng đang mãn nguyện. Những sự quan tâm của nàng đã chấm dứt, và nàng cảm thấy có thể sử dụng sức thu hút của mình để vui mà không bị nghi ngờ. Với một phụ nữ đã đính hôn sẽ an toàn mọi mặt, chẳng hề hấn gì vì sự việc đã rồi.

-Sao lại thế được, cậu Rushworth là một thanh niên rất tốt, và là một đám xứng đôi với cô ấy.

- Nhưng đấy là ý kiến của chị và bạn thân của chị thôi, tiểu thư Maria chẳng mảy may quan tâm đến anh ta. Em không tán thành thái độ đó. Em đoan chắc tiểu thư Maria rất gắn bó với cậu Rushworth. Em có thể nhìn thấy điều đó trong mắt cô ấy mỗi khi nhắc đến cậu ta. Em thừa hiểu tiểu thư Maria nghĩ sẽ lấy cậu ta mà không cần yêu đương.

- Mary, chúng ta sẽ giải quyết ra sao với Henry đây?

- Em tin là chúng ta phải để mặc anh ấy thôi. Bép xép chẳng hay ho gì. Cuối cùng thì anh trai em cũng mắc vào tròng thôi.

- Nhưng chị không muốn cậu ấy bị bẫy, chị không muốn cậu ấy bị bịp; Chị muốn mọi chuyện phải đúng đắn và danh giá.

- Chao ôi, chị yêu quý, cứ để anh ấy chịu đựng sự may rủi và rơi vào bẫy. Như thế cũng chẳng hại gì. Ai chẳng bị bịp ở giai đoạn này hoặc khác.

- Không phải trong hôn nhân lúc nào cũng thế đâu, Mary thân mến.

- Nhất là trong hôn nhân. Rất tôn trọng người bạn hiện tại là cơ hội để kết hôn, chị Grant thân mến của em ơi, nhưng không có lấy một trong một trăm người của giới khác không bị rơi vào tròng khi kết hôn. Nghĩ đến nơi em sẽ tới, em thấy nó đúng là thế, và em cảm thấy nó phải là thế, em coi hôn nhân là một trong các vụ giao dịch, trong đó con người mong đợi ở người khác nhiều nhất còn bản thân mình lại ít thật thà nhất.

- Chà! Em đã qua một trường học tệ hại về hôn nhân ở phố Hill.

- Bà thím tội nghiệp của em chắc chắn không ưa lời phát biểu này, song từ quan sát của riêng mình, em có thể nói đây là một công việc đầy mánh lới. Em biết rất nhiều người kết hôn vì mong mỏi và tin tưởng vào lợi thế đặc biệt nào đó trong mối quan hệ, hoặc tài năng hoặc phẩm chất tốt đẹp trong con người, rồi khi thấy mình bị lừa dối hoàn toàn, họ buộc phải chịu đựng mặt trái! Như thế không là mắc bẫy thì là gì?

- Em bé của chị ơi, nên tưởng tượng in ít thôi. Chị xin lỗi em, nhưng chị không thể tin em hoàn toàn. Em mới chỉ nhìn thấy một nửa sự việc thôi. Em chỉ thấy điều xấu xa, mà không thấy sự an ủi. Ở đâu mà chẳng có những khó khăn và thất vọng, mà chúng ta luôn có khuynh hướng mong đợi quá nhiều; Nếu một dự tính về hạnh phúc sụp đổ, bản tính con người là xoay tìm cái khác, nếu tính toán ban đầu là sai, thì chúng ta làm lần thứ hai tốt hơn, chúng ta sẽ tìm thấy nguồn an ủi ở đâu đó. Và rồi Mary yêu quý nhất ơi, những người quan sát ác ý đó, gần như nhìn được rất ít, lại bị sa bẫy và thất vọng hơn những người khác nhiều.

- Vậy ư, thưa chị! Em vinh dự được là đồng đội về tinh thần của chị. Khi nào làm vợ, em sẽ chỉ vững tin vào bản thân mình, và nói chung em mong các bạn em cũng sẽ như thế. Nó sẽ cứu em khỏi nhiều cơn đau tim.

- Em cũng tệ như anh trai của em thôi, Mary ạ, nhưng chúng ta sẽ sửa cho cả hai. Mansfield sẽ sửa cho cả hai, và không lừa phỉnh tí nào. Hãy ở lại với chúng ta và chúng ta sẽ chữa khỏi cho các em.

Anh em Crawford tuy không muốn bị chữa trị nhưng rất sẵn lòng ở lại. Mary thỏa mãn lấy ngôi nhà của cha xứ làm tổ ấm hiện tại, còn Henry cũng sẵn sàng kéo dài chuyến viếng thăm của mình. Cậu đã đến và chỉ định lưu lại với họ vài ngày, nhưng Mansfield nhiều hứa hẹn quá, và chẳng có gì kêu gọi cậu đến đâu hết. Bà Grant vui mừng giữ cả hai ở lại với bà, còn tiến sĩ Grant cũng quá ư toại nguyện; một cô gái xinh đẹp, hay chuyện như cô Crawford luôn là sự giao lưu dễ chịu cho một người đàn ông lười biếng, ru rú xó nhà, và cậu Crawford làm khách là cái cớ để ông ta uống vang đỏ mỗi ngày.

Sự ngưỡng mộ các tiểu thư Bertram của cậu Crawford ngày càng cuồng nhiệt, hơn mọi thứ mà cô Crawford quen cảm nhận. Tuy nhiên, cô công nhận rằng các công tử Bertram là những thanh niên cao thượng, dù không hay thấy hai người này đi cùng nhau ở London, nhưng phong thái của họ, nhất là người anh, rất dễ chịu. Cậu ta sống ở London nhiều, sôi nổi và biết chiều phụ nữ hơn Edmund, vì thế ăt phải được ưa thích hơn, và, trên thực tế, địa vị trưởng nam là một lời xác nhận mạnh mẽ nữa. Cô sớm linh cảm rằng cô sẽ thích cậu cả hơn. Cô biết rằng đây chính là loại người của cô.

Quả thực, dù ở đâu Tom Bertram cũng được coi là dễ thương; cậu thuộc loại thanh niên được ưa chuộng, sự dễ thương của cậu thuộc loại dễ chiều ý người khác hơn là do phẩm chất cao quý thiên bẩm, vì cậu có nhiều cử chỉ thoải mái, tửu lượng cao, quen biết rộng, nhiều thứ để nói, lại là tòng nam tước, có quyền thừa kế trang viên Manfield. Cô Crawford sớm cảm nhận rằng hoàn cảnh của hai cô cậu có thể phù hợp. Cô đã nhìn ngó ngược xuôi để cân nhắc, và thấy mọi thứ trong tầm đặc quyền của cậu - một trang viên, một trang viên hẳn hoi có bán kính năm dặm, một tòa nhà hiện đại rộng mênh mông, ở vị trí rất đẹp và được bảo vệ chu đáo, xứng đáng để trong đó bất cứ bộ sưu tập các loại ghế ngồi khắc chạm công phu của các quý ngài trong vương quốc, và chỉ thiếu những đồ đạc mới để hoàn tất. Các cô em gái vui vẻ, bà mẹ hòa nhã và bản thân cậu là một thanh niên điển trai, đang có thuận lợi là bắt buộc phải ngừng nhiều thú chơi hiện tại vì lời hứa với người cha, và trong tương lai cậu sẽ là ngài Thomas. Nghe chừng việc này sẽ hay ho đây; Cô tin là cô sẽ nhận lời cậu, vì vậy cô bắt đầu tự tìm hiểu chút ít về con ngựa cậu phải cưỡi tại các cuộc đua loại B.

Cậu được mời đến những cậu đua này, không lâu sau khi họ bắt đầu quen biết nhau, từ cách xử sự thông thường của cậu, gia đình có vẻ không mong cậu trở về trong nhiều tuần lễ, niềm đam mê của cậu sớm bị đem ra thử thách. Nhiều người ủng hộ cậu xui cô đến xem các cuộc đua, và thu xếp một nhóm đông người cùng đi, nhưng mọi sự háo hức tàn dần và nói chỉ để mà nói thôi.

Còn Fanny, cô làm gì và nghĩ gì trong thời gian này? Ý kiến của cô về những người mới đến ra sao? Rất ít cô gái trạc tuổi đôi tám được gọi đến hỏi ý kiến như Fanny. Bằng cách nói dịu dàng, rất thận trọng, cô tỏ lòng ngưỡng mộ vẻ đẹp của cô Crawford, nhưng cô vẫn nghĩ cậu Crawford rất thô thiển, bất chấp hai cô chị họ nhiều lần chứng minh ngược lại, cô không bao giờ nói đếncậu ta. Lời nhắc nhở cô tự động viên mình đã đem lại hiệu quả này.

- Bây giờ tôi đã hiểu các anh chị, trừ cô Price, - cô Crawford nói lúc đi dạo cùng các công tử Bertram. - Liệu cô ấy đã chính thức ra mắt xã hội người lớn chưa nhỉ, tôi khá hoang mang đấy. Cô ấy ăn tối ở nhà cha xứ với mọi người, giống như là đã, nhưng lại ít nói đến mức tôi khó mà nghĩ là rồi.

Câu này nhằm vào Edmund là chính, nên cậu trả lời:

- Tôi tin là tôi hiểu ý cô, nhưng tôi không định trả lời câu hỏi này. Cô em họ tôi đã trưởng thành. Cô ấy có đủ năm tháng và ý thức của người phụ nữ, nhưng việc đã bước vào xã hội hay chưa không nằm trong phạm vi hiểu biết của tôi.

- Nói chung, không gì dễ hơn việc tìm hiểu rõ ràng. Sự khác biệt rất lớn. Nhìn chung mà nói, cung cách cũng như diện mạo là hoàn toàn khác nhau. Cho đến bây giờ, có thể nói tôi chưa bao giờ nhầm lẫn một cô gái đã trình làng hay chưa. Một cô gái chưa bước vào xã hội thường có cùng loại trang phục, ví dụ đội mũ chật, buộc dây dưới cằm, trông rất ra vẻ kín đáo, và không bao giờ hé răng. Các anh có thể cười, nhưng tôi cam đoan như vậy, ngoài ra thỉnh thoảng cũng có điểm hơi khác một chút, còn tất cả đều đúng như thế. Các cô ấy sẽ lặng lẽ và nhún nhường. Khó chịu nhất của người được giới thiệu làm bạn lại thay đổi cung cách quá đột ngột. Đôi khi, chỉ trong một thời gian rất ngắn, họ chuyển hẳn sang phe đối lập! Đó là phần sai lỗi của phương thức hiện tại. Người ta không thích nhìn thấy một cô gái mười tám hoặc mười chín tuổi ngay lập tức biết làm mọi thứ, có khi một năm trước người ta thấy cô ta không thể thốt nên lời. Công tử Bertram, tôi dám chắc thỉnh thoảng anh đã gặp những thay đổi như thế.

- Tôi tin là có, nhưng đây là một việc không công bằng; Tôi hiểu điều cô ám chỉ. Cô đang chế nhạo tôi và cô Anderson.

- Không đúng. Cô Anderson ư! Tôi không hiểu anh định nói đến ai hoặc cái gì. Tôi hoàn toàn mù mịt. Nhưng tôi sẽ rất sung sướng truy hỏi anh nếu anh kể cho tôi biết.

- Chà! Cô giữ được thái độ đàng hoàng giỏi lắm, nhưng tôi không dễ bị lợi dụng đâu. Hẳn cô đã quan sát cô Anderson, khi miêu tả một cô gái đã thay đổi. Cô miêu tả một sai lầm quá chính xác. Mà đúng là thế. Nhà Anderson ở phố Baker. Hôm nọ, chúng tôi đã nói chuyện về họ. Edmund này, em đã nghe anh nhắc đến Charles Anderson. Chính xác là nói đến cô gái trong gia đình ấy. Hai năm trước, Charles giới thiệu tôi với gia đình, em gái anh ta vẫn chưa ra mắt xã hội, và tôi không thể nói chuyện với cô ấy. Một buổi sáng, tôi ngồi đó đợi Anderson suốt một giờ, trong phòng chỉ có cô ấy với một hoặc hai bé gái, cô gia sư bị ốm hoặc đi vắng, còn bà mẹ thì ra ra vào vào với thư từ giao dịch, vậy mà tôi không được một lời hoặc một cái nhìn của cô gái - tuy chỉ là xã giao thôi -, cô ta không hé môi và quay khỏi tôi cũng với thái độ như thế! Suốt mười hai tháng sau, tôi không gặp lại cô ấy. Rồi cô ấy đã ra mắt. Tôi gặp cô ấy ở nhà bà Holíord và không nhớ ra. Cô ấy đến chỗ tôi, khẳng định tôi là người quen, nhìn chòng chọc khiến tôi phải lúng túng, rồi cô ta nói chuyện, cười cợt cho đến lúc tôi không còn biết xoay sở ra sao. Tôi cảm thấy lúc đó chắc tôi phải trở thành trò cười trong phòng, và cô Crawford ạ, chuyện đơn giản thế thôi.

- Và là một câu chuyện rất hay, tôi dám chắc trong đó có nhiều sự thực hơn là đem lại lòng tin cho cô Anderson. Đây là một sai lầm quá phổ biến. Tất nhiên là các bà mẹ vẫn còn chưa có biện pháp hoàn toàn đúng quản lý con gái mình. Tôi không rõ sai lầm ở chỗ nào. Tôi cũng không làm ra vẻ uốn nắn họ, nhưng tôi thấy thường là họ sai.

- Những người ấy đang phô diễn cho xã hội thấy cung cách của phụ nữ nên như thế nào, - cậu Bertram lịch sự nói, - và đang làm rất nhiều để tỏ ra là họ đúng.

-Sai lầm là khá dễ hiểu, - Edmund nói, không nhã nhặn lắm, - những cô gái như thế được dạy dỗ sai. Họ tiếp nhận các quan niệm sai ngay từ ban đầu. Họ luôn hành động vì các động cơ phù phiếm, và họ chẳng thực sự khiêm tốn trong cách hành xử của họ trước khi họ xuất hiện giữa công chúng hơn là sau đấy.

- Tôi không biết, - cô Crawford ngập ngừng đáp. - Vâng, tôi không thể đồng ý với anh về điểm này. Chắc chắn đây là phần đơn giản nhất của vấn đề. Các cô gái chưa ra mắt xã hội tự cho mình có những thái độ tùy tiện mà tôi đã từng nhìn thấy còn tệ hơn. Như thế còn tệ hơn mọi thứ, rất kinh tởm!

- Phải, như thế thật bất tiện, - Tom Bertram nói. - Nó dẫn đến lầm đường lạc lối, người ta không còn biết làm gì. Cái mũ chật và kiểu cách màu mè, ra vẻ bẽn lẽn như cô miêu tả tường tận (và không gì chính xác hơn) cho thấy người đó mong đợi những gì, nhưng năm ngoái, tôi đã lâm vào một cảnh vô cùng khó xử vì sự mong muốn của họ. Tháng Chín năm ngoái, tôi xuống Ramsgate thăm anh bạn Sneyd một tuần lễ - ngay sau khi tôi từ Tây Ân về -, Edmund, em đã nghe về Sneyd rồi đó. Cha mẹ và các em gái cậu ấy đều ở đó, tất cả đều là người tôi không quen. Lúc chúng tôi đến Albion Place họ đã ra ngoài, chúng tôi đi tìm và thấy họ trên bến tàu. Bà Sneyd, hai cô con gái và những người quen khác của họ. Tôi cúi chào theo đúng thể thức, còn bà Sneyd có nhiều người khác vây quanh, họ ghép tôi với một trong các con gái của bà, tôi phải đi cạnh cô ta suốt dọc đường về nhà, và phải tỏ ra dễ thương hết mức. Cô gái cư xử rất thoải mái, sẵn sàng trò chuyện cũng như lắng nghe. Tôi không hề ngờ mình có thể làm điều gì sai trái. Trông hai chị em rất giống nhau, cả hai đều ăn mặc sang trọng, đeo mạng che mặt và cầm ô như những cô gái khác; nhưng sau đó tôi phát hiện ra mình đã dồn hết sự chú ý cho cô út, người chưa ra mắt xã hội, và như thế là đã xúc phạm quá đáng đến cô chị. Lẽ ra phải không được chú ý đến cô Augusta trong sáu tháng tới, và tôi tin rằng tiểu thư Sneyd sẽ không bao giờ tha thứ cho tôi.

- Thế thì dở thật đấy. Tiểu thư Sneyd tội nghiệp! Mặc dù tôi không có em gái, song tôi rất thông cảm với cô ấy. Bị thờ ơ chắc là đau khổ lắm. Nhưng đây hoàn toàn là lỗi của người mẹ. Lẽ ra cô Augusta nên đi cùng với cô gia sư. Những việc làm nửa vời kiểu ấy chẳng bao giờ tốt đẹp. Nhưng hiện tại tôi rất ưng ý cô Price. Cô ấy có đến các vũ hội không? Cô ấy vẫn đi ăn cơm khách ở các nơi như ở nhà chị tôi chứ?

- Không, - Edmund đáp, - tôi cho là cô ấy chưa từng đến một vũ hội nào. Mẹ tôi ít khi đến chơi nhà bạn bè, và chẳng ăn cơm ở nhà ai ngoài với bà Grant, còn Fanny ở nhà với bà.

- Ồ! Thế thì rõ rồi. Cô Price vẫn chưa ra mắt.

Chương 6

Công tử Tom Bertram ra đi, còn cô Crawford đã thấy sự cách biệt lớn trong quan hệ của họ, và rõ ràng là cậu vắng mặt trong những cuộc gặp giữa các gia đình nay đã diễn ra hàng ngày, trong các bữa tối tại trang viên ngay sau khi cậu ra đi, cô đã giành lại chỗ đã chọn gần cuối bàn, tưởng rằng sẽ cảm nhận sự khác biệt u uất nhất trong sự thay đổi của các chủ nhân. Cô tin chắc đó là một hành động rất dứt khoát. So với anh trai, Edmund chẳng có gì để nói. Món súp được truyền vòng quanh theo kiểu chán nhất, vang uống không có một nụ cười, hoặc những chuyện vặt vui vui, cắt món thịt nai không kèm giai thoại vui về cái đùi nai hoặc một câu chuyện giải trí về “bạn tôi là người như thế đấy”. Cô phải cố tìm trò tiêu khiển bằng cách chú ý đến đầu kia bàn, quan sát cậu Rushworth xuất hiện tại Mansfield lần đầu tiên từ khi anh em Crawford tới. Cậu đi thăm một người bạn ở hạt bên cạnh, người đó đang định cải tạo điền trang của mình. Cậu Rushworth ra về, đầu đầy ắp chủ đề đó, và rất sốt sắng muốn cải tạo nhà mình giống y như thế, và dù không nói nhiều về ý định đó, cậu không còn gì để nói nữa. Chủ đề ấy đã bàn trong phòng khách, rồi diễn lại trong phòng ăn. Sự chú ý và ý kiến của tiểu thư Bertram hiển nhiên là mục tiêu chính của cậu, dẫu thái độ của cô chứng tỏ sự vượt trội của trí tuệ hơn là muốn giúp đỡ cậu, cô nhắc đến triều đình Sotherton và những ý kiến liên quan đến nó, đem lại cho cô cảm giác tự mãn, ngăn cô không bị thành người rất khiếm nhã.

- Ước gì các vị có thể nhìn thấy Compton, - cậu nói, - đó là nơi hoàn chỉnh nhất! Tôi chưa bao giờ thấy nơi nào thay đổi như thế trong đời. Tôi đã bảo Smith tôi không biết mình ở đâu nữa. Lối vào hiện tại là một trong những thứ đẹp nhất nước. Các vị sẽ thấy tòa nhà có kiểu dáng đáng ngạc nhiên nhất. Tôi đã phát biểu thế khi tôi trở về Sotherton hôm qua, trông nó giống như một nhà tù, một nhà tù cổ lỗ, ảm đạm.

- Chao ôi! Xấu hổ thật! - Bà Norris kêu lên. - Một nhà tù thật ư! Lâu đài Sotherton là lâu đài cổ kính, quý phái nhất trên thế giới.

- Nó cần phải cải tạo, thưa bà, về mọi mặt. Trong đời, tôi chưa bao giờ nhìn thấy lâu đài nào đòi hỏi phải cải tạo nhiều đến thế; trông nó hoang vắng đến mức tôi không còn biết có thể làm gì với nó nữa.

- Chẳng có gì lạ vì lúc này cậu Rushworth suy nghĩ như thế, - bà Grant mỉm cười nói với bà Norris, - nhưng cứ tin rằng Sotherton sẽ được sửa sang mọi thứ khi nào trái tim cậu ấy ra lệnh.

- Tôi phải cố làm gì đó cho nó, - cậu Rushworth nói, - nhưng tôi chưa biết làm gì. Tôi mong sẽ có vài người bạn tốt giúp đỡ.

- Em hình dung trong trường hợp này, người bạn tốt nhất của anh sẽ là ngài Repton[7], - tiểu thư Bertram thản nhiên nói.

- Đấy chính là điều tôi đang nghĩ tới. Vì ông ta đã làm rất đẹp cho Smith, tôi cho rằng tốt hơn hết là tôi phải thuê ông ta ngay lập tức. Lương ông ta cao nhất là năm ghinê một ngày đấy.

- Chà, nếu họ được trả mười, - bà Norris kêu lên, - thì tôi chắc cậu không cần phải trông nom gì hết. Cứ chi, không cần phải băn khoăn gì. Nếu tôi là cậu, tôi sẽ không nghĩ gì đến phí tổn. Tôi sẽ có mọi thứ theo kiểu đẹp nhất, và làm kỹ hết mức. Một nơi như lâu đài Sotherton xứng đáng có mọi thứ mà tiền bạc và sở thích cho phép. Ở đấy cậu có không gian để làm, và vườn tược sẽ đền công cậu hậu hĩ. Theo tôi, nếu như tôi có một phần năm mươi kích thước của Sotherton, tôi sẽ thường xuyên trồng cây và cải tiến, vì lẽ đương nhiên là tôi vô cùng yêu quý nó. Còn với nơi ở bé nhỏ hiện tại của tôi, vẻn vẹn có nửa acre[8] mà định làm bất cứ việc gì cũng là quá ư lố bịch. Nó sẽ thành trò cười. Nhưng nếu rộng rãi hơn, tôi sẽ rất vui sướng trồng cây và cải tạo. Ở nhà cha xứ, chúng tôi đã làm nhiều việc như thế, chúng tôi đã biến nó thành một nơi khác hẳn so với lúc ban đầu có nó. Có lẽ những người trẻ tuổi không nhớ lắm. Nhưng nếu ngài Thomas kính mến có mặt ở đây, ngài có thể kể cho các vị nghe những việc cải tạo chúng tôi đã làm, và còn định làm nhiều hơn nữa, nhưng đành dừng vì sức khỏe ông Norris tội nghiệp giảm sút. Con người đáng thương ấy không thể ra ngoài để thưởng thức mọi thứ, và khiến tôi nản lòng, không làm được một số việc mà ngài Thomas và tôi đã bàn. Nếu không vì lý do đó, chúng tôi đã xây tường bao quanh vườn và trồng cây chắn khu đất nhà thờ như tiến sĩ Grant đã làm. Chúng tôi luôn làm một việc gì đó, thế đấy. Mới mùa xuân năm trước khi ông Norris qua đời, chúng tôi đã trồng mơ ven tường chuồng ngựa, hiện giờ nó đã lớn thành một cây um tùm và được khai thác triệt để, - bà nói về bản thân rồi sau đó về tiến sĩ Grant.

- Cây cối lớn nhanh là điều tất nhiên, thưa bà, - tiến sĩ Grant đáp. - Đất rất tốt và tôi chưa bao giờ đi qua mà không tiếc, vì ít quả đến nỗi chẳng bõ hái.

- Thưa ông, đây là một bãi đất hoang, chúng tôi đã mua nó như một bãi đất hoang, và đây là một món quà của ngài Thomas, nhưng tôi đã xem hoá đơn và biết giá của nó là bảy silinh, vì được coi như một bãi đất hoang.

- Bà đang lạm dụng, thưa bà, - tiến sĩ Grant đáp, - khoai tây có mùi vị y như mơ ở bãi đất hoang, thứ quả ở cái cây đó. Đây là thứ quả vô vị trong điều kiện tốt nhất, nhưng trong vườn nhà tôi chẳng có lấy một quả mơ nào ngon có thể ăn được.

- Thực ra thì, thưa bà, - bà Grant nói, ra vẻ bàn với bà Norris ở bên kia bàn, -ông Grant nhà tôi chưa biết mùi vị tự nhiên quả mơ của chúng tôi là gì, vì với một quả có giá trị như thế, lại là loại to và ngon, người đầu bếp của tôi cố xoay sở để làm hết bánh tạc và mứt.

Bà Norris đỏ mặt và chịu thua, rồi trong một lúc, xoay ra các đề tài khác về việc cải tạo Sotherton. Tiến sĩ Grant và bà Norris hiếm khi là bạn tốt, sự quen biết của họ bắt đầu từ những chuyện phung phí và các thói quen của họ hoàn toàn không giống nhau.

Sau một lúc ngừng ngắn, cậu Rushworth lại bắt đầu:

- Nhà của Smith thật đáng ngưỡng mộ trong cả nước; và trước khi Repton bắt tay vào việc, nó chẳng là gì.

- Cậu Rushworth, - phu nhân Bertram nói, - nếu tôi là cậu, tôi sẽ trồng một khu có nhiều cây bụi. Lúc đẹp trời, ai cũng thích đi dạo ở nơi nhiều cây cối.

Cậu Rushworth sốt sắng bảo đảm cho thân thế quý tộc của bà bằng cách phục tùng và cố nghĩ ra một lời tán dương; nhưng giữa sự phục tùng sở thích của bà và những hiểu biết của cậu luôn muốn giống mình cùng với những sự lố lăng thêm thắt, tự cho là chú ý an ủi các quý bà nói chung và khéo luồn lọt với những người cậu muốn lấy lòng, nên cậu đâm lúng túng, còn Edmund vui sướng đặt dấu chấm hết bài diễn văn của cậu ta bằng lời đề nghị nâng cốc. Tuy vậy, cậu Rushworth vốn không phải là người đối thoại thú vị, vẫn nói tiếp về đề tài đó:

- Đất đai của Smith không quá một trăm mẫu tây, như thế là khá nhỏ, và đáng ngạc nhiên hơn nữa là chỗ đó lại có thể cải tạo như thế. Ở Sotherton, chúng tôi có bảy trăm mẫu, không kể những đồng cỏ ngập nước, nên tôi cho là có thể làm không kém gì ở Compton, chúng tôi không nên thất vọng. Ở đó đã đốn hai hoặc ba cây cổ thụ rất đẹp mọc quá gần ngôi nhà, và mở rộng toàn cảnh đến không ngờ, làm tôi nghĩ rằng Repton hoặc bất cứ ai thuộc loại này chắc chắn sẽ đốn con đường trồng cây hai bên ở Sotherton, con đường dẫn từ mặt tiền phía tây lên đỉnh quả đồi các vị đã biết, - lúc nói, cậu đặc biệt quay sang tiểu thư Maria Bertram. Nhưng cô ta nghĩ đây là câu đáp lại thích hợp nhất:

- Đường trồng cây hai bên ư! Chà! Thế mà em không nhớ ra. Em biết rất ít về Sotherton.

Fanny ngồi phía bên kia Edmund, đối diện với cô Crawford, chăm chú lắng nghe, lúc này nhìn cậu và khẽ nói:

- Đốn cây trồng hai bên đường ư! Tiếc quá! Nó có làm anh nhớ đến Cowper1 không? Hỡi những hàng cây bị đon ngã, thêm một lần nữa ta khóc thương cho số phận của ngươi.

Cậu mỉm cười lúc trả lời:

- Anh e rằng con đường đó phải chịu vận rủi thôi.

- Em muốn được nhìn thấy Sotherton trước khi nó bị đốn, nhìn thấy nơi ấy như hiện tại, trong tình trạng cổ kính, nhưng em không chắc được đi.

- Em chưa đến đấy lần nào ư? Không, không thể thế được, chẳng may là xa quá nên phải đi xe. Phải chi chúng ta có thể xoay sở được.

- Ồ, không có gì quan trọng đâu ạ. Em nhìn thấy nó lúc nào cũng được, anh sẽ kể cho em nghe nó thay đổi ra sao thôi.

- Tôi nhớ, - cô Crawford nói. - Sotherton là một lâu đài cổ và uy nghi. Tòa nhà ấy có theo phong cách riêng nào không?

- Tòa nhà xây từ thời Elizabeth, bằng gạch, rất lớn, cân đối, dáng vẻ nặng nề nhưng uy nghi và có nhiều chỗ đẹp. Nó ở vào vị trí xấu. Nó nằm ở một trong những chỗ thấp nhất của trang viên, nên rất khó cải tạo. Nhưng những rừng cây thì tuyệt đẹp, và có một dòng suối mà tôi dám chắc là rất được việc. Tôi nghĩ cậu Rushworth nói đúng, theo nghĩa phải khoác cho nó một vẻ ngoài hiện đại, và tôi không nghi ngờ nó sẽ được cải thiện rất tốt.

Cô Crawford lắng nghe thán phục, và tự nhủ: “Anh ta đúng là con nhà dòng dõi; anh ta không nản lòng trong lúc khó khăn”.

- Tôi không muốn tác động đến cậu Rushworth, - Edmund nói tiếp, - nhưng nếu tôi có một chỗ muốn theo kiểu mới, tôi sẽ hoàn toàn giao phó cho một nhà cải tạo. Dĩ nhiên là tôi muốn có nội thất đẹp theo ý mình, và sẽ làm dần từng bước. Tôi thà tuân theo những điều ngớ ngẩn của tôi hơn là của ông ta.

- Lẽ tất nhiên anh biết anh định làm gì, nhưng nó không họp với tôi. Tôi không có tài quan sát hoặc sự khéo léo với những việc như thế, nhưng như những bậc tiền bối, tôi có một chỗ của riêng mình trong vùng, tôi sẽ biết ơn bất cứ ngài Repton nào đảm nhận nó, và cho tôi một thứ đẹp xứng với đồng tiền của tôi bỏ ra; tôi sẽ không bao giờ nhòm ngó đến nó cho đến khi nào hoàn thành.

- Còn tôi sẽ thích thú theo dõi sự tiến triển của nó, - Fanny nói.

- Được thôi, cô đã được nuôi dạy như thế mà. Nó không thuộc hiểu biết của tôi, và trải nghiệm duy nhất tôi từng có, được trông nom lại không phải thứ được ưa chuộng đầu tiên trong đời, khiến tôi cho rằng những cải tiến trong tầm tay là mối phiền toái lớn nhất. Ba năm trước, ngài thượng tướng, người chú danh giá của tôi mua một căn nhà nông thôn ở Twickenham cho chúng tôi ở qua mùa hè; thím tôi và tôi vô cùng vui sướng đến đó; nhưng nó quá nhỏ và chúng tôi sớm thấy cần phải cải tạo ngay. Suốt ba tháng trời, chúng tôi dầm trong đất cát và lộn xộn, không có lấy một viên sỏi mà đặt chân hoặc một cái ghế dài dùng tạm. Tôi đã bị đánh lừa là mọi thứ đã làm xong ở nông thôn, có nhiều bụi cây và vườn hoa, còn ghế thô sơ thì nhiều không đếm xuể, tất cả đã xong hết, tôi không cần quan tâm. Henry thì khác, anh ấy thích được làm việc.

Edmund lấy làm buồn khi nghe cô Crawford, mà cậu đã không ưa thích gì mấy, nói năng tùy tiện như thế về chú ruột mình. Nó không thích hợp với cảm nghĩ của cậu về sự đúng mực nên cậu im lặng, cho đến lúc nhiều tiếng cười và sự sôi nổi kích thích, mới gạt việc đó sang một bên và trở lại hiện tại.

- Công tử Bertram, - cô nói, - cuối cùng tôi đã biết tin về cây đàn hạc của tôi. Người ta cam đoan với tôi rằng nó an toàn ở Northampton; và hầu như chắc chắn là đã ở đấy mười ngày rồi, bất chấp những lời quả quyết trịnh trọng mà chúng tôi thường nhận được trái ngược hẳn. - Edmund tỏ ra vui và ngạc nhiên. - Sự thực là, chúng tôi đã tìm hiểu quá trực tiếp; lẽ ra phải cử một người hầu, chúng tôi lại tự đi: cây đàn này làm ở cách London bảy chục dặm, nhưng sáng nay chúng tôi đã nghe tin về nó theo cách chính xác nhất. Một nông phu đã nhìn thấy, ông ta kể với ông chủ cối xay, ông chủ cối xay kể với ông hàng thịt, con rể ông hàng thịt nói lại ở cửa hàng.

- Tôi rất mừng là cô đã nghe được tin tức, dù bằng bất cứ cách nào. Hy vọng rằng công việc ở đó sẽ không trì hoãn nữa.

- Tôi định đi vào ngày mai, nhưng nghĩ xem, đi bằng cách nào được? Không có xe ngựa hoặc xe bò; Chao ôi! Chẳng thể thuê được loại xe nào trong làng. Có lẽ tôi phải nhờ phu khuân vác và một chiếc xe ba gác chăng.

- Cô sẽ thấy rất khó đấy, vì bây giờ đang giữa lúc bận thu hoạch cỏ khô, thuê sao được ngựa và xe?

- Tôi lấy làm ngạc nhiên là một việc nhỏ như thế mà cũng khó! Dường như ở nông thôn không thể thiếu ngựa và xe, nên tôi đã bảo cô hầu tìm ngay một chiếc xe, và vì tôi không thể nhìn từ phòng thay đồ ra mà không thấy cái sân nông trại, hoặc đi dạo trong rừng cây mà không có người đi qua, tôi tưởng chỉ cần hỏi là có, và khá tiếc là đã không được hưởng mọi thứ. Anh đoán được tôi ngạc nhiên xiết bao, khi tôi thấy mình đang đòi hỏi một việc phi lý nhất, quá quắt nhất trên đời, khiến tất cả các bác nông phu, những người làm công phơi cỏ trong giáo xứ mếch lòng. Với viên quản gia của tiến sĩ Grant cũng vậy, tôi tin rằng tốt hơn hết là nên tránh đường cho ông ta; cả anh rể tôi cũng thế, nói chung là người tốt bụng cũng khá cau có với tôi khi thấy tôi trót làm thế.

- Trước kia cô chưa phải nghĩ đến việc đó, nhưng khi nghĩ đến, cô phải hiểu tầm quan trọng của việc thu hoạch cỏ. Thuê một chiếc xe vào bất cứ lúc nào cũng có thể dễ dàng như cô nghĩ, những người tá điền của chúng tôi không có thói quen cho thuê rộng rãi, nhưng vào mùa thu hoạch, không thể có một con ngựa rảnh rỗi.

- Tôi sẽ hiểu công việc của các vị đúng lúc, nhưng có một châm ngôn đích thực của London truyền lại rằng, mọi thứ đều có thể có bằng tiền, nên ban đầu tôi hơi bối rối vì sự tồn tại vững chắc những tập quán của các vị. Tuy nhiên, ngày mai tôi phải lấy được cây đàn hạc của tôi. Henry với bản tính đôn hậu, đã gợi ý sẽ chở nó bằng xe ngựa bốn bánh của anh ấy. Nó sẽ được vận chuyển bằng cách ấy chẳng vinh dự lắm sao?

Edmund nói đàn hạc là thứ nhạc cụ ưa thích của cậu, và mong sớm được nghe cô dạo đàn. Fanny chưa bao giờ được nghe đàn hạc nên càng mong ước thiết tha hơn.

- Tôi sẽ rất vui được chơi cho cả hai người nghe, - cô Crawford nói, - miễn là các vị muốn nghe. Chắc là lâu đấy, vì tôi yêu âm nhạc nồng nàn, và ở nơi nào có sở thích tự nhiên như nhau, người chơi ắt phải hay nhất vì người đó tỏ lòng cảm kích bằng nhiều cách hơn là một. Giờ thì, thưa công tử Bertram, nếu anh viết thư cho anh trai tôi, tôi khẩn khoản xin anh thuật lại cho anh ấy biết cây đàn hạc của tôi sắp tới, vì anh ấy đã nghe nhiều về nỗi khổ sở của tôi rồi. Nếu vui lòng, anh có thể nói tôi sẽ chuẩn bị những khúc nhạc ai oán nhất dành cho chuyến trở về của anh ấy, hết sức cảm thông với những tình cảm của anh ấy vì tôi biết con ngựa của anh ấy đã không còn nữa.

-Nếu tôi viết, tôi sẽ nói bất cứ điều gì cô muốn, nhưng lúc này tôi chưa thấy có cơ hội nào để viết.

-Tôi dám chắc là nếu anh ấy có đi xa một năm, anh cũng không viết thư cho anh ấy và anh ấy cũng không viết cho anh, nếu có việc chẳng đừng. Cơ hội chẳng bao giờ đoán trước được. Các anh là những con người kỳ lạ thật! Các anh không viết cho nhau nếu không có sự giục giã khẩn thiết nhất trên đời; lúc bắt buộc phải cầm bút để báo những tin như một con ngựa bị ốm hoặc một người họ hàng qua đời, thì lại viết quấy quá mấy dòng cho xong. Các anh chỉ có một kiểu như thế. Tôi thừa biết rồi. Henry là người đáng kính về mọi mặt mà một người anh cần có, anh ấy yêu quý tôi, hỏi ý kiến tôi, giãi bày tâm sự với tôi, và trò chuyện với tôi hàng giờ, lại không bao giờ chịu biến tờ giấy thành bức thư; thường thì không viết gì hơn thế này: “Mary yêu quý, anh vừa đến. Tắm rửa thoả thích rồi, và mọi việc như thường lệ. Bạn chân thành của em”. Đúng là phong cách đàn ông đích thực, thế là xong một bức thư của người anh.

- Khi sống xa gia đình, - Fanny nói, mặt ửng hồng vì nhớ tới William, -người ta có thể viết những bức thư dài.

- Cô Price có một người anh đang lênh đênh trên biển, - Edmund nói, - là người viết thư rất hay, nên cô ấy nghĩ cô quá khắt khe với chúng tôi.

- Trên biển ư? Chắc là trong quân chủng Hoàng gia.

Fanny muốn Edmund kể chuyện, nhưng anh quyết im lặng, buộc cô phải kể về việc làm của anh trai; giọng cô sôi nổi khi nói đến nghề nghiệp của cậu và những địa điểm nước ngoài cậu đã đến, nhưng lúc nhắc tới số năm anh trai vắng mặt, cô không thể kìm nổi những giọt nước mắt. Cô Crawford lịch sự chúc cậu ta sớm được thăng cấp.

- Cô các biết gì về đại uý của cậu em họ tôi không? - Edmund nói, - Đại úy Marshall? Tôi chắc cô quen biết nhiều người trong hải quân.

- Đủ nhiều trong các sĩ quan hải quân cao cấp, nhưng, - với vẻ quyền thế, -chúng tôi quen biết cấp dưới rất ít. Các sĩ quan tại vị có thể là những người rất tốt, nhưng họ không thuộc tầng lớp chúng tôi. Tôi có thể kể ra nhiều sĩ quan hải quân cao cấp khác nhau, về họ và cờ lệnh của họ, sự phân cấp về lương bổng, những vụ cãi vã và đố kỵ của họ. Nhưng nói chung, tôi có thể khẳng định với các anh rằng hoặc họ đã qua đời hoặc đều rất ốm yếu. Lẽ tất nhiên là ở cùng nhà với chú tôi khiến tôi quen biết cả giới các sĩ quan cao cấp. Tôi đã thấy đủ các mặt sau và các thói tật. Mà, đừng có ngờ tôi chơi chữ, tôi xin anh đấy.

Edmund lại cảm thấy u ám, và chỉ đáp lại:

- Đó là một nghề quý tộc.

- Vâng, nghề đó đủ tốt trong hai trường hợp: làm ra của cải và mặc sức tiêu tiền tùy ý. Nhưng, tóm lại, đấy không phải là giới ưa chuộng nhất của tôi. Nó chưa bao giờ tỏ ra tử tế với tôi.

Edmund trở lại chuyện cây đàn hạc, và lại thấy rất vui với viễn cảnh được nghe cô chơi đàn.

Trong lúc đó, những người khác vẫn bàn tán về chủ đề cải tạo đất đai vườn tược. Bà Grant không thể không nhắc tới em trai của bà, dẫu chỉ để tiểu thư Julia Bertram chú ý đến cậu.

- Cậu em Henry thân mến của tôi ơi, cậu không nói gì sao? Bản thân cậu đã là một nhà cải tiến rồi, và từ những điều nghe được ở Everingham, nó có thể đọ với bất cứ nơi nào ở nước Anh. Tôi khẳng định rằng, những vẻ đẹp tự nhiên ở đấy rất tuyệt vời. Theo đánh giá của tôi, Everingham thường là hoàn mỹ. Sung sướng thay, được ngả mình trên nền đất ấy, trong những khu rừng ấy! Biết làm sao để có thể nhìn thấy nó lần nữa!

- Không gì có thể làm em vui hơn khi nghe ý kiến của chị về nó, - cậu trả lời. - Nhưng e rằng chị sẽ thất vọng thôi. Chị sẽ thấy nó không được như trong ý nghĩ hiện tại của chị. Quy mô thì nhỏ, và chị sẽ sửng sốt vì sự tầm thường của nó, muốn cải tạo lại có rất ít việc để làm, quá ít, mà em lại thích bận bịu lâu hơn kia.

- Anh thích loại việc ấy lắm sao? - Julia hỏi.

- Rất thích, nhưng với lợi thế tự nhiên của khu đất cũng cho thấy một cách nhìn còn rất non nớt rằng rất ít việc đã xong, còn những giải pháp hợp lý của riêng tôi, tôi đã không còn ở Everingham từ ba tháng trước khi làm xong như bây giờ. Ke hoạch của tôi là ở Wesminster, có thể thay đổi chút ít ở Cambridge. Tôi hơi ghen tị với cậu Rushworth có quá nhiều niềm vui phía trước. Còn tôi chỉ là kẻ hủy hoại bản thân mà thôi.

- Những người nhìn nhận nhanh sẽ quyết định nhanh và hành động nhanh, -Julia nói. - Có lẽ anh không bao giờ thiếu công việc. Thay vì ghen tị với anh Rushworth, anh nên cộng tác với anh ấy bằng ý kiến của mình.

Bà Grant nghe thấy phần cuối câu chuyện này, thúc giục một cách nồng nhiệt, thuyết phục rằng không gì bằng ý kiến của em trai bà, bắt gặp tiểu thư Maria Bertram cũng nghĩ tương tự và ủng hộ bà nhiệt tình, lời phát biểu của cô còn tác dụng hơn gấp bội bàn bạc với bạn bè hoặc các cố vấn thiếu quan tâm. Thay vì trực tiếp giao công việc cho một người chuyên nghiệp, cậu Rushworth rất sốt sắng đề nghị cậu Crawford giúp đỡ. Cậu Crawford sau khi bị đánh giá thấp khả năng một cách đích đáng, đang bằng mọi cách tỏ ra mình là người hữu ích. Khởi đầu, cậu Rushworth đề nghị cậu Crawford ban cho vinh dự đến Sotherton và nhận ở lại đấy. Bà Norris dường như đọc được suy nghĩ của hai cô cháu gái, tán thành dự định đưa cậu Crawford đi, bèn xen vào một lời bổ sung:

- Không nghi ngờ gì sự sốt sắng của cậu Crawford rồi, nhưng sao chúng ta không đi cùng nhỉ? Tại sao chúng ta không tạo thành một tốp nho nhỏ? Ở đây có nhiều người quan tâm đến việc cải tạo của cậu, cậu Rushworth thân mến ạ, và muốn nghe ý kiến của Crawford tại chỗ, biết đâu những ý kiến của họ sẽ có ích nho nhỏ nào đấy cho cậu. Còn tôi, đã từ lâu tôi mong mỏi được đến thăm bà mẹ hiền hậu của cậu lần nữa, song vì không có ngựa riêng nên đành chịu, nhưng nay thì tôi có thể đi cùng và ngồi chơi vài giờ với bà Rushworth trong lúc các cô cậu dạo chơi và sắp xếp mọi việc, sau đó chúng tôi sẽ về và ăn tối muộn tại đây, hoặc tại Sotherton nếu mẹ cậu đồng ý, và có một chuyến về nhà dễ chịu dưới ánh trăng. Tôi dám chắc cậu Crawford sẽ đưa tôi và hai cháu gái của tôi bằng xe ngựa của cậu, Edmund có thể cưỡi ngựa, còn Fanny có thể ở nhà với chị, chị yêu quý ạ.

Phu nhân Bertram không phản đối, và từng người liên quan đến chuyến đi đều sốt sắng biểu lộ sự đồng tình của họ, trừ Edmund, cậu nghe thấy tất nhưng chẳng nói gì.

Chương 7

- Này Fanny, hiện giờ em có ưa cô Crawford không? - Hôm sau Edmund nói, sau khi ngẫm nghĩ chủ đề này một lúc. - Hôm qua em thích cô ấy lắm phải không?

- Vâng ạ, rất thích. Em thích nghe cô ấy nói chuyện. Cô ấy làm em vui, và cô ấy quá xinh đẹp, đến nỗi em rất muốn ngắm nhìn cô ấy.

-Vẻ mặt cô ta quả là hấp dẫn. Cô ấy biết cách điều khiển nét mặt rất cừ! Nhưng Fanny à, trong câu chuyện của cô ấy không có gì khiến em chú ý sao?

- Có chứ ạ! Cô ấy không nên nói về chú mình như thế. Em rất sửng sốt. Một ông chú mà cô ấy sống cùng nhiều năm, dù có sai sót gì đi nữa, song rất yêu quý anh trai cô ấy, người ta nói ông ấy đối xử với cậu ta như con đẻ. Em không thể tin nổi!

- Anh cũng nghĩ là em sẽ ngạc nhiên. Hành xử như vậy là rất sai, rất không đúng mực.

- Em thấy là rất vô ơn.

- Vô ơn là một từ nặng nề. Anh cho rằng chú cô ta chẳng đòi hỏi cô ta biết ơn; vợ ông ta chắc cũng vậy; chẳng qua là nhiệt tình tôn trọng kỷ niệm về bà thím làm cô ấy lầm đường. Cô ấy ngượng vì hoàn cảnh. Với tình cảm nồng nhiệt và tính khí sôi nổi như thế, ắt phải khó khăn khi thể hiện sự yêu mến của cô ấy với bà Crawford mà không phủ một bóng đen lên ngài thượng tướng. Anh không làm ra vẻ biết cái gì là lớn nhất trong những bất đồng của họ, dù tư cách hiện nay của ngài thượng tướng có thể kém vợ về khía cạnh nào đấy, nhưng đây là sự tự nhiên và tử tế mà cô Crawford nên trả hết cho bà thím. Anh không chỉ trích những đánh giá của cô ấy, nhưng phê phán họ ở chốn công cộng là không đúng chỗ.

- Anh không thấy là, - Fanny nói sau một lúc cân nhắc, - thái độ bất nhã này làm xấu lây đến bà Crawford, vì cô cháu gái do bà nuôi dạy hoàn toàn sao? Bà đã không dạy cho cô ấy những suy nghĩ đúng đắn để biết hàm ơn ngài thượng tướng.

- Một nhận xét công bằng. Đúng thế, chúng ta phải nghĩ lỗi của cháu là do thím, và khiến cho cô ấy càng nhạy cảm hơn với những bất lợi phải chịu. Nhưng anh cho rằng, gia đình hiện tại của cô ấy sẽ làm cô ấy tốt lên. Cung cách của bà Grant chỉ làm họ nên người. Cô ấy nói về người anh rất trìu mến.

- Vâng, trừ việc anh ta viết cho cô ấy những bức thư ngắn ngủn. Cô ấy làm em suýt bật cười, nhưng em không thể coi một người anh có tình yêu rất thắm thiết hoặc bản tính rất tốt lại không áy náy khi viết cho em gái thứ chẳng đáng đọc, khi hai anh em xa nhau. Em tin chắc William sẽ không bao giờ đối với em như thế, dù trong bất cứ hoàn cảnh nào. Cô ấy lại còn cho việc anh không viết những bức thư dài khi đi xa là đúng sao?

- Là đúng với một đầu óc sắc sảo, Fanny ạ, chộp lấy bất cứ thứ gì có thể làm thứ giải trí cho mình hoặc cho người khác; hoàn toàn chấp nhận được nếu không nhuốm màu rầu rì hoặc thô thiển. Mà trên vẻ mặt hoặc cung cách của cô Crawford không hề có bóng dáng gay gắt, ầm ỹ hoặc thô lỗ. Cô ấy nữ tính một cách hoàn hảo; trừ những ví dụ chúng ta nói đến. Cô ta không thể bào chữa nổinhững thứ đó. Anh mừng là em nhìn nhận mọi việc giống anh.

Rèn luyện trí óc cho Fanny và chiếm được cảm tình của cô, Edmund có dịp tốt để cô nghĩ là mến cậu; dẫu trong giai đoạn này, và về chuyện này, bắt đầu lúc này là khá nguy hiểm vì sự khác biệt, vì cậu nằm trong số người ngưỡng mộ cô Crawford, và điều này có thể dẫn cậu đến nơi Fanny không thể theo. Sức lôi cuốn của cô Crawford không hề giảm sút. Cây đàn hạc đã tới, càng thêm vào vẻ đẹp, trí thông minh và sự vui sống của cô, cô sẵn sàng chơi đàn, với sự biểu cảm và tinh tế đặc biệt xứng hợp, có thể nói là thông minh trong từng giai điệu. Edmund đến nhà cha xứ hàng ngày, thưởng thức thứ nhạc cụ ưa thích. Mỗi buổi sáng được bảo đảm chắc chắn có lời mời cho buổi tiếp theo, vì tiểu thư Crawford không thể có một thính giả bất đắc dĩ, và mọi sự sớm ăn khớp đâu vào đấy.

Một phụ nữ trẻ đẹp, sôi nổi, với cây đàn hạc tao nhã như chủ nhân của nó vậy; Cả hai ở gần cái cửa sổ kiểu Pháp và mở ra một bãi cỏ nhỏ, nhiều cây bụi bao quanh trong tán lá dày rậm của mùa hè, đủ giữ chặt trái tim bất cứ chàng trai nào. Mùa, quang cảnh, không khí, tất cả đều thuận lợi cho sự ngọt ngào và những ẩn ý. Bà Grant và cái khung thêu của bà không phải là không có ích cho họ. Tất cả đều hài hòa, mọi thứ đều trở nên hiệu quả khi tình yêu sắp đến, và tiến sĩ Grant đóng vai ông chủ khiến cái khay sandwich cũng đáng để nhìn. Không suy nghĩ sâu xa hoặc hiểu mình sắp đóng vai trò gì, đến cuối một tuần giao lưu như thế, Edmund trở thành một món hời trong chuyện yêu đương, và để tăng thêm lòng tin cho cô gái rằng cậu là người không như bất cứ người đàn ông nào trên đời hoặc như anh trai mình, không hề biết tán tỉnh, chiều chuộng hoặc những câu chuyện phiếm vui vẻ, cậu bắt đầu tỏ ra hợp với cô. Cô cảm thấy điều đó ngay, dù không đoán trước và gần như không hiểu nổi; vì cậu không phải là người dễ chịu theo bất cứ quy định thông thường nào, cậu không nói những chuyện vô nghĩa, cậu không tán tụng, những ý kiến của cậu không hề thay đổi, sự chăm sóc của cậu lặng lẽ và giản dị. Có lẽ sự hấp dẫn của cậu ẩn trong thái độ chân thành, kiên định và chính trực mà cô Crawford có đủ khả năng cảm nhận, dẫu không đủ sức tranh luận với bản thân mình. Tuy vậy, cô không suy nghĩ quá nhiều, hiện tại cậu làm cô vừa ý, cô thích có cậu ở gần, thế là đủ.

Fanny không lạ khi thấy Edmund sáng nào cũng đến nhà cha xứ, ở đó chính cô cũng vui, có lẽ vì cô đến nghe đàn hạc trong tình trạng không được mời và không bị ai chú ý; cô cũng không ngạc nhiên khi cuộc dạo chơi buổi chiều chấm dứt, hai gia đình đã chia tay nhau, cậu thấy mình có quyền đến nhà bà Grant với em gái bà; Trong lúc đó, cậu Crawford tận tuy với các quý bà quý cô ở trang viên, Fanny nghĩ đây là cuộc trao đổi rất thiệt, và nếu không có Edmund ở đó pha vang với nước cho cô, thà đến mà không uống còn hơn. Cô hơi ngạc nhiên thấy cậu có thể dành cho cô Crawford nhiều giờ liền và không nhận ra thêm một lỗi nào thuộc loại cậu đã thấy, những khiếm khuyết mà cô ta hay lặp lại bất cứ khi nào có thể, vì nó thuộc bản chất, nhưng sự thể là như vậy. Edmund thích nói chuyện về cô Crawford với Fanny, nhưng hình như cậu nghĩ nói đến viên thượng tướng thế là đủ và không nhắc đến ông ta nữa; cậu ngại vạch ra những nhận xét của cô Crawford về ông chú ruột, sợ rằng nó lại lộ ra tính xấu. Nỗi đau thực sự đầu tiên cô Crawford gây ra cho cô, hiệu quả của việc thích học cưỡi ngựa sau khi cô đến ở Mansfield không lâu, muốn theo gương các tiểu thư của trang viên, và khi Edmund đã thân quen hơn, cậu khuyến khích mong ước ấy của cô, và gợi ý đưa con ngựa cái hiền tính của cậu cho cô cưỡi thử, nó phù hợp tuyệt vời cho người mới tập, còn hơn là để trang trí cho chuồng ngựa. Cậu không định làm cô em họ đau đớn hoặc tổn thương trong lời gợi ý này: cô ta tập chưa đầy một ngày. Con ngựa cái được dẫn xuống nhà cha xứ nửa giờ trước khi cô cưỡi, còn Fanny là người được đề nghị cưỡi đầu tiên nên không cảm thấy bị coi thường, cô gần như bị lòng biết ơn chế ngự khi cậu đề nghị cô để con ngựa lại.

Cô Crawford cưõi ngựa lần đầu rất tự tin, khiến Fanny không khỏi nể phục. Edmund dẫn con ngựa và điều khiển suốt buổi, chủ tớ trở về trong thời khắc tuyệt đẹp, trước khi cả Fanny lẫn ông lão xà ích, người luôn chăm sóc cô mỗi khi cô cưỡi ngựa vắng người anh họ, sẵn sàng giúp đỡ. Cuộc cưỡi thử thứ hai cũng không hề sai sót. Cô Crawford thích thú đến mức không sao ngừng lại được. Nhanh nhẹn và không hề biết sợ, mặc dầu vóc người hơi nhỏ nhắn, cô khỏe khoắn và dường như sinh ra để làm nữ kỵ sĩ. Niềm vui đích thực lúc tập luyện, chắc chắn có thêm sự chăm sóc và chỉ bảo của Edmund, thêm vào lời thuyết phục là nói chung, cô sớm tiến bộ và vượt xa những người cùng giới, khiến cô xuống ngựa rất miễn cưỡng. Fanny sẵn lòng đợi, còn bà Norris bắt đầu mắng cô về muộn, và tuyên bố vẫn chưa thấy ngựa, chưa thấy Edmund đâu. Cô ra ngoài để tránh mặt bà bác và tìm cậu anh họ.

Các ngôi nhà tuy chỉ cách nhau nửa dặm, song vẫn không trong tầm nhìn. Mới đi khỏi cửa tiền sảnh khoảng dăm chục mét, cô có thể nhìn xuống trang viên và bao quát quang cảnh nhà cha xứ và mọi thứ phụ cận, nhô lên thoai thoải bên kia đường làng, và ngay lập tức cô nhìn thấy một tốp trong đồng cỏ của tiến sĩ Grant: Edmund và cô Crawford trên lưng ngựa, sát bên nhau, ngài bà Grant và cậu Crawford cùng hai hoặc ba giám mã đứng gần đó và xem. Với cô, họ là một nhóm hạnh phúc - tất cả cùng chung sở thích -chắc chắn là rất vui, vì nhiều âm thanh vui vẻ vọng đến tận chỗ cô. Âm thanh ấy không làm cô vui, cô tự hỏi Edmund có quên cô không, và cảm thấy đau nhói. Cô không thể rời mắt khỏi đồng cỏ, không thể làm gì hơn là quan sát mọi thứ diễu qua. Lúc đầu cô Crawford và bạn đồng hành lượn vòng quanh đồng cỏ vốn không nhỏ gì, đi từng bước, sau đó, chắc chắn là cô ta đề nghị, họ cho chạy nước kiệu nhỏ, với bản tính nhút nhát của Fanny thì đây là điều đáng ngạc nhiên nhất khi thấy cô ta ngồi vững vàng đến thế. Sau vài phút, họ dừng lại, Edmund đến gần cô Crawford, nói gì đó với cô ta, rõ ràng là đang hướng dẫn cô điều khiển dây cương, cậu nắm bàn tay cô. Fanny nhìn thấy thế, hoặc trí tưởng tượng cho cô thấy thứ mắt cô không nhìn thấu. Cô không ngạc nhiên vì việc này, có lẽ Edmund muốn có ích và chứng tỏ cho mọi người thấy sự ân cần của cậu chăng? Fanny không khỏi nghĩ lẽ ra cậu Crawford có thể cứu Edmund khỏi sự rắc rối, vì là anh trai cô Crawford, cậu là người đặc biệt thích hợp để làm việc này. Nhưng cậu Crawford, vốn hay khoe là tốt bụng và cưỡi ngựa giỏi, hầu như chẳng hay biết gì về việc em gái tập cưỡi ngựa, và chẳng hề tử tế thực sự so với Edmund. Cô bắt đầu nghĩ đến con ngựa cái vất vả biết chừng nào khi phải làm việc gấp đôi, vì cô đã quên bẵng con ngựa tội nghiệp, lẽ ra phải nhớ ngay ra.

Những xúc cảm của Fanny có phần dịu xuống khi nhìn thấy cả tốp trên đồng cỏ tản đi, cô Crawford vẫn trên lưng ngựa, còn Edmund đi bộ bên cạnh, qua cổng vào đường làng, rồi cứ thế vào trang viên và đến thẳng nơi cô đứng. Fanny bắt đầu ngại vì sự xuất hiện khiếm nhã và nôn nóng của mình, và ra gặp họ để tránh mọi nghi ngờ.

- Cô Price thân mến, - cô Crawford nói, ngay lúc cô vừa lọt vào tầm nghe, -tôi đến để xin lỗi vì đã để cô phải đợi, nhưng tôi không biết nói sao, tôi biết đã quá muộn, và như thế là tôi xử quá tệ. Vì vậy, xin cô vui lòng bỏ quá cho tôi. Cô biết đấy, tính ích kỷ luôn được tha thứ vì chẳng mong gì chữa được.

Câu trả lời của Fanny quá ư lịch sự, còn Edmund thêm vào lời nhận lỗi rằng cô có thể không cần vội vàng.

- vẫn còn đủ thời gian cho cô em họ tôi cưỡi gấp hai lần so với mọi khi, -cậu nói, - và cô hãy động viên Fanny bằng cách ngăn cô ấy lên yên sớm nửa giờ, bây giờ trời nhiều mây, cô ấy sẽ không khổ vì nóng. Tôi mong cô không mệt vì tập nhiều như thế. Chúc cô thư giãn bằng quãng đi bộ về nhà.

- Cam đoan với anh là tôi không hề mệt, ngoài việc xuống con ngựa này, -cô nói lúc nhảy xuống, có Edmund giúp, - tôi vốn rất khoẻ mà. Chẳng gì làm tôi mệt mỏi, ngoại trừ phải làm việc mà tôi không thích. Cô Price, tôi đã để lộ thái độ rất xấu với cô, nhưng tôi chân thành chúc cô một chuyến cưỡi ngựa thú vị, tôi chẳng có gì ngoài những lời khen ngợi con vật đáng yêu, thú vị và xinh đẹp này.

Ông lão xà ích cưỡi con ngựa riêng, đang bồn chồn lo lắng, lúc này đến nhập bọn với họ, Fanny lên ngựa, họ phi qua phần kia của trang viên; cảm giác lo lắng của cô không giảm đi vì lúc ngoảnh lại, cô nhìn thấy những người kia đang cùng đi bộ xuống làng, việc ông lão tận tuy đi kèm không làm cô cảm động vì những lời nhận xét cô Crawford rất nhanh nhẹn, như một nữ kỵ sĩ thực thụ, khiến ông lão thích thú theo dõi gần như cô vậy.

- Thật thú vị thấy một cô gái can đảm như thế cưỡi ngựa! - lão nói. - Tôi chưa bao giờ thấy một người ngồi trên ngựa cừ hơn. Hình như cô ấy không hề nghĩ đến sợ hãi. Rất khác với cô, tiểu thư ạ, khi cô mới bắt đầu sáu năm trước, ngay sau lễ Phục Sinh. Lạy Chúa tôi! Khi ngài Thomas bảo cô lên yên lần đầu tiên, cô mới run làm sao!

Cô Crawford được chúc mừng nhiệt liệt trong phòng khách. Các tiểu thư Bertram đánh giá cao sự khỏe khoắn và dũng cảm của cô, cô là người xứng đáng được tạo hóa ban tặng, cô ham thích cưỡi ngựa y như họ, cô có sở trường ngay từ đầu giống như họ, và họ rất vui được tán dương cô.

- Tôi đã đoan chắc là cô ấy sẽ cưỡi ngựa rất cừ mà, - Julia nói, - cô ấy sinh ra để làm nữ kỵ sĩ. Thân hình cô ấy gọn gàng như anh trai cô ấy vậy.

- Đúng thế, - Maria bổ sung, - cô ấy rất phấn chấn và tính cách sôi nổi. Tôi không thể không nghĩ rằng người tài cưỡi ngựa sẽ rất có tác dụng cho trí tuệ.

Ban đêm, lúc chia tay đi ngủ, Edmund hỏi hôm sau Fanny có định cưỡi ngựa không.

- Không ạ, em không biết anh có cần con ngựa cái không, - cô trả lời.

- Anh không cần cho mình, - cậu nói, - nhưng bất cứ khi nào em định ngồi nhà, anh cho rằng cô Crawford sẽ vui mừng được kéo dài thời gian hơn, tóm lại là cả buổi sáng. Cô ấy khao khát muốn đi khắp Mansfield, bà Grant đã kể cho cô ấy nghe về những cảnh đẹp ở đây, và anh biết chắc cô ấy cũng muốn được thăm thú. Các buổi sáng sẽ dùng làm việc đó. Cô ấy rất áy náy là cản trở em. Nhưng cô ấy nhầm. Cô ấy cưõi ngựa chỉ vì vui, còn em vì sức khỏe.

- Chắc chắn ngày mai em không cưỡi ngựa, - Fanny nói, - gần đây em rất hay ra ngoài, nên em sẽ ở nhà. Em biết là hiện giờ em đã đủ khoẻ, nên đi bộ cũng rất tốt.

Vẻ mặt Edmund hài lòng làm Fanny thấy dễ chịu, và cuộc cưỡi ngựa đến cộng đồng Mansfield diễn ra vào sáng hôm sau, suốt thời gian cả tốp thanh niên trừ Fanny rất thích thú, và niềm vui nhân đôi trong cuộc thảo luận buổi tối. Nói chung, sự sắp xếp này thành công dẫn đến sự sắp xếp khác; cả bọn dự định ngày hôm sau sẽ đến một nơi khác nữa. Sẽ được ngắm nghía nhiều phong cảnh, và mặc dù trời nóng, ở bất cứ nơi nào họ muốn tới cũng có nhiều con đường rợp bóng cây. Một nhóm trẻ trung bao giờ cũng tìm ra một đường làng rợp bóng. Bốn buổi sáng đẹp trời liên tiếp diễn ra như thế, giới thiệu cảnh thôn dã với anh em Crawford, và làm vinh dự cho những địa điểm đẹp nhất vùng. Mọi thứ điều được giải đáp, tất cả đều hoan hỉ và phấn chấn, sự nóng bức chỉ làm cho câu chuyện càng rôm rả, cho đến ngày thứ tư, niềm vui của một người trong nhóm bị vẩn đục. Tiểu thư Maria Bertram là người đó. Edmund và Julia được mời đến ăn tối ở nhà cha xứ, còn cô bị loại. Bà Grant làm việc đó là có ngụ ý, theo tường thuật rất dí dỏm của cậu Rushworth, cậu phần nào được mong đến trang viên ngày hôm đó. Nhưng sự việc này là sự xúc phạm nặng nề, và cung cách lịch thiệp buộc cô phải che giấu sự phật ý và tức giận, cho đến lúc về nhà. Khi cậu Rushworth không đến, sự tổn thương của cô càng tăng, cô không thể nhẹ lòng vì không chứng tỏ được uy quyền của mình với cậu; Cô chỉ còn biết sưng sỉa với mẹ, với dì, với cô em họ, và rầu rĩ hết mức trong bữa tối và lúc tráng miệng.

Vào khoảng giữa mười và mười một giờ, Edmund và Julia vào phòng khách, tươi tỉnh vì không khí ban đêm, rạng rỡ vì vui, trái ngược với ba người phụ nữ ngồi đó, vì Maria chỉ ngước mắt khỏi cuốn sách, còn phu nhân Bertram gà gà ngủ, còn bà Norris đang lo lắng vì tâm trạng của cháu gái, chỉ hỏi một, hai câu về bữa tối bà không dự, dường như chẳng còn gì để nói. Trong vài phút, hai anh em quá sôi nổi ca ngợi ban đêm và những nhận xét của họ về các vì sao, nên chẳng nghĩ ngợi gì; Nhưng lúc dừng lại, Edmund nhìn quanh và nói:

- Thế Fanny đâu ạ? Cô ấy đi ngủ rồi sao?

- Không, dì không biết, - bà Norris đáp, - lúc trước nó vừa ở đây mà.

Giọng nói dịu dàng của Fanny vọng từ đầu kia căn phòng rất dài, cho họ biết cô đang trên cái sofa. Bà Norris mắng:

- Đừng giở trò ngốc thế, Fanny, vẩn vơ suốt tối trên sofa. Sao cháu không ngồi đây, kiếm việc gì mà làm như chúng ta? Nếu cháu không có việc gì, ta có khối việc cho cháu đỡ rảnh rỗi._Cả mớ vải trúc bâu mới mua tuần vừa rồi còn chưa đụng đến kia kìa. Ta suýt gẫy cả lưng vì cắt nó đấy. Cháu nên học cách nghĩ đến người khác, và nhớ lấy lời ta, người trẻ mà hay nằm ườn trên sofa là một thói quen rất xấu.

Bà chưa nói hết nửa phần, Fanny đã trở lại chỗ của cô bên bàn và bắt tay vào việc; Julia đang lúc phấn chấn vì cả ngày vui vẻ, kêu lên giành lại công bằng cho cô em họ:

- Thưa dì, cháu phải nói Fanny ít nằm trên sofa hơn bất cứ người nào trong nhà này đấy ạ.

- Fanny, - Edmund nói, sau một lát nhìn cô chăm chú, - anh đoán chắc em nhức đầu?

Cô không phủ nhận, nhưng nói không đến nỗi nặng lắm.

- Anh khó mà tin lời em, - cậu đáp, - anh biết quá rõ vẻ mặt em mà. Em đau đầu bao lâu rồi?

- Sau bữa tối một lúc. Chắc vì nóng thôi ạ.

- Em ra ngoài giữa lúc nóng ư?

- Ra ngoài! Chắc là thế rồi, - bà Norris nói, - cháu tưởng nó sẽ ở nhà trong một này đẹp trời như thế này sao? Tất cả chúng ta đều ra ngoài đấy thôi? Cả mẹ cháu hôm nay cũng ra ngoài hơn một giờ liền.

- Đúng thế đấy, Edmund, - vị phu nhân quyền quý tỉnh giấc vì lời bà Norris gay gắt mắng Fanny, - mẹ đã ra ngoài hơn một giờ. Mẹ ngồi trong vườn hoa tới bốn nhăm phút, trong lúc Fanny cắt hoa hồng, mẹ cam đoan với con là nó rất thích, nhưng trời nóng quá. Trong góc nhà đủ rợp, nhưng mẹ bảo nghĩ đến vào nhà mà sợ.

- Fanny cắt hoa hồng hở mẹ?

- Ừ, và mẹ e chúng là những bông hồng cuối cùng trong năm. Thật tội nghiệp! Nó thấy nóng, nhưng hoa đang nở rộ nên không thể đợi được.

- Dĩ nhiên là không làm khác được, - bà Norris góp lời, giọng khá mềm, -nhưng em không biết có phải nó bị đau đầu lúc ấy không, chị ạ. Đứng và cúi lom khom dưới mặt trời nóng bỏng là dễ bị thế lắm. Nhưng em chắc mai sẽ khỏi thôi. Hay chị cho nó ngửi dấm thơm của chị, em cứ quên rót đầy chai của em.

- Nó ngửi rồi, - phu nhân Bertram nói, - nó đã ngửi ngay lúc từ nhà dì trở về lần thứ hai.

- Gì kia! - Edmund kêu lên, - Fanny đi bộ rồi lại cắt hoa; đi bộ qua trang viên đến nhà dì, và làm việc ấy hai lần ư, thưa dì? Chẳng trách nó bị nhức đầu.

Bà Norris đang nói chuyện với Julia nên không nghe thấy.

- Mẹ e rằng như thế là quá nhiều với con bé, - phu nhân Bertram nói. -nhưng lúc cắt hoa xong, dì con muốn có hoa và con biết đấy, phải đưa chúng về nhà.

- Nhưng vì những bông hồng ấy mà bắt Fanny đi hai lần?

- Không, nhưng phải xếp chúng vào phòng thừa cho khô, chẳng may Fanny quên khoá cửa phòng và lại mang chìa khóa đi, nên phải đi lần nữa.

Edmund đứng dậy và vừa đi lại trong phòng vừa nói:

- Không có ai để thuê làm những việc vặt như thế ngoài Fanny sao? Xin lấy danh dự mà thề, đây là kiểu quản lý công việc rất kém, thưa dì.

- Chắc là dì không biết cách làm cho khá hơn, - bà Norris kêu lên, không thể giả điếc được nữa, - trừ khi dì tự làm lấy, nhưng dì không thể ở hai nơi cùng một lúc. Đúng lúc đó dì đang nói chuyện với ông Green về cô bán bơ sữa của mẹ cháu, theo yêu cầu của mẹ cháu, và đã hẹn với ông John Groom viết thư cho bà Jefferies về con trai bà ấy, ông già tội nghiệp chờ dì nửa tiếng rồi. Dì nghĩ chẳng ai có thể buộc tội dì rảnh rỗi, nhưng quả thực dì không thể làm tất cả mọi việc cùng một lúc được. Còn Fanny chỉ đi xuống nhà hộ dì, ở cách đây không quá một phần tư dặm, dì thấy việc đó không có gì quá đáng. Biết bao lần dì đi bộ trên quãng đường đó ba lần một ngày, cả sớm lẫn muộn, hết đi lại về trong mọi thời tiết mà có nói gì đâu.

- Cháu ước Fanny có sức khỏe bằng nửa dì, dì ạ.

- Nếu Fanny tập tành thường xuyên hơn thì sẽ không kiệt sức sớm thế. Bây giờ nó không ra ngoài cưỡi ngựa lâu nữa, dì đã thuyết phục nó là không cưỡi ngựa thì nên đi bộ. Nếu nó cưỡi ngựa như trước, dì không nên bảo nó thế. Nhưng dì nghĩ sau lúc cúi lom khom cắt hoa, nên đi bộ thì hơn, vì chẳng gì làm ta khoẻ lại bằng đi bộ, sau khi mệt mỏi kiểu đó. Vả lại, trời nắng nhưng không quá nóng. Mà nói riêng với cháu thôi, Edmund ạ, - bà gật đầu đầy ý nghĩa về phía mẹ cậu, - cắt hoa hồng và la cà trong vườn hoa là làm trò láu cá đấy.

- Thực ra, tôi e rằng, - vốn ngay thẳng hơn, phu nhân Bertram nói lúc nghe lỏm được, - tôi rất ngại rằng con bé bị nhức đầu ở đó, vì trời đủ nóng để giết chết bất cứ ai. Bản thân tôi cũng chỉ chịu được đến thế. Mà tôi chỉ ngồi và gọi con Pug, cố giữ cho nó khỏi các luống hoa cũng là quá nhiều với tôi rồi.

Edmund không nói thêm gì với cả hai bà, cậu lẳng lặng sang bàn khác vẫn còn khay đựng bữa tối, bưng một cốc Madeira cho Fanny và bắt cô uống gần hết. Phải chi cô có thể từ chối, nhung những giọt nước mắt vì nhiều tình cảm trái ngược khiến cô nuốt còn dễ hơn nói.

Edmund phật ý với mẹ và dì, cậu còn giận mình nhiều hơn. Cậu đã quên bẵng cô, còn tệ hơn mọi việc hai bà đã làm. Nếu Fanny được chiếu cố đúng mức, sẽ chẳng xảy ra việc này; cô đã bị bỏ quên bốn ngày liền, không được chọn bạn hoặc tập tành, và không có cớ gì để tránh né mọi điều mà các bà bác quá đáng đòi hỏi. Cậu xấu hổ nghĩ đã bốn ngày liền cô không có quyền cưỡi ngựa và quyết định, dù có miễn cưỡng cậu cũng phải kìm sự thích thú của cô Crawford lại, có lẽ không bao giờ nên diễn ra lần nữa.

Fanny đi nằm, tình cảm chan chứa như đêm đầu tiên đến trang viên. Tinh thần cô chắc đã phần nào ảnh hưởng đến sự khó ở, cô cảm thấy mình bị bỏ rơi và cố chống lại sự bất mãn và đố kỵ suốt mấy ngày qua. Lúc dựa vào ghế sofa, cô muốn co mình lại để không bị ai nhìn thấy, nỗi đau trong tâm trí khiến đầu cô nhức nhối, sự ân cần của Edmund thay đổi đột ngột làm cô hoang mang, không còn biết chống đỡ ra sao.

Chương 8

Ngay hôm sau, những cuộc cưỡi ngựa của Fanny lại tiếp tục, tiết trời buổi sáng tươi mát và dễ chịu, đỡ nóng hơn thời gian vừa qua, Edmund tin rằng những thiệt thòi cả sức khỏe lẫn niềm vui của cô sẽ sớm được bù đắp. Trong lúc cô ra đi, cậu Rushworth tới, có bà mẹ đi cùng; bà vốn là người lịch sự và tỏ ra đặc biệt lịch sự khi giục tiến hành việc đến thăm Sotherton, đã khởi sự từ nửa tháng trước trong lúc bà vắng nhà, song vẫn chưa thực hiện. Bà Norris và các cháu gái rất hài lòng thấy việc đó được nhắc lại, và họ thoả thuận hẹn một ngày gần gần, để cậu Crawford rảnh rang và các tiểu thư không quên. Mặc dầu bà Norris sẵn sàng có câu trả lời cho cậu, song họ không dám tùy tiện cũng không dám mạo muội. Cuối cùng, theo gợi ý của tiểu thư Maria, cậu Rushworth thấy điều thích hợp nhất đã xong, bèn đi thẳng xuống nhà cha xứ, mời cậu Crawford và hỏi ngày thứ Tư có thích hợp với cậu ta không.

Cậu ta chưa về kịp, bà Grant và cô Crawford vào. Họ đã ra ngoài được một lúc và đi đường khác về nhà nên không gặp cậu. Song le, cậu thấy thoải mái vì sẽ gặp cậu Crawford ở nhà. Lẽ tất nhiên, kế hoạch đi Sotherton được nhắc tới. Thực ra cũng chẳng có gì cần bàn soạn, vì bà Norris rất hào hứng, còn bà Rushworth là người thiện chí, lịch thiệp, nhạt nhẽo và phô trương, chẳng nghĩ gì đến hậu quả nhưng nó liên quan đến những mối quan tâm của bà và con trai bà, nên nhấn mạnh phải mời phu nhân Bertram bằng được. Phu nhân Bertram không ngừng từ chối, nhưng cung cách bình thản của bà khi từ chối khiến bà Rushworth vẫn tưởng bà muốn đi, cho đến khi bà Norris phải cất lời, nói nhiều hơn và to hơn mới làm bà ta tin là thực.

- Chị tôi sẽ quá mệt, tôi xin cam đoan với bà, bà Rushworth quý mến ạ. Bà biết đấy, đi mười dặm và còn quay về nữa. Xin bà miễn cho chị tôi dịp này, và nhận hai cô cháu gái yêu quý của chúng tôi và tôi vậy. Sotherton là noi duy nhất mà chị tôi mong đến thăm, nhưng quả thực là không thể. Chị tôi sẽ bầu bạn với Fanny Price, và mọi việc sẽ ổn thôi ạ. Còn Edmund không ở đây nên tôi trả lời thay là cháu nó rất vui vẻ đi cùng. Bà biết rồi đấy, cháu nó sẽ cưỡi ngựa.

Bà Rushworth đành chịu thua và tỏ ý tiếc vì bà Bertram ở lại nhà:

- Đoàn của phu nhân sẽ giảm đi nhiều, kể cả cô Price chưa nhìn thấy Sotherton lần nào, được đi chắc cô ấy sẽ vui sướng lắm, thật tiếc cho cô ấy không được chiêm ngưỡng nơi này.

- Bà thật tử tế, vô cùng tử tế, thưa bà, - bà Norris nói, - nhưng Fanny còn nhiều dịp để tham quan Sotherton. Nó có đủ thời gian trước mắt, và lúc này cho nó đi là không thể được. Phu nhân Bertram không thể làm việc thiếu nó được.

- Ô không! Tôi không thể làm việc thiếu Fanny.

Bà Rushworth dấn thêm, bà thuyết phục rằng ắt là ai cũng muốn thăm Sotherton, kể cả cô Crawford cũng được mời; Mặc dù bà Grant không thấy phiền hà gì về việc bà Rushworth mời đến vùng lân cận, song vì sĩ diện nên vẫn lịch sự từ chối, bà vui lòng bảo đảm mọi niềm vui cho cô em gái. Còn Mary, được thúc giục và thuyết phục đâu ra đấy, đã lịch sự nhận lời ngay. Cậu Rushworth từ nhà cha xứ trở về rất thành công; còn Edmund xuất hiện đúng lúc để biết tin mọi việc đã ấn định vào ngày thứ Tư, bèn tiễn bà Rushworth ra xe rồi đi bộ nửa quãng đường về trang viên cùng hai bà.

Trên đường về phòng điểm tâm, cậu thấy bà Norris cố quyết định xem liệu cô Crawford có đáng mời không, hoặc thiếu cô ta, cái xe ngựa bốn bánh của cậu Crawford đã chật chưa. Các tiểu thư Bertram cười giễu ý nghĩ ấy, an ủi bà rằng cái xe ấy chở được bốn người tùy chỗ ngồi của xà ích, một người có thể ngồi cùng ông ta.

- Nhưng sao lại cần đến xe ngựa của cậu Crawford hoặc chỉ nên thuê của cậu ấy? Tại sao không dùng xe của mẹ cháu? Cháu không thể hiểu vì sao lúc đầu định vào ngày khác, vì sao một chuyến viếng thăm của gia đình lại không sử dụng xe ngựa của nhà?

- Thế đấy! - Julia kêu lên, - ba người nhét vào xe của mẹ trong thời tiết này ư, trong khi chúng ta có thể ngồi thoải mái trong chiếc xe bốn bánh kia! Không anh Edmund thân mến ơi, không thể làm thế được.

- Vả lại, - Maria nói, - em biết cậu Crawford đã quyết định đưa chúng ta đi. Sau tất cả những gì đã qua lúc đầu, cậu ta tuyên bố đó là một lời hứa.

- Cháu Edmund yêu quý, - bà Norris nói thêm, - lấy hai cái xe ra khi chỉ dùng có một, sẽ phiền toái vô ích; Nói riêng thôi nhé, lão xà ích chẳng thích gì con đường từ đây đến Sotherton; ông lão hay phàn nàn là đường làng hẹp quá, cào xước cả xe, và cháu biết đấy, chẳng ai thích khi nam tước Thomas về nhà, phải đánh véc ni xoá các vết xước.

- Đấy chưa phải là lý do đáng kể để dùng xe của cậu Crawford, - Maria nói,

- nhưng quả thực Wilcox là một ông già ngớ ngẩn và không biết đánh xe. Em sẽ chịu trách nhiệm về việc này vào hôm thứ Tư, rồi chúng ta thấy những con đường hẹp bất tiện ra sao.

- Anh cho rằng chẳng có gì khổ sở hoặc khó chịu hơn ngồi trong thùng xe bốn bánh kia, - Edmund nói.

- Khó chịu! - Maria kêu lên, - Anh thân mến ơi, nói chung người ta đều cho là chỗ ngồi rất dễ chịu. Tất nhiên là không thể so với phong cảnh nông thôn được rồi. Chắc cô Crawford sẽ chọn ngồi cạnh xà ích trên xe bốn bánh.

- Thế thì không nên phản đối việc cho Fanny đi cùng, chắc chắn xe có đủ chỗ cho nó.

- Fanny! - Bà Norris nhắc lại, - Edmund thân mến của dì ơi, đừng nghĩ đến việc cho con bé đi cùng chúng ta. Nó ở nhà với bác gái nó. Dì đã nói thế với cậu Rushworth rồi. Nó sẽ không đòi hỏi đâu.

- Con nghĩ mẹ chẳng có lý do gì để muốn Fanny không ở trong nhóm, vì nó liên quan đến sự thoải mái của mẹ. Nếu mẹ có thể làm việc không cần Fanny, mẹ có muốn giữ nó ở nhà không ạ?

- Chắc chắn là không rồi, nhưng mẹ không thể làm việc mà thiếu nó.

- Ý con là mẹ có thể, nếu con ở nhà với mẹ.

Nghe câu này, tất cả đồng thanh kêu tướng lên.

- Phải, - cậu nói tiếp, - con chẳng cần đi làm gì, và con định ở nhà. Fanny lại tha thiết được thăm Sotherton. Con biết là nó rất muốn đi. Nó hiếm khi được một phần thưởng loại này, nên con chắc bây giờ mẹ sẽ vui lòng ban cho nó niềm vui ấy chứ ạ?

- Phải, mẹ rất vui lòng, nếu dì con không phản đối.

Bà Norris rất sẵn sàng với lời phản đối duy nhất còn lại, rằng họ đã cam đoan với bà Rushworth là Fanny không đi, rồi cuối cùng lại đưa cô đi cùng, bà ta có thể thấy là một điều khó hiểu, rất kỳ quặc không giải thích nổi. Hẳn đấy là một sự xuất hiện lạ lùng nhất! Sẽ là một việc rất không hợp thức, và gần như bất kính với bà Rushworth, vốn có cung cách riêng của mẫu người lịch sự và ân cần, quả thực bà ta sẽ cảm thấy nó không phải là người ngang tầm. Bà Norris vốn không ưa Fanny và không muốn đem lại cho cô niềm vui dù vào bất cứ lúc nào, nhưng lúc này sự chống đối của bà với Edmund nảy sinh vì kế hoạch của bà nhiều hơn vì mọi thứ khác. Bà cảm thấy bà đã thu xếp mọi việc quá hoàn hảo rồi, bất cứ sự thay đổi nào cũng chỉ xấu hơn mà thôi.Vì thế, khi Edmund đối đáp lại bà rằng bà không cần lo cho bà Rushworth, vì nhân cơ hội đi cùng bà ta dọc hành lang, cậu đã nói đến việc cô Price chắc sẽ là một người trong đoàn, và đã trực tiếp nhận lời mời hộ cô em họ, bà Norris quá ư bực mình và đành chịu với vẻ rất hạ cố, và chỉ nói:

- Rất hay, hay lắm, cứ theo ý cháu chọn, thu xếp theo ý cháu đi, chắc là dì không cần phải để ý đến nữa.

- Anh ở nhà thay cho Fanny nghe chừng rất kỳ cục, - Maria nói.

- Em chắc cô ấy phải rất chi là biết ơn anh, - Julia nói thêm rồi hấp tấp rời khỏi phòng, để khỏi bị gợi ý chính cô nên ở nhà.

- Fanny sẽ biết ơn khi có dịp, - Edmund chỉ đáp lại như thế và chủ đề này ngừng lại.

Lúc nghe được tin, quả thực Fanny biết ơn nhiều hơn vui. Cô cảm nhận được sự ân cần của Edmund trong mọi việc, và hơn hết thảy, chắc chắn là cậu cảm thấy sự quyến luyến trìu mến của cô; nhưng việc cậu từ bỏ mọi niềm vui vì lợi ích của cô lại làm cô đau đớn, sự mãn nguyện được đến thăm Sotherton sẽ chẳng là gì nếu thiếu cậu.

Sáng hôm sau, hai gia đình ở Mansfield lại thay đổi kế hoạch, và lần này được tất cả tán thành. Bà Grant gợi ý sẽ bầu bạn suốt ngày với phu nhân Bertram thay cho con trai bà, và tiến sĩ Grant sẽ đến ăn trưa cùng họ. Phu nhân Bertram rất hài lòng với đề xuất đó, còn các tiểu thư phấn chấn trở lại. Cả Edmund cũng rất cảm kích vì sự dàn xếp này đã khiến cậu lại đi cùng, còn bà Norris nghĩ đây là một kế hoạch tuyệt diệu, và đưa đẩy vài lời ngay lúc bà Grant vừa nói xong.

Hôm thứ Tư trời rất đẹp, ngay sau bữa điểm tâm, chiếc xe bốn bánh của cậu Crawford đưa em gái tới; Mọi người đã sẵn sàng, chẳng còn gì ngoài việc bà Grant xuống xe và những người khác nhận chỗ. Chỗ được thèm muốn, vị trí danh dự vẫn chưa được xác định. Hạnh phúc sẽ rơi vào ai đây? Trong lúc từng tiểu thư Bertram ngẫm nghĩ đến chỗ tốt nhất, mà vẫn giữ được thái độ giúp đỡ người khác nhất, bà Grant vừa bước khỏi xe đã giải quyết ngay:

- Các vị có năm người, tốt nhất là một người nên ngồi cạnh Henry, và theo lời các vị mới đây thì, Julia, cô vẫn ao ước được đánh xe ngựa, tôi nghĩ đây là một dịp tốt để cô học hỏi.

Julia hạnh phúc! Maria bất hạnh! Trong giây lát, Julia đã yên vị cạnh chàng xà ích, còn Maria rầu rĩ và bẽ mặt vào ghế trong xe, xe chuyển bánh trong những lời chúc của hai bà ở lại, con Pug sủa ăng ẳng trong vòng tay bà chủ.

Con đường xuyên qua một vùng quê đẹp đẽ, Fanny chưa bao giờ được cưỡi ngựa xa, chẳng mấy chốc cảnh vật đã quá tầm hiểu biết nên cô rất vui sướng được quan sát mọi thứ mới mẻ, và thán phục phong cảnh diễm lệ. Cô không hay được mời tham gia vào câu chuyện của những người khác và cô cũng không tha thiết. Những ý nghĩ và suy ngẫm thường là những người bạn thân thiết nhất của cô, và trong lúc ngắm nghía diện mạo đồng quê, vị trí các con đường, sự khác biệt của đất đai, việc gặt hái, những ngôi nhà tranh, chuồng gia súc, bọn trẻ con, cô thấy khuây khỏa vì hiểu rõ thêm những lời Edmund đã nói về những thứ cô cảm thấy. Cô và cô tiểu thư ngồi bên cạnh đánh giá mọi thứ khá giống nhau, trừ một thứ duy nhất là ý nghĩa dành cho Edmund, cô Crawford rất khác cô. Cô Crawford không có sự tinh tế trong thị hiếu, trí tuệ và cảm xúc của Fanny; cô ta khá hờ hững quan sát thiên nhiên, thấy thiên nhiên thật nhạt nhẽo, mọi sự chú ý của cô đều tập trung vào đàn ông và đàn bà, tài năng của cô chỉ nhằm cho cô toả sáng và rạng rỡ. Tuy vậy, ngoảnh nhìn tìm Edmund khi sau lưng họ cách một quãng đường, hoặc khi cậu tiến sát họ trong lúc leo lên một đồi lớn, thì họ lại giống nhau, ý nghĩ “anh ấy kìa” đến với cả hai cùng một lúc.

Trong bảy dặm đầu tiên, tiểu thư Maria không thoải mái lắm, tầm nhìn của cô luôn dừng ở chỗ cậu Crawford và em gái cô ngồi sát bên nhau, chuyện trò hớn hở và chỉ nhìn thấy nét mặt nhìn nghiêng biểu cảm của cậu lúc quay sang cười với Julia, hoặc bắt gặp tiếng cười của Julia như nguồn chọc tức không ngừng, chỉ ý thức về khuôn phép mới làm Maria nguôi đi. Khi Julia ngoảnh lại với vẻ mặt mãn nguyện và bất cứ lúc nào nói với họ, cô cũng vô cùng phấn chấn; “nó tưởng miền quê là quyến rũ, nó ước hai người có thể ngồi mà ngắm suốt, vv...”. Lời đề nghị đổi chỗ duy nhất của cô là với cô Crawford, lúc họ lên đến đỉnh một quả đồi dài, và không mời mọc gì hơn là thế này: “Đây là một cảnh rất đẹp của miền quê. Tôi muốn cô ngồi chỗ của tôi nhưng tôi dám chắc cô sẽ không nhận, để tôi phải nài ép cô thật nhiều”. Cô Crawford không thể đáp lời, trước khi họ lại chạy tiếp.

Khi họ đã ở trong phạm vi quần thể Sotherton, tiểu thư Maria đắc ý vì có thể nói cô đã có phương án dự phòng. Cô đã có tình cảm của cậu Rushworth và của cả cậu Crawford, và trong vùng phụ cận Sotherton, cậu Rushworth có tài sản đáng kể. Sự quan trọng của cậu Rushworth là của cô. Cô không cần bảo cô Crawford rằng: “Những khu rừng này thuộc về Sotherton”, cô cũng không cần lơ đãng nhận xét: “Giờ thì cô ấy phải tin mọi tài sản của cậu Rushworth ở cả hai bên đường” mà không hãnh diện trong lòng. Càng đến gần toà lâu đài đường bệ của thái ấp, sự vui thích càng tăng. Tòa nhà cổ kính thuộc thái ấp của gia đình có thể coi như một lâu đài quý tộc lâu đời.

-Bây giờ đường không còn gồ ghề nữa tiểu thư Crawford ạ, những vất vả của chúng ta đã hết. Quãng đường còn lại bằng phang như cần phải thế. Cậu Rushworth đã làm quãng đường này từ khi thừa kế di sản. Làng bắt đầu từ đây. Những ngôi nhà tranh kia thực sự là một điều hổ thẹn. Nhà thờ đâm vút lên được coi là rất khác thường. Tôi rất mừng vì nhà thờ không gần Nhà Lớn như thường thấy ở các nơi cổ kính. Những cái chuông làm phiền khủng khiếp. Đây là nhà cha xứ, ngôi nhà nom xinh xắn, và theo tôi được biết, mục sư và vợ ông ta đều là người lịch sự. Kia là những ngôi nhà làm phúc, được vài gia đình dựng nên. Bên phải là nhà của quản gia, ông ta là một người rất đáng kính. Hiện giờ chúng ta đang đến gần cửa nhà người gác cổng, nhưng phải đi gần một dặm xuyên qua khuôn viên tĩnh mịch. Các vị thấy đấy đầu này không hề xấu xí, có một số cây đẹp, nhưng tình trạng ngôi nhà thì rất tệ. Chúng ta đi xuống đồi khoảng nửa dặm thì đến nhà, và thật đáng tiếc, nơi đấy sẽ không xấu nếu lối vào tốt hơn.

Cô Crawford khen ngợi không dứt, cô đoán biết khá rõ tiểu thư Bertram coi đây là vấn đề danh dự, bèn đẩy niềm vui của cô ta lên đến cực điểm. Bà Norris vô cùng mãn nguyện và ba hoa không ngớt, kể cả Fanny cũng tán dương, kèm sự thỏa mãn. Mắt cô háo hức nuốt lấy mọi thứ trong tầm nhìn, và sau nhiều gắng sức mới nhìn thấy tòa nhà, và nhận xét: “Đây là loại nhà không thể ngắm nhìn mà không tôn kính”, cô nói thêm, “Thế lối đi trồng cây hai bên đâu ạ? Em nghĩ mặt tiền tòa nhà ở phía đông. Vì thế lối đi ấy ắt phải ở đằng sau nhà. Cậu Rushworth đã kể về mặt tiền phía tây”.

- Đúng, nó ở đằng sau nhà, bắt đầu ở một khoảng cách nhỏ và leo lên nửa dặm, đến tận cùng khu đất. Từ đây, các vị có thể nhìn thấy những cái cây xa xa. Toàn bộ đều là cây sồi.

Mỗi khi cậu Rushworth hỏi ý kiến cô, tiểu thư Bertram có thể nói rành mạch về những thứ cô không biết tí gì, lúc này cô bối rối, vừa tự phụ vừa hãnh diện lúc xe họ đến gần những bậc đá rộng rãi trước lối vào chính.

Chương 9

Cậu Rushworth đứng bên cửa đón người yêu kiều diễm của cậu, và chào mừng cả đoàn với sự ân cần phải phép. Trong phòng khách, họ được bà mẹ chào đón cũng thân tình như vậy, và tiểu thư Bertram có đủ mọi thứ xuất sắc mà bà mong ước. Sau cuộc chào hỏi, việc cần thiết đầu tiên là ăn, các cánh cửa mở toang đón họ qua một hoặc hai phòng trung gian, vào phòng ăn đã chọn, bữa ăn nhẹ dọn sẵn, phong phú và thanh lịch. Nói nhiều, ăn nhiều, và mọi sự diễn ra suôn sẻ. Lúc này, họ cân nhắc đến mục đích chính trong ngày. Cậu Crawford thích gì, chọn kiểu gì để tiến hành một cuộc khảo sát đất đai? Cậu Rushworth nói đến chiếc curricle[9] của cậu. Cậu Crawford thèm một chiếc xe có thể chở nhiều hơn hai người. “Tự tước đoạt ưu thế trong nhìn nhận và đánh giá của người khác có thể thành một điều ác, chưa kể làm mất niềm vui hiện tại”.

Bà Rushworth cũng đề nghị dùng chiếc chaise[10], nhưng lời đề nghị này được tiếp nhận như một sự sửa đổi, các cô gái không cười, cũng không nói năng gì. Tiếng đó, bà gợi ý muốn chỉ cho họ tòa nhà không còn như trước, và được hoan nghênh hơn, vì tiểu thư Maria Bertram hài lòng được trưng quy mô của tòa nhà, còn tất cả mừng vì có việc mà làm.

Cả tốp vui vẻ đứng dậy, được bà Rushworth chỉ dẫn, họ đi qua vô số căn phòng, tất cả đều cao ngất, nhiều phòng rất rộng, sàn sáng bóng, đồ đạc phong phú theo thị hiếu của dăm chục năm trước bằng gỗ gụ chắc nặng, nhiều gấm vóc Đamát, đá cẩm thạch, đồ thiếp vàng và chạm khảm, mỗi thứ đẹp một kiểu. Rất nhiều bức họa, ít cái đẹp, phần lớn là chân dung của gia đình, chẳng dính dáng gì đến ai ngoài bà Rushworth, bà phải mất công dạy dỗ lắm người quản gia mới nhớ nổi, và bây giờ gần như chỉ để phô trương cho tòa nhà. Vào dịp này, bà muốn khoe với cô Crawford và Fanny là chính, nhưng không thể so sánh sự chú ý của họ, vì cô Crawford đã nhìn thấy rất nhiều tòa nhà nguy nga và chẳng quan tâm đến một cái nào, nên hình như chỉ lắng nghe vì lịch sự, trong khi Fanny hầu như thích thú mọi thứ vì đều mới mẻ với cô, cô thành thật hào hứng với những điều bà Rushworth kể lể về gia tộc ở các thòi đại trước, sự thăng tiến và uy quyền của nó, những chuyến đến thăm của vua chúa và sự cố gắng trung thành của họ, bà rất mãn nguyện liên hệ mọi thứ với lịch sử hoặc kích thích óc tưởng tượng của cô bằng những hình ảnh trong quá khứ.

Vị trí của tòa nhà chắn cái nhìn toàn cảnh rất nhiều, từ bất cứ phòng nào, trong lúc Fanny và vài người khác lắng nghe bà Rushworth, Henry Crawford trang nghiêm nhìn ra cửa sổ và lắc đầu. Các phòng ở mặt tiền phía tây nhìn ra bãi cỏ đến đầu con đường trồng cây hai bên, nằm ngoài những hàng rào cao bằng sắt và nhiều cổng.

Càng thăm thêm nhiều căn phòng càng thấy chẳng có ích lợi nào khác ngoài việc đóng thuế cửa sổ[11], và thêm việc làm cho các cô hầu gái.

- Bây giờ, chúng ta sắp đến nhà thờ, - bà Rushworth nói, - nếu hợp thức chúng ta sẽ đi vào từ bên trên và nhìn xuống, nhưng vì chúng ta là chỗ bạn bè nên tôi sẽ đưa các cô cậu theo đường này, các cô cậu bỏ quá cho.

Họ bước vào. Fanny đã hình dung nó đồ sộ hơn là chỉ có một căn phòng rộng rãi hình chữ nhật để cầu nguyện, chẳng có gì nổi bật hoặc uy nghi hơn là vô khối đồ gỗ gụ[12], những nệm nhung đỏ thắm che kín phần trên các gờ cửa phòng tranh gia đình.

- Em thất vọng quá, - cô nói khẽ với Edmund. - Em không ngờ nhà thờ lại thế này. Ở đây chẳng có gì đáng tôn kính, chẳng có gì u sầu, chẳng có gì đẹp đẽ. Không có các gian bên, không có các khung cửa vòm, không có các câu chạm khắc, không cờ quạt. Không cờ quạt để “ngọn gió đêm của thiên đường thổi bay phần phật”. Chẳng có dấu hiệu gì “bên dưới có một quốc vương Scotland đang ngủ”[13], anh ạ.

- Fanny, em quên là tất cả những thứ này mới xây dựng lại gần đây, so với những nhà thờ cổ trong các lâu đài và tu viện làm sao được. Nhà thờ này chỉ dùng riêng cho gia đình. Anh cho là họ được chôn trong nhà thờ xứ đạo. Em có thể tìm thấy cờ quạt và các gia huy ở đấy.

- Em ngu quá không nghĩ ra, nhưng em vẫn thất vọng.

Bà Rushworth bắt đầu kể lể:

- Như các cô cậu thấy, nhà thờ này được sửa sang dưới thòi vua James Đệ nhị. Trước đó, theo như tôi biết, các ghế dài chỉ là những tấm ván, và có lý do để cho rằng các tấm vải lót, nệm của bục giảng kinh và ghế của gia đình toàn bằng vải màu tía, còn bây giờ không hẳn là thế. Đây là một nhà thờ đẹp, và thuở xưa được sử dụng liên miên cả sáng lẫn chiều. Trong ký ức của nhiều người, các buổi cầu kinh do các giáo sĩ địa phương chủ trì. Nhưng ông Rushworth quá cố đã cho ngừng.

- Mỗi thế hệ có những đổi mới riêng, - cô Crawford nói và mỉm cười với Edmund.

Bà Rushworth đến nhắc lại bài thuộc lòng với cậu Crawford, còn Edmund, Fanny và cô Crawford túm tụm lại với nhau.

- Thật đáng tiếc, - Fanny nói, - vì đã bỏ một tục lệ. Nó là một phần giá trị của thời xưa. Nhà thờ và vị giáo sĩ có một cái gì đó tiêu biểu cho một tòa nhà lớn, vói những ý tưởng của ông ta về những điều mà một gia đình nên làm! Cả gia đình tập hợp thường xuyên để cầu nguyện là hay lắm chứ!

- Quả thực là rất hay! - Cô Crawford vừa nói vừa cười to. - Chắc hẳn những người đứng đầu gia đình phải mất nhiều công sức bắt cả đám đầy tớ cả trai lẫn gái bỏ công bỏ việc và mọi niềm vui để cầu nguyện ở đây hai lần một ngày, trong lúc chính họ lại bịa ra đủ cớ để vắng mặt.

- Đấy chỉ là ý nghĩ của Fanny về một cuộc tập hợp của gia đình thôi, -Edmund nói. - Nếu ông bà chủ không tham dự, chắc hẳn tục lệ này hại nhiều hơn lợi.

- Dù sao đi nữa, nó cũng an toàn hơn để mặc mọi người tự xoay sở lo liệu lấy trong những việc như thế này. Ai cũng thích làm theo cách của mình, chọn lựa thời gian và cung cách cầu nguyện cho mình. Bắt buộc đi lễ, nghi thức, kiềm chế, quy định thời gian, nói chung đây là một việc kinh khủng, và chẳng ai thích: nếu những người đức hạnh đã quen quỳ và ngáp trong gian phòng đó, có thể thấy trước rằng trong thời gian đó những người đàn ông và đàn bà có thể nằm rốn thêm mươi phút trên giường, khi thức giấc đầu đau nhức, không còn cơ nguy bị đày xuống địa ngục, vì nhà thờ đã mất rồi, họ sẽ nhảy múa vì vui mừng và ghen tị. Các vị không thể hình dung sự miễn cưỡng của các hoa khôi thời trước của nhà Rushworth đã nhiều lần sửa chữa nhà thờ này? Các phu nhân Eleanor và Bridget cứng nhắc với bề ngoài mộ đạo, nhưng trong đầu đầy những thứ khác hẳn, nhất là khi viên giáo sĩ tội nghiệp không đáng để mắt đến, và trong những ngày ấy, tôi hình dung các cha xứ rất thấp kém so với bây giờ.

Trong giây lát, cô không được ai trả lời. Fanny đỏ mặt và nhìn Edmund, nhưng cảm thấy giận vì bài diễn thuyết; cậu cần một chút hồi tưởng trước khi nói:

- Trí tuệ sinh động của cô khó mà nghiêm túc ngay cả trong các vấn đề tôn giáo. Cô đã phác cho chúng tôi một bức hoạ vui và không thể nói là không nhân bản. Hẳn tất cả chúng ta phải cảm thấy có nhiều lúc khó tập trung suy nghĩ như chúng ta mong muốn; nhưng nếu cô cho đây là việc thường xuyên, có thể nói, sự non nớt đã thành một thói quen vì bị bỏ lơ, và có thể mong đợi gì ở những lời cầu nguyện riêng tư của những con người đó? Cô cho rằng những suy nghĩ đó có thể dung thứ, chúng tha hồ lang thang trong một nhà thờ rồi tập họp trong phòng kín ư?

- Vâng, rất có thể. ít nhất họ cũng có hai khả năng vì lợi ích của họ. Sẽ đỡ nhãng trí vì bên ngoài, và sẽ không phải cố gắng lâu.

- Tôi tin là một đầu óc không tự đấu tranh với bản thân trong một hoàn cảnh nào đó, sẽ thấy nhiều thứ để nhãng trí trong hoàn cảnh khác. Tác động của địa điểm và của tiền lệ thường dễ khuấy động những tình cảm tốt đẹp hơn cả lúc bắt đầu. Tuy vậy, tôi tin rằng buổi lễ càng kéo dài, thỉnh thoảng rất khó để tập trung tư tưởng. Người ta mong nó không như thế, nhưng tôi đã rời Oxford đủ lâu nên quên mất những lễ cầu nguyện ở nhà thờ ra sao rồi.

Trong lúc câu chuyện này trôi qua, những người khác trong nhóm rải rác khắp nhà thờ, Julia muốn biết sự chú ý của cậu Crawford với chị gái, bèn nói:

- Nhìn cậu Rushworth và Maria kìa, họ đang đứng sát bên nhau, y như cuộc hôn lễ đã xong. Họ chẳng hoàn toàn có bộ điệu của cuộc hôn lễ đó sao?

Cậu Crawford cười sự mặc nhận của mình và tiến thẳng tới chỗ Maria, cậu khẽ nói chỉ để mình cô nghe thấy:

- Tôi không thích nhìn thấy tiểu thư Bertram ở gần ban thờ như thế đâu.

Giật mình, theo bản năng cô dịch ra một, hai bước, nhưng trong giây lát trấn tĩnh lại, cô giả vờ cười và hỏi cậu, tiếng không to hơn:

- Nếu anh ta nhường cô ấy?

- Tôi e rằng tôi sẽ rất lúng túng, - cậu trả lời với vẻ đầy ý nghĩa.

Julia nhập bọn với họ và trêu:

- Xin lấy danh dự mà thề, thật tiếc là nó không diễn ra ngay lập tức, giá chúng ta có giấy đăng ký chính hiệu, vì tất cả đã tụ tập ở đây rồi và chẳng có nơi nào trên đời ấm cúng và dễ chịu hơn. - Nói xong cô cười vang về việc hơi bất cẩn, khi bắt được nhận thức của cậu Rushworth và mẹ cậu, và phơi bày chị cô cùng những tiếng thì thầm tán tỉnh của người tình, trong khi cứ mỗi lần bà Rushworth nói đến việc cử hành chuyện vui nhất với bà, cô đều nở nụ cười với thái độ đàng hoàng rất phải phép.

- Giá anh Edmund đã thụ phong rồi nhỉ! - Julia kêu to và chạy tới chỗ cậu đang đứng cùng cô Crawford và Fanny, - Edmund thân mến, giá bây giờ anh được phong chức, anh có thể trực tiếp cử hành hôn lễ. Thật chẳng may, anh chưa được thụ phong, còn cậu Rushworth và Maria đã sẵn sàng rồi.

Một người quan sát vô tư sẽ rất khoái chí khi thấy vẻ mặt của cô Crawford lúc Julia nói. Trông cô gần như kinh hoàng vì ý nghĩ mới mẻ cô vừa nhận được. Fanny thấy thương cho cô. “Cô ấy sẽ đau khổ biết chừng nào vì lời vừa nói ra”, ý nghĩ ấy lướt qua đầu cô.

- Phong chức ư! - Cô Crawford nói, - kìa, vậy anh sắp là mục sư?

- Đúng thế, tôi sẽ nhận chức ngay sau khi cha tôi trở về, chắc là vào dịp Giáng sinh.

Cô Crawford trấn tĩnh, nước da cô hồng lại và chỉ đáp:

- Nếu tôi biết trước, tôi sẽ nói đến chiếc áo thày tu kính trọng hơn, - rồi cô chuyển chủ đề.

Ngay sau đấy, ngôi nhà thờ chìm trong yên lặng và sự tĩnh mịch bao trùm nó quanh năm, chỉ hãn hữu lắm mới bị gián đoạn. Tiểu thư Bertram bực cô em gái, bèn dẫn đường và tất cả dường như cảm thấy họ ở đấy thế là đủ.

Lúc này họ đã xem hết phần thấp hơn của tòa nhà, và bà Rushworth, chưa bao giờ chán việc này, bắt đầu tiến đến cầu thang chính, định đưa họ qua khắp các căn phòng bên trên nếu cậu con trai không can thiệp, e rằng không đủ thời gian.

- Nếu như, - cậu nói, phần nào khẳng định hiển nhiên mà nhiều người sáng suốt hơn không hẳn lúc nào cũng tránh được, - chúng ta thăm ngôi nhà quá lâu, chúng ta sẽ không có thời gian thăm phong cảnh bên ngoài. Bây giờ đã quá hai giờ, và chúng ta sẽ ăn cơm lúc năm giờ.

Bà Rushworth nghe theo, việc thăm nom đất đai vườn tược với ai và như thế nào được xôn xao bàn tán, bà Norris bắt đầu thu xếp cho các xe ngựa, còn đám thanh niên hào hứng được ra khỏi cửa, xúi nhau mở cánh cửa ra các bậc dẫn thẳng xuống khu đất đầy cây bụi và mọi thứ hấp dẫn của khu vườn, người bốc đồng, người thèm không khí và tự do, tất cả ùa ra ngoài.

- Có lẽ bây giờ chúng ta rời nơi này, - bà Rushworth nhã nhặn tiếp nhận lời gợi ý và đi theo họ. - Có những cây cối đẹp nhất của chúng tôi, và có nhiều con gà lôi kỳ dị.

- Xin hỏi, - cậu Crawford vừa nói vừa nhìn quanh, - liệu chúng tôi có thể tìm được gì ở đây, trước khi đi xa hơn không? Tôi nhìn thấy sự hạn chế của một lời hứa hẹn vĩ đại. Cậu Rushworth, chúng ta sẽ triệu tập cả nhóm trên bãi cỏ này chứ?

- James, - bà Rushworth nói với con trai, - mẹ tin sự hoang vu sẽ là điều mới mẻ cho cả nhóm. Các tiểu thư Bertram vẫn chưa bao giờ nhìn thấy một nơi hoang dã.

Không có lý do phản đối, nhưng một lúc sau hình như vẫn chưa ai động đậy hoặc đi xa. Tất cả bị cây cỏ và lũ gà lôi thu hút ngay từ đầu, và vui vẻ tản ra. Cậu Crawford là người đầu tiên tiến tới, kiểm tra mọi thứ ở đầu kia ngôi nhà. Bãi cỏ được một bức tường cao bao quanh, chứa khu vực quan trọng nhất, một bãi chơi bóng gỗ, xa hơn là một sân hiên dài để dạo chơi, các chấn song sắt rào phía sau, bao quát quang cảnh trên đầu họ ở các ngọn cây của vùng hoang vu kế bên. Đây là một chỗ tốt để chê bai. Cậu Crawford có tiểu thư Bertram và cậu Rushworth theo sau, và lát sau những người khác bắt đầu hình thành các nhóm nhỏ. Ba người này thấy cuộc bàn bạc sôi nổi trên thềm của Edmund, cô Crawford và Fanny, hình như cô hòa vào họ rất tự nhiên, và sau một lúc ngắn ngủi tham dự vào những tiếc nuối và trở ngại của họ, cô rời họ và đi dạo tiếp. Ba người còn lại là bà Rushworth, bà Norris và Julia vẫn ở mãi phía sau. Với Julia, ngôi sao may mắn của cô sáng không lâu, cô đành sát vai với bà Rushworth và cố kiềm chế bước chân nôn nóng vì bước đi chậm rãi của bà ta, trong lúc dì cô tình cờ gặp bà quản gia ra ngoài cho lũ gà lôi ăn, bèn nấn ná lại đằng sau trò chuyện với bà ta. Tội nghiệp Julia, người duy nhất trong chín người khá bất mãn với cả nhóm, lúc này đang trong tình trạng tự' hành xác, khác hẳn với cô Julia hớn hở trên ghế xà ích. Được nuôi dạy phải giữ lễ độ như một bổn phận, khiến cô không thể bỏ chạy. Trong lúc mong tự chủ nhiều hơn, cô thầm xem xét những người khác để nhận thức rằng nguồn gốc của sự đúng đắn không tạo thành phần cốt yếu cho nền giáo dục của cô, mà chỉ làm cô khổ sở.

- Hôm nay nóng không thể chịu nổi, - cô Crawford nói lúc họ đến một chỗ rẽ vào sân hiên, và lần thứ hai kéo cánh cửa ở giữa, mở vào vùng hoang dã. -Có ai trong chúng ta ghét sự thoải mái đâu? Nơi đây là một khu rừng nhỏ xinh đẹp, nếu có người vào được trong đó. Giá cánh cửa này không khoá thì thích biết bao! Nhưng lẽ tất nhiên là ở những nơi rộng như thế này, phải khoá chặt rồi, người làm vườn là những người duy nhất có thể muốn đến đâu tuỳ ý.

Song le, cánh cửa lại không khoá, và cả bọn vui sướng chui qua, để ánh sáng ban ngày chói chang lại đằng sau. Nhiều bậc lớn dẫn họ vào chốn hoang vu, một nơi rộng chừng hai mẫu tây trồng cây gỗ, chủ yếu là thông và nguyệt quế, nhiều cây sồi đã đẵn, và tuy bố trí quá đều đặn, cảnh tối tăm và bóng cây cùng vẻ đẹp tự nhiên ngang ngửa với bãi chơi bóng gỗ và sân hiên. Mọi người cảm thấy khoẻ hẳn ra và trong một lúc chỉ bước đi và thán phục. Cuối cùng, sau một lúc ngừng ngắn, cô Crawford bắt đầu:

- Vậy là anh sẽ làm mục sư ư, anh Bertram? Tôi thực sự ngạc nhiên đấy.

- Sao cô lại ngạc nhiên? Chắc cô cho rằng tôi dành cho một nghề nào đấy, và đoán rằng tôi không là luật sư, quân nhân, cũng không là thuỷ thủ.

- Rất đúng, nhưng tóm lại, tôi chẳng đoán định gì hết. Anh biết đấy, nói chung một người bác hoặc người ông thường hay để lại tài sản cho người con trai thứ.

- Một thói quen đáng ca ngợi, - Edmund nói, - nhưng không phải ai cũng thế. Tôi là một ngoại lệ, là người phải tự lo liệu cho mình.

- Nhưng sao anh lại làm mục sư? Tôi nghĩ rằng luôn có những người trẻ nhất, trước mặt có nhiều lựa chọn.

- Thế cô tưởng nhà thờ không bao giờ được chọn sao?

- Không bao giờ là một từ ảm đạm. Nhưng không bao giờ trong cuộc trò chuyện còn có nghĩa là không thường xuyên, tôi cho là thế. Nhưng vì sao lại làm việc trong nhà thờ kia chứ? Nam giới thích nổi bật trong nhiều lĩnh vực, có thể rất khó khăn mới đạt được, nhưng không phải trong nhà thờ. Mục sư là người tầm thường.

- Sự tầm thường trong câu chuyện có nhiều cấp độ của nó, cũng như không bao giờ vậy. Mục sư không thể kiêu căng trong lời nói hoặc ăn mặc. Người đó phải tập hợp được quần chúng, hoặc tạo ra không khí bằng y phục. Nhưng tôi không thể gọi việc đó là tầm thường, vì mục sư có trách nhiệm trong mọi việc quan trọng nhất của con người, xét về mặt cá nhân hoặc tập thể, tạm thời hay vĩnh viễn, là người có trách nhiệm bảo vệ tín ngưỡng và đạo đức, vì vậy cung cách phải mang lại ảnh hưởng. Không ai ở đây có thể gọi vị trí ấy là tầm thường. Nếu con người ở địa vị ấy lơ là bổn phận đầy ý nghĩa như đãO nói ở trên và lạc bước khỏi chỗ thì không nên xuất hiện.

- Anh đang phóng đại tầm quan trọng của mục sư hơn thường ngày tôi từng nghe, hoặc hơn mức độ tôi nhận thức. Con người không nhìn thấy ảnh hưởng và ý nghĩa nhiều trong xã hội, làm sao có thể đòi hỏi họ thỉnh thoảng nhìn nhận mình đang ở đâu? Làm sao có thể thuyết giảng mỗi tuần hai lần dù cứ cho là toàn những bài đáng nghe, cứ cho là người thuyết giáo có khả năng hơn cả Blair[14], làm mọi việc như anh nói, chi phối cả đạo đức lẫn tập tục của một giáo đoàn lớn trong phần còn lại của tuần? Người ta chỉ mường tượng một mục sư qua việc giảng đạo của ông ta mà thôi.

- Cô đang nói về London, còn tôi nói đến cả nước nói chung.

- Tôi hình dung thủ đô là một ví dụ khá hợp lý cho các nơi khác.

- Không, tôi trông mong vào sự cân đối giữa đạo đức với sự đồi bại khắp vương quốc này. Chúng ta không nên nhìn vào các thành phố lớn làm đại diện cho đạo đức tốt nhất. Không chỉ ở đấy, vì những con người đáng kính thuộc bất cứ loại nào cũng có thể làm những việc tốt nhất, và chắc chắn không chỉ ở đấy, các mục sư mới có ảnh hưởng sâu sắc nhất. Một nhà thuyết giáo giỏi sẽ được nhiều người nghe theo và ngưỡng mộ, nhưng bài thuyết giảng hay chỉ cho thấy vị mục sư đó có ích trong giáo xứ của ông ta và trong vùng lân cận, noi giáo xứ và cả vùng nằm trong tầm hiểu biết tính cách riêng của ông ta, quan sát được phẩm hạnh của ông ta, mà ở London hiếm khi có trường hợp như thế lắm. Giới tăng lữ chìm trong đám đông giáo dân. Họ được đông đảo người dân biết đến chỉ vì là nhà thuyết giáo. Còn ảnh hưởng cung cách của họ đến quần chúng thì, cô Crawford ắt là hiểu lầm tôi, hoặc cho là tôi định gọi họ là những người toàn quyền về phép lịch sự, là người điều chỉnh sự tao nhã và tinh tế, là người thành thạo các nghi thức sinh hoạt. Những cung cách mà tôi nói đến, có lẽ nên gọi là hạnh kiểm thì đúng hơn, là kết quả của những phép tắc tốt đẹp. Tóm lại, ảnh hưởng của các học thuyết đó là bổn phận truyền dạy và khuyên bảo của họ; và tôi tin rằng nó có ở khắp mọi nơi, ở khắp phần còn lại của đất nước dù có giới tăng lữ hoặc không.

- Nhất định rồi, - Fanny nói, sốt sắng và nhẹ nhàng.

- Xem kìa, - cô Crawford kêu to, - anh đã hoàn toàn thuyết phục được cô Price rồi đó.

- Ước gì tôi cũng có thể thuyết phục cô Crawford.

- Tôi không nghĩ anh muốn thế, - cô ta nói với nụ cười tinh quái, - lúc ban đầu tôi chỉ rất ngạc nhiên biết anh có ý định nhậm chức. Thực ra anh họp với việc tốt hơn thế. Anh thay đổi ý định đi. vẫn chưa quá muộn mà. Hãy đi vào ngành luật.

-Vào ngành luật! Nghe dễ như lúc tôi nói đi vào vùng hoang vu vậy.

- Giờ anh lại sắp nói về luật như một thứ mờ nhạt, không thích hợp nhất của cả hai, nhưng tôi chặn trước anh, hãy nhớ rằng tôi đã chặn trước rồi đấy nhé.

- Xin cô đừng vội vàng phản đối, ngăn cản tôi nói ra một lời hóm hỉnh, vì hóm hỉnh là ít nhất trong bản tính của tôi. Tôi là người rất thực tế, nói năng mộc mạc và có khi dò dẫm ở ranh giới một cuộc đối đáp đến nửa giờ mà vẫn chưa bật được ra lời.

Tiếp theo là im lặng hoàn toàn. Ai cũng trầm ngâm. Fanny là người đầu tiên phá vỡ:

- Tôi nghĩ có lẽ tôi mệt vì cứ đi mãi trong khu rừng xinh đẹp này; Đến cái ghế tiếp theo, nếu các vị không khó chịu, tôi sẽ rất mừng được ngồi nghỉ một lát.

- Fanny thân mến, - Edmund kêu lên, ngay lập tức kéo cánh tay cô vào trong tay cậu, - anh thật vô tâm! Anh mong là em không quá mệt. Có lẽ, - cậu quay sang cô Crawford, - người đồng hành kia của tôi sẽ ban cho tôi vinh dự được khoác tay cô.

- Cảm ơn anh, nhung tôi không mệt tí nào. - Tuy nói thế, song cô vẫn khoác tay cậu; Hài lòng vì cô làm thế, và lần đầu tiên cảm thấy sự tiếp xúc ấy khiến cậu hơi nhãng Fanny. - Cô hầu như không chạm vào tôi, - cậu nói. - Cô làm tôi thấy mình chẳng có ích tí nào. Sức nặng của cánh tay phụ nữ khác hẳn với của đàn ông chứ! Ở Oxíòrd, tôi rất quen với việc một người bạn nam dựa vào tôi suốt dọc phố, và nếu so sánh cô chỉ nhẹ như một con ruồi.

- Tôi không mệt thật mà, chính tôi cũng lấy làm lạ, vì ít nhất chúng ta cũng đi bộ khoảng một dặm trong rừng rồi. Anh nghĩ sao?

- Chưa đến nửa dặm, - câu trả lời của cậu thật kiên quyết; vì cậu vốn không ưa cách đo khoảng cách hoặc tính thời gian theo kiểu yểu điệu thục nữ.

- ô! Anh không tính chúng ta rẽ ngoặt biết bao nhiêu lần. Chúng ta đi theo con đường rất quanh co, còn khu rừng chắc chỉ dài nửa dặm theo đường thẳng, vì từ lúc rời con đường lớn, chúng ta vẫn chưa nhìn thấy đầu kia.

- Nhưng nếu cô nhớ, trước khi rời con đường lớn đó, chúng ta đã nhìn thẳng vào đầu kia rồi. Chúng ta đã nhìn toàn bộ khung cảnh và thấy khu rừng khép lại bằng nhiều cổng sắt, nó không thể dài hơn một Mông[15].

- Chao ôi! Tôi chẳng biết gì về những Mông của anh, nhưng tôi tin chắc cánh rừng rất dài; chúng ta đã lượn quanh co hết vào lại ra từ lúc vào rừng, vì thế lúc nói chúng ta đã đi chừng một dặm là tôi nói theo hiểu biết của mình thôi.

- Chính xác thì chúng ta mới vào đây có mười lăm phút, - Edmund nói và chìa đồng hồ ra. - Cô cho là chúng ta đi bộ bốn dặm một giờ ư?

- Thôi thôi! Xin đừng công kích tôi bằng cái đồng hồ của anh. Đồng hồ lúc nào chẳng quá nhanh hoặc quá chậm. Tôi không thể để đồng hồ sai khiến.

Thêm vài bước, đã hết cuộc dạo chơi họ đang nói tới; Họ đứng lại, ẩn dưới bóng cây râm mát và nhìn qua hàng rào thấp vào trang viên, là một cái ghế dài kích thước thoải mái cho cả ba ngồi xuống.

- Anh e rằng em quá mệt, Fanny, - Edmund nói lúc quan sát cô, - sao em không nói sớm hơn? Nếu em kiệt sức, sẽ là một ngày giải trí tồi tệ cho em. Mọi tập luyện đều làm cô ấy chóng mệt, ngoài việc cưỡi ngựa, cô Crawford ạ.

- Anh tệ quá, để mặc tôi mê mẩn con ngựa của cô ấy suốt cả tuần qua! Tôi thật xấu hổ vì anh và bản thân mình, nhưng việc đó sẽ không bao giờ xảy ra nữa.

- Thái độ ân cần và quan tâm của cô khiến tôi càng nhận ra sự sao nhãng của tôi. Dường như cô lưu tâm đến lợi ích của Fanny hơn tôi.

- Song tôi không lạ khi cô ấy mệt mỏi lúc này; vì chẳng nhiệm vụ gì buồn chán hơn những việc chúng ta làm sáng nay: chiêm ngưỡng một tòa nhà đồ sộ, lang thang từ phòng này sang phòng khác, căng mắt vểnh tai nghe những điều chẳng ai hiểu, thán phục những thứ chẳng ai quan tâm. Tóm lại, đấy là công việc nhàm tẻ nhất trên đời, và cô Price đã nhận thấy thế, tuy cô ấy không biết như vậy.

- Tôi sẽ nghỉ ngơi chút ít, - Fanny nói, - ngồi dưới bóng mát trong một ngày đẹp trời và ngắm nhìn cây cỏ xanh tươi là sự tĩnh dưỡng hoàn hảo nhất.

Ngồi được một lát, cô Crawford lại đứng dậy:

- Tôi phải đi thôi, - cô nói, - nghỉ ngơi làm tôi đâm mệt. Tôi đã phải nhìn qua cái hàng rào thấp đến kiệt sức. Tôi phải đi qua cái cổng sắt kia và ngắm cảnh, nếu không thì không thể nhìn cho rõ được.

Edmund cũng rời ghế:

- Cô Crawford, nếu cô nhất quyết tìm con đường đi dạo, cô sẽ thấy rằng nó không thể dài nửa dặm hoặc một phần tư dặm.

- Đây là một quãng dài, - cô nói, - Thoáng nhìn tôi đã thấy thế.

Cậu vẫn tranh luận với cô, nhưng vô hiệu. Cô không muốn tính toán, cũng không muốn so sánh. Cô chỉ mỉm cười và quyết đoán. Sự khăng khăng của cô vô cùng lôi cuốn, và họ thích thú đối đáp với nhau. Cuối cùng, họ thỏa thuận sẽ cố gắng xác định kích thước khu rừng bằng cách đi dạo thêm một chút nữa. Họ sẽ đến tận đầu kia của khu rừng, theo con đường họ đã vào (là một con đường tản bộ xanh tươi, thẳng tắp ven hàng rào thấp), và có khi rẽ vào một đường mòn theo hướng khác, có lẽ sẽ giúp được họ, và sẽ trở lại trong vài phút. Fanny nói cô đã nghỉ ngơi và lẽ ra cũng nên đi, nhưng không thể đi nổi. Edmund giục cô ngồi nghỉ tại chỗ, sốt sắng đến mức cô không thể cưỡng lại và cô ngồi lại trên ghế, vui sướng nghĩ đến sự chu đáo của người anh họ, nhưng cũng rất tiếc mình không khoẻ hơn. Cô nhìn theo cho đến lúc họ rẽ ở chỗ ngoặt và lắng nghe cho đến khi các âm thanh của họ lặng hẳn.

Chương 10

Mười lăm phút, rồi hai mươi phút trôi qua, Fanny vẫn đang nghĩ đến Edmund, cô Crawford và bản thân mà không bị ai xen ngang. Cô bắt đầu ngạc nhiên thấy mình bị bỏ lại lâu đến thế, và băn khoăn, mong ngóng nghe thấy tiếng bước chân và giọng nói của họ. Cô lắng nghe, rồi rốt cuộc cũng nghe thấy; cô nghe thấy nhiều tiếng bước chân đến gần, nhưng cô mừng hụt vì đó không phải là giọng nói cô mong, khi tiểu thư Bertram, cậu Rushworth và cậu Crawford từ chính con đường cô vừa đi xuất hiện trước mặt cô.

“Cô Price có một mình kìa!” và “Fanny thân mến, sao lại thế này?” là những lời chào hỏi đầu tiên. Cô kể lại chuyện mình. “Tội nghiệp Fanny”, -chị họ cô kêu lên, “sao họ lại lợi dụng cảnh ốm yếu của em thế kia chứ! Tốt hơn hết là em đi cùng bọn chị”.

Rồi cô ngồi xuống, mỗi cậu một bên, cô tiếp tục câu chuyện từ lúc trước với họ, sôi nổi bàn về khả năng cải tiến. Họ chẳng chọn được gì, nhưng Henry Crawford đầy những ý tưởng và kế hoạch, và nói chung, cậu đề ra bất cứ điều gì cũng được tán thành ngay lập tức, trước hết là Maria rồi đến cậu Rushworth, mà công việc chính dường như để lắng nghe người khác, có người liều đưa ra một ý kiến là họ phải nhìn thấy cơ ngơi của Smith, bạn cậu.

Sau ít phút như thế, tiểu thư Maria quan sát cái cổng sắt, bày tỏ ước muốn đi qua đó vào trang viên, để hiểu rõ hơn quang cảnh và cây cối của họ.

Thực ra ai cũng muốn thế, và theo ý kiến của Henry Crawford, thì đây là cách tốt nhất, duy nhất để khai thác mọi lợi thế; nhưng cánh cổng bị khoá. Cậu Rushworth ước giá cậu mang chìa khóa theo, cậu bực bội nghĩ không hiểu vì sao lại không mang chìa khóa, và quyết tâm sẽ không bao giờ đi mà thiếu nó nữa, nhưng ý nghĩ ấy không xua được sự khó chịu hiện tại. Họ không thể đi qua, khi tiểu thư Bertram vẫn không hề giảm bớt ý muốn, kết cục cậu Rushworth vội vã tuyên bố cậu sẽ đi lấy chìa khóa. Cậu khởi hành ngay lập tức.

- Chắc chắn đây là việc hay nhất chúng ta có thể làm lúc này, vì chúng ta đã ở xa tòa nhà ấy rồi, - cậu Crawford nói lúc cậu Rushworth đi khỏi.

- Đúng, chẳng còn việc gì khác để làm. Nhưng này, nói thật nhé, các vị có thấy nơi này xấu hơn ta mong đợi không?

- Không, trên thực tế khác xa. Tôi thấy nó đẹp hơn, uy nghi hơn và hoàn thiện hơn trong phong cách của nó, dù kiểu dáng này có thể có thể chưa đẹp nhất. Tôi sẽ nói thật với các cô điều này, - cậu nói khẽ hơn, - tôi không nghĩ sẽ đến thăm Sotherton lần nữa, vui vẻ như tôi lúc này. Tôi thấy thêm một mùa hè nữa mới hoàn thiện nổi.

Sau một lát bối rối, cô tiểu thư đáp:

- Anh là người quá lịch duyệt, không nhìn bằng con mắt trần tục. Nếu những người khác nghĩ Sotherton đã cải tạo, tôi nghĩ chắc anh cũng sẽ cho là thế.

- Tôi e rằng tôi không phải là người quá từng trải, nhưng trong một số điểm có thể tôi hiểu khá rõ. Xúc cảm của tôi không chóng phai mờ đến thế, hồi ức của tôi về lãnh địa phong kiến trong quá khứ không dễ chịu như người ta thấy trong trường hợp với những con người lịch duyệt.

Tiếp theo là một lát im lặng ngắn ngủi. Tiểu thư Bertram lại bắt đầu:

- Sáng nay hình như anh rất thích được đánh xe. Tôi mừng thấy anh vui như thế. Anh và Julia cười nói suốt dọc đường.

- Thế ư? Phải, tôi tin là thế; nhưng tôi chẳng nhớ tí tẹo nào. Chà! Tôi tin rằng tôi đã kể cho cô ấy nghe vài câu chuyện cười về tay giám mã già người Ailen của bác tôi. Em gái cô hay cười lắm.

- Anh cho là nó vô tư lự hơn tôi?

- Dễ vui hơn cô nhiều, - cậu đáp và cười, - cô biết đấy, vì thế dễ kết bạn hơn. Tôi không dám mong giải trí cho cô bằng những giai thoại về ông lão xà ích người Ailen trong suốt mười dặm đánh xe.

- Đương nhiên, tôi tin mình cũng vui tính như Julia, nhưng hiện giờ tôi suy nghĩ nhiều hơn.

- Nhất định thế rồi, và trong nhiều hoàn cảnh, chính sự vui vẻ phấn chấn lại biểu thị tính vô tình. Tuy vậy, triển vọng của cô quá thuận lợi, không thể cho là thiếu vui vẻ. Cô có cả một cảnh tượng rất ư vui tưoi ở phía trước.

- Anh định nói theo nghĩa đen hay nghĩa bóng đây? Tôi chọn theo nghĩa đen. Phải rồi, mặt trời tỏa sáng và trang viên trông rất vui mắt. Nhưng không may là cái cổng sắt kia, cái hàng rào thấp kia gây cho tôi cảm giác bị kiềm chế và thử thách. Tôi không thể sổ lồng, như con chim sáo đá đã hót[16]. - Cô nói câu đó rất diễn cảm và tiến đến cổng, cậu đi theo cô. - Cậu Rushworth đi lấy chìa khóa lâu thế!

- Không lẽ cô không thể ra ngoài nếu không có chìa khóa và không được sự che chở cùng quyền uy của cậu Rushworth, hay cô có thể đi vòng quanh rìa hàng rào ở chỗ này này, tuy hơi khó nhọc một tí, song có tôi giúp đỡ. Tôi cho là có thể làm được, nếu cô thực lòng muốn không bị giam cầm nữa, và tự cho phép mình nghĩ đó không phải là điều ngăn cấm.

- Ngăn cấm ư! Nhảm nhí! Tôi quyết ra ngoài bằng cách đó, và nhất định làm. Lát nữa cậu Rushworth mới đến, còn chúng ta sẽ không còn trong tầm mắt nữa.

- Nếu chúng tôi làm thế, xin cô Price vui lòng nói lại với cậu Rushworth là cậu ta sẽ tìm thấy chúng tôi ở ở khu rừng sồi trên quả đồi nhỏ đằng kia kìa.

Fanny thấy chuyện này là không đúng đắn, và cố ngăn lại:

- Chị sẽ bị thương mất, thưa tiểu thư Bertram, - cô kêu lên, - chắc chắn chị sẽ bị thương hoặc rách toạc áo choàng vì những cái gai nhọn kia kìa, chị có cơ nguy ngã vào hàng rào nữa. Tốt hơn hết là chị đừng đi.

Nhưng lúc cô nói xong, chị họ cô đã an toàn ở bên kia hàng rào, mỉm cười vui vẻ vì thành công và nói:

- Cảm ơn em, Fanny thân mến, nhưng chị và cái áo vẫn còn nguyên đây này, tạm biệt em nhé.

Một lần nữa, Fanny bị bỏ lại một mình, cảm giác thú vị không tăng lên, cô thấy gần như tiếc cho mọi điều nghe thấy và nhìn thấy, kinh ngạc vì tiểu thư Bertram và giận cậu Crawford. Cô thấy đi đường vòng tới quả đồi nhỏ rất ư là vô lý, chẳng mấy chốc họ đã khuất tầm nhìn của cô, và trong vòng vài phút, cô không còn nghe thấy hoặc nhìn thấy bất kỳ người bạn nào nữa. Dường như cả cánh rừng nhỏ này dành riêng cho mình cô. Suýt nữa, cô đã nghĩ rằng Edmund và cô Crawford đã rời khỏi nó, nhưng Edmund không thể quên hẳn cô đi như thế.

Bất thình lình, những tiếng bước chân lôi cô khỏi tình trạng đăm chiêu khó chịu, có ai đó đi nhanh xuống con đường dạo chơi chính. Cô mong là cậu Rushworth, nhưng lại là Julia, nóng bừng và thở không ra hoi, trông rất cáu kỉnh, cô ta kêu lên khi nhìn thấy Fanny:

- ơ kìa! Những người khác đâu cả rồi? Chị tưởng Maria và cậu Crawford ở đây với em.

Fanny giải thích.

- Một mánh hay đấy, chị thề! Chị không thể tìm ra họ ở đâu hết, - cô hăm hở nhìn vào trang viên. - Nhưng họ không thể đi quá xa, và chị nghĩ chị cũng như chị Maria, không cần ai giúp đỡ.

- Nhưng chị Julia ơi, cậu Rushworth sắp mang chìa khóa đến đây mà. Chị đợi cậu Rushworth nhé.

- Không, không phải chị. Một buổi sáng là quá đủ cho gia đình ấy rồi. Vì chị chỉ có lúc này mới thoát được bà mẹ kinh khủng của cậu ta, bé ạ. Chị phải cam chịu hành xác, trong khi em ngồi đây, bình tĩnh và sung sướng đến thế! Có lẽ em đổi chỗ cho chị cũng được đấy, nhưng em luôn khôn ngoan tránh được những việc khó chịu, ngớ ngẩn đó.

Đây là một nhận xét bất công nhất, nhưng Fanny có thể bỏ qua; Julia đang cáu, và tính nết cô rất nóng nảy, vì thế cô không để tâm, chỉ hỏi cô có trông thấy cậu Rushworth không thôi.

- Có, có chứ, chị nhìn thấy cậu ta đang vội vàng bán sống bán chết, chỉ kịp kể cho chúng ta việc cậu đang làm và tất cả bọn em ở đâu.

- Thật đáng thương, cậu ấy tất bật vô ích.

- Thế mới đáng lo cho Maria. Chị không có nghĩa vụ tự trừng phạt mình vì tội của chị ấy. Chị không sao thoát được bà mẹ, chừng nào bà dì phiền hà của chị còn rối lên với bà quản gia, nhưng cậu con thì chị có thể thoát.

Ngay lập tức, cô trườn sang bên kia hàng rào và đi, không để Fanny kịp hỏi câu cuối cùng liệu cô có nhìn thấy cô Crawford và Edmund không. Tuy nhiên, sự kinh hãi khi ngồi đó, lúc nhìn thấy cậu Rushworth phần nào ngăn Fanny nghĩ nhiều đến sự vắng mặt liên miên của họ. Cô thấy cậu bị hành hạ nhiều quá và hoàn toàn không vui khi nhớ lại những điều vừa qua. Julia đi được dăm phút thì cậu tới; mặc dù Fanny chỉ thuật lại phần tốt đẹp nhất của câu chuyện, rõ ràng cậu bẽ mặt và rất cáu. Thoạt đầu cậu không nói gì, mặt cậu chỉ lộ vẻ quá ư ngạc nhiên và phật ý, cậu đến cổng và đứng đó, hình như không biết nên làm gì.

- Họ muốn tôi ở lại, chị Maria ủy tôi nói lại rằng anh sẽ tìm thấy họ ở quả đồi nhỏ kia kìa, hoặc quanh quất đâu đó.

-Tôi không tin mình phải đi thêm nữa, - cậu sưng sỉa nói, - tôi chẳng nhìn thấy họ đâu hết. Lúc tôi đến quả đồi, có thể họ đã đi chỗ khác rồi. Tôi đi bộ thế là đủ lắm rồi.

Cậu ngồi phịch xuống cạnh Fanny, vẻ mặt rầu rĩ hạng nhất.

- Tôi rất tiếc, - cô nói, - thật không may. - Cô ước mong có thể nói câu gì đó có lợi hơn.

Sau một lúc im lặng, cậu nói:

-Tôi tưởng họ phải ở lại đợi tôi.

- Tiểu thư Bertram nghĩ là anh sẽ đi theo chị ấy.

- Tôi sẽ không phải theo cô ấy, nếu cô ấy ở lại.

Không thể phủ nhận điều đó, và Fanny im lặng. Ngừng một lát, cậu tiếp:

- Cô Price, cô có ngưỡng mộ cậu Crawford như một số người không? về phần tôi, tôi chẳng thấy cậu ấy có gì đặc biệt.

- Tôi không thấy cậu ta điển trai tí nào.

- Điển trai! Chẳng ai có thể gọi một người đàn ông còi cọc như thế là điển trai. Cậu ta cao chưa đến mét sáu. Tôi thấy cậu ta là một gã xấu trai. Theo tôi, lẽ ra chẳng nên thêm anh em Crawford vào làm gì. Không có họ, chúng ta rất ổn rồi.

Fanny thở dài rất nhẹ, và không biết cãi lại cậu ra sao.

- Nếu tôi làm ra vẻ khó khăn trong việc đi lấy chìa khóa thì mới có thể là cái cớ, nhưng cô ấy nói muốn có là tôi đi ngay kia mà.

- Tôi chắc không ai có thể sốt sắng hơn anh, và tôi dám nói anh đã đi nhanh hết mức. Nhưng anh biết đấy, từ đây về nhà cũng cách một quãng, chưa kể phải vào trong nhà. Khi chờ đợi, người ta tính thời gian tệ lắm, và nửa phút dài như năm phút vậy.

Cậu đứng dậy và lại đi đến cổng, và “giá như lúc này cậu ta hiểu về bản thân mình”. Fanny nghĩ trong lúc cậu đứng đó, cô nhận thấy một dấu hiệu mủi lòng, khích lệ cô có ý định khác, và cô nói:

- Thật tiếc là anh không gặp họ. Họ muốn nhìn thấy quang cảnh đẹp hơn của tòa nhà, nhìn từ phần kia của trang viên và cho rằng có khi nó đã cải tạo rồi. Và anh biết đấy, không có anh chẳng thể nào dàn xếp được.

Cô thấy mình xua một người bạn đi thành công hơn là giữ lại. Cậu Rushworth dịu hẳn:

- Thôi được, - cậu nói, - nếu cô thực lòng thấy tôi đi thì hay hơn; Thật ngớ ngẩn khi mang chìa khóa đến mà vô ích. - Rồi cậu bước đi, chẳng buồn có nghi thức nào nữa.

Lúc này ý nghĩ của Fanny dồn vào hai người đã bỏ cô lại lâu như thế, và dần dần đâm sốt ruột, cô toan đi tìm họ. Cô đi theo vết chân họ men con đường dạo chơi, và vừa rẽ vào một chỗ ngoặt thì giọng nói và tiếng cười của cô Crawford lại vọng đến tai cô; âm thanh ấy đang đến gần, chỉ vài chỗ rẽ nữa là họ đến trước mặt cô. Họ vừa từ trang viên rẽ vào vùng bỏ hoang qua cổng ngách không cài, đã nhử họ ngay sau khi để cô lại, và họ băng qua phần trang viên vào đúng con đường trồng cây hai bên mà suốt buổi sáng, Fanny đã mong được tới, rồi họ ngồi xuống dưới một cái cây. Đấy là chuyện của họ. Rõ ràng họ đã cùng nhau trải qua một thời gian dễ chịu, và không nhận thấy họ đã vắng mặt bao lâu rồi. Điều an ủi lớn nhất của Fanny là yên chí Edmund rất mong cô, chắc chắn cậu trở lại vì cô, khiến cô hết mệt hẳn. Nhưng nó không làm dịu nỗi đau phải ở lại suốt một giờ đằng đẵng, trong lúc cậu nói chỉ vài phút thôi, cũng không xua được sự tò mò muốn biết họ chuyện trò những gì trong suốt thời gian đó, rốt cuộc khiến cô thất vọng và buồn rầu lúc họ sẵn sàng trở lại tòa nhà, như đã thoả thuận chung.

Vừa đến bậc dưới cùng lên sân hiên, bà Rushworth và bà Norris đã có mặt ở bậc trên cùng, định vào vùng hoang vu vì họ rời tòa nhà đã một giờ rưỡi. Bà Norris nhanh nhảu đi nhanh hơn. Ngược lại những rủi ro chặn đứng niềm vui của các cô cháu gái, bà được một buổi sáng thú vị, vì bà quản gia sau nhiều cử chỉ nhã nhặn về đề tài gà lôi, đã dẫn bà đến trại sản xuất bơ sữa, kể lể mọi thứ về những con bò cái của mình, cho bà công thức làm món phó mát kem nổi tiếng, và từ lúc Julia rời họ, họ hài lòng vì người làm vườn bà rất khoái làm quen, vì bà gặp ông ta đúng lúc cháu trai của ông bị ốm, bà đã khiến ông ta tin là bị sốt rét, và hứa cho cậu bé một bùa ngải. Đe đền đáp, ông ta đã cho bà xem vườm ươm những loài cây được chọn lọc kỹ càng nhất và biếu bà một loài cây thạch nam rất lạ.

Gặp nhau rồi, tất cả cùng về nhà, đến ngay phòng khách có sofa và chuyện phiếm, đọc các tạp chí hàng quý, đợi những người khác trở về, và ăn tối. Lúc các tiểu thư Bertram và hai công tử bước vào trời đã muộn, cuộc dạo chơi của họ hình như có phần không được tán thành, hoặc vì nó chẳng ích gì cho chủ đề của ngày. Theo lời họ kể lại, cả bọn đã đuổi nhau vòng quanh, cuối cùng mới gặp được nhau, theo sự quan sát của Fanny thì hình như quá muộn để lập lại sự hòa hợp, thú nhận sự quyết tâm thay đổi. Nhìn Julia và cậu Rushworth, cô cảm thấy trong số họ, không chỉ cô có tâm trạng bất mãn, trên mặt mỗi người đều có vẻ u sầu. Cậu Crawford và tiểu thư Maria vui hơn nhiều, và Fanny nghĩ cậu ta đặc biệt mất công để xua đi mọi nỗi oán giận nho nhỏ của hai người kia, đem lại sự dí dỏm chung trong suốt bữa ăn.

Ngay sau bữa ăn là bữa trà và cà phê, quãng đường mười dặm về nhà không cho phép lãng phí thời gian, từ lúc họ ngồi bên bàn ăn liên tiếp những việc bận bịu cho đến khi xe ngựa đến cửa. Bà Norris hối hả, bà đã được bà quản gia biếu ít trứng gà lôi và một bánh pho mát kem, bà không tiếc lời xã giao với bà Rushworth và sẵn sàng dẫn đường. Cùng lúc đó, cậu Crawford đến gần Juliua và nói:

- Tôi hy vọng không bị mất bạn, trừ khi cô ấy sợ không khí ban đêm trên chiếc ghế trống như thế. - Lời thỉnh cầu không dự đoán trước nhưng được tiếp nhận rất duyên dáng, và một ngày của Julia kết thúc gần như lúc bắt đầu. Tiểu thư Bertram quyết định khác hẳn, tuy hơi thất vọng nhưng cô tin chắc mình mới thực là người đáng được dỗ dành hơn, và cho phép cô tiếp nhận sự chăm chút của cậu Rushworth lúc chia tay như cô cần. Chắc chắn cậu hài lòng hơn lúc đỡ tay cô vào trong xe ngựa hơn là giúp cô leo lên ghế xà ích; tính tự mãn của cậu dường như được khẳng định vì sự thu xếp này.

- Thế nào Fanny, bác thề hôm nay là một ngày vui cho cháu! - Bà Norris nói lúc cỗ xe chạy qua trang viên. - Vui từ đầu đến cuối! Bác chắc cháu phải rất biết ơn bác Bertram và bác vì đã cho cháu đi. Cháu đã có một ngày giải trí khá vui vẻ!

Maria bất bình nói thẳng:

- Cháu nghĩ là chính dì mới vui, thưa dì. Trên lòng dì đầy những thứ ngon lành, lại còn cái giỏ đặt giữa chúng cháu, nó cứ đập vào khuỷu tay cháu không thương tiếc.

- Cháu yêu quý, chỉ là một cây thạch nam nho nhỏ xinh đẹp mà ông già làm vườn cho dì mang về thôi mà. Nhưng nếu cháu khó chịu, dì sẽ để nó ngay trên lòng dì. Này Fanny, cháu cầm cái gói này hộ bác, cầm cẩn thận đấy, đừng đánh rơi. Phó mát nguyên kem đấy, dì muốn chúng ta có một món tuyệt ngon trong bữa ăn. Không gì làm bà già Whitaker tốt bụng vui lòng hơn việc dì nhận một bánh phó mát. Dì đã đứng đó lâu hết mức có thể, cho đến lúc bà ấy suýt khóc, và dì biết đây là món chị gái dì rất ưa. Cái bà Whitaker ấy thật quý hóa! Bà ấy rất sửng sốt lúc dì hỏi liệu có cho phép bày vang ở bàn thứ hai không, và bà ấy xua hai cô hầu gái đi mặc áo choàng trắng. Cầm bánh phó mát cẩn thận đấy, Fanny! Bây giờ ta có thể xoay xỏa với cái gói kia và cái giỏ được rồi.

- Dì còn bòn rút được những gì nữa? - Maria nói, vui vì thấy Sotherton được ca tụng đến thế.

- Bòn rút ư, cháu? Chẳng có gì ngoài bốn quả trứng gà lôi đẹp đẽ này, bà Whitaker cứ ép dì mãi đấy, bà ấy không cho dì từ chối. Bà ấy bảo chỉ là một thứ cho dì vui thôi, vì bà ấy biết dì sống đơn chiếc, có vài sinh vật cho vui, và bà ấy cứ khăng khăng muốn thế. Dì sẽ bảo cô gái bán bơ sữa để chúng vào dưới con gà mái rảnh rỗi đầu tiên, và nếu trứng nở, dì sẽ mượn cái lồng mang chúng về nhà; có chúng, dì sẽ rất vui trong những giờ cô đơn. Nếu dì gặp may, mẹ cháu sẽ có vài con.

Tối hôm ấy rất đẹp, ấm áp và yên tĩnh, cuộc đi dạo bằng xe ngựa thật thú vị vì cảnh thiên nhiên thanh bình, nhưng khi bà Norris ngừng nói, sự im lặng bao trùm tất thảy. Nói chung, sự hăng hái của họ đã cạn, và dù ban ngày có vui vẻ hoặc đau khổ, mỗi người tự suy ngẫm mà thôi.

Chương 11

Một ngày ở Sotherton với mọi thứ chưa hoàn hảo của nó đem lại cho các tiểu thư Bertram nhiều cảm giác thú vị hơn khi nhận những bức thư từ Antigua đến Mansfield ngay sau đó. Nghĩ đến Henry Crawford thú vị hơn đến cha họ; Nghĩ đến người cha sắp về Anh trong một giai đoạn nhất định như các bức thư buộc họ phải nghĩ, là một nghi lễ chẳng mấy thích thú.

Tháng Mười một là cái tháng ảm đạm đã ấn định cho ngày ngài trở về. Ngài Thomas viết thư rất kiên quyết, vì bị nhiều trải nghiệm và lo toan chi phối. Công việc của ngài gần xong, ngài dự định đi chuyến tàu thuỷ tháng Chín và hy vọng gặp lại gia đình yêu thương vào đầu tháng Mười một.

Maria đáng thương hơn Julia, vì cha cô sẽ mang đến cho cô người chồng, chuyến trở về của người cha rất quan tâm đến hạnh phúc của cô, sẽ họp nhất cô với người yêu, người cô đã chọn trao gửi hạnh phúc. Cô chỉ còn biết phủ màn sương lên viễn cảnh u ám đó, và hy vọng khi sương tan, cô sẽ nhìn thấy một thứ khác. Sẽ không phải là đầu tháng Mười một, có những chuyện chậm trễ thông thường, tàu hỏng hoặc một cái gì đó, khiến mọi người nhắm mắt lại khi nhìn, hoặc những hiểu biết của họ trong lúc lập luận, và cảm thấy thoải mái. Chắc là vào giữa tháng Mười một; giữa tháng Mười một nghĩa là còn ba tháng nữa. Ba tháng gồm mười ba tuần. Sẽ rất nhiều thứ có thể xảy ra trong mười ba tuần đó.

Ngài Thomas sẽ bị xúc phạm sâu sắc nếu chỉ ngờ một nửa những cảm nghĩ của cô con gái rượu về chuyến trở về của ngài, và hầu như không tìm thấy chút an ủi nào khuấy động trong lòng cô con gái kia. Trong lúc cùng anh trai đến chơi trang viên Mansfield, cô Crawford đã nghe được tin vui, dù không quan tâm đến công việc làm ăn, nhưng vì phép lịch sự và phải xả mọi tình cảm bằng lời chúc mừng hòa nhã, cô lắng nghe với vẻ chăm chú tuy không thấy vừa ý lắm. Bà Norris đã kể lể từng chi tiết của các bức thư, và dừng chủ đề này. Nhưng sau khi uống trà, lúc cô Crawfor đứng bên cửa sổ mở rộng cùng Edmund và Fanny nhìn ra bóng chiều chạng vạng, trong khi các tiểu thư Bertram, cậu Rushworth và Henry Crawford bận so tài bên chiếc dương cầm, bà bỗng khơi lại chuyện đó bằng cách lượn một vòng tới chỗ cả nhóm và nói:

- Trông cậu Rushworth mới hạnh phúc làm sao! Cậu ấy đang nghĩ đến tháng Mười một.

Edmund cũng nhìn cậu Rushworth nhưng không nói gì.

- Cha cháu sắp về là một sự kiện rất đáng chú ý.

- Vâng, đúng thế, sau cuộc vắng nhà không những lâu mà còn nhiều nguy hiểm như thế.

- Nó cũng báo trước nhiều sự kiện thú vị: cuộc hôn nhân của em gái cháu, lễ thụ phong của cháu.

- Vâng.

- Đừng đối phó thế, - bà cười to và nói, - nó làm dì nhớ đến các anh hùng ngoại đạo cổ xưa, sau khi thực hiện những chiến công huy hoàng trên mảnh đất xa lạ, lại bị đem ra hiến tế thánh thần trong chuyến trở về an toàn.

- Ở đây không có chuyện hiến tế đâu ạ, - Edmund đáp với nụ cười nghiêm trang và liếc nhìn cây đàn dương cầm, - đây chỉ là việc riêng của em gái cháu thôi.

- Chao ôi! Phải, dì biết thế. Dì chỉ đùa thôi. Dì đã từng làm những việc mà bất cứ cô thiếu nữ nào cũng làm; và dì tin chắc là em cháu rất hạnh phúc. Lẽ tất nhiên là cháu không hiểu sự hy sinh khác của dì.

- Cháu bảo đảm với dì, lễ thụ phong của cháu cũng như cuộc hôn nhân của Maria hoàn toàn là tự nguyện.

- Thật may là khuynh hướng của cháu rất hòa hợp với ích lợi của cha cháu. Dì biết sắp tới là cuộc sống rất thánh thiện dành cho cháu.

- Cuộc sống mà dì thành kiến với cháu.

- Nhưng chắc chắn em không thành kiến với nó.

- Cảm ơn lời lẽ tốt đẹp của em, Fanny, nhưng anh càng tự khẳng định thêm việc này mà thôi. Ngược lại, phải biết có những điều dành sẵn cho anh, và chắc là thành kiến với anh. Anh không cho đó là sai trái. Chẳng có sự miễn cưỡng bẩm sinh nào phải vượt qua, anh thấy chẳng có lý do gì khiến một người thành mục sư tồi khi biết mình có năng lực đó từ đầu đời. Anh nằm trong những bàn tay tin cậy. Anh tin mình sẽ không ảnh hưởng xấu đến bản thân theo con đường sai lầm, và tin chắc cha anh quá ư tận tâm khi cho phép. Anh không ngờ vực gì bị thành kiến, nhưng anh nghĩ đấy là việc không chê vào đâu được.

Sau một lát im lặng, Fanny nói:

- Phần nào giống như con trai một đô đốc sung vào hải quân hoặc con trai một vị tướng đăng lính, chẳng ai thấy có gì chướng. Không ai ngạc nhiên vì họ thích công việc mà những người thân của họ thấy hợp với họ nhất, hoặc nghi ngờ họ ít thiết tha trong việc họ làm.

- Không, tiểu thư Price thân mến của tôi ơi, có nhiều lý do tốt đẹp đấy. Nghề hải quân hoặc quân đội có những lý do riêng của nó. Trong các nghề ấy có đủ hết: thiện ý, chất anh hùng, tính mạo hiểm, sự hối hả và hợp thời. Binh lính và thuỷ thủ luôn được hoan nghênh trong xã hội. Chẳng ai ngạc nhiên khi thanh niên là lính và thủy thủ.

- Nhưng dì cho rằng động cơ của một người thụ phong và chắc chắn được thăng cấp khá là đáng ngờ, phải không ạ? - Edmund nói. - Muốn là người đáng kể trong mắt dì thì phải làm được việc đó trong tình trạng bấp bênh nhất, ở bất cứ điều kiện nào.

- Gì kia? Nhận phong chức mà không có cách sinh nhai! Không, điều đó thật điên rồ, điên rồ hết mức!

-Vậy cháu xin hỏi dì, làm thế nào cho nhà thờ kín người, nếu một người nhận phong chức mà có sinh kế, hay là không ạ? Chắc chắn dì sẽ không biết nói sao. Nhưng từ những lý lẽ của dì, ắt là cháu phải nài xin một số mối lợi cho giáo sĩ. Giáo sĩ không hề bị chi phối vì những cảm xúc mà dì rất coi trọng như sự quyến rũ và tiền thưởng với binh lính và thủy thủ trong việc chọn nghề, vì tất cả những chất anh hùng, sự huyên náo và họp thời đều chống lại anh ta, anh ta càng đỡ bị nghi ngờ vì thiếu chân thành hoặc những ý định tốt đẹp khi chọn lựa nghề này.

- Ôi chao! Chắc chắn anh ta rất thành thật nếu thích một khoản thu nhập có sẵn hơn, vì những khó nhọc trong công việc dành cho mình, và ý định hay hớm nhất là chẳng làm gì suốt phần ngày còn lại ngoài việc ăn, uống và béo phị ra. Đây là một sự biếng nhác thực sự, công tử Bertram ạ. Biếng nhác và ưa thích an nhàn - một mong muốn của mọi hoài bão đáng ca ngợi, của thị hiếu dành cho đám bạn hau hoặc xu hướng nhận sự phiền toái để trở thành con người thích hợp là làm giáo sĩ. Một mục sư chẳng làm gì ngoài sự nhếch nhác và ích kỷ, đọc báo, xem thời tiết, và cãi nhau với vợ. Cha phó của anh ta sẽ làm tất tật mọi việc, còn công việc chính của vị mục sư chỉ là đi ăn nhậu.

- Chắc chắn là có những giáo sĩ như thế, nhưng chắc họ không phải là phổ biến như tiểu thư Crawford cho là tính cách chung của họ. Tôi ngờ rằng trong nhận thức này và (tôi có thể nói) trong sự chỉ trích vơ đũa cả nắm, cô không xét đoán từ bản thân mà từ những người có thành kiến, cô đã quen nghe ý kiến của họ. Sự quan sát của riêng cô không thể cho cô nhiều hiểu biết như thế về tầng lớp giáo sĩ. Có lẽ cô quen biết rất ít người mà cô lên án gay gắt như thế. Chắc cô nói ra những điều cô đã nghe bên bàn ăn của ông chú.

-Tôi nói những điều mà tôi thấy là quan điểm chung, và khi đã là quan điểm chung thì thường là đúng. Dù tôi không chứng kiến nhiều sinh hoạt ở nhà của giới tăng lữ, thì đã có quá nhiều người nhìn thấy và để lại thông tin đầy đủ.

- Ở nơi mà bất cứ người đàn ông có giáo dục nào, thuộc bất cứ giáo phái nào bị kết tội là bừa bãi, chắc hẳn là thiếu hụt thông tin hoặc, - (cười mỉm) -thiếu hụt cái khác. Có lẽ ông chú cô và các anh em sĩ quan cao cấp của ngài ít biết về các giáo sĩ ngoài những cha tuyên uý dù xấu hay tốt, họ đều cầu mong không tồn tại.

- Tội nghiệp William! Anh ấy đã tình cờ gặp một cha tuyên uý rất tử tế ở Antwerp[17], - Fanny kêu lên, dịu dàng, rất đúng lúc với xúc cảm của riêng cô chứ không phải cho câu chuyện.

- Tôi là người tiếp thu quan điểm của chú tôi rất ít, - cô Crawford nói, - vì tôi hầu như không tin, nhưng vì anh thúc ép tôi dữ quá, tôi phải nói rằng tôi không thiếu phương tiện quan sát các mục sư hiện tại là khách của anh rể tôi, tiến sĩ Grant. Dù tiến sĩ Grant là người ân cần và sốt sắng với tôi nhất, và dù ông ấy thực sự là một quý ông, tôi dám nói là một người có học thức và thông minh, thường rao giảng những bài thuyết pháp hay, là người rất đáng kính trọng, tôi vẫn thấy tuy là người lịch lãm song lười biếng và ích kỷ, một người ắt phải tham khảo khẩu vị khắp nơi, không hề động một ngón tay cho lợi ích của bất cứ ai, ngoài ra, nếu người bếp làm hỏng một món, ông ta sẽ gắt gỏng bà vợ tuyệt vời ngay lập tức. Thú thật, Henry và tôi ra ngoài dạo chơi tối nay, một phần vì sự thất vọng món ngỗng non, ông ấy cho là không được ngon lắm. Bà chị tội nghiệp của tôi buộc phải ở nhà và chịu đựng.

- Tôi thề là không lạ vì sự phản đối của cô. Đây là một khiếm khuyết về tính nết, càng tệ hơn vì một thói quen rất hỏng là dam mê lạc thú; tôi thấy chị cô phải chịu đựng chuyện đó, ắt đau đớn lắm vì những cảm nghĩ như cô vậy. Fanny, nó trái ngược với chúng ta. Chúng ta không thể bênh vực tiến sĩ Grant.

- Không, - Fanny đáp, - nhưng chúng ta không cần gạt nghề nghiệp của ông ấy vì mọi chuyện này, vì dù tiến sĩ Grant chọn nghề gì đi nữa, ông ấy sẽ đưa vào - không phải tính tốt vào công việc, và khi ông ta phải ở trong quân đội hoặc hải quân, có nhiều người dưới quyền hơn bây giờ, em nghĩ ông ta sẽ gây ra nhiều chuyện không hay hơn là một mục sư. Hơn nữa, em cho rằng không thể mong muốn bất cứ điều khác cho tiến sĩ Grant, ông ấy có cơ nguy hơn khi làm một nghề hoạt động hơn và trần tục hơn, ông ta sẽ có ít thời gian và bổn phận hơn và có thể trốn khỏi nhận thức về bản thân, ít ra cũng thường xuyên hiểu rằng không dễ bề thoát khỏi như hiện giờ. Một người thực tế như tiến sĩ Grant không thể có thói quen hàng tuần dạy dỗ người khác về nhiệm vụ của họ, không thể mỗi Chủ nhật đến nhà thờ hai lần rao giảng những bài thuyết giáo hay ho, theo kiểu rất đáng tin cậy như ông ta đang làm mà lại không sống tốt hơn. Ông ta phải suy nghĩ đến điều đó, và em chắc là tiến sĩ Grant sẽ cố gắng kiềm chế bản thân hơn nếu ông ấy làm bất cứ nghề gì khác, ngoài làm mục sư.

- Chắc chắn là chúng tôi không thể chứng minh ngược lại, nhưng cô Price, tôi chúc cô có một số phận tốt đẹp hơn làm vợ một người mà sự tử tế tùy thuộc vào những bài thuyết giáo hay ho của ông ta; vì tuy ông ấy có thể rao giảng rất dí dỏm vào mỗi Chủ nhật, song vẫn đủ xấu tính để cãi cọ vì món ngỗng non từ sáng thứ Hai đến tối thứ Bảy.

-Tôi nghĩ người đàn ông đó có thể thường xuyên cãi nhau với Fanny, nhưng chắc là ở ngoài tầm các bài thuyết giảng, - Edmund nói, trìu mến.

Fanny quay người xa hơn về phía cửa sổ, và cô Crawford có thời giờ để nói, vui vẻ:

- Tôi hình dung cô Price xứng đáng được ca ngợi nhiều hơn là nghe, - thì các tiểu thư Bertram nồng nhiệt mời cô tham gia bài hát ba bè, cô nhẹ lướt đến bên cây đàn, để Edmund nhìn theo ngây ngất vì ngưỡng mộ mọi nét hấp dẫn của cô, từ cung cách sốt sắng đến sự tinh anh và bước đi duyên dáng.

- Anh chắc ở đằng kia rất vui, - cậu nói ngay. - Cô ấy có tính không bao giờ khổ sở! Cô ấy đi mới duyên dáng làm sao, và rất sẵn lòng chiều ý người khác, nhập bọn với họ lúc được mời. Thật đáng tiếc là, - cậu nói thêm sau một ý nghĩ bất chợt, - cô ấy lại ở với những người như thế!

Fanny đồng ý và vui sướng thấy Edmund vẫn ở lại bên cửa sổ với mình, bất chấp niềm vui đáng mong đợi; Ngay sau đó, cái nhìn của cậu cũng như của cô hướng ra phong cảnh bên ngoài, nơi mọi vật nghiêm trang, êm dịu và đáng yêu, dường như sáng lên trong một đêm không mây, tương phản với những bóng cây tối sẫm.

Fanny nói lên cảm xúc:

- Ở đây hài hòa quá! - Cô nói, - Yên bình quá! Có lẽ hội họa và âm nhạc đều phải lùi lại đằng sau, chỉ có thơ mới có thể tả nổi. Nơi đây có thể làm dịu mọi nỗi lo âu, và nâng bổng trái tim vào cõi mê ly! Lúc nhìn ra ngoài vào một đêm như thế này, em cảm thấy dường như trên đời không hề có sự độc ác hoặc buồn phiền. Chắc chắn là cả hai thứ đó sẽ giảm đi nhiều nếu Tạo hóa chú tâm đến sự cao thượng nhiều hơn, và con người sẽ thoát tục hơn khi được thưởng ngoạn cảnh này.

- Anh thích nghe thấy sự nhiệt tình của em, Fanny ạ. Đêm nay rất đẹp, và họ thật đáng thương vì không được dạy dỗ để cảm nhận được như em, người ít được thưởng thức thiên nhiên, ít nhất trong giai đoạn đầu đời. Họ đã mất rất nhiều.

- Anh đã dạy em suy nghĩ và cảm nhận thiên nhiên, anh họ ạ.

- Anh quen một học giả rất giỏi giang. Trông kìa, sao Arcturus[18] sáng ngời.

- Vâng, cả chòm Đại hùng tinh. Ước gì được nhìn thấy sao Cassiopeia[19].

- Chúng ta phải ra bãi cỏ bên ngoài mà nhìn. Em có sợ không?

- Không một tí nào. Đây là khoảnh khắc tuyệt vời kể từ lúc chúng ta ngắm trăng sao.

- Ừ, và anh không biết còn có lúc nào nữa. - Bài hát ba bè bắt đầu. - Chúng ta sẽ ở lại cho đến khi hết, Fanny ạ, - Edmund nói và quay lưng lại cửa sổ. Và lúc bài hát tiếp tục ngân vang, cô xấu hổ thấy cậu tiến thẳng tới cây đàn;

Lúc bài hát ngừng, cậu đã ở sát cạnh các ca sĩ, năn nỉ đề nghị được nghe lại bài hát ba bè lần nữa.

Fanny thở dài, lẻ loi bên cửa sổ cho đến lúc bà Norris mắng cô, đe cô sẽ bị cảm lạnh.

Chương 12

Ngài Thomas sẽ trở về vào tháng Mười một, còn cậu cả có nhiều việc bị gọi về nhà sớm hơn. Gần đến tháng Chín, tin tức của cậu Bertram đến trước, trong một lá thư gửi cho người gác rừng, rồi đến một lá thư gửi cho Edmund. Đến cuối tháng Tám, cậu trở về, hớn hở, dễ thương lại và nịnh đầm khi có điều kiện thuận lợi, hoặc cô Crawford đòi hỏi, cậu kể lại những cuộc đua ngựa và Weymouth, những bữa tiệc và bạn bè, những chuyện có lẽ cô đã thích thú lắng nghe từ sáu tuần trước, nói chung cậu thuyết phục cô hoàn toàn nhờ khả năng, khi đem so sánh cô thích cậu hơn hẳn em trai.

Thật rầy rà, và cô rất lấy làm tiếc; nhưng sự thể là thế, từ nay trở đi cô chỉ nghĩ đến việc lấy người anh, thậm chí cô không muốn quyến rũ cậu vượt ra ngoài những lời khẳng định hồn nhiên nhất về nhan sắc của cô; sự vắng mặt kéo dài của cậu khỏi Mansfield hoàn toàn vì những lạc thú, ý định riêng cho thấy cậu hoàn toàn không quan tâm đến cô; sự hờ hững của cậu sánh ngang với của cô, vì giờ đây cậu tiến thẳng tới địa vị chủ nhân trang viên Mansfield, một ngài Thomas trọn vẹn mà cậu tiếp nhận đúng lúc, còn cô không tin mình tiếp nhận cậu.

Mùa săn và những bổn phận đưa cậu Bertram trở lại Maníỉeld, và cậu Crawford về Norfolk. Everingham không thể hoạt động thiếu cậu vào đầu tháng Chín. Cậu đi độ nửa tháng, nửa tháng ấy tẻ ngắt với các tiểu thư Bertram vì lẽ ra cả hai cô bị đặt thế cảnh giác, khiến Julia phải thừa nhận sự ghen tị của chị gái, và tuyệt đối không nên tin vào những chăm sóc của cậu, và mong cậu ta đừng trở lại. Nửa tháng đủ nhàn rỗi, trong những khoảng nghỉ giữa săn bắn và ngủ, có thể thuyết phục một người đàn ông cao thượng rằng cần ở xa lâu hơn, để có nhiều dịp hơn thẩm tra những động cơ của mình và suy ngẫm xem những dam mê gì có xu hướng phù hoa, biếng nhác; nhưng tính vô tâm và ích kỷ xuất phát từ sự giàu có và tấm gương xấu, anh ta sẽ không nhìn xa hơn khoảnh khắc hiện tại. Hai chị em đều xinh đẹp, thông minh và luôn khích lệ là trò tiêu khiển cho đầu óc dễ thỏa mãn của cậu ta; rồi ở Norfolk chẳng tìm thấy lạc thú xã hội nào tương tự ở Mansfield, cậu vui vẻ trở về nơi đấy vào lúc đã định và được những người cậu ta càng coi thường hơn đón mừng.

Maria chỉ được cậu Rushworth chăm chút, phải nghe nhắc đi nhắc lại chi tiết các trò vui trong ngày của cậu, dù tốt hay xấu, những lời cậu khoe về đàn chó của cậu, sự đố kỵ với hàng xóm, nghi ngờ về phẩm chất của họ và hăng hái theo đuổi bọn săn trộm - những đề tài sẽ không tìm được đường đến trái tim phụ nữ nếu thiếu tài năng về mặt này, hoặc sự quyến luyến về mặt khác, cậu Crawford đã sai lầm nghiêm trọng; Còn Julia, rảnh rỗi và không có việc gì làm, càng cảm thấy thiếu vắng cậu Crawford nhiều hơn. Mỗi cô tin vào người mình ưa chuông. Julia có thể thanh minh bằng những lời gợi ý của bà Grant, thiên về tin những gì cô ước mong, còn Maria thì tin vào chính những lời bóng gió của cậu Crawford. Mọi sự trở lại đúng như trước khi cậu vắng mặt; Thái độ của cậu với từng người sôi nổi và dễ thương như nhau, biến mất mà không có lý do với người này, ghé thăm người kia đều đặn, quan tâm và nồng nhiệt, đều có thể kích thích sự chú ý nói chung.

Fanny là người duy nhất trong nhóm ghét mọi chuyện này; Từ ngày đến Sotherton, cô không bao giờ gặp cậu Crawford với từng người chị mà không quan sát, và thỉnh thoảng không thể không kinh ngạc hoặc chê trách. Cô tin vào sự đánh giá cũng như sự rèn luyện của mình trong mọi mặt khác, và tin rằng cô nhìn nhận rõ ràng, xét đoán thẳng thắn, nhất định cô sẽ có những trao đổi quan trọng với người bạn tâm tình thường xuyên của mình. Song, cô chỉ đánh bạo gợi ý, và lời gợi ý bị bỏ qua:

- Em hơi ngạc nhiên, - Fanny nói, - thấy cậu Crawford trở lại lần nữa sớm như thế, sau khi đã ở đây khá lâu, tròn bảy tuần lễ. Em biết cậu ấy rất thích thay đổi và di chuyển, nên em nghĩ chắc có sự gì đã xảy ra với cậu ấy ở đâu đó. Cậu ấy gắn bó với những nơi vui vẻ hơn Mansfield nhiều.

- Nó làm cậu ấy tin cậy, - Edmund trả lời, - và anh dám chắc làm em gái cậu ấy vui. Cô ấy vốn không thích những thói quen hay thay đổi của cậu ấy.

- Cậu ấy rất được các chị họ của em ưa thích!

- Ừ, cậu ấy xử sự với phụ nữ như thế ắt phải được họ ưa rồi. Anh tin bà Grant nghi cậu ấy thích Julia hơn; Anh chưa bao giờ nhìn thấy dấu hiệu gì, nhưng anh mong là thế. Cậu ấy chẳng có lỗi gì ngoài một sự quyến luyến nghiêm túc sẽ mất.

- Nếu tiểu thư Bertram chưa đính hôn, - Fanny nói, thận trọng, - đôi khi em gần như nghĩ rằng cậu ấy ngưỡng mộ chị Maria hơn chị Julia.

- Có lẽ cậu ấy mến Julia nhất, điều đó có thể hiểu được, Fanny ạ. Anh tin là thường xảy ra chuyện đó, một người đàn ông trước khi quyết định thường phân biệt chị, em gái hoặc bạn thân của người phụ nữ mình thực sự nghĩ tới hơn chính người đó. Cậu Crawford quá khôn và không ở lại đây nếu thấy có mối nguy nào từ Maria; và anh không lo gì cho cô ấy, sau khi cô ấy chứng tỏ rằng tình cảm của cô ấy không mạnh mẽ.

Fanny nghĩ ắt hẳn cô ta nhầm và có ý khác hẳn trong tương lai, nhưng với mọi suy nghĩ đã trình bày với Edmund, và sự trợ giúp của những cái nhìn và những lời bóng gió trùng hợp mà thỉnh thoảng cô nhận ra ở người này người khác, dường như muốn nói lên rằng Julia là lựa chọn của cậu Crawford, cô biết không nên luôn nghĩ đến việc đó nữa. Một buổi tối, cô được bà Norris chia sẻ hy vọng về việc này, cũng như ý kiến của bà và bà Rushworth có một số điều tương tự, cô không khỏi ngạc nhiên lúc lắng nghe, và vui mừng vì cô không bắt buộc phải nghe, vì lúc đó đám thanh niên đang khiêu vũ, còn cô ngồi, gần như miễn cưỡng giữa đám tùy nữ bên lò sưởi, ao ước người anh họ của cô - người cô đặt mọi hy vọng được là bạn nhảy - lại đến. Đây là buổi khiêu vũ đầu tiên của Fanny, dù không được chuẩn bị hoặc huy hoàng như của nhiều thiếu nữ khác, chỉ được lo vẻn vẹn trong một buổi chiều, mời một người nguyên là nhạc công vĩ cầm thuộc trụ sở nghiệp đoàn người phục vụ, và có thể có năm cặp nhảy, với sự giúp đỡ của bà Grant và một người bạn mới thân của cậu Bertram vừa đến chơi. Tuy vậy, Fanny rất vui qua bốn bài nhạc nhảy, cô tiếc là chỉ còn mười lăm phút nữa. Trong lúc đợi chờ và mong ước, cô vừa nhìn những người khiêu vũ vừa nhìn ra cửa, cuộc hội thoại giữa hai phụ nữ nói trên buộc cô lắng nghe.

- Thưa bà, tôi nghĩ rằng, - bà Norris nói, cái nhìn của bà chiếu thẳng vào cậu Rushword và cô Maria, họ là cặp bạn nhảy lần thứ hai, - lúc này nhất định chúng ta sẽ thấy những gương mặt hạnh phúc .

- Vâng, quả thật vậy, thưa bà, - bà kia đáp với nụ cười màu mè, trịnh trọng, -cứ nhìn vào nét mặt lúc này sẽ thấy sự mãn nguyện, và tôi nghĩ khá đáng thương cho chúng nếu bị buộc phải chia lìa. Bọn trẻ trong hoàn cảnh của chúng thường nại cớ để làm theo các nghi thức chung. Tôi lấy làm lạ nếu con trai tôi không cầu hôn.

- Tôi dám chắc là có rồi, thưa bà. Cậu Rushworth không bao giờ tắc trách. Nhưng Maria yêu quý của tôi rất khắt khe về sự đúng mực, và vẻ thanh tao rất mực kia bây giờ rất hiếm gặp, bà Rushworth ạ, mong rằng cháu nó tránh được mọi điều khó chịu! Bà bạn thân mến ơi, chỉ nhìn vào gương mặt của nó lúc này, thật khác xa vói hai vũ điệu trước!

Trông tiểu thư Bertram quả là hạnh phúc, mắt cô long lanh vui sướng, cô đang nói chuyện rất sôi nổi, vì Julia và bạn nhảy là cậu Crawford đang ở sát bên cô, cả bọn tụm lại thành một nhóm. Lúc trước trông Maria ra sao, Fanny không thể nhớ ra vì cô mải khiêu vũ với Edmund và không hề nghĩ đến cô chị họ.

Bà Norris nói tiếp:

- Nhìn bọn trẻ vui tươi nhường vậy, phải phép nhường vậy, thật đẹp ý, thưa bà! Tôi không thể không nghĩ đến sự hài lòng của ngài Thomas. Bà nói sao thưa bà, liệu có thêm đám nào nữa không ư? Cậu Rushworth là một tấm gương tốt, và những việc như thế rất đáng noi theo.

Bà Rushworth luôn nói về con trai mình, đâm bối rối.

- Cặp kia kìa, thưa bà. Bà không thấy dấu hiệu gì sao?

- Ồ, có! tiểu thư Julia và cậu Crawford. Vâng, quả là rất đẹp đôi. Tài sản cậu ấy ra sao, thưa bà?

-Bốn ngàn bảng một năm.

- Rất khá. - Những người không có nhiều hơn, ắt là hài lòng với những thứ họ có. - Bốn ngàn bảng một năm là cả một cơ ngơi nho nhỏ, cậu ấy có vẻ là một thanh niên rất quý phái, đứng đắn nên tôi hy vọng tiểu thư Julia sẽ rất hạnh phúc.

- Nhưng đấy là việc vẫn chưa định mà, thưa bà. - Chúng tôi chỉ nói đến chuyện đó trong đám bạn bè thôi. Nhưng tôi rất ít ngờ là nó nhất định sẽ thành. Cậu ta ngày càng chăm sóc quá ư kỹ lưỡng.

Fanny không thể lắng nghe thêm nữa. Lắng nghe và băn khoăn tạm đình lại một lát, vì công tử Tom Bertram lại ở trong phòng và tuy rất vinh dự nếu được cậu mời, cô vẫn nghĩ chắc sẽ là thế. Cậu đi thẳng tới cái nhóm nho nhỏ kia, nhưng thay vì mời cô nhảy, cậu lại kéo ghế gần cô và kể lể một hồi về tình trạng hiện tại của một con ngựa ốm, ý kiến về người giám mã mà cậu vừa cho nghỉ việc. Fanny thấy chẳng nên thế, nhưng bản tính vốn nhún nhường, ngay lập tức cô thấy mình vô lý. Ke về con ngựa xong, cậu cầm tờ báo trên bàn và nhìn lướt qua rồi nói, giọng uể oải:

- Nếu em muốn khiêu vũ, anh sẽ đứng dậy với em, Fanny. - Cô nói là không muốn nhảy, lời từ chối còn lịch sự hơn lời mời nhiều. - Anh mừng là thế, -cậu nói với giọng hoạt bát hơn nhiều, và ném tờ báo xuống, - vì anh đang mệt muốn chết. Anh chỉ lấy làm lạ sao những người tử tế có thể diễn cái trò này lâu đến thế. Họ cần tất cả yêu đương, và thấy thích thú vì cái trò điên rồ đó, anh hình dung là họ đều thế hết. Nếu em nhìn họ, em có thể thấy họ là nhiều cặp tình nhân, tất cả trừ Yates và bà Grant; mà, nói riêng giữa chúng ta thôi nhé, cái bà khốn khổ ấy ắt phải thèm một người tình chẳng khác gì bất cứ người nào trong bọn họ. Cuộc sống của bà ta với ông tiến sĩ chắc phải quá ư nhàm tẻ, - cậu nhăn mặt ranh mãnh lúc nói về phía cái ghế của người vừa bị nhắc tới sát khuỷu tay cậu, và thay đổi vẻ mặt và đề tài ngay lập tức vì Fanny không nhịn được cười. - Ở Mỹ việc này lạ lùng, thưa tiến sĩ Grant! Ý kiến của ông ra sao? Tôi luôn tìm đến ông để biết tôi suy nghĩ những gì về các vấn đề công cộng.

- Cháu Tom thân mến, - ngay sau đó bà dì của cậu gọi, - vì cháu không khiêu vũ, chắc cháu không phản đối nhập bọn đánh bài với chúng ta? - Rồi, bà rời ghế và đến chỗ cậu để ép và thì thào, - Chúng ta muốn làm một bàn vì bà Rushworth. Mẹ cháu rất băn khoăn về việc này, nhưng không có thời gian rảnh để ngồi, vì còn mải làm tua khăn quàng. Bây giờ, cháu với dì và tiến sĩ Grant sẽ làm việc đó; tuy chúng tôi chơi nửa curon, cháu có thể đánh cược nửa ghinê với ông ta.

- Cháu sẽ rất vui, - cậu đáp lại thật to và đứng phắt dậy, - nó sẽ đem lại cho cháu niềm vui lớn nhất, nhưng bây giờ cháu sắp khiêu vũ đây. Nào, Fanny, -cậu cầm tay cô, - đừng chậm trễ nữa, kẻo hết bản nhạc.

Fanny rất sẵn lòng để dẫn đi, tuy cô không cảm thấy biết ơn ông anh họ nhiều lắm, hoặc nhận ra cậu làm thế chắc chắn vì sự ích kỷ của người khác và của cậu.

- Xin lấy danh dự mà thề, đấy là một yêu cầu khá khiêm tốn! - Cậu phẫn nộ tuyên bố lúc họ bước đi. - Muốn ghìm chặt anh vào bàn đánh bài suốt hai giờ liền với dì ấy và tiến sĩ Grant, người lúc nào cũng cãi cọ, và cái bà già ti tiện không biết gì hơn đánh bài uýt. Anh mong bà dì tốt bụng của anh đỡ bận bịu hơn! Ai lại đề nghị anh kiểu ấy! Tự nhiên trước tất cả bọn họ, để anh không thể từ chối! Anh ghét nhất kiểu ấy. Nó khiến anh dễ cáu hơn cả, giả vờ đi hỏi, ban cho ta một lựa chọn, đồng thời buộc người ta phải làm một việc, bất cứ việc gì! Nếu anh không may mắn nghĩ ra đứng dậy cùng em, chắc anh không thoát rồi. Đây là một việc quá tệ. Nhưng khi dì anh có một ý nghĩ ngông cuồng trong đầu, chẳng có gì ngăn được bà ấy.

Chương 13

Người bạn mới này là cậu John Yates danh giá, thứ nam của một lãnh chúa khá độc lập, không khuyên bảo được cậu nhiều lắm ngoài những thói quen về thời trang và tiêu pha. Ngài Thomas hẳn phải nghĩ lời dặn dò của ngài ở Mansfield chẳng được coi trọng chút nào. Công tử Bertram mới quen cậu ta tại Weymouth, hai người cùng nhau trải qua mười ngày trong cùng tầng lớp thượng lưu, và tình bạn - nếu có thể gọi đó là tình bạn - được xác nhận và hoàn thiện bằng lời mời cậu Yates ghé chơi Mansfield bất cứ lúc nào có thể, và cậu hứa sẽ đến. Cậu ta đến sớm hơn mong đợi, vì một nhóm đông đảo tụ tập ăn chơi đình đám tại nhà một người bạn khác bị tan rã đột ngột, còn cậu đã rời Weymouth để tham gia. Cậu vô cùng thất vọng vì trong đầu cậu đầy những ý tưởng về diễn xuất cho cả nhóm kịch, còn vở kịch có cậu tham gia một phần, sau hai ngày trình diễn thì một trong những người gần gũi nhất của gia đình đột tử, khiến kế hoạch phải huỷ và các diễn viên tan tác. Cậu đã gần với sự may mắn, danh tiếng đến thế và sắp được một bài báo dài tán dương nhà hát tư nhân ở Ecclesford, trang trại Right Hon. Lẽ tất nhiên, ngài Ravenshaw ở Cormvall đã làm cho cả đoàn lưu danh ít nhất mười hai tháng! Là người đến gần mọi thứ rồi mất hết và cảm nhận sâu sắc sự tổn hại, cậu Yates không còn gì để nói. Ecclesford và nhà hát của nó cùng những thiết kế và phục trang, những buối diễn tập và những trường họp buồn cười là đề tài bất tận, khoe khoang khoác lác về quá khứ là niềm an ủi duy nhất của cậu.

May mắn cho cậu, tình yêu sân khấu là phổ biến và nỗi thèm biếu diễn của đám thanh niên mạnh đến mức cậu không khó khăn gì khi nói đến sự quan tâm của các thính giả. Ngay từ buổi thử vai đầu tiên, tất cả đã mê mẩn và rất ít người không muốn tham gia hoặc ngần ngại thử tài. Vở diễn được chọn là Thề non hẹn biển[20], cậu Yates đóng vai bá tước Cassel.

- Một vai tầm thường, - cậu nói, - và chang đúng với sở thích của tôi tí nào, chắc chắn tôi sẽ không nhận vai như thế này lần nữa. Nhưng tôi quyết đóng thật thoải mái. Ngài Ravenshaw và công tước đã dành hai nhân vật đáng thủ vai trước khi tôi tới Ecclesford; tuy ngài Ravenshaw đã gợi ý nhường vai của ngài cho tôi, nhung các vị biết đấy, không thể nhận như thế được. Tôi rất tiếc cho ngài đã nhầm lẫn khả năng của mình đến thế, vì ngài không đủ khả năng thể hiện vai nam tước! Một người bé nhỏ, giọng nói yếu, sau mươi phút đầu tiên là khàn đặc! Chắc chắn điều đó đã làm hại ý tưởng chính của tác phẩm, nhưng tôi đã giải quyết được việc đó không khó khăn gì. Ngài Henry cho rằng vai công tước không sánh được với vai Erederick, nhưng chỉ vì ngài Henry muốn giành vai đó cho mình; trong khi những vai đó họp cho cả hai nhất. Tôi ngạc nhiên thấy ngài Henry cầm cây can như thế. Thật may, sức mạnh của tác phẩm không phụ thuộc vào ngài. Vai Agatha của chúng tôi không ai bắt chước được, và vai công tước được nhiều người đánh giá là rất đạt. Tóm lại, chắc chắn khởi đầu của nó thật tuyệt vời.

- Đây là một tình thế khó khăn, và tôi nghĩ anh còn nhiều điểm đáng tiếc hơn nhiều, - một thính giả thông cảm nói.

- Không đáng phàn nàn đâu, nhưng chắc chắn người đàn bà thừa kế không thể chết trong lúc nguy kịch hơn; và không thể làm gì ngoài việc chúng tôi muốn giữ kín tin tức trong ba ngày. Hôm nay là ngoài ba ngày; và chỉ có một người bà, còn mọi sự đang xảy ra cách đây hai trăm dặm, tôi nghĩ sẽ không tổn hại gì to lớn, và tôi biết đây chỉ là giả thuyết thôi. Nhưng ngài Ravenshaw, tôi tin là một trong những người biết điều nhất ở Anh sẽ không nghe tin.

- Tiết mục hạ màn sẽ thay bằng một vở kịch vui, - cậu Bertram nói. - Thề non hẹn biển là mở màn, ngài Ravenshaw và phu nhân đã tự đóng màn Bà tôi. Đúng thế, tài sản để lại có thể an ủi ông ta, và nói riêng với nhau thôi nhé, có khi ông ta run cả người vì uy tín và giọng nói trong vai nam tước, và rút lui không tiếc nuối, còn anh phải đền bù, Yates. Tôi cho rằng chúng tôi phải xây dựng một nhà hát nho nhỏ ở Mansfield, và mời anh làm người chỉ đạo.

Tuy ý nghĩ ấy nảy ra trong phút chốc, nhưng nó không chấm dứt trong khoảnh khắc. Khuynh hướng đóng kịch được kích thích, và không ai có thể hăng hái hơn người hiện là chủ nhà; có nhiều thời gian nhàn rỗi lại sẵn sàng thực hiện mọi thứ mới mẻ, có khả năng sắc sảo và khiếu hài hước nhất định, thích ứng với sự mới lạ trong diễn xuất. Ý nghĩ ấy cứ lặp đi lặp lại. “Oi chao! Thử làm như nhà hát Ecclesford và các đồ trang trí sân khấu”. Mỗi cô có thể lặp lại mơ ước; với người như cậu Henry Crawford có đủ mọi trò chè chén linh đình song vẫn có ý muốn chưa nói ra là, vẫn chỉ là ý tưởng.

- Tôi thực sự tin rằng, - cậu ta nói, - lúc này có lẽ tôi đủ ngu ngốc để đảm nhận bất cứ vai nào đã viết ra, từ Shylock hoặc Richard III đến người đang hát hoặc anh hề trong chiếc áo choàng đỏ thắm và cái mũ vểnh lên. Tôi cảm thấy hình như mình có thể chẳng là gì hoặc là mọi thứ, dường như tôi có thể nguyền rủa, chém, chặt, nhảy cỡn lên trong bất cứ vở bi kịch hoặc hài kịch nào bằng tiếng Anh. Hãy để chúng tôi làm một cái gì đó. Chỉ nửa vở thôi, một màn, một cảnh thôi. Có gì ngăn cản chúng tôi đâu? Tôi chắc không có ai phản đối chứ? - Cậu nhìn thẳng vào các tiểu thư Bertram, - và dành cho một nhà hát, thì cái gì làm nên nhà hát nào? Chúng ta chỉ tiêu khiển cho mình thôi mà. Bất cứ phòng nào trong nhà này cũng được rồi.

- Chúng ta cần một tấm màn, - Tom Bertram nói, - một tấm màn bằng vải len tuyết màu xanh lá cây dài vài mét, có lẽ thế là đủ.

- ô! Đủ lắm rồi, - cậu Yates nói, - chỉ có một cánh gà hoặc hai tấm kéo lên, những cánh cửa đồng màu, cứ ba hoặc bốn cảnh lại hạ xuống; không gì cần hơn một mặt phang như thế. Vì chỉ giải trí với nhau, nên không cần gì hơn. -Tôi tin rằng chúng ta ắt sẽ hài lòng với những thứ ít ỏi, - cô Maria nói. -Không có thời gian, và nhiều khó khăn khác sẽ nảy sinh. Chúng ta thà chấp nhận ý kiến của cậu Crawford còn hơn, mục tiêu của chúng ta là thực hiện buổi diễn chứ không phải là nhà hát. Chúng ta biểu diễn tốt nhất phụ thuộc vào trang trí sân khấu rất nhiều.

- Không, - Edmund nói, cậu bắt đầu lắng nghe và lo ngại. - Chúng ta đừng làm nửa vời. Nếu muốn biểu diễn, hãy làm ở một nhà hát có đủ thứ cần thiết: chỗ ngồi của dàn nhạc, lô, chuồng gà, cho phép chúng ta biểu diễn một vở trọn vẹn từ đầu chí cuối. Vở kịch này của Đức cũng không sao, nếu tô điểm đẹp đẽ, thay tiết mục cuối cùng và giữa các màn có điệu nhảy theo từng phần, kèn co và hát. Nếu chúng ta không làm tốt hơn Ecclesford, sẽ chẳng ra sao cả.

- Anh Edmund, đừng cau có như thế, - Julia nói. - Không ai thích kịch hơn anh hoặc có thể đi quá xa để xem một vở.

- Đúng thế, xem một buổi biểu diễn thực sự, tập luyện kỹ càng; nhưng tôi sẽ không đi từ phòng này sang phòng bên cạnh để xem những cố gắng thô thiển của những người chẳng được dạy dỗ gì về nghề, một nhóm quý cô quý cậu có mọi thứ bất lợi về học vấn và sự đúng mực cố len lỏi.

Sau một lúc ngừng ngắn, đề tài lại tiếp tục và và được bàn luận với sự hăng hái không hề suy giảm khiến xu hướng của từng người tăng lên và hiểu khuynh hướng của người khác; Mặc dù chưa có gì ổn định nhưng Tom Bertram thích hài kịch hơn, các cô em gái và Henry Crawford thích bi kịch, và chẳng gì dễ hơn trên đời bằng việc tìm một tác phẩm thỏa mãn tất cả dù có quyết định diễn hay không, khiến Edmund rất bực mình. Cậu quyết ngăn cản nếu có thể, dù mẹ cậu nghe được câu chuyện đã không tỏ ra phản đối.

Cũng trong buổi tối ấy, cậu có một cơ hội để thử sức. Maria, Julia, Henry Crawford và cậu Yates đang ở trong phòng bi-a. Tom rời họ vào phòng khách, nơi Edmund đang đứng trầm tư bên lò sưởi, trong lúc phu nhân Bertram ngồi hơi cách xa trên sofa, còn Fanny ngồi sát bên bà, đang sắp xếp đồ thêu cho bà thì cậu bước vào.

- Cái bàn bi-a của nhà mình sao khiếp thế, chẳng ra làm sao, ở trên mặt nền ấy nữa chứ! Con không thể chịu thêm được nữa, và con dám nói là rồi sẽ chẳng có gì nhử con đến đó lần nữa. Nhưng con biết chắc có một thứ hay ho. Căn phòng làm nhà hát là điều chúng con rất mơ ước, và có thể giải thích là chúng con thèm có nó, hình dáng và chiều dài rất khớp, các cửa ra vào ở mãi đầu kia, thông với nhau và có thể đóng mở chỉ trong năm phút, chỉ cần dọn cái giá sách trong phòng của cha đi. Phòng của cha sẽ thành phòng nghỉ cho diễn viên rất tuyệt. Dường như nó cố tình thông với phòng bi-a.

- Anh nói đến việc biểu diễn không nghiêm túc đấy chứ, Tom? - Edmund hỏi khẽ lúc anh cậu đến gần lò sưởi.

- Không nghiêm túc ư! Chưa bao giờ nghiêm túc hơn, anh bảo đảm thế. Em ngạc nhiên lắm sao?

- Em nghĩ việc đó rất không ổn. Nói chung, các sân khấu tư nhân có thể bị một số người phản đối, nhưng chúng ta đang khá túng quẫn, nên em cho việc đó là rất thiếu cân nhắc, và còn tệ hơn thế nữa, nếu cố làm bất cứ việc gì loại đó. Nó thể hiện chẳng nghĩ gì đến lợi ích của cha, vì cha đang vắng mặt, và trong một mức độ nào đấy luôn bị nguy hiểm rình rập, có thể nói việc này rất khinh suất với Maria, tình trạng của nó rất tế nhị và xét về mọi mặt thì quá ư mỏng manh.

- Em nhìn nhận sự việc nghiêm trọng quá đấy! Như thể chúng ta sẽ biểu diễn ba lần một tuần cho đến khi cha về và mời cả xứ đến xem không bằng! Chúng tôi chẳng có ý gì ngoài giải trí một chút với nhau, chỉ thay đổi cảnh và rèn luyện tài năng của chúng ta trong một việc mới mẻ. Chúng ta không muốn có khán giả, không cho thiên hạ biết. Anh cho là chúng ta có thể tin tưởng vào việc chọn vở diễn hoàn thiện hoàn mỹ nhất, và anh hình dung sẽ chẳng có gì tổn hại hay nguy hiểm cho bất kỳ ai trong chúng ta khi hoán chuyển trong ngôn ngữ viết tao nhã của một tác giả đáng kính nào đó hơn là huyên thuyên bằng lời của chúng ta. Anh không sợ và không ngại ngùng gì hết, vì cha đi vắng nên không thể phản đối, và anh cho rằng phần nào đấy cũng là một lý do, vì mong đợi cha về ắt là một thời kỳ rất lo lắng cho mẹ, nếu chúng ta có phương tiện giải toả mối lo âu đó và làm chúng ta phấn chấn lên trong vài tuần tới, anh nghĩ chúng ta sẽ sử dụng thời gian rất tốt, và chắc cha cũng nghĩ vậy. Đây là một giai đoạn rất khắc khoải của mẹ.

Lúc cậu nói câu này, cả hai nhìn về phía mẹ. Phu nhân Bertram dựa lưng vào một góc sofa là hiện thân của sức khỏe, giàu sang, thanh thản và yên bình, bà lơ mơ ngủ trong khi Fanny làm hết những chỗ khó trong món đồ thêu của bà.

Edmund mỉm cười và lắc đầu.

- Trời đất ơi! Câu này không xong rồi, - Tom kêu toáng lên và buông người xuống ghế, cười ha hả. - Mẹ yêu quý của con ơi, con là vận rủi, là mối lo của mẹ đấy.

- Có việc gì thế? - Phu nhân hỏi bằng giọng nặng chịch của người nửa thức nửa ngủ, - mẹ không ngủ đâu.

- Ồ vâng! Mẹ yêu quý, không ạ, không ai ngờ mẹ đâu ạ. Này Edmund, - cậu tiếp tục trở lại chủ đề cũ, lấy dáng và nói to khiến phu nhân lại gật đầu. -Nhưng anh nhất định duy trì việc này, và chúng ta sẽ thực hiện không gây tổn hại gì.

- Em không thể đồng ý với anh, em tin rằng cha sẽ hoàn toàn phản đối việc này.

- Còn anh lại tin ngược lại. Không người nào thích rèn luyện tài năng lớp trẻ hoặc thúc đẩy việc đó hơn cha; Anh nghĩ rằng cha luôn luôn có sở thích rõ ràng về biểu diễn, ngâm thơ và kể chuyện. Anh tin chắc ông đã cổ vũ những môn đó từ khi chúng ta còn bé. Biết bao lần chúng ta than khóc trên xác Lulius Cesar và tằn tại hay không tồn tại¹ trong chính căn phòng này để giải Câu của hoàng tử Hamlet trong vở bi kịch cùng tên của Shakespeare.

trí cho cha! Anh tin chắc tên tôi là Norval[21], mỗi buổi tối trong đời suốt kỳ nghỉ Giáng sinh.

- Việc này khác hẳn chứ. Tự anh phải nhìn ra sự khác biệt. Cha mong chúng ta là những cậu học sinh biết ăn nói nhưng cha không bao giờ muốn nuôi dạy con gái thành diễn viên sân khấu. Ý thức về sự đoan trang của cha rất nghiêm ngặt.

- Anh biết tất cả những điều đó, - Tom nói, bực bội. - Anh hiểu cha chẳng kém gì em, và anh sẽ lo cho các con gái của cha không làm điều gì khiến cha thất vọng. Cứ sai khiến những mối quan tâm của em, Edmund, còn anh sẽ chăm sóc những người khác trong nhà.

- Nếu anh quyết định diễn kịch, - Edmund đáp, kiên nhẫn, - em hy vọng nó sẽ diễn ra rất gọn nhẹ và êm ả; em nghĩ không cần cố gắng làm một nhà hát làm gì. Nó sẽ là sự tùy tiện không thể bào chữa với ngôi nhà của cha trong lúc cha vắng mặt.

- Anh sẽ chịu trách nhiệm về mọi việc này, - Tom nói, giọng dứt khoát. -Ngôi nhà của cha sẽ không bị xâm hại. Anh là người rất quan tâm đến việc giữ gìn ngôi nhà của cha, cũng như em vậy. Những thay đổi anh gợi ý lúc này như chuyển cái giá sách, mở khoá một cái cửa, kể cả dùng phòng bi-a làm không gian trong một tuần không chơi bi-a trong đó, cũng như em nghĩ cha sẽ phản đối việc chúng ta ngồi lâu hơn trong phòng này và ít hơn trong phòng điểm tâm so với trước khi cha ra đi, hoặc chuyển cây dương cầm của các em gái từ bên này sang bên kia phòng. Hết sức vô lý!

- Sự đổi mới nếu không sai vì đổi mới, thì sẽ sai vì tốn phí.

- Phải, tốn phí cho một công việc như thế sẽ rất lớn! Có khi phải tiêu tới hai chục bảng. Nhất định chúng ta sẽ có một thứ là nhà hát, nhưng nó sẽ là một phương án đơn giản nhất: một phòng cho diễn viên nghỉ và một công việc nho nhỏ cho thợ mộc, thế thôi. Việc của thợ mộc có thể để Christopher Jackson làm ngay ở nhà, cho nên nói đến tốn phí là quá ngớ ngẩn, chừng nào còn thuê Jackson, mọi sự thuộc quyền của ngài Thomas. Đừng tưởng không ai trong nhà này có thể nhìn nhận hoặc phán xét ngoài em. Đừng hành động tự tiện, nếu em không thích việc đó, đừng mong chi phối người khác.

- Không, nói đến hành động tự tiện, đó chính là điều em hoàn toàn phản đối.

Tom đã ra khỏi phòng lúc cậu nói câu đó, và Edmund ngồi xuống, cời lửa và ngầm bực bội.

Fanny nghe hết câu chuyện và thông cảm với từng suy nghĩ của Edmund từ đầu chí cuối, giờ mới đánh bạo nói, băn khoăn đưa ra vài lời an ủi:

- Có khi họ không thể tìm ra vở nào phù hợp. Sở thích của anh trai và các em gái của anh rất khác nhau.

- Anh không hy vọng thế đâu, Fanny ạ. Nếu họ khăng khăng một mực, họ sẽ tìm ra một vở nào đó thôi. Anh sẽ nói chuyện với các em gái anh và cố can gián chúng, anh chỉ có thể làm chừng đó thôi.

- Em cho là bác Norris sẽ đứng về phía anh.

- Anh dám chắc là thế, nhưng dì ấy không hề có ảnh hưởng đến Tom hoặc các em gái anh, nên cũng chẳng ích gì. Nếu bản thân anh không thuyết phục được họ, anh đành mặc cho mọi sự cứ thế tiến hành, không cố nhờ dì nữa. Cãi vã trong gia đình là điều tệ nhất, và tốt hơn hết là chúng ta chỉ nghe thôi.

Sáng hôm sau, cậu có dịp nói chuyện với các cô em gái, họ không chịu được lời khuyên của cậu, kiên quyết không nghe những miêu tả của cậu, một mực lao theo thú ham vui y như Tom. Mẹ họ không phản đối, và họ càng ít sợ cha không tán thành. Có lẽ làm thế cũng chẳng có hại gì trong nhiều gia đình đáng kính, theo sự suy xét ban đầu của nhiều phụ nữ, và có khi tính tỉ mỉ chi tiết lại thành rồ dại, và chỉ thấy toàn những sự chỉ trích trong một kế hoạch như của họ, gồm các anh chị em và bạn bè thân thiết, và không bao giờ nghe ai ngoài bản thân mình. Dường như Julia đã có xu hướng thừa nhận tình trạng của Maria đòi hỏi sự tế nhị và thận trọng đặc biệt - nhưng không dính dáng đến cô - cô là người tự do, còn Maria đã đính hôn nên hiển nhiên là phải kiềm chế nhiều hơn và ít có cơ hội hơn Julia, phải hỏi ý kiến cha hoặc mẹ. Edmund ít có hy vọng, nhưng cậu vẫn nêu ra việc này khi Henry Crawford vào phòng, tươi tỉnh từ nhà cha xứ về và nói to:

- Không cần nhiều người ở nhà hát của chúng ta, tiểu thư Bertram ạ. Không cần những người kém vạm vỡ. Em gái tôi khao khát được tham gia, và mong được nhận vào hội, nó sẽ rất vui sướng được đóng vai bà già Duenna hoặc cô tùy nữ dễ bảo, vai mà không tiểu thư nào muốn đóng.

Maria liếc nhìn Edmund, ra ý nói: “Bây giờ anh tính sao đây? Có lẽ chúng ta nhầm, nếu Mary Crawford cảm thấy như thế?”. Edmund lặng thinh và buộc phải thừa nhận rằng sức quyến rũ của diễn xuất có thể mang lại sự mê hoặc với người giàu cảm hứng, và với sự khéo léo của tình yêu, càng nhấn mạnh sự sốt sắng, sẵn sàng giúp đỡ của lời nhắn gửi hơn bất cứ thứ gì.

Kế hoạch cứ thế tiến triển. Sự phản đối trở thành hão huyền; Edmund đã nhầm tưởng bà Norris sẽ làm gì đó. Bà bảo không nói chuyện được với cậu cháu lớn và các cháu gái được dăm phút, họ át giọng bà, và mọi người chi phí rất ít cho bố trí sân khấu, bản thân bà chẳng tốn kém gì, vì bà đã thấy trước mọi điều bận rộn, hối hả và quan trọng, xuất phát từ lợi thế tức thì của trí tưởng tượng, buộc bà bỏ nhà riêng là nơi bà tự trang trải suốt một tháng và đến ở nhà họ, phục vụ họ từng giờ từng phút, và quả thực, bà quá ư hài lòng vì công trình này.

Chương 14

Dường như Fanny là người đúng đắn hơn Edmund nghĩ. Việc tìm một vở kịch hợp với mọi người cho thấy không hề dễ dàng. Thợ mộc nhận lệnh và kích thước, đã đề xuất và tháo bỏ ít nhất hai bộ cảnh dựng và làm một sơ đồ phóng to hơn, hiển nhiên là rất tốn kém, trong khi đó vẫn chưa tìm ra vở kịch. Mọi việc chuẩn bị khác cũng đã xong. Một cuộn vải len tuyết đồ sộ màu xanh lá cây từ Northampton tới, được bà Norris cắt ra (thành từng mảnh ba phần tư mét, với sự tiết kiệm vốn là tính tốt của bà), và các cô hầu khâu thành tấm màn, trong khi vở kịch vẫn chưa thấy đâu. Hai hoặc ba ngày trôi qua như thế, Edmund gần như mong rằng sẽ chẳng tìm được gì.

Trong thực tế, những việc như thế phải tiến hành rất cẩn thận, nhiều người phù hợp, đòi hỏi những người có khả năng nhất, và hơn hết thảy là cần phải có ngay một vở, dù hài kịch hay bi kịch, vậy mà việc đó rất ít cơ hội được quyết định, vì không phải cái gì cũng cậy tuổi trẻ và hăng hái mà được.

Các tiểu thư Bertram, Henry Crawford và cậu Yates nghiêng về bi kịch, còn Tom Bertram và không hẳn là mình cậu, vì đó là mong muốn của Mary Crawford, lại thích hài kịch. Dù cô lịch sự lùi lại đằng sau, nhưng sự quyết định và uy quyền của cậu dường như khiến các đồng minh thành không cần thiết, mối bất đồng này lớn đến không thể hòa giải, họ muốn một tác phẩm có rất ít nhân vật, nhưng mỗi nhân vật phải là xuất sắc, và phải có ba vai nữ chính. Các vở kịch hay nhất lướt qua đều không đạt. Kể cả Hamlet lẫn Macbeth, Othello, Douglas, Con bạc đều không vừa lòng các diễn viên bi kịch. Còn các vở Đối thủ, Trường học tai tiếng, Bánh xe số phận, Người thừa kế và Luật pháp, và còn nhiều nữa, liên tiếp bị phản đối gay gắt và bị loại. Không vở nào đưa ra mà không bị ai đó nêu ra một trở ngại, bên này hoặc bên kia liên tục nhắc đi nhắc lại: “Ồ không, vở ấy không được. Chúng tôi không cần những bi kịch huênh hoang. Nhiều nhân vật quá - không có vai nữ nào kha khá trong vở - bất cứ vở nào ngoài vở đó, Tom thân mến ạ. Nó sẽ không thể lấp đầy, không thể mong có ai muốn nhận vai như thế, sẽ chỉ là một trò hề từ đầu chí cuối. Có lẽ vở kia được đấy, nhưng các vai lại tầm thường. Nếu tôi phải góp ý, tôi sẽ luôn nghĩ vở này nhạt phèo trong tiếng Anh, tôi không muốn phản đối, và sẽ rất vui để bất cứ ai sử dụng, nhưng tôi nghĩ chúng ta không thể chọn vở nào tệ hơn.

Fanny đứng nhìn và lắng nghe, không hề thích thú khi thấy sự ích kỷ dù che đậy nhiều hay ít, dường như chi phối cả bọn họ, cô tự hỏi làm thế nào chấm dứt được việc này. Riêng cô ao ước được xem vì cô chưa bao giờ được xem lấy nửa vở kịch, nhưng nhiều thứ quan trọng hơn chống lại.

- Việc này sẽ không bao giờ làm được, - cuối cùng, Tom nói. - Chúng ta đang phí phạm thời gian một cách đáng trách nhất. Phải chọn một cái gì đó. Cái gì cũng được, nhưng phải lựa chọn. Chúng ta không được khó tính quá. Vài nhân vật là quá nhiều, không làm chúng ta sợ. Chúng ta đông gấp đôi kia mà. Chúng ta phải bơn bớt một chút. Nếu có vai tầm thường, chúng ta sẽ làm cho nó khá hơn. Từ lúc này trở đi, tôi không gây phiền phức gì nữa. Tôi sẽ nhận bất cứ vai nào các vị phân cho tôi, miễn là hài kịch. Ngoài vai hài ra, tôi không hợp với gì hết.

Khoảng đến lần thứ năm, cậu đề nghị chọn vở Người thừa kế và luật pháp, chỉ phân vân chọn thích vai ngài Duberley hoặc bác sĩ Panglos hơn cho mình, và rất thực thà nhưng không thành công, cậu cố thuyết phục những người khác rằng trong bảng phân vai còn một số vai bi rất hay nữa.

Sau sự cố gắng vô hiệu là im lặng, rồi chấm dứt bởi chính người phát biểu, giơ một trong các vở kịch nằm trên bàn lên, giở qua loa và đột ngột tuyên bố:

- Thề non hẹn biển! Tại sao không chọn vở Thề non hẹn biển vì chúng ta cũng như vì Ravenshaw? Sao lúc trước ta không nghĩ ra nhỉ? Nó đập vào mắt tôi dường như là chính vở đó. Các vị thấy sao? Vở này có hai nhân vật bi rất xuất sắc cho Yates và Crawford, còn vai quản gia ăn nói véo von thì để tôi, nếu không ai muốn đóng, một vai vặt nhưng là loại tôi không thể không thích, và như tôi đã nói, tôi quyết nhận bất cứ việc gì và làm hết mình. Còn với những người khác, họ có thể chọn vai tùy ý. Chỉ còn vai bá tước Cassel và Anhalt.

Lời gợi ý được hoan nghênh. Tất cả đã chán ngấy sự do dự và ý nghĩ đầu tiên với mọi người là cái vở trước kia chẳng coi là gì nay có vẻ như phù hợp với cả bọn. Cậu Yates hài lòng nhất, cậu thở dài và ao ước đóng vai nam tước ở Ecclesford, cậu đã phẫn uất vì những lời huênh hoang của ngài Ravenshaw và buộc phải nhắc lại mọi thứ trong phòng riêng của mình. Đóng vai nam tước Wildenhaim là đỉnh cao trong hoài bão sân khấu của cậu, và có thuận lợi là đã thuộc lòng một nửa các cảnh, lúc này cậu làm việc rất sốt sắng khi được phân vai. Tuy dốc hết tài năng, song cậu vẫn không phân tích được thích đáng cho vai - khi nhớ trong vai Frederick, có một số lời thoại huênh hoang rất thú vị, cậu tuyên bố sẵn lòng đóng vai đó. Henry Crawford đã nhận vai ấy. Cậu Yates không chọn bất cứ vai nào hoàn toàn vừa ý, và đã diễn ra một cuộc thương lượng ngắn. Tiểu thư Bertram rất thích vai Agatha và quyết nhận ngay vai đó, bằng cách nhận xét với cậu Yates rằng đây là một vai mà tầm cao và cá tính rất đáng cân nhắc, và vì cậu là người cao nhất, rất hợp để đóng vai nam tước. Cô tỏ ra đúng hoàn toàn, và hai vai ấy được nhận ngay, cô chắc chắn sẽ có người thích hợp với vai Frederick. Giờ ba vai đã nhận xong, thêm nữa cậu Rushworth luôn được Maria thay mặt, sẵn sàng nhận bất cứ vai gì. Khi Julia ngỏ ý muốn chị cô đóng vai Agatha, mới bắt đầu chú ý đến cô Crawford.

- Như thế này là cư xử không tốt với người vắng mặt, - cô nói. - Vở này không đủ vai nữ. Amelia và Agatha có thể dành cho Maria và tôi, nhưng chưa có vai nào cho em gái anh, cô Crawford.

Cậu Crawford rất mong không nghĩ tới điều đó; cậu khẳng định cô em gái không muốn diễn, nhưng vì muốn là người có ích nên không muốn phải xem xét đến trong trường hợp này. Nhưng Tom Bertram phản đối ngay lập tức, cậu đòi giành vai Amelia cho cô Crawford, nếu cô nhận.

- Vai ấy phải giành cho cô ta như một điều tất yếu, - cậu nói, - vì vai Agatha sẽ để cho một trong các cô em tôi. Với họ cũng không phải là một sự hy sinh, vì đây là một vở hài kịch.

Tiếp theo là sự im lặng ngắn ngủi. Mỗi cô em gái cậu trông lo âu, vì ai cũng cảm thấy vai Agatha là hay nhất, và hy vọng những người khác sẽ ép mình nhận. Trong lúc đó, Henry Crawford cầm vở kịch lên và vô ý giở màn đầu, đã giải quyết ngay được sự việc. Cậu nói:

- Ắt tôi phải khẩn khoản xin tiểu thư Julia Bertram đừng nhận vai Agatha, hoặc nó sẽ làm hỏng mọi sự long trọng của tôi. Thực ra, cô không phải (quay sang cô) nhận. Tôi không thể chịu được vẻ mặt cô u ám đau buồn và xanh xao. Chúng ta sẽ cùng nhau vui cười ròn rã, và Frederick cùng cái balô của hắn buộc phải cao chạy xa bay thôi.

Câu đó nói ra rất thoải mái và lịch thiệp, nhưng cung cách ấy chìm nghỉm trong những cảm nghĩ của Julia. Cô thấy một cái liếc nhìn của Maria, khẳng định cô ta bị tổn thương. Đây là một trò sắp xếp, một mánh lới; cô bị coi thường, Maria được ưa thích hơn; nụ cười đắc thắng mà Maria cố nén chứng tỏ đã hiểu rõ mọi sự, và trước khi Julia kiềm chế mình để nói, anh trai cô cũng nói, dùng ảnh hưởng của mình chống lại cô:

- Ồ, phải rồi! Maria phải là Agatha. Maria sẽ là một Agatha đạt nhất. Mặc dù Julia thích bi kịch hơn, tôi vẫn không tin cô ấy đóng tốt vai này. Cô ấy chẳng có gì là bi hết. Cứ nhìn dáng bộ Julia mà xem. Nét mặt cô ấy không hề bi thảm, cô ấy đi lại quá nhanh, nói năng quá nhanh và sẽ không giữ được thái độ bình tĩnh. Tốt hơn hết để cô ấy đóng vai bà già nhà quê, vợ của Cottager, đúng thế đấy, Julia. Anh bảo đảm với em, vai ấy là một vai rất thú vị. Bà già rất hăng hái ủng hộ tính rộng lượng của chồng. Em sẽ đóng vai vợ của Cottager.

- Vợ Cottager! - cậu Yates kêu lên. - Anh nói gì thế? Vai ấy nhỏ nhất, tầm thường nhất, chán nhất, cũ rích nhất, tóm lại là không thể chấp nhận được. Em gái anh mà lại đóng vai ấy ư! Đây là một lời gợi ý lăng mạ. Ở Ecclesford, nữ gia sư phải đảm nhiệm vai này. Chúng tôi đều nhất trí là không thể mời ai khác. Phải công bằng hơn một chút, ngài Quản lý ạ. Anh không xứng đáng với chức vụ, nếu anh không thể đánh giá khả năng của cả hội đúng hơn một chút.

- Sao lại thế, ông bạn thân mến, cho đến nay tôi và cả nhóm chỉ là ước chừng vậy thôi, tôi không có ý xem thường Julia. Chúng ta không thể có hai Agatha, và phải có một người là vợ Cottager; và tôi tin là đã nêu cho cô ấy một tấm gương về sự kiềm chế bản thân khi nhận vai ông lão quản gia. Nếu là vai vặt vãnh, cô ấy càng tăng thêm uy tín khi đóng ra trò; và nếu cô ấy liều lĩnh chống lại mọi sự khôi hài, thì để cô ấy nhận thoại vai Cottager thay cho đóng vai vợ, và sẽ thay đổi các vai suốt từ đầu đến cuối. Tôi tin rằng ông ta đủ trịnh trọng và lâm ly thống thiết. Không thay đổi gì trong vở nữa nhé, vì Cottager đã nói thay cho vợ, tôi sẽ sẵn lòng đảm nhận vai ông ta.

- Vì anh mê thích vai vợ Cottager, - Henry Crawford nói, - sẽ không thể có vai nào phù hợp với em gái anh, chúng ta sẽ không phải chịu đựng sự tử tế của cô ấy bị áp đặt. Chúng ta không thể để cô ấy nhận vai. Cô ấy chắc phải tự xoay sở lấy với tính sốt sắng của mình thôi. Chắc cô ấy muốn đóng vai Amelia. Amelia là vai khó hơn cả vai Agatha. Tôi cho rằng Amelia là vai khó nhất trong cả vở kịch. Nó đòi hỏi nội lực lớn, sức thu hút lớn, tạo cho cô ấy sự giản dị, khôi hài mà không quá mức. Tôi đã thấy một nữ diễn viên cừ thất bại trong vai này. Thực ra, sự giản dị nằm ngoài tầm với của hầu hết các nữ diễn viên chuyên nghiệp. Nó đòi hỏi sự tinh tế của cảm xúc mà họ không có. Nó cần có một quý cô, một Julia Bertram. Tôi hy vọng cô sẽ nhận vai đó? - Cậu quay sang cô với vẻ khẩn nài lo lắng làm cô dịu đi chút ít, nhưng trong lúc cô đang lưỡng lự, anh trai cô lại can thiệp và một lần nữa khẳng định cô Crawford hợp vai ấy hơn.

- Không, không được, Julia không thể là Amelia. Đấy hoàn toàn không phải là vai cho cô ấy. Cô ấy sẽ không thích đâu. Cô ấy sẽ đóng không đạt. Cô ấy quá cao và khỏe khoắn. Amelia là người nhỏ nhắn, mảnh khảnh, rất con gái, dáng vẻ nhún nhẩy. Nó hợp với cô Crawford và chỉ hợp với mình cô Crawford mà thôi. Cô ấy thử vai, và tôi bị thuyết phục hoàn toàn.

Không ngờ đến sự thể này, Henry Crawford tiếp tục năn nỉ:

- Xin cô làm ơn cho chúng tôi, - cậu nói, - quả thực là thế. Khi cô nghiên cứu nhân vật, tôi chắc cô sẽ cảm thấy nó hợp với mình. Có thể cô chọn bi kịch, nhưng có vẻ như hài kịch đã chọn cô. Cô sẽ đến thăm tôi trong tù với một giỏ quà bánh, cô sẽ không từ chối thăm nuôi tôi chứ? Tôi cho là tôi nhìn thấy cô sẽ đến với giỏ quà bánh trong tay.

Giọng điệu của cậu đã có tác động. Julia nao núng: nhưng chỉ có cậu là người duy nhất cố dỗ dành và làm cô nguôi giận, khiến cô bỏ qua sự lặng nhục lúc trước. Cô đâm ngờ cậu. Sự khinh thường thật rõ ràng. Có khi cậu đang diễn trò xảo trá với cô. Cô ngờ vực nhìn chị, xem nét mặt Maria có đau khổ và lo sợ không, nhưng trông Maria thanh thản và mãn nguyện, Julia thừa biết Maria không thể vui vẻ nếu cô không phải trả giá. Bởi vậy, với sự phẫn nộ khinh suất và giọng nói run run, cô nói với cậu ta:

- Anh đừng sợ không giữ được bình tĩnh khi tôi mang giỏ quà bánh đến thăm - dù đấy chỉ là giả thuyết - nhưng tôi chỉ mê mẩn đóng vai Agatha thôi! - Cô dừng lại. Henry Crawford khá lúng túng, hình như cậu không biết nói gì. Tom Bertram lại nói:

- Cô Crawford sẽ đóng vai Amelia. Cô ấy sẽ là một Amelia tuyệt vời.

- Đừng sợ tôi muốn vai đó, - Julia bùng lên, giận dữ, - Không đóng vai Agatha, chắc chắn là tôi sẽ không đóng bất cứ vai nào khác; còn với vai Amelia, tôi thấy là tất cả mọi vai trên đời đều kinh tởm. Tôi ghét cay ghét đắng vai đó. Một cô gái đáng ghét, ti tiện, xấc xược, giả tạo và trơ trẽn. Tôi luôn phản đối hài kịch, và đây là vở hài kịch tệ hại nhất.

Nói xong, cô hấp tấp ra khỏi phòng, để lại cảm giác ngượng ngập cho không chỉ một người, và khuấy động lòng trắc ẩn của mọi người trừ Fanny, là khán giả lặng lẽ trong suốt vở kịch, và không thể không nghĩ cô đang trong tâm trạng ghen tị, không hề thương cảm.

Một lúc im lặng ngắn ngủi sau khi Julia bỏ đi, nhưng anh trai cô trở lại ngay với vở Thề non hẹn biển, và háo hức cùng cậu Yates xem lại vở kịch, để biết chắc cảnh nào là cần thiết, trong lúc Maria và Henry Crawford khe khẽ chuyện trò và cô bắt đầu xướng lên:

- Tôi rất sẵn lòng nhường vai này cho Julia, nhưng tuy tôi đóng vai này rất dở, tôi tin chắc cô ấy đóng còn dở hơn, - rồi không còn nghi ngờ gì nữa, câu đó được tất cả tán thưởng.

Việc phân vai kéo dài một lúc nữa rồi được Tom Bertram hoàn tất, sau đó cậu cùng cậu Yates đến bàn bạc trong căn phòng bây giờ được gọi là Nhà hát, còn tiểu thư Bertram quyết định xuống nhà cha xứ, mời cô Crawford nhận vai Amelia. Chỉ còn Fanny ở lại một mình.

Việc đầu tiên cô làm trong cảnh lẻ loi là cầm cuốn sách trên bàn lên và bắt đầu làm quen với vở kịch đã được nghe nhiều đến thế. Sự hiếu kỳ của cô thức tỉnh, cô háo hức đọc hết vở, chỉ ngừng lại những lúc ngạc nhiên, vì có thể chọn vở đó lúc này, có thể đưa ra và được chấp nhận trong một nhà hát tư nhân! Với cô, Agatha và Amelia của họ khác hẳn, hoàn toàn không đúng với vở diễn ở quê hương - địa thế là một, ngôn ngữ là hai, không phù hợp cho bất cứ một người phụ nữ nào thuỳ mị thể hiện, cô không thể tin rằng các anh chị họ lại không nhận thức được việc họ đang làm, và mong mỏi Edmund sẽ phản đối họ càng sớm càng tốt.

Chương 15

Cô Crawford rất sốt sắng nhận vai, và ngay sau khi tiểu thư Bertram từ nhà cha xứ trở về, cậu Rushworth tới, thế là một người nữa được phân vai. Cậu được mời đóng vai bá tước vùng Cassel và Anhalt; lúc đầu cậu không biết nên chọn vai nào và muốn tiểu thư Bertram chỉ dẫn, nhưng khi hiểu cung cách khác nhau của các nhân vật, rồi nhớ lại cậu đã xem vở này ở London, cậu chọn ngay vai bá tước. Tiểu thư Bertram đồng ý với quyết định này vì cậu ta càng học vai ít bao nhiêu tốt bấy nhiêu, tuy cô không thông cảm với mong muốn của cậu là bá tước và Agatha có thể được diễn chung, cũng không kiên nhẫn đợi cậu chậm rãi giở từng trang, hy vọng tìm ra một cảnh như thế, cô vẫn sẵn lòng giúp đỡ cậu, rút ngắn lời thoại đã được rút ngắn, ngoài ra còn chỉ rõ cậu cần phải ăn mặc ra sao, màu sắc như thế nào. Cậu Rushworth khoái ý nghĩ trang phục của cậu rất đẹp, tuy làm ra vẻ xem thường cái đó, quá chú ý đến sự xuất hiện của mình, nghĩ đến những người khác hoặc lôi kéo bất kỳ các kết luận ấy, hoặc cảm thấy mọi thứ chưa vừa ý mà cô Maria làm dở dang.

Thế là mọi sự đã dàn xếp xong, trước khi sáng sáng Edmund ra ngoài, biết được tình hình. Lúc vào phòng khách trước bữa điểm tâm, cậu thấy Tom, Maria và cậu Yates đang bàn tán sôi nổi, còn cậu Rushworth nhanh nhảu tiến tới, thuật lại những tin tức dễ chịu.

- Chúng tôi đã tìm được một vở, - cậu nói. - Đó là vở Thề non hẹn biển, tôi sẽ đóng vai bá tước Cassel, tôi sẽ xuất hiện trong bộ quần áo xanh lơ, áo choàng sa tanh hồng, và sau đó là một bộ quần áo đi săn đẹp không tưởng tượng nổi. Tôi không biết vì sao lại thích nó đến thế.

Mắt Fanny dõi theo Edmund, tim cô đập mạnh lúc nghe thấy bài diễn văn này, và nhìn vẻ mặt anh, cô thấy cảm nghĩ của anh ắt là cũng thế.

- Thề non hẹn biển ư! - Cậu chỉ đáp lại cậu Rushworth có thế, bằng giọng vô cùng kinh ngạc, rồi quay sang anh trai và các em gái, hầu như không ngờ có sự trái ngược đến vậy.

- Phải, - cậu Yates reo. - Sau bao tranh cãi của chúng tôi! Và bao khó khăn nữa chứ, chúng tôi thấy không vở nào phù hợp cho tất cả chúng ta, không vở nào toàn thiện toàn mỹ như Thề non hẹn biển. Có điều lạ là sao ta chẳng nghĩ ra từ trước. Tôi thật ngốc nghếch kinh khủng, vì ở đây, chúng ta có mọi thuận lợi tôi đã thấy ở Ecclesford; Thật hữu ích khi đã có một mô hình sẵn! Chúng ta phải phân vai cho từng hồi.

- Nhưng anh sẽ làm gì với các vai nữ? - Edmund nghiêm trang nói và nhìn Maria.

Mặc dù đỏ bừng mặt, tiểu thư Maria vẫn trả lời:

- Tôi nhận vai phu nhân Ravenshaw, đã xong, và (cái nhìn càng táo tợn hơn) cô Crawford sẽ là Amelia.

- Tôi thì lại cho rằng loại vở này không thích hợp với chúng ta, - Edmund nói và ngoảnh nhìn về lò sưởi, nơi mẹ anh, dì anh và Fanny ngồi, rồi anh ngồi xuống, vẻ rất phật ý.

Cậu Rushworth đi theo cậu và nói:

- Tôi đọc ba lần, có bốn mươi hai lời thoại. Đấy cũng ra gì chứ? Nhưng tôi không thích lắm ý tưởng đóng một vai lòe loẹt như thế. Tôi không nhận ra mình trong bộ áo xanh lơ và áo choàng màu hồng nữa kia.

Edmund không trả lời cậu ta. Vài phút sau, cậu Bertram bị người thợ mộc gọi ra khỏi phòng, hỏi một số điều chưa rõ, cậu Yates bèn đi cùng, ngay sau đó là cậu Rushworth, Edmund gần như nắm lấy cơ hội này, vội nói ngay:

- Anh không thể nói trước mặt cậu Yates những đều anh cảm nhận về vở này mà không nghĩ đến các bạn của cậu ta ở Ecclesford, nhưng bây giờ anh phải nói với em, Maria thân mến ạ, anh thấy vở này rất, rất không phù hợp cho một buổi trình diễn tư nhân, và anh mong em sẽ từ chối. Anh tin rằng nhất định em sẽ từ chối khi em đọc kỹ vở đó. Chỉ cần đọc to màn thứ nhất cho mẹ hoặc dì nghe, em sẽ thấy không thể chấp nhận được. Anh tin rằng sẽ không cần để em bị cha khiển trách.

- Chúng ta nhìn nhận sự việc rất khác nhau, - cô Maria kêu lên. - Em cam đoan với anh là em rất hiểu vở kịch, lẽ tất nhiên cũng có đôi chỗ bỏ sót, song em thấy chẳng có gì chướng tai gai mắt hết. Em không phải là cô gái duy nhất cho rằng nó rất phù hợp cho một buổi biểu diễn tư nhân.

- Anh rất tiếc, - cậu trả lời. - Nhưng trong việc này, em phải là người chỉ huy chứ. Em phải làm gương. Nếu những người khác sai lầm, việc của em là sửa lại cho đúng, và chỉ cho họ đâu là thanh nhã thực sự. về mặt tư cách, hạnh kiểm của em phải là khuôn mẫu cho những người khác trong nhóm.

Hình ảnh về hậu quả của cô đã phần nào có tác dụng, vì không người nào thích đứng đầu hơn Maria, và cô trả lời, khá hài hước:

- Em rất biết ơn anh, Edmund. Em tin là anh đã giảng giải rất hay, nhưng em vẫn cho là anh nhìn nhận sự việc quá nặng nề. Em không hứa sẽ hô hào được những người kia về một việc như loại này đâu. Em nghĩ như thế sẽ là một hành động vô cùng khiếm nhã.

- Em tưởng anh nghĩ thế trong đầu ư? Không đâu, hãy để cách hành xử của em là lời hô hào duy nhất. Cứ nói rằng xem kỹ vai mình, em tự cảm thấy không đảm đương được, rằng em thấy nó đòi hỏi quá nhiều tâm sức và liều lĩnh so với thực lực của em. Hãy nói thật kiên quyết, và như thế là đủ. Những ai có thể nhận ra sẽ hiểu động cơ của em. Vở kịch sẽ bị hủy bỏ, và sự tinh tế của em được tôn vinh như đáng thế.

- Đừng làm bất cứ việc gì không phải phép, con yêu ạ, - phu nhân Bertram nói. - Ngài Thomas sẽ không ưng thế đâu. Fanny, rung chuông đi cháu, chắc đến giờ ăn trưa rồi. Bây giờ chắc Julia đã ăn vận xong.

- Con rất tin là ngài Thomas không thích việc này đâu, thưa phu nhân, - Edmund nói, chặn trước Fanny.

- Kìa con, con có nghe thấy Edmund nói gì không?

- Nếu em từ chối vai diễn, - Maria nói với vẻ sốt sắng mới mẻ, - chắc chắn Julia sẽ nhận ngay.

- Gì kia! - Edmund kêu lên, - dù nó biết lý do của em ư!

- Chao ôi! Có thể nó nghĩ đến sự khác biệt giữa chúng em - khác biệt về thân phận của bọn em - nên nó không cần thận trọng quá mức như em. Em chắc nó sẽ biện luận như thế. Không, anh phải tha lỗi cho em thôi, em không thể rút lại sự ưng thuận được. Nó đã được quyết định khá kỹ rằng, mọi người sẽ thất vọng lắm. Tom sẽ rất giận, và nếu chúng em quá câu nệ như thế, sẽ chẳng bao giờ chúng em được diễn một vai nào.

- Dì định nói như thế đấy, - bà Norris nói. - Nếu vở nào cũng bị phản đối, thì các cháu sẽ chẳng diễn được gì hết, và công phu chuẩn bị tốn kém chừng ấy sẽ mất toi, và dì chắc việc đó sẽ làm tất cả chúng ta mang tai mang tiếng. Dì không biết vở kịch đó, nhưng như Maria nói thì chẳng có gì hơi quá âu yếm và có thể dễ dàng bỏ qua. Chúng ta chẳng thể kỹ tính như Edmund. Cậu Rushworth cũng đóng kịch mà có sao đâu. Dì chỉ mong Tom biết ý kiến của Edmund khi việc làm mộc bắt đầu, vì đã mất nửa ngày công cho các cửa ngách. Tuy vậy, tấm màn sân khấu sẽ ổn, các cô hầu làm việc rất chu đáo, và dì nghĩ chúng ta có thể gửi trả vài chục bộ chuông. Chẳng mấy khi họ được gần gũi nhau đến thế. Dì cũng làm một số việc có ích nhằm ngăn chặn lãng phí và được việc nhất. Bao giờ chả cần một người đứng đầu vững vàng để coi sóc đám thanh niên. Dì quên kể với Tom về việc xảy ra hôm nay. Dì đang đắn đo suy nghĩ trong sân nuôi gà vịt, và vừa bước ra thì trông thấy, đúng là Dick Jackson, đang đến cửa phòng người hầu, hai tấm gỗ thông trong tay, chắc là lấy ở chỗ bố nó. Mẹ nó đã tình cờ bảo nó mang tin nhắn đến chỗ bố, rồi bố nó đã đưa cho nó hai tấm gỗ thông, không biết thiếu chúng thì làm ăn ra sao đây. Dì biết những việc này rất vặt vãnh, vì chuông báo bữa trưa của người hầu đang rung ngay trên đầu chúng ta, dì thì ghét những kẻ xâm phạm (bố con nhà Jackson chúa là hay tắt mắt, dì thường nói thế, là loại người xểnh đâu là vơ đấy). Dì bảo thẳng thằng bé (nó lên mười song rất to xác, các cháu biết đấy, lẽ ra nó phải biết xấu hổ), rằng ta sẽ mang những tấm ván này đến chỗ bố cháu, Dick ạ; dì dám nói việc này cứu được thằng bé khỏi tội thỉnh thoảng cướp giật trong nhà - dì vốn ghét tính tham lam - thế nên chẳng ai tốt như cha các cháu, thuê người quanh năm!

Không ai buồn trả lời; Những người khác sắp trở lại, và Edmund thấy uốn nắn họ hẳn là sự hài lòng duy nhất của cậu.

Bữa ăn trôi qua nặng nề. Bà Norris lại kể lể thắng lợi của bà với Dick Jackson, nhưng không nhắc gì đến vở kịch hoặc sự chuẩn bị, vì thái độ phản đối của Edmund không chỉ anh trai cậu cảm thấy. Maria muốn cậu Henry Crawford cổ vũ cho phấn khởi, dù tránh đề tài này thì hay hơn. Cậu Yates cố tỏ ra ăn ý với Julia, thấy sự rầu rĩ của cô đỡ khó hiểu hơn bất cứ đề tài nào về cậu tiếc rẻ cô ra khỏi hội, còn cậu Rushworth đầu óc chỉ nghĩ đến vai kịch và trang phục của mình và nói suốt bữa.

Những mối quan tâm về vở kịch chỉ tạm ngưng độ một hoặc hai giờ. Nó vẫn là một việc lớn đã quyết định, cảm xúc của buổi tối đem lại dũng khí mới, Tom, Maria và cậu Yates đang tụ tập trong phòng khách, ngồi thành một nhóm ở bàn riêng, vở kịch mở trước mặt và dấn sâu vào đề tài thì cô cậu Crawford bước vào, là sự ngắt quãng được đón mừng nhất. Cả hai đến muộn, chán nản và dính bùn đất, song không thể không đến và nhận được niềm vui cảm kích nhất.

Sau những lời chào hỏi là: “Các vị đang làm gì đấy?” và “Đã quyết định chưa?” rồi “Chà! Chúng tôi không thể làm gì nếu thiếu các vị”. Henry Crawford ngồi ngay xuống bên bàn với ba người kia, trong lúc em gái cậu tiến đến chỗ phu nhân Bertram, săn sóc hỏi han bà:

- Cháu phải chúc mừng phu nhân vì đã chọn xong vở kịch, - cô nói, - phu nhân đã rất nhẫn nại, cháu chắc bà phát ốm vì đủ thứ tiếng ồn và khó khăn của bọn cháu. Diễn viên mừng đã đành, nhưng những người ngoài cuộc hẳn còn biết ơn hơn vì đã quyết định. Cháu chân thành chia vui với phu nhân cũng như bà Norris và tất cả những ai ở trong tình thế khó khăn này, - cô liếc nhìn từ Fanny sang Edmund, nửa sợ hãi nửa ranh mãnh.

Phu nhân Bertram đáp lời cô rất lịch sự, nhưng Edmund lặng thinh. Anh chỉ là người ngoài cuộc nhưng anh không chối. Sau khi chuyện phiếm với nhóm người bên lò sưởi vài phút, cô Crawford trở lại vói nhóm ở bàn; Cô đứng cạnh họ, dường như thích thú vì những bàn bạc của họ cho đến lúc bất chợt nhớ ra, cô kêu lên:

- Các bạn thân mến, các bạn quá ư bình tĩnh bàn cách bố trí các ngôi nhà và quán bia, hết bên trong đến bên ngoài, nhưng hãy cho tôi biết số phận của tôi ra sao trong lúc này. Ai sẽ đóng vai Anhalt? Tôi sẽ vui sướng được làm tình với quý ngài nào trong số các vị đây?

Trong giây lát không ai nói gì, rồi tất cả đồng thanh thuật lại một thực tế u ám là họ vẫn chưa có ai đóng vai Anhalt. “Cậu Rushworth sẽ là bá tước Cassel, nhưng chưa người nào nhận vai Anhalt”.

- Tôi đã chọn các vai, - cậu Rushworth nói, - nhưng tôi cho rằng tôi ưng vai bá tước nhất, dù tôi không thích những bộ quần áo lộng lẫy sẽ phải mặc.

- Tôi chắc là anh đã chọn rất thông minh, - cô Crawford nói, mặt cô rạng lên.- Anhalt là một vai nặng.

- Bá tước có bốn mươi hai lời thoại, - cậu Rushworth đáp, - cũng không thể xem thường.

-Tôi chẳng ngạc nhiên là vẫn thiếu một Anhalt, - cô Crawford nói sau một lúc ngừng ngắn. - Vai Amelia rất xứng đáng, không thể hay hơn. Một cô gái tiên tiến như thế có lẽ làm các chàng trai phát hoảng.

- Tôi quá vui mừng nhận vai đó nếu có thể, - Tom kêu lên, - nhưng chẳng may Butler và Anhalt lại xuất hiện cùng một lúc. Tuy nhiên, tôi sẽ không từ chối hẳn, tôi sẽ cố gắng xem có thể làm được gì, tôi sẽ xem lại lần nữa.

- Em trai của anh sẽ đóng vai đó, - cậu Yates nói khẽ. - Anh không nghĩ đến sao?

- Tôi sẽ không hỏi nó, - Tom đáp, vẻ lạnh lùng và kiên quyết.

Cô Crawford nói câu gì đó rồi ngay sau đó đến với nhóm bên lò sưởi.

- Họ không muốn có tôi, - cô nói và ngồi xuống, - Tôi chỉ làm họ khó xử, và buộc họ phải nói năng lịch sự. Công tử Edmund Bertram, anh không đóng vai nào nên sẽ là một cố vấn vô tư, vì thế tôi muốn được nghe ý kiến của anh. Chúng tôi sẽ làm gì với vai Anhalt? Liệu có thể cho một người đóng đúp vai không? Anh sẽ khuyên gì đây?

- Lời khuyên của tôi là, - cậu nói, điềm tĩnh, - các vị thay đổi vở diễn đi.

- Tôi không hề phản đối, - cô đáp, - vì tuy tôi không đặc biệt ghét vai Amelia, nếu được ủng hộ nhiệt tình, và nếu mọi việc diễn ra suôn sẻ, tôi sẽ rất tiếc nếu phải đóng một vai bất tiện, nhưng vì những người ở bên bàn kia không chịu nghe lời khuyên của anh, - cô nhìn quanh, - nên chắc là lời đó sẽ không thực hiện được.

Edmund không nói gì.

- Nếu có vai nào có thể lôi cuốn anh, tôi đoán sẽ là Anhalt, - sau một lát ngừng ngắn, cô gái nhận xét, hóm hỉnh, - vì anh biết đấy, vai đó là một mục sư.

- Tình huống đó sẽ chẳng có gì lôi cuốn tôi, - cậu đáp, - tôi sẽ tiếc vì diễn tồi làm cho nhân vật trở thành lố bịch. Rất khó giữ cho Anhalt xuất hiện như một nhà thuyết giảng đúng nghi thức, trang nghiêm, và người nào chọn nghề đó có lẽ sẽ là một trong những người cuối cùng muốn biểu diễn trên sân khấu.

Cô Crawford lặng ngắt, vừa giận vừa xấu hổ, cô dịch ghế vào gần bàn nước và dồn mọi sự chú ý vào bà Norris vẫn ngồi nguyên đó.

- Fanny, - Tom Bertram gọi từ bàn bên kia, nơi cuộc bàn luận diễn ra sôi nổi và trò chuyện không ngớt, - chúng tôi muốn cô phục vụ đây.

Fanny đứng lên ngay, mong là việc vặt nào đó, vì thói quen tận dụng cô vẫn chưa bỏ được, dẫu Edmund ra sức đả phá.

- Ồ, chúng tôi không muốn phiền cô rời khỏi chỗ ngồi. Chúng tôi không muốn cô phục vụ bây giờ. Chúng tôi chỉ muốn cô tham gia vở kịch. Cô sẽ đóng vai vợ Cottager.

- Tôi ư! - Fanny kêu lên, cô lại ngồi xuống, vẻ mặt hoảng hốt. - Các anh chị phải thứ lỗi cho tôi thôi. Tôi không thể đóng được vai nào dù các anh chị có cho tham gia. Không, thật đấy, tôi không thể diễn được.

- Thực ra cô phải diễn, vì chúng tôi sẽ không tha cho cô đâu. Cô đừng hoảng sợ thế, nó là một vai rất nhỏ, chẳng có gì đâu, tất cả chỉ có khoảng dăm, sáu câu thoại, và chẳng ai nghe thấy lời cô nói cũng không sao, cô có thể rón rén như một con chuột, nhưng chúng tôi phải có cô để nhìn.

- Nếu cô sợ dăm sáu câu thoại ấy, - cậu Crawford nói to, - thì cô sẽ làm gì với một vai như của tôi? Tôi có bốn mươi hai đoạn phải học thuộc.

- Không phải tôi sợ học thuộc lòng, - Fanny nói, sửng sốt thấy lúc đó chỉ mình cô nói trong phòng, và cảm thấy mọi cái nhìn đều đồ dồn vào cô, - nhưng tôi thực sự không biết diễn mà.

- Ồ có, có chứ, cô có thể diễn đủ hay cho chúng tôi. Cứ học vai của cô đi, và chúng tôi sẽ dạy cô phần còn lại. Cô chỉ có hai cảnh, còn tôi sẽ đóng vai Cottager, tôi sẽ đưa cô vào và đẩy cô vòng quanh, cô sẽ làm rất tốt và tôi đáp lại.

- Không ạ, thật đấy, công tử Bertram, xin anh tha cho. Anh đừng nghĩ ra việc đó. Không thể được đâu ạ. Nếu em nhận vai đó, em sẽ chỉ làm anh thất vọng thôi.

- Phù! Phù! Đừng bẽn lẽn thế. Cô sẽ đóng vai đó rất tốt mà. Mọi người đều chiếu cố cô. Chúng tôi không mong hoàn hảo. Cô phải mặc cái áo dài màu nâu, đeo tạp dề trắng và đội mũ trùm kín đầu, chúng tôi sẽ vẽ cho cô vài nếp nhăn, vài vết rạn chân chim ở khoé mắt, và cô sẽ thành một bà già nhỏ bé chính hiệu.

- Anh tha cho em, anh phải tha cho em, thật đấy, - Fanny kêu lên, mặt cô mỗi lúc một đỏ hơn vì quá ư bối rối, cô nhìn Edmund rầu rĩ, cậu trìu mến quan sát cô nhưng không muốn can thiệp làm anh trai giận điên lên, nên chỉ tặng cô nụ cười khích lệ. Sự khẩn nài của Fanny chẳng có tác dụng gì với Tom, cậu chỉ nói lại câu đã nói lúc trước và không chỉ riêng Tom ra lệnh, mà cả Maria, cậu Crawford và cậu Yates đều hùa vào, giục giã tuy có khác với kiểu của Tom, nhẹ nhàng hơn hoặc kiểu cách hơn, nhưng tất cả đều áp đảo Fanny. Cô chưa kịp thốt ra lời, bà Norris kết thúc, nhằm vào cô một lời thì thầm giận dữ và nghe rõ:

- Một mẩu việc thế này nào có bõ bèn gì, bác thật xấu hổ vì cháu, Fanny, gây khó khăn như thế, buộc các anh chị cháu mất thời gian vì việc này, mà họ tử tế với cháu đến thế! Hãy vui lòng nhận vai ấy đi, và đừng để chúng ta phải nghe thêm về việc này nữa, bác xin cháu đấy.

- Xin dì đừng thúc giục cô ấy, - Edmund nói. - Giục giã Fanny kiểu này là không công bằng. Dì thấy đấy, cô ấy không thích biểu diễn, hãy để cô ấy lựa chọn cho mình cũng như những người khác. Ý kiến của cô ấy rất có thể đáng tin lắm chứ. Xin đừng ép cô ấy nữa.

- Dì không ép nó, - bà Norris đáp gay gắt, - nhưng dì thấy nó là đứa rất bướng bỉnh và vô ơn, nếu nó không làm điều mà bác nó và các anh chị nó muốn. Nó thật bạc bẽo, không biết mình là ai, là cái gì nữa.

Edmund giận quá không thốt nên lời, nhưng cô Crawford đợi một lát và sửng sốt nhìn bà Norris, rồi nhìn Fanny đã bắt đầu rưng rưng lệ, ngay lập tức cô nói bằng giọng chua cay:

- Tôi chẳng thích chỗ của tôi, chỗ này quá nóng với tôi, - và dịch ghế sang bên kia bàn gần Fanny, và lúc ngồi xuống, cô nói khẽ với Fanny, - không sao đâu, cô Price thân mến, đây là một buổi tối bực dọc, ai cũng trêu chọc nhau, nhưng chúng ta đừng để tâm đến họ, - rồi với sự ân cần hiển nhiên, cô tiếp tục nói chuyện với Fanny và cố làm cho cô phấn chấn, mặc dù bản thân cô cũng đang không vui. Cô nhìn anh trai, chặn mọi lời nài nỉ của cả nhóm, và những tình cảm tốt đẹp, chân thành của cô khiến cô gần như chi phối hoàn toàn, và nhanh chóng phục hồi mọi điều tầm thường khiến cô mất điểm trong thiện ý của Edmund.

Fanny vốn không ưa cô Crawford, nhưng cảm thấy rất biết ơn cô ta vì sự ân cần lúc này. Từ lúc nhận thông báo về công việc của cô ta và mong muốn cô ta làm tốt, năn nỉ làm mẫu cho cô và tin rằng bây giờ Fanny đang chuẩn bị cho buổi ra mắt vì lẽ tất nhiên cô sẽ xuất hiện khi cô chị họ kết hôn, cô Crawford dấn tới hỏi thăm rằng gần đây mới nghe tin anh trai của Fanny đang lênh đênh ngoài biển khơi, cô hình dung anh ấy là một thanh niên rất điển trai, và khuyên Fanny nên vẽ chân dung cho anh trước khi anh lại ra khơi. Fanny không còn biết làm gì hơn là nhận lời tâng bốc khéo léo ấy, hoặc lắng nghe và trả lời sốt sắng hơn dự định.

Cuộc bàn bạc về vở kịch vẫn tiếp tục, và sự ân cần của cô Crawford là trước khi Tom Bertram gọi nói rất tiếc, cậu hoàn toàn không thể đóng vai Anhalt thêm vào vai Butler được, cậu đã cố hết sức để việc đó trở thành khả thi nhưng không được, và cậu đành từ bỏ.

- Nhưng đấy chưa phải là khó khăn nhỏ nhất, - cậu nói thêm. - Chúng ta chỉ mới nói thôi, chúng ta có thể chọn lựa kỹ càng. Ngay bây giờ tôi có thể chỉ định ít nhất sáu thanh niên trong vòng sáu dặm quanh đây, họ sẽ rất sung sướng lao vào nhập hội với chúng ta ngay, trong số đó có một hoặc hai người sẽ không làm chúng ta xấu mặt. Tôi không ngại tin cậy Olivers hoặc Charles Maddox. Tom Oliver là một gã rất khôn ngoan, còn Charles Maddox là một người phong nhã mà các vị có thể thấy ở khắp noi, vì thế sáng sớm mai, tôi sẽ lấy ngựa phi đến Stoke và dàn xếp với một trong hai người đó.

Trong lúc cậu nói, Maria nhìn Edmund vẻ bứt rứt, mong cậu phản đối việc mở rộng kế hoạch này như thế, trái hẳn với những cam đoan ban đầu của họ, nhưng Edmund không nói gì. Sau một lát suy nghĩ, cô Crawford điềm nhiên đáp:

- về phần tôi, tôi không có gì phản đối bất cứ việc gì mà các vị thấy là thích hợp. Tôi đã gặp người nào trong số đó chưa nhỉ? À có, có lần cậu Charles Maddox đã ăn tối ở nhà chị tôi, phải không anh Henry? Tôi nhớ anh ta, đấy là một thanh niên trông hòa nhã. Cứ mời anh ta xem, nếu các vị vui lòng, vì tôi thấy thế còn đỡ khó chịu hơn là một người hoàn toàn xa lạ.

- Charles Maddox là một người. - Tom nhắc lại quyết định đi vào sớm mai, tuy Julia chỉ kịp hé môi, nhận xét một cách châm chọc và liếc nhìn Maria rồi Edmund, rằng: “Cái nhà hát Mansfield này sẽ chấn hưng cả vùng này cho mà xem”. Edmund vẫn giữ vẻ bình thản, chỉ thể hiện tình cảm bằng một vẻ nghiêm trang và quả quyết.

- Tôi không quá lạc quan về vở kịch của chúng ta, - cô Crawford nói khẽ với Fanny, sau một hồi đắn đo, - và có thể nói với cậu Maddox rằng tôi sẽ rút ngắn vài lời thoại của cậu ấy, bằng lời của tôi, trước khi chúng tôi diễn tập cùng nhau. Nó sẽ rất khó chịu đấy, và tôi mong sẽ không kém cỏi.

Chương 16

Không phải nhờ sức mạnh của cô Crawford trò chuyện với Fanny khiến cô lãng quên mọi việc đã qua. Lúc xong việc buổi tối, Fanny đi nằm mà đầu óc vẫn bực bội, sửng sốt vì bị ông anh họ Tom tấn công dồn dập, công khai và dai dẳng như thế, tinh thần cô suy sụp vì ý nghĩ và lời trách mắng nghiệt ngã của bà bác. Bị gọi vào nghe thông báo theo kiểu đó, nghe chừng đây mới chỉ là báo trước một việc còn vô vàn xấu hơn, bị nghe bảo cô phải làm một việc không thể là biểu diễn, rồi phải chịu tiếng là bướng bỉnh và vô ơn bạc nghĩa, ép buộc cùng lời bóng gió đến thân phận phụ thuộc của cô, từng có lúc vô cùng khốn quẫn, khiến cô nhớ lại mỗi khi lủi thủi một mình, nhất là nghĩ đến ngày mai có thể lại tiếp tục chủ đề ấy. Cô Crawford chỉ che chở cô được một lần. Nhỡ cô ấy cũng vào hùa với họ, vừa ép vừa nài như Tom và Maria, còn Edmund lại tránh đi, thì cô biết làm sao đây? Chưa kịp trả lời câu hỏi, Fanny đã ngủ thiếp đi và sáng hôm sau lúc thức giấc, cô rất bối rối. Tầng áp mái màu trắng bé nhỏ vẫn làm phòng ngủ cho Fanny từ ngày đầu cô bước vào gia đình, càng không có khả năng gợi ra bất cứ câu trả lời nào. Ăn vận xong, cô phải nhờ đến một căn phòng khác rộng hơn, có thể đi lại trong đó và suy nghĩ; nơi đó trước kia dành cho cô gia sư. Nó được gọi là phòng học của họ, cho đến khi các tiểu thư Bertram không cho gọi thế nữa, và gần đây mới có người ở. Cô Lee từng sống ở đó, và họ học đọc, học viết, cười, nói, trò chuyện cũng ở đó, cho đến ba năm vừa qua, cô giáo rời bỏ họ. Căn phòng trở nên vô dụng, có thời hoàn toàn trống rỗng, trừ lúc Fanny đến thăm cây cối hoặc muốn lấy một trong các cuốn sách cô vẫn cất ở đó. Vì căn phòng bé tí bên trên của cô vừa thiếu không gian vừa thiếu tiện nghi, dần dần khi tiêu chuẩn về tiện nghi của nó tăng lên, cô đã thêm thắt một số đồ đạc của cô và ở đó lâu hơn. Chẳng có gì chống lại cô, thế là đương nhiên cô làm việc một mình trong đó, và hiện giờ mọi người đều thừa nhận nó là của cô. Nó được gọi là phòng phía Đông từ khi Maria Bertram tròn mười sáu tuổi, hiện giờ được coi là của Fanny cũng như tầng áp mái màu trắng quá nhỏ nên chẳng ai muốn dùng, các tiểu thư Bertram đã có đủ ưu thế trong phòng riêng của họ, và rất có ý thức về sự vượt trội của mình, nên cũng chấp nhận. Bà Norris quy định không bao giờ được sưởi ở đó vì lợi ích của Fanny, còn cô đành cam chịu sử dụng thứ chẳng ai muốn, dù nó là một trong những thứ để thỉnh thoảng cô bị nói là muốn gì được nấy, dường như ngụ ý đó là căn phòng đẹp nhất nhà vậy.

Hướng phòng thuận nên với một người luôn sẵn sàng chấp nhận hoàn cảnh như Fanny, dù không có lò sưởi, vẫn có thể ở được trong nhiều sáng đầu xuân hoặc cuối thu, lúc chỉ có chút nắng, cô hy vọng sẽ không bị đuổi ra khỏi nơi đó, kể cả khi mùa đông đến. Cô lên đó sau mọi việc khó chịu bên dưới và tìm thấy sự an ủi tức thì trong việc làm hoặc suy nghĩ. Cây cỏ và sách vở cô đã thu thập ngay từ lúc được dùng silinh đầu tiên, bàn viết của cô, những công việc từ thiện và thủ công của cô đều trong tầm với; hoặc những lúc khó ở, không thể làm gì ngoài suy nghĩ,chỉ cần nhìn thấy một đồ vật trong phòng này, cô lại có một hồi tưởng thú vị liên quan đến nó. Mọi vật đều là bạn bè hoặc đưa ý nghĩ của cô tới một người bạn; Dầu đôi khi cô phải chịu đựng khá nhiều, dẫu các lý do của cô hay bị hiểu lầm, tình cảm của cô thường không được đếm xỉa đến và sự hiểu biết của cô bị đánh giá thấp, dù cô đau đớn vì những hành động bạo ngược hoặc nhạo báng và hờ hững, song gần như mỗi thứ lại dẫn đến một điều an ủi, - bà bác Bertram nói đỡ cho cô hoặc cô Lee khích lệ, thường xuyên hơn và thân thiết hơn cả là Edmund, cậu luôn là người đồng hành và bạn cô, ủng hộ các lý do của cô, giảng giải ý nghĩa cho cô, dỗ cô đừng khóc, ban tặng cô sự trìu mến khiến cô rơi nước mắt vì sung sướng, - tất cả những thứ đó trộn lẫn với nhau, hòa hợp với nhau, nỗi ưu phiền nào cũng có niềm vui riêng của nó. Căn phòng là thứ thân thiết nhất của Fanny, cô sẽ không đổi đồ đạc trong phòng lấy thứ đẹp nhất trong nhà, dù nó đơn sơ và đã chịu đủ trò nghịch ngợm của bọn trẻ con, đồ trang trí đẹp nhất và tao nhã nhất là cái ghế để chân đã bạc màu, tác phẩm của Julia, quá xấu xí không dùng trong phòng khách được, ba cái kính ảnh đèn chiếu có từ cơn say mê đèn chiếu, dùng ba tấm kính thấp hơn của cửa sổ, là nơi Tintem Abbey trú quân trong một cái hang ở Italy, một cái hồ ngập ánh trăng ở Cumberland, một bộ sưu tập tiểu sử gia đình để trên bệ lò sưởi vì bị coi chẳng đáng để ở đâu, một bức phác thảo nhỏ vẽ con tàu do William gửi từ Địa Trung Hải về bốn năm trước, dưới cùng đề HMS[22] Anhverp, các chữ cái cao bằng cột buồm chính.

Lúc này Fanny xuống nơi ẩn náu đầy an ủi đó, thử xem nó có tác dụng đến tâm trạng bối rối và phân vân không, xem liệu nhìn vào tiểu sử của Edmund có thể cho cô một lời khuyên, hoặc ngửi mùi phong lữ thảo có thể làm tâm hồn cô thư thái. Nhưng điều cô sợ hơn cả là sự bền gan của cô bị mất. Cô bắt đầu do dự xem đâu là việc cô nên làm; và lúc đi loanh quanh trong phòng, nỗi ngờ vực của cô càng tăng lên. Liệu cô có đúng không, khi từ chối một việc được đề nghị nồng nhiệt như thế, mong muốn mãnh liệt như thế, nhỡ lại là việc cần thiết cho kế hoạch mà có vài người cô mắc nợ đã đặt cả trái tim và sự ân cần vào đó? Nỗi sợ phơi mặt ra có phải là ích kỷ và xấu tính không? Ý kiến của Edmund, dự định thuyết phục ngài Thomas phản đối tất cả việc này có đủ bào chữa cho việc cô khăng khăng từ chối, bất chấp những người khác? Liệu diễn xuất có kinh khủng đến thế với cô không, cô đâm nghi ngờ sự chính xác và thuần khiết của tính quá thận trọng của mình, cô nhìn quanh, lời khẳng định của các anh chị họ càng mạnh hơn vì cảnh tượng món quà này tiếp món quà kia cô đã nhận của họ. Cái bàn để giữa hai cửa sổ kín những hộp dụng cụ và vải vóc tặng cô vào nhiều dịp khác nhau, chủ yếu là của Tom. Cô càng hoang mang vì số nợ nần mà tất cả những món quà tử tế kia phô ra. Một tiếng gõ nhẹ vào cửa sổ kéo Fanny ra khỏi màn sương mù dò tìm ra cách thực hiện bổn phận, cô nhẹ nhàng trả lời “Mời vào” và một người xuất hiện, trước mặt người đó, mọi do dự của cô xẹp hẳn. Mắt cô sáng lên khi nhìn thấy Edmund.

- Anh nói chuyện với em vài phút được không, Fanny? - Cậu hỏi.

- Vâng, được chứ ạ.

- Anh muốn bàn với em. Anh muốn biết ý kiến của em.

- Ý kiến của em ư! - Fanny kêu lên, rúm người lại vì lời khen đó, làm cô hết sức cảm kích.

- Phải, lời khuyên và ý kiến của em. Anh đang không biết phải làm gì. Em thấy đấy, cái kế hoạch biểu diễn này ngày càng tệ. Họ đã chọn một vở gần như dở, và bây giờ, để hoàn thành công việc, phải đi cầu cứu một người chẳng ai trong chúng ta biết rõ. Đây là kết cục của mọi sự kín đáo và khuôn phép đã nói lúc đầu. Anh biết Charles Maddox cũng chẳng hại gì, nhưng sự thân mật quá đáng ắt phải nảy sinh vì sự có mặt của anh ta giữa đám chúng ta thật quá ư chướng tai gai mắt, còn hơn cả thân mật, mà là suồng sã. Anh không thể nhẫn nại mà nghĩ đến việc đó, với anh, dường như nó là một điều khó chịu với một việc nghiêm trọng như thế, và phải chặn lại, nếu có thể. Em có nghĩ thế không?

- Vâng, nhưng có thể làm được gì ạ? Anh trai của anh kiên quyết thế kia mà?

- Có một việc có thể làm được, Fanny. Anh phải nhận vai Anhalt. Anh hiểu rất rõ rằng không gì có thể làm Tom dịu lại.

Fanny không trả lời cậu.

- Anh không chỉ muốn thế, - Edmund nói tiếp. - Không người nào muốn bị đẩy vào một biểu hiện tiền hậu bất nhất như thế. Sau việc là người phản đối kế hoạch này ngay từ đầu, bây giờ lại đứng trước việc nhập bọn với họ, khi mà kế hoạch ban đầu của họ đã đi quá xa về mọi mặt, nhưng anh thấy không còn lựa chọn nào khác. Em có thấy thế không, hở Fanny?

- Không ạ, - Fanny nói từ tốn, - không phải ngay lập tức, nhưng...

- Nhưng cái gì? Anh thấy ý kiến của em không giống anh. Nghĩ kỹ một chút nhé. Có lẽ em chưa nhận thức về sự phiền lụy có thể xảy ra, về sự khó chịu chắc chắn xảy ra nhiều như anh, xuất phát từ sự có mặt của một thanh niên được mời theo kiểu này - trở thành người nhà giữa chúng ta, có quyền đến vào mọi giờ, bỗng nhiên có một địa vị chắc chắn và ắt phải gạt đi mọi giới hạn. Cứ nghĩ đến việc được phép đến mọi cuộc tập dượt ắt phải có. Tệ hại quá chừng! Fanny, em thử đặt mình vào vị trí cô Crawford xem. Phải đóng vai Amelia với một người hoàn toàn xa lạ. Cô ấy có quyền được thông cảm, và rõ ràng là cô ấy thấy thương mình rồi. Tối qua, anh đã nghe cô ấy nói chuyện với em, anh hiểu cô ấy không thích diễn với một người lạ, và chắc chắn cô ấy sẽ đóng vai đó với nhiều trông cậy khác nhau, có lẽ thiếu cân nhắc đề tài đủ để hiểu nó như thế nào, nó sẽ không phong phú, và phơi bày ra với cô thực sự tồi tệ. Cảm nghĩ của cô ấy đáng được trân trọng. Nó không gây cho em ấn tượng gì sao? Em đang do dự kìa.

- Em tiếc cho cô Crawford, nhưng em càng tiếc hơn khi thấy anh bị cuốn vào một việc mà anh đã kiên quyết chống lại, và anh biết bác trai em sẽ phản đối ra sao rồi. Nó sẽ là một thắng lợi cho những người khác!

- Họ sẽ không có nhiều lý do để hân hoan lắm đâu, khi họ thấy anh diễn dở thảm hại. Tuy nhiên, chiến thắng thì nhất định là có, còn anh bất chấp. Nếu anh là phương tiện kiềm chế sự quảng cáo ầm ỹ, giới hạn buổi diễn hoặc giảm bớt những ý nghĩ điên rồ của họ lại, là anh được đền đáp hào phóng. Như anh lúc này, chẳng có ảnh hưởng gì, chẳng thể làm được gì. Anh đã làm họ bực mình và họ không nghe lời anh nữa; Nhưng khi anh để họ khoái vì sự nhượng bộ này, anh sẽ không thiếu hy vọng thuyết phục họ thu gọn buổi diễn vào phạm vi nhỏ hơn, hiện giờ họ đang muốn khuếch trương. Đây sẽ là một yếu tố thành công. Mục tiêu của anh là hạn chế buổi diễn với bà Rushworth và nhà Grant. Như thế chẳng bõ lắm sao?

- Vâng, đấy là một ý kiến hay.

- Nhưng em vẫn chưa tán đồng. Em có thể đưa ra bất cứ phương cách nào để anh có dịp làm cho tốt tương tự không?

- Không ạ, em không thể nghĩ ra điều gì nữa.

- Vậy hãy ủng hộ anh, Fanny nhé. Không được thế, anh sẽ không thoải mái đâu.

- Kìa, anh.

- Nếu em chống lại anh, anh sẽ không tự tin nổi. Không thể để anh Tom làm theo kiểu này, phi ngựa khắp vùng mời bất cứ người nào có thể thuyết phục chịu diễn, dù người đó là ai, cứ nhìn diện mạo quý ngài ấy là đủ. Anh nghĩ em nên thông cảm với cô Crawford nhiều hơn.

- Chắc cô ấy sẽ vui lắm. Chắc cô ấy phải hết sức nhẹ nhõm, - Fanny nói, cố đầm ấm hơn.

- Cô ấy chưa bao giờ dễ thương hơn trong cư xử với em tối qua. Nó khẳng định thêm thiện chí của anh.

- Thực ra cô ấy đã rất ân cần, và em rất mừng là cô ấy đã dành cho...

Cô không nói hết câu khen ngợi hào phóng. Lương tri ngăn cô lại nửa chừng, nhưng Edmund đã hài lòng.

- Sau bữa điểm tâm, anh sẽ xuống ngay lập tức, - Edmund nói, - và anh chắc sẽ đem lại niềm vui cho họ. Còn bây giờ, Fanny thân mến, anh sẽ không làm phiền em nữa đâu. Em đang muốn đọc sách. Nhưng anh sẽ không thấy thoải mái khi chưa nói chuyện với em và đi đến quyết định. Dù ngủ hay thức, đầu anh vẫn đầy ắp vấn đề này suốt đêm. Nó là một tai họa, nhưng anh cố làm cho nó đỡ hết mức. Nếu Tom dậy rồi, anh sẽ đến gặp thẳng anh ấy và kết thúc việc này; Khi gặp nhau ở bữa điểm tâm, chúng ta sẽ cùng vui vì triển vọng diễn cùng một chàng ngốc như thế và nhất trí hoàn toàn. Trong lúc đó, anh đoán em kịp đi một chuyến đến Trung Hoa. Ngài Macartney[23] đến đâu rồi? (Cậu mở một tập trên bàn và cầm thêm mấy cuốn khác). Còn đây là Chuyện kể của Crabbe[24] và Kẻ lười biếng[25], làm em nhẹ nhõm ngay lập tức, nếu em chán các cuốn sách to tướng của em. Anh vô cùng khâm phục tài thu xếp của em, và lúc anh đi rồi, em hãy xua mọi chuyện vớ vẩn về biểu diễn ra khỏi đầu, ngồi thoải mái xuống bên bàn. Nhưng đừng ở lại đây kẻo nhiễm lạnh đấy.

Cậu ra đi, nhưng Fanny không đọc, cũng không thấy bình tĩnh lại. Cậu đã kể cho cô những tin tức khác thường nhất, không thể tin nhất và khó chịu nhất, khiến cô không sao suy nghĩ được gì nữa. Diễn kịch ư! Sau tất cả những điều phản đối, phản đối công khai như thế! Sau những lời cô đã nghe thấy cậu nói, nhìn vẻ mặt của cậu và biết cậu đang nghĩ gì. Có lẽ nào như thế sao? Edmund thật mâu thuẫn. Cậu không tự đánh lừa mình đấy chứ? Cậu không sai lầm chứ? Than ôi! Tất cả chỉ vì cô Crawford. Fanny đã nhìn thấy ảnh hưởng của cô ta trong từng lời nói, và rất đỗi đau khổ. Những nghi ngờ và lo lắng về tư cách của cô Crawford trước kia đã làm cô buồn, mọi thứ đó đã ngủ yên khi Fanny lắng nghe cậu, thì nay trở nên khá nghiêm trọng. Nỗi lo âu này sâu sắc hơn, nuốt chửng mọi thứ. Sự việc cứ tiến triển, và cô không biết nó kết thúc ra sao. Các anh chị họ có thể công kích, nhưng không thể đùa bỡn cô. Cô ở ngoài tầm của họ, và rốt cuộc nếu phải chịu thua cũng chẳng hề gì, đó là mọi nỗi khổ sở hiện giờ.

Chương 17

Hôm đó thực sự là một ngày đại thắng của Tom Bertram và Maria. Họ mãn nguyện nhất vì đã chế ngự được tính thận trọng quá mức của Edmund vượt xa họ mong đợi. Chẳng còn gì ngăn trở họ trong kế hoạch thú vị, và với cảm giác hoan hỉ mọi bề, họ chúc mừng nhau, thầm đố kỵ với thứ mà họ cho là thay đổi. Edmund nom vẫn nghiêm trang, cậu bảo không thích kế hoạch này nói chung và phản đối vở kịch nói riêng, còn các chi tiết của họ đều đạt. Cậu đồng ý biểu diễn chỉ vì xu hướng ích kỷ mà thôi. Edmund đã xuống khỏi bậc thang đạo đức cậu vẫn duy trì trước kia, và cả đôi bên đều vui vẻ hơn, thích thú hơn vì sự xuống dốc đó.

Tuy họ đối tốt với cậu trong dịp này, tuy không lộ ra ngoài những đường nhăn ở khoé miệng, và hình như coi việc tránh được Charles Maddox đột nhập là tuyệt diệu, như thể bị ép phải nhận cậu ta trái với ý thích của họ.

- Có một buổi diễn hoàn toàn trong phạm vi gia đình là thứ họ đặc biệt mong muốn. Một người lạ lẫn vào sẽ phá vỡ mọi sự thoải mái của họ, - lúc Edmund theo đuổi ý nghĩ đó, gọi cho họ ý cậu muốn giới hạn số khán giả, họ đồng ý ngay trong một lúc dễ dãi và hứa hẹn mọi thứ. Tất cả đều vui vẻ và phấn chấn. Bà Norris gợi ý sẽ thiết kế trang phục cho cậu, cậu Yates cam đoan với Edmund rằng cảnh cuối của Anhalt với nam tước được coi là điểm thắt nút và nhấn mạnh, còn cậu Rushworth nhận việc đếm lời thoại hộ cậu.

- Có lẽ bây giờ Fanny tự nguyện giúp chúng ta hơn, - Tom nói. - Hay em thuyết phục cô ấy giùm.

- Không, cô ấy cương quyết lắm. Cô ấy nhất định không chịu diễn.

- Ồ! Hay quá. - Và không một lời khác nói rằng: nhưng Fanny cảm thấy đang lâm vào cảnh hiểm nghèo, và sự dửng dưng với nguy hiểm đang bắt đầu đánh bại cô ấy.

Ở nhà cha xứ, không ít nụ cười hơn ở trang viên vì sự thay đổi của Edmund. Cô Crawford trông rất đáng yêu và bắt tay vào việc với vẻ vui tươi mới hồi phục và tác động ngay đến cậu. “Đúng là anh ấy tôn trọng những cảm xúc như thế, anh ấy vui vì đã quyết định việc đó”. Cả buổi sáng chìm trong sự toại nguyện rất ngọt ngào, nếu không nói là rất lành mạnh. Kết quả là thêm một thuận lợi cho Fanny: vì cô Crawford đã tha thiết thỉnh cầu, bà Grant với tính tình vui vẻ thường lệ đã nhận vai họ ép Fanny, và mọi sự xảy ra đã khiến cô ấm lòng suốt ngày. Dù vậy, khi Edmund thuật lại chính cô Crawford đã giúp cô, khuyến khích cô phải biết ơn sự nỗ lực ân cần của cô Crawford, người có những phẩm chất xứng đáng khiến họ nói đến với cảm giác ngưỡng mộ, đã làm Fanny nhói đau. Cô đã an toàn, nhưng thanh thản và an toàn không liên quan với nhau. Tâm trí cô chưa bao giờ được thanh thản. Cô không cảm thấy việc mình làm là sai, nhưng không yên lòng về nhiều thứ khác. Trái tim và lương tri của cô đều chống lại quyết định của Edmund, cô không thể tha thứ cho sự không kiên định của cậu, niềm vui của cậu vì quyết định đó khiến cô buồn khổ. Lòng cô đầy ghen tị và lo âu. Cô Crawford đến, vẻ mặt hớn hở dường như là một lời sỉ nhục, sự thân thiện của cô ta làm Fanny khó mà đáp lại một cách bình tĩnh. Mọi người quanh cô đều vui vẻ và bận rộn, thành công và quan trọng, ai cũng có mối quan tâm riêng về vai diễn, trang phục, cảnh ưa thích, bạn bè và bạn diễn, tất cả đều có việc bàn bạc và so sánh, hoặc nhãng đi trong những câu dí dỏm bông đùa. Một mình Fanny buồn bã và nhỏ nhoi, cô không chia sẻ được bất cứ thứ gì; Cô có thể đi hay ở, có thể chìm trong đám sương mù ồn ào hoặc rút vào cảnh lẻ loi ở phòng phía Đông cũng chẳng ai để ý hoặc thấy thiếu vắng. Cô gần như chẳng nghĩ ra việc gì thích hợp hơn. Bà Grant là kết quả; Sự đôn hậu của bà là phần thưởng danh dự, thị hiếu và thời gian của bà được trân trọng, sự có mặt của bà luôn được đón chờ, còn Fanny lần đầu tiên thấy thèm tính cách được mọi người thừa nhận của bà. Nhưng suy nghĩ dẫn đến những tình cảm tốt hơn, cho cô thấy bà Grant xứng đáng được tôn trọng, điều cô chẳng bao giờ có, dù cô rất được tôn trọng đi nữa, cô cũng không bao giờ thoải mái hòa nhập vào kế hoạch này, và chỉ có ông bác cô bảo, cô mới bắt buộc phải tham gia.

Trái tim Fanny không chỉ toàn nỗi buồn, vì cô sớm nhận ra rằng Julia cũng là người bị thiệt dù không đến nỗi như cô.

Henry Crawford đùa giỡn tình cảm của Julia, nhưng trong một thời gian dài cô vẫn cho phép, thậm chí còn ra sức thu hút sự chú ý của cậu ta, cùng với sự ghen tuông vừa phải của chị cô, hẳn là liều thuốc chữa của họ. Lúc này cậu ta lại thuyết phục rằng Maria thích hợp hơn đã gây sức ép cho Julia, cô đã ngừng phản kháng, không hề lo lắng về tình trạng của Maria hoặc bất cứ sự cố gắng nào làm lòng mình dịu lại. Cô ngồi im lặng ảm đạm, mang vẻ nghiêm nghị như thể không gì khuất phục nổi, không mảy may tò mò, không bông đùa dí dỏm, không cho cậu Yates quan tâm, chỉ gượng vui nói chuyện với mình cậu ta và nhạo báng lối diễn của những người khác.

Sau một, hai ngày bị lăng mạ kiểu đó, Henry Crawford cố tránh kiểu nịnh đầm và khen tặng phụ nữ như thường lệ, nhưng cậu không đủ ân cần để bền gan cưỡng lại vài lời thoái thác, cậu lập tức làm ra vẻ quá bận với vở kịch nên chẳng còn thời gian mà tán tỉnh, cậu dửng dưng với việc cãi vã hoặc coi là một sự cố may rủi, bình thản đặt dấu chấm hết với điều bà Grant mong đợi. Bà không hài lòng thấy Julia bị loại ra khỏi vở kịch và ngồi đó, chẳng ai chăm sóc; Thực ra, cũng chẳng dính líu gì lắm với niềm vui của bà, vì Henry ắt phải là người có đánh giá đúng nhất, lúc cậu ta cam đoan với bà kèm nụ cười thuyết phục nhất rằng cả cậu lẫn Julia chưa bao giờ nghĩ về nhau một cách nghiêm túc, có lẽ cô ta chỉ hồi phục sự thận trọng trước kia với chị gái mà thôi, bà đã khẩn khoản cậu đừng liều sự thanh thản của mình vì ngưỡng mộ quá nhiều, rồi cậu sung sướng nhận sự chia sẻ của bà trong mọi thứ đã đem lại niềm vui cho đám thanh niên nói chung, và đặc biệt đẩy mạnh sự vui sướng của hai người thân thiết với bà.

- Chị hơi ngạc nhiên là Julia không yêu Henry, - bà nhận xét với Mary.

- Em thì nói là có, - Mary lạnh lùng đáp. - Em hình dung cả hai chị em đều yêu.

- Cả hai ư! Không, không đâu, chắc không phải thế đâu. Đừng cho cậu ấy biết gì nhé. Hãy nghĩ đến cậu Rushworth.

- Tốt hơn hết là chị bảo tiểu thư Bertram hãy nghĩ đến cậu Rushworth. Như thế may ra tốt hơn cho cô ấy. Em hay nghĩ đến cơ ngơi và sự độc lập của cậu Rushworth, và ước gì chúng ở trong tay người khác, nhưng em chưa bao giờ nghĩ đến cậu ta. Một người có thể tiêu biểu cho cả hạt với một cơ ngơi như thế, một người chẳng làm việc gì lại đại diện cho cả hạt.

- Chị dám nói rằng cậu ấy nhất định sẽ vào Quốc hội nay mai. Khi ngài Thomas về, chắc ngài sẽ ở vài thị xã nhưng ở đấy không ai để ngài làm gì hết.

- Ngài Thomas sẽ làm được nhiều việc phi thường khi ngài về nhà, - Mary nói, sau một lúc ngừng. - Chị có nhớ bài thơ Gửi thuốc lá của Hawkin Browne nhại Pope không?

Hỡi lá cây thần thánh! Mùi thơm ngây ngất của ngươi thoảng đến tận Templar[26] khiêm nhường, đến tận giác quan của mục sư

em sẽ nhại thành:

Hỡi Hiệp sĩ thần thánh! Dáng vẻ uy nghi của người tác động đến con cái, đến giác quan của Rushworth.

Đúng không nào, thưa bà Grant? Mọi thứ dường như tùy thuộc vào chuyến trở về của ngài Thomas.

- Chị cam đoan với cô, cô sẽ thấy tầm quan trọng của ngài rất đúng đắn và hợp lý, khi cô thấy ngài trong gia đình. Chị nghĩ chúng ta sẽ không thể sung túc như thế này nếu không có ngài. Tính cách của ngài rất đàng hoàng, rất hợp là người đứng đầu của một tòa nhà như thế này và giữ cho mọi người ai vào chỗ nấy. Khi ngài ở nhà, phu nhân Bertram càng tầm thường hơn bây giờ, và chẳng ai có thể giữ bà Norris đúng mức. Nhưng, Mary ạ, em đừng nghĩ Maria Bertram quan tâm đến Henry. Chị chắc Julia cũng không, hoặc cô ấy sẽ không có trò tán tỉnh như tối qua với cậu Yates; Dù Henry với Maria là bạn tốt, chị nghĩ cô ấy rất thích Sotherton nên sẽ không thể không chung thủy.

- Em sẽ không cho cậu Rushworth nhiều cơ hội, nếu Henry xen vào trước khi các điều khoản được ký kết.

- Nếu cô nghi ngờ như thế, chắc là phải có gì rồi, và ngay sau khi vở kịch chấm dứt, chúng ta sẽ nói chuyện nghiêm chỉnh với cậu ấy, bắt cậu ấy quyết định và nếu cậu ấy nói là chưa có gì, chúng ta sẽ gửi cậu ấy đi xa một thời gian, dù cậu ấy là Henry đi nữa.

Julia rất đau khổ, dù bà Grant có nhận thấy hay không, và dẫu nó có thoát khỏi những sự chú ý của gia đình cô. Cô đã yêu và vẫn còn yêu, cô trải qua mọi nỗi khổ sở của một tính khí sôi nổi và hăng hái, có thể kéo dài sự thất vọng vì một mong mỏi thiết tha song phi lý, với cảm giác mạnh mẽ bị hành hạ. Trái tim cô nhức nhối và giận dữ, mà cô vốn giỏi an ủi những người đang cáu giận. Người chị mà cô vẫn quen nói năng thoải mái, thì nay trở thành kẻ thù lớn nhất của cô, họ xa lánh nhau, và Julia chẳng tốt đẹp gì hơn vì mong một kết cục đau đớn cho cuộc ve vãn đó, sự trừng phạt nào đó cho Maria vì tư cách đáng xấu hổ của bản thân, cũng như với cậu Rushworth. Không có sự sai lỗi hữu hình về tính tình hoặc khác biệt về quan niệm, ngăn cản họ trở nên thân thiết trong lúc sự quan tâm của họ giống nhau, hai chị em trong cuộc thử thách ấy dù không yêu mến nhau song đủ khuôn phép khiến họ khoan dung vừa đủ, đem lại cho họ danh giá hoặc lòng trắc ẩn. Maria cảm nhận được thắng lợi và theo đuổi mục tiêu của mình, không để ý đến Julia; Còn Julia chẳng bao giờ coi Maria là người đàng hoàng vì Henry Crawford, không tin rằng nó sẽ gây nên ghen tuông và rốt cuộc trưng ra vẻ lo âu công khai.

Fanny nhìn thấy hết và rất thương Julia, nhưng giữa họ không có sự giao hảo bề ngoài. Julia không buồn giao lưu, còn Fanny không dám tùy tiện. Họ là hai con người thật thà cô độc, hoặc chỉ gắn kết nhờ ý thức của Fanny.

Hai người anh và bà dì lơ là với sự xáo động của Julia và họ mù tịt về nguyên nhân thực sự, ắt phải đổ cho tâm trí họ quá bận rộn. Mà họ bận thật. Tom mê mẩn với nhà hát, chẳng nhìn thấy gì mà không liên hệ tới nó ngay lập tức. Edmund quay cuồng giữa sân khấu và vai thực của mình, giữa những yêu sách của cô Crawford và tư cách của riêng cậu, giữa tình yêu và tính kiên định, cũng chẳng quan sát được gì hết. Bà Norris quá bận xoay sở và chỉ đạo các vấn đề nho nhỏ nói chung của cả nhóm, trông nom các bộ trang phục khác nhau của họ với mưu chước tiết kiệm nên chẳng ai cảm ơn bà, và bà hả hê thu vén từng nửa curon ở chỗ này chỗ kia trong lúc vắng mặt ngài Thomas, nên chẳng còn rảnh rỗi mà theo dõi thái độ hoặc canh giữ hạnh phúc của các cháu gái.

Chương 18

Lúc này mọi việc đã vào guồng; nhà hát, nam nữ diễn viên, phục trang và mọi thứ khác, nhưng Fanny thấy dù không nảy sinh những trở ngại lớn như nhiều ngày trước, cả nhóm vẫn không có sự thích thú liên tục, và cô không được chứng kiến sự thống nhất và hài lòng lâu dài như cô đã thấy quá nhiều lúc khởi sự. Mọi người bắt đầu có những phật ý riêng. Edmund bực bội nhiều nhất. Mọi sự đều trái ý cậu. Tấm phông gửi từ thành phố mới bắt tay vào vẽ, tăng chi phí lên rất nhiều so với dự kiến ban đầu của họ. Anh trai cậu thay vì theo ý cậu là một buổi diễn riêng tư, cứ gặp gia đình nào trên đường cũng mời tuốt tuột. Bản thân Tom cũng bắt đầu cáu kỉnh vì phông làm chậm quá, và thấy khổ sở vì chờ đợi. Cậu đã học xong vai, nhằm nhận mọi vai vặt để kết hợp với vai Butler, và bắt đầu sốt ruột được diễn. Mỗi ngày trôi qua vô dụng càng làm tăng cảm giác tầm thường của các bạn diễn, và khiến cậu càng tiếc giá chọn vở khác.

Fanny luôn là một thính giả rất lịch sự, và thường là thính giả duy nhất, bị lôi vào vì những lời phàn nàn và mệt mỏi của phần lớn bọn họ. Cô biết rằng nói chung cậu Yates quá đỗi huênh hoang, Henry Crawford thất vọng vì cậu Yates, rằng Tom Bertram nói quá nhanh nên rất khó hiểu, rằng bà Grant làm hỏng mọi sự vì tiếng cười, rằng Edmund diễn kém, rằng thật bực mình khi phải làm bất cứ việc gì cùng cậu Rushworth, cậu ta chỉ muốn có người nhắc cho từng câu thoại. Cô cũng biết rằng cậu Rushworth thỉnh thoảng lại đưa một người nào đó đến nhắc vở cho cậu, cậu ta luôn phàn nàn trước cô và những người khác. Theo quan sát riêng, Fanny thấy cô chị họ Maria tránh né cậu Rushworth, và ngay từ cảnh đầu tiên giữa cô ta và cậu Crawford diễn tập quá thừa, rằng chẳng bao lâu cô đã có đủ mọi nỗi kinh hoàng vì những lời kêu ca của cậu ta. Ai cũng có vai diễn hoặc quá dài hoặc quá ngắn, không người nào chú tâm như cần phải thế, không ai nhớ phải vào từ bên nào sân khấu, họ chỉ phàn nàn mà không chịu quan sát bất kỳ hướng nào.

Fanny tin rằng cô cũng thích thú vô hại từ vở kịch, nhiều như bất cứ người nào trong bọn; Henry Crawford diễn tốt, và niềm vui của cô là lẻn vào bên trong nhà hát, chăm chú nhẩm lại màn đầu, bất chấp những cảm xúc kích động trong một số câu thoại dành cho Maria. Maria cũng được coi là diễn tốt, quá tốt, và sau một hoặc hai buổi tập đầu tiên, Fanny bắt đầu thành khán giả duy nhất của họ, lúc là người nhắc vở, lúc là người xem, và thường rất có ích. Theo đánh giá của Fanny, cậu Crawford là diễn viên cừ nhất, cậu ta tự tin hơn Edmund, biết suy xét hơn Tom, có tài và thị hiếu tốt hơn cậu Yates. Cô không thích Henry như thích một người đàn ông, nhưng phải thừa nhận cậu ta là diễn viên giỏi nhất, về điểm này không nhiều nhận xét khác cô. Thế mà cậu Yates kêu ầm ỹ là Henry vô vị, nhạt thếch, rồi cuối cùng ngày ấy cũng đến, khi cậu Rushworth quay sang cô, vẻ mặt ảm đạm và nói:

- Cô có nghĩ là chẳng có gì hay ho trong mọi chuyện này không? Dù có chết, tôi không thể thán phục cậu ta, và nói riêng giữa chúng ta thôi nhé, nhìn cái gã bé nhỏ, diện mạo tầm thường ấy huênh hoang là một nghệ sĩ tài ba, tôi thấy thật lố bịch.

Từ đó trở đi, thấy hy vọng của cậu Crawford tăng lên, sự ghen tuông cũ với Maria trở lại với cậu, và khá vất vả mới dẹp được, cũng là dịp cho cậu Rushworth hiểu được rằng bốn mươi hai câu thoại của cậu không phải là chuyện nhỏ. Cậu đã rất cố gắng để thoại khá hay, song chẳng ai mảy may nhận biết ngoài mẹ cậu. Thực ra, bà ta tiếc là vai của cậu không quan trọng mấy và trì hoãn đến trang viên Mansfield, cho đến khi trong các buổi tập, họ đủ hiểu được các cảnh của cậu, còn những người khác chẳng mong ước gì hơn khả năng nhớ lời của cậu, và ngay từ dòng đầu tiên, đã phải nhắc theo suốt phần còn lại. Fanny vốn là người từ tâm và giàu lòng trắc ẩn, biết cậu học lời vất vả biết chừng nào, nên sẵn lòng giúp cậu trong khả năng của mình, cố nhớ hộ cậu và học từng lời trong vai của cậu, nhưng không sốt sắng nhiều như cậu.

Chắc chắn cô có nhiều cảm nghĩ khó chịu, lo âu và e ngại, nhưng tất cả những thứ đó cùng nhiều việc khác đòi hỏi thời gian và sự chăm chút của cô, cô thấy mình vẫn còn xa mới bận bịu và có ích như họ, và không thể là người đồng hành trong những lo toan; chẳng ai yêu cầu gì cô lúc rảnh rỗi cũng như làm người bầu bạn. Sự rầu rĩ trong những hoạt động ban đầu của cô đã chứng tỏ là không có cơ sở. Thỉnh thoảng, cô có ích cho mọi người; có lẽ cô cũng thân ái như bất cứ người nào.

Vả chăng, còn nhiều thứ cần may vá người ta muốn cô giúp; bà Norris nghĩ tách cô khỏi những người khác cũng không hại gì, và rành rành trong kiểu nói của bà.

- Đi nào Fanny, - bà kêu to, - cháu rảnh rỗi quá nhỉ, đừng có lang thang từ phòng này sang phòng khác mà ngó nghiêng, thoải mái như thế nữa. Bác muốn cháu ở đây. Bác đang làm quần quật cho đến lúc đứng không vững, thiết kế áo choàng cho cậu Rushworth mà không được thêm mảnh satanh nào, giờ cháu hãy giúp bác, ghép chúng lại với nhau. Chỉ có ba đường may thôi mà, cháu có thể làm xong trong chớp mắt. Thật may cho bác nếu bác chẳng phải làm gì ngoài đóng vai điều hành. Bác có thể nói cháu là sướng nhất, nhưng nếu không người nào làm việc nhiều hơn cháu, chúng ta sẽ không đẩy công việc nhanh lên được.

Fanny lẳng lặng nhận việc, không hề cãi lại; Nhưng bà bác Bertram tốt bụng hơn đã nhận xét:

- Chẳng ai lấy làm lạ khi Fanny thích thú, dì nó ạ. Dì và tôi đã quen yêu mến diễn kịch, bây giờ tôi vẫn còn thích, khi nào tôi rảnh hơn một chút, tôi cũng định đến xem chúng tập. Vở gì vậy, Fanny, cháu chưa bao giờ kể cho ta nghe?

- Ôi chị ơi, xin đừng hỏi nó bây giờ; Fanny chẳng phải là người có thể nói chuyện và làm việc cùng một lúc được. Đó là vở Thề non hẹn biển.

- Cháu tin rằng tối mai sẽ diễn tập ba màn, - Fanny nói với bà bác Bertram, -và bác sẽ có dịp xem các diễn viên cùng một lúc.

- Tốt hơn hết chị hoãn lại cho đến lúc treo màn, - bà Norris xen vào, - độ một hoặc hai ngày nữa là treo màn, thiếu màn vở kịch sẽ rất ít cảm xúc. Em sẽ vô cùng sai lầm nếu chị không nhìn thấy tấm màn cuốn lên thành một tràng hoa lá tuyệt đẹp.

Phu nhân Bertram hình như sẵn sàng đợi. Fanny không thể chia sẻ sự bình tĩnh của bà bác, cô nghĩ đến ngày mai rất nhiều, vì nếu diễn tập cả ba màn, Edmund và cô Crawford sẽ đóng cùng nhau lần đầu tiên, màn thứ ba có cảnh hai người mà Fanny đặc biệt quan tâm, cô vừa mong mỏi vừa kinh hãi xem họ biểu diễn. Chủ đề của toàn bộ vở kịch là tình yêu, một cuộc hôn nhân vì tình do một quý ông thuật lại, rất ít lời tuyên bố về tình yêu của các vai nữ.

Fanny đã đọc và đọc lại cảnh này với bao đau đớn, nhiều cảm xúc băn khoăn và mong chờ xem họ diễn về nó như một tình huống quá ư thú vị. Cô không tin họ đã tập cảnh đó, dù là kín đáo.

Ngày hôm sau, kế hoạch cho buổi tối vẫn tiếp tục, sự nghĩ ngợi của Fanny vẫn không kém xáo động. Cô làm việc rất siêng năng dưới sự chỉ bảo của bà bác, nhưng sự cồn cào và lặng lẽ của cô che giấu tâm trạng rất lơ đãng và lo âu. Khoảng trưa, cô quyết bỏ việc đến căn phòng đằng Đông, chẳng muốn quan tâm đến gì nữa, và coi diễn tập màn đầu có cảnh Henry Crawford cầu hôn là vu vơ, ngay lập tức cô chỉ muốn có một mình, tránh tầm nhìn của cậu Rushworth. Lúc đi qua tiền sảnh, cô thoáng thấy hai phụ nữ từ nhà cha xứ tiến đến, khiến cô không càng muốn rút lui. Cô làm việc và suy ngẫm trong căn phòng đằng Đông suốt mười lăm phút, không bị quấy rầy thì có tiếng gõ nhẹ vào cánh cửa, sau đó là cô Crawford bước vào.

- Tôi đoán đúng không nào? Đây là căn phòng đằng Đông mà. Cô Price thân mến, xin cô tha lỗi, tôi đến tìm cô để nài xin cô giúp đây.

Fanny vô cùng ngạc nhiên, cô cố thể hiện thái độ lịch sự của chủ nhà và nhìn những chấn song sáng bóng của lò sưởi trống rỗng, áy náy.

- Cảm ơn cô, tôi ấm lắm, rất ấm. Cho phép tôi ở lại đây một lúc nhé, và làm ơn nghe hộ màn thứ ba của tôi. Tôi đã mang vở kịch ấy đến, nếu cô nhắc giùm, tôi sẽ rất biết ơn! Hôm nay tôi đến đây định tập cùng Edmund, chỉ hai chúng tôi thôi, nếu anh ấy không ngại. Nếu anh ấy ngại ngần, tôi sợ sẽ diễn không ăn ý với anh ấy, cho đến lúc tôi bạo hơn chút ít vì thực ra chỉ có một hoặc hai câu thoại thôi. Cô vui lòng chứ?

Fanny cam đoan vô cùng lịch thiệp, dù cô không thể nói ra bằng giọng thật bình tĩnh.

- Ý tôi là cô có tình cờ xem vai của tôi không? - Cô Crawford nói tiếp và mở cuốn sách. - Đây này. Ban đầu, tôi không nghĩ nhiều đến vai đó, xin hãy tin tôi. Cô nhìn câu thoại này, và đây, đây nữa. Làm thế nào tôi có thể nhìn vào mặt anh ta và nói những lời như thế? Cô có thể làm được không? Nhưng anh ấy là anh họ cô, nên sự việc sẽ khác hẳn. Cô phải tập cùng tôi, để tôi tưởng tượng cô là anh ấy, để tiến từng bước một. Thỉnh thoảng cô có vẻ mặt giống y như anh ấy.

- Tôi ư? Tôi sẽ cố gắng hết sức, nhưng tôi phải đọc vai này để tôi có thể nói ít nhất.

-Tôi cho rằng sẽ không có lời nào hết. Lẽ tất nhiên là cô có cuốn sách rồi. Giờ ta thử nhé. Trước hết, chúng ta phải có hai cái ghế bành để cô mang tới đằng trước sân khấu. Những cái ghế bành kia rất tiện ở phòng học, nhưng không dành cho nhà hát, tôi dám chắc thế. Chúng họp cho các cô bé ngồi, đá chân lung tung trong lúc học bài hơn. Gia sư của cô và bác cô có bảo chúng có lợi cho mục đích đó không? Có khi lúc này ngài Thomas chỉ cần tạt qua xem chúng tôi, ngài sẽ ban phúc cho, vì chúng tôi đang tập dượt ở khắp nơi trong nhà. Yates đang chiếm phòng ăn. Tôi nghe thấy tiếng anh ta lúc tôi đi lên gác, và lẽ tất nhiên nhà hát bị Agatha và Frederick, những người đang tập không biết mệt đó chiếm lĩnh. Nếu họ diễn không hay, tôi sẽ ngạc nhiên lắm. Mà này, năm phút trước tôi đã thoáng nhìn thấy họ, tình cờ đúng lúc họ cố không ôm nhau, có cả cậu Rushworth và tôi. Tôi thấy cậu ấy có vẻ hơi ngờ vực, nên tôi quay ngay đi và nói khẽ: “Chúng ta sẽ có một Agatha xuất sắc, cung cách của cô ấy có một cái gì đó như người mẹ, giọng nói và sắc mặt như người mẹ”. Tôi làm thế có đúng không? Cậu ta rạng rỡ mặt mày ngay lập tức. Giờ thì đến màn độc thoại của tôi.

Cô bắt đầu, còn Fanny tham gia và chỉ một ý nghĩ đơn giản là diễn thay Edmund đã khiến cô có cảm hứng mãnh liệt; Nhưng diện mạo và giọng nói yểu điệu của cô không thể giống đàn ông. Tuy nhiên, với một Anhalt như vậy, cô Crawford đã có đủ dũng khí, và họ tập được nửa màn thì có tiếng gõ nhẹ vào cánh cửa và sau đó, Edmund bước vào làm gián đoạn mọi thứ.

Ngạc nhiên, nhận biết và vui sướng xuất hiện trong từng người vì cuộc gặp gỡ này. Edmund đến với cùng lý do đưa cô Crawford tới, sự cảm thông và niềm vui của họ có lẽ kéo dài hơn là tạm thời. Cậu cũng mang theo cuốn sách và tìm Fanny, nhờ cô đọc lời thoại cùng cậu, và giúp cậu chuẩn bị cho tối nay, mà không hề biết cô Crawford có mặt trong nhà. Niềm vui và sự sôi nổi đưa họ đến với nhau thật to lớn, có thể sánh với một sự kết hợp và họ đồng thanh ca ngợi những việc làm tử tế của Fanny.

Cô không thể nhiệt tình bằng họ. Tinh thần cô giảm hẳn vì sự hào hứng của họ, cô cảm thấy mình gần như chẳng là gì với cả hai, chẳng còn là nguồn an ủi cho bất cứ người nào nữa. Lúc này, họ phải tập cùng nhau. Edmund đề nghị, thúc giục, nài xin, cho đến khi cô Crawford thoạt đầu rất miễn cưỡng, không còn từ chối được nữa, và Fanny chỉ còn là người nhắc vở và quan sát họ. Thực ra, cô đã đóng góp những lời nhận xét và phê bình đúng đắn, sốt sắng tập cùng và chỉ ra những thiếu sót của họ, nhưng ngoài cái đó ra, tình cảm trong lòng cô co lại, cô không thể hoặc không vượt qua nó được, cô phải tự kiềm chế để khỏi mạo muội trong những lời phê bình.

Cô tin rằng mình có quá nhiều, kể cả gộp lại lẫn tách riêng sự lương thiện và an toàn. Nhắc vở cho họ là quá đủ cho cô, đôi khi còn nhiều hơn là đủ, vì cô không thể lúc nào cũng chăm chú vào cuốn sách được. Quan sát họ, cô quên bẵng bản thân; xúc động vì phải cổ vũ tinh thần Edmund, có lần cô gấp trang và giở qua trang cần. Cô đổ tại quá mệt mỏi, được cảm ơn và thương xót; Ngoài việc xứng đáng với lòng thương của họ, cô còn hy vọng họ đoán đúng hơn. Cuối cùng, khi xong cảnh diễn, Fanny buộc phải thêm vào lời khen của cô ngoài lời họ khen nhau, và lúc chỉ còn lại một mình, hồi nhớ lại mọi chuyện, cô khá tin cách diễn của họ sẽ tự nhiên và cảm động, chắc sẽ bảo đảm cho lòng tin của họ và khiến cô rất khổ sở. Dù tác động của nó là gì đi nữa, cô phải chịu đựng đau đớn lần nữa trong ngày.

Cuộc diễn tập thông thường đầu tiên cả ba màn chắc chắn sẽ diễn ra vào buổi tối; Bà Grant và anh em Crawford đã về để có mặt ngay sau bữa tối, và ai cũng háo hức mong đợi. Dường như niềm vui được truyền đi nhân dịp này. Tom thích thú vì sắp tiến đến hồi kết, Edmund phấn chấn tinh thần vì cuộc tập dượt sáng nay, những phật ý nho nhỏ dường như được dàn xếp ở mọi nơi. Ai cũng mong ngóng và sốt ruột; các quý bà quý cô đến sớm, và các quý ông đi theo họ, đặc biệt là phu nhân Bertram, bà Norris và Julia có mặt ở nhà hát trước một giờ, lúc tròi còn sáng, tất cả chỉ còn đợi bà Grant và anh em nhà Crawford là bắt đầu.

Họ không phải đợi cô cậu Crawford lâu, nhưng còn bà Grant. Bà ta không đến. Tiến sĩ Grant kêu khó ở - điều mà cô em vợ không tin lắm - nên không thể thiếu vợ bên mình.

- Tiến sĩ Grant se mình, - cô ta nói, với vẻ trịnh trọng nhạo báng. - Ông ấy ốm vì hôm nay không nuốt nổi miếng gà lôi nào. Ông ấy kêu là thịt gà dai ngoách, gạt phăng đĩa đi, và phát ốm từ lúc đó.

Thật nản quá! Bà Grant vắng mặt là buồn hẳn. Tính cách vui vẻ và hay chiều ý của bà khiến bà luôn có ích cho họ, và lúc này bà càng cần thiết. Vắng bà, họ không thể biểu diễn, không thể hăng hái tập dượt. Sự dễ chịu của cả buổi tối đã mất. Còn phải làm gì nữa? Tom, vai Cottager, tuyệt vọng. Sau một lúc ngừng, bối rối, vài cái nhìn bắt đầu dồn vào Fanny, một hoặc hai người nói:

- Nếu như cô Price đọc được vai này.

Ngay lập tức, cô bị những lời năn nỉ bao vây, ai cũng đề nghị, cả Edmund cũng nói:

- Fanny, vai này không quá khó chịu cho em đâu.

Nhưng Fanny vẫn chùn lại. Cô không thể chịu nổi ý nghĩ đó. Tại sao cô Crawford không đóng vai đó? Hoặc tại sao cô không về phòng riêng, là nơi cô cảm thấy an toàn nhất, thay vì tham dự buổi diễn tập này? Cô biết nó sẽ khiến cô nhức nhối và buồn khổ, và cô biết nên tránh xa. Cô bị trừng phạt là đáng lắm.

- Cô chỉ cần đọc vai ấy thôi, - Henry Crawford nói, nhắc lại lời năn nỉ.

- Tôi tin rằng câu ấy có thể nói từng lời, - Maria bổ sung, - mml đây, cô ấy có thể thay bà Grant ở hai chục chỗ. Fanny, chị chắc em hiểu rõ vai này.

Fanny không thể từ chối, khi tất cả đều kiên trì, khi Edmund nhắc lại mong muốn của cậu với vẻ tin cậy trìu mến vào bản tính tử tế của cô, cô đành thua. Cô sẽ cố gắng hết sức. Mọi người hài lòng, và cô ở lại, run rẩy vì hồi hộp, trong lúc những người khác đã sẵn sàng bắt đầu.

Họ đã bắt đầu, và họ quá ồn ào, át cả tiếng động bất thường ở phần kia ngôi nhà, cửa phòng bỗng bật mở và Julia xuất hiện với bộ mặt thất thần và kêu lên:

- Cha tôi sắp đến! Lúc này ông đang trong tiền sảnh rồi!

Chương 19

Làm sao tả được nỗi kinh hoàng của cả nhóm? Với phần lớn, đây là lúc kinh hoàng nhất. Ngài Thomas đang ở trong nhà! Tất cả cảm thấy ngay lập tức. Chẳng có hy vọng che giấu sự áp đặt hoặc nhầm lẫn ở bất cứ nơi nào. Vẻ mặt của Julia là một thực tế hiển nhiên không thể chối cãi, sau những cái giật mình và các thán từ, trong nửa phút không ai thốt ra một lời; Mỗi người chọn một kiểu nhìn những người khác, và hầu hết đều cảm thấy đây là một cú đòn bất ngờ nhất, không đúng lúc nhất, kinh hoàng nhất! Có lẽ chỉ mình cậu Yates coi đây là sự đứt quãng bực mình cho buổi tối, còn cậu Rushworth cho là may mắn, còn mọi trái tim khác đều lắng xuống vì cảm giác tự lên án ở mức độ nào đó hoặc hoảng sợ mơ hồ, người nọ gợi ý người kia: “Chúng ta sẽ ra sao đây? Bây giờ biết làm gì?”. Một khoảng ngừng lặng khủng khiếp, ai cũng căng tai nghe tiếng các cánh cửa mở ra và tiếng bước chân đi qua.

Julia là người đầu tiên cử động và nói lại. Sự ghen tị và cay đắng tạm thời ngừng lại: sự ích kỷ chìm trong sự việc chung; Nhưng đúng lúc cô xuất hiện, Frederick đang chăm chú lắng nghe Agatha kể lể và ép bàn tay cô vào tim mình; Julia nhận thấy ngay điều này và cũng thấy rằng, mặc dù sửng sốt vì lời nói của cô, cậu vẫn đứng yên và giữ chặt bàn tay chị cô, trái tim bị tổn thương của cô lại rộn ràng vì đau đớn, mặt cô đỏ bừng như lúc trước vừa trắng bệch, cô quay ngoắt ra khỏi phòng và nói:

- Tôi chẳng việc gì phải sợ xuất hiện trước mặt cha tôi.

Sự ra đi của cô khuấy động những người khác; Cùng một lúc, hai anh trai cô bước tới, cảm thấy cần phải làm gì đó. Vài lời trao đổi giữa họ là đủ. Ý kiến nhận định tình thế không khác nhau, họ phải vào ngay phòng khách. Maria đi với họ vì cùng mục đích, cô là người dũng cảm nhất trong ba người; Chính tình huống đẩy Julia đi lại là sự cổ vũ ngọt ngào nhất cho Maria. Vào lúc đó, Henry Crawford vẫn giữ nguyên bàn tay cô, một khoảnh khắc thử thách đặc biệt và quan trọng, đáng giá bao năm tháng nghi ngờ và băn khoăn. Cô đón chào nó như một thái độ tha thiết của quyết tâm nghiêm túc nhất, giúp cô đủ sức gặp cha. Họ đi ra, hoàn toàn không chú ý đến cậu Rushworth hỏi đi hỏi lại:

-Tôi cũng đi cùng chứ? Hay không đi thì hay hơn? Không phải lúc cho tôi đi sao?

Nhưng họ chưa đi qua cửa, cậu Henry Crawford đành trả lời câu hỏi lo âu đó, khích lệ cậu ta phải tỏ lòng kính trọng ngài Thomas bằng mọi giá, không được chậm trễ, khiến cậu lật đật theo sau những người kia.

Fanny ra khỏi phòng cùng anh em Crawford và cậu Yates. Các anh chị họ chẳng để ý gì đến cô; còn cô vẫn biết thân phận mình kém cỏi, không bao giờ dám đòi hỏi tình yêu thương của ngài Thomas, chẳng bao giờ cô có ý xếp ngang hàng với các con của ngài, nên cô vui mừng ở lại sau và hưởng một khoảnh khắc dễ thở ngắn ngủi. Tâm trạng bối rối và lo âu của cô vượt quá mọi điều những người khác chịu đựng, bởi thực trạng của sự sắp đặt không còn vô tội để có thể tránh được đau khổ. Cô gần như ngất xỉu: sự khiếp sợ thường xuyên cũ với ông bác nay trở lại, cùng với sự thương xót Edmund và gần như với từng người trong nhóm vì tiến triển của sự việc lúc trước, sự lo lắng khôn tả vì lợi ích của Edmund. Cô tìm một chỗ ngồi, và cô quá run vì mọi ý nghĩ khiếp sợ, trong lúc ba người kia không kiềm chế được nữa, xả hết mọi nỗi bực bội và than vãn chuyến về sớm quá mong đợi như một sự kiện rủi ro nhất, và không hề thương xót, ước giá chuyến đi của ngài Thomas khốn khổ kia dài gấp hai lần, hoặc ngài vẫn còn ở lại Antigua.

Anh em Crawford sôi nổi về chủ đề này hơn cậu Yates, vì họ hiểu gia đình này rõ hơn và đánh giá chính xác hơn sự phiền lụy chắc chắn sẽ xảy ra. Họ biết là vở kịch chắc chắn sẽ bị huỷ, và cảm nhận được nhỡn tiền toàn bộ kế hoạch nhất định sẽ bị tiêu diệt. Trong khi đó, cậu Yates coi đấy chỉ là sự trì hoãn tạm thời, một tai họa cho buổi tối, có khi sau bữa trà, khi cuộc đón mừng ngài Thomas đã lắng xuống là lại diễn tập tiếp và biết đâu đang lúc rảnh rỗi, ngài lại thích chưa biết chừng. Anh em Crawford cười nhạo ý nghĩ ấy, và đồng tình lẳng lặng đi bộ về nhà ngay là đúng đắn nhất; Họ gợi ý cậu Yates đi cùng và ở chơi nhà cha xứ tối nay. Nhưng cậu Yates chưa bao giờ giao thiệp với những người mà cậu cho là vòi vĩnh cha mẹ hoặc tin cậy gia đình quá nhiều, nên không thể hiểu được bất cứ việc gì là cần thiết, cậu cảm ơn họ và nói “cậu thích ở lại để có thể biểu lộ sự kính trọng với ông già hào phóng vì ông ta đã về; Ngoài ra, cậu cho rằng những người khác bỏ chạy là không đúng”.

Fanny bắt đầu trấn tĩnh và cảm thấy nếu cô chần chừ nữa có vẻ là bất kính, khi chuyện này đã dàn xếp xong, các anh chị họ đã làm xong phận sự tạ lỗi, thấy họ chuẩn bị đi, cô bèn rời phòng và thực hiện bổn phận chán ngắt là trình diện ông bác.

Fanny thấy mình đến trước cửa phòng khách quá sớm, sau khi dừng lại một lúc đợi một thứ mà cô biết là không đến, vì can đảm mà ở ngoài thì không cánh cửa nào bù đắp cho cô, cô thất vọng xoay nắm cửa, những ngọn đèn của phòng khách và toàn bộ gia đình tề tựu ngay trước mặt cô. Lúc Fanny bước vào, tên cô vang vọng bên tai. Đúng lúc ngài Thomas nhìn quanh và nói:

- Fanny đâu? Tại sao ta không thấy Fanny bé bỏng của ta? - Rồi vừa nhìn thấy cô, ngài ân cần bước tới khiến Fanny vừa sửng sốt vừa thấm thía. Ngài gọi cô là Fanny thân mến, trìu mến hôn cô và vui vẻ ngắm nghía thấy cô lớn biết chừng nào! Fanny không biết nghĩ gì, nhìn vào đâu nữa. Người cô trĩu xuống. Trong đời, ngài chưa bao giờ đối xử tử tế, rất mực tử tế với cô như thế. Hình như thái độ của ngài đã thay đổi, giọng ngài nhanh vì tâm trạng vui vẻ, mọi sự khủng khiếp vì thái độ nghiêm trang của ngài chìm trong sự dịu dàng. Ngài kéo Fanny lại gần ánh sáng hơn và nhìn cô lần nữa - quan sát tỉ mỉ sức khỏe của cô, rồi tự trách mình khi thấy không cần hỏi, vì diện mạo của cô đã nói lên tất cả. Mặt cô thoáng ửng hồng tiếp theo sự xanh xao lúc trước, ngài tin rằng sức khỏe và vẻ đẹp của cô đã khá lên nhiều. Tiếp đó, ngài hỏi thăm gia đình cô, nhất là William. Sự ân cần nói chung của ngài khiến Fanny xấu hổ vì đã ít yêu quý ngài đến thế, đã coi chuyến trở về của ngài là một điều bất hạnh, và lúc đủ can đảm ngước nhìn vào mặt ngài, cô thấy ngài gầy hơn, vẻ mặt rám nắng, mệt mỏi và suy nhược vì công việc vất vả và khí hậu nóng nực, cảm giác âu yếm của cô tăng lên và cô xót xa nghĩ đến bao điều phiền toái sắp bùng ra với ngài.

Ngài Thomas là linh hồn thực sự của cả nhà, ngài gợi ý tất cả ngồi quanh lò sưởi. Ngài vốn là người nói chuyện hay nhất và hài lòng vì lại được ở nhà mình, là trung tâm của gia đình sau khi xa cách lâu đến thế, khiến ngài cởi mở và chuyện phiếm vui khác thường. Ngài sẵn sàng cho biết mọi tin tức về chuyến đi và trả lời bất cứ câu hỏi nào của hai con trai gần như trước khi hỏi xong. Công việc của ngài ở Antigua gần đây rất phát đạt, ngài đi thẳng từ Liverpool và đã có cơ hội đến nơi bằng tàu riêng, thay cho phải đợi tàu chở thư. Mọi chi tiết về các thủ tục và sự kiện, các chuyến đi và đến của ngài được trả lời gần như ngay lập tức lúc ngài ngồi cạnh phu nhân Bertram, nhìn vẻ hài lòng chân thành trên các gương mặt vây quanh ngài, tuy hơn một lần ngài tự ngừng lại, nhận xét rằng ngài thật may mắn thấy tất cả đều ở nhà - vì ngài về bất ngờ tất cả tập hợp cùng nhau như ngài vẫn mong ước, nhưng không dám tin. Cậu Ruskworth không bị bỏ quên, ngài tiếp cậu gần như thân hữu và bắt tay cậu nồng nhiệt ngay lúc vừa gặp, quan tâm rõ ràng đến mọi thứ gắn bó thân thiết với trang viên Mansfield. Diện mạo của cậu Rushworth chẳng có gì không vừa ý, và ngài Thomas ưng ngay.

Không người nào trong nhóm được ngài lắng nghe với niềm vui thuần khiết, nguyên vẹn như vợ ngài, bà quá ư hạnh phúc được gặp chồng, xúc cảm của bà càng thêm nồng nàn vì ngài trở về đột ngột, từ cái nơi khiến bà lúc nào cũng canh cánh lo âu suốt hai chục năm qua. Bà gần như xốn xang mất vài phút, và vẫn náo nức đến nỗi bỏ cả công việc, gạt con Pug sang một bên và dồn mọi chăm sóc và phần còn lại trên chiếc sofa cho chồng. Bà không hề băn khoăn có người làm vẩn đục niềm vui của bà. Trong khi ngài vắng nhà, bà đã sử dụng thời gian không chê vào đâu được, bà đã làm xong một tấm thảm lớn và rất nhiều mét tua; Bà trả lời thoải mái về hạnh kiểm tốt và những mục tiêu hữu ích của đám thanh niên cũng như của bà. Bà sung sướng được nhìn thấy ngài, nghe ngài trò chuyện, vui vẻ lắng nghe và những chuyện ngài kể đầy ắp toàn bộ nhận thức của bà, đến mức bà bắt đầu cảm thấy khủng khiếp biết bao nếu phải xa ngài, và không thể chịu nổi một chuyến vắng mặt dài của ngài.

Bà Norris không thể sánh với niềm hạnh phúc của chị gái. Không phải vì bà sợ ngài Thomas không tán thành tình trạng hiện tại của tòa nhà, đằng nào ngài cũng biết, theo đánh giá đã trở nên mù quáng của bà, chỉ nhờ sự thận trọng bản năng bà giấu vội tấm áo choàng bằng sa tanh hồng của cậu Rushworth lúc anh rể bước vào, và không lộ vẻ gì hốt hoảng. Nhưng bà phật ý vì cung cách trở về của ngài. Nó khiến bà chẳng còn việc gì để làm. Lẽ ra bà phải là người ra khỏi phòng, nhìn thấy ngài trước rồi loan tin vui khắp nhà, song có lẽ ngài Thomas rất tin vào thần kinh của vợ và các con, nên chẳng tìm bạn tâm giao nào ngoài người quản gia, và gần như theo ông ta vào ngay phòng khách. Bà Norris quyết giành bằng được một căn phòng bà luôn thu vén, dù ngài có đến hoặc chết cũng là thứ không được mở ra; Lúc này bà cố tỏ ra tất tưởi, lăng xăng tuy chẳng có gì phải hối hả, và tỏ ra quan trọng ở nơi chẳng cần gì ngoài sự thanh bình và yên lặng. Sợ ngài Thomas muốn ăn, bà bèn đến chỗ người quản gia với nhiều chỉ thị rắc rối và lăng mạ những người hầu bằng đủ thứ mệnh lệnh; Nhưng ngài Thomas kiên quyết từ chối bữa tối, ngài không muốn ăn gì và tốt hơn hết là đợi đến lúc uống trà. Lợi dụng các khoảng giải lao, bà Norris vẫn giục giã một thứ khác hẳn, và trong lúc thú vị nhất của cuộc hành trình về Anh, khi tiếng còi của tàu cướp biển Pháp réo to nhất, bà len qua lời kể của ngài, mời ngài ăn súp:

- Anh Thomas thân mến, một bát súp sẽ tốt cho anh hơn trà nhiều. Xin mời anh dùng.

Ngài Thomas không nao núng:

- Lúc nào dì cũng lo cho mọi người, dì Norris thân mến của tôi ạ, - ngài trả lời. - Nhưng quả thật, tôi không thích gì hơn là uống trà.

- Vâng, thưa phu nhân Bertram, vậy chị gọi trà ngay ạ, chị giục Baddeley nhanh lên một chút, tối nay nó hơi lề mề ấy. - Bà chộp ngay lấy ý này, còn ngài Thomas tiếp tục kể chuyện.

Cuối cùng là một lúc ngừng. Ngài đã dốc hết bầu tâm sự, và dường như đủ để ngài vui vẻ nhìn quanh; Nhưng khoảng lặng không dài: trong lúc phấn chấn, phu nhân Bertram trở nên hay chuyện, và không cần biết các con nghĩ sao khi nghe bà nói:

- Mình nghĩ sao khi thời gian gần đây đám trẻ giải trí bằng cách diễn kịch? Chúng đang tập dượt, mình ạ.

- Thật ư! Vậy các con diễn vở gì vậy?

- Ôi chao! Chúng sẽ kể với mình ngay đây.

- Chúng con sẽ kể sau ạ, - Tom vội vã nói, với vẻ vô tư lự giả tạo, - nhưng lúc này không đáng để cha phải nghe đâu ạ. Ngày mai cha nghe cũng được, thưa cha. Chúng con đang thử làm một cái gì đó để giải khuây cho mẹ, chỉ vừa mới trong tuần qua thôi, vừa tập vài cảnh, lặt vặt ấy mà. Từ đầu tháng Mười đến nay trời mưa không dứt, nên gần như chúng con phải ở trong nhà nhiều ngày với nhau. Từ hôm mồng Ba con không thể rờ đến khẩu súng săn. Ba ngày đầu còn có nhiều trò giải trí tàm tạm, nhưng từ đấy trở đi không thể làm gì hơn nữa. Hôm đầu tiên con vào rừng Mansfield, còn Edmund đến bãi trồng cây ngoài Easton, chúng con khiêng về nhà sáu cây gậy, mỗi đứa đã giết đến sáu con, nhưng con cam đoan là chúng con vẫn tôn trọng đàn gà lôi của cha như cha muốn. Con không nghĩ cha sẽ thấy các rừng cây của cha tệ hơn. Trong đời, con chưa bao giờ nhìn thấy rừng Mansfield đầy gà lôi như năm nay. Con mong rằng sắp tới, cha sẽ dành một ngày tiêu khiển, thưa cha.

Mối nguy hiện tại đã hết, và cơn nôn nao của Fanny lắng xuống. Trà sắp được bưng ra, và lúc ngài Thomas đúng dậy, nói rằng ngài không thể ở trong nhà lâu hơn mà không nhìn vào căn phòng riêng thân thiết của ngài, mọi sự bối rối lại trở về. Ngài rời đi trước khi kịp nghe bất cứ câu gì chuẩn bị cho những thay đổi chắc chắn ngài sẽ thấy ở nơi đó, và một khoảng lặng kinh hoàng tiếp ngay sau khi ngài khuất dạng. Edmund là người nói đầu tiên:

- Việc đã trót rồi, - cậu nói.

- Đến lúc phải nghĩ tới các vị khách của chúng ta, - Maria nói, vẫn cảm thấy bàn tay mình ép lên trái tim Henry Crawford, và ít quan tâm đến bất cứ việc gì khác. - Em để cô Crawford đâu rồi, Fanny?

Fanny thuật lại việc họ đã ra về và lời nhắn của họ.

- Cậu Yates chỉ có một mình, - Tom kêu lên. - Tôi sẽ đi kiếm cậu ta. Cậu ta sẽ không phải là một trợ lý tồi khi mọi việc vỡ lở.

Tom đến nhà hát, đúng lúc chứng kiến cuộc gặp mặt đầu tiên của cha với bạn cậu. Ngài Thomas vô cùng kinh ngạc khi nhìn thấy những ngọn nến đang cháy trong phòng ngài; cái nhìn của ngài quét một lượt và thấy nhiều dấu hiệu khác mới đây, đồ đạc nói chung rất lộn xộn. Giá sách đã chuyển khỏi chỗ trước cánh cửa phòng bi-a khiến ngài đặc biệt sửng sốt, nhưng vừa kịp ngạc nhiên thì đã nghe thấy nhiều âm thanh trong phòng bi-a làm ngài càng ngạc nhiên hơn. Có người nào đó đang nói chuyện rất to ở đấy - ngài không nhận ra giọng - và hơn cả nói chuyện, gần như reo lên. Ngài bước đến cửa, hoan hỉ vì sẽ biết ngay, và mở cửa ra, ngài thấy mình ở trên một sân khấu nhà hát, đối diện với một thanh niên đang huênh hoang, có vẻ như muốn đấm ngài ngã ngửa. Đúng lúc cậu Yates nhận ra ngài Thomas và cho rằng có khi đây là khởi đầu hay ho nhất trong suốt cuộc diễn tập, thì Tom Bertram bước vào đầu kia căn phòng và chưa bao giờ cậu thấy giữ bình tĩnh lại khó đến thế. vẻ trang nghiêm và ngỡ ngàng của cha cậu khi xuất hiện lần đầu trên một sân khấu thông thường, còn nam tước Wildenhaim sôi nổi dần dần biến thành cậu Yates tốt mã và thoải mái, cậu cúi chào và xin lỗi ngài Thomas vì cuộc biểu diễn như thế, với một tác phẩm đáng diễn khiến cậu mê mải, song cậu tin chắc không thể hay hơn. Nhà hát sẽ thành công rực rỡ.

Tuy vậy, phải mất một lát dung thứ cho những hình ảnh vui tươi. Tom cũng cần tiến tới và giới thiệu, vói những cảm giác ngượng ngập nhất. Ngài Thomas tiếp cậu Yates với sự chân thành đúng tính cách của ngài, nhưng rất không hài lòng vì bắt buộc phải làm quen theo kiểu mở đầu như thế này. Ngài đủ biết gia đình và những mối quan hệ của cậu Yates, nên khi nghe giới thiệu là “một người bạn đặc biệt”, thêm vào hàng trăm người bạn đặc biệt của con trai ngài, những người rất không được hoan nghênh, và khi ngài lại có mặt ở nhà, cần có sự khuôn phép, ăn nói đúng lúc, đúng nơi. Vận dụng mọi sự độ lượng mới cứu ngài Thomas khỏi cơn thịnh nộ, thấy mình ngơ ngác như thế ngay trong nhà mình, biến thành nơi trình diễn lố bịch trong cái nhà hát nhảm nhí, đẩy ngài vào một khoảnh khắc khiếm nhã, phải thừa nhận sự quen biết của một cậu thanh niên ngài cảm thấy không thể tán thành, sự dửng dưng phóng túng và nói năng ba hoa của cậu ta trong suốt năm phút gặp gỡ đầu tiên chứng tỏ cậu ta mới là nhất trong hai người ở nhà này.

Tom hiểu những suy nghĩ của cha và thành tâm mong sắp xếp để họ không thành kiến, cậu bắt đầu thấy rõ hơn trước kia lý do vi phạm của cậu, có thể vì cha cậu liếc nhìn lên trần và lớp vữa trát căn phòng, khi ngài hỏi số phận của cái bàn bi-a với vẻ khá nghiêm trọng, cậu không dám vượt quá sự tò mò cho phép. Vài phút là đủ cảm giác bất mãn từ mỗi bên, còn ngài Thomas buộc phải nói vài lời tán thành điềm tĩnh, đáp lại yêu cầu khẩn khoản, sốt sắng của cậu Yates. Cả ba người cùng trở lại phòng khách, vui vì đã dàn xếp xong mọi chuyện, vẻ trang trọng không bao giờ mất của ngài Thomas càng tăng.

- Ta vừa từ nhà hát của các con về, - ngài điềm tĩnh nói lúc ngồi xuống, - ta thấy khá bất ngờ. Nó rất gần phòng riêng của ta, và phải nói là ta thực sự ngạc nhiên, và không mảy may ngờ vực rằng việc biểu diễn của các con là nghiêm túc. Nó có vẻ làm khéo đấy và nhìn dưới ánh nến, ta cho đây hẳn là tác phẩm của ông bạn Christopher Jackson.

Rồi ngài thay đổi đề tài, bình thản nhấp từng ngụm cà phê và hỏi han công việc ở nhà với vẻ còn bình tĩnh hơn nữa. Nhưng cậu Yates không hiểu sâu sắc ý ngài Thomas, hoặc thiếu khiêm tốn, tế nhị, hoặc đủ liều lĩnh nên tự cho phép mình thuyết trình về nhà hát, trong lúc ngài còn bao việc khác để đỡ bị quấy rầy nhất, hành hạ ngài vì bao câu hỏi và nhận xét liên quan đến nó, rồi cuối cùng khiến ngài nghe toàn bộ câu chuyện về sự thất vọng của cậu ở Ecclesford. Ngài Thomas lắng nghe rất lịch sự, nhưng quá khó chịu vì sự không phải phép của cậu ta và suy nghĩ từ đầu đến cuối câu chuyện, ngài càng có nhận xét xấu về những thói quen của cậu Yates; và khi nghe xong, ngài không thể thông cảm hơn là một cái nghiêng đầu nhẹ.

- Đây là xuất phát cuộc biểu diễn của chúng con, - sau một lúc suy nghĩ, Tom nói. - Anh bạn Yates của con đã mang ý tưởng đó từ Ecclesford đến và phát triển nó như những thứ cha thấy, thưa cha, và con chắc rằng trước đây cha thường khuyến khích chúng con việc tương tự. Giống như dẫm lên một bãi đất cũ thôi ạ.

Cậu Yates nắm ngay lấy đề tài này của bạn, và ngay lập tức kể lể với ngài Thomas những việc họ đã và đang làm, thuật lại sự tiến triển dần dần ý tưởng của họ, đoạn kết vui vẻ của những khó khăn ban đầu, và tình trạng hiện tại đầy hứa hẹn của công việc, thuật lại mọi việc với sự thích thú mù quáng đến mức không nhận ra những cử chỉ bứt rứt của các bạn ngồi đó, họ biến sắc, bồn chồn, đằng hắng, ngọ nguậy nhưng không ngăn được cậu xoáy cái nhìn vào gương mặt - vầng trán ngăm ngăm của ngài Thomas nhíu lại, lúc ngài nhìn các cô con gái và Edmund với vẻ thẩm tra, nghiêm khắc, đặc biệt dừng lại ở Edmund, và nói một thứ ngôn ngữ, một kiểu quở trách, mắng mỏ mà cậu thấm thía tận tâm can. Fanny cũng cảm thấy không kém phần sâu sắc, cô đã dịch ghế vào đằng sau đầu sofa của bà bác để khỏi bị chú ý, và nhìn thấy mọi việc diễn ra trước mắt cô. Cô ước giá không bao giờ phải chứng kiến cái nhìn chỉ trích của ông bác với Edmund, và cảm thấy không đáng thế, thực sự là nó quá ư trầm trọng. Cái nhìn của ngài Thomas ngụ ý: “Cha đã tin cậy vào cách nhìn nhận của con, Edmund, còn con thì sao?”. Trong thâm tâm, cô quỳ lạy ông bác, trái tim cô tan nát: “Ôi, không, xin bác đừng nhìn anh ấy như thế. Bác hãy nhìn tất cả những người kia, nhưng xin đừng nhìn anh ấy!

Cậu Yates vẫn đang nói:

- Thưa ngài Thomas, tối nay lúc ngài về, chúng cháu đang tập dở. Chúng cháu đã tập dượt ba màn đầu, và toàn bộ không phải là không thành công. Hiện giờ cả nhóm đã giải tán, vì anh em Crawford đã về nhà, tối nay không thể làm gì nữa; Nhưng nếu ngài ban cho chúng cháu vinh dự được diễn vào tối mai, cháu không e ngại về kết quả. Là những người trình diễn còn non nớt, chúng cháu cầu xin sự độ lượng của ngài, ngài hiểu chứ ạ, chúng cháu cầu xin sự độ lượng của ngài.

- Sự độ lượng của tôi sẽ được ban phát, - ngài Thomas trang trọng đáp, -nhưng sẽ không có một cuộc diễn tập nào nữa. - Ngài mỉm cười thông cảm và nói thêm. - Tôi về nhà muốn vui vẻ và bao dung. - Rồi quay sang những người còn lại, ngài điềm đạm nói, - Trong những bức thư gần đây gửi từ Mansfield có nhắc tới cô cậu Crawford. Các con có thấy họ có sẵn sàng làm quen không?

Tom là người duy nhất sẵn sàng trả lời, nhưng cậu vốn là người chẳng quan tâm đến ai, chẳng tỵ nạnh với ai trong chuyện yêu đương hoặc biểu diễn, nên có thể nói tốt cho cả hai:

- Cậu Crawford là người hào hoa dễ thương nhất, em gái cậu ta là một cô gái xinh đẹp, dịu dàng, tao nhã và đáng yêu.

Cậu Rushworth không thể im được nữa:

- Xét về thực tế mà nói, tôi không bảo cậu ấy không hào hoa, nhưng anh có thể kể với phụ thân là cậu ta cao không quá một mét sáu, hoặc cậu ta lúc nào cũng ngỡ mình là một người điển trai.

Ngài Thomas không hiểu câu này lắm, và nhìn người nói với vẻ ngạc nhiên.

- Nếu tôi phải nói điều mình nghĩ, - cậu Rushworth tiếp tục, - thì theo tôi, các buổi tập rất không thú vị. Tôi không còn thích biểu diễn như lúc ban đầu. Tôi nghĩ chúng ta cứ thuê còn tốt hơn nhiều, chúng ta cứ ngồi đây với nhau thoải mái và chẳng phải làm gì hết.

Ngài Thomas lại nhìn, rồi đáp lại bằng một nụ cười tán thành:

- Ta rất mừng thấy những suy nghĩ của chúng ta về chủ đề này giống nhau. Nó cho ta sự thoả nguyện chân thành. Lẽ ra, ta nên thận trọng, tinh mắt và cảm nhận được nhiều thứ mà các con ta không cảm thấy, là lẽ đương nhiên thôi. Hơn nữa, tiêu chuẩn của ta là sự yên bình trong nhà, vì một ngôi nhà loại trừ mọi thú vui ồn ào, mà những thú vui của họ lại vượt quá. Nhưng ở tuổi các con mà cảm nhận được mọi điều này, là tình huống có lợi nhất cho các con và những người liên quan đến các con, và ta hiểu tầm quan trọng của một bạn đồng minh có trọng lượng như thế.

Ngài Thomas định dành cho ý kiến của cậu Rushworth những lời tốt đẹp hơn nhưng không nghĩ ra. Ngài nhận thấy không thể mong cậu ta là một thiên tài, nhưng là một thanh niên vững vàng, xét đoán đúng, với những ý niệm đúng hơn cả bài diễn thuyết của ngài, ngài có ý đánh giá cậu rất cao. Nhưng không thể, vì nhiều người không hề nhếch mép. Cậu Rushworth không biết làm gì với tình trạng đầy ý nghĩa như vậy, nhưng bằng vào những cái nhìn mà cậu nhận thấy, cậu quá ư hài lòng với ý kiến tốt đẹp của ngài Thomas, và cậu lặng thinh, cố hết sức giữ gìn sự đánh giá tốt đẹp ấy thêm chút nữa.

Chương 20

Sáng hôm sau, người đầu tiên Edmund nhìn thấy là cha cậu chỉ có một mình, cho cậu dịp trình bày thẳng thắn về toàn bộ kế hoạch biểu diễn này, chỉ bảo vệ phần đóng góp của mình trong mức có thể, rằng trong một khoảnh khắc tỉnh táo, cảm thấy động cơ của mình là xứng đáng, với nhận thức hoàn toàn chân thật rằng sự nhượng bộ của cậu có phần tốt vì làm cho ý kiến của cậu không bị nghi ngờ. Trong lúc minh oan cho bản thân, cậu cũng chú ý không nói gì nghiệt ngã về những người khác; Nhưng chỉ có hạnh kiểm của một người duy nhất mà cậu nhắc tới không cần biện hộ hoặc bào chữa tẹo nào:

- Tất cả chúng con, ít hay nhiều đều có lỗi, - Edmund nói, - tất cả, trừ Fanny. Fanny là người duy nhất có nhận định sáng suốt, rất nhất quán. Ý kiến của cô ấy không hề thay đổi, chống lại việc diễn kịch từ đầu chí cuối. Cô ấy lúc nào cũng nghĩ đó là nghĩa vụ với cha. Cha sẽ thấy Fanny có mọi điều cha mong muốn.

Ngài Thomas nhìn thấy mọi sai lầm của một kế hoạch như thế, với một nhóm người như thế, rõ ràng như con trai ngài đã từng giả định; Ngài cảm thấy nhiều điều không cần nói thành lời và bắt tay Edmund, ra ý hãy cố gạt đi cảm giác khó chịu và quên đi càng sớm càng tốt việc cậu đã coi thường bản thân ra sao, sau khi tòa nhà quét sạch mọi thứ gợi nhớ và trở lại đúng tình trạng của nó. Ngài không đụng phải sự phản kháng của những đứa con khác: ngài tin rằng họ cảm nhận được nỗi sợ hơn là liều đi tìm hiểu. Khiển trách trực tiếp và quét sạch mọi thứ chuẩn bị đi là đủ.

Tuy vậy, là người trong nhà, ngài không thể không nghĩ khi biết ý kiến thông qua cách hành xử của ngài. Ngài không thể không gợi ý cho bà Norris rằng ngài hy vọng lời khuyên của bà có thể ngăn ngừa được việc mà chắc chắn là bà không tán thành. Đám thanh niên rất thiếu chín chắn trong các dự tính này nọ, họ nên có những quyết định tốt hơn; Nhưng họ trẻ và ngoài Edmund ra, ngài tin rằng họ nhẹ dạ, và ngài ngạc nhiên hơn khi phải coi sự mặc nhận của bà trong phạm vi sai lầm của họ, sự đồng tình của bà trong các trò giải trí không thận trọng, và các trò tiêu khiển như thế lại được đề xuất. Bà Norris hơi lúng túng và gần như nín lặng như mọi lúc trong đời bà; Bà xấu hổ phải thú nhận là chưa bao giờ dám nhìn ngài Thomas trừng trừng, không phải phép như thế, vì ngài không chịu cho rằng bà không có ảnh hưởng, rằng bà đã nói song vô hiệu. Tài xoay sở duy nhất của bà là thoát khỏi chủ đề này càng sớm càng tốt, và chuyển dòng suy nghĩ của ngài Thomas vào hướng vui vẻ hơn. Trong những lời khen ngợi, bà cố nói xa nói gần đấy là do quan tâm chung đến sự thích thú và thoải mái của cả nhà, bà đã cố gắng và hy sinh nhiều trong những cuộc đi bộ vội vàng và di chuyển bất chợt khỏi phía lò sưởi riêng của bà, bà đã khéo léo bóng gió là đã trình bày tỉ mỉ về sự không tin cậy và tiết kiệm với phu nhân Bertram và Edmund, nhờ đó đã tiết kiệm được đáng kể những chi phí luôn phát sinh. Nhưng bà nói đến Sotherton là chính. Bà đã góp phần to lớn và vẻ vang nhất trong việc hình thành mối quan hệ với nhà Rushworth. Ở đó, bà là người bất khả chiến bại. Bà say sưa miêu tả đã biến sự ngưỡng mộ của cậu Rushworth với tiểu thư Maria có hiệu quả nhất.

- Nếu em không linh hoạt, - bà nói, - và tạo thời điểm tự giới thiệu với mẹ cậu ấy, rồi thuyết phục chị em đi thăm chuyến đầu tiên, chắc em còn ngồi ì ở đây, và chuyện đó chẳng có gì tiến triển, vì cậu Rushworth thuộc loại thanh niên nhã nhặn, nhún nhường, cần phải khích lệ nhiều, và nhiều cô gái lăn vào cậu ta nếu chúng ta không làm gì. Nhưng em đã dùng đủ mọi cách. Em sẵn sàng lôi trời xuống đất để thuyết phục chị gái em, rồi cuối cùng em đã làm được. Anh biết quãng đường đến Sotherton rồi đấy, mà lại đi vào giữa mùa đông, đường sá gần như không thể qua được, nhưng em đã thuyết phục được chị ấy.

- Tôi biết ảnh hưởng của dì đến phu nhân Bertram và các con tôi lớn biết chừng nào rồi, và điều tôi quan tâm không phải là...

- Ngài Thomas kính mến, giá ngài nhìn thấy tình trạng đường sá hôm ấy! Em tưởng chúng em không sao đi nổi, tuy nhà ta có tới bốn ngựa; Tội nghiệp lão xà ích đi cùng dì cháu em, lão rất tử tế, mặc dù khó mà ngồi trên ghế vì bệnh thấp khớp, em đã chữa cho lão suốt từ lễ thánh Misen. Rốt cuộc, em chữa cho lão khỏi, nhưng cả mùa đông lão rất yếu, và trong ngày hôm đó, trước khi khởi hành, em đã khuyên lão đừng liều, nhưng không sao ngăn được lão. Lúc lão đội tóc giả vào, em bảo: “Này lão xà ích, tốt hơn hết là lão đừng đi, phu nhân và tôi sẽ rất an toàn, lão biết Stephen vững vàng ra sao rồi đấy, và Charles hiện giờ thường xuyên dẫn đầu, nên tôi tin chắc không có gì phải sợ”. Tuy vậy, ngay sau đó em thấy là không ổn, lão gập cả người lại, em vốn ghét lo âu và lăng xăng nên không nói gì thêm nữa, nhưng mỗi cú xóc nẩy lên là tim em đau nhói thương lão, và khi đi vào những con đường làng gập gềnh ở Stoke, ở đấy sương giá và tuyết phủ kín đá lát, còn tệ hơn mọi thứ anh có thể hình dung, em rất xót cho lão. Và thương mấy con ngựa tội nghiệp nữa chứ! Nhìn thấy chúng căng người ra kéo! Anh thừa biết em thông cảm với đàn ngựa ra sao rồi đấy. Khi chúng em đến chân đồi Sandcroít, anh có biết em đã làm gì không? Anh sẽ cười em mất, nhưng em xuống xe và đi bộ. Em đã làm thế thật đấy. Dù không đỡ cho chúng được mấy, song ít ra cũng làm một cái gì đó, em không chịu nổi cảnh mình ngồi ung dung để các con vật quý báu kia gò lưng kéo lên. Em bị nhiễm lạnh nặng, nhưng em không quan tâm đến chuyên đó. Mục tiêu của em đã được thực hiện trong chuyến thăm viếng ấy.

- Tôi hy vọng chúng ta sẽ luôn coi cuộc làm quen ấy bõ mọi thứ vất vả gian nan. Cung cách của cậu Rushworth chẳng có gì nổi bật, nhưng tối qua tôi hài lòng vì quan điểm của cậu ta về việc ấy, cậu ta ưa thích sự êm ả của gia đình hơn là cái trò biểu diễn hối hả và lộn xộn. Hình như cậu ta cảm nhận đúng như ta có thể mong.

- Vâng, đúng thế ạ, anh càng hiểu cậu ta anh sẽ càng quý. Cậu ấy không phải là người sáng láng nhưng có đến một ngàn điều tốt! Cứ nhìn cách cậu ấy tôn kính anh đến mức em bật cười, vì ai cũng coi đấy là công của em. Hôm qua bà Grant nói: “Tôi thề với bà, bà Norris ạ, nếu cậu Rushworth là con trai bà, cậu ấy cũng không thể kính trọng ngài Thomas hơn”.

Ngài Thomas chịu thua, bị những lời thoái thác chặn đứng và nguôi giận vì sự tâng bốc của bà ta. Ngài buộc phải bằng lòng với lời thuyết phục rằng chỉ vì muốn những người bà yêu quý vui vẻ, nên sự ân cần của bà đôi khi áp đảo cả óc suy xét.

Buổi sáng hôm ấy ngài thật bận rộn. Trò chuyện với mọi người chỉ là một phần nhỏ. Ngài phải phục hồi những mối lo toan thông thường trong sinh hoạt của trang viên Mansfield, xem xét kỹ lưỡng người hầu và quản gia - kiểm tra và tính toán - rồi trong những lúc giải lao, ngài tản bộ vào chuồng ngựa, khuôn viên và đồn điền gần nhất. Chủ động và có phương pháp, ngài không chỉ làm xong mọi việc trước khi phục hồi vị trí ông chủ trong nhà ở bữa trưa, mà còn bảo thợ mộc phá dỡ những thứ đã dựng lên gần đây ở phòng bi-a và thải hồi họa sĩ vẽ phông, để biện minh cho niềm tin dễ chịu của ngài ít nhất dài đến tận Northampton. Người họa sĩ vẽ phông đi rồi, mới chỉ làm hỏng sàn một phòng, làm mòn hỏng những miếng bọt biển của viên xà ích, khiến năm trong số người hầu phụ mất việc và bất mãn. Ngài Thomas mong hôm sau hoặc hai ngày sau sẽ xoá sạch những thứ lưu niệm bên ngoài, kể cả việc thiêu hủy toàn bộ bản sao vở Thề non hẹn biển đã tháo tung trong nhà, vì phải đốt sạch sành sanh mới thỏa mắt ngài.

Lúc này, cậu Yates bắt đầu hiểu các ý định của ngài Thomas, dẫu trước kia đã được nghe nói. Cậu và bạn ra ngoài săn bắn gần hết sáng hôm ấy, Tom lợi dụng cơ hội để giải thích, thật ra để biện bạch cho sự khó chịu của cha mình, vốn đã được lường trước. Cậu Yates cảm thấy đây là một việc sâu sắc hết mức. Đây là lần thứ hai thất vọng theo cùng một kiểu, là ví dụ gay gắt cho vận rủi; Cậu phẫn nộ vì vở kịch bị coi là không thanh tao với bạn cậu và cô em gái của bạn, cậu tin rằng nhất định cậu sẽ công kích vị nam tước về sự vô lý này, và tranh cãi với ông ta cho ra lẽ. Lúc ở trong rừng Mansfield và trên đường về nhà, cậu Yates tin rằng đây là một hành động dũng cảm, nhưng lúc họ ngồi quanh bàn, trong con người ngài Thomas có một cái gì đó khiến cậu Yates thấy cứ mặc ngài đeo đuổi con đường riêng của mình là khôn hơn, và chống lại là điên rồ. Trước kia, cậu chưa bao giờ biết những người cha khó chịu, và thường sửng sốt vì những phiền phức do họ gây ra, nhưng trong đời, cậu chưa bao giờ gặp một người ở tầng lớp đó, khắt khe về mặt đạo đức đến khó hiểu, chuyên quyền đến bỉ ổi như ngài Thomas. Cậu không phải là người cam chịu, nhưng vì lợi ích của các con ngài, và có lẽ vì biết ơn thứ nữ của ngài là cô Julia, cậu Yates dự định ở lại thêm vài ngày nữa dưới mái nhà của ngài.

Buổi tối trôi qua bề ngoài có vẻ êm ả, dù gần như tâm trí người nào cũng rối bời. Ngài Thomas cần đến tiếng nhạc của các cô con gái để che giấu sự thiếu hòa hợp thực sự. Maria đang rất lo âu. Với cô, đây là một kết quả rất xấu vì cậu Rushworth đã bày tỏ ý kiến của mình ngay lập tức, cô bối rối vì đã một ngày trôi qua, sự việc chẳng tiến triển gì. Suốt sáng nay, cô mong gặp cậu và vẫn chờ cậu suốt buổi chiều. Cậu Rushworth đã lên đường, mang tin quan trọng về Sotherton từ sớm, và cô phấp phỏng mong đợi được giải thích trực tiếp với cậu, tránh cho cậu phiền lòng ngay khi cậu trở lại. Họ cũng không gặp ai từ nhà cha xứ, không một người nào, không nghe một tin tức gì ngoài một bức thư ngắn thân mật của bà Grant chúc mừng và hỏi thăm phu nhân Bertram. Đây là ngày đầu tiên trong rất nhiều tuần các gia đình tách ròi hoàn toàn. Trước kia, kể từ đầu tháng Tám, chưa lần nào họ không tụ tập bằng kiểu này hoặc kiểu khác qua hai mươi tư giờ. Một ngày buồn bã và băn khoăn, rồi ngày hôm sau tuy không phải là tai họa nhưng cũng không khá hơn mấy tí. Vài khoảnh khắc vui vẻ háo hức sau nhiều giờ khổ sở vô cùng. Henry Crawford lại xuất hiện trong nhà, cậu đến cùng tiến sĩ Grant đang nóng lòng muốn bày tỏ sự kính trọng với ngài Thomas. Họ được dẫn vào phòng điểm tâm vào giờ khá sớm, có mặt phần lớn mọi người trong nhà. Ngay khi ngài Thomas đến, Maria vừa vui sướng vừa lo âu giới thiệu người cô yêu với cha. Cảm xúc của cô thật khó xác định, và cứ thế đến vài phút sau khi cô nghe thấy tiếng Henry Crawford ngồi ghế giữa Tom và cô, khẽ hỏi Tom liệu có dự định phục hồi vở diễn sau sự gián đoạn vui vẻ này không (cậu lịch sự liếc nhìn ngài Thomas), vì nếu có, cậu sẽ xác định thời điểm trở lại Mansfield vào bất cứ lúc nào cả hội yêu cầu; Cậu sắp đi Bath gặp ông chú, không được chậm trễ, nhưng nếu có triển vọng tiếp tục diễn Thề non hẹn biển, cậu nhất định sẽ tham gia, cậu sẽ phá vỡ mọi cam kết khác, cậu sẽ tác động đến ông chú để tham dự bất cứ khi nào họ muốn. Vở kịch không nên hủy vì sự vắng mặt của cậu.

- Từ Bath, Norfolk, London, York, bất cứ nơi nào tôi có thể ở, - Henry nói, -tôi sẽ tham gia với các bạn từ bất kỳ nơi nào ở nước Anh, vào giờ được báo.

Thật may là lúc đó, Tom phải nói chứ không phải là cô em gái. Cậu nói ngay, rất trôi chảy:

-Tôi rất tiếc vì anh sắp đi, nhưng vở kịch đó của chúng ta đã kết thúc rồi, tất cả đã chấm dứt (cậu nhìn cha đầy ý nghĩa). Ngày hôm qua, họa sĩ đã bị đuổi và ngày mai, sẽ còn lại rất ít thứ của nhà hát. Tôi đã biết rằng vở đó sẽ bị như thế ngay từ đầu. Anh đi Bath sớm thế. Anh sẽ chẳng tìm thấy ai ở đó đâu.

- Đây là thời gian thường xuyên của chú tôi.

- Anh định bao giờ thì đi?

- Có thể hôm nay tôi tới Banbury.

- Anh dùng chuồng ngựa của ai ở Bath? - là câu hỏi tiếp theo, và trong lúc họ bàn chủ đề này, Maria, người thiếu cả tự hào lẫn cương quyết, đang chuẩn bị chia sẻ ý nghĩ của mình với sự bình tĩnh khá tốt.

Cậu quay sang cô, nhắc lại những lời vừa nói, chỉ với vẻ mềm lòng và thể hiện sự nuối tiếc mạnh hơn. Nhưng sự thể hiện và vẻ mặt của cậu có ích gì? Cậu sắp ra đi, và nếu không phải là tự nguyện, thì cũng là ý định tự nguyện giữ khoảng cách, vì ngoài việc vin vào ông chú, tất cả những lời cam kết của cậu toàn do cậu bịa ra mà thôi. Cậu có thể nói đến sự cần thiết, nhưng cô biết cậu độc lập. Bàn tay kia đã ép chặt tay cô lên ngực cậu! Lúc này cả bàn tay lẫn trái tim đều bất động và thờ ơ như nhau! Ý chí đã nâng đỡ cô, nhưng nỗi thống khổ trong lòng cô thật dữ dội. Cô phải cam chịu (cô không ngờ phải chịu) nông nỗi này, phải nghe thứ ngôn ngữ trái hẳn với hành động của cậu, hoặc chôn vùi những cảm xúc rối loạn dưới vẻ chừng mực của tầng lớp thượng lưu. Vẻ lịch thiệp chung chung của cô được cậu nhận ra ngay tức khắc, và lúc này, nó được công khai thừa nhận là cuộc viếng thăm chia tay, diễn ra rất ngắn ngủi. Cậu ra đi, cậu chạm vào bàn tay cô lần cuối cùng, cậu đã cúi chào từ biệt, và ngay lập tức, cô thấy tất cả tình trạng cô độc dành cho cô. Henry Crawford đã đi rồi, đi khỏi tòa nhà, và trong vòng hai giờ nữa sẽ ra khỏi giáo xứ, và thế là chấm dứt mọi hy vọng mà tính phù phiếm, ích kỷ của cậu đã khơi dậy trong lòng Maria và Julia Bertram.

Có lẽ Julia vui mừng vì cậu ra đi. Cô bắt đầu chán ghét sự có mặt của cậu; Nếu Maria không giành được cậu, lúc này cô đủ bình tĩnh bỏ qua mọi nỗi thù hằn. Cô không muốn bị phơi bày cộng thêm tình trạng bị ruồng bỏ. Henry Crawford đi rồi, thậm chí cô còn cảm thấy thương chị gái.

Tinh thần nhẹ nhõm hơn làm Fanny hân hoan đón nhận tin tức. Cô đã nghe tin vào bữa trưa và cảm thấy đây là một ân huệ. Những người khác nói đến tin đó với vẻ nuối tiếc, công lao của ngài được tôn vinh với nhiều mức độ tình cảm khác nhau, từ sự chân thành của Edmund bị coi là quá thiên vị đến sự vô tư lự của mẹ cậu, thuật lại toàn bộ tin tức như đọc thuộc lòng. Bà Norris bắt đầu nhìn quanh và tự hỏi sự say mê Julia với cậu ta đã thành số 0, và gần như sợ, thấy mình tắc trách khi thúc đẩy sự việc đó. Nhưng bà bận bịu như thế, làm sao có thể giữ cho hành động của cô ta sánh kịp những mong muốn của cô?

Một hoặc hai ngày sau, cậu Yates cũng ra đi. Ngài Thomas là người vui nhất vì sự ra đi của cậu, ngài muốn được một mình với gia đình, sự hiện diện của một người hợm hĩnh như cậu Yates chắc chắn gây cảm giác khó chịu; Nhưng với cậu ta, vốn tầm thường và trơ tráo, lười nhác và xa hoa, thì đây là kiểu bực mình nhất. Cậu ta là người chán ngắt, nhưng vì là bạn của Tom và được cô Julia ngưỡng mộ, nên trở thành hung hăng. Ngài Thomas hoàn toàn dửng dưng với việc cậu Crawford đi hay ở, nhưng ngài chúc cậu Yates một chuyến đi vui vẻ, ngài tiễn cậu tới cửa tiền sảnh và thật sự mãn nguyện. Cậu Yates đã ở lại để thấy việc phá dỡ mọi thứ chuẩn bị làm nhà hát ở Mansfield, hủy bỏ mọi thứ dính dáng đến vở kịch, cậu rời tòa nhà trong trạng thái yên bình vốn là đặc điểm chung của nó, còn ngài Thomas nhìn cậu ra đi và hy vọng rũ bỏ được thứ tệ hại nhất liên quan đến chuyện kịch cọt, và là thứ cuối cùng khiến ngài nhớ tới sự tồn tại của nó.

Bà Norris đã dỡ bỏ một thứ khỏi tầm mắt ngài, có thể làm ngài bực dọc. Tấm màn bà đã chỉ huy tài tình và thành công như thế, được tháo ra và đưa về nhà bà, đúng lúc bà đang rất cần tấm vải len tuyết dài màu xanh lá cây.

Chương 21

Chuyến trở về của ngài Thomas tạo nên sự thay đổi khác thường về nhiều mặt trong gia đình, không chỉ riêng với vở Thề non hẹn biển. Dưới sự lãnh đạo của ngài, trang viên Mansfield biến đổi hẳn. Vài người cùng hội cùng thuyền ra đi và tinh thần của nhiều người khác buồn bã hẳn, mọi thứ đơn điệu và u ám so với thời gian vừa qua, một gia đình buồn rười rượi hiếm khi phấn chấn. Sự giao thiệp với nhà cha xứ ít hẳn. Nói chung, trong thời gian này, ngài Thomas rút khỏi nhiều mối thân tình, nhất là những quan hệ ngài không thích, huỷ mọi cuộc hẹn trong một quý. Nhà Rushworth là gia đình duy nhất mới thêm vào mà ngài còn muốn giao du.

Edmund không băn khoăn gì với những cảm nghĩ của cha, cũng không tiếc nuối bất cứ ai ngoài ngài bà Grant.

- Nhưng họ, - cậu nhận xét với Fanny, - có quyền đòi hỏi chứ. Họ dường như thuộc về chúng ta, dường như là một phần trong gia đình ta vậy. Anh mong cha hiểu rõ hơn về việc họ đã rất quan tâm đến mẹ và các con gái của cha trong lúc ông đi vắng. Anh e rằng có khi họ cảm thấy bị bỏ lơ. Nhưng thực ra, cha anh không hề quen biết họ. Cha rời nước Anh một năm, họ mới đến đây. Nếu hiểu họ hơn, ông sẽ coi trọng việc giao du với họ sao cho xứng đáng, vì trong thực tế, họ gần như là loại người ông mến. Đôi khi, chúng ta thiếu nhiệt tình với nhau; các em gái của anh dường như chẳng hăng hái gì, còn Tom chắc chắn không hoàn toàn thoải mái. Ông bà Grant sẽ làm chúng ta phấn chấn, khiến những buổi tối trôi qua vui vẻ hơn ở với cha.

- Anh nghĩ thế sao? - Fanny nói. - Theo em, bác sẽ không thích thêm bất kỳ người nào. Em cho rằng bác coi trọng cảnh thanh bình, êm ả và chỉ mong muốn yên tĩnh trong phạm vi gia đình. Em thấy có vẻ không được thế, vì anh em mình nghiêm trang hơn hồi trước; ý em là trước khi bác xuất ngoại. Em còn nhớ là trước kia chúng ta cũng tương tự như thế này, chẳng bao giờ dám cười đùa khi có mặt bác. Có phần nhút nhát nữa. Em không thể nhớ lại các buổi tối trước kia của chúng ta đã từng vui vẻ, trừ khi bác trai ra thành phố. Em tin rằng không một người trẻ tuổi nào thích như thế ở nhà.

- Anh nghĩ là em đúng, Fanny ạ, - cậu trả lời sau một lát đắn đo. - Anh tin rằng những buổi tối của chúng ta trở lại y như cũ hơn là có vẻ mới. Sự mới lạ ở trong tính sôi nổi của họ. Chỉ vài tuần lễ đã đem lại ấn tượng mạnh biết chừng nào! Anh cảm thấy như trước kia chúng ta chưa bao giờ được sống như thế.

- Em vẫn nghĩ em trầm lặng hơn những người khác, - Fanny nói. - Với em, các buổi tối dường như không dài. Em thích nghe bác trai kể chuyện về miền Tây Ấn. Em có thể lắng nghe bác suốt một giờ liền. Nó khiến em thích thú hơn nhiều thứ khác, em có thể nói là em không giống những người khác.

- Sao em dám nói như thế? - (Cậu mỉm cười). - Em muốn được bảo em là người duy nhất không giống những người khác, vì em thông minh hơn và kín đáo hơn? Nhưng có bao giờ em hoặc bất cứ người nào được anh khen chưa, hở Fanny? Hãy đến chỗ cha anh, nếu em muốn được khen. Ông sẽ làm em thoả lòng. Cứ hỏi bác em nghĩ gì, rồi em sẽ nghe đủ lời khen ngợi, và dẫu phần lớn con người em đúng là như thế, cuối cùng em sẽ phải kiên nhẫn chịu đựng và tin vào cách nhìn nhận cũng như vẻ đẹp trí tuệ của ông.

Cách nói ấy chẳng có gì mới mẻ với Fanny, song cũng làm cô bối rối.

- Bác em cho rằng em rất xinh, Fanny thân mến ạ, và đó chỉ là vấn đề lâu hay chóng thôi. Mọi người ngoài anh sẽ làm nhiều hơn cho việc đó nhiều hơn, bất cứ ai ngoài em sẽ phẫn nộ vì trước kia em không được coi là xinh lắm, nhưng sự thực là cho đến lúc này, bác em chưa lần nào khen em và bây giờ vẫn thế. Nước da em và cả thân hình đã tươi đẹp lên nhiều, và em đã có thái độ bình tĩnh hơn nhiều lắm! Này Fanny, đừng quay đi như thế, không chỉ bác em nghĩ thế đâu. Em phải quen với ý nghĩ em là người đáng nhìn lắm chứ. Em phải cố không để ý đến việc em đang thành một phụ nữ xinh đẹp.

- Ôi chao! Anh đừng nói thế, xin anh đừng nói thế, - Fanny kêu lên, càng đau đớn thêm vì những cảm xúc mà Edmund không hề nhận ra; Nhưng thấy cô khổ sở, cậu lại bồi thêm, và chỉ làm nó nghiêm trọng thêm, - Bác trai hiện rất hài lòng vì em, anh chỉ mong em có thể trò chuyện với bác nhiều hơn thôi. Em là một trong những người quá lặng lẽ trong nhóm người buổi tối.

- Nhưng em đã nói chuyện với bác nhiều hơn trước đấy chứ. Em chắc là thế mà. Tối qua, anh có nghe thấy em hỏi bác về việc buôn bán nô lệ không?

- Có, và anh rất mong em hỏi câu này tiếp câu khác. Bác sẽ rất đẹp lòng khi được hỏi thêm nữa.

- Em cũng ước ao làm thế, nhưng cứ im phăng phắc ấy! Trong khi các anh các chị ngồi không nói một lời, hoặc hình như chẳng thích thú gì đề tài ấy, em không dám hỏi nữa. Em nghĩ bộc lộ sự tò mò và thích thú với thông tin của bác trai mà hẳn là bác mong muốn các con gái bác cảm nhận, có vẻ như em muốn chơi trội, không có lợi cho họ vậy.

- Cô Crawford rất đúng khi một hôm nào đấy đã nói rằng hình như em sợ được chú ý và khen ngợi khi những người phụ nữ khác bị bỏ lơ. Bọn anh đã nói chuyện về em lúc ở nhà cha xứ, và đấy là lời cô ta. Cô ấy rất sáng suốt. Anh chưa biết người nào có tính cách đặc sắc như thế. Với một cô gái, thật là khác thường! Chắc chắn cô ấy hiểu em hơn nhiều người đã biết em từ lâu. Anh có thể hiểu được nhiều thứ khác từ những lời bóng gió sắc sảo ngẫu nhiên, những lúc như tình cờ, rằng cô ta có thể xác định nhiều điều tế nhị mà không thể cấm được. Anh tự hỏi cô ấy nghĩ gì về cha anh! Chắc cô ấy khâm phục vì ông điển trai, tao nhã bậc nhất, phong thái tôn quý và trước sau như một; Nhưng đôi khi, có lẽ thái độ dè dặt của ông hơi lạnh lùng. Anh cảm thấy nếu gặp gỡ, chắc họ sẽ mến nhau. Ông sẽ thích tính sôi nổi của cô ấy, còn cô ấy rất có khiếu đánh giá được sức thu hút của ông. Anh mong họ gặp nhau thường xuyên hơn! Anh hy vọng cô ấy sẽ không có gì không thích khi ở bên ông.

- Chắc cô ấy phải biết là rất an toàn vì được anh quan tâm mọi nhẽ, - Fanny nói và thở dài nhẹ, - và hiểu cô ấy đến thế. Còn mong muốn trước hết của ngài Thomas chỉ có gia đình cũng rất tự nhiên thôi, cô ấy chẳng thể bàn cãi điều gì. Em dám nói rằng sau một thời gian, cứ cho là thời gian bất đồng là một năm, chúng ta sẽ lại tụ tập theo cách tương tự.

- Đây là tháng Mười đầu tiên cô ấy ở nông thôn kể từ tuổi ấu thơ. Anh không biết vùng đó gọi là Tunbridge hay Cheltenham; và tháng Mười còn nặng nề hơn, anh có thể thấy bà Grant rất lo cô ấy thấy Mansfield tẻ ngắt khi mùa đông tới.

Fanny có thể nói nhiều, nhưng không nói gì động chạm đến khả năng của cô Crawford thì an toàn hơn, nào tài năng, sự nhiệt tình, tầm quan trọng, bạn bè của cô ta, vì e rằng sẽ lộ ra những nhận xét không mấy tốt đẹp. Chí ít cũng đáng để hoãn sự biết ơn vì nhận xét tử tế của cô Crawford về mình, và cô nói lảng sang chuyện khác.

- Ngày mai, bác em sẽ ăn trưa ở Sotherton, cả anh và anh Tom nữa. Bọn em sẽ có một nhóm nho nhỏ ở nhà. Em mong bác có thể tiếp tục quý mến cậu Rushworth.

- Không được đâu, Fanny. Sau chuyến thăm ngày mai, cha anh sẽ bớt ưa thích cậu ta, vì chúng ta có đến năm giờ liền bầu bạn. Nghĩ đến cả một ngày ngớ ngẩn mà khiếp, nếu không xảy ra chuyện gì xấu hơn sau ấn tượng để lại cho ngài Thomas. Ông không thể bị lừa gạt lâu hơn được nữa. Anh thấy thương cho cả bọn, và sẽ làm gì đó để cậu Rushworth và Maria không bao giờ gặp nhau nữa.

Thực ra, trong quý này, sự chán ngán cứ treo lơ lửng trên đầu ngài Thomas. Không phải vì mọi thiện ý với cậu Rushworth, cũng không phải vì cậu ta chiều ý ngài khiến ngài không nhận thấy một phần sự thật, rằng cậu Rushworth là một thanh niên thua kém về phẩm chất, dốt nát trong công việc cũng như trong sách vở, ý kiến nói chung không ổn định và dường như không hề nhận biết được mình là ai.

Ngài từng mong đợi một cậu con rể khác hẳn, và bắt đầu cảm thấy nghiêm trọng vì lợi ích của Maria, ngài cố gắng hiểu tình cảm của cô. Chỉ cần quan sát tí chút, ngài biết rằng sự thờ ơ là tình trạng có lợi nhất cho họ. Cô đối với cậu Rushworth lơ đễnh và lạnh nhạt. Có lẽ cô không thích cậu ta. Ngài Thomas quyết định nói chuyện nghiêm túc với cô. Thuận lợi là một cuộc đính ước lâu dài và công khai, song cô không phải hy sinh hạnh phúc vì nó. Có lẽ cậu Rushworth được chấp nhận vì sự quen biết quá ngắn ngủi, và khi hiểu cậu hơn, hẳn cô đang hối tiếc.

Ngài Thomas ân cần và khoan thai trò chuyện với cô; Sau khi kể về những e ngại của ngài, tìm hiểu mong muốn của cô, nài nỉ cô cởi mở và thành thật, ngài quả quyết rằng nên coi thường mọi điều phiền phức và những liên quan đến việc từ bỏ, nếu cô cảm thấy bất hạnh trong tương lai. Ngài sẽ hành động và giải thoát cho cô. Lắng nghe cha, Maria đấu tranh trong giây lát, và chỉ giây lát thôi. Khi cha cô ngừng nói, cô đã có thể trả lời ngay lập tức, dứt khoát và không hề bối rối. Cô cảm ơn cha quan tâm tới cô, ngài đúng là một người cha chu đáo, nhưng chắc là ngài nhầm dù là nhỏ nhoi nhất, khi ngỡ cô mong muốn phá vỡ cuộc đính ước, hoặc ngài cho rằng cô thay đổi ý kiến gì đó. Cô rất coi trọng chí khí và tính tình của cậu Rushworth, và không hề ngờ vực gì niềm hạnh phúc sẽ có với cậu.

Ngài Thomas toại nguyện, và có lẽ quá đỗi vui mừng vì đã nêu ra vấn đề mà theo suy xét của ngài, có thể điều khiển những người khác. Đây là một liên minh mà phải từ bỏ, ngài không tránh khỏi đau đớn, ngài lập luận như thế. Cậu Rushworth còn đủ trẻ để tiến bộ; cậu phải và sẽ tiến bộ trong xã hội thượng lưu. Nếu bây giờ Maria có thể nói một cách chắc chắn về hạnh phúc với cậu, nói một cách không hề định kiến là tình yêu mù quáng, thì nên tin cô. Tình cảm của cô chắc không sâu sắc, ngài chưa bao giờ nghĩ thế, nhưng vì thế sự an nhàn của cô sẽ không giảm đi, và nếu cô không cần chồng là người dìu dắt, có tính cách xuất sắc, thì chắc chắn mọi việc sẽ có lợi cho cô. Một cô gái khéo sắp xếp sẽ không lấy chồng vì tình, nói chung không ngoài những gắn bó với gia đình mình, Sotherton gần Mansfield hẳn là sự cám dỗ lớn nhất và rất có thể là nơi đem lại những niềm vui tử tế và vô tội nhất. Ngài Thomas lập luận như thế, và vui mừng thoát khỏi sự khó chịu vì đoạn tuyệt, băn khoăn, tai tiếng và nhục nhã, vui mừng giữ được một cuộc hôn nhân sẽ mang lại cho ngài thêm sự kính trọng và ảnh hưởng, và ngài rất sung sướng nghĩ rằng mọi tính toán của cô con gái có lợi nhất cho mục đích này.

Cuộc trao đổi với cô khép lại thật mãn nguyện cho ngài. Cô rất mừng vì bảo vệ được số phận mình khỏi đứt đoạn, cô tự nguyền giữ Sotherton, và bảo đảm thoát khỏi khả năng để cậu Crawford hân hoan chi phối hành động của cô, phá hủy tương lai của cô và quyết định trong tương lai sẽ cư xử thận trọng hơn với cậu Rushworth, để cha cô không thể nghi ngờ cô lần nữa.

Ngài Thomas theo sát con gái suốt ba hoặc bốn ngày sau khi Henry Crawford rời Mansfield, trước khi tình cảm của cô lắng lại, trước khi cô từ bỏ mọi hy vọng về cậu ta hoặc trở thành kẻ thù vĩnh viễn của cậu ta, câu trả lời của cô có thể khác hẳn. Nhưng sau ba hoặc bốn ngày, khi không trở về, không thư từ, không tin nhắn - không hề có triệu chứng nào của một trái tim ủy mị, không còn hy vọng gì vào lợi thế của xa cách, tâm trí cô đủ bình tĩnh để tìm kiếm mọi an ủi mà lòng kiêu hãnh và tự hành hạ mình đem lại.

Henry Crawford đã hủy hoại sự vui sướng của cô, nhưng không biết mình đã làm việc đó; Lẽ ra cậu ta không nên phá hoại lòng tin của cô, phong thái của cô, và cả sự thành công của cô nữa. Lẽ ra cậu ta không phải nghĩ cô đang bị ghìm chặt ở Mansfield vì cậu, từ chối Sotherton và London, độc lập và huy hoàng vì lợi ích của cậu. Sự độc lập càng cần thiết hơn bao giờ hết, ở Mansfield càng cảm thấy cần nó hơn nhiều. Càng ngày, cô càng thấy khó chịu đựng sự giam giữ mà cha cô áp đặt. Sự tự do vì cậu vắng mặt lúc này trở nên vô cùng cần thiết. Cô phải thoát khỏi cha và Mansfield càng sớm càng tốt, tìm sự an ủi cho tâm hồn bị tổn thương trong vận may và hậu quả, trong sự hối hả bận rộn và cõi nhân gian. Cô đã quyết định và không đổi thay.

Với những cảm xúc như vậy, trì hoãn, kể cả trì hoãn những sự chuẩn bị công phu sẽ có hại, còn cậu Rushworth không thể sốt ruột kết hôn hơn cô. Cô đã hoàn tất mọi chuẩn bị quan trọng trong đầu, sẵn sàng cho cuộc sống vợ chồng vì chán ghét gia đình, sự kìm hãm và tĩnh lặng; Cô khổ sở vì cảm giác yêu thương không được thỏa mãn và bất chấp người đàn ông cô kết hôn là ai. Việc còn lại là chờ đợi. Sửa soạn các xe ngựa và đồ đạc mới có thể phải đợi đến London và mùa xuân, khi thị hiếu của cô có thể chính xác hơn.

Về mặt này, những công việc chủ yếu đã được thoả thuận, có vẻ như chỉ cần vài tuần lễ là đủ sắp xếp cho đám cưới.

Bà Rushworth sẵn sàng về ở ẩn, nhường cho cô gái may mắn được con trai yêu quý của bà lựa chọn; Đầu tháng Mười, bà đã dọn đến Bath, kể cả người hầu nam, nữ của bà, xe ngựa của bà, tài sản thừa kế thực sự của bà, phô trương những vật kỳ diệu của Sotherton trong các bữa tiệc tối của bà - có lẽ hưởng thụ kỹ càng trong các bàn đánh bài sôi nổi, điều bà chưa từng làm tại Sotherton; Trước khi đến giữa tháng diễn ra lễ cưới, Sotherton đã sẵn sàng đón nữ chủ mới.

Đó là một đám cưới rất hợp thức. Cô dâu ăn vận vô cùng thanh lịch, hai phù dâu thua kém đúng mức, cha cô dẫn đường, mẹ cô đứng tay cầm muối, xúc động đợi, dì cô cố khóc, và tiến sĩ Grant làm lễ rất cảm động. Không có gì chê trách khi dân trong vùng bàn tán, ngoài việc chiếc xe chở cô dâu, chú rể và Julia từ cửa nhà thờ đến Sotherton vẫn là xe ngựa cậu Rushworth dùng từ một năm trước. Còn mọi nghi thức khác trong ngày cưới đều được kiểm soát nghiêm ngặt nhất.

Lễ cưới xong và họ đã ra đi. Ngài Thomas khắc khoải đúng như một người cha phải cảm thấy, và phu nhân thực sự xáo động cũng điều dễ hiểu, nhưng may thay đã xong. Bà Norris sung sướng nhất được trợ giúp mọi việc trong ngày, bà ở cả ngày tại trang viên để nâng đỡ tinh thần bà chị và uống một hoặc hai cốc vại chúc sức khỏe cậu và bà Rushworth, bà rất hân hoan vì đã tác thành cuộc hôn nhân này, bà đã làm mọi thứ và không ai đắc thắng bằng bà, vì trong đời, bà đã từng nghe đủ điều bất hạnh của cuộc sống vợ chồng, hoặc thấu hiểu từng li từng tí trong việc sắp xếp của cháu gái diễn ra trước mắt bà.

Cặp vợ chồng trẻ dự định sau vài ngày sẽ đến Brighton và thuê một ngôi nhà ở đó vài tuần lễ. Nói chung, bất cứ nơi nào cũng là mới mẻ với Maria, và Brighton luôn vui tươi, vào mùa đông cũng như mùa hè. Khi sự thích thú mới mẻ đã hết, sẽ là lúc đến London rộng lớn hơn.

Julia đi cùng họ đến Brighton. Từ khi sự kình địch giữa hai chị em chấm dứt, họ dần dần khôi phục sự thông cảm trước kia, chí ít cũng là những người bạn thích đáng để làm cho nhau vui trong thời gian này. Là bạn đồng hành ngoài cậu Rushworth trong ngày trọng đại đầu tiên trở thành phu nhân, Julia háo hức không kém Maria vì sự mới mẻ và vui thích, dù cô không phải đấu tranh quá nhiều mới đạt được và có thể chịu đựng vị thế cấp dưới dễ dàng hơn.

Cuộc ra đi của họ tạo nên sự thay đổi rõ ràng ở Mansfield, một lỗ hổng lớn cần thời gian để lấp đầy. số người trong nhà giảm đi nhiều, dù gần đây các tiểu thư Bertram ít làm gia đình vui vẻ, song không thể không thấy thiếu vắng. Ngay phu nhân cũng nhớ họ, còn Fanny - cô em họ vốn dịu hiền càng nhớ nhung biết chừng nào, cô thơ thẩn khắp nhà và nghĩ đến họ, cảm thông với họ, với mức độ thương nhớ mà họ chẳng bao giờ làm gì để xứng đáng!

Chương 22

Fanny quan trọng hẳn lên vì các chị họ của cô đã ra đi. Giờ Fanny là cô gái duy nhất trong phòng khách, là người chiếm giữ duy nhất phần thú vị trong gia đình mà cô vẫn nhún nhường là kẻ thứ ba, cô được ngắm nhìn hơn, nghĩ đến nhiều hơn so với từ trước đến nay. “Fanny đâu rồi?” không còn là câu hỏi hiếm thấy, ngay lúc cô vừa vắng mặt, vì sự thích hợp của bất kỳ người nào đó.

Fanny không chỉ lên giá ở trong nhà, mà cả ở nhà cha xứ. Từ khi ông Norris qua đời, gần như cô chỉ vào ngôi nhà này hai lần mỗi năm, bỗng nhiên cô trở thành vị khách được mời mọc và chào đón, nhất là với cô Mary Crawford trong một ngày tháng Mười ảm đạm và bẩn thỉu. Bà Grant thực sự mừng vì cô em gái có sự thay đổi và dễ dàng tự dối mình rằng nhờ có Fanny, bà đang làm một việc tử tế nhất và tạo cho cô em nhiều dịp có ý nghĩa nhất, đổi mới trong việc ép cô ghé thăm thường xuyên.

Bà Norris sai Fanny vào làng vì vài việc vặt, cô bất ngờ gặp trận mưa rào gần nhà cha xứ, và từ một cửa sổ, cô được phát hiện đang gắng sức tìm chỗ trú dưới các cành cây và lá còn sót lại của một cây sồi ngay bên ngoài cơ ngơi. Cô đã từ chối một người hầu lễ phép, nhưng khi tiến sĩ Grant đích thân cầm ô ra ngoài, cô vội vào nhà nhanh hết mức có thể. Cô Crawford tội nghiệp vừa trầm ngâm suy ngẫm, nản lòng vì trận mưa buồn vừa thở dài vì kế hoạch tập luyện sáng hôm đó bị hỏng, và mất cơ hội gặp gỡ bất cứ người nào ngoài họ trong hai mươi tư giờ sau, thì có tiếng ồn nho nhỏ ở cửa trước và rất mừng thấy cô Price ướt đẫm ở tiền sảnh. Giá trị của một sự kiện trong ngày mưa ở nông thôn hiển hiện trước mắt cô. Cô lập tức linh hoạt hẳn lên, và một trong những hành động có ích nhất cho Fanny là nhận ra cô ướt sũng và mang cho cô quần áo khô. Còn Fanny, sau khi buộc phải nhận mọi sự chú ý này, được các nữ chủ và cô hầu xúm xít giúp đỡ, cô xuống tầng dưới và ở lỳ trong phòng khách suốt một giờ trong lúc mưa vẫn rơi.

Hai chị em cô Crawford đối xử với Fanny rất mực ân cần và dễ chịu, còn Fanny tin rằng có thể đến thăm họ không theo cách này, và đoán trước sau một giờ, thời tiết nhất định quang đãng, cô đỡ phải xấu hổ để xe ngựa của tiến sĩ Grant đưa về nhà, một điều mà cô rất ngại. Ngại ở nhà lo lắng vì cô vắng mặt trong thời tiết thế này, vì cô ra ngoài chỉ có hai bà bác biết, nên cô thừa hiểu rằng sẽ chẳng ảnh hưởng đến ai, bà Norris tin chắc cô trú trong một ngôi nhà tranh nào đó suốt lúc trời mưa, còn bà Bertram lại càng tin là như thế.

Trời bắt đầu sáng hơn, Fanny nhận thấy trong phòng có một cây đàn hạc, bèn hỏi vài câu về nó và tỏ ý rất muốn được nghe, và thú thật rằng - nghe chừng khó tin - từ ngày đến trang viên Mansfield, cô chưa được nghe đàn hạc lần nào. Fanny thấy việc đó rất đơn giản và tự nhiên. Từ ngày có cây đàn, cô chưa đến nhà cha xứ, vì chẳng có lý do gì; Nhưng cô Crawford vốn rất tinh với mong muốn của Fanny, dính líu đến tình trạng bị bỏ lơ của cô. Sau đó: “Tôi chơi cho cô nghe nhé?” và “Cô biết chơi không?” là những câu hỏi tiếp theo với trạng thái sốt sắng, vui vẻ nhất.

Cô Crawford chơi đàn, cô sung sướng vì có một thính giả mới, và lại là một thính giả rất cảm kích, đầy ngạc nhiên vì cuộc biểu diễn và biểu lộ không thiếu tinh tế. Cô chơi cho đến lúc cái nhìn của Fanny lạc ra ngoài cửa sổ, thấy thời tiết tốt hơn nhiều và nói cô phải đi thôi.

- Cứ đợi mươi lăm phút nữa, xem thời tiết ra sao đã, - cô Crawford nói. - Đừng chạy ngay ra ngoài lúc trời vừa tạnh mưa. Những đám mây kia trông còn đáng ngại lắm.

- Nhưng chúng bay qua mà, - Fanny nói. - Tôi đã quan sát rồi. Thời tiết này xuất phát từ phương Nam.

- Nam hay Bắc, tôi biết có một đám mây đen lúc tôi nhìn thấy. Cô đừng lao ra ngoài trong thời tiết đáng sợ này. Hơn nữa, tôi muốn chơi một bản rất hay cho cô nghe thêm chút nữa, bài này anh Edmund thích nhất đấy. Cô phải ở lại nghe bản nhạc ưa thích của anh họ cô chứ.

Fanny cảm thấy cô cần ở lại, và dẫu không đợi nghe hết câu mới nghĩ đến Edmund, một kỷ niệm như thế khiến cô hiểu rõ thêm ý thích của cậu, và cô hình dung cậu ngồi trong căn phòng này không biết bao nhiêu lần, có khi ngồi đúng chỗ cô đang ngồi lúc này, say sưa lắng nghe khúc nhạc yêu thích, cô cảm thấy âm hưởng và biểu cảm của nó thật tuyệt vời; Dù bản thân cũng thích, song cô vui vì bất cứ thứ gì cậu thích, đến phần cuối cô càng sốt ruột muốn ra về hơn trước. Cô chân thành đề nghị lần khác cô sẽ đến, bất cứ khi nào có thể để nghe đàn hạc, cô cảm thấy cần làm thế, nếu ở nhà không phản đối.

Nguồn gốc của sự khá thân mật giữa họ diễn ra như thế, trong vòng nửa tháng sau khi tiểu thư Bertram ra đi, sự thân mật ấy là kết quả của việc cô Crawford đang mong mỏi thứ mới mẻ, mà trong tình cảm của Fanny lại có chút ít. Trong hai hoặc ba ngày sau, Fanny đến chơi hàng ngày, gần như bị mê hoặc, không thể không đến, không phải vì yêu quý cô Crawford, không phải vì cho rằng mến cô ta, cũng không hề có cảm giác bổn phận phải tìm kiếm gì đó, mà xuất phát từ sự thích thú không mấy cao thượng trong câu chuyện của cô ta hơn là trò giải trí đặc biệt, cô ta thường thích thú nhận xét bất lợi khi nhắc đến người khác một cách đùa cợt hoặc đó chính là những người mà Fanny mong được tôn trọng. Tuy nhiên Fanny vẫn đến, và họ cùng tản bộ trong khoảng nửa giờ trong vườn cây của bà Grant, khoảng này trong năm thòi tiết ấm áp khác thường. Thỉnh thoảng, họ đánh bạo ngồi xuống một trong những cái ghế dài không được che chắn kỹ, có khi ở lại đó cho đến lúc Fanny thốt ra những lời dịu dàng về sự êm đềm của mùa thu kéo dài, bỗng một cơn gió lạnh bất chợt, làm vài cái lá vàng cuối cùng gần đó rơi lả tả, buộc họ đứng dậy và đi bộ cho ấm người.

- Nơi này đẹp quá, rất đẹp, - một hôm, lúc đang ngồi với nhau, Fanny nhìn quanh và nói. - Mỗi lần đi vào vườn cây này, tôi lại ngạc nhiên vì chúng lớn nhanh và đẹp đến thế. Ba năm trước, ở đây chẳng có gì ngoài một hàng rào cây lởm chởm về phía cao hơn của cánh đồng, chưa bao giờ nghĩ đến thứ gì khác hoặc có thể thành cái gì, thế mà bây giờ thành nơi dạo chơi, và khó mà nói giá trị nhất là tiện lợi hay là trang trí, có lẽ ba năm nữa chúng ta có thể quên, gần như quên bẵng trước kia nó như thế nào. Thời gian và sự biến đổi của trí tuệ con người tuyệt diệu biết bao! - Tiếp theo dòng suy nghĩ, cô nói thêm, - Nếu có khả năng nào đó của chúng ta có thể gọi là hơn những thứ khác, tôi nghĩ đó là ký ức. Có thể nói trong mọi loại khả năng, những thất bại và hay thay đổi của ký ức khó hiểu hơn bất kỳ năng lực nào của trí óc chúng ta. Trí nhớ đôi khi rất dai, có ích và dễ bảo, bối rối và yếu đuối ở một số mặt, còn ở những mặt khác nó lại bạo ngược và ngoài tầm kiểm soát! Chúng ta cứ tin chắc là mỗi cách lại có sự huyền diệu riêng, nhưng khả năng quên và nhớ của chúng ta hình như tìm ra quá khứ một cách khác thường.

Cô Crawford, dửng dưng và lơ đễnh, không nói gì; Còn Fanny nhận thấy thế, bèn bắt đầu óc nghĩ đến một thứ cho là ắt phải thú vị.

- Có lẽ tôi ca ngợi là không lễ phép, song tôi rất ngưỡng mộ thị hiếu của bà Grant thể hiện trong những thứ này. Con đường tản bộ giản dị một cách kín đáo, không quá ư cầu kỳ!

- Phải, - cô Crawford đáp cho xong, - nó rất hợp cho một nơi loại này. Người ta không nghĩ đến quy mô ở đây, nói riêng giữa chúng ta thôi nhé, cho đến khi tôi tới Mansfield, tôi chưa hề hình dung một cha xứ ở nông thôn lại khao khát có một bụi cây hoặc bất cứ thứ gì đại loại như vậy.

- Còn tôi rất vui được nhìn thấy cây cối xanh tươi, lớn nhanh! - Fanny đáp. -Người làm vườn của bác tôi thường nói rằng đất ở đây tốt hơn ở quê ông ta, hình như vì thế cây nguyệt quế và thường xanh mọc sum suê! Cây thường xanh! Nó đẹp đẽ, niềm nở và tuyệt vời biết bao! Khi nghĩ đến nó, người ta ngạc nhiên vì sự đa dạng của thiên nhiên biết chừng nào! Chúng ta biết rằng ở một số nước, cây cối rụng lá là một trạng thái, song nó không làm con người đỡ sửng sốt khi cùng một loại đất, cùng một mặt trời nuôi dưỡng các loài cây khác hẳn nhau theo thói quen và quy luật sinh tồn của chúng. Cô sẽ cho tôi là khoa trương cường điệu, nhưng mỗi khi đi ra ngoài, nhất là khi ngồi ở ngoài trời, tôi rất hay rơi vào tình trạng ngạc nhiên này. Người ta không thể chú mục một một sản phẩm tự nhiên thông thường mà không tưởng tượng lan man.

- Nói thật nhé, - cô Crawford đáp, - tôi nghĩ giống như câu của ông Doge[27] nổi tiếng tại triều đình vua Louis XIV, có thể tuyên bố rằng tôi chẳng thấy gì lạ trong vườn cây này cũng như mình đang ở đó. Nếu có người kể với tôi rằng, một năm trước nơi này là nhà tôi, có lẽ tôi sẽ mất tháng này sang tháng khác làm việc ở đây, chắc chắn tôi không tin họ! Mà tôi đã ở đây gần năm tháng rồi đấy! Hơn nữa, là năm tháng lặng lẽ nhất tôi trải qua.

- Tôi tin rằng quá lặng lẽ với cô.

- Về lý thuyết, tôi nên nghĩ thế, nhưng, - mắt cô sáng lên khi nói, - nói chung tôi chấp nhận, và chưa bao giờ trải qua một mùa hè vui vẻ đến thế. Nhưng giờ đây, - cô trầm ngâm hơn và hạ giọng, - không thể nói nó sẽ đi đến đâu.

Tim Fanny đập nhanh, cô cảm thấy không thể chịu nổi sự ngờ ngợ hoặc nài nỉ thêm nữa. Tuy nhiên, cô Crawford hào hứng tiếp luôn:

-Tôi vốn là người tỉnh táo, còn lâu mới cam chịu sống ở miền quê lâu hơn tôi muốn. Tôi nghĩ ở nông thôn nửa năm thì thú vị, rất thú vị nữa kia, dù trong bất cứ hoàn cảnh nào. Một ngôi nhà tao nhã, kích thước vừa phải là trung tâm của các mối quan hệ gia đình - những cuộc đính ước liên miên giữa họ - điều khiển sự giao du hạng nhất trong vùng, được kính trọng có lẽ vì dẫn đến những tài sản lớn hơn và ngoài những trò giải trí vui vẻ chẳng có gì tệ hơn là trò chuyện riêng tư với người mà người ta cảm thấy là thú vị nhất đời. Chẳng có gì kinh khủng trong hình ảnh ấy, phải không cô Price? Cái người ta cần là không đố kỵ với chị Rushworth mới mẻ có một ngôi nhà như thế.

- Đố kỵ với chị Rushworth ư! - Fanny cố lắm mới nói được.

- Chứ sao, chúng ta sẽ rất tệ nếu khắt khe với chị Rushworth, vì tôi hân hoan chờ đón những giờ phút rất vui vẻ, tưng bừng và hạnh phúc. Tôi mong sang năm tất cả chúng ta đến Sotherton rất nhiều. Một cuộc hôn nhân như tiểu thư Bertram tạo nên sự may mắn chung, vì những niềm vui đầu tiên làm vợ cậu Rushworth ắt phải tràn ngập ngôi nhà của chị ấy và tổ chức những buổi vũ hội rộn rã nhất vùng.

Fanny im lặng, còn cô Crawford lại rơi vào suy ngẫm, vài phút sau cô bất chợt ngước nhìn và kêu lên:

- Ái chà! Anh ấy đây rồi.

Tuy nhiên, không phải cậu Rushworth mà là Edmund, lúc này cậu cùng bà Grant đi thẳng tới chỗ họ.

- Em gái tôi và cậu Bertram - tôi rất mừng là ông anh cả của cô đã đi rồi, nên cậu đây mới là cậu Bertram. Gọi là cậu Edmund Bertram nó nghi thức quá, và may thay, cậu em không thích thế, còn tôi thì ghét cay ghét đắng kiểu đó.

- Chúng tôi nghĩ khác sao được! - Fanny kêu lên. - Tôi thấy gọi là cậu Bertram nó lạnh nhạt và chẳng có ý nghĩa gì, hoàn toàn thiếu ấm áp và cá tính! Nó chỉ hợp với một quý ông, thế thôi. Nhưng trong tên Edmund có sự cao quý. Đây là tên của anh hùng và danh tiếng, của các vị vua, các ông hoàng và hiệp sĩ, hình như nó biểu lộ tinh thần thượng võ và những tình cảm nồng nhiệt.

- Tôi đồng ý với bà là bản thân cái tên đã hay rồi, còn Tướng công Edmund hay Ngài Edmund nghe đều hấp dẫn, nhưng cứ ngâm dưới trời giá lạnh, thì ngài và cậu Edmund cũng chất ngoẻo chẳng hơn gì một cậu John hoặc cậu Thomas. Nào, chúng ta đến chỗ họ và mắng họ vài câu vì dám ngồi ngoài trời, vào thời tiết này trong năm, nhé?

Edmund gặp họ với niềm vui đặc biệt. Đây là lần đầu tiên cậu thấy họ bên nhau, kể từ khi bắt đầu quen biết, và cậu rất hài lòng. Hiển nhiên là cậu mong muốn một tình bạn giữa hai con người thân thiết với cậu đến thế, ngoài sự tin cậy và thông cảm của người đang yêu, cậu không hề coi Fanny là người duy nhất, thậm chí là người thắng lớn hơn vì tình bạn này.

- Vâng, - cô Crawford nói, - xin anh đừng quở trách chúng tôi vì sự khinh suất này nhé? Anh nghĩ sao nếu chúng tôi ngồi đây chỉ nói chuyện về việc đó và năn nỉ nài xin không bao giờ làm thế nữa?

- Có lẽ tôi nên trách nếu một trong hai người ngồi một mình, nhưng cả hai hùa nhau làm sai thì tôi chỉ có thể bỏ qua mà thôi.

- Họ không ngồi lâu được đâu, - bà Grant nói, - vì lúc tôi đứng lên lấy khăn quàng, tôi đã nhìn thấy họ từ cửa sổ cầu thang, rồi sau đó họ mới tản bộ.

- Thực ra, - Edmund nói thêm, - ban ngày rất êm ả, hai người có thể ngồi vài phút, khó có thể coi là khinh suất. Thời tiết của chúng ta không phải lúc nào cũng xét đoán bằng lịch. Đôi khi, vào tháng Mười chúng ta có thể tùy tiện hơn trong tháng Năm.

- Xin lấy danh dự mà thề, - cô Crawford kêu lên, - cả hai người là những người bạn đáng chán và thiếu thông cảm nhất tôi từng gặp! Chẳng có gì khiến hai người phải lo lắng hết. Các vị không hề biết chúng tôi đang chịu đựng như thế nào, nói gì đến giá lạnh chúng tôi phải cảm thấy! Từ lâu tôi đã nghĩ cậu Bertram là một trong những người chọc tức tệ nhất, dùng mọi thủ đoạn nhỏ mọn chống lại lẽ thường, chẳng khác một mụ đàn bà quấy rầy. Ngay từ ban đầu, tôi đã hy vọng vào cậu ấy rất ít ỏi; nhưng thưa bà Grant, bà chị của em ơi, em nghĩ mình có chút quyền khiến chị lo lắng tí ti chứ.

- Đừng hy vọng hão, Mary yêu quý của chị ạ. Cô chẳng có cơ hội nhỏ nhoi nào làm chị mủi lòng đâu. Tôi có lo lắng, nhưng là chuyện khác hẳn kia: nếu tôi biến đổi được thời tiết, lúc nào các cô cũng bị gió đông lạnh buốt thổi vào cả hai, vì ở đây có một số cây mà Robert sẽ bỏ quên vì ban đêm ấm như thế, và tôi biết rốt cuộc, chúng ta sẽ có sự thay đổi thời tiết đột ngột, một trận sương giá dữ dội sắp tới, khiến mọi người (ít nhất là Robert) ngạc nhiên, còn tôi sẽ mất tất cả. Thế thì tệ quá, đầu bếp vừa bảo tôi rằng con gà tây mà tôi không muốn làm thịt trước Chủ nhật sẽ không sống qua ngày mai, vì tôi biết ông Grant thích ăn thịt gà vào Chủ nhật sau một ngày mệt nhọc. Có một cái gì đó giống như sự bất bình, khiến tôi nghĩ thời tiết hầu như ấm trái mùa.

- Lời đường mật của công việc quản gia ở một làng quê đấy! - Cô Crawford tinh nghịch nói. - Xin hãy giao cho em làm người trông vườn và bán gia cầm, nhé.

- Nhóc này, giao tiến sĩ Grant cho tu viện Westminster hoặc St Paul, còn chị sẽ rất sung sướng làm người trông vườn và bán gia cầm như cô. Nhưng chúng ta không có những người như thế ở Mansfield. Vậy cô muốn chị làm gì đây?

- Ồ, chị chẳng cần làm gì ngoài việc đã làm; rất hay quấy rầy và không bao giờ mất bình tĩnh.

- Cảm ơn cô, nhưng sống ở nơi có thể, không sao thoát khỏi những phiền toái nho nhỏ này, Mary ạ. Khi nào cô định cư ở thành phố và chị đến thăm cô, dám chắc chị sẽ thấy cô sẽ tìm thấy những thứ của mình, chẳng cần đếm xỉa tới cả người trông vườn ươm lẫn người bán gia cầm, hoặc có khi chính vì lợi ích của họ. Họ ở xa, hay chậm trễ, bán với giá cắt cổ và cân đong gian lận sẽ càng đáng chê trách hơn.

- Em muốn mình thật giàu có để chẳng cần than vãn hoặc cảm thấy những gì thuộc loại đó. Em nghe nói thu nhập cao là phương pháp tốt nhất để hạnh phúc. Chắc là chẳng phải lo về chuyện đường mật, gà qué nữa.

- Cô muốn trở nên rất giàu có ư? - Edmund nói với vẻ mặt, mà theo Fanny là có ý nghĩa rất nghiêm trọng.

- Nhất định rồi. Anh không muốn sao? Tất cả chúng ta không muốn sao?

- Tôi không thể dự định điều gì nằm ngoài sự điều khiển của mình. Cô Crawford có thể chọn được mức độ giàu sang. Cô ấy chỉ chọn thu nhập hàng năm với con số hàng ngàn, và có lẽ không nghi ngờ gì sẽ là như thế. Còn tôi chỉ đặt mục tiêu không nghèo khổ.

- Bằng vào sự điều độ và tiết kiệm, giảm nhu cầu cho hợp với thu nhập của anh, thế thôi. Tôi hiểu anh, và một kế hoạch cực kỳ chính xác dành cho một người ở tuổi anh, với những điều kiện hạn chế và các quan hệ hờ hững. Anh muốn gì ngoài khoản chu cấp kha khá? Anh không có nhiều thời gian trước mắt, họ hàng của anh không trong tình trạng làm được mọi thứ cho anh hoặc làm anh mất thể diện vì sự giàu có và địa vị của họ. Làm người lương thiện và nghèo dù có hay ho đến đâu, tôi cũng sẽ không tỵ nạnh với anh đâu. Không cần suy nghĩ nhiều, tôi vẫn tôn trọng anh. Song tôi còn kính trọng những người giàu có và lương thiện hơn rất nhiều.

- Mức độ kính trọng của cô với sự lương thiện dù giàu hay nghèo đúng là thứ tôi lo lắng một cách thô thiển. Tôi không hề muốn là người nghèo. Nghèo khổ là thứ tôi quyết chống lại. Sự lương thiện là thứ trung gian, ở giữa tình trạng của các hoàn cảnh trần thế, và thứ tôi quan tâm là thái độ kẻ cả của cô kia.

- Tôi sẽ kẻ cả, nếu như có thể ở cao hơn. Chắc là tôi sẽ hài lòng nhìn xuống tình trạng không ai biết đến, khi có thể nâng lên địa vị cao hơn.

- Làm thế nào có thể nâng nó lên? Ít nhất thì sự lương thiện của tôi cần đến chừng nào để nâng lên địa vị ưu tú?

- Đây là câu hỏi không dễ trả lời, một lời than “Chao ôi” dài lê thê của một phụ nữ đẹp, trước khi người ấy có thể nói thêm: “Anh nên vào Quốc hội hoặc lẽ ra anh nên đăng lính từ mười năm trước”.

-Bây giờ điều đó không còn là mục tiêu nữa. Vì nếu tôi muốn vào Quốc hội, tôi tin sẽ phải chờ cho đến khi có một hội nghị toàn thể đặc biệt, tiến cử con trai thứ ít có cơ hội còn sống. Không, cô Crawford ạ, - cậu nói thêm, giọng cậu nghiêm túc hơn, - có những người xuất sắc mà tôi sẽ đau khổ nếu cho rằng mình không có cơ hội, hoàn toàn không có cơ hội hoặc có thể đạt được, nhưng họ là một tính cách khác hẳn.

Lúc nói, vẻ mặt của cậu bình tĩnh, và cô Crawford cũng bình tĩnh như thế lúc cười đáp lại, làm cô Fanny cảm thấy buồn, và thấy không thể đến luôn như nên làm với bà Grant, và gần như ngay lập tức, cô quyết định về nhà, chỉ đợi có can đảm nói thế, thì tiếng chiếc đồng hồ khổng lồ ở trang viên Mansfield ngân vang, điểm ba tiếng khiến Fanny thấy mình vắng mặt lâu hơn bình thường quá nhiều, và rời nơi này là việc cấp bách. Ngay tức khắc, cô bắt đầu chào biệt; Cùng lúc đó, Edmund nhớ ra vì mẹ hỏi về Fanny, nên cậu xuống nhà cha xứ để đưa cô về.

Fanny vội đến mức không đợi Edmund đi cùng, cô hấp tấp ra về một mình; Nhưng nói chung họ rảo bước và tất cả cùng đi kèm cô vào trong nhà, xuyên qua nơi phải qua. Tiến sĩ Grant đang trong tiền sảnh, và lúc họ dừng lại nói chuyện với ông, từ thái độ của Edmund, cô thấy ông rất coi trọng việc đi cùng cô. Ông đang cáo từ, và cô không thể không cảm kích. Lúc chia tay, tiến sĩ Grant mời Edmund hôm sau đến dùng cơm với ông; còn Fanny cảm thấy khó chịu khi nhân dịp đó, bà Grant bất chợt nhớ ra và quay sang cô, mời cô vui lòng đến chơi với bà. Đây là sự quan tâm mới mẻ, một tình huống hoàn toàn mới của các sự kiện trong đời Fanny, khiến cô vừa sửng sốt vừa lúng túng. Trong lúc bà ta lắp bắp những lời rất đúng bổn phận, còn bà vừa nhìn Edmund đợi ý kiến và sự giúp đỡ của cậu vừa nói: “Nhưng cô ấy không coi việc này trong quyền hạn của cô ấy”. Nhưng Edmund hài lòng thấy cô được mời, cậu khẳng định, nửa bằng vẻ mặt nửa bằng lời nói, rằng cô đừng phản đối vì lợi ích của bà bác, cũng đừng nghĩ mẹ cậu sẽ gây bất cứ khó khăn nào cho cô, vì thế cậu vui vẻ khuyên nên nhận lời. Mặc dù được cậu khích lệ, Fanny không dám liều tự quyết, rồi sau đó họ thoả thuận nếu không nghe thấy lời ngược lại, bà Grant có thể đợi cô.

- Mình biết bữa tối của mình sẽ có món gì rồi, - bà Grant nói và mỉm cười, - em bảo đảm là gà tây rất ngon, mình ạ, - bà quay sang chồng, - đầu bếp khăng khăng đòi làm thịt nó vào ngày mai.

- Rất hay, hay lắm, vậy càng hay. - Tiến sĩ Grant kêu lên. - Tôi rất mừng được nghe bất kỳ tin nào vui thế trong nhà này. Nhưng tôi dám chắc cô Price và cậu Edmund Bertram sẽ tận dụng cơ hội này. Chúng tôi, không ai muốn nghe thực đơn. Chúng tôi mong có một cuộc gặp gỡ thân tình chứ không phải là một bữa ăn ngon. Gà tây hay ngỗng, hoặc đùi cừu hay bất cứ món gì mà mình và đầu bếp của mình chọn cho chúng tôi cũng được.

Hai anh em cùng về nhà; ngoài việc thảo luận ngay về cuộc hẹn này, Edmund nói với vẻ hài lòng, nồng nhiệt nhất, còn điều đặc biệt khiến cô cảm thấy trong sự thân mật được thiết lập mà cậu sung sướng đến thế, là một cuộc đi bộ lặng lẽ, vì nói xong việc này, cậu trở nên trầm ngâm và chẳng muốn khơi gợi điều gì nữa.

Chương 23

- Nhưng tại sao bà Grant lại mời Fanny? - Phu nhân Bertram hỏi. - Vì sao bà ấy lại nghĩ đến việc mời Fanny kia chứ? Fanny chưa bao giờ ăn tối ở đấy, theo kiểu này. Mẹ không thể thiếu nó, và mẹ chắc nó cũng không muốn đến đấy. Fanny, cháu có muốn đi không?

- Nếu mẹ hỏi nó câu đó, - Edmund kêu lên, chặn cô em họ trả lời, - Fanny sẽ nói không ngay lập tức. Nhưng con tin chắc rằng Fanny muốn đi, thưa mẹ, và con thấy không có lý do gì để cô ấy không nên đi.

- Mẹ không thể hình dung vì sao bà Grant lại mời nó. Trước kia Fanny chưa bao giờ làm thế. Thỉnh thoảng, bà ấy mời các em gái con, nhưng chưa bao giờ mời Fanny.

- Nếu bác không thể thiếu cháu, thưa phu nhân, - Fanny nói với giọng quên mình...

- Nhưng mẹ anh đã có cha anh bầu bạn suốt buổi tối rồi.

- Nếu vậy, em sẽ đi ạ.

- Con nghĩ là mẹ nên hỏi ý kiến cha, thưa mẹ.

- Đúng thế. Mẹ sẽ hỏi cha, Edmund ạ. Mẹ sẽ hỏi ngài Thomas ngay khi cha con vào đây, xem mẹ có thể cần đến Fanny không.

- Việc đó tùy mẹ; nhưng con nghĩ ý kiến của cha con là sự khuôn phép khi nhận lời mời hay không thôi ạ. Con cho rằng cha sẽ coi đây là quyền của bà Grant cũng như của Fanny, nhất là lời mời lần đầu càng nên nhận.

- Mẹ không biết. Mẹ sẽ hỏi cha. Chắc cha con sẽ rất ngạc nhiên thấy bà Grant mời Fanny cho mà xem.

Chẳng còn gì để nói hoặc có thể nói về việc này, cho đến lúc ngài Thomas có mặt; Nhưng việc này dính dáng đến sự dễ chịu cả buổi tối của Fanny về ngày hôm sau, và cũng là việc phu nhân Bertram bận tâm nhất trong nửa giờ tiếp đó, chờ giây phút ngài từ đồn điền về, vào phòng thay quần áo, bà gọi giật lúc ngài sắp đóng cửa phòng:

- Thomas, đợi một phút, em có chuyện muốn nói với mình.

Giọng bà bình thản, điềm đạm, luôn dễ nghe và chăm chút, vì ngay cả lúc gặp chuyện phiền toái, bà cũng chưa bao giờ cao giọng. Ngài Thomas quay lại. Bà bắt đầu câu chuyện, còn Fanny lập tức lẻn ra khỏi phòng, vì thần kinh của cô khó mà chịu nổi khi nghe bàn bạc bất cứ chủ đề nào với ông bác. Cô lo lắng, và biết rằng có lẽ đã lo hơn nên thế, vì rốt cuộc, đó chính là chuyện cô nên đi hay ở? Nếu ông bác là người am hiểu trong cân nhắc và quyết định, sẽ nhìn thẳng vào cô với vẻ rất trang nghiêm, cuối cùng ra quyết định chống lại cô, cô sẽ không thể ló mặt một cách hợp thức với vẻ dễ bảo và dửng dưng được. Lý do của cô là xoàng, trong lúc câu chuyện tiếp diễn suôn sẻ. Phu nhân Bertram bắt đầu:

- Em có chuyện muốn nói với mình, chắc sẽ làm mình ngạc nhiên. Bà Grant mời Fanny đến ăn tối!

- Tốt thôi, - ngài Thomas nói, dường như đợi một sự ngạc nhiên hơn.

- Edmund thì muốn cho con bé đi. Nhưng em thiếu nó sao được?

- Nó sẽ về muộn, - ngài Thomas nói và rút đồng hồ ra, - nhưng mình có gì trở ngại nhỉ?

Edmund buộc phải nói và lấp đầy những khoảng trống trong câu chuyện của mẹ. Cậu thuật lại đầu đuôi, còn bà chỉ nói thêm:

- Lạ thật, vì bà Grant chưa bao giờ mời con bé.

- Nhưng bà Grant mong muốn tìm một vị khách dễ thương nhường ấy cho cô em gái, chẳng là một việc rất tự nhiên sao? - Edmund nhận xét.

- Chẳng gì tự nhiên hơn, - ngài Thomas nói sau giây lát suy nghĩ, - tôi thấy trong trường họp này, dù không có cô em gái vẫn là việc rất đỗi tự nhiên. Bà Grant thể hiện thái độ lịch sự với cô Price, cháu gái của phu nhân Bertram, cần gì phải giải thích. Điều duy nhất tôi cảm thấy ngạc nhiên chính là thể hiện lần đầu tiên. Fanny hoàn toàn có quyền trả lời chính thức. Nó hành động như nó nên thế. Tôi cho rằng ắt là nó muốn đi, vì bọn trẻ thường thích tụ tập với nhau, tôi thấy chẳng có lý gì nó nên từ chối.

- Nhưng em thiếu nó sao được, hở mình?

-Tôi nghĩ là có thể được đấy.

- Nó thường pha trà khi em gái em không ở đây.

- Có thể thuyết phục em gái mình ở đây cả ngày với chúng ta, và tôi nhất định sẽ ở nhà.

- Tuyệt quá, vậy thì Fanny có thể đi, Edmund ạ.

Tin vui sớm đến với Fanny. Edmund gõ cửa phòng cô trên đường về phòng mình.

- Fanny, mọi chuyện ổn rồi nhé, bác em không hề ngập ngừng. Ông có ý kiến rất dứt khoát. Em đi nhé.

- Cảm ơn anh, em rất mừng, - Fanny đáp theo bản năng, dù khi đã chia tay cậu và đóng cửa, cô không khỏi xúc động. “Mà, tại sao mình vui được chứ? Vì chắc gì mình không nhìn thấy hoặc nghe thấy điều khiến mình đau đớn?”

Tuy nhận biết vậy, cô vẫn vui. Đơn giản vì một cuộc hẹn như vậy có thể bình thường với người khác, nhưng mới mẻ và đầy ý nghĩa với cô, vì ngoài hôm đi Sotherton, trước kia cô hầu như không ăn tối ở ngoài bao giờ. Dầu bây giờ chỉ đi bộ vẻn vẹn nửa dặm đường và chỉ đến thăm ba người, thì vẫn là đi ăn ở ngoài, và bản thân mọi sự chuẩn bị nho nhỏ đã là niềm vui. Cô không được những người lẽ ra nên hiểu tình cảm của cô và hướng dẫn thị hiếu cho cô thông cảm và giúp đỡ, vì phu nhân Bertram chẳng bao giờ nghĩ đến việc giúp đỡ bất cứ ai, còn bà Norris được ngài Thomas mời và dặn đến sớm, ngày hôm sau bà đến trong tâm trạng cáu kỉnh, và hình như cố ý hết mức giảm bớt niềm vui hiện tại cũng như trong tương lai của cháu gái.

- Fanny, bác thề là cháu may mắn lắm lắm mới được chú ý và cho phép buông tuồng như thế! Cháu phải rất biết ơn bà Grant đã nghĩ đến cháu, và bác cháu đã cho phép cháu đi, cháu nên xem như một việc khác thường. Bác mong cháu hiểu rằng chẳng có lý do chính đáng gì để cháu kết bạn theo kiểu này, hoặc đi ăn tối ở ngoài, và đây là việc cháu không được lặp lại. Cháu đừng mơ tưởng được mời như thế có nghĩa là khen ngợi cháu; lời ca tụng ấy dành cho hai bác và ta đây. Bà Grant cho rằng tỏ ra chú ý tí ti đến cháu là một thái độ lịch sự với chúng ta, thêm nữa, cháu phải biết chắc một điều là ý nghĩ ấy chưa bao giờ có trong đầu bà ta, và nếu chị họ Julia của cháu ở nhà, chắc chắn cháu không được mời rồi.

Lúc này bà Norris khéo léo gạt hết thiện chí của bà Grant, còn Fanny muốn được nói và chỉ có thể nói rằng cô rất biết ơn bác Bertram vì đã chịu thiếu cô, và cô cố gắng để công việc buổi tối của bác gái kông bị ảnh hưởng.

- Cháu cứ tin là bác cháu sẽ làm việc rất tốt không cần đến cháu, nếu không cháu đã không được phép đi. Bác sẽ ở đây, vì thế cháu đừng lo về bác Bertram. Bác hy vọng cháu có một ngày dễ chịu và tìm được mọi thứ vô cùng mãn nguyện. Nhưng ta phải nhận xét rằng, năm là con số vô cùng nguy hiểm cho người ngồi cùng một bàn, ta không khỏi ngạc nhiên là một quý bà thanh lịch như bà Grant lại không nghĩ ra cho tốt hơn! Cái bàn tròn của họ quá đồ sộ, để chật cả phòng mới khiếp chứ! Ngài tiến sĩ ấy chắc sẽ rất hả hê nhận cái bàn ăn của ta khi ta rời đi thay cho cái bàn mới, lố bịch của mình, mà bất cứ ai trong cảnh ấy cũng thế thôi, nó rộng hơn, đúng là to hơn bàn ăn ở đây, và tốt hơn rất nhiều! Ông ta biết điều sẽ được kính trọng hơn nhiều, vì người ta không bao giờ được kính trọng khi bước khỏi địa vị đích thực của mình. Hãy nhớ lấy điều đó, Fanny. Năm, chỉ có năm người ngồi quanh bàn! Song lẽ, ta dám chắc cháu sẽ có bữa tối đủ cho mười người.

Bà Norris lấy hơi rồi nói tiếp:

- Những người bước ra khỏi vị trí của mình và cố tỏ ra cao hơn thật vô lý và ngu ngốc, khiến bác thấy có quyền nhắc cháu một lời gợi ý, Fanny ạ, vì cháu sắp bước vào một nhóm không có ai trong chúng ta, và bác khẩn khoản với cháu đừng tự đề cao mình, trò chuyện và phát biểu ý kiến như thể cháu là một trong các chị họ của cháu, cứ như cháu là vợ Rushworth hoặc Julia. Không bao giờ được làm thế nhé, tin lời bác đi. Hãy nhớ dù ở đâu, cháu cũng là người thấp kém nhất và là người sau cùng. Dù cô Crawford với kiểu cách như thế ở nhà cha xứ, cháu đừng nhiễm cái thói ấy của cô ta. Vì đi ra ngoài ban đêm, cháu chỉ ở lâu chừng nào do Edmund quyết định. Hãy để cho cậu ấy giải quyết việc đó.

- Vâng ạ, thưa bác, cháu sẽ không suy nghĩ gì đâu ạ.

- Nếu trời mưa, ta cho rằng dễ xảy ra lắm, vì chưa bao giờ ta thấy một buổi tối ẩm ướt đầy đe dọa như thế trong đời, cháu phải cố gắng xoay sở hết mức, đừng đợi xe đến đón. Tối nay chắc ta không về nhà, vì thế, xe ngựa sẽ không ra ngoài vì ta đâu, nên cháu phải tự lo lấy và mang đồ đi cho phù hợp.

Cô cháu gái nghĩ như thế là hợp lý. Cô coi những đòi hỏi tiện nghi của mình thấp ngang với mức bà Norris đề ra; Ngay sau đấy, khi ngài Thomas mở cửa và nói:

- Fanny, mấy giờ cháu cần xe ngựa đến đón? - Cô sửng sốt đến mức không thể nói nên lời.

- Anh Thomas thân mến! - bà Norris kêu lên, mặt đỏ bừng vì giận. - Fanny có thể đi bộ.

- Đi bộ! - Ngài Thomas nhắc lại, bằng giọng đàng hoàng không thể cãi lại, và đi vào phòng. - Cháu gái tôi đi bộ đến ăn tối vào thời gian này trong năm ư! Cháu đi bộ hai chục phút sau bốn giờ có được không?

- Được ạ, thưa bác, - Fanny nhún nhường trả lời, cảm thấy mình gần như một tội nhân trước bà Norris, và không chịu để bà ta trong tình trạng gần như đắc thắng, cô theo ông bác ra khỏi phòng, đi sau ngài đủ xa để nghe thấy những lời giận dữ:

- Hoàn toàn không cần thiết! Quá ư tử tế! Nhưng có Edmund cùng đi, thì xe chở là vì Edmund. Ta đã thấy nó khản tiếng vào tối thứ Năm.

Nhưng câu đó không thể áp đặt cho Fanny. Cô cảm thấy chiếc xe là dành cho cô và chỉ mình cô mà thôi; Sự quan tâm của ông bác với cô đến ngay sau khi bà bác nói chuyện, đã khiến cô nhỏ lệ biết ơn khi chỉ có một mình.

Một phút sau, xà ích ghé đến; và một phút sau nữa cậu công tử và cô tiểu thư đã xuống, cuống quýt sợ muộn. Ngồi trong phòng khách một lúc lâu, ngài Thomas tiễn họ ra đi đúng giờ theo thói quen không chậm trễ của ngài.

- Giờ anh phải ngắm em xem sao, Fanny, - Edmund nói với nụ cười trìu mến của một người anh hiền hậu, - và sẽ bảo cho em biết anh quý em biết chừng nào, cũng như anh có thể thấy dưới ánh sáng này, trông em rất xinh. Em mặc bộ nào đấy?

- Bộ áo mới này là bác đã có lòng tốt cho em nhân lễ cưới của chị Maria. Em hy vọng nó không quá diêm dúa, nhưng em nghĩ là em phải mặc ngay những khi có thể, vì em không còn cơ hội nào khác trong cả mùa đông. Em mong anh đừng cho là em quá làm làm dáng.

- Phụ nữ không bao giờ quá diêm dúa khi mặc toàn màu trắng. Không, anh không thấy em đỏm dáng chút nào, mọi thứ đều rất hợp. Áo choàng của em rất đẹp. Anh thích những cái chấm lộng lẫy này. Cô Crawford có một chiếc giống hệt thế này phải không?

Gần đến nhà cha xứ, họ đã đến gần chuồng ngựa và nhà để xe.

- Này, - Edmund nói, - ở đây có khách này, có một cái xe ngựa! Ai thế nhỉ? - Cậu hạ một ô cửa kính xuống để nhìn. - Đây là xe của cậu Crawford, anh khẳng định! Có hai người của cậu ta đang đẩy nó vào ô nhà cũ. Tất nhiên là cậu ta ở đây rồi. Thật ngạc nhiên, Fanny nhỉ. Anh sẽ rất mừng gặp cậu ta.

Chẳng có dịp và cũng chẳng có thời gian cho Fanny nói cô cảm thấy khác; Nhưng cứ nghĩ có một người nữa quan sát cô, cô càng thêm bối rối với nghi thức kinh khủng cô phải thực hiện lúc bước vào phòng khách.

Trong phòng khách, chắc chắn có cậu Crawford, cậu ta đến vừa đủ lâu để sẵn sàng ăn trưa; những nụ cười và cái nhìn hài lòng của ba người đang đứng quanh cậu ta, chứng tỏ quyết định đột ngột rời Bath đến thăm họ vài ngày của cậu được đón mừng nồng nhiệt biết bao. Cậu ta và Edmund gặp nhau rất thân mật; Trừ Fanny, nói chung là vui vẻ. Ngay cô cũng có phần lợi khi cậu ta có mặt, vì cứ thêm một người là cả nhóm ắt đỡ chú ý đến cái thú muốn ngồi lặng lẽ và không bị ai để ý tới của cô. Cô nhận ra ngay tình huống này, dù phải cam chịu vì đầu óc khuôn phép của mình, bất chấp ý kiến của bà Norris, là nhân vật nữ chính trong nhóm và với mọi khác biệt nho nhỏ, cô nhận ra trong lúc họ ngồi quanh bàn ăn, câu chuyện có sôi nổi đến đâu cô cũng không được mời tham dự, hai anh em họ trò chuyện rất nhiều về Bath, hai chàng thanh niên nói chuyện săn bắn, cậu Crawford và tiến sĩ Grant nói chuyện chính trị và mọi thứ chuyện giữa cậu Crawford và bà Grant về việc trải qua một ngày dễ chịu, họ để mặc cô là thính giả lặng lẽ duy nhất. Cô không thể ca ngợi anh chàng mới đến, tuy mọi người có vẻ thích kéo dài thời gian của cậu ở Mansfield bằng mọi cách, nhắn tìm cậu ta đang săn bắn ở Norfolk, do tiến sĩ Grant gợi ý, Edmund khuyên nhủ và hai cô em gái cậu nồng nhiệt thúc giục, và hình như cậu còn muốn chính Fanny cổ vũ. Ý kiến của cô là nên tìm cách ở ngoài trời càng lâu càng tốt, nhưng câu trả lời của cô ngắn gọn và hờ hững đúng phép lịch sự. Cô không hề mong cậu Crawford ở lại và càng không muốn cậu ta nói chuyện nhiều hơn với mình.

Nhìn thấy cậu ta, tâm trí Fanny càng ám ảnh sự vắng mặt của hai cô chị họ, nhất là Maria; Nhưng không một lời nhắc nhở bóng gió nào ảnh hưởng đến tinh thần của cậu ta. Cậu ta viện đến các lý do y như trước kia, hình như sẵn sàng ở lại và vui vẻ chẳng cần có các tiểu thư Bertram, như thể cậu ta chưa bao giờ biết Mansfield từng trong tình trạng khác. Cô nghe thấy cậu Crawford nhắc đến họ bằng giọng chung chung, cho đến khi lại tập họp trong phòng khách, Edmund tách ra nói chuyện công việc với tiến sĩ Grant, và dường như họ rất mê mải, bà Grant bận rộn bên bàn trà, cậu ta bắt đầu nói chuyện về họ cặn kẽ hơn với cô em gái. Với nụ cười mỉm đầy ý nghĩa khiến Fanny phát ghét, cậu ta nói:

- Chà! Anh nghe nói Rushworth và cô dâu xinh đẹp của cậu ấy đang ở Brighton. Anh chàng tốt phúc thật!

- Vâng, họ ở đấy chừng nửa tháng, phải không cô Price? Julia đi cùng với họ.

- Anh đoán cậu Yates cũng ở cách đấy không xa lắm.

- Cậu Yates ư! Bọn em không nghe tin gì về cậu ấy. Em cho rằng cậu ta không được nhắc nhở gì nhiều trong các bức thư gửi đến trang viên Mansfield, đúng không, cô Price? Em nghĩ cô bạn Julia của em hiểu rõ cách giải trí cho ông thân sinh bằng cậu Yates ra sao rồi.

- Rushworth khốn khổ với bốn mươi hai câu thoại! - Crawford nói tiếp. - Chẳng ai quên được cậu ta. Tội nghiệp anh chàng! Lúc này anh như nhìn thấy cậu ta, sự khó nhọc và nỗi thất vọng của cậu ta. Anh đã rất sai lầm nếu cô Maria đáng yêu của cậu ta sẽ lại muốn bắt cậu ta thoại những bốn mươi hai câu với cô ấy, - rồi Crawford nói thêm, với vẻ nghiêm túc tạm bợ, - So với cậu ta, cô ấy quá tốt, quá tuyệt vời.

Rồi, đổi sang giọng nịnh đầm, cậu Crawford nói với Fanny:

- Cô là bạn thân nhất của cậu Rushworth đấy. Không thể nào quên được lòng tốt và sự nhẫn nại của cô, nhẫn nại không mệt mỏi, cố hết sức giúp cậu ấy học vai - cố cho cậu ta một chút thông minh mà tạo hóa đã từ chối -, nhồi nhét cho cậu ta sự hiểu biết mà cô có thừa! Có lẽ cậu ấy không đủ lương tri để đánh giá được sự ân cần của cô, nhưng tôi đánh bạo mà nói rằng tất cả những người khác trong nhóm đều trân trọng nó.

Fanny đỏ mặt và lặng thinh.

- Đó là một giấc mơ, một giấc mơ thú vị! - Cậu nói, lại huyên thuyên sau vài phút suy nghĩ. - Tôi sẽ luôn nhìn lại những hoạt động sân khấu của chúng ta với niềm vui thấm thía. Thích thú như thế, hào hứng như thế và tinh thần thăng hoa như thế! Ai cũng cảm thấy điều đó. Tất cả chúng ta đều hiểu rõ. Mọi thời khắc trong ngày đều có công việc, hy vọng, ham muốn và bận bịu. Bao giờ cũng thế, sự phản đối nho nhỏ, nghi ngờ nho nhỏ và lo lắng nho nhỏ đã chấm dứt. Chưa bao giờ tôi hạnh phúc hơn.

Im lặng phẫn nộ, Fanny thầm nhắc lại: “Chưa bao giờ tôi hạnh phúc hơn! Chưa bao giờ tôi hạnh phúc hơn khi cư xử ô nhục và tàn nhẫn đến thế! Ý định mới đồi bại làm sao!”

- Chúng ta thật không may, cô Price ạ, - cậu Crawford nói tiếp, hạ giọng khẽ hơn để Edmund không thể nghe thấy, mà không hề nhận biết những cảm nghĩ của cô, - chúng ta rất không may. Một tuần nữa, chỉ một tuần nữa thôi là đủ cho chúng ta. Tôi nghĩ nếu trang viên Mansfield không bị các luồng gió thống trị chỉ một hoặc hai tuần nữa, vào dịp thu phân, sự việc sẽ khác hẳn. Chúng ta không muốn thời tiết khắc nghiệt gây nguy hiểm cho sự an toàn của ông ấy, mà chỉ cần một làn gió ngược đều đặn hoặc biển lặng thôi. Cô Price, tôi nghĩ chúng ta sẽ tha hồ thoải mái, chỉ cần một tuần sóng yên biển lặng ở Đại Tây Dương vào mùa đó.

Cậu ta dường như chắc chắn vào câu trả lời; Còn Fanny ngoảnh mặt đi, nói bằng giọng rắn rỏi hơn thường lệ:

- về phần tôi, thưa cậu, tôi không hề muốn chuyến trở về của bác tôi chậm một ngày. Khi về tới nơi, bác tôi đã hoàn toàn phản đối mọi chuyện, và theo tôi, mọi sự đã đi quá xa rồi.

Trước kia trong đời, chưa bao giờ Fanny trả lời cậu ta ngay lập tức và nói nhiều như thế, và cũng chưa bao giờ cô giận dữ với bất kỳ ai như thế. Lúc nói xong, cô run rẩy và đỏ bừng mặt mũi vì sự táo bạo của mình. Cậu Crawford sửng sốt, nhưng sau vài khoảnh khắc im lặng, nghĩ cách đáp lại cô, cậu nói bằng giọng điềm tĩnh hơn và từ tốn hơn, ra vẻ bộc trực như nhận ra lỗi của mình:

- Tôi tin rằng cô đúng. Chúng ta đã vui vẻ hơn là thận trọng. Chúng ta hơi ồn ào quá đấy. - Rồi trở lại câu chuyện, cậu cuốn cô vào một chủ đề khác, nhưng những câu trả lời của cô dè dặt và miễn cưỡng đến mức cậu chẳng ăn thua gì.

Cô Crawford không rời mắt khỏi tiến sĩ Grant và Edmund, lúc này nhận xét:

- Các quý ông kia ắt phải có nhiều ý kiến hay ho để bàn bạc.

Anh trai cô đáp:

- Hay ho nhất trên đời là kiếm tiền ra sao, làm thế nào biến một khoản thu nhập hậu hĩnh thành lớn hơn. Tiến sĩ Grant đang chỉ dẫn cho cậu Bertram về cách sinh nhai mà cậu ấy bước vào sớm thế. Chỉ vài tuần nữa là cậu ấy được phong chức. Họ đã nói đến việc đó trong phòng ăn. Tôi rất mừng nghe thấy cậu Bertram sẽ phong lưu đến thế. Cậu ta sẽ có khoản thu nhập rất khá ngoài lương và kiếm được chẳng khó khăn gì. Tôi e rằng cậu ta sẽ kiếm không ít hơn bảy trăm một năm. Bảy trăm một năm là khá cho một người em, và lẽ tất nhiên cậu ấy sẽ sống ở nhà, và sẽ có đủ thứ thực đơn tùy ý cho cậu ta, và tôi cho là bài thuyết giảng lễ Giáng sinh và Phục sinh sẽ là vật cúng lễ thôi.

Em gái cậu cố cười xòa và nói:

- Không gì khiến em khoái hơn cung cách thoải mái mà mọi người đánh giá sự dư dật của người khác có nhiều hơi mình. Trông anh sẽ khá đờ đẫn nếu các thực đơn tùy ý của anh bị giới hạn ở bảy trăm một năm.

- Có khi thế thật, nhưng mọi thứ cô biết chỉ là tương đối thôi. Quyền tập ấm và tập quán phải làm cho công việc dễ chịu. Bertram chắc chắn sung túc vì là con trai út trong gia đình tòng nam tước. Đến năm hai tư hoặc hai nhăm tuổi, cậu ta sẽ có bảy trăm một năm, mà chẳng phải động tay làm gì.

Lẽ ra cô Crawford phải nói rằng có việc cần làm và vất vả vì nó, khiến cô không thể suy nghĩ bộp chộp, nhưng cô nén lại và cho qua; Cô cố tỏ ra bình tĩnh và thờ ơ khi sau đó chốc lát, hai người đàn ông nhập bọn với họ.

- Bertram này, - Henry Crawford nói, - tôi sẽ coi trọng việc đến Mansfield nghe anh thuyết giảng bài đầu tiên. Tôi sẽ đến để khích lệ một người mới vào nghề trẻ tuổi. Bao giờ thế? Cô Price, cô có đi cùng tôi đến cổ vũ cho anh họ cô không? Cô sẽ đến dự, chú mục vào anh ta suốt thời gian đó và không bỏ sót một lời như tôi chứ? Hay chỉ nhìn xuống và ghi chép từng câu? Chúng ta sẽ tự cấp giấy bút cho mình nhé. Khi nào có bài giảng đó? Anh phải giảng ở Mansfield để ngài Thomas và phu nhân còn nghe chứ.

- Tôi xin cô miễn cho, cô Crawford ạ, miễn là có thể được, - Edmund nói, - vì có thể cô sẽ làm tôi luống cuống hơn và tôi cũng như mọi người đàn ông khác, sẽ càng tiếc hơn thấy cô thử làm thế.

“Anh ấy sẽ không chịu đựng được điều này sao? - Fanny nghĩ. -Không, anh ấy có thể chịu đựng mọi thứ khi cần”.

Lúc này tất cả lại tập họp, những người hay nói lôi cuốn những người khác, còn Fanny vẫn im lặng; Sau khi uống trà, bà Grant bày ra một bàn đánh bài uýt để tiến sĩ Grant tiêu khiển, cô Crawford chơi đàn hạc, còn Fanny không có việc gì làm ngoài lắng nghe, sự lặng lẽ của cô không hề bị quấy rầy trong suốt buổi tối, trừ lúc cô Crawford thỉnh thoảng hỏi một câu hoặc nhận xét mà cô không thể tránh trả lời. Cô Crawford quá bực mình, chẳng muốn chú ý đến việc gì ngoài âm nhạc. Cô dùng nó để tự xoa dịu mình và giải trí cho cô bạn.

Sự tin chắc Edmund sắp thụ phong như một tai họa treo lơ lửng trên đầu Fanny, cô vẫn hy vọng nó thay đổi và còn xa, nên cô cảm thấy oán giận và tủi nhục. Cô rất giận cậu. Cô tưởng mình có ảnh hưởng nhiều hơn. Cô đã bắt đầu nghĩ đến cậu - cô cảm thấy như thế - rất tôn kính, với những ý định rõ rệt, nhưng lúc này cô vấp phải những cảm xúc lạnh nhạt của cậu. Chẳng qua cậu không có quan niệm nghiêm túc, không quyến luyến thực sự nên đã đặt bản thân vào một tình trạng mà cậu ắt phải biết cô sẽ không bao giờ hạ mình. Cô sẽ học cách đối phó với sự lãnh đạm của cậu. Từ nay trở đi, cô sẽ tiếp nhận sự chăm sóc của cậu mà không hề nghĩ ngợi gì ngoài sự vui thích trước mắt. Nếu cậu có thể chế ngự được sự yêu mến của cậu, thì tình cảm của cô cũng không hại gì.

Chương 24

Sáng hôm sau, Henry Crawford quyết định sẽ ở lại Mansfield nửa tháng nữa, cử người mang ngựa săn của cậu đến và viết vài dòng giải thích gửi vị Thượng tướng; Cậu nhìn em gái lúc niêm phong và quang bức thư ra, và thấy những người khác trong gia đình đã đi hết, cậu vừa nói vừa cười:

- Em đã nghĩ ra cách anh giải trí ra sao trong những ngày không săn bắn chưa? Anh sẽ trở nên quá già lão nếu không ra ngoài ba lần một tuần, nhưng anh phải có kế hoạch cho những ngày xen giữa, vậy em cho là gì nào?

- Chắc là đi dạo và cưỡi ngựa cùng em.

- Không hẳn, tuy anh sẽ rất vui làm cả hai việc đó, nhưng như thế chỉ rèn luyện được thân thể, mà anh phải chăm sóc cả trí tuệ nữa. Ngoài nghỉ ngơi và làm bất cứ việc gì mình muốn ra, thiếu hẳn sự pha trộn bổ ích với làm việc, mà anh thì không thích nhàn rỗi. Không, kế hoạch của anh là làm cho Fanny Price chết mê chết mệt anh kia.

- Fanny Price ư! Vô lý! Không, không được đâu. Anh nên thỏa mãn với hai cô chị họ của cô ấy thôi.

- Nhưng thiếu Fanny, không làm thủng một lỗ be bé trong tim Fanny Price, anh không thể thỏa mãn. Hình như em không nhận ra cô ấy muốn được chú ý biết chừng nào. Tối qua, khi chúng ta nói chuyện về cô ấy, hình như không ai nhạy cảm nhận thấy sự biến chuyển rõ rệt trên diện mạo của cô ấy trong sáu tuần qua. Em gặp cô ta hàng ngày nên không để ý, còn anh đoan chắc rằng cô ta khác hẳn so với hồi mùa thu. Dạo đó, cô ta chỉ là một cô gái lặng lẽ, nhũn nhặn, trông giản dị, nhưng hiện giờ cô ấy thật xinh xắn. Anh thường không để ý đến nước da lẫn vẻ mặt cô ấy, nhưng khi làn da mịn màng của cô ấy thường xuyên ửng hồng như hôm qua, thì đẹp hẳn hoi rồi. Từ đó, anh quan sát cặp mắt và miệng cô ta, anh không hề thất vọng khi thấy chúng rất biểu cảm khi cô ấy muốn thể hiện mọi thứ. Và, cả dáng điệu, cung cách, toàn bộ khí sắc của cô ấy đã khá lên khác thường! Từ hồi tháng Mười, hẳn là cô ấy phải cao lên ít nhất năm centimét.

- Hừ! Hừ! Chỉ vì không có người phụ nữ nào cao để so với cô ta, và vì cô ta mặc áo choàng mới, còn anh trước kia chưa bao giờ thấy cô ta diện thế. Hãy tin em đi, cô ta vẫn chỉ như cô ta hồi tháng Mười thôi. Nói thật nhé, cô ta là cô gái duy nhất trong hội để anh chú ý, mà anh thì luôn phải có một ai đó. Em cũng hay nghĩ là Fanny xinh xắn - không xinh “nổi bật” - nhưng cũng “đủ xinh” như người ta thường nói, một loại đẹp vững chắc. Mắt cô ta lẽ ra nên sẫm hon, nhưng cô ta có nụ cười dịu dàng; Nhưng em chắc là tất cả nhờ kiểu dáng bộ áo và anh đang chẳng có ai để ngắm nên mới thấy cô ta xinh đẹp hơn nhiều, thế nên nếu anh định tán tỉnh cô ta, đừng bao giờ thuyết phục em tán dương nhan sắc của cô ta, hoặc vì nó bắt nguồn từ đủ thứ ngoài sự vẩn vơ và điên rồ của anh.

Anh trai cô chỉ mỉm cười trước lời buộc tội này, và ngay sau đó cậu nói:

- Anh hoàn toàn không biết cái gì tạo nên tiểu thư Fanny. Anh cũng không hiểu cô ta. Anh cũng không thể nói hôm qua cô ta nên như thế nào. Tính cách cô ta là gì? Cô ta nghiêm nghị? Kỳ quặc? Hoặc giả vờ đoan trang? Tại sao cô ấy lại khép kín và nhìn anh nghiêm khắc như thế? Hầu như anh không thể làm cho cô ta cất lời. Trong đời, anh chưa bao giờ bầu bạn lâu đến thế với một cô gái và cố giải trí cho cô ta mà lại khó thành công như thế! Chưa bao giờ gặp một cô gái nghiêm nghị với anh đến thế! Anh phải cố hơn mới được. Vẻ mặt cô ta như nói: “Tôi sẽ không thích anh đâu, và tôi quyết không thích anh”, còn anh thì nói, rồi cô ấy sẽ thích.

- Anh chàng ngớ ngẩn tệ! Rốt cuộc thì đây là sự hấp dẫn của cô ấy! Nó là thế này này: cô ta chẳng để ý gì đến anh khiến nước da cô ấy mềm mại như thế, cô ấy cao hơn lên nhiều đến thế, và sinh ra mọi vẻ quyến rũ và duyên dáng! Em rất thèm thấy anh sẽ không làm cho cô ấy thực sự bất hạnh; một tình yêu nho nhỏ có khi làm cho cô ấy phấn khởi và xinh lên, nhưng em không muốn anh nhấn chìm cô ấy, vì cô ấy là một cô gái bé nhỏ, tốt bụng và giàu tình cảm.

- Có lẽ việc đó chỉ nửa tháng là cùng, - Henry nói, - và nếu nửa tháng có thể làm cô ta mê mẩn, chắc hẳn cô ta phải có một thể chất ghê gớm. Không, anh sẽ không làm hại gì cô ấy đâu, em bé thân mến ạ! Anh chỉ muốn cô ấy nhìn anh trìu mến, tặng anh những nụ cười và ửng hồng đôi má, giữ chỗ cạnh cô ấy cho anh mỗi khi chúng ta ở đó, hoạt bát mỗi khi anh đến và trò chuyện với cô ấy, suy nghĩ giống anh, quan tâm đến tài sản và mọi niềm vui của anh, cố giữ anh lưu lại Mansfield lâu hơn, khi anh ra đi, cô ấy cảm thấy sẽ không bao giờ có lại được hạnh phúc. Anh chẳng muốn gì hơn nữa.

- Khiêm tốn quá nhỉ! - Mary nói. - Giờ thì em chẳng ngại ngùng gì nữa. Anh sẽ có đủ mọi cơ hội để cố gắng gây cảm tình, và chúng ta sẽ có khối việc để làm.

Không hề cố phản đối thêm, cô Crawford phó mặc Fanny cho số phận, cô ta thừa biết trái tim Fanny không được che chắn, có lẽ hơi cứng rắn hơn cô xứng đáng. Mặc dù không còn hồ nghi gì nữa, các thiếu nữ tuổi mười tám không thể chinh phục nổi (hay người ta không hiểu họ) thường chẳng bao giờ tin vào tình yêu trái với lương tri của họ bằng mọi thứ như tài năng, phong thái, sự quan tâm và có thể phỉnh nịnh nữa, tôi không tin Fanny là một người trong số đó, hoặc cho rằng với một tính tình dịu dàng nhường vậy, lại rất có thị hiếu, Fanny có thể can đảm thoát khỏi sự ve vãn (dù chỉ ve vãn trong nửa tháng) của một người như Crawford, bất chấp trước kia đã có một số nhận định xấu về cậu ta. Với mọi sự an toàn mà tình yêu của người khác và sự coi thường cậu ta có thể đem lại sự thanh thản cho người cậu tấn công, cậu tiếp tục chú ý - tiếp tục, nhưng không làm phiền, và ngày càng thích nghi với sự dịu dàng và tinh tế trong tính cách của cô, buộc cô chẳng mấy chốc đỡ ghét cậu ta hẳn. Cô không sao quên được quá khứ và vẫn nghĩ về cậu chẳng mấy tốt đẹp, nhưng cô cảm nhận được khả năng của cậu, cậu khá thú vị, và cung cách của cậu đã khá hơn, lễ độ, nghiêm túc và lịch sự không thể chê, nên cô không thể đáp lại bằng thái độ khiếm nhã.

Vài ngày là đủ ảnh hưởng đến chuyện này; và đến cuối mấy ngày đó, nhiều tình huống nảy sinh có khuynh hướng khá tiến bộ trong quan niệm của cậu khiến cô hài lòng, vì chúng đem lại cho cô niềm vui khiến cô vui vẻ với mọi người. William, người anh vô cùng yêu quý và vắng mặt lâu ngày của cô lại đang ở nước Anh. Cô nhận được một bức thư của cậu, vài dòng vội vã viết rằng tàu của cậu đã qua biển Măng sơ và cập cảng Portmouth, con tàu đầu tiên rời Antwerp, đã buông neo ở Spithead. Lúc cậu Crawford tới, tay cầm tờ báo, khấp khởi mong là người đầu tiên đưa tin, cậu thấy cô run rẩy vui mừng vì bức thư này, với vẻ mặt rạng ngời và biết ơn, cô đang lắng nghe lời mời ân cần mà ông bác bình tĩnh ra lệnh trả lời.

Giá là một ngày trước, cậu Crawford đã ra vẻ thành thạo chủ đề này, hoặc nhận thấy mình chẳng hay biết gì Fanny có một người anh như thế, lại đang ở trên con tàu như thế, hoặc sự quan tâm khiến cậu hăng hái, xác định ngày anh trai Fanny trở về thành phố qua các thông tin báo chí, tìm giai đoạn có thể tàu Antwerp từ Địa Trung Hải về, vv. May mắn thay, cùng sự thẩm tra tin tức sớm sủa về con tàu, sáng hôm sau, dường như thưởng cho sự khéo léo tìm ra cách lấy lòng cô, cũng như sự chăm chú nghe lời Thượng tướng, người đã nhiều năm miệt mài công việc giấy tờ được coi là tình báo hải quân sớm nhất. Song lẽ, cậu chứng tỏ là quá muộn. Tất cả những tình cảm ban đầu tốt đẹp mà cậu mong là thứ kích thích, đều đã ban tặng hết rồi. Nhưng sự chăm sóc của cậu, sự quan tâm ân cần được nhận biết một cách vui mừng, rất vui mừng và nhiệt tình, nhờ tình yêu thương của cô với William, cô đã hân hoan vượt xa tính bẽn lẽn thường ngày.

Chẳng mấy chốc, cậu William quý hóa này đã thành người trong bọn. Chắc chắn là cậu được nghỉ phép, vì cậu mới chỉ là chuẩn uý hải quân, và cha mẹ cậu vẫn sống ở chỗ cũ, sẽ gặp cậu hàng ngày, nên cậu sẽ dành những ngày nghỉ cho em gái, người trao đổi thư từ đều đặn với cậu trong suốt bảy năm, và cho ông bác, người đã chu cấp cho cậu nhiều nhất và giúp cậu thăng tiến. Theo thư trả lời của Fanny, bác cậu đã dặn cậu đến rất sớm, càng sớm càng tốt. Mười ngày trôi qua từ lúc Fanny bối rối vì lần đầu tiên được mời ăn tối, cô càng bối rối vì một nhu cầu cao hơn, mong ngóng trong tiền sảnh, trong hành lang, trên cầu thang tiếng xe ngựa đưa anh trai đến với cô.

Nó đến, đúng lúc cô mong ngóng, không hề có nghi thức hoặc sự e ngại nào trì hoãn khoảnh khắc gặp gỡ, cô lao đến với anh trai lúc cậu vừa bước vào nhà, những phút đầu tiên quá ư xúc động, không bị gián đoạn, không người chứng kiến, ngoài những người hầu chịu trách nhiệm mở cửa cho phải phép. Thực ra, ngài Thomas và Edmund, không ai bảo ai đều nhắm mắt làm ngơ, người nọ chứng tỏ với người kia sự sốt sắng đầy cảm thông, cả hai đều khuyên bà Norris ở đâu nguyên đấy thay vì chạy ào vào tiền sảnh ngay khi có tiếng ồn của người mới đến.

Chẳng mấy chốc William và Fanny xuất hiện; Ngài Thomas vui mừng nhận thấy người được ngài bảo trợ đã là một người khác hẳn cậu bé ngài chu cấp bảy năm trước, người thanh niên này có thái độ dễ thương, cởi mở, bộc trực và tự nhiên, nhưng tình cảm và phong thái kính cẩn, đúng như người bạn của ngài đã khẳng định.

Mãi một tiếng sau, Fanny mới bình tĩnh lại sau niềm vui náo nức vì ba chục phút đợi chờ cuối cùng và những giây phút đầu tiên được hưởng; mất một lúc lâu mới có thể nói niềm vui khiến cô sung sướng, trước khi sự thất vọng vì sự thay đổi của con người đã tan biến, cô lại thấy anh trai William y như trước đây, và trò chuyện với cậu như trái tim cô hằng mong mỏi suốt bao năm qua. Tuy nhiên, thời khắc đó không đến từ từ, mà ào ạt vì tình yêu thương nồng nhiệt về phía cậu cũng như của cô em gái, không hề lúng túng vì sự tế nhị hoặc thiếu tự tin. Cô là đối tượng thứ nhất trong tình yêu của cậu, chính tình yêu thương đã làm tinh thần cậu khỏe khoắn hơn, tính tình bạo dạn hơn, khiến cậu biểu lộ rất tự nhiên theo cảm xúc. Ngày hôm sau, hai anh em cùng đi dạo, thực sự vui sướng và ngày sau nữa họ vẫn trò chuyện tay đôi, còn ngài Thomas chỉ quan sát, rất hài lòng, ngay cả trước khi Edmund chỉ cho ngài điều đó.

Ngoại trừ những khoảnh khắc đặc biệt mãn nguyện, mọi trường hợp rõ rệt hoặc bất ngờ mà Edmund suy nghĩ về cô trong vài tháng qua, chưa bao giờ Fanny cảm thấy hạnh phúc tràn ngập như thế trong đời, trong sự giao lưu tình cảm không kìm hãm, bình đẳng, không e ngại với người anh và người bạn dốc hết tâm can với cô, kể cho cô nghe mọi hy vọng và sợ hãi, những dự định cậu suy nghĩ, mong mỏi từ lâu, kiếm được nhiều tiền và gần đây, cậu may mắn được đề bạt. William mang đến cho cô những tin tức tỉ mỉ và trực tiếp về cha mẹ, anh chị em mà cô rất hiếm khi được nghe, cậu quan tâm đến mọi tiện nghi và những gian khổ nho nhỏ của cô ở Mansfield, sẵn sàng nghĩ đến từng người trong nhà khi cô kể hoặc không tán thành những ý kiến thiếu chân thật, những hành động khoa trương của bà Norris, tới mọi điều xấu, tốt trong những năm đầu đời của họ, trìu mến hồi nhớ lại những đau khổ, niềm vui trước kia. Nó là lợi thế và củng cố thêm tình yêu thương, thậm chí họ coi tình anh em còn cao hơn cả quan hệ ràng buộc của vợ chồng. Là con trong một gia đình, cùng dòng máu, có cùng những quan hệ và thói quen đầu tiên, cùng được hưởng những thú vui trong khả năng của họ, không có những quan hệ tiếp theo bổ khuyết, chắc hẳn bị chia lìa lâu dài và ép buộc, bởi một cuộc chia tách mà không một quan hệ sau này có thể bào chữa, nên những tàn tích quý báu của những gắn bó thuở ban đầu vẫn sống sót toàn vẹn. Than ôi, nó thường là như vậy. Tình yêu chồng vợ đôi khi gần như là tất cả, dù có tệ hại ở nhiều mặt khác còn hơn là không có. Nhưng William và Fanny Price vẫn giữ tính đa cảm trong mọi sự ngây thơ và tươi mới, không bị tổn thương vì đối lập lợi ích, không thể nguôi ngoai vì bị chia lìa, cảm nhận được tình cảm chỉ tăng lên do tác động của thời gian và sự xa vắng.

Tình yêu thương đằm thắm ấy được những ai có trái tim biết đánh giá mọi điều tốt đẹp coi trọng. Henry Crawford bị tác động mạnh cũng như mọi người. Cậu kính trọng tấm lòng nồng hậu, sự yêu mến thẳng thắn của chàng thuỷ thủ trẻ tuổi, cậu ta nói, giơ thẳng hai bàn tay về phía Fanny:

- Anh biết không, tôi bắt đầu thấy thích lối ăn mặc kỳ quái, mặc dù lần đầu tiên nghe thấy ở Anh, tôi không thể tin nổi, và khi bà Brown cùng nhiều bà khác ở Hội Truyền giáo tại Gibraltar xuất hiện trong y phục giống hệt, tôi ngỡ họ điên. Nhưng Fanny có thể hòa giải tôi với mọi thứ. - Cậu ngưỡng mộ thấy má Fanny ửng hồng, mắt cô rạng ngời, say sưa chăm chú trong lúc anh cô miêu tả những mối hiểm nguy sắp xảy ra hoặc những cảnh kinh hoàng trong thời gian lênh đênh trên biển.

Đây là hình ảnh mà Henry Crawford có đủ sở thích tinh thần để coi trọng. Sự chăm chú của Fanny tăng lên, tăng gấp hai lần, sự nhạy cảm làm nước da cô đẹp lên và nét mặt cô rạng ngời. Cậu không còn ngờ vực những khả năng của trái tim cô. Cô giàu tình cảm, những tình cảm chân thực. Được một cô gái như thế yêu, thật bõ công kích thích sự sôi nổi đầu tiên của tâm trí trẻ trung và thuần khiết của cô! Cô làm cậu thích thú nhiều hơn cậu dự đoán. Nửa tháng không thể đủ. Cậu lưu lại không hạn định.

William hay được ông bác gọi đến trò chuyện. Bản thân các chuyện kể của cậu làm ngài Thomas thích thú, nhưng cái chính là ngài muốn hiểu người kể qua các câu chuyện; Ngài hài lòng lắng nghe các chi tiết sáng sủa, giản dị và sinh động của cậu, nhìn thấy trong đó bằng chứng của một người xử thế tốt, hiểu biết chuyên môn, có nghị lực, lòng can đảm và vui tính - mọi thứ đều xứng đáng hoặc hứa hẹn tốt đẹp. Còn trẻ nhưng William đã chứng kiến nhiều. Cậu đã ở Địa Trung Hải, ở Tây Ân, rồi lại ở Địa Trung Hải lần nữa, thường được lên bờ nhờ được thuyền trưởng ưu ái, và trong suốt bảy năm, cậu đã nếm đủ mùi nguy hiểm của biển cả và chiến tranh. Với sự hiểu biết như vậy, cậu có quyền được lắng nghe lắm chứ. Bà Norris tuy lăng xăng khắp phòng và quấy rầy mọi người nhờ tìm hai đoạn chỉ xâu kim và đơm khuy chiếc sơmi cũ cho đứa cháu trai, phòng khi bị nạn đắm tàu hoặc đến cuộc hẹn. Mọi người đều chăm chú nghe, kể cả phu nhân Bertram cũng không thể thờ ơ với những chuyện ly kỳ như thế, hoặc thỉnh thoảng rời mắt khỏi công việc và nói:

- Cháu thân mến! Sao khổ thế, bác không hiểu những người có thể ra khơi.

Với Henry Crawford, chúng đem lại những cảm xúc khác hẳn. Cậu thèm được ra khơi, nhìn thấy, hành động cũng như trải nghiệm mọi sự. Trái tim cậu sôi nổi, óc tưởng tượng của cậu mãnh liệt, cậu cảm thấy vô cùng kính trọng chàng trai chưa đầy hai mươi tuổi đã trải qua nhiều gian khó về thể chất và thử thách về tinh thần như thế. Sự vẻ vang của chủ nghĩa anh hùng, của sự hữu ích, sự nỗ lực, khả năng chịu đựng gian khó khiến những thói quen buông thả của cậu trở nên đáng xấu hổ, và cậu ao ước được là William Price, nổi bật và làm việc, kiếm ra tiền với lòng tự trọng và sự nhiệt tình vui vẻ, thay vì những việc cậu làm!

Mong ước ấy hăm hở hơn là dài lâu. Crawford được sự mơ màng và tiếc nuối quá khứ khuấy động, vì Edmund hỏi thăm kế hoạch đi săn ngày hôm sau, cậu thấy thật may mắn là người giàu có, có ngựa săn, giám mã để ra lệnh. Riêng mặt này cậu khá hơn, nó cho cậu phương tiện thể hiện lòng tốt ở nơi cậu muốn giúp đỡ. Với sự hăng hái, can đảm và ham hiểu biết mọi thứ, William ngỏ ý muốn đi săn, còn Crawford có thể đưa cậu đi cùng không cần thuyết phục, chỉ có ngài Thomas hơi ngần ngại, vì ngài biết rõ hơn cháu trai giá trị của vật cho mượn và trong lòng Fanny thấy kinh hãi. Cô lo sợ cho William, nhưng không tài nào thuyết phục được cậu rằng cậu liên hệ thuật cưỡi ngựa ở nhiều nước khác nhau với các đoàn đua môtô trên đất gồ ghề mà cậu đã tham gia, những con ngựa, con la hung dữ mà cậu đã cưỡi hoặc nhiều lần thoát khỏi những cú ngã chí tử, có khi cậu chưa đủ khả năng điều khiển một con ngựa săn được nuôi dưỡng chu đáo trong một cuộc săn cáo ở Anh. Cho đến nay, cậu trở về an toàn và khoẻ mạnh, không bị tai nạn hoặc mang tai mang tiếng, có lẽ cô đành cam chịu rủi ro hoặc cảm nhận được ơn nghĩa với cậu Crawford cho mượn con ngựa cậu chuyên dùng vào việc săn bắn. Tuy nhiên, khi thấy sự việc không hại gì cho William, cô có thể cho phép một cách ân cần, thậm chí còn đền đáp chủ nhân một nụ cười lúc con vật được chăm sóc nhanh chóng cho William lại sử dụng, và tiếp theo đó, rất thân ái và với cung cách không cho ai cưỡng lại, cậu để William hoàn toàn sử dụng trong thời gian cậu lưu lại Northamptonshire.

Chương 25

Trong thời gian này, sự giao du giữa hai gia đình gần như hồi mùa thu, vì ai cũng muốn khôi phục lại sự thân mật trước kia. Cuộc trở về của Henry Crawford, rồi William Price tới đã đóng góp nhiều vào việc này, song nhiều nhất vẫn nhờ ngài Thomas khoan dung ý đồ ăn ở hòa thuận với xóm giềng của nhà cha xứ. Giờ đây tâm trí ngài thảnh thơi, thoát khỏi những lo âu thúc ép ngài hồi đầu; Nhiều lúc rảnh rỗi, ngài thấy ông bà Grant và hai cô cậu ở cùng của họ thực sự đáng để thăm viếng; Dầu rất coi trọng kế hoạch hoặc cố gắng tạo lập mọi cuộc hôn nhân có lợi nhất cho mọi người thân yêu nhất của ngài, và coi thường sự ti tiện của những người nhanh mắt ở những nơi đó, ngài không thể không nhận thấy cung cách ra bộ ta đây và cẩu thả của cậu Crawford mà cháu gái ngài đã nhận ra phần nào, có lẽ vì thế ngài cố kiềm chế (tuy vô ý thức) ưng thuận với những lời mời mọc.

Tuy vậy, ngài sẵn lòng đồng ý ăn tối ở nhà cha xứ, sau nhiều cuộc tranh cãi và lắm nỗi nghi ngờ xem liệu có nên không, “vì ngài Thomas có vẻ không được khoẻ, còn phu nhân Bertram biếng nhác thế!”, cuối cùng lời mời chung đã được đưa ra, xuất phát từ sự lịch thiệp và thiện chí cũng như tình trạng ăn không ngồi rồi của cậu Crawford, nhưng là một người dễ chịu trong cả nhóm; vì cậu ta là người đầu tiên cho rằng trong cuộc thăm viếng ấy, bất cứ ai có thói quen quan sát vu vơ ắt sẽ nghĩ rằng cậu Crawford là người ngưỡng mộ cô Fanny Price.

Nói chung, cuộc gặp gỡ ấy dễ chịu, cân đối số người nói và người nghe, bữa tối thanh lịch và phong phú, đúng cung cách thường lệ của ông bà Grant, và quá nhiều theo thói quen thông thường của mọi người vun đắp tình cảm trừ bà Norris, có lẽ chưa bao giờ bà ta thấy một cái bàn ăn to hoặc chịu nổi nhiều món ăn trên bàn đến thế, bà luôn xoay sở để đánh hơi thấỵ mùi xấu xa từ việc những người hầu qua lại sau ghế bà, và bưng đi một số món mới làm song không thể để quá nhiều món, vì một số sẽ bị nguội.

Buổi tối hôm ấy, theo sự thúc ép của bà Grant và cô em gái, sau khi lập bàn chơi bài Uýt đủ cho một vòng chơi, và tất cả đồng ý vì không có sự lựa chọn trong những tình huống như thế, ngay sau bàn chơi bài Uýt là trò Mua bán[28]. Phu nhân Bertram thấy mình trong tình thế gay cấn, phải chọn giữa các trò chơi và không biết có nên rút một quân cho bài Uýt hay không. Bà lưỡng lự. May thay, ngài Thomas ở gần ngay đấy.

- Em sẽ làm gì đây? Chơi bài Uýt hay Mua bán, môn nào thích nhất, hở mình?

Sau một lát suy nghĩ, ngài Thomas khuyên bà chơi trò Mua bán. Ngài là tay chơi bài Uýt có hạng, và có lẽ cảm thấy chẳng vui vẻ gì lắm khi bà là bạn chơi.

- Rất hay, - phu nhân hài lòng trả lời, - vậy tôi sẽ chơi trò Mua bán, bà Grant ạ. Tôi chẳng biết gì trò này, nhưng Fanny chắc sẽ dạy tôi.

Đến đây Fanny xen vào những lời phản đối lo âu vì cô cũng dốt nát chẳng kém, trong đời cô chưa bao giờ đánh bài hoặc xem chơi, còn phu nhân Bertram lại do dự mất một lúc, nhưng mọi người đều cam đoan với bà rằng không trò chơi nào dễ hơn, đây là trò dễ nhất trong các loại chơi bài, cậu Henry Crawford tiến tới, sốt sắng xin phép được ngồi giữa phu nhân và cô Price để dạy cả hai, rồi mọi việc sẽ ổn ngay thôi. Còn lại sáu người: ngài Thomas, bà Norris, ông bà Grant, dưới sự hướng dẫn của cô Crawford, họ ngồi thành một bàn với thái độ chững chạc và hiểu biết, làm thành một vòng khác. Đây là sự thu xếp có lợi cho Henry Crawford, cậu được ngồi gần Fanny, đôi bàn tay cậu bận rộn với quân bài của hai người cũng như của cậu, dẫu Fanny cảm thấy không thể làm chủ được luật của trò chơi trong vòng ba phút, cậu cổ vũ lối chơi của cô, mài sắc tính tham của cô, làm cô cứng rắn hơn, đặc biệt trong mọi cuộc đấu với William, là một việc khá khó khăn. Còn với phu nhân Bertram, cậu phải chịu trách nhiệm về cả danh lẫn lợi cho bà trong suốt buổi tối; phải đủ nhanh để giữ bà khỏi nhìn bài lúc cuộc chơi bắt đầu, phải hướng dẫn bà mọi việc cho đến lúc cuối.

Cậu rất phấn chấn, làm mọi việc với vẻ thoải mái, vui vẻ, xuất sắc trong mọi diễn biến sinh động, tháo vát xoay sở, trơ trẽn một cách khôi hài để tôn vinh trò chơi; Cả bàn rất thoải mái, trái ngược hẳn với trạng thái điềm đạm đều đều và sự im lặng quy củ ở bàn kia.

Ngài Thomas hỏi thăm vợ có vui và thành công không tới hai lần, nhưng chẳng ăn thua gì. Không dừng đủ lâu để có thời gian cho dự liệu cung cách cần thiết cho mình, và tình trạng của bà, cho đến lúc cuối hội bài, bà Grant có thể đến bên phu nhân và ngỏ ý khen ngợi bà.

- Tôi hy vọng phu nhân thích trò chơi này.

- Ồ có, bạn thân mến ạ, tôi thực sự thích thú. Một trò chơi rất cổ. Tôi không biết chơi tí tẹo nào. Tôi chẳng bao giờ nhìn thấy quân bài của tôi, vì cậu Crawford làm hộ hết mọi việc.

- Bertram này, - lát sau, lợi dụng cơ hội trò chơi tạm lắng, cậu Crawford nói.

- Tôi chưa kể cho anh nghe chuyện xảy ra hôm qua, khi tôi cưỡi ngựa về nhà. - Họ đi săn cùng nhau, và giữa lúc ngựa phi nước đại, cách Mansfield một khoảng, ngựa của cậu ta bị tung mất một móng sắt, Henry Crawford buộc phải bỏ cuộc và cố hết sức về nhà. - Tôi đã kể với anh tôi bị lạc sau khi qua căn nhà trang trại cũ có nhiều cây thuỷ tùng, vì tôi không bao giờ chịu hỏi thăm đường; Nhưng tôi chưa kể với anh về vận may thường lệ của tôi, vì tôi chưa bao giờ nhầm lẫn - tôi thấy mình ở đúng lúc, đúng chỗ tôi đang tò mò muốn thấy. Rẽ ở một chỗ ngoặt của cánh đồng khá dốc, nhấp nhô như cồn cát, tôi bỗng thấy mình ở giữa một ngôi làng nhỏ, hẻo lánh, giữa những quả đồi uốn lượn nhẹ nhàng, một dòng suối nhỏ trước mắt để lội qua, một nhà thờ đứng trên gò ngay bên phải tôi, nhà thờ lớn và đẹp lạ thường so với nơi ấy, không một bóng người hoặc nửa ngôi nhà, trừ một cái tôi đoán là nhà cha xứ, có thể nói rất gần nhà thờ. Tóm lại, tôi thấy mình ở Thomton Lacey.

- Có vẻ như thế, - Edmund nói, - Nhưng sau khi qua trang trại Sewell, anh rẽ đường nào?

-Tôi không trả lời những câu hỏi không thích hợp và quỷ quyệt như thế đâu; song tôi sẽ trả lời mọi câu anh hỏi trong một giờ liền, anh sẽ không bao giờ có thể chứng minh rằng đấy không phải là Thornton Lacey, vì nhất định là nó.

- Rồi anh có hỏi thăm không?

- Không, tôi không bao giờ hỏi thăm; Nhưng tôi nói với một người đàn ông đang sửa hàng rào đây là Thornton Lacey, và ông ta bảo là đúng thế.

- Anh có trí nhớ tốt thật. Tôi quên bẵng đã kể cho anh nghe một nửa về nơi ấy.

Thomton Lacey là tên nơi ở sắp tới của Edmund, và cô Crawford biết rất rõ; cô đang ráo riết tấn công quân J của William Price.

- Tuyệt, - Edmund nói tiếp, - anh thích những thứ anh nhìn thấy chứ?

- Thực ra là rất thích. Anh may mắn thật đấy. Sẽ phải làm việc ít nhất năm mùa hè, nơi ấy mới có thể sống được.

- Không, không, không đến nỗi tệ thế đâu. Tôi đồng ý với anh là phải dọn sân trại, nhưng tôi không thấy còn việc gì nữa. Ngôi nhà không đến nỗi quá tồi, và khi dọn cái sân đi rồi, có thể đi đến nhà khá dễ dàng.

- Phải thu dọn toàn bộ cái sân trại, và đóng cửa lò rèn. Ngôi nhà phải quay về hướng Đông thay vì hướng Bắc, lối vào và các phòng chính phải ở về phía bên kia, nơi quang cảnh rất đẹp; Tôi chắc rồi mọi việc sẽ được làm thôi. Rồi đến lối vào đẩy của anh, qua cái nơi hiện tại là vườn. Anh phải làm một khu vườn mới cho mình ở chỗ sau nhà hiện giờ, nó sẽ đem lại một diện mạo đẹp nhất đời, thoai thoải về hướng đông nam. Mặt đất dường như để làm việc đó, Tôi phi khoảng dăm chục mét ngược con đường làng giữa nhà thờ và ngôi nhà để nhìn quanh, và thấy toàn bộ có thể là như thế. Không gì dễ hơn. Các bãi cỏ bên ngoài sẽ làm vườn, cũng như thứ hiện tại, từ con đường tôi đứng lượn về hướng đông bắc đến con đường chính xuyên qua làng, tất nhiên là phải ghép chúng lại với nhau. Các bãi cỏ rất đẹp, đây đó rải rác một cây gỗ. Tôi đoán chúng thuộc quyền sở hữu của người đang sống. Nếu không, anh phải mua lại chúng. Rồi còn dòng suối nữa, có thể làm mọi việc với con suối, nhưng tôi chưa thể xác định hết được. Tôi mới có hai hoặc ba ý tưởng thôi.

- Tôi cũng phải có hai hoặc ba ý tưởng đây, - Edmund nói, - và một trong những ý tưởng đó hết sức nhỏ nhoi cho kế hoạch của anh đưa Thornton Lacey vào sử dụng. Tôi rất hài lòng với những thứ trang trí khá ít ỏi và vẻ đẹp của nó. Tôi nghĩ ngôi nhà và cơ ngơi có lẽ đủ ấm cúng, tạo nên dáng vẻ nhà của một người phong nhã mà không cần mọi thứ tốn phí, và thế là đủ cho tôi rồi. Tôi mong rằng có thể đủ đáp ứng cho mọi người quan tâm tới tôi.

Giọng nói chắc chắn thoáng vẻ nghi ngờ lẫn phẫn nộ và vẻ mặt nhìn nghiêng rắn rỏi biểu hiện lần cuối mong muốn của cậu khiến cô Crawford vội vã chấm dứt cuộc chơi với William Price, giam quân J của cậu với giá cắt cổ và kêu lên:

- Này, tôi cược quân cuối cùng của mình như một phụ nữ can đảm đây. Đừng tính toán lạnh lùng với tôi. Tôi không sinh ra để ngồi yên và chẳng làm gì. Nếu tôi thua, tôi sẽ không gỡ gạc đâu.

Trò chơi là của cô, và chỉ không phải trả cô những thứ cô đã bảo đảm cho nó thôi. Tiếp tục chia bài, Crawford lại bắt đầu nói về Thomton Lacey:

- Kế hoạch của tôi có thể không phải là hay nhất; tôi chưa có nhiều thời gian để hoạch định, nhưng anh thì chắc phải làm nhiều đấy. Nơi ấy đáng lắm, và anh sẽ thấy không thể thỏa mãn trong chừng mực khả năng của mình. (Tôi xin lỗi, quý bà bên anh không được nhìn bài của anh. Đấy, chúng ở ngay trước mặt anh). Nơi ấy rất đáng làm, Bertram ạ. Anh nói đến việc nó có dáng vẻ ngôi nhà của một quý ông. Việc đó sẽ làm thôi, bằng cách dọn sân trại, để không bị quấy rầy, phiền toái; Tôi chưa bao giờ thấy một ngôi nhà thuộc loại tự nó đã có sẵn dáng vẻ là nơi ở của một quý ông ra sao, hơn chỉ là nhà cha xứ, chi phí hơn vài trăm một năm. Đây không phải là góp nhặt những căn phòng đơn thấp tè, với nhiều vòm cũng như cửa sổ, không nhồi nhét thành một căn nhà ở trang trại chật cứng, thông tục, đây là một ngôi nhà tường đặc, rộng rãi, trông giống lâu đài, thứ mà người ta có thể cho rằng một gia tộc nông thôn đáng kính thời xưa đã sống hết thế hệ này đến thế hệ khác, ít nhất là hai thế kỷ, và hiện giờ phải chi từ hai đến ba ngàn một năm vào nó. - Cô Crawford lắng nghe, còn Edmund đồng tình. - Bởi vậy, anh không thể không làm mọi thứ để tạo cho nó dáng vẻ một ngôi nhà một người phong nhã. Nhưng nó có thể hơn thế nhiều. (Để anh xem nào, Mary; Phu nhân Bertram ra giá mười hai cho quân hậu kia; không, không được, mười hai là quá đắt. Phu nhân Bertram không ra giá mười hai. Xin bà đừng nói gì nữa. Tiếp đi, xin mời). Với một số hoàn thiện như tôi gợi ý, anh có thể tạo cho nó nét đặc sắc hơn (thực ra, tôi không đòi hỏi anh làm theo đồ án của tôi, tuy nhân đây, tôi ngờ rằng có người đã thảo một cái tốt hơn). Anh có thể nâng nó lên thành một quảng trường. Từ một nơi ở hiện nay, nhờ những cải tạo đúng đắn, nó sẽ thành nơi ở của một người có giáo dục, có khiếu thẩm mỹ, có phong thái hiện đại và những quan hệ có giá. Tất cả những thứ này sẽ ghi dấu ấn lên nó, và tòa nhà đó chứa đựng một không khí khiến ai đi qua cũng tôn chủ nhân của nó là một địa chủ sành điệu trong giáo xứ, nhất là vì chưa có một ngôi nhà nào của địa chủ vượt được nó, một tình trạng đề cao giá trị thực tế của đặc quyền và sự độc lập vượt xa khỏi mọi tính toán. Tôi hy vọng anh suy nghĩ cùng tôi (cậu quay sang nói với Fanny, giọng dịu dàng). - Cô đã nhìn thấy nơi ấy chưa?

Fanny khẽ lắc đầu và cố giấu sự quan tâm của cô với chủ đề vì sự sốt sắng với William, đang bị dồn vào một cuộc mặc cả gay gắt và áp đặt cô hết mức có thể. Nhưng Crawford tiếp tục:

- Không, không, cô không được chia tay với quân hậu. Cô đã mua nó quá đắt và anh cô không trả một nửa giá ấy đâu. Không, không, anh bỏ tay ra, bỏ tay ra. Em gái anh không chia tay với quân hậu đâu. Cô ấy quyết định rồi. Ván này là của cô ấy, - lại quay sang cô - nó nhất định là của cô.

- Còn Fanny thà nó là của William, - Edmund nói và mỉm cười với cô. - Tội nghiệp Fanny, không dám lừa cả bản thân như cô ấy mong!

- Anh Bertram, - vài phút sau, cô Crawford nói, - anh có biết Henry muốn thành một nhà cải tạo có hạng không, nên anh không thể tham gia bất cứ việc gì thuộc loại Thornton Lacey mà không nhận sự giúp đỡ của anh ấy. Anh hãy nghĩ đến Henry có ích biết bao khi ở Sotherton! Hãy nghĩ đến bao việc to lớn chúng ta đã làm ở đấy trong một ngày tháng Tám nóng nực, cùng anh ấy phi xe đi khắp các khu đất đai vườn tược, và thấy tài năng loé sáng ra sao. Chúng ta đã đó đó, rồi từ đó đi về nhà, và không thể kể là đã làm những gì!

Cái nhìn của Fanny quay sang Crawford trong giây lát, với một vẻ hơn cả trang nghiêm, gần như trách móc, nhưng lúc bắt gặp cái nhìn của cậu ta, cô rút lại ngay. Cậu ta còn chút tỉnh táo, bèn lắc đầu với em gái và cười đáp:

- Tôi không thể nói đã làm được nhiều ở Sotherton; nhưng hôm ấy nóng quá, chúng ta người nọ nối người kia, đi và hoang mang ngơ ngác. - Đúng lúc đó có tiếng rì rầm tạo cho cậu có dịp nói khẽ với mình Fanny, - tôi rất tiếc vì đã lập kế hoạch ngày hôm ấy ở Sotherton. Hiện giờ tôi nhìn nhận mọi việc khác hẳn. Đừng nghĩ về tôi như hồi ấy, nhé.

Bà Norris lúc này đang nhàn rỗi, an toàn nhờ cách xử thế vô cùng tai hại của ngài Thomas và của riêng bà chống lại sự quá trớn của ông bà Grant, chộp được từ Sotherton, bà nói to, vui vẻ:

- Sotherton ư! Ờ phải, chúng ta đã có một ngày dễ chịu ở đấy. William, cháu không gặp may rồi, nhưng lần sau cháu đến, bác hy vọng anh chị Rushworth sẽ có nhà, và bác tin là cả hai sẽ vui lòng đón tiếp cháu. Các anh chị họ cháu không phải loại dễ quên họ hàng, và cậu Rushworth là một người tử tế loại nhất. Hiện giờ họ đang ở một trong các ngôi nhà đẹp nhất ở Brighton, tài sản đồ sộ của cậu Rushworth cho họ cái quyền ấy. Bác không rõ cách đây bao xa, nhưng khi cháu trở lại Portsmouth, nếu không xa quá, cháu nên đến đó tỏ lòng tôn kính họ. Bác có thể nhờ cháu chuyển một gói quà nho nhỏ cho các anh chị họ cháu.

- Cháu sẽ rất vui, thưa bác, nhưng Brighton gần như ở Beachey Head, và nếu có thể đến đấy, cháu không mong được tiếp đón ở một nơi sang trọng như thế, vì cháu chỉ là một chuẩn úy hải quân nghèo.

Bà Norris đang hăng hái cam đoan về sự ân cần cậu có thể nhận được, thì ngài Thomas xen vào, giọng quyền thế:

- Ta sẽ không khuyên cháu đến Brighton, William ạ, vì ta tin rằng sắp tới, cháu có nhiều dịp thuận tiện để gặp gỡ, nhưng các con gái ta sẽ vui được gặp các em họ ở bất cứ nơi đâu; Cháu sẽ thấy cậu Rushworth rất chân thành coi mọi quan hệ của gia đình ta như của cậu ấy vậy.

- Cháu thà thấy anh ấy là thư ký riêng cho bộ trưởng hơn mọi thứ khác, - câu trả lời duy nhất của William là thế, với giọng không muốn đi xa hơn, và đề tài này ngừng lại.

Lúc ấy, ngài Thomas vẫn chưa thấy gì để nhận xét về thái độ của cậu Crawford, nhưng đến cuối hội thứ hai, bàn chơi bài Uýt tan, để tiến sĩ Grant và bà Norris tranh cãi về ván cuối cùng của họ, ngài là người đứng xem những người khác, ngài thấy cháu gái là mục tiêu chú ý, hoặc đúng hơn là mục tiêu theo đuổi của một người khá sắc sảo.

Henry Crawford đang say sưa với mưu đồ khác ở Thorton Lacey, và không để lọt vào tầm nghe của Edmund, cậu kể tỉ mỉ cho người bên cạnh, với vẻ sốt sắng vừa phải. Kế hoạch của cậu là mùa đông tới sẽ thuê một ngôi nhà, như vậy cậu sẽ có nhà riêng trong vùng; nó sẽ không chỉ dùng trong mùa săn (như lúc này cậu đang kể cho cô nghe), tuy sự cân nhắc đó có trọng lượng nhất định, cậu cảm thấy bất chấp lòng tốt bao la của tiến sĩ Grant, song không thể để cậu và đàn ngựa của cậu ở nơi hiện nay, thiếu thốn về vật chất, nhưng sự gắn bó với vùng lân cận không phụ thuộc vào trò giải trí hoặc một mùa trong năm: cậu tha thiết muốn có một chỗ để có thể đến bất cứ lúc nào, một chuồng ngựa nhỏ để cậu sử dụng tùy ý vào mọi kỳ nghỉ trong năm, cậu có thể duy trì, cải tiến và hoàn thiện mối hữu hảo và thân tình với gia đình ở trang viên Mansfield, ngày càng tăng thêm giá trị với cậu. Ngài Thomas nghe và không thấy khó chịu. Trong lời nói của cậu thanh niên này không thiếu tôn trọng; còn sự tiếp nhận của Fanny cũng đúng mực và nhã nhặn, điềm đạm và vừa phải, ngài không thấy cô có gì đáng khiển trách. Cô nói ít, chỉ tán thành vài điểm, tỏ ra không chú ý đến bất cứ lời ca tụng nào với cô hoặc củng cố thêm sự yêu mến Northamtonshire của cậu. Biết có người đang quan sát, Henry Crawford nói thẳng đề tài này với ngài Thomas, bằng giọng thường ngày hơn, nhưng vẫn đầy tình cảm.

- Thưa ngài Thomas, tôi muốn được làm hàng xóm của ngài, có lẽ ngài đã nghe thấy tôi kể với cô Price. Tôi mong ngài ưng thuận và không tác động đến con trai chống lại người thuê nhà như tôi?

Ngài Thomas lịch sự nghiêng đầu và đáp:

- Đây là một cách, mà tôi có thể không mong cậu là một hàng xóm lâu dài, nhưng tôi hy vọng và tin rằng Edmund sẽ ở nhà riêng tại Thomton Lacey. Edmund, cha nói có quá nhiều không, con?

Edmund đang chăm chú lắng nghe, nhưng lúc hiểu câu hỏi, cậu bỏ lỡ câu trả lời:

- Chắc chắn rồi, thưa cha, con không có ý kiến gì về chỗ ở. Nhưng anh Crawford, tuy tôi từ chối cho anh thuê nhà, anh hãy đến với tôi như một người bạn. Mỗi mùa đông, anh cứ coi nửa nhà là của anh, chúng ta sẽ bổ sung các chuồng ngựa theo dự án cải tạo của anh, và cải tạo mọi thứ theo dự án của anh vào mùa xuân này.

- Chúng tôi sẽ là những người tồi, - ngài Thomas nói tiếp. - Việc đi lại của nó tuy chỉ có tám dặm, nhưng sẽ làm cho mọi người trong gia đình tôi áy náy. Tôi sẽ rất ngượng nếu bất cứ đứa con trai nào của tôi chịu làm kém đi. Dĩ nhiên là cậu không nên nghĩ quá nhiều đến việc này, cậu Crawford ạ. Nhưng một xứ đạo có những thiếu thốn và đòi hỏi gì thì chỉ có mục sư ở đấy thường xuyên mới hiểu, và không sự uỷ nhiệm nào có khả năng thỏa mãn quy mô tương tự. Tóm lại, Edmund có thể làm việc ở Thomton, có nghĩa là cầu nguyện và rao giảng mà không cần bỏ trang viên Mansfield. Edmund có thể vào các ngày Chủ nhật cưỡi ngựa đến ngôi nhà với danh nghĩa là nhà ở, hành lễ, làm mục sư của Thornton Lacey khoảng ba hoặc bốn giờ, nếu điều đó khiến nó hài lòng. Nhưng chắc chắn là không. Nó hiểu rằng bản chất con người là muốn có nhiều bài học hơn mỗi tuần một bài thuyết giảng, và nếu nó không sống giữa những giáo dân của mình và chứng tỏ là một người thiện chí và một người bạn không ngừng quan tâm, nó sẽ làm được rất ít việc tốt, cả cho họ lẫn cho mình.

Cậu Crawford cúi đầu phục tùng.

- Tôi nhắc lại, - ngài Thomas nói thêm, - Thornton Lacey là ngôi nhà duy nhất trong vùng mà tôi sẽ không vui mong cậu Crawford đến ở.

Cậu Crawford cúi đầu cảm tạ.

- Ngài Thomas, - Edmund nói, - hiểu rất rõ bổn phận của một mục sư trong giáo xứ. Chúng ta ắt phải mong con trai của ngài có thể chứng tỏ rằng anh ta cũng hiểu điều đó.

Bài diễn thuyết nho nhỏ của ngài Thomas có tác dụng gì đi nữa, nó cũng tác động thực sự đến cậu Crawford và gây cảm giác lúng túng cho hai người lắng nghe chăm chú nhất là cô Crawford và Fanny. Một người trước kia chưa bao giờ hiểu rằng Thomton sắp và hoàn toàn là nhà của Edmund, ngẫm nghĩ và mắt nhìn xuống, nghĩ đến việc không được gặp Edmund hàng ngày, còn người kia hoảng hốt vì những điều tưởng tượng dễ chịu trước kia, đắm mình vào những miêu tả nay không còn nữa của người anh, trong hình ảnh cô tạo thành về một Thomton tương lai, nhà thờ đóng cửa, mất dần vị mục sư, và chỉ nhìn thấy nơi ở đáng kính, thanh lịch, hiện đại và không thường xuyên của một người có số phận độc lập, coi ngài Thomas là người lòng dạ ác độc, kiên quyết, là người phá hỏng mọi sự, và càng khổ sở hơn vì phải miễn cưỡng tự chủ theo đúng tính cách mà ngài đòi hỏi, và không dám giải khuây bằng cách thử bông đùa về sự nghiệp của cậu.

Mọi sự dễ chịu trong suy đoán của cô đã chấm dứt vào thời khắc đó. Đây là lúc xong ván bài nếu các lời thuyết giảng dài dòng thắng thế, cô vui mừng thấy cần đi đến kết luận và có thể làm tinh thần cô tỉnh táo bằng cách thay đổi chỗ ngồi và người bên cạnh.

Hầu như cả nhóm tụ tập quanh lò sưởi một cách bất thường và đợi ván cuối cùng kết thúc. William và Fanny là những người vô tư nhất. Hai anh em vẫn ở bên bàn chơi bài vắng vẻ, trò chuyện rất thoải mái và không nghĩ đến những người khác, cho đến lúc vài người bắt đầu nhớ đến họ. Ghế của Henry Crawford là cái đầu tiên xoay về phía họ, và cậu ngồi lặng lẽ quan sát họ vài phút, trong lúc ngài Thomas đang đứng chuyện phiếm với tiến sĩ Grant dõi theo cậu.

- Đây là đêm tụ họp, - William nói. - Nếu anh ở Portsmouth, có lẽ anh nên như thế này.

- Nhưng anh không muốn ở Portsmouth kia mà, William?

- Không, Fanny, anh không muốn thế. Anh sẽ chán ngấy Portsmouth, chán cả khiêu vũ khi anh không thể có em. Anh không biết ở đó có gì tốt đẹp khi đến nơi tập họp, vì anh không thể kiếm được bạn nhảy. Các cô gái Portsmouth vênh mặt với bất cứ ai không phải là sĩ quan. Chuẩn úy có thể chẳng là gì. Thực ra con người chẳng là gì. Em có nhớ nhà Gregory không, họ lớn lên thành các thiếu nữ xinh đẹp đến ngỡ ngàng, nhưng hầu như họ không bắt chuyện với anh, vì Lucy được một trung úy tán tỉnh.

- Thật xấu hổ, nhục nhã! Nhưng anh đừng để tâm, William ạ. - (Má cô ửng hồng phẫn nộ lúc nói). - Chẳng đáng để nghĩ. Nó chẳng làm anh mất uy tín; nó chẳng hơn gì những điều mà các sĩ quan hải quân cấp cao nhất ít nhiều trải qua trong thời của họ. Anh phải nghĩ như thế nhé, anh phải cố quyết định việc đó như một trong những thử thách gian khổ rơi xuống đầu mọi thủy thủ - như thời tiết xấu và cuộc sống khó khăn chẳng hạn - chỉ có một lợi thế duy nhất nhất định sẽ đến, là sẽ đến ngày anh không còn phải chịu đựng chuyện đó nữa. Khi anh là một trung uý! Anh thử nghĩ xem, William, khi anh là trung uý, anh sẽ chẳng mấy quan tâm đến những chuyện nhảm nhí loại đó làm gì.

- Anh bắt đầu nghĩ anh sẽ chẳng bao giờ là một trung uý, Fanny ạ. Ai cũng có thể làm được, trừ anh.

- Anh William yêu quý, anh đừng nói thế, đừng nản lòng như thế. Bác trai tuy chẳng nói gì, nhưng em tin chắc bác sẽ làm mọi việc trong tầm tay bác để giúp anh. Anh biết nó sẽ có kết quả ra sao, miễn là anh làm việc.

Cô ngừng lại vì ông bác đến gần họ hơn cô ngờ, và mỗi người thấy cần nói chuyện thêm.

- Em có thích khiêu vũ không, Fanny?

- Có ạ, em rất thích, chỉ có điều em sớm mệt.

- Anh sẽ rất vui đến vũ hội cùng em và xem em nhảy. Em chưa bao giờ dự vũ hội nào ở Northampton sao? Anh thích xem em khiêu vũ và anh sẽ nhảy với em nếu em muốn, để mọi người ở đây biết anh là ai, và anh càng thích là bạn nhảy của em thêm lần nữa. Chúng ta đã nhảy cùng nhau nhiều lần theo tiếng đàn hộp quay tay trên phố đó sao? Anh nhảy khá theo cách của anh, song anh dám nói là em nhảy khá hơn nhiều. - Rồi quay sang ông bác lúc này đã gần họ hơn. - Fanny không phải là người nhảy rất khá sao, thưa bác?

Fanny hết hồn vì câu hỏi chưa từng xảy ra, không biết nhìn vào đâu và trả lời ra sao. Một sự khiển trách gay gắt hoặc ít ra là vẻ hờ hững lạnh nhạt sẽ làm anh trai cô đau khổ vô cùng, và dìm cô xuống đất đen. Nhưng, ngược lại, câu trả lời không đến nỗi tệ:

- Ta lấy làm tiếc mà nói rằng ta không thể trả lời câu hỏi của cháu. Ta chưa bao giờ nhìn thấy Fanny khiêu vũ, kể từ khi nó còn nhỏ; nhưng cả hai chúng ta đều cho rằng nó sẽ làm trọn bổn phận như một quý cô, có lẽ chẳng bao lâu nữa chúng ta sẽ có dịp chứng kiến.

-Tôi rất vui lòng được thấy cô Price, em gái anh khiêu vũ, - Henry Crawford nói và nhô người ra trước, - và tôi sẵn lòng trả lời mọi câu hỏi của các vị về đề tài này. Nhưng tôi tin là (nhìn thấy vẻ khổ sở của Fanny) cần phải có một thời gian nữa. Có người trong nhóm không thích nói đến cô Price đâu.

Thực ra, cậu đã có lần nhìn thấy Fanny khiêu vũ, cũng như lúc này cậu trả lời vì động tác đi như lướt lặng lẽ, nhẹ nhàng và tao nhã của cô trong một lúc tuyệt vời, nhưng nói thật cậu không thể nhớ ra cô nhảy bài gì và cứ coi là cô đã trình diễn hơn là nhớ chút gì về cô.

Tuy nhiên, cậu được coi là người hâm mộ khả năng khiêu vũ của cô, còn ngài Thomas không thể phật ý, kéo dài câu chuyện về khiêu vũ nói chung, ngài say sưa miêu tả những vũ hội ở Antigua và lắng nghe cháu trai thuật lại các vũ điệu khác nhau mà cậu quan sát được, đến mức ngài không nghe thấy tiếng báo xe ngựa đến, và là người đầu tiên nhận ra lúc bà Norris rối rít:

- Kìa Fanny, Fanny, cháu đang làm gì đấy? Chúng ta đi thôi. Cháu không thấy bác cháu sắp đi sao? Nhanh nhanh lên. Bác không thể để ông lão Wilcox phải đợi. Cháu phải luôn nhớ đến xà ích và những con ngựa chứ. Thưa ngài Thomas, chúng tôi đã dặn xe ngựa trở lại đón ngài, Edmund và William.

Ngài Thomas không thể không phật ý, vì theo sắp đặt của ngài và đã báo trước cho vợ và em gái, nhưng hình như bà Norris quên bẵng nên cứ ngỡ chính bà mới là người xếp đặt mọi sự.

Cảm giác cuối cùng của Fanny trong buổi thăm viếng là thất vọng, vì chiếc khăn quàng Edmund lẳng lặng cầm từ tay người hầu, đem đến và đặt lên vai cô đã bị bàn tay nhanh nhẹn hơn của cậu Crawford giành lấy, và cô đành phải hàm ơn sự chăm sóc ngày càng hiển hiện của cậu.

Chương 26

Sự mong mỏi của William được nhìn thấy Fanny khiêu vũ chỉ gây cho ông bác ấn tượng trong chốc lát. Hy vọng có dịp mà ngài Thomas ban cho không còn được nghĩ đến nữa. Ngài vẫn nghiêng về hài lòng với ý nghĩ dễ thương là bất cứ ai muốn thấy Fanny khiêu vũ cũng sẽ vừa lòng, và nói chung làm cho đám thanh niên vui vẻ; ý nghĩ về việc ấy khép lại trong sự lặng lẽ âm thầm, kết quả là sáng hôm sau, trong bữa điểm tâm, sau khi nhớ lại và chấp nhận lời thỉnh cầu của đứa cháu trai, ngài nói thêm:

- Ta không muốn cháu rời Northamptonshire mà không vui, William ạ. Bác sẽ vui khi nhìn thấy cả hai cháu khiêu vũ. Cháu đã nói đến các buổi khiêu vũ ở Northampton. Các anh chị họ của cháu thỉnh thoảng có tham dự, nhưng hiện giờ những buổi như thế không còn phù hợp với chúng ta nữa. Bác gái cháu sẽ quá mệt. Bác tin rằng chúng ta phải nghĩ đến một vũ hội ở Northampton. Một vũ hội trong gia đình sẽ thích hợp hơn, nếu...

- Chà, thưa nam tước Thomas quý mến, - bà Norris xen vào, - em hiểu ý anh định nói. Nếu Julia có nhà hoặc cô Rushworth yêu quý ở Sotherton có thể tạo thành một mùa, một cơ hội cho việc việc như thế, anh sẽ tổ chức cho đám thanh niên ở Mansfield một buổi khiêu vũ. Em biết là sẽ thế mà. Nếu các cháu có nhà sẽ làm cho buổi khiêu vũ anh sẽ tổ chức vào dịp Giáng sinh này thêm duyên dáng. Cảm ơn bác của cháu đi, William, hãy cảm ơn bác đi.

- Các con gái ta, - ngài Thomas nghiêm trang ngắt lời, - đang vui vầy ở Brighton, và ta mong chúng rất hạnh phúc. Cuộc khiêu vũ ta ban tặng ở Mansfield này sẽ dành cho các em họ chúng. Nếu như tất cả chúng ta họp mặt, sự toại nguyện của chúng ta chắc chắn sẽ trọn vẹn hơn, nhưng vài người vắng mặt sẽ không tước đi sự thích thú của những người khác.

Bà Norris không nói thêm lời nào nữa. Bà đã thấy vẻ cương quyết trên mặt ngài, bà ngạc nhiên và khó chịu yêu cầu yên lặng vài phút để trấn tĩnh lại. Một cuộc khiêu vũ trong lúc này ư! Các con gái của ngài đang vắng mặt và bà không được hỏi ý kiến! Tuy vậy, bà được an ủi ngay lập tức. Chắc bà sẽ là người cáng đáng mọi việc; Lẽ tất nhiên phu nhân Bertram sẽ đùn đẩy mọi ý tưởng và thực hiện, rồi mọi thứ sẽ đổ lên vai bà. Bà sẽ phải làm cho buổi tối đó thật danh giá, ý nghĩ này nhanh chóng khôi phục lại sự vui vẻ khiến bà dễ hòa hợp với người khác, trước khi họ biểu lộ niềm vui và sự biết ơn của họ.

Edmund, William và Fanny cũng nhìn nhận và nói đến buổi khiêu vũ đầy hứa hẹn theo những cách khác nhau, như ngài Thomas mong muốn. Tình cảm của Edmund dồn vào hai điều khác. Cha cậu chưa bao giờ ban tặng ân huệ hay thể hiện lòng tốt nhiều hơn sự mãn nguyện của ngài.

Phu nhân Bertram hoàn toàn thụ động và hài lòng, chẳng phản đối gì. Ngài Thomas dàn xếp để bà ít bận bịu nhất, còn bà cam đoan với ngài, rằng “bà không hề ngại phiền phức tí nào, thực ra bà không hình dung sẽ làm được việc gì”.

Bà Norris đã sẵn sàng mọi gợi ý các căn phòng ngài nghĩ thích hợp nhất để dùng, nhưng thấy tất cả đã được dọn dẹp trước, và khi bà phỏng đoán và gợi ý về ngày, cũng có vẻ như chính là ngày đã định trước. Ngài Thomas thầm hài lòng với những nét chính rất trọn vẹn của việc tổ chức; và ngay sau khi yên lặng lắng nghe, bà có thể đọc ngay cho ngài danh sách các gia đình nên mời từ những người ngài đã tính, cùng mọi khoản chi tiêu cần thiết kèm lời thông báo ngắn gọn, tập hợp đám thanh niên đủ cho mười hai hoặc mười bốn cặp nhảy; và có thể trình bày tỉ mỉ mọi sự cân nhắc để ngài ấn định ngày 22 là ngày thích hợp nhất. Ngày 24, William phải có mặt tại Portsmouth, cho nên ngày 22 là ngày cuối cùng cuộc thăm viếng của cậu, nếu chọn bất kỳ ngày nào trước đó cũng là không cẩn trọng. Bà Norris rất thỏa mãn, vì chính bà cũng gợi ý chọn ngày 22, coi là ngày đẹp nhất.

Lúc này cuộc khiêu vũ là một việc đã định, và trước buổi tối mới công bố với những người liên quan. Giấy mời đã được gửi đi, và đêm hôm ấy nhiều cô gái lên giường mà trong đầu đầy những lo lắng sung sướng hệt như Fanny. Với cô, đôi khi những lo lắng vượt xa niềm vui, vì tuổi trẻ và thiếu kinh nghiệm, lại ít được lựa chọn và thiếu tự tin vào thị hiếu của bản thân, ví như việc “nên ăn vận ra sao” là điều lo âu, bối rối nhất. Cô không có đồ trang sức, chỉ có một cây thánh giá bằng hổ phách rất đẹp mà William mua cho ở Sicily, và nỗi khổ sở lớn nhất là cô không có gì ngoài dải ruy băng để đeo, song cô đã dùng nó cũ mòn, liệu có thể dùng cho một dịp như thế này, giữa những đồ trang sức mà các cô gái khác sẽ đeo không? Vẫn chưa có gì để đeo! Willian muốn mua cho em gái sợi dây bằng vàng, nhưng quả là ngoài khả năng của cậu, mà không đeo cây thánh giá ấy có thể khiến cậu mất thể diện. Những nỗi băn khoăn này thật khắc khoải, đủ ảnh hưởng đến tinh thần Fanny dù buổi khiêu vũ này chủ yếu dành cho cô.

Trong khi tiến hành mọi sự chuẩn bị, phu nhân Bertram vẫn ngồi trên sofa, chẳng hề bị quấy rầy. Bà có thêm một vài cuộc hỏi han của người quản gia và các cô hầu gái khá bận bịu may áo mới cho bà; Ngài Thomas ra lệnh, còn bà Norris chạy ngược chạy xuôi, nhưng tất cả những việc này chẳng phiền gì đến bà như bà biết trước, “thực ra trong việc này chẳng có gì phiền phức hết”.

Lần này Edmund đặc biệt lo lắng; hiện giờ tâm trí cậu bận bịu vì hai sự kiện quan trọng trước mắt: lễ thụ chức và hôn nhân, ổn định số phận đời cậu, nên những sự kiện hệ trọng như tổ chức vũ hội trong mắt cậu có vẻ ít quan trọng hơn những người khác trong nhà, vì ngay sau đó là hết sự kiện nọ tiếp kia. Ngày 23, cậu sẽ đến thăm một người bạn ở Peterborough cũng trong tình trạng như cậu, họ cùng nhận lễ thụ phong trong tuần Giáng sinh. Nửa vận mệnh của cậu sẽ được quyết định, còn nửa kia vẫn phải theo đuổi chưa mấy suôn sẻ. Bổn phận của cậu sẽ định hình, nhưng người vợ để chia sẻ, cổ vũ và tưởng thưởng cho những nhiệm vụ này vẫn chưa có. Cậu hiểu suy nghĩ của mình, nhưng vẫn chưa dám chắc cô Crawford nghĩ ra sao. Có nhiều điểm họ không hoàn toàn nhất trí, nhiều lúc cô có vẻ không dịu hiền, nên nói chung cậu tin vào sự yêu mến của cô, đến mức muốn quyết định (gần như kiên quyết) là trong thời gian rất ngắn, ngay sau khi các loại công việc trước mắt thu xếp xong, cậu biết rằng phải cầu hôn cô, song cậu vẫn còn nhiều suy nghĩ băn khoăn, nhiều giờ khắc ngờ vực. Cậu hiểu đôi khi cô rất quan tâm đến cậu, cậu có thể nhìn lại cả quá trình khích lệ dài dài, và cô hoàn toàn quyến luyến vô tư như trong mọi việc khác. Nhưng có nhiều lúc, sự nghi ngờ và cảnh giác hòa trộn với hy vọng của cậu, nên nghĩ đến cô, cậu nhận thấy mình không ưa sự cách biệt và khép kín, sở thích dứt khoát sống ở London của cô, cậu mong gì ngoài lời từ chối cương quyết, trừ khi là một chấp nhận sau khi được khẩn nài rất nhiều, đòi hỏi cậu hy sinh cả địa vị lẫn công việc là những thứ lương tâm cậu ngăn cấm?

Mọi vấn đề phụ thuộc vào một việc. Liệu cô có yêu cậu đủ để vượt qua những giá trị cốt yếu quen thuộc, liệu cô có yêu cậu đủ để khiến chúng không còn là chủ chốt nữa? Cậu vẫn thường tự hỏi mình câu này, tuy câu trả lời thường xuyên nhất là “Có”, song đôi khi vẫn là “Không”.

Chẳng bao lâu nữa cô Crawford sẽ rời Mansfield, và trong hoàn cảnh này, gần đây “có’ và “không” cứ luân phiên nhau. Cậu đã thấy mắt cô long lanh khi nói đến bức thư của một người bạn thân, khẳng định cô sẽ đến London một chuyến dài, nói về sự ân cần của Henry, cậu ta định ở đấy đến tháng Giêng, và có thể đưa cô tới đó. Cậu đã nghe cô nói đến niềm vui của chuyến đi với sự hào hứng, nói “không” trong từng âm thanh. Nhưng việc này xảy ra trong ngày đầu ổn định, trong giờ đầu của niềm vui bùng nổ, khi chưa có gì trước mắt ngoài những người bạn cô vừa đi thăm. Từ đó trở đi, cậu đã nghe những biểu lộ khác hẳn của cô, với những tình cảm khác hẳn, sóng gió hơn nhiều, cậu đã nghe thấy cô nói với bà Grant rằng cô sẽ rất tiếc nếu phải chia tay với bà, rằng cô bắt đầu tin không có người bạn hoặc niềm vui nào xứng đáng với những thứ cô để lại, rằng dù cảm thấy phải đi và biết sẽ được hưởng thụ khi rời xa, cô sẵn sàng mong đợi được ở lại Mansfield lần nữa. Vậy trong những lời đó, chẳng phải là “có” sao?

Càng suy ngẫm và dàn đi xếp lại vì lợi ích của riêng mình, Edmund không thể nghĩ nhiều đến buổi tối mà những người khác trong nhà đang hân hoan mong đợi, với mức độ vui thích ngang nhau. Không lệ thuộc vào niềm vui của hai người em họ, buổi tối đó với cậu chẳng có giá trị gì cao hơn bất kỳ cuộc họp mặt nào của hai gia đình. Trong mỗi cuộc gặp cậu chỉ hy vọng nhận được lời khẳng định rõ ràng hơn về sự quyến luyến của cô Crawford, nhưng trong sự quay cuồng của phòng khiêu vũ có lẽ không đặc biệt thích hợp với tình trạng kích động hoặc thể hiện những tình cảm nghiêm túc. Nhảy với cô hai bài đầu là kìm nén tình cảm riêng tư hết mức rồi, là sự chuẩn bị duy nhất cho buổi khiêu vũ, bất chấp mọi việc quanh cậu về đề tài này từ sáng chí tối.

Thứ Năm là ngày khiêu vũ. Sáng hôm thứ Tư, Fanny vẫn chưa hài lòng với bản thân, nên quyết định tìm lời khuyên của bà Grant và em gái bà, những người có thị hiếu chắc chắn không chê vào đâu được. Vì Edmund và William đã đi Northampton, nên Fanny tưởng cậu Crawford cũng đi, cô xuống nhà cha xứ, không ngại thiếu cơ hội bàn bạc riêng tư đang rất quan trọng với Fanny, át cả nỗi ngượng ngùng vì háo hức.

Cách nhà cha xứ vài bước chân, cô gặp cô Crawford, và gọi cô ta như một người bạn, tuy cô Crawford một mực quay lưng lại và miễn cưỡng dừng bước, Fanny giải thích việc mình và xin cô có lòng tốt cho ý kiến. Cô Crawford có vẻ hài lòng vì lời đề nghị, và sau một lát suy nghĩ, và thân mật hơn lúc trước, cô giục Fanny vào trong nhà cùng cô, lại gợi ý vào phòng riêng của cô, họ có thể chuyện phiếm thoải mái mà không phiền ông bà Grant đang ở trong phòng khách. Dự kiến này thật hợp ý Fanny, cô rất biết ơn sự sốt sắng và quan tâm ân cần đó, họ vào nhà rồi lên gác và nhanh chóng đi sâu vào chủ đề thú vị. Cô Crawford hài lòng vì được yêu cầu khẩn khoản, đã cho Fanny mọi ý kiến và sở thích tốt nhất, những gợi ý của cô làm cho mọi việc trở nên dễ dàng và sự khích lệ của cô khiến mọi việc thành dễ chịu. Trang phục đã được giải quyết xong phần lớn.

- À mà cô sẽ đeo bằng gì vậy? - Cô Crawford nói. - Cô không đeo cây thánh giá của anh cô ư? - Nói xong, cô mở cái gói nhỏ mà Fanny nhận thấy trong tay cô lúc họ gặp nhau. Lúc đó, Fanny cảm thấy vừa thèm thuồng vừa ngờ vực, cô không biết đeo nó bằng cách nào, hay phải nhịn không đeo. Cô Crawford đặt cái hộp rẻ tiền, nho nhỏ xuống trước mặt Fanny, đề nghị cô chọn trong mấy cái vòng cổ và dây chuyền. Cô Crawford nói cô định đến thăm Fanny về việc này, và với vẻ ân cần nhất hạng, cô giục Fanny chọn và giữ một cái để đeo cây thánh giá; Cô bảo Fanny đừng ngại ngùng, khi nhìn thấy vẻ kinh hoàng của Fanny trước lời đề nghị.

- Cô thấy đấy, tôi có cả một bộ sưu tập, cô Crawford nói, - hơi một nửa chỗ này tôi đã dùng hoặc nghĩ tới. Tôi không tặng chúng lúc như đồ mới. Tôi không tặng gì ngoài một cái vòng cũ. Cô hãy tha thứ cho sự tùy tiện và thành tâm của tôi.

Trong thâm tâm, Fanny muốn cưỡng lại. Món quà quá giá trị. Nhưng cô Crawford cố nài, cô thuyết phục rằng đây là sự sốt sắng, trìu mến thông qua William, cây thánh giá, cuộc khiêu vũ và bản thân cô, cuối cùng, cô đã thành công. Fanny buộc phải chịu thua, nếu không muốn bị kết tội là kiêu căng hoặc lãnh đạm, hoặc nhỏ nhen này nọ, cô miễn cưỡng ưng thuận, rồi nhún nhường chọn lựa. Fanny cứ xem, xem mãi, muốn biết cái nào ít giá trị nhất, cuối cùng, cô quyết định lấy cái dây trước mắt cô, nom thông thường hơn những cái khác. Đó là chiếc vòng cổ vàng chế tác rất đẹp, tuy Fanny thích một sợi dây dài hơn và đơn giản hơn cho phù hợp với mục đích, cô mong khi chọn chiếc vòng này là chọn thứ cô Crawford ít muốn giữ nhất. Cô Crawford mỉm cười, hoàn toàn tán thành, và vội hoàn tất món quà bằng cách quàng quanh cổ Fanny cho cô thấy nó đẹp biết chừng nào.

Fanny không thể nói gì vì nó rất hợp, ngoại trừ hãy còn ngại ngùng, cô quá ưng ý được nhận một món quà rất đúng lúc. Đúng hơn là cô cảm thấy phải mang ơn người khác. Nhưng đây là một cảm xúc không nên có. Cô Crawford đã đoán trước nhu cầu của cô và ân cần chứng tỏ là một người bạn thực sự.

- Mỗi khi đeo cái vòng này tôi sẽ luôn nhớ tới cô, - Fanny nói, - và cảm động vì cô tốt bụng biết chừng nào.

- Khi đeo cái vòng cổ này, cô còn phải nhớ tới một người nữa, - cô Crawford đáp. - Cô phải nhớ tới Henry, vì anh ấy là người chọn đầu tiên. Anh ấy đã tặng tôi, và tôi tặng lại nó cho cô cùng bổn phận nhớ đến người tặng đầu tiên. Nó đã thành món quà kỷ niệm của gia đình. Cô em gái không ở trong tâm trí cô mà thiếu hình bóng của người anh trai.

Rất sửng sốt và bối rối, Fanny trả lại món quà ngay lập tức. Nhận quà của người khác, và cũng là của một người anh là điều không thể! Chắc chắn là không thể được! Hăm hở và lúng túng khiến người bạn nhãng đi, cô đặt cái vòng cổ vào hộp đựng và hình như quyết chọn cái khác hoặc không chọn gì hết. Cô Crawford chưa bao giờ thấy một ý thức đẹp đẽ hơn.

- Cô bạn thân mến ơi, - cô cười nói, - cô ngại gì kia chứ? Cô tưởng Henry sẽ đòi lại cái vòng vì là của tôi và định không đến vì nó sao? Hay cô đang hình dung anh ấy sẽ quá tâng bốc khi nhìn thấy quanh cái cổ đáng yêu của cô món trang sức mà anh ấy đã mua từ ba năm trước, trước khi anh ấy biết có một cái cổ như thế trên đời? Hay có khi, - cô nhìn tinh quái, - cô ngờ anh em chúng tôi có âm mưu gì chăng, anh ấy biết và ra lệnh cho tôi làm lúc này?

Fanny đỏ rừ mặt và phản đối ý nghĩ ấy.

-Vậy thì, - cô Crawford đáp lại, nghiêm túc hơn nhưng không kém tự tin, - hãy làm cho tôi tin rằng cô không ngờ có mánh khóe nào hết, và không nghi ngờ những lời khen tôi phải thấy ở cô, hãy cầm lấy cái vòng và đừng nói thêm gì nữa. Đừng ngại khi nhận món quà đó của anh trai tôi, và tôi cam đoan với cô là tôi rất tự nguyện chia tay với nó. Anh ấy hay cho tôi thứ này thứ khác. Tôi có nhiều quà tặng của anh ấy đến nỗi tôi hoàn toàn không định giá được, còn anh ấy không nhớ được một nửa. Như cái vòng này chẳng hạn, tôi tin rằng chưa đeo nó đến sáu lần, mà nó rất đẹp, nhưng tôi chẳng bao giờ nghĩ tới nó. Tuy cô chọn thứ gì trong hộp nữ trang này cũng được, song cô đã tình cờ chọn đúng nó, và nếu tôi có chọn, có lẽ tôi cũng lấy nó ra và thấy nó hợp với cô hơn những thứ khác. Đừng nói gì cưỡng lại nữa, tôi xin cô đấy. Chuyện vặt ấy mà, không đáng phải nhiều lời đến một nửa như thế.

Fanny không dám phản đối nữa, cô đành nhận lại vòng cổ nhưng cảm ơn kém vui vẻ hơn, vì trong mắt cô Crawford có một vẻ khiến cô không hài lòng.

Cô không thể không cảm thấy sự thay đổi trong thái độ của cậu Crawford. Cô đã nhìn thấy nó từ lâu. Rõ ràng cậu cố lấy lòng cô, cậu là người khéo chiều phụ nữ, chu đáo, và có một cái gì đó giống với anh họ cô: cô cho rằng cậu muốn lấy đi sự thanh thản của cô vì cậu đã lừa họ, và dù sao trong chuyện cái vòng này cậu cũng có chút ân cần! Cô không tin là cậu không quan tâm, vì cô Crawford khéo chiều như một người chị, lại sơ suất như một người đàn bà và một người bạn.

Fanny vừa ngẫm nghĩ vừa ngờ vực, cảm thấy được sở hữu một thứ cô rất ao ước, nhưng không đem lại nhiều thỏa mãn, cô lên đường về nhà, có thay đổi, đúng hơn là đỡ lo lắng như lúc đi trên con đường này lúc trước.

Chương 27

Về đến nhà, Fanny lên ngay căn phòng phía Đông để cất vào cái hộp ưa thích đựng tất cả những thứ quý báu nhỏ hơn của cô thứ bất ngờ có được, cái vòng cổ đáng nghi này. Nhưng vừa mở cửa, cô sửng sốt thấy cậu anh họ Edmund đang ngồi viết bên bàn! Cảnh tượng ấy trước kia chưa hề có, và gần như là một sự đón tiếp tuyệt vời.

- Fanny, - cậu nói ngay, vừa rời ghế và đặt bút rồi đến gặp cô, trong tay cầm thứ gì đó, - anh xin lỗi vì đang ở đây. Anh đến tìm em, và sau khi đợi một lúc, không hy vọng em về, nên đành dùng bút mực để giải thích mục đích của mình. Em sẽ thấy đoạn đầu bức thư gửi em, nhưng bây giờ anh có thể nói vào việc, mong em nhận món quà nho nhỏ này, sợi dây chuyền để đeo cây thánh giá của William. Lẽ ra em phải có từ một tuần trước, nhưng bị chậm trễ vì anh trai của anh không ở trong thành phố sớm hơn vài ngày như anh mong, và anh chỉ vừa nhận được nó ở Northampton. Anh hy vọng em sẽ thích sợi dây này, Fanny. Anh đã cố tham khảo sự giản dị trong sở thích của em, nhưng dù thế nào anh biết em cũng vui lòng nhận ý định của anh và coi nó thực sự là bằng chúng tình yêu thương của một trong những người bạn thân thiết nhất của em.

Vừa nói cậu vừa đi vội, trước khi Fanny có thể thốt nên lời vì hàng ngàn xúc cảm, đau đớn, vui sướng choán ngợp. Nhưng lúc đó, niềm mong ước có uy lực tối cao khiến Fanny trở nên nhanh nhẹn, cô gào to:

- Anh, dừng lại đã, em xin anh dừng lại.

Cậu quay trở lại.

- Em không thể cố cảm ơn anh, - cô nói tiếp, xúc động, - vì không thể nói lời cảm ơn được. Em cảm thấy nhiều hơn có thể biểu hiện. Anh đã có lòng nghĩ đến em hơn là...

- Nếu đây là những lời em phải nói, Fanny, - cậu mỉm cười và lại quay đi...

- Không, không, không phải thế đâu ạ. Em muốn hỏi ý kiến anh.

Lúc này, gần như vô thức, cô mở cái gói anh vừa đặt vào tay cô và nhìn thấy một sợi dây chuyền vàng giản dị mà trang nhã trong hộp trang sức rất tinh xảo, khiến cô không khỏi buột ra:

- Đẹp quá chừng! Đúng là thứ em ao ước! Đây là món trang sức duy nhất em khao khát có. Nó rất họp với cây thánh giá của em. Chúng phải và sẽ đeo với nhau. Nó cũng đến vào lúc mong đợi nhất. Anh Edmund, anh không biết nó được hoan nghênh biết chừng nào đâu.

- Fanny thân mến, em cảm động vì những thứ này quá nhiều đấy. Anh vui nhất là em thích sợi dây chuyền đó, và nó đến đúng lúc cho ngày mai. Nhưng lời cảm ơn của em đi quá xa đấy. Em hãy tin anh, anh không có niềm vui nào trên đời cao hơn việc đóng góp cho em. Không, anh có thể nói chắc rằng anh không có niềm vui nào trọn vẹn, thuần khiết như thế. Nó không hề hạn chế.

Được thể hiện tình yêu thương như thế, Fanny có thể sống suốt một giờ mà không nói thêm lời nào. Nhưng sau khi đợi một lát, Edmund đã buộc tâm trí cô đang lơ lửng trên thiên đường phải hạ xuống bằng câu:

- Nhưng em muốn anh khuyên gì vậy?

Đó là việc sợi dây chuyền, lúc này Fanny nóng lòng muốn trả lại, và mong được anh tán thành. Cô thuật lại cuộc thăm viếng vừa rồi, lúc này trạng thái sung sướng mê ly đã hết, vì Edmund rất ấn tượng với tình huống và hài lòng với việc cô Crawford đã làm, cậu vui vì cách xử sự trùng khớp giữa họ, và Fanny không thể không thừa nhận sức mạnh tối thượng của một niềm vui choán ngợp tâm trí cậu, tuy nó có thể giảm phần nào. Trong khoảng thời gian nào đó trước đây, có thể cô được cậu chú ý vì kế hoạch của cô hoặc được trả lời bất cứ câu nào hỏi ý kiến cậu; Cậu ở trong những mơ màng, suy nghĩ trìu mến, thỉnh thoảng mới thốt ra một câu khen ngợi nửa chừng, nhưng khi cậu tỉnh mộng và hiểu ra rằng rõ ràng cậu đối lập với những thứ cô mong muốn.

- Trả lại cái vòng ư! Không, Fanny thân mến ơi, không được đâu. Nó sẽ xúc phạm cô ấy nghiêm trọng. Có lẽ không cảm giác nào khó chịu hơn là bị trả lại thứ chúng ta đã tặng với hy vọng góp phần cho một người bạn thoải mái. Tại sao cô ấy phải mất niềm vui mà cô ấy thể hiện đáng khen đến thế?

- Nếu nó tặng cho em từ ban đầu, - Fanny nói, - em sẽ không nghĩ đến việc trả lại. Nhưng đấy là quà tặng của anh trai cô ấy, chẳng phải là đúng khi nghĩ rằng thà cô ấy không nỡ rời bỏ dù không thích sao?

- Chắc không phải cô ấy không thích, nhưng không thể chấp nhận trả lại; Nó là quà tặng của anh trai cô ấy thì có khác gì đâu, vì cô ấy không ngại ngần đem tặng, nếu em không nhận nó vì lý do đó, thì cũng không nên ảnh hưởng đến việc em giữ nó. Chắc sợi dây ấy phải đẹp hơn của anh và phù hợp với một phòng khiêu vũ hơn.

- Không ạ, nó không đẹp hơn, không đẹp hơn tí nào, và không hợp với mục đích của em lấy một nửa. Dây chuyền sẽ hợp với cây thánh giá của William hơn cái vòng cổ nhiều.

- Chỉ một đêm thôi, một đêm duy nhất thôi, Fanny ạ, nếu đấy là một hy sinh, anh chắc em sẽ làm thế, cưỡng lại mọi cân nhắc, hy sinh tốt hơn là làm người chăm lo cho sự thoải mái của em phải đau đớn. Sự chăm chút của cô Crawford với em không thay đổi, không hơn em vừa gán cho, còn anh là người cuối cùng thấy thế là được. Đem trả lại có vẻ như bội ơn, dù anh biết có thể không bao giờ có ý nghĩa đó, và anh chắc đấy không phải là bản tính của em. Tối mai, hãy đeo cái vòng như em đã cam kết, và để sợi dây chuyền lại, coi như nó không liên quan gì tới buổi khiêu vũ, và dành nó cho những dịp bình thường hơn. Đây là lời khuyên của anh. Anh sẽ không hề thoáng chút lãnh đạm giữa hai người thân thiết mà anh luôn vui sướng quan sát, và tính cách của họ nói chung là giống nhau vì đều hào phóng và duyên dáng tự nhiên, tuy có vài điểm nhỏ khác biệt, chủ yếu do địa vị và không trở ngại gì cho một tình bạn hoàn hảo. Anh sẽ không để nảy sinh chút thờ ơ, - cậu nhắc lại, giọng cậu hơi chùng xuống, - giữa hai người anh yêu quý nhất trên đời.

Nói xong, cậu rời đi; còn Fanny vẫn mê mẩn trong lòng. Cô là một trong hai người yêu quý nhất của cậu, câu đó đã truyền sức mạnh cho cô. Nhưng còn người kia, người đầu tiên! Trước kia chưa bao giờ cô nghe thấy cậu nói cởi mở đến thế, tuy nó không cho cô biết nhiều hơn những thứ cô đã quan sát thấy từ lâu, song như một nhát đâm, vì nó cho biết sự tin chắc và quan điểm của cậu. Chúng thật rõ rệt. Cậu sẽ cưới cô Crawford. Nó là một nhát đâm, bất chấp bao trông mong từ lâu, và cô buộc phải tự nhắc đi nhắc lại rằng mình là một trong hai người thân yêu nhất của cậu, trước khi những lời đó đem lại bất cứ cảm xúc gì cho cô. Cô tin cô Crawford xứng đáng với cậu, và nếu thế - chao ôi, nó mới khác xa biết bao - khó mà chịu đựng biết bao! Nhưng cậu đã bị cô ta lừa gạt, cậu đã tô vẽ cô ta nhiều phẩm chất mà cô ta không có, những khiếm khuyết của cô ta rành rành nhưng cậu thấy chúng không còn nữa. Trước khi tốn nhiều nước mắt vì những mánh khóe gian dối này, Fanny không thể nén được sự lo âu, và sự buồn nản tiếp theo chỉ nhẹ bớt nhờ những lời cầu nguyện tha thiết cho hạnh phúc của cậu.

Đó là mục đích của cô, vì cô cảm thấy nó là bổn phận, và cố khắc phục mọi thứ thái quá, gần như ích kỷ trong tình cảm với Edmund. Nhớ lại hoặc tưởng tượng đây là một tổn thất, một sự thất vọng sẽ là sự ngạo mạn; vì cô không có lời lẽ đủ mạnh để đáp ứng với thân phận hèn mọn của mình. Cứ nghĩ đến cậu khi chỉ mình cô Crawford mới đủ lý do chính đáng nghĩ đến cậu, cô muốn phát điên. Với Fanny, dù thế nào đi nữa có khi cậu chẳng thân thiết hơn một người bạn. Tại sao ý nghĩ ấy lại đến với cô, kể cả khi đủ để chê bai và cấm đoán? Lẽ ra nó không được mon men đến ranh giới của trí tưởng tượng. Cô phải cố là người chừng mực mới xứng với quyền phán xét tính cách của cô Crawford và quyền được quan tâm thực sự đến Edmund bằng trí tuệ lành mạnh và tấm lòng chân thật.

Cô có mọi nguyên tắc của một thái độ anh hùng, và quyết làm trọn bổn phận; nhưng cô cũng nhiều cảm xúc về tuổi trẻ và chức năng tự nhiên, để cô không quá đỗi băn khoăn nếu sau khi cố gắng tự chủ hết mức, cô vồ lấy tờ giấy trên đó có những dòng Edmund viết cho cô, như một kho báu vượt xa mọi hy vọng của cô và đọc với cảm xúc ngọt ngào nhất: “Fanny rất thân yêu, em hãy làm ơn vui lòng nhận” và quấn vào sợi dây chuyền như phần quý nhất của quà tặng. Đây là thứ duy nhất gần như một lá thư cô nhận được của cậu, có lẽ cô không bao giờ nhận lá khác, không thể nhận lá thư khác làm cô phấn chấn trọn vẹn đến thế, bằng lý do và cung cách của nó. Hai dòng hơn cả của Trời cho chưa bao giờ rời ngọn bút của tác giả xuất sắc nhất, chưa bao giờ được các nhà nghiên cứu về người viết tiểu sử tôn sùng trọn vẹn hơn. Sự nồng nhiệt của người phụ nữ đang yêu còn vượt xa cả người viết tiểu sử. Với cô, bản thân chữ viết đã là một phúc lành, độc lập với mọi thứ nó truyền tải. Chưa bao giờ các chữ cái lại được người khác chia cắt như lối chữ thông thường nhất của Edmund! Kiểu chữ này, viết trong lúc vội vàng, không phải là một khiếm khuyết, bốn chữ đầu “Fanny rất thân yêu” là niềm hạnh phúc lớn lao khiến cô có thể ngắm nhìn mãi mãi.

Muốn điều chỉnh suy nghĩ và an ủi tình cảm bằng niềm hạnh phúc này, trộn lẫn lành mạnh và yếu đuối, cô có thể xuống nhà đúng lúc cần và lại tiếp tục công việc hàng ngày gần bác gái Bertram, tỏ lòng tôn kính thường lệ với bà, không lộ bất kỳ sự sa sút tinh thần nào.

Ngày thứ Năm định mệnh, ngày dành cho hy vọng và vui vẻ đã tới, mở đầu ân cần với Fanny hơn những ngày đương nhiên bị coi là bướng bỉnh và khó bảo. Ngay sau bữa điểm tâm, một bức thư ngắn rất hữu hảo của cậu Crawford gửi William, cho biết ngày mai cậu ta có việc phải đi London vài ngày, cậu không thể tìm ra người đồng hành, vì thế cậu mong William quyết định rời Mansfield sớm nửa ngày so với dự định, và cậu sẽ có chỗ trong xe ngựa của Crawford. Cậu Crawford định khi đến thành phố, sẽ ăn tối ở nhà ông bác như thường lệ và mời William cùng cậu đến ăn tối ở nhà Thượng tướng. William thấy lời mời rất dễ thương, và thích thú với ý nghĩ được đi bằng xe du lịch bốn ngựa cùng người bạn vui tính, dí dỏm; so với đi bằng xe chở hàng, nên cậu trả lời ngay với thái độ vui vẻ và chững chạc. Còn Fanny rất hài lòng vì một động cơ khác hẳn: theo kế hoạch ban đầu, đêm hôm sau William sẽ đi xe thư từ Northampton, như thế cậu không có lấy một giờ nghỉ ngơi trước khi lên xe ngựa đến Portsmouth, và mặc dù lời đề nghị này của cậu Crawford đã tước đi nhiều giờ bầu bạn với anh trai, cô cũng mừng vì anh cô đỡ mệt nhọc trong chuyến đi ấy, nên không nghĩ xa hơn. Ngài Thomas chấp thuận vì một lý do khác. Cháu trai của ngài được giới thiệu với Thượng tướng Crawford có khi được việc. Ngài tin rằng Thượng tướng sẽ chú ý. Tính hết mọi lẽ, đây là một dấu hiệu đáng mừng. Tinh thần Fanny phấn chấn lên trong nửa buổi sáng, nhờ niềm vui từ người viết thư sắp đi xa.

Buổi khiêu vũ đến gần trước mắt, Fanny có quá nhiều lo âu và sợ hãi, mà không có lấy một nửa sự đề phòng lẽ ra nên có, hoặc cho rằng phải có, bởi các thiếu nữ đang hân hoan chờ đợi sự kiện tương tự trong tình trạng thoải mái hơn nhiều, còn cô luôn ở trong hoàn cảnh ít mới mẻ, ít được quan tâm, ít được hài lòng. Cô Price ra mắt lần đầu và phải được coi là Nữ hoàng của buổi tối chỉ được một nửa số khách mời biết tên. Còn ai vui sướng hơn cô Price? Nhưng cô Price không được dạy dỗ việc xuất hiện lần đầu; và nói chung, cô thừa hiểu cuộc khiêu vũ này nhờ đâu mà có, nó giảm bớt rất nhiều sự thoải mái của cô và càng tăng thêm nỗi sợ vốn có, sợ làm gì sai trái và trông cô ra sao. Khiêu vũ mà không bị bình phẩm quá nhiều hoặc quá mệt mỏi, phải có sức khỏe và bạn nhảy khoảng nửa buổi tối, khiêu vũ với Edmund một chút, và không được nhảy nhiều với cậu Crawford, chứng kiến William vui sướng, cố tránh xa bà Norris là những điều mong muốn mạnh nhất của cô, và dường như hiểu được triển vọng hạnh phúc lớn nhất của cô. Vì chúng là những mong mỏi mãnh liệt nhất, nên thường không thể xảy ra, và trong suốt buổi sáng dài dằng dặc, chủ yếu với hai bà bác mà cô thường chịu ảnh hưởng, lại càng không nhiều ý nghĩ lạc quan. William quyết làm cho ngày cuối cùng ở đây là một ngày hoàn toàn thích thú, nên đã ra ngoài săn dẽ giun. Edmund, người mà cô có quá nhiều lý do để trông cậy, lại đang ở nhà cha xứ, để mặc cô một mình chịu đựng sự lo âu của bà Norris, bà bực mình vì quản gia làm bữa tối theo ý mình, và bà là người cô không thể tránh mặt tuy quản gia thì có thể, rốt cuộc Fanny mệt mỏi nghĩ mọi thứ thuộc buổi khiêu vũ này thật tai họa, và khi chia tay để thay trang phục, cô uể oải về phòng riêng và cảm thấy không còn gì vui vẻ, giá như cô được phép không phải tham dự.

Lúc chậm chạp trèo lên gác, Fanny nghĩ đến ngày hôm qua; cũng vào giờ này cô từ nhà cha xứ trở về, và thấy Edmund trong căn phòng phía Đông. “Giá như hôm nay mình lại thấy anh ấy ở đó!”, cô tự nhủ trong tình trạng dam mê trìu mến.

- Fanny! - đúng lúc ấy có tiếng gọi gần đó. Giật mình nhìn lên, cô thấy ở đầu kia hành lang cô vừa tới, chính là Edmund, cậu đang đứng ở đầu cầu thang khác. Cậu tiến đến chỗ cô:

- Trông em mệt mỏi và suy nhược quá, Fanny ạ. Em đã đi bộ quá xa.

- Không, em không mệt đâu ạ.

- Em phải làm nhiều công việc nặng nhọc trong nhà, thế càng tệ hơn. Tốt hơn hết là em nên ra ngoài.

Fanny vốn không thích phàn nàn, thấy không trả lời là dễ nhất, và tuy cậu nhìn cô với vẻ ân cần thường lệ, cô tin rằng cậu sẽ nghĩ đến việc gặp cô sớm thôi. Cậu có vẻ không vui, một điều gì đó không liên quan tới cô đang trục trặc. Họ cùng lên gác, phòng họ ở cùng tầng trên.

- Anh từ nhà tiến sĩ Grant về, - Edmund nói. - Em có thể đoán ra mục đích anh đến đấy, Fanny. - Trông cậu bình tĩnh đến mức Fanny chỉ nghĩ đến một mục đích khiến cô quá đau khổ, không nói nên lời. - Anh muốn mời cô Crawford hai vũ điệu đầu tiên, - là giải thích tiếp theo làm Fanny tỉnh hẳn lại, và cô thấy mình đang được chờ phát biểu, cô thốt ra một thứ giống câu hỏi kết quả ra sao. Cậu trả lời:

- Cô ấy đồng ý nhảy với anh, nhưng - cậu cười không vui - cô ấy nói đây là lần cuối cùng cô ấy khiêu vũ với anh. Cô ấy không đùa đâu. Anh suy nghĩ, hy vọng và tin chắc cô ấy không đùa, nhưng thà anh không nghe thấy câu ấy. Cô ấy bảo sẽ không bao giờ khiêu vũ với một mục sư, và nhất định là sẽ không. Vì lợi ích của bản thân, anh có thể ước sẽ không có cuộc khiêu vũ nào nữa - ý anh không phải là trong tuần này, không phải ngày hôm nay -, ngày mai anh sẽ rời nhà.

Fanny gắng sức để nói:

- Em rất tiếc vì mọi thứ xảy ra khiến anh buồn khổ. Lẽ ra hôm nay là một ngày vui. Bác đã có ý muốn như thế.

- Ờ đúng, đúng thế, và nó sẽ là một ngày vui. Nó sẽ có hồi kết vui vẻ. Anh là người duy nhất buồn bực trong chốc lát thôi. Thực ra, không phải anh nghĩ cuộc khiêu vũ này là không đúng lúc, nó có gì báo hiệu đâu? Nhưng Fanny ạ, - cậu nắm tay cô bắt dừng lại, rồi nói từ tốn và nghiêm túc, - em thừa biết tất cả chuyện này có ý nghĩa gì. Em thấy nó ra sao rồi, và hãy nói cho anh biết, tốt hơn hết là anh nói cho em nghe, vì sao anh buồn bực và buồn đến chừng nào. Hãy để anh nói với em một lát. Em là một thính giả tốt. Sáng nay, anh đau đớn vì thái độ của cô ấy, và không thể vui lên được. Anh biết tính tình cô ấy dịu dàng và hoàn hảo như em vậy, nhưng do ảnh hưởng của các bạn cũ khiến các cuộc nói chuyện của cô ấy và những quan điểm tự nhận của cô ấy đôi khi nhuốm màu sai trái. Cô ấy không nghĩ ác, nhưng rất ác khẩu - nói để đùa thôi - và tuy anh biết là đùa, nó vẫn khiến anh đau lòng.

- Ảnh hưởng của sự giáo dục, - Fanny nói nhẹ nhàng.

Edmund không thể không đồng ý.

- Phải, ông chú và bà thím ấy! Họ làm hại cả trí tuệ thuần khiết nhất! Anh thú nhận với em, có nhiều khi, anh thấy nó có vẻ hơn cả thái độ, có vẻ chính đầu óc, trí tuệ cũng đồi bại.

Fanny hình dung câu này như một lời khẩn khoản đòi ý kiến của cô, nên sau một lát cân nhắc, cô nói:

- Nếu anh chỉ muốn em là người lắng nghe, em sẽ có ích hết mức, nhưng em không có tư cách để làm người tư vấn. Anh đừng yêu cầu em khuyên nhủ. Em không có thẩm quyền.

- Em phản đối một việc như thế là đúng, Fanny ạ, nhưng em không cần phải sợ. Đây là một đề tài mà anh không bao giờ yêu cầu tư vấn. Đây là loại đề tài mà tốt hơn hết là không bao giờ nên đòi hỏi, và anh hình dung là ít người yêu cầu như thế, nhưng khi người ta bị tác động chống lại lương tâm. Anh chỉ muốn nói chuyện với em mà thôi.

- Còn một việc nữa. Em xin lỗi vì thái độ tùy tiện, nhưng anh hãy cẩn trọng khi nói chuyện với em. Từ nay trở đi anh đừng kể gì với em nữa, kẻo rồi anh sẽ hối tiếc đấy. Có lẽ đã đến lúc...

Má cô ửng hồng lúc nói.

- Fanny yêu quý nhất của anh! - Edmund kêu lên, và ép bàn tay cô lên môi cậu, nồng nhiệt như thể đó là tay cô Crawford, - em luôn suy nghĩ mọi việc rất thận trọng. Nhưng không cần thế. Thời khắc đó sẽ không bao giờ đến. Cái lúc em ám chỉ sẽ không bao giờ đến. Anh bắt đầu nghĩ nó là thứ đâu đâu nhất, là những cơ hội càng ngày càng ít đi. Dầu lẽ ra - mà cũng chẳng có gì để anh hoặc em nhớ lại - chúng ta nên e ngại, vì có thể anh không bao giờ phải ngượng vì sự đắn đo của mình, và nếu chúng có mất đi thì phải là những thay đổi, nâng cao tính cách của cô ấy hơn là hồi nhớ lại những lỗi lầm cô ấy đã có thời gây ra. Em là người duy nhất trên đời anh nói điều đó, nhưng em luôn biết rõ ý kiến của anh về cô ấy, em có thể làm chứng cho anh Fanny ạ, rằng anh chưa bao giờ mù quáng. Biết bao lần anh em mình trò chuyện về những sai sót nho nhỏ của cô ấy! Em đừng ngại anh. Anh hầu như từ bỏ mọi ý nghĩ nghiêm túc với cô ấy, nhưng dù có xảy ra chuyện gì, ắt anh phải là kẻ đần độn thực sự nếu nghĩ đến lòng tốt và sự thông cảm của em mà không biết ơn em chân thành nhất.

Cậu nói, đủ lay chuyển cô gái mười tám tuổi. Cậu nói đủ đem lại cho Fanny những cảm nghĩ hạnh phúc hơn thời gian gần đây, và với vẻ mặt tươi tắn hơn, cô nói:

- Vâng, anh ạ, em tin rằng anh sẽ không thể làm bất cứ việc gì nữa, dẫu có lẽ một số thứ vẫn có thể. Em không ngại nghe mọi điều anh muốn nói đâu. Anh đừng kìm nén làm gì. Cứ nói với em bất cứ chuyện gì anh muốn.

Lúc này họ đang ở tầng hai, và một cô hầu xuất hiện cản trở họ tiếp tục chuyện trò. Mặc dù sự có mặt của Fanny làm dịu sự việc đã kết thúc vào lúc có lẽ hạnh phúc nhất, cậu có thể nói chuyện thêm dăm phút nữa, nhưng không thể nói hết những khiếm khuyết của cô Crawford và sự thất vọng của cậu. Nhưng đến lúc ấy, họ chia tay với vẻ trìu mến cảm kích về phía cậu, và những cảm xúc hết sức quý báu về phía cô. Suốt nhiều giờ liền, cô cảm thấy không gì giống thế. Từ lúc niềm vui đầu tiên nhờ bức thư của cậu Crawford gửi William tàn, cô rơi vào tình trạng hoàn toàn ngược lại, xung quanh không chút an ủi, không một hy vọng trong cô. Giờ đây, mọi việc lại mỉm cười. Vận may của William trở lại tâm trí cô, và giá trị của nó dường như còn lớn hơn lúc ban đầu. Cả cuộc khiêu vũ cũng thế, cả một buổi tối vui sướng trước mắt cô! Lúc này mới thực sự hào hứng, cô bắt đầu mặc quần áo, tràn trề xao xuyến và hạnh phúc. Mọi sự đều tốt đẹp, cô không còn chán ghét diện mạo của mình nữa, và lúc cầm chiếc vòng, vận may của cô dường như thật trọn vẹn, vì lúc thử đeo cái vòng cô Crawforf tặng, nó không chui qua được lỗ của cây thánh giá. Cô cố đeo nó để vui lòng Edmund, nhưng nó quá to. Bởi vậy, ắt là phải đeo sợi dây chuyền của cậu, và với cảm giác mãn nguyện, cô xuyên sọi dây qua cây thánh giá, những vật kỷ niệm của hai người yêu quý nhất của trái tim cô, những dấu hiệu thân thiết nhất này dường như tạo thành cho nhau bởi mọi thứ thực và ảo, rồi cô đeo vào cổ, ngắm nghía, cảm thấy William và Edmund quẩn quanh ở đó, cô có thể không cần cố gắng gì, quyết đeo cả cái vòng của cô Crawford. Cô biết làm thế là đúng. Cô Crawford đã nói rồi, và khi nó không còn xâm lấn, cản trở những lời khẳng định mạnh mẽ hơn, sự ân cần chân thành hơn của người khác, cô mới có thể xứng đáng với niềm vui của mình. Cái vòng cổ trông rất đẹp, cuối cùng Fanny rời phòng, rất hài lòng với mình và với mọi thứ xung quanh cô.

Bác gái Bertram nhớ đến cô nhân dịp này, thao thức bất thường. Bà chợt nhớ ra Fanny đang chuẩn bị cho buổi vũ hội, có lẽ sẽ rất vui được người hầu gái giúp đỡ, và khi tự mặc quần áo, bà đã cử người hầu riêng của bà tới giúp Fanny, lẽ tất nhiên là quá muộn nên chẳng có ích gì. Bà Chapman vừa tới tầng áp mái, tiểu thư Price đã ăn vận chỉnh tề và ra khỏi phòng riêng, và chỉ vì phép lịch sự cần thiết, song Fanny cảm nhận được sự quan tâm của bác gái gần như mức tối đa mà phu nhân Bertram hoặc bà Chapman làm được.

Chương 28

Lúc Fanny đi xuống, bác trai và hai bác gái của cô đã ở trong phòng khách. Ngài Thomas thấy cô thật thú vị, ngài vui thích ngắm vẻ thanh lịch nói chung của diện mạo và vẻ mặt rất tươi tắn của cô. Lúc có mặt Fanny, ngài chỉ cho phép mình khen ngợi sự giản dị, trang nhã và đúng mực của trang phục, nhưng khi cô ra khỏi phòng và sau đó, ngài hết lời khen nhan sắc của cô.

- Đúng vậy, - phu nhân Bertram nói. - Con bé trông rất xinh. Em đã cử bà Chapman tới giúp nó.

- Trông xinh ư! ô vâng, - bà Norris nói. - Nó có đủ lý do để trông xinh đẹp với đủ thứ thuận lợi: được nuôi dưỡng trong gia đình này, với mọi lợi thế về cung cách của các anh chị họ đi trước. Thưa nam tước Thomas, anh nghĩ mà xem, anh và em đã cho nó biết bao lợi thế khác thường. Anh có để ý không, cái áo choàng chính là quà tặng hào phóng anh cho nó nhân dịp cưới cháu Maria. Nó sẽ là cái thá gì nếu không có chúng ta dìu dắt?

Ngài Thomas không nói thêm, nhưng lúc họ ngồi xuống bên bàn, cái nhìn của hai chàng thanh niên càng khẳng định với ngài rằng, khi các quý bà đã rút lui, cô gái lại cảm động vì thành công hơn. Fanny thấy cô được chấp nhận, ý thức được trông mình xinh đẹp càng khiến cô rạng rỡ thêm. Cô vui vì nhiều nguyên nhân, và sau đó còn vui hơn, vì khi theo chân các bác gái rời phòng, Edmund giữ cửa và nói lúc cô đi ngang qua:

- Em phải nhảy với anh nhé, Fanny, em phải dành hai bài cho anh, hai bài nào cũng được, trừ bài đầu tiên. - Cô không còn mong ước gì hơn. Hầu như cô chưa bao giờ phấn chấn như thế trong đời. vẻ hoan hỉ của các anh chị họ cô trong ngày có vũ hội không còn làm cô ngạc nhiên nữa, cô cảm thấy buổi khiêu vũ này rất quyến rũ, và cô đã thực sự tập những bước nhảy quanh phòng khách, miễn là tránh được sự chú ý của bà Norris còn mải với việc sắp xếp mới và làm hỏng ánh sáng huy hoàng mà người quản gia đã chuẩn bị.

Nửa giờ trôi qua, ở mọi hoàn cảnh khác ắt đã làm Fanny lừ đừ, nhưng niềm vui của cô vẫn thắng thế. Cô chỉ nghĩ đến cuộc trò chuyện với Edmund, còn sự lăng xăng của bà Norris có là gì? Những cái ngáp của phu nhân Bertram có là gì?

Các chàng trai đến chỗ họ, và khi sự thoải mái và vui vẻ dường như lan đi, tất cả đều mong ngóng một cỗ xe, họ đứng, trò chuyện và cười đùa, tràn đầy niềm vui và hy vọng. Fanny cảm nhận cuộc đấu tranh trong sự hoan hỉ của Edmund, và hài lòng thấy sự nỗ lực đã thành công.

Khi thực sự nghe thấy tiếng xe ngựa, các vị khách bắt đầu đến, niềm vui trong lòng cô giảm đi nhiều, cảnh tượng nhiều người xa lạ khiến cô muốn thu mình lại; Ngoài sự trang trọng và nghi thức của nhóm đầu tiên mà thái độ của ngài Thomas và phu nhân Bertram đều niềm nở, cô thấy thỉnh thoảng phải chịu một việc tệ hơn. Bác trai giới thiệu cô với người này người khác, buộc cô phải nói, nhún gối cúi chào, và nói lần nữa. Một nhiệm vụ thật nhọc nhằn, cô không lần nào cố làm mà không nhìn William, vì cậu thoải mái đi khắp mọi nơi, và cô thèm được ở bên cậu.

Ông bà Grant và anh em Crawford vào mở đầu một giai đoạn thuận lợi. Sự cứng nhắc của buổi họp mặt lập tức lùi bước trước thái độ bình dân và sự thân mật dễ lây của họ: nhiều nhóm nhỏ được hình thành và mọi người thấy thoải mái hơn. Fanny cảm nhận được sự thoải mái, và rút khỏi những phép tắc mệt nhọc là sung sướng nhất, cô có thể để cái nhìn của mình lang thang từ Edmund sang cô Crawford. Cô ấy yêu kiều mọi vẻ, và đoạn kết của chuyện kia là gì đây? Những trầm ngâm của cô chấm dứt khi thấy cậu Crawford trước mặt, và suy nghĩ của cô dồn vào kênh khác vì gần như ngay lập tức, cậu cam kết nhảy với cô hai bài đầu tiên. Niềm hạnh phúc của cô trong dịp này thăng trầm quá nhiều. Có bạn nhảy ngay từ đầu là điều thiết yếu nhất, vì khoảnh khắc mở đầu gần như nghiêm trọng, cô ít hiểu quyền của mình nên nghĩ, nếu cậu Crawford không mời cô, chắc cô sẽ là người cuối cùng được ngó đến, và phải nhận bạn nhảy thông qua hàng loạt những yêu cầu, giục giã và can thiệp chắc là kinh khủng lắm, đồng thời trong cách cậu ta mời có một vẻ đắc thắng làm cô không thích, cô thấy cậu nhìn cái vòng cổ một lát - và mỉm cười - khiến cô đỏ bừng mặt mũi và cảm thấy xấu hổ. Tuy không có cái liếc nhìn thứ hai làm cô khó chịu, tuy mục đích của cậu ta có vẻ dễ chấp nhận, Fanny không thấy khá hơn vì bối rối, và càng bối rối hơn khi nghĩ cậu ta nhận ra, và cô không sao bình tĩnh được cho đến lúc cậu ta quay sang người khác. Lúc đó cô mới hồi phục dần sự toại nguyện có bạn nhảy, một người bạn nhảy tự nguyện bảo đảm cho buổi khiêu vũ bắt đầu.

Khi tất cả vào phòng khiêu vũ, Fanny thấy lần đầu tiên cô thấy ở gần cô Crawford, ngay lập tức cái nhìn và nụ cười của cô ta chiếu thẳng và rõ ràng hơn của anh trai, cậu đã bắt đầu câu chuyện, và Fanny lo lắng khi câu chuyện chấm dứt, cô vội vàng giải thích về cái dây chuyền thứ hai, một sợi dây chuyền thực sự. Cô Crawford lắng nghe, và quên bẵng mọi câu khen ngợi và bóng gió dành sẵn cho Fanny. Cô chỉ cảm thấy một điều, và mắt cô lúc trước vốn đã sáng, nay cho thấy còn có thể sáng hơn, cô sốt sắng, vui vẻ kêu lên:

- Anh ấy tặng ư? Edmund tặng? Thế mới đúng là anh ấy. Không người đàn ông nào khác nghĩ ra việc đó. Tôi kính trọng anh ấy không tả xiết.

Rồi cô nhìn quanh như thể nóng lòng muốn nói như thế với cậu. Cậu không ở gần đó, cậu đang chăm sóc một nhóm các quý cô ở ngoài phòng. Bà Grant tiến tới chỗ hai cô gái, mỗi tay khoác một cô, họ theo gót những người khác.

Tim Fanny lặng hẳn, nhưng không còn thời gian để nghĩ ngợi lâu la về những cảm xúc của cô Crawford. Họ đã ở trong phòng khiêu vũ, các cây vĩ cầm đang réo rắt, tâm trí Fanny xao xuyến đến mức không thể chú tâm vào bất cứ việc gì đáng sợ. Cô phải quan sát sự sắp xếp chung và thấy mọi việc đã xong.

Vài phút sau, ngài Thomas đến chỗ cô, hỏi cô có bạn nhảy chưa. “Có rồi ạ, thưa bác, với cậu Crawford ạ” đúng là câu ngài muốn nghe. Cậu Crawford ở cách đấy không xa, ngài Thomas đưa cậu đến chỗ Fanny, nói gì đó và Fanny vỡ lẽ rằng chính cô là người mở màn cuộc khiêu vũ, trước đây ý nghĩ ấy chưa bao giờ đến với cô. Mỗi lần nghĩ đến các chi tiết vụn vặt của buổi tối, đương nhiên cô cho rằng Edmund và cô Crawford mới là người mở màn, và cô ngỡ ngàng đến nỗi tuy bác cô nói ngược lại, cô không thể thốt ra lời vì ngạc nhiên, một lời gợi ý cô không đủ năng lực, một lời cầu khẩn để thoái thác. Cưỡng lại ý kiến của ngài Thomas là một bằng chứng cực đoan, nhưng cô kinh hoàng vì gợi ý ban đầu đến mức cứ trân trân nhìn vào mặt ngài và nói cô hy vọng có thể thu xếp theo cách khác, song vô hiệu. Ngài Thomas mỉm cười cố khích lệ cô, rồi trông rất nghiêm khắc và nói rất cương quyết:

- Phải thế thôi, cháu yêu quý của ta, - để chặn cô nói thêm, và lát sau, cô thấy mình được cậu Crawford dẫn lên vị trí quan trọng nhất của căn phòng, và đứng đó, hòa nhập với những người khác, hình thành cặp này tiếp cặp kia.

Cô thấy thật khó tin. Được đặt cao hơn những thiếu nữ thanh lịch dường ấy! Danh hiệu quá lớn lao. Coi cô như các chị họ của cô vậy. Ý nghĩ của cô bay tới những người chị vắng mặt với nỗi ân hận dịu dàng và thành thực nhất, vì họ không ở nhà để chiếm chỗ của họ trong phòng, chia sẻ niềm vui mà chắc chắn họ sẽ rất hài lòng. Biết bao lần Fanny nghe thấy các chị ao ước có một vũ hội tại nhà như hạnh phúc lớn nhất trong mọi niềm hạnh phúc! Lúc họ đi vắng thì lại tổ chức - và cô là người mở đầu cuộc khiêu vũ, với cậu Crawford! Lúc này cô mong họ không ghen tị với cô vì sự khác biệt đó, nhưng lúc nhớ lại các nghi lễ trọng thể hồi mùa thu, tất cả bọn họ đã khiêu vũ cùng nhau trong tòa nhà đó, sự dàn xếp hiện tại gần như nhiều hơn là cô hiểu.

Cuộc khiêu vũ bắt đầu. Ít nhất nó cũng khá vinh dự cho Fanny, vì là vũ điệu đầu tiên, bạn nhảy của cô rất phấn chấn và cố truyền cảm hứng cho cô, nhưng cô quá hoảng sợ nên chẳng thấy vui gì, cho đến lúc cô tin mình không còn bị nhìn ngắm nữa. Trẻ trung, xinh xắn, dịu dàng, không ngượng ngập đến mức thiếu uyển chuyển và duyên dáng, một số người có mặt không khỏi ngợi khen. Cô duyên dáng, thùy mị, là cháu gái của ngài Thomas, và ngay lập tức cậu Crawford ngỏ lời ngưỡng mộ. Thế là đủ ân huệ cho cô rồi. Ngài Thomas rất tự hào quan sát cô cháu gái khiêu vũ, ngài hãnh diện vì cô, và không hề quy mọi vẻ đẹp của Fanny là do được nuôi dưỡng ở Mansfield như bà Norris gán ghép; Ngài mãn nguyện vì đã trợ cấp mọi thứ, cô hàm ơn ngài vì được giáo dục và cách hành xử.

Cô Crawford hiểu những suy nghĩ của ngài Thomas lúc ngài đứng đó, và bất chấp mọi ý nghĩ sai lầm của ngài về cô, cô khao khát được tiến cử với ngài, và nắm lấy cơ hội lúc bước sang một bên, cô nói một câu dễ thương về Fanny. Đúng như cô mong, ngài nhận thấy lời khen của cô thật ấm áp, vừa chín chắn vừa lịch thiệp, nói năng lại từ tốn, và chắc chắn gây được nhiều lợi thế hơn với phu nhân của ngài, lúc Mary nhận thấy bà ngồi trên sofa gần đó, cô xoay người trước khi khiêu vũ và khen ngợi dáng vẻ của tiểu thư Price.

- Phải, con bé trông rất xinh, - phu nhân Bertram bình thản đáp. - Chapman đã giúp nó ăn vận. Tôi đã cử Chapman đến chỗ nó. - Không phải bà không thực sự hài lòng thấy Fanny được ngưỡng mộ, nhưng bà có ấn tượng quá mạnh về lòng tốt của mình đã cử Chapman giúp cô, và không thể gạt ý nghĩ ấy ra khỏi đầu bà.

Cô Crawford hiểu bà Norris quá rõ, nên không nghĩ làm vui lòng bà ta bằng cách khen Fanny, cô làm như tình cờ tỏ ý:

- Thưa bà, tối nay chúng cháu muốn Maria và Julia thân mến có mặt ở đây quá!

Bà Norris đáp lại cô nhiều nụ cười và những lời lịch thiệp lúc bà có thời gian, bà thấy mình bận bịu quá nhiều việc, nào trang trí các bàn chơi bài, nào gợi ý cho ngài Thomas, và cố gắng chuyển các tùy nữ vào chỗ thích hợp hơn trong phòng.

Cô Crawford len lỏi đến thẳng chỗ Fanny, có ý lấy lòng. Cô muốn ban cho trái tim bé nhỏ của Fanny sự xao xuyến hạnh phúc, làm Fanny thỏa mãn tính tự tôn và hiểu nhầm sự đỏ mặt của cô, vẫn cho rằng cô phải làm như thế, sau hai vũ điệu đầu tiên, cô đến chỗ Fanny và nói với vẻ đầy ý nghĩa:

- Có lẽ cô có thể cho tôi biết vì sao ngày mai anh tôi đến thành phố. Anh ấy bảo có việc ở đấy, nhưng vẫn không cho tôi biết là việc gì. Lần đầu tiên anh ấy không tin tôi! Nhưng tất cả chúng ta đều phải có lúc thế thôi. Sớm hay muộn rồi mọi thứ đều bị chiếm chỗ. Giờ tôi phải gặp cô để biết tin tức. Hãy cho tôi biết Henry đi vì việc gì?

Fanny bình tĩnh cũng như bối rối vừa phải, cam đoan không hay biết gì.

-Vậy thì, - cô Crawford cười đáp, - chắc là tôi phải hỏi lại anh tôi và nhân thể nói chuyện về cô vậy.

Fanny phát ngượng, nhưng là sự ngượng ngập bất bình. Trong lúc cô Crawford tự hỏi sao không thấy Fanny mỉm cười, và ngỡ cô quá lo lắng, hoặc tưởng cô kỳ cục, hoặc bất cứ thứ gì đó hơn là vui khi được Henry chú ý. Fanny rất vui suốt buổi tối, nhưng sự chăm sóc của Henry chỉ chiếm một phần rất nhỏ. Đúng hơn là cô không bị cậu ta đòi hỏi quá sớm, và cô mong không phải nghi ngờ những câu lục vấn trước kia của cậu về bà Norris, về giờ ăn, chỉ vì muốn cô an toàn ở phần này của buổi tối. Nhưng không sao tránh khỏi việc đó, cậu ta khiến cô cảm thấy cô là đối tượng của tất cả. Dầu cô không thể nói rằng thái độ ấy của cậu thật khó chịu, rằng như thế là khiếm nhã, hoặc vây vo, và thỉnh thoảng, lúc cậu ta nói về William, thực sự là thú vị, thậm chí còn chứng tỏ nhiệt tình và tin cậy, nhưng sự quan tâm của cậu vẫn không làm Fanny thấy thoải mái. Nhìn William lúc nào cô cũng vui, và thấy cậu vui sướng biết chừng nào, cứ dăm phút cô lại quanh quẩn bên anh trai, nghe cậu kể về các bạn đồng sự, cô vui vì biết mình được ngưỡng mộ, và vui vì đang mong đợi nhảy cùng Edmund hai bài; Trong phần lớn buổi tối, cô được mời nhảy liên tục, và cuộc hẹn với Edmund vẫn là viễn cảnh xa vời. Khi việc đó diễn ra, cô vẫn vui, nhưng không phải vì sự vui vẻ của Edmund, hoặc bất cứ biểu hiện chiều chuộng dịu dàng nào như hồi sáng. Tâm trí cậu để đâu đâu, và niềm vui của cô bùng nổ vì được là bạn một người có thể tìm thấy sự đồng cảm.

- Anh mệt mỏi vì các phép tắc lịch sự, - Edmund nói. - Anh phải nói chuyện liên miên suốt tối, toàn chuyện lăng nhăng. Nhưng với em, Fanny ạ, anh có thể yên lặng. Em sẽ không muốn phải trò chuyện. Chúng ta sẽ im lặng thật xa xỉ nhé. - Fanny khó mà nói đồng ý. Tình trạng buồn chán từ những xúc cảm cậu đã nhận biết từ sáng, được đặc biệt tôn trọng, họ lặng lẽ khiêu vũ cùng nhau hai bài, đúng mực và nghiêm trang, có thể làm bằng chứng cho bất cứ người nào đứng xem rằng chính ngài Thomas chứ không phải vợ nuôi dạy thứ nam.

Buổi tối đã đem lại cho Edmund niềm vui nho nhỏ. Cô Crawford tinh thần vui vẻ nhảy với cậu bài đầu tiên, nhưng không phải sự hân hoan của cô làm cậu vui, nó làm cậu buồn hơn vui, rồi cuối cùng, cậu thấy mình vẫn tìm kiếm cô, còn cô lại làm cậu đau đớn khi nói đến nghề nghiệp của cậu. Họ trò chuyện, rồi im lặng, cậu lập luận, cô nhạo báng, rốt cuộc họ bực bội chia tay nhau. Fanny, không thể không quan sát họ, và thấy khá hài lòng. Thật dã man khi vui mà Edmund buồn khổ. Hẳn vẫn có niềm vui nào đấy nảy sinh từ chính việc cậu nếm trải.

Lúc hai bài nhảy với Edmund chấm dứt, cô nghiêng mình duyên dáng và xinh đẹp hơn. Ngài Thomas thấy cô đi hơn là khiêu vũ, dáng người thu ngắn lại, thở không ra hơi, bàn tay thõng xuống, bèn ra lệnh cho cô ngồi xuống. Từ lúc đó trở đi, cậu Crawford cũng ngồi.

-Tội nghiệp Fanny! - William kêu lên, trong giây lát đến thăm cô và tiếp tục quạt cho người bạn nhảy như thể suốt đời, - sao trông nó mệt thế! Sao thế nhỉ, cuộc vui chỉ mới bắt đầu. Tôi mong chúng ta sẽ duy trì được hai giờ liền. Sao em có thể mệt sớm thế?

- Sớm thế ư! Này anh bạn, - ngài Thomas nói và giơ đồng hồ ra, thấy cần phải cảnh cáo, - đã ba giờ liền rồi, và em gái cậu không quen với những giờ như thế này.

- Vậy thì Fanny, ngày mai em đừng dậy trước khi anh đi làm gì. Em cứ ngủ cho đã, đừng bận tâm đến anh.

- Kìa anh William!

- Gì kia? Con bé định dậy trước khi cậu lên đường ư?

- Thưa bác, vâng ạ, - Fanny kêu lên và hăng hái đứng dậy, tiến đến gần ông bác, - cháu phải dậy ăn sáng cùng anh cháu ạ. Nó sẽ là lần cuối, là buổi sáng cuối cùng ạ.

- Cháu đừng làm thế thì hơn. Anh cháu phải ăn sáng và ra đi lúc chín rưỡi. Cậu Crawford, tôi nghĩ cậu sẽ đến đón cháu tôi vào lúc chín giờ rưỡi?

Tuy vậy, Fanny quá năn nỉ, nước mắt giàn giụa vì bị từ chối, và kết thúc bằng câu khoan dung “Thôi thôi, được rồi”, và thế là được phép.

- Vâng, chín rưỡi nhé, - cậu Crawford nói với William lúc cậu ta rời họ, - cháu sẽ đến đúng giờ, vì sẽ chẳng có cô em gái ân cần dậy sớm vì cháu đâu ạ. - Cậu hạ giọng nói với Fanny, - Tôi chỉ có ngôi nhà hoang vắng để vội vã ra đi thôi. Ngày mai anh trai cô sẽ thấy ý tưởng về thời gian của tôi và của cậu ấy rất khác nhau cho mà xem.

Sau một hồi cân nhắc, ngài Thomas mời cậu Crawford đến nhà ăn sáng từ sớm, thay vì phải ăn một mình, cậu nên đến đó. Cậu sốt sắng nhận lời ngay, khiến ngài không khỏi nghi ngờ, và ngài phải thú nhận rằng chính buổi khiêu vũ này làm ngài phát hiện ra nhiều thứ. Cậu Crawford đang mê Fanny. Ngài có một cảm giác đề phòng việc sắp xảy ra. Trong lúc đó, cháu gái ngài không cảm ơn việc cậu ta vừa làm. Cô hy vọng chỉ có mình William với cô trong buổi sáng cuối cùng này. Nó là một cái thú không tả xiết. Nhưng dẫu những mong muốn của cô bị hủy hoàn toàn, cũng không có thần linh nào thì thầm vào tai cô. Ngược lại, cô hoàn toàn không quen được hỏi ý kiến, hoặc có mọi thứ xảy ra theo cách cô khao khát, cô càng sẵn sàng muốn biết và vui vẻ trình bày ý kiến của mình hơn là bực dọc chống lại.

Một lát sau, ngài Thomas lại can thiệp một chút vào sở thích của cô, ngài khuyên cô nên đi ngủ. “Khuyên” chỉ là từ ngài dùng, nhưng đó là lời khuyên hoàn toàn quyền lực, cô đành đứng lên, cậu Crawford chào tạm biệt rất thân ái, và cô lặng lẽ rút lui, dừng lại bên cửa “một lát và không hơn”, nhìn quang cảnh vui vẻ, dăm, sáu cặp vẫn say sưa khiêu vũ lần cuối cùng, rồi cô chầm chậm leo lên cầu thang chính, vũ điệu đồng quê không ngừng đuổi theo, xúc động với những hy vọng và sợ hãi, vì súp và rượu negus[29], bàn chân đau nhức và mệt nhọc, bồn chồn và xao xuyến, và bất chấp mọi thứ, vẫn cảm thấy cuộc khiêu vũ này thực sự thú vị.

Buộc Fanny phải đi theo cách đó, có lẽ ngài Thomas không chỉ nghĩ đến sức khỏe của cô. Có thể ngài cho rằng cậu Crawford ngồi bên cô đã đủ lâu, hoặc biết đâu cậu ta có ý định cầu hôn cô, thể hiện bằng sự tin cậy của cô.

Chương 29

Buổi khiêu vũ đã kết thúc, và bữa sáng chẳng mấy chốc đã xong, nụ hôn cuối cùng đã trao, rồi William ra đi. Cậu Crawford đúng giờ đã hẹn, còn bữa ăn rất ngắn ngủi và thân mật.

Sau khi nhìn William lần cuối, Fanny trở về phòng ăn, lòng buồn bã vì sự thay đổi sầu muộn. Bác trai đã có lòng tốt để yên cho cô khóc ở đó, có khi ngài cho rằng cái ghế bỏ trống của mỗi cậu gây cho cô sự nhiệt tình trìu mến, những cái xương lợn lạnh ngắt và mù tạc trên đĩa của William có thể chia tình cảm của cô vói những vỏ trứng dập trong đĩa của cậu Crawford. Cô ngồi và khóc dịu dàng và say sưa đúng như bác cô dự đoán, nhưng sự dịu dàng và say sưa đó chỉ là tình anh em và không còn gì khác. William đã đi rồi, giờ đây cô cảm thấy dường như cô đã lãng phí một nửa chuyến thăm viếng của cậu vì những chăm sóc vớ vẩn và những quan tâm ích kỷ không liên quan gì tới cậu.

Trong tâm trạng ấy, Fanny không bao giờ nghĩ tới bà bác Norris gầy gò và buồn ủ rũ trong căn nhà nhỏ, mà không tự trách mình vì thiếu chú ý đến bà khi hai anh em ở bên nhau suốt tối qua, tình cảm của cô lại càng không tha thứ cho cô vì mọi việc William đã làm, nói và suy nghĩ cho cô, đó là món nợ của cô với cậu trong suốt nửa tháng tròn.

Một ngày thật nặng nề và u uất. Chẳng mấy chốc đến bữa điểm tâm thứ hai, Edmund tạm biệt họ một tuần và lên ngựa đến Peterborough, sau đó mọi sự tan biến. Không gì còn lại của đêm qua ngoài những hồi nhớ, mà không có ai để chia sẻ. Cô nói chuyện với phu nhân Bertram, phải nói với một người nào đó về buổi khiêu vũ, nhưng bà bác quá ít nhìn nhớ đến việc đã qua, và cũng ít tò mò, coi đó là công việc nặng nhọc. Phu nhân Bertram không nhớ rõ về trang phục của ai, hoặc chỗ ngồi của ai trong bữa tiệc, trừ của riêng bà. “Bà không nhớ ra đã nghe thấy những gì về một trong các tiểu thư nhà Maddox, hoặc phu nhân Prescott đã chú ý đến Fanny ra sao. Bà không biết chắc khi đại tá Harrison nói cậu ta là người thanh niên đẹp trai nhất trong phòng là nói về cậu Crawford hay về William; Có người nào đó đã thì thầm gì đó với bà, song bà quên hỏi ngài Thomas là chuyện gì”. Đó là những lời dài nhất và những thông báo rõ ràng nhất của bà, còn lại chỉ là một mớ uể oải: “Ừ, rất tốt, cháu đã làm à? Hay cậu ta? Bác không nhìn thấy việc đó, bác không nên hiểu người này từ người kia”. Thật tệ. Nó chỉ hơn những câu trả lời gay gắt của bà Norris, nhưng bà ta đã về nhà, mang theo quá nhiều thức ăn thơm ngon, bảo là nuôi một cô hầu ốm, yên ổn và vui vẻ hưởng bữa tiệc nho nhỏ của họ, tuy không thể phô trương ầm ĩ ra ngoài.

Buổi tối cũng nặng nề như ban ngày.

- Bác không thể nghĩ việc gì là quan trọng với bác đây! - phu nhân Bertram nói khi bàn trà đã dọn đi. - Bác thấy chán quá. Đêm qua phải thức quá khuya. Fanny, cháu phải làm gì đó cho bác tỉnh ngủ. Bác không thể làm gì được. Mang bài ra đây, bác thấy mụ cả người.

Cỗ bài mang tới, và Fanny chơi bài kipbi với bà bác cho đến lúc đi ngủ, còn ngài Thomas đọc sách, suốt hai giờ sau đó không một tiếng động trong phòng, không kể những tính đếm của trò chơi. Fanny nghĩ đi nghĩ lại sự khác biệt diễn ra hai mươi tư giờ trước trong căn phòng này, và ở mọi nơi trong tòa nhà. Đêm hôm qua, là hy vọng và những bộ mặt tươi cười, rộn ràng và chuyển động, ồn ào và rực sáng trong phòng khách và ở khắp mọi nơi ngoài phòng khách. Giờ đây tất cả đều lặng lẽ, nặng nề và hiu quạnh.

Phần đêm trong lành còn lại sẽ cải thiện tinh thần cô hơn. Ngày hôm sau, cô có thể nghĩ đến William vui vẻ hơn, và buổi sáng cô có thể có dịp chuyện trò với bà Grant và tiểu thư Crawford về đêm hôm thứ Năm, với cung cách tốt đẹp, mọi thứ được tô vẽ bằng trí tưởng tượng và những tiếng cười vui là yếu tố cần thiết cho buổi khiêu vũ đã qua, sau đó cô có thể đưa tâm trí mình về tình trạng thường ngày không khó khăn gì, và dễ dàng thích nghi với sự yên tĩnh của tuần lễ bình thản hiện tại.

Thực ra, họ là một nhóm nhỏ hơn cô biết trong suốt ngày ở bên nhau, và cậu ta đã ra đi, đến với người là nguồn an ủi và vui tươi cho mọi cuộc họp mặt gia đình và mọi bữa ăn mà chủ yếu là tùy thuộc. Nhưng phải học cách cam chịu chuyện này. Chẳng bao lâu nữa cậu sẽ ra đi luôn luôn, và cô biết ơn vì lúc này cô có thể ngồi trong căn phòng ấy với bác trai, nghe tiếng ngài, nhận những câu hỏi của ngài, thậm chí còn trả lời mà không khổ sở như lúc trước.

- Chúng ta thiếu vắng hai chàng trai, - ngày đầu tiên và ngày thứ hai, ngài Thomas nhận xét lúc họ hình thành một nhóm nhỏ sau bữa ăn, đáp lại cặp mắt đẫm lệ của Fanny. Ngày đầu tiên, ngài không nói gì hơn là uống chúc sức khỏe họ, nhưng trong ngày thứ hai, câu chuyện còn đi xa hơn. William đã được tiến cử thuận lợi và hy vọng cậu được thăng chức.

- Chưa có lý do gì để tin tưởng, - ngài Thomas nói thêm, - nhưng lúc này, nó có thể đến thăm chúng ta thường xuyên hơn. Còn Edmund, chúng ta phải tập thiếu vắng nó. Đây sẽ là mùa đông cuối cùng nó ở với chúng ta, và phải thế thôi.

- Vâng, - phu nhân Bertram nói, - nhưng em mong nó chưa phải đi ngay. Em nghĩ tất cả bọn chúng đều sắp ra đi. Em mong chúng sẽ ở lại nhà.

Mong muốn này chủ yếu nhằm vào Julia, người vừa xin ra thành phố ở với Maria. Ngài Thomas nghĩ đấy là điều tốt nhất cho từng cô con gái nên đã cho phép, và với bản tính đôn hậu, tuy phu nhân Bertram không ngăn lại, bà vẫn than vãn vì sự thay đổi đến việc trở về của Julia, nếu không thì nó đã diễn ra vào thời gian này. Ngài Thoma vốn giàu lương tri, có xu hướng vợ ngài giải hoà với sự thu xếp này. Mọi việc một người cha chu đáo nên cảm thấy là tăng cường tính hữu dụng cho con; còn mọi thứ một người mẹ âu yếm phải thấy là đẩy mạnh niềm vui hưởng của con cái, được quy là bản tính bà. Phu nhân Bertram luôn đồng ý mọi thứ bằng vẻ điềm tĩnh: “Vâng, - rồi sau khi lặng lẽ cân nhắc khoảng mươi lăm phút, bình thản quan sát, - Mình ạ, em đang nghĩ và em rất mừng là chúng ta đã nhận Fanny về nuôi, vì hiện giờ những đứa khác đi xa hết, chúng ta mới cảm thấy như thế thật tốt”.

Ngài Thomas ngay lập tức nói thêm, hoàn thiện lời khen:

- Rất đúng. Chúng ta thấy Fanny là đứa con gái ngoan biết chừng nào, hiện giờ nó là một tùy nữ rất giá trị. Chúng ta nên tử tế với nó, lúc này nó hoàn toàn là người cần thiết cho chúng ta.

- Vâng, - phu nhân Bertram nói ngay, - thật là an ủi khi nghĩ chúng ta sẽ luôn luôn có nó.

Ngài Thomas ngập ngừng, thoáng cười và liếc nhìn cháu gái, rồi nghiêm trang đáp:

- Tôi mong là nó sẽ không bao giờ rời xa chúng ta, cho đến khi được mời đến nhà khác có thể hứa hẹn được hạnh phúc hơn ở đây.

- Chuyện đó nghe chừng khó đấy, mình ạ. Ai mời nó kia chứ? Có lẽ Maria rất vui thỉnh thoảng được gặp nó ở Sotherton, nhưng con nó sẽ không mời Fanny đến sống ở đó, dù tôi biết chắc nó giàu có hơn ở đây, hơn nữa tôi không thể làm việc mà thiếu Fanny được.

Một tuần lễ trôi qua như thế, yên ả và lặng lẽ trong tòa nhà lớn ở Mansfield, có đặc điểm khác xa với ở nhà cha xứ. Ít nhất trong mỗi cô gái của từng gia đình, nó đem lại những tình cảm rất khác nhau. Fanny thấy yên ổn và thoải mái thì Mary lại thấy buồn tẻ và khó chịu. Một cái gì đó đã nảy sinh từ tính tình và thói quen khác nhau, một người dễ vừa ý, còn người kia không quen cam chịu, nhưng vẫn thường đổ cho sự khác biệt về hoàn cảnh. Trong một số quan điểm, họ thực sự đối lập. Với Fanny, cô thực sự tìm ra lý do và khuynh hướng trong sự vắng mặt của Edmund như một niềm an ủi. Còn với Mary, nó là sự buồn bực mọi nhẽ. Cô thấy thiếu hẳn sự giao du hàng ngày của cậu, gần như hàng giờ, và sự thiếu thốn quá nhiều khiến cô luôn cáu kỉnh khi nghĩ đến mục tiêu làm cậu ra đi. Cậu bày đặt ra những chuyện này chẳng qua để quan trọng hóa sự vắng mặt của cậu trong tuần này, đúng vào lúc anh trai cô đi vắng, cả William Price cũng đi nốt, hầu như hoàn chỉnh việc tan rã cả hội từng sôi nổi đến thế. Mary cảm nhận điều đó rất tinh. Lúc này họ là bộ ba khốn khổ, bị giam trong nhà vì những cơn mưa và tuyết, chẳng có gì làm và chẳng có gì mà mong đợi. Nỗi tức giận với Edmund gắn chặt với những quan niệm và hành động của cậu, không đếm xỉa gì đến cô (cô giận vì họ gần như không chia tay với các bạn ở cuộc khiêu vũ), song cô không thể không nghĩ tới cậu trong lúc cậu vắng mặt, càng nhấn mạnh thêm sự xuất sắc và yêu mến của cậu, và lại thèm được gặp cậu hàng ngày như gần đây. Sự vắng mặt của cậu dài không cần thiết. Lẽ ra cậu không nên đi vắng lâu như thế, cậu không nên xa nhà một tuần lễ, khi cô sắp rời Mansfield. Rồi Mary bắt đầu tự trách mình. Cô ước giá không trò chuyện thân mật như thế trong cuộc nói chuyện cuối cùng của họ. Cô sợ mình đã quen với sự thể hiện mạnh mẽ, khinh khỉnh khi nói đến giới tăng lữ, và điều đó là không nên. Như thế là vô giáo dục, là bậy bạ. Cô chân thành ước những lời đó chưa từng nói ra.

Cô bực bội trong lòng suốt tuần lễ. Mọi sự này thật tệ, nhưng cô càng cảm nhận rõ hơn khi thứ Bảy lại tới mà vẫn không thấy bóng dáng Edmund, và qua một mối quen sơ với gia đình khác, hôm Chủ nhật cô mới biết cậu đã viết thư về nhà báo hoãn về, vì đã hứa với bạn bè ở lại thêm vài ngày nữa!

Nếu như trước đó cô cảm thấy sốt ruột và ân hận, nếu cô tiếc vì những lời đã nói, và sợ nó ảnh hưởng quá mạnh đến cậu, lúc này cô càng thấy sợ gấp mười lần. Ngoài ra, cô còn phải vật lộn với một cảm giác day dứt, hoàn toàn mới mẻ với cô là ghen tuông. Bạn Edmund là cậu Owen có nhiều chị em gái, Edmund có thể thấy họ hấp dẫn. Nhưng dù cậu có đi vắng một thời gian, theo kế hoạch định trước, cô vẫn chuyển đến London, một việc hàm ý cô không thể chịu đựng nổi nữa. Henry đã về, cậu ta nói rằng ba hoặc bốn ngày nữa, cô nên rời Mansfield. Cô thấy cần phải gặp Fanny xem có biết tin tức gì không. Cô không thể sống thêm trong tình cảnh cô đơn khốn khổ, và cô lên đường đến trang viên, đi bộ vất vả mà trước đây một tuần lễ, cô tưởng chừng không thể làm được, để có dịp nghe ngóng thêm chút ít, chí ít thì cũng được nghe thấy tên cậu.

Nửa giờ đầu tiên mất toi, vì Fanny đang ở cùng phu nhân Bertram, cho đến khi Fanny chỉ có một mình cô mới hy vọng. Cuối cùng, phu nhân Bertram rời phòng, và gần như ngay lập tức, tiểu thư Crawford bắt đầu, với giọng cố hết sức ra vẻ bình thường:

- Sao cô thích để ông anh họ Edmund của cô đi vắng lâu thế? Là người trẻ tuổi duy nhất ở nhà này, tôi cho rằng cô là người thiệt nhất. Chắc cô phải nhớ anh ấy lắm. Cô có ngạc nhiên vì anh ấy nán lại lâu hơn không?

-Tôi không biết, - Fanny ngập ngừng nói, - à có, tôi không ngờ lâu đến thế.

- Có lẽ anh ấy hay ở lâu hơn nói. Đây là chuyện phổ biến mà, thanh niên nào chẳng thế.

- Anh ấy không thế đâu, trước đây anh ấy đến thăm cậu Owen chỉ một lần duy nhất.

- Bây giờ anh ấy thấy nhà đó dễ chịu hơn. Bản thân anh ấy là một thanh niên rất, rất dễ chịu, và tôi không khỏi băn khoăn khi không gặp anh ấy trước khi đi London, mà chắc là như thế rồi. Tôi đợi Henry từng ngày, và ngay khi anh ấy đến, sẽ không còn gì giữ tôi ở lại Mansfield nữa. Thú thật là tôi muốn được gặp Edmund lần nữa. Cô cho tôi gửi lời thăm anh ấy nhé. Phải, tôi nghĩ phải có lời thăm hỏi chứ. Theo cách nói của chúng tôi, đấy không phải là điều mong muốn, tiểu thư Price ạ, là một thứ lưng chừng giữa khen ngợi và tình yêu, phù hợp phần nào với mối quen biết hữu hảo chúng ta đã có với nhau chứ? Bao nhiêu tháng quen biết rồi! Liệu anh ấy có lưu lại đến Giáng sinh không nhỉ?

- Tôi chỉ được nghe một phần bức thư, vì là thư gửi bác tôi, nhưng tôi tin là nó rất ngắn, chắc là chỉ có ít dòng. Tôi chỉ nghe được rằng bạn anh ấy nài ép anh ấy ở lại thêm, và anh ấy đã đồng ý. Vài ngày hay một so ngày nữa thì tôi không biết chắc.

- Chao ôi! Ra là anh ấy viết thư gửi cha, tôi cứ ngỡ thư gửi phu nhân Bertram hoặc cho cô. Nhưng nếu anh ấy viết gửi cha, thì ắt phải ngắn gọn rồi. Ai dám viết chuyện phiếm với ngài Thomas? Nếu anh ấy viết cho cô, chắc sẽ kỹ lưỡng hơn. Cô có nghe về những cuộc khiêu vũ và những bữa tiệc không? Hẳn anh ấy đã gửi cho cô một bản miêu tả về mọi việc và mọi người. Ở đó có bao nhiêu tiểu thư Owen?

- Có ba người.

- Họ đều giỏi nhạc chứ?

- Tôi không hay biết tí gì. Tôi chưa bao giờ nghe nói.

- Đấy là câu hỏi đầu tiên thôi, - cô Crawford nói, cố tỏ ra vui vẻ và vô tư, - bất cứ người phụ nữ nào chơi nhạc chắc đều quan tâm đến người khác. Nhưng hỏi nhiều câu về bất cứ cô gái nào khác, về ba chị em vừa mới trưởng thành là rất ngớ ngẩn; Ai cũng biết, không cần nghe nói, rằng tất cả đều hoàn hảo và dễ thương, có một cô rất xinh đẹp. Gia đình nào cũng có một người đẹp. Đây là việc thông thường mà. Hai cô chơi dương cầm, còn một cô chơi đàn hạc, và tất cả đều biết hát, hoặc sẽ biết nếu được dạy, hoặc tất cả đều hát hay hơn nếu không được dạy, hay đại loại thế.

- Tôi chẳng biết gì về các tiểu thư Owen hết, - Fanny điềm đạm nói.

- Cô chẳng biết gì vì cô lơ đễnh, như người ta nói. Đừng bao giờ có cái giọng dửng dưng như thế. Thực ra, làm thế nào có thể để ý đến những người ta chưa bao giờ gặp nhỉ? Thôi được, khi nào anh họ cô về, anh ấy sẽ thấy Mansfield rất yên tĩnh, những người hay ồn ào đã đi hết rồi, anh trai cô, anh trai tôi và cả tôi nữa. Lúc này, tôi không muốn nghĩ thời gian chia tay với bà Grant sắp đến gần. Bà ấy cũng không muốn tôi ra đi.

Fanny thấy buộc phải nói:

- Cô không thể nghi ngờ việc cô được nhiều người nhớ, - Fanny nói. - Nhất định cô sẽ được nhớ tới rất nhiều.

Tiểu thư Crawford nhìn xoáy vào cô, như thể muốn nghe thấy hoặc nhìn thấy nhiều hơn, rồi cười nói:

- Ồ phải rồi, nhớ như nhớ một con quỷ hay om sòm khi nó đã đi xa; thế đấy, có sự khác biệt rất lớn đấy. Nhưng tôi không phải là người dò hỏi tin tức, đừng khen tôi. Nếu tôi được nhớ, chắc chắn là ra vẻ thế thôi. Có lẽ ai muốn gặp tôi sẽ tìm ra thôi. Tôi sẽ không ở trong vùng đáng ngại hoặc xa xôi, hay không thể đến được mà.

Lúc này Fanny không thể nói thêm, còn tiểu thư Crawford thất vọng, vì cô mong nghe được lời khẳng định dễ chịu về quyền lực của cô từ người cô nghĩ ắt là phải biết, và tâm trạng cô lại buồn bực.

- Các tiểu thư nhà Owen, - ngay sau đó, cô nói, - Giả sử như cô là một trong các tiểu thư Owen ở Thomton Lacey, liệu cô có thích thế không? Có nhiều sự việc lạ lùng đã xảy ra. Tôi dám nói người ta đang cố làm thế. Họ hoàn toàn có quyền, vì nó sẽ là sự xác định rất đẹp cho vị trí của họ. Tôi không lấy làm lạ về điều này hoặc đổ lỗi cho họ. Đây là nhiệm vụ của mỗi người phải làm cũng như cho họ. Con trai của ngài Thomas Bertram là một con người; và hiện giờ, anh ấy đi theo cách thức riêng của mình. Cha họ là giáo sĩ và anh trai họ cũng là giáo sĩ, và tất cả bọn họ đều là giáo sĩ. Anh ấy là thuộc tính đúng luật của họ, thuộc về họ một cách đúng đắn. Cô không nói ư, Fanny - tiểu thư Price, cô không nói gì hết. Nhưng lúc này, nói thật lòng, cô không mong khác đi ư?

- Không, - Fanny nói kiên quyết, - tôi không mong thế chút nào.

- Không chút nào! - Tiểu thư Crawford kêu lên, sốt sắng. - Tôi ngạc nhiên đấy. Nhưng tôi dám nói cô biết chính xác - tôi thường hình dung cô là thế -, có lẽ cô không nghĩ anh ấy có thể kết hôn chứ, hoặc hiện nay thì không.

- Không, tôi không nghĩ thế, - Fanny nói mềm mỏng, cô hy vọng mình sẽ không lầm, trong cả đức tin lẫn nhận thức.

Cô bạn nhìn cô sắc sảo; và cố lấy lại can đảm sau khi ửng hồng nét mặt vì cái nhìn đó, cô chỉ nói:

- Anh ấy là người tốt nhất... - và đổi chủ đề.

Chương 30

Nhờ cuộc nói chuyện này, trạng thái bứt rứt của tiểu thư Crawford giảm đi nhiều, cô về nhà trong tâm trạng hầu như có thể bất chấp thêm một tuần nữa với cái nhóm nho nhỏ đó, trong thời tiết xấu như thế, buộc họ phải thử; Nhưng đúng vào buổi tối anh trai cô từ London về trong tâm trạng hoàn toàn, hoặc còn hơn cả hoàn toàn hoan hỉ như thường lệ, cô chẳng còn gì để thử hơn nữa. Cậu vẫn không chịu kể cho cô nghe vì sao cậu ra đi, nhưng có vẻ vui hơn. Một ngày trước có thể còn bực bõ, nhưng lúc này lại đùa vui, cô ngạc nhiên một cách dễ chịu và ngờ rằng nó che giấu việc gì đó đã hoạch định sẵn. Ngày hôm sau lại mang đến một ngạc nhiên mới cho cô. Henry nói cậu nên đi và hỏi thăm nhà Bertram ra sao, khoảng mươi phút sẽ về, nhưng cậu đi đã hơn một giờ, và khi cô em gái đợi cậu để cùng đi dạo trong vườn, cuối cùng lại gặp cậu trên đoạn đường cong, cô sốt ruột và kêu to:

- Anh Henry, anh ở đâu suốt thế?

Cậu chỉ nói đã ngồi với phu nhân Bertram và Fanny.

- Ngồi với họ những một giờ rưỡi! - Mary kêu lên.

Nhưng đó mới chỉ bắt đầu sự ngạc nhiên của cô.

- Phải, Mary ạ, - cậu nói và khoác tay cô rồi đi trên đoạn đường cong, dường như không biết mình đang ở đâu, - Anh không thể rứt ra sớm hơn, Fanny trông đáng yêu quá! Anh hoàn toàn khẳng định, Mary ạ. Đầu óc anh bấn loạn mất rồi. Em có ngạc nhiên không? Em phải hiểu rằng anh quyết chí lấy Fanny Price.

Lúc này sự kinh ngạc thật trọn vẹn, vì bất chấp trong đầu óc cậu có thể nảy ra ý gì, trí tưởng tượng của em gái cậu chưa từng bao giờ ngờ cậu lại có những ý niệm như thế. Trông cô thực sự sửng sốt y như cô cảm thấy, khiến cậu buộc phải nhắc lại câu vừa nói, đầy đủ và trịnh trọng hơn. Khi đã nhận thức được quyết tâm của cậu, thật không dễ chịu chút nào. Kể cả sự ngạc nhiên thú vị. Mary hãnh diện được quen biết với gia đình Bertram, và không thể không hài lòng vì anh trai cô muốn cưới một người có phần thấp kém so với cậu.

- Phải, Mary ạ, - Henry kết luận quả quyết, - anh mê mẩn thực sự rồi. Em biết anh đã bắt đầu những ý định vẩn vơ, và đây là đoạn kết của chúng. Anh tự hào có nhiều tiến bộ không nhỏ trong tình cảm của cô ấy, nhưng tình cảm của anh thì đã cố định rồi.

- May mắn, cô gái may mắn! - Mary kêu lên ngay khi có thể thốt nên lời, - thật là một đám tốt cho cô ấy! Anh Henry yêu quý, đây hẳn là ý kiến đầu tiên của em, nhưng ý kiến thứ hai mà anh sẽ có rất chân thực, là em rất tán thành sự lựa chọn của anh, và nhìn thấy trước hạnh phúc của anh, thực sự như em mong muốn và khao khát. Anh sẽ có một người vợ bé nhỏ, dịu dàng, biết ơn và tận tụy. Anh rất xứng đáng được thế. Thật là một đám khiến cô ấy sửng sốt! Bà Norris hay nói cô ấy gặp may, bây giờ bà ấy sẽ nói gì đây? Chắc cả nhà rất mừng! Cô ấy có vài người bạn đích thực trong nhà. Họ sẽ hoan hỉ lắm đây! Nhưng hãy thuật lại mọi sự cho em nghe đi. Nói chuyện với em như mọi khi đi. Anh bắt đầu nghĩ có cô ấy một cách nghiêm túc từ bao giờ vậy?

Không gì có thể khó hơn trả lời một câu hỏi như vậy, tuy không gì thú vị hơn được hỏi. Cậu không thể nói: “Cơn dịch bệnh thú vị ấy đã chiếm trọn chàng biết bao”, và chưa kịp biểu lộ sự ủy mị bằng một biến thể nho nhỏ của từ ngữ ba lần liền, em gái cậu đã háo hức ngắt lời:

- Anh Henry, đây chính là lý do đưa anh đến London! Đây là công việc của anh! Anh chọn cách hỏi ý kiến Thượng tướng, trước khi quyết định.

Cậu một mực phủ nhận. Cậu hiểu ông chú quá rõ, ông không thể khuyên nhủ cậu về bất cứ dự định hôn nhân nào. Thượng tướng vốn ghét hôn nhân, và cậu biết ông không bao giờ có thể bỏ qua một tương lai độc lập cho cậu thanh niên.

- Khi nào chú gặp Fanny, chú sẽ thích cô ấy ngay, - Henry nói tiếp. - Fanny là người phụ nữ dễ dàng xua tan mọi định kiến của một người đàn ông như Thượng tướng, vì cô ấy chính là người phụ nữ ông nghĩ không tồn tại trên đời. Cô ấy chính là điều không thể có như ông miêu tả, nếu bây giờ ông có lối nói đủ thanh nhã để thể hiện ý kiến riêng. Nhưng cho đến khi mọi sự yên ổn, giải quyết xong ngoài mọi sự can thiệp, ông ấy sẽ hiểu những điều lặt vặt của vấn đề. Không, Mary ạ, em nhầm rồi. Em vẫn chưa khám phá ra việc của anh đâu!

- Thôi thôi, em thỏa mãn rồi. Giờ thì em biết phải kể với ai, và chẳng vội gì các việc còn lại. Fanny Price, thật tuyệt vời, hoàn toàn tuyệt vời! Trang viên Mansfield sẽ được khối việc đây, vì anh đã tìm thấy vận số của mình Mansfield! Anh hoàn toàn đúng đắn, anh không thể có chọn lựa tốt hơn. Không cô gái nào tốt hơn trên đời, và anh lại không bị khổ sở vì thiếu tài sản, và những mối quan hệ của cô ấy còn đáng giá hơn của cải nhiều. Ông bà Bertram chắc chắn thuộc trong số những người đầu bảng ở tỉnh này. Cô ấy lại là cháu gái của ngài Thomas Bertram, thế là đủ với đời. Nhưng anh kể đi, kể tiếp đi. Anh dự định những gì? Cô ấy có biết niềm hạnh phúc của mình chưa?

- Chưa.

- Anh còn đợi gì nữa?

- Đợi... đợi một thứ rất nhỏ hơn là cơ hội. Mary ạ, cô ấy không giống các cô chị họ, nhưng anh cho rằng anh sẽ không đề nghị vô ích.

- Ồ không, anh không thể thế. Kể cả anh ít mang lại niềm vui thích, cứ cho là cô ấy chưa yêu anh (em hơi ngờ điều này), anh cũng không sao kia mà. Tính khí dịu dàng và biết ơn của cô ấy sẽ giữ kín mọi chuyện cho anh. Trong thâm tâm, em không nghĩ cô ấy sẽ lấy anh mà không có tình yêu. Nghĩa là, nếu trên đời có một cô gái có thể không bị tham vọng ảnh hưởng, em có thể tin rằng đó chính là cô ấy; Nhưng đòi hỏi cô ấy yêu anh, cô ấy sẽ không bao giờ nỡ lòng từ chối.

Ngay khi sự hào hứng của Mary lặng đi, cậu vui vẻ kể trong lúc cô lắng nghe, và câu chuyện tiếp theo hầu như rất thú vị, cả với cô lẫn cậu, dẫu cậu chẳng có gì mà kể ngoài những xúc cảm của riêng mình, chẳng có gì ngoài nhắc đi nhắc lại vẻ quyến rũ của Fanny. Vẻ đẹp của Fanny trên gương mặt và thân hình, sự duyên dáng trong cư xử và trái tim nhân hậu là đề tài vô tận. Sự dịu dàng, thùy mị và dễ thương trong tính cách của cô được nhiệt tình nói mãi, rằng trong đánh giá của đàn ông, dịu dàng là phần chủ yếu của mỗi người phụ nữ, cậu chưa bao giờ tin rằng nó thiếu vắng. Cậu có lý do vững chắc để tin cậy và ca ngợi tính nết của cô. Cậu được chứng kiến nhiều lần, nó rất đáng tin cậy. Liệu có ai trong gia đình - ngoài Edmund - không ngớt làm khổ tính nhẫn nại và độ lượng của cô ấy bằng cách này hay cách khác? Tình cảm của cô ấy chắc chắn là mãnh liệt. Cứ nhìn cô ấy với anh trai thì biết! Liệu có gì chứng minh một cách thú vị hơn rằng sự nồng nhiệt của trái tim cô tương đương với sự dịu dàng của nó? Cái gì có thể cổ vũ một người đàn ông hơn có được tình yêu của cô? Sự hiểu biết của cô nhạy cảm và trong trẻo, vượt xa mọi nghi ngờ; phong thái của cô là tấm gương rọi chiếu tính tình thùy mị và tao nhã của cô. Henry Crawford có quá nhiều cảm xúc nên không cảm nhận được giá trị của các phép tắc đúng đắn của một người vợ, dù cậu rất ít khi quen với việc suy nghĩ nghiêm túc để hiểu chúng bằng những cái tên chính xác, nhưng khi cậu nói về những thứ cô có như tính điềm đạm và đúng mực trong tư cách, ý niệm cao quý về danh dự, kính trọng sự đoan trang có thể là lý do xác đáng cho bất cứ người đàn ông nào tin cậy hoàn toàn vào sự chung thủy và nguyên vẹn của cô, cậu bày tỏ rằng cậu được truyền cảm hứng khi biết cô là người nghiêm ngặt trong phép tắc xử thế và sùng đạo.

- Anh có thể tin cậy cô ấy trọn vẹn và tuyệt đối, - cậu nói, - và đó chính là điều anh muốn.

Em gái cậu khá hơn, cô thực sự tin rằng ý niệm của cậu về Fanny Price hầu như không vượt quá những ưu điểm của cô ta, và hoan hỉ vì tiền đồ của cô.

- Em nghĩ nhiều hơn và chuyện này, - cô kêu lên, - càng nghĩ em càng thấy anh làm đúng, và tuy em chưa bao giờ chọn Fanny Price là cô gái có thể gắn bó nhất với anh, giờ thì em tin chắc rằng cô ấy chính là người làm anh hạnh phúc. Ý định quái quỷ của anh làm thân với cô ấy té ra lại là một ý tưởng khôn ngoan. Cả hai người sẽ tìm được nhiều điều tốt lành trong đó.

- Thật là tệ, anh thật tệ muốn cưỡng lại một sinh linh như thế! Nhưng lúc này anh vẫn chưa hiểu cô ấy. Còn cô ấy sẽ chẳng có lý do gì tiếc thời khắc đầu tiên ý nghĩ ấy lọt vào đầu anh. Anh sẽ làm cho cô ấy rất hạnh phúc, Mary ạ, hạnh phúc hơn cô ấy từng được hưởng, hoặc chưa từng thấy ai như thế. Anh sẽ không đưa cô ấy khỏi Northamptonshire. Anh sẽ cho thuê Everingham, và thuê một chỗ ở vùng này, có lẽ ở Stanwix Lodge. Anh sẽ cho thuê Evergringham trong bảy năm. Anh tin chắc sẽ có người thuê rất tốt. Hiện giờ anh có thể kê tên ba người sẵn sàng nhận các điều khoản của anh và cảm ơn anh.

- Chà! - Mary kêu to, - định cư ở Northamptonshire! Hay quá nhỉ! Khi đó tất cả chúng ta sẽ ở cùng nhau.

Vừa nói xong, Mary chợt nhớ ra và ước giá không nói thì hơn; Nhưng cô chẳng cần bối rối, vì anh trai cô chỉ thấy cô là người cùng ở nhà cha xứ Mansfield, và đáp lại chỉ cần mời cô đến chơi nhà mình theo cách ân cần nhất, khẳng định sự đúng đắn bậc nhất trong cô.

- Chắc em phải dành cho chúng ta hơn nửa thời gian của em, - cậu nói, - anh không thể coi bà Grant có quyền tương đương với Fanny và anh, vì cả hai chúng ta sẽ cùng phe với em. Fanny sẽ là chị chính thức của em đó!

Mary chỉ còn biết hàm ơn vì được bảo đảm mọi thứ, vì lúc này cô có mục tiêu rõ rệt là khách của nhà anh trai hoặc chị họ thêm nhiều tháng nữa.

- Anh sẽ chia đều một năm ở London và Northamptonshire ư?

- Phải.

- Thế là đúng. Lẽ tất nhiên ở London anh có nhà riêng rồi, không còn phải ở nhờ nhà Thượng tướng nữa. Henry yêu quý ơi, anh rời nhà Thượng tướng trước khi cung cách của anh bị ảnh hưởng xấu của chú ấy là có lợi, trước khi anh nhiễm những quan niệm ngu ngốc của chú ấỵ, hoặc nghe thấy trong lúc ngồi ăn, dường như đó là một ân phúc may mắn nhất của cuộc đời! Anh không nhạy cảm với lợi lộc, vì sự kính mến của anh với chú ấy khiến anh mù quáng, nhưng theo đánh giá của em, cuộc hôn nhân của anh có thể cứu vãn. Phải nhìn thấy anh giống Thượng tướng trong lời nói hoặc hành động, diện mạo hoặc cử chỉ làm trái tim em tan vỡ.

- Thôi thôi, việc này chúng ta nghĩ không giống nhau. Thượng tướng có những khiếm khuyết của ông ấy, nhưng ông ấy là người rất tốt, còn hơn một người cha với anh. Một số người cha còn bỏ mặc con mình giữa đường. Em đừng làm cho Fanny có định kiến với ông ấy. Anh phải làm cho họ yêu quý nhau.

Mary cố nén không nói ra những điều cô nghĩ, rằng không thể để hai con người tính cách và xử thế chẳng hợp nhau mấy tí cùng tồn tại; thời gian sẽ mở mắt cho cậu, nhưng cô không thể không nhận xét câu này về Thượng tướng:

- Anh Henry à, em nghĩ Fanny Price cao thượng như thế, nên em giả sử là bà Crawford sau này sẽ chẳng có nửa lý do để bà thím tệ hại của em ghét cay ghét đắng cái danh tính ấy, em sẽ chặn cuộc hôn nhân nếu có thể; Nhưng em hiểu anh, em biết rằng một người vợ anh yêu quý sẽ hạnh phúc nhất trong những người đàn bà, ngay cả khi anh không yêu nữa, cô ta vẫn thấy một quý ông hào phóng và dòng dõi trong con người anh.

Lẽ tất nhiên không thể không làm mọi việc trên đời cho Fanny Price hạnh phúc, hoặc thôi yêu Fanny Price là cơ sở câu trả lời hùng biện của cậu:

- Em phải nhìn thấy cô ấy sáng nay, Mary ạ, - cậu nói tiếp, - phục vụ mọi đòi hỏi của bà bác ngớ ngẩn bằng sự dịu dàng và kiên nhẫn không tả xiết, còn cô ấy, nước da ửng hồng tuyệt đẹp lúc cúi xuống đồ thêu, rồi trở về ghế viết xong bức thư mà trước đó đã hứa sẽ viết hộ cho người đàn bà buồn tẻ kia, làm mọi việc này với sự nhẹ nhàng khiêm nhường, coi như việc đương nhiên; Cô ấy không có một khoảnh khắc nào dành cho riêng mình, tóc tai lúc nào cũng gọn gàng, một búp tóc nhỏ xoã xuống lúc cô ấy đang viết làm cô ấy thỉnh thoảng lại hất đầu, và giữa cả đống việc, cô ấy vẫn nói chuyện với anh trong những lúc tạm ngừng, hoặc lắng nghe, dường như cô ấy thích nghe những điều anh nói. Em phải nhìn thấy cô ấy như thế, Mary ạ, em sẽ không bóng gió đến khả năng cô ấy không còn quyền năng với trái tim anh nữa.

- Henry yêu quý nhất của em ơi, - Mary kêu lên và ngừng một chút, rồi cô cười vào mặt anh trai, - em mừng thấy anh yêu đắm đuối đến thế! Nó khiến em rất hài lòng. Nhưng cô Rushworth và Julia sẽ nói gì đây?

- Anh chẳng quan tâm họ nói gì hay nghĩ gì. Lúc này, họ sẽ phần nào nhìn thấy thứ làm phụ nữ có thể gán cho anh, gán cho một người đàn ông thông minh. Anh mong sự phát hiện đó có thể tốt cho họ. Giờ họ sẽ thấy cô em họ được đối xử như lẽ ra cô ấy được hưởng, ước gì họ có thể xấu hổ vì sự thờ ơ và tàn nhẫn tệ hại của họ. Họ sẽ cáu lắm, - sau một lát im lặng, cậu nói thêm, giọng bình tĩnh hơn, - cô Rushworth sẽ rất bực. Nó sẽ là điều cay đắng cho cô ấy, giống như bao điều cay đắng khác, nó sẽ có hai khoảnh khắc khó chịu, rồi sau đó nuốt trôi và quên lãng. Vì anh không phải là kẻ tự phụ, ngỡ tình cảm của cô ấy kéo dài hơn những người đàn bà khác, tuy anh là mục tiêu của bọn họ. Mary ạ, thực ra Fanny của anh sẽ cảm nhận khác hẳn về thái độ của từng người tiếp cận cô ấy, một sự khác biệt từng ngày, từng giờ; Nó sẽ hoàn tất niềm hạnh phúc của anh khi biết rằng anh là người làm ra nó, rằng anh là người đem lại kết quả công bằng với cô ấy. Hiện giờ cô ấy là người phụ thuộc, vô phương tự vệ, không bạn bè, bị bỏ lơ và quên lãng.

- Không, anh Henry, không hẳn thế đâu, không bị tất cả quên lãng đâu. Cậu anh họ Edmund chẳng bao giờ quên cô ấy.

- Edmund ư? Nói thật, anh tin rằng cậu ta (nói chung) tử tế với Fanny, cả ngài Thomas cũng tử tế theo cách của ngài ấy, nhưng đấy là một ông bác giàu có, trịch thượng, nói năng dài dòng và độc đoán. Ngài Thomas và Edmund có thể làm được những gì, họ làm được gì trên đời cho niềm hạnh phúc, sự thoải mái, danh giá và chân giá trị của cô ấy như anh sẽ làm?

Chương 31

Sáng hôm sau, Henry Crawford lại đến trang viên Mansfield, vào thời khắc sớm sủa hơn các cuộc viếng thăm thông thường. Hai người phụ nữ đang ở cùng nhau trong phòng ăn sáng, và may mắn cho cậu, phu nhân Bertram bỏ đi đúng lúc cậu bước vào. Bà gần như ở ngay cửa, không biết chọn cách nào để tiếp nhận sự phiền toái đến thế, bà vẫn đứng và nói một câu chào đón lịch sự rồi bảo người hầu: “Báo cho ngài Thomas biết”.

Henry quá mừng, cậu cúi chào và nhìn bà rời đi, rồi không bỏ lỡ khoảnh khắc nào, lập tức quay sang Fanny và rút ra vài bức thư, cậu nói với vẻ sôi nổi nhất:

- Tôi tự thấy biết ơn vô vàn với bất cứ người nào ban cho tôi cơ hội đưa gặp cô một mình, tôi đã mong ước điều đó hơn cô có thể hình dung nhiều. Xin cô hiểu cho điều tôi làm vì tình cảm của người em gái, nên tôi không thể chịu nổi bất cứ người nào trong gia đình nên chia sẻ với cô là người đầu tiên biết những tin tức mà tôi mang đến lúc này. Cậu ấy đã được bổ nhiệm. Anh trai cô hiện là một trung uý. Tôi vô cùng mãn nguyện, xin chúc mừng cô vì anh trai cô đã được đề bạt. Đây là những thư tín công bố tin đó, vừa đến lúc nãy. Có lẽ cô sẽ thích xem.

Fanny không thể thốt nên lời, nhưng cậu cũng không muốn cô nói. Nhìn thấy vẻ biểu hiện trong mắt cô, sự thay đổi trên nét mặt cô, sự tiến triển trong tình cảm của cô, những ngờ vực, bối rối và hạnh phúc vô bờ, thế là đủ. Cô cầm lấy những bức thư lúc cậu đưa cho cô. Bức thứ nhất của Thượng tướng báo tin cho cháu trai, chỉ có vài lời về thành công của việc ngài đã hứa là đề bạt cậu Price, kèm theo cái thư nữa, một là thư ký của Bộ trưởng Bộ Hải quân Anh gửi cho một người bạn mà Thượng tướng đã nhờ việc này, thư khác của chính người bạn đó, báo tin rằng Các hạ đã rất chú tâm đến thư giới thiệu của ngài Charles, rằng ngài Charles rất vui vì có một cơ hội như thế chứng tỏ sự tôn kính với Thượng tướng Crawford, và trường hợp phong cấp sĩ quan cho cậu William Price là trung uý của tàu tuần tra Thrust đã công bố, đang lan truyền niềm vui chung cho nhiều nhân vật quan trọng trong giới.

Trong lúc bàn tay cô run rẩy dưới ba bức thư, cái nhìn của cô lướt từ bức này sang bức khác, trái tim cô rộn ràng vì xúc động, cậu Crawford tiếp tục sốt sắng, chân thành biểu lộ sự quan tâm của cậu đến sự kiện.

- Tôi sẽ không nói đến hạnh phúc của riêng tôi, - cậu nói, - vì nó lớn lao quá, vì tôi chỉ nghĩ đến niềm vui của cô thôi. So với cô, ai có quyền vui sướng hơn? Tôi gần như giận mình là người biết trước cái tin mà lẽ ra, cô phải là người biết trước tất cả mọi người trên đời. Tuy vậy, tôi đã không bỏ lỡ phút nào. Sáng hôm nay bưu điện đến muộn, nhưng chỉ là trễ một lúc thôi. Tôi sẽ không cố miêu tả tôi đã sốt ruột biết chừng nào, lo lắng biết chừng nào và cuồng nộ biết chừng nào với người đó, đã xúc phạm gay gắt ra sao, thất vọng ghê gớm ra sao khi việc này chưa xong lúc tôi ở London! Tôi hy vọng hết ngày này sang ngày khác, với tôi không gì khẩn thiết hơn mục tiêu đã cầm chân tôi nửa thời gian xa Mansfield. Mặc dù chú tôi nhiệt tình bắt tay giải quyết nguyện vọng của tôi ngay lập tức và cố gắng, song vẫn gặp nhiều khó khăn vì một người bạn của ông đi vắng, rồi nhiều cuộc hẹn với người khác, rốt cuộc tôi không thể đợi đến ngày cuối cùng được nữa, và biết rằng công việc đã nằm trong tay những người quyền lực, hôm thứ Hai tôi rời đi, tin chắc rằng những chuyến thư sẽ không bỏ qua. Chú tôi, người đàn ông tốt nhất trên đời đã rất nỗ lực, tôi biết ông sẽ như thế sau khi gặp anh trai cô. Ông rất hài lòng vì William. Hôm qua, tôi đã không cho phép mình nói hài lòng như thế nào, hoặc nhắc lại một nửa những lời Thượng tướng khen anh ấy. Tôi trì hoãn tất cả, cho đến khi lời khen của ông chứng minh bằng lời khen của một người bạn, như hôm nay đã chứng minh điều đó. Bây giờ tôi có thể nói rằng tôi không thể đòi William Price thích thú hơn, hoặc có những ước muốn nồng nhiệt hơn và lời khen cao hơn phần lớn sự tự nguyện chú tôi đã dành cho, sau buổi tối họ trải qua cùng nhau.

- Đây là mọi việc của anh làm hồi đó? - Fanny kêu lên. - Trời đất ơi! Anh thật tử tế, tử tế biết chừng nào! Anh thật là... nó là mong muốn của anh ư... tôi xin lỗi, nhưng tôi đang hoang mang. Thượng tướng Crawford đã tác động sao? Như thế nào ạ? Tôi sửng sốt quá.

Hensy sung sướng làm cho sự việc dễ hiểu hơn, giải thích rất tỉ mỉ việc cậu đã làm, bắt đầu vào một thời gian trước. Chuyến đi London gần đây của cậu không có mục tiêu nào khác là giới thiệu anh trai cô ở phố Hill, và thuyết phục vị Thượng tướng sử dụng mọi ảnh hưởng để giúp đỡ. Đấy chính là việc của cậu. Trong lúc sự việc chưa chắc chắn, cậu không hé môi với ai, không hở ra một lời nào ngay cả với Mary, cậu không để bất cứ tình cảm nào xen vào, nhưng đây là việc của cậu, cậu sôi nổi thuật lại cậu đã quan tâm những gì, dùng nhiều từ ngữ mạnh, cầu kỳ và rườm rà như quan tâm sâu sắc, động cơ hai phần, những quan niệm và mong muốn nhiều hơn có thể nói, đến mức Fanny không thể cảm nhận được nội dung tuy cô rất chú tâm, nhưng trái tim cô chan chứa và giác quan của cô vẫn còn kinh ngạc đến nỗi cô có thể lắng nghe những câu dở dang về William, và chỉ nói khi cậu ngừng lời:

- Tử tế quá! Rất ân cần! Công tử Crawford, chúng tôi hàm ơn anh nhiều lắm. William, anh William yêu quý nhất! - Cô đứng phắt dậy và vừa đi vội ra cửa, vừa kêu to, - tôi đến chỗ bác tôi đây. Bác tôi phải biết tin ngay lập tức.

Nhưng cậu không thể chịu được nữa. Thời cơ của cậu quá thuận lợi, và tình cảm của cậu quá nôn nóng. Cậu theo cô ngay lập tức, và cầm bàn tay cô, dẫn cô trở lại ghế ngồi, rồi giải thích tiếp, trước khi cô ngờ việc cô bị giữ lại. Tuy vậy, lúc cô hiểu ra và tin rằng cô đã tạo ra những xúc cảm mới mà trái tim cậu chưa từng biết đến, và mọi việc cậu đã làm cho William vì đặt lợi ích của mối gắn bó quá đáng và không bình đẳng của cậu với cô, cô quá thất vọng và trong vài khoảnh khắc, không sao thốt nên lời. Cô coi tất cả chuyện này là nhảm nhí, chỉ là chuyện vặt và nịnh đầm, chỉ có nghĩa là lừa lấy một giờ, cô không khỏi cảm thấy đối xử với cô không thích hợp và đáng khinh, cô không đáng bị như thế. Nhưng cậu ta thích thế, và trước kia cô đã nhìn ra toàn bộ sự việc này, cô không cho phép mình lộ ra một nửa sự khó chịu cô cảm thấy, vì cậu đã khéo léo trình bày một bổn phận về phía cậu và biến thành chuyện đùa giỡn với cô. Trong lúc tim cô vẫn nảy lên vì vui và biết ơn nhân danh William, cô không thể biểu lộ bất cứ sự bực bội gay gắt nào có thể làm hại bản thân. Sau hai lần cố rút tay lại, và hai lần cố ngoảnh đi khỏi cậu ta đều vô hiệu, cô đứng dậy và chỉ nói, rất bối rối:

- Đừng, công tử Crawford, xin anh đừng thế. Tôi xin anh, đừng. Đây là kiểu trò chuyện rất khó chịu với tôi. Tôi phải đi. Tôi không thể chịu nổi nữa.

Nhưng Crawford vẫn nói, miêu tả sự yêu mến của cậu, nài xin cô đáp lại, cuối cùng, bằng lời lẽ giản dị và chỉ mang một ý nghĩa với cô, cậu tự hiến dâng bản thân, quyền hành, của cải, mọi thứ và xin cô chấp nhận. Nó là thế, cậu đã nói toẹt ra rồi. Sự kinh ngạc và bối rối của cô tăng lên, và dù không biết cậu nghiêm túc đến mức nào, cô hầu như không chịu đựng nổi. Cậu ép cô trả lời.

- Không, không, không, - cô kêu lên và giấu mặt đi. - Chuyện này thật vô lý. Đừng làm khổ tôi. Tôi không thể nghe thêm được nữa. Sự tử tế của anh với William khiến tôi mang ơn anh không thể nói ra lời, nhưng tôi không muốn, tôi không thể chịu nổi, tôi không thể lắng nghe việc đó... Không, không, đừng nghĩ đến tôi. Mà anh đang không nghĩ đến tôi. Tôi biết đây toàn là những điều không đâu.

Cô giật được tay ra, và đúng lúc đó nghe thấy tiếng ngài Thomas nói với một người hầu trên đường tới căn phòng họ đang ở trong. Không còn thời gian để đòi hỏi và khẩn nài hơn nữa, cô rứt được tay ra đúng lúc mà với đầu óc lạc quan và tự phụ của cậu, chỉ riêng sự khiêm nhường của cô cũng đại diện cho hạnh phúc mà cậu tìm kiếm, là sự bắt buộc tàn nhẫn. Cô chạy ào tới cánh cửa đối diện mà bác cô đang tới gần, rồi đi lên đi xuống căn phòng phía Đông trong trạng thái bối rối và trái ngược nhất, trước khi sự lịch thiệp và lời xin lỗi của ngài Thomas chấm dứt, hoặc ngài đã biết đoạn đầu của tin vui mà vị khách kia mang đến.

Cô cảm nhận, suy nghĩ, run rẩy vì mọi thứ, cô xao xuyến, hạnh phúc, khổ sở, hàm ơn vô cùng và cũng tức giận vô cùng. Thật không thể tin nổi! Cậu Crawford thật khó hiểu và không thể tha thứ được! Nhưng cậu ta vốn có thói quen như thế, cậu ta không làm gì mà không pha trộn sự độc ác. Trước đây cậu ta đã làm cho cô thành người hạnh phúc nhất, còn bây giờ cậu ta lại xúc phạm cô, cô biết tuy không nói ra, phân loại và đánh giá nó ra sao. Cô không tin là cậu nghiêm túc, và làm sao có thể tha thứ cho việc dùng những lời lẽ và đề nghị như thế, nhỡ chúng chỉ có nghĩa là đùa giỡn?

Nhưng William đã là một trung uý. Đó là một thực tế, không còn ngờ vực và nhầm lẫn. Cô sẽ nghĩ đến nó mãi mãi và quên đi mọi thứ khác. Cậu Crawford chắc sẽ không bao giờ đến với cô như thế lần nữa: cậu ta hẳn phải thấy cô không thích, và trong trường hợp đó, làm thế nào cô tỏ thái độ quý trọng cậu một cách biết ơn vì tình bạn của cậu dành cho William!

Cô không đi quá đầu cầu thang lớn của căn phòng đằng Đông, cho đến lúc cô yên trí cậu Crawford đã ra khỏi nhà. Cậu ta đã đi rồi, cô hăm hở xuống nhà với bác trai, chia sẻ niềm vui với bác cũng như sung sướng với niềm vui của mình. Ngài Thomas vui đúng như cô mong, ngài rất ân cần và cởi mở, còn cô trò chuyện rất thoải mái với ngài về William khiến cô cảm thấy như không có chuyện xảy ra khiến cô bực mình, cho đến đoạn kết cậu Crawford đã hẹn ngày hôm đó sẽ trở lại ăn tối. Điều này nghe khó chịu nhất, vì tuy cậu ta có thể chẳng nghĩ gì về việc đã qua, song Fanny cảm thấy khó xử khi sắp phải gặp lại cậu ta.

Cô cố gắng vui lên, rất khó nhọc khi giờ ăn đến gần, để cảm thấy và xuất hiện như thường lệ. Nhưng bộ dạng cô không thể không bẽn lẽn và bứt rứt lúc các vị khách bước vào phòng. Cô không thể tin rằng sự trùng họp của các tình huống đem lại cho cô nhiều cảm giác khổ sở đến thế trong ngày đầu tiên nghe tin William được thăng cấp.

Cậu Crawford không chỉ ở trong phòng, cậu tiến đến gần cô ngay lập tức. Cậu có một bức thư của em gái nhờ chuyển. Fanny không dám nhìn cậu, nhưng cũng không thấy hành động điên rồ vừa qua trong giọng nói của cậu.

Cô mở thư ngay, mừng vì có việc để làm và vui vẻ khi đọc, cảm thấy tiếng sột soạt của bà Norris cũng đến ăn tối, chắn cô khỏi tầm nhìn một chút.

Fanny yêu quý,

Bây giờ tôi có thể gọi cô như thế chứ, nó nhẹ nhõm biết bao so với cách xưng hô trịnh trọng Tiểu thư Price trong ít nhất sáu tuần qua. Tôi không thể để anh trai tôi đến mà không gửi cô vài dòng chúc mừng chung, cùng sự tán thành hân hoan nhất của tôi. Cứ thế nhé, Fanny yêu quý của tôi ơi, đừng sợ; có lẽ sẽ không có khó khăn gì đâu. Tôi tin chắc rằng sự tán thành của tôi sẽ là một bảo đảm nhất định; cho nên, tối nay cô có thể mỉm những nụ cười dịu dàng nhất với anh ấy, và để anh ấy trở về với tôi còn hạnh phúc hơn lúc ra đi.

Chào thân mến,

M. C.

Không một biểu hiện tình cảm nào khiến Fanny dễ chịu; mặc dù cô đọc quá vội và bối rối, nên chưa thể hình dung rõ rệt nhất ngụ ý của cô Crawford, song hiển nhiên là cô ta có ý chúc mừng cô về sự quyến luyến của anh trai cô ta, thậm chí còn có vẻ tin rằng đó là việc nghiêm túc. Fanny không biết làm gì hoặc nghĩ gì nữa. Có một cái gì đó rất xấu trong ý nghĩ đây là chuyện nghiêm túc; đằng nào cũng thấy rắc rối và đáng lo ngại. Bất cứ khi nào cậu Crawford nói với cô, cô cũng cảm thấy lo lắng; mà càng ngày cậu càng hay nói với cô nhiều hơn. Cô e sợ một thứ gì đó trong giọng nói và thái độ của cậu lúc nhằm vào cô, rất khác khi nói với những người khác. Trong bữa tối hôm ấy, cô hoàn toàn không thoải mái, hầu như cô chẳng ăn được gì, và lúc ngài Thomas dí dỏm nhận xét là niềm vui đã làm cô mất cả ngon miệng, cô muốn chui xuống đất vì ngượng, vì kinh hãi nhỡ cậu Crawford hiểu sai. Dầu chẳng gì có thể xúi được cô quay nhìn sang bên phải, nơi cậu ta ngồi, cô vẫn cảm thấy cậu ta hướng trực tiếp về phía cô.

Cô càng lặng lẽ hơn bao giờ hết. Cô hầu như không tham gia ngay cả khi đề tài là William, vì mọi chuyện về phong cấp sĩ quan của cậu cũng từ phía tay phải cô mà đến, và thật đau đớn trong mối liên quan này.

Cô tưởng như phu nhân Bertram ngồi lâu hơn mọi khi, và bắt đầu hết hy vọng rời đi; Nhưng cuối cùng, họ vào phòng khách và cô có thể suy nghĩ theo ý mình, trong lúc hai bà bác kết thúc đề tài bổ nhiệm William theo cách nói của mình.

Bà Norris nghe chừng rất mãn nguyện vì vai trò của ngài Thomas cũng như của mọi người khác.

- Bây giờ William có thể tự nuôi mình, tuy khác xa so với ông bác, vì không rõ bác nó đã tốn kém cho nó bao nhiêu mà kể, và thực ra, cũng khác trong những món quà của bà bác. Bà ấy rất mừng vì đã tặng William thứ nó làm trong buổi chia tay, rất mừng rằng cái đó trong khả năng của bà mà không tính đến sự phiền toái về vật chất vào lúc đó, đã cho thằng bé khá đáng kể; Thế đấy, với các phương tiện vật chất hạn chế của bà bác, lúc này khoản đó thật hữu dụng, giúp nó sửa sang trang bị cho cabin của nó. Bà ấy biết nó phải tốn phí, phải mua nhiều thứ, dù chắc là cha mẹ nó có thể mua cho nó mọi thứ rẻ mạt, nhưng bà ấy rất mừng vì đã góp phần nhỏ bé của mình.

- Ta rất vui vì cô đã cho thằng bé một khoản kha khá, - phu nhân Bertram nói, với vẻ bình thản nhất đời, - vì ta chỉ cho William mười bảng.

- Thế ư! - Bà Norris kêu lên, mặt đỏ ửng. - Xin lấy danh dự mà thề, nó ra đi với những cái túi căng phồng, và đến London lại không phải chi phí gì!

- Ngài Thomas bảo ta mười bảng là đủ.

Bà Norris không muốn hỏi sâu vào những chuyện thiếu, đủ ấy nữa và xoay câu chuyện sang hướng khác.

- Lạ thật, - bà nói, - bọn trẻ tốn phí bao nhiêu cho bạn bè, mà không nghĩ đến cái gì đã nuôi dưỡng, dạy dỗ chúng và đưa chúng ra với đời! Chúng ít nghĩ đến số tiền ấy là bao nhiêu, hoặc cha mẹ, bác trai, bác gái chúng tốn kém cho chúng bao nhiêu trong một năm. Bây giờ, lại đó các con của cô em Price, đưa chúng đến gặp nhau, em dám nói chẳng ai tin được khoản chi cho chúng mà ngài Thomas bỏ ra hằng năm, chưa kể những thứ em làm cho chúng.

- Đúng thế em ạ, đúng như em nói. Nhưng hoàn cảnh tội nghiệp, không thể khác được, em biết đấy, nó tạo nên sự khác biệt nho nhỏ với ngài Thomas. Fanny à, William hẳn không quên mua khăn quàng cho bác, nếu nó đến Tây Ấn, và bác sẽ giao cho nó một nhiệm vụ xứng đáng. Bác mong nó có thể đến Tây Ấn, và bác sẽ có chiếc khăn quàng. Bác cho rằng bác sẽ có hai chiếc kia, Fanny à.

Trong lúc đó, Fanny chỉ nói khi không đừng được, và rất tha thiết muốn hiểu những điều cô, cậu Crawford nói tới. Mọi thứ trên đời đều trái ngược với sự thành thật của họ, kể cả lời nói và thái độ của cậu ta. Mọi thứ tự nhiên, có thể và hợp lý đều chống lại nó; mọi thói quen, cách nghĩ của họ và mọi khuyết điểm của cô. Làm sao cô có được sự gắn bó chân thành, sôi nổi trong người đàn ông đã từng trải đến thế, được nhiều người ngưỡng mộ đến thế, và tán tỉnh nhiều người đến thế, hơn cô rất nhiều, người dường như ít cởi mở những cảm nghĩ nghiêm túc, kể cả những nỗi đau cho vừa lòng anh ta, con người suy nghĩ hời hợt, bất cẩn, và thiếu thông cảm về mọi mặt, con người là mọi thứ với mọi người, và dường như chẳng thấy ai là cốt yếu với cậu ta? Ngoài ra, làm sao có thể tin cô em gái cậu ta, với mọi quan điểm cao ngạo và trải đời về hôn nhân, lại có thể đẩy mạnh mọi việc thuộc bản tính chân thật trong một quý như thế? Chẳng gì giả tạo hơn. Fanny ngượng vì những nghi ngờ của mình. Với cô, mọi việc đều trở nên có thể hơn là gắn bó nghiêm túc và chấp thuận chân thành chuyện đó. Cô đã hoàn toàn tự thuyết phục mình như thế trước khi ngài Thomas và cậu Crawford nhập bọn với họ. Duy trì sự thuyết phục đó rất khó khăn sau khi cậu Crawford đã ở trong phòng. Một hoặc hai lần, một cái nhìn dường như ép buộc khiến cô không sao nắm được ý nghĩa chung. ít ra với bất kỳ người đàn ông nào khác, cô có thể nói nó hàm ý rất chân thành, rất sắc sảo. Nhưng cô vẫn cố tin nó không hơn gì cách cậu thường thể hiện với các chị họ của cô và dăm chục phụ nữ khác.

Cô nghĩ cậu muốn nói với cô mà không muốn bị những người khác nghe thấy. Cô tưởng tượng cậu cố làm thế suốt buổi tối, trong những lúc tạm ngừng, bất cứ khi nào ngài Thomas ra khỏi phòng hoặc mọi người trò chuyện với bà Norris, và cô thận trọng từ chối cậu trong mọi dịp.

Cuối cùng, - hầu như một sự cuối cùng với trạng thái bối rối của Fanny, tuy không muộn lắm, - cậu bắt đầu nói đến việc ra về; Nhưng sự dễ chịu của âm thanh bị phá hỏng khi sau đó cậu quay sang cô và nói:

- Cô không gửi gì cho Mary sao? Không trả lời thư của cô ấy ư? Mary sẽ thất vọng nếu không nhận được gì. Xin cô viết cho cô ấy, dù chỉ một dòng thôi.

- Ồ vâng, nhất định rồi, - Fanny kêu lên và vội vã đứng dậy, vội vã vì bối rối và vì muốn bỏ đi. - Tôi sẽ viết ngay.

Cô đến bên bàn, nơi cô thường viết hộ thư cho bác gái, chuẩn bị giấy bút mà không biết viết gì! Cô mới đọc thư của cô Crawford một lần, trả lời cho rành mạch thật vất vả vô cùng. Hoàn toàn không thành thạo viết thư loại này, giá có thời gian để cân nhắc và e ngại khi viết, cô sẽ cảm thấy thật phong phú; nhưng phải viết ngay và chỉ có một cảm nghĩ duy nhất là mong ước không phải nghĩ ngợi về bất cứ ý định nào, nên cô viết, cả tinh thần và bàn tay đều run rẩy.

Tiểu thư Crawford thân mến, tôi rất biết ơn cô vì những lời chúc mừng thân ái, trong chừng mực chúng liên quan đến anh William yêu quý nhất của tôi. Tôi không hiểu ý nghĩa phần còn lại trong thư, nhưng tôi không ngang tầm với mọi thứ loại đó, nên mong cô thứ lỗi, tôi trân trọng xin cô đừng để tâm đến nữa. Tôi đã chứng kiến quá nhiều lần công tử Crawford không hiểu thái độ của mình; Nếu anh ấy cũng hiểu tôi, tôi dám nói là anh ấy đã cư xử khác hẳn. Tôi không biết viết gì, nhưng sẽ là một ân huệ lớn nếu cô không bao giờ nhắc tới chủ đề đó nữa. Rất cảm ơn thư của cô, vv. và vv.

Phần cuối không dễ hiểu, nỗi hoảng sợ tăng lên vì cô thấy cậu Crawford đang tiến đến chỗ cô, làm ra vẻ để nhận thư.

- Cô đừng nghĩ tôi có ý giục cô, - cậu nói khẽ, và hiểu được sự bối rối khi cô viết thư, - cô đừng cho là tôi có mục tiêu như thế. Cô đừng vội vã, tôi khẩn khoản đấy.

- Ồ vâng, cảm ơn anh, tôi viết xong rồi, vừa xong. Thư sẵn sàng đây ạ, tôi rất biết ơn nếu anh vui lòng chuyển thư này đến tiểu thư Crawford.

Bức thư đã chìa ra và ắt là phải nhận; nghĩa là cô ngoảnh nhìn và đến thẳng lò sưởi, nơi những người khác ngồi, cậu không còn gì để làm đành ra về, tỏ ra rất đứng đắn.

Fanny nghĩ cô chưa từng biết một ngày nhiều bối rối hơn, vừa phiền lụy vừa vui sướng; nhưng may mắn, niềm vui không thuộc loại sớm tàn, mỗi ngày lại càng nhận thức về sự thăng tiến của William, trong khi cô mong mỏi những phiền toái sẽ không trở lại nữa. Cô không ngờ rằng bức thư cô viết có vẻ quá tệ, rằng cách diễn đạt sẽ làm một người thiếu kinh nghiệm xấu hổ, vì tâm trạng bối rối không cho phép cô sắp xếp, nhưng ít nhất nó cũng khẳng định với cả hai rằng cô không phải là người dễ áp đặt, và cũng không hài lòng thái độ săn đón của cậu Crawford.

Chương 32

Sáng hôm sau khi Fanny thức giấc, cô không có cách nào quên được cậu Crawford, nhưng nhớ ra ngụ ý bức thư của cô và tin rằng nó có tác dụng hơn là đêm trước. Giá cậu Crawford ra đi! Đó là điều cô thành tâm mong muốn nhất. Ra đi và đưa cả cô em gái đi cùng như cậu định làm, và cậu trở lại Mansfield với mục đích đó. Sao việc ấy không xong đi, cô không thể nghĩ ra, vì chắc chắn là cô Crawford không muốn trì hoãn. Trong suốt cuộc viếng thăm ngày hôm qua, Fanny đã hy vọng nghe thấy ngày đó, nhưng cậu ta chỉ nói chẳng bao lâu nữa họ sẽ ra đi.

Hài lòng vì tin rằng thư của cô đã chuyển, cô không khỏi sửng sốt khi tình cờ nhìn thấy cậu Crawford lại lên nhà, vào một giờ sớm sủa y như ngày hôm trước. Việc cậu ta đến có thể không liên quan đến cô, nhưng cô phải tránh mặt nếu có thể. Lúc đó cô đang lên gác, cô quyết ở lỳ trên đó suốt lúc cậu đến thăm, và bà Norris vẫn đang ở trong nhà, dường như cô ít có cơ nguy bị gọi đến.

Cô ngồi trong tâm trạng hết sức bối rối, lắng nghe, run rẩy và sợ hãi bị gọi bất cứ lúc nào; Nhưng không thấy tiếng chân đến căn phòng phía Đông, cô dần trấn tĩnh và ngồi xuống, có thể chăm chú vào công việc, hy vọng cậu Crawford đến rồi đi, cô không bắt buộc phải biết gì về việc này.

Gần nửa giờ trôi qua, cô đang rất thoải mái thì bất chợt nghe thấy tiếng bước chân đều đặn đến gần, tiếng chân nặng nề, khác thường trong phần này của tòa nhà, tiếng chân của bác cô, cô biết rõ như giọng nói của ngài vậy. Cô run cả người như nhiều lần, và cô lại bắt đầu run khi nghĩ ông lên nói chuyện với cô, nhỡ là về việc kia. Đúng là ngài Thomas mở cửa và hỏi cô có đấy không, ngài có thể vào không. Nỗi sợ về những chuyến đến thăm ngẫu nhiên trước kia của ngài hình như sống lại, cô cảm thấy như thể ngài lại đến phòng để kiểm tra cô tiếng Pháp và tiếng Anh.

Tuy vậy, cô rất chu đáo đặt sẵn một cái ghế bành cho ngài và cố gắng thể hiện sự kính trọng. Trong tâm trạng bối rối, cô quên mất tình trạng thiếu thốn của căn phòng, cho đến lúc ngài vào, dừng lại giây lát và sửng sốt nói: - Sao hôm nay cháu không đốt lò sưởi?

Trên mặt đất vẫn còn tuyết, và cô ngồi, quấn chiếc khăn quàng to. Cô ngập ngừng:

- Cháu không lạnh ạ, thưa bác. Vào thời gian này trong năm, cháu không bao giờ ngồi đây lâu ạ.

- Nhưng nói chung, cháu phải có lò sưởi chứ?

- Không ạ, thưa bác.

- Sao lại thế, ở đây chắc có sự nhầm lẫn nào đó. Ta tưởng rằng cho cháu dùng căn phòng này để cháu thoải mái nhất. Ta biết cháu không thể có lò sưởi trong phòng ngủ. Chắc có sự hiểu lầm lớn đây, và phải sửa thôi. Để cháu ở đây dù chỉ mỗi ngày nửa tiếng đồng hồ không sưởi cũng rất có hại. Cháu vốn không được khoẻ. Cháu đang rùng mình kìa. Chắc bác gái cháu không biết việc này.

Fanny muốn im lặng, nhưng không thể kiềm chế nổi nữa, cô buộc phải nói để giành sự công bằng cho người bác mà cô yêu mến nhất, bằng những lời: “Bác Norris của cháu biết đấy ạ”.

- Ta hiểu, - bác cô nói to và nhớ ra, ngài không muốn nghe thêm nữa. - Ta hiểu rồi. Bác Norris của cháu lúc nào cũng là người thích biện bạch, tỏ ra rất sáng suốt, rằng thanh niên phải được giáo dục không cần những ham muốn không cần thiết, phải tiết chế mọi thứ. Bà ấy vốn rất khoẻ mạnh, nên đương nhiên ảnh hưởng đến mọi quan niệm của bà ấy về nhu cầu của người khác. Và cũng vì lợi ích khác nữa, ta hiểu lắm. Ta luôn hiểu những ẩn ý của bà ấy. Về nguyên lý thì như thế là tốt, nhưng trong trường hợp của cháu thì chẳng hay tí nào. Ta hiểu rằng đôi khi, trong những thời điểm nào đó, sự khác biệt đặt nhầm chỗ, nhưng ta nghĩ cháu quá tốt, Fanny ạ, cháu không hề oán giận vì việc đó. Sự hiểu biết của cháu sẽ ngăn cháu nhận định và đánh giá sự việc một cách phiến diện. Cháu sẽ hiểu toàn bộ quá khứ, sẽ xem xét các thời kỳ, con người và các khả năng có thể, và cháu sẽ cảm thấy rằng đặc biệt là những người bạn giáo dục và chuẩn bị cho cháu sẵn sàng với những hoàn cảnh xoàng xĩnh dường như lại là góp phần rất nhiều cho cháu. Mặc dù sự thận trọng của họ rốt cuộc có thể chứng minh là không cần thiết, nó vẫn có ý ân cần, và cháu có thể đoan chắc rằng mọi thuận lợi trong cảnh giàu sang sẽ nhân lên gấp đôi nhờ những thiếu thốn và kiềm chế nho nhỏ đã áp đặt. Ta tin rằng cháu sẽ không làm ta thất vọng vì sự lơ là, thiếu kính trọng và chăm sóc bác Norris đúng như bà ấy đáng được hưởng, trong bất kỳ lúc nào. Nhưng nói thế là đủ. Ngồi xuống, cháu yêu quý của ta. Ta phải nói chuyện với cháu vài phút, nhưng ta sẽ không giữ cháu lâu đâu.

Fanny tuân lời, mắt nhìn xuống và mặt ửng hồng. Ngừng một lát, ngài Thomas cố nín cười và nói tiếp:

- Có lẽ cháu không biết sáng nay ta có một vị khách. Ta không nán lại lâu trong phòng riêng, vì sau bữa điểm tâm, cậu Crawford được dẫn vào. Chắc cháu có thể đoán ra mục đích cuộc viếng thăm của cậu ấy.

Sắc mặt Fanny mỗi lúc càng đỏ hơn, bác cô hiểu rằng cô thẹn thùng đến mức không thể nói hoặc ngước nhìn, tránh cái nhìn của ngài, và không dừng lâu hơn, ngài tiếp tục kể về cuộc đến thăm của cậu Crawford.

Cậu Crawford đến để bày tỏ cậu yêu Fanny và quyết định cầu hôn cô và khẩn khoản xin bác cô chấp thuận, thay mặt cha mẹ cô. Cậu đã làm việc đó rất đúng thể thức, thẳng thắn và thoải mái, khiến ngài Thomas xúc động; Vì quá vui nên ngài kể tỉ mỉ câu chuyện của họ, ngoài ra còn nói thêm câu trả lời và những nhận xét của ngài; ít để ý đến những điều đang diễn ra trong đầu cháu gái, ngài tưởng những chi tiết đó làm cô hài lòng hơn chính ngài. Do vậy, ngài nói liền mấy phút và Fanny không dám ngắt lời. Thậm chí cô không muốn làm thế. Đầu óc cô quá bấn loạn. Cô thay đổi tư thế, chú mục vào một trong các cửa sổ và lắng nghe ông bác, hết sức lo lắng và mất hết can đảm. Lát sau ngài dừng lại, cô hầu như không nhận thấy lúc ngài đứng dậy và nói:

- Fanny, giờ thì ta đã hoàn thành sứ mệnh của ta, và chứng tỏ cho cháu thấy mọi việc đã đặt trên nền tảng chắc chắn và thỏa đáng nhất, ta có thể làm thủ tục tiếp theo là thuyết phục cháu cùng ta xuống dưới nhà, song ta không thể liều để thành người không được mong đợi, ta đành đề nghị cháu tự tìm ra người đáng lắng nghe hơn là cậu Crawford, có lẽ cháu cũng đoán ra, vẫn còn ở trong nhà. Cậu ta ở trong phòng ta, và mong gặp cháu ở đó.

Nghe câu đó, có một vẻ mặt, một cái giật mình, một lời cảm thán khiến ngài Thomas ngạc nhiên, nhưng ngài càng kinh ngạc hơn khi nghe cô kêu lên:

- Ồ không, thưa bác, cháu không thể, cháu thực sự không thể xuống gặp cậu ấy. Cậu Crawford nên biết... cậu ấy phải biết rằng... hôm qua cháu đã nói đủ để thuyết phục cậu ấy - cậu ấy đã nói với cháu việc này từ hôm qua - và cháu đã nói với cậu ấy không hề giấu giếm rằng đây là một việc cháu rất không vừa ý, và cháu hoàn toàn không có khả năng đáp lại thành ý của cậu ấy.

- Ta không hiểu ý cháu, - ngài Thomas nói và lại ngồi xuống. - Không có khả năng đáp lại thành ý của cậu ấy! Chuyện này nghĩa là gì đây? Bác biết cậu ấy đã nói với cháu từ hôm qua, và (theo như bác hiểu) cậu ấy đã nhận được sự khích lệ cứ tiếp tục mà một cô gái khéo xét đoán có thể cho phép. Ta đã rất hài lòng với những gì ta thấy từ hành xử của cháu trong dịp này, nó chứng tỏ sự suy xét chín chắn rất đáng khen. Nhung bây giờ, khi cậu ta đã chính thức đề nghị, cháu còn ngại ngùng gì vậy?

- Bác đã nhầm ạ, thưa bác, - Fanny kêu lên, gượng gạo vì lo khoảnh khắc phải nói với bác cô là ngài nhầm. - Bác đã nhầm hoàn toàn ạ. Làm sao cậu Crawford có thể nói như thế được? Hôm qua, cháu không hề khích lệ cậu ấy. Ngược lại, cháu nói với cậu ấy - cháu không thể nhớ chính xác từng lời - nhưng cháu tin chắc rằng cháu đã nói với cậu ta rằng cháu không muốn nghe cậu ấy, rằng cháu thấy chuyện đó rất khó chịu về mọi mặt, và năn nỉ cậu ta đừng bao giờ nói với cháu theo kiểu ấy nữa. Cháu biết chắc cháu đã nói nhiều và còn hơn thế, và cháu sẽ còn nói thêm nữa, thưa bác. Cháu biết chắc ý cậu ấy hoàn toàn nghiêm túc, nhưng cháu không thích và không muốn quy tội này khác. Cháu nghĩ mọi việc rồi sẽ qua, cậu ấy sẽ không sao đâu ạ.

Cô không thể nói thêm nữa, hơi thở của cô hầu như tắc nghẹn.

- Ta hiểu, - ngài Thomas nói sau một lát im lặng, - ý cháu là từ chối cậu Crawford?

- Vâng, thưa bác.

- Từ chối cậu ta ư?

- Vâng, thưa bác.

- Từ chối cậu Crawford! Vì cớ gì? Vì lý do gì?

- Cháu... cháu không thể ưa thích cậu ấy đủ để kết hôn, thưa bác.

- Thật lạ quá! - Ngài Thomas nói, bằng giọng bất mãn bình tĩnh. - Có cái gì đó trong chuyện này mà ta không hiểu nổi. Một anh chàng muốn tỏ tình với cháu, hiến dâng mọi thứ, không chỉ địa vị trong đời, của cải, tính cách, mà còn hơn cả sự thích hợp chung chung, với lời tỏ tình và câu chuyện vừa lòng mọi người. Mà cậu ta không phải là người hôm nay mới quen, cháu đã biết cậu ta một thời gian rồi. Ngoài ra, em gái cậu ta là bạn thân của cháu, cậu ta lại làm cho anh trai cháu một việc mà ta nghĩ là đủ để cháu chấp nhận chứ không phải ai khác. Sự quan tâm của ta chưa chắc đã được việc cho William đến vậy. Cậu ta đã làm được trọn vẹn.

- Vâng ạ, - Fanny nói, yếu ớt và nhìn xuống, rõ ngượng ngùng; Cô gần như cảm thấy xấu hổ vì mình không ưa cậu Crawford, sau bức tranh bác cô vẽ ra.

- Cháu phải hiểu rằng, - ngay sau đó, ngài Thomas nói tiếp, - chắc có lúc cháu phải nhận ra sự đặc biệt trong thái độ của cậu Crawford với cháu. Cháu không thể ngỡ ngàng vì chuyện này. Hẳn cháu phải nhận thấy sự săn sóc của cậu ấy, và tuy cháu luôn tiếp nhận chúng một cách hợp thức (bác không buộc tội cháu trong việc này), bác chưa bao giờ thấy chúng làm cháu khó chịu. Bác thiên về ý nghĩ rằng cháu không hoàn toàn hiểu tình cảm của cháu, Fanny ạ.

- Ồ vâng, thưa bác, thực ra thì cháu hiểu ạ. Sự chăm sóc của cậu ấy luôn... là thứ cháu không thích.

Ngài Thomas nhìn cô, vô cùng kinh ngạc:

- Thật ngoài sức tưởng tượng, - ngài nói. - Việc này phải giải thích cho rõ. Cháu còn trẻ, và chắc chắn là không gặp gỡ ai, sự ưa thích của cháu hầu như không...

Ngài ngừng lại và nhìn cô chăm chú. Ngài thấy đôi môi cô mấp máy từ không, tuy âm thanh không rõ, nhưng mặt cô đỏ rừ. Tuy vậy, vẻ đó rất hợp sự ngây thơ của một cô gái thùy mị, và ít ra cũng hài lòng, ngài nói nhanh:

- Không, không, ta biết việc đó hoàn toàn không thể có, hoàn toàn không thể. Vậy, chẳng cần nói thêm.

Ngài không nói gì trong vài phút. Ngài trầm ngâm suy nghĩ. Cô cháu gái cũng vậy, cố cứng rắn và chuẩn bị cho cuộc cật vấn tiếp theo. Cô thà chết còn hơn nói thật và hy vọng nhờ suy nghĩ, cô sẽ vững vàng hơn để không tiết lộ.

Ngài Thomas lại bắt đầu nói, rất bình tĩnh:

- Không lệ thuộc vào lợi ích mà sự lựa chọn của cậu Crawford không thanh minh, cậu ấy đã bày tỏ với ta mong muốn được kết hôn sớm. Ta là người tán thành những cuộc kết hôn sớm, vì có nhiều thứ cân xứng, và phải có những chàng thanh niên có thu nhập đủ sống, có thể an cư lạc nghiệp sau tuổi hai mươi tư. Đây là quan niệm của ta, và ta rất tiếc khi nó ít phù hợp với con trai cả của ta, cậu Bertram, anh họ của cháu. Nhưng theo đánh giá của ta, hiện tại thì hôn nhân không đóng vai trò gì trong các kế hoạch hoặc suy nghĩ của nó. Ta mong nó sớm ổn định. - Ngài liếc nhìn Fanny. - Xét theo khuynh hướng và thói quen, ta cho rằng Edmund có thể kết hôn sớm hơn anh nó. Quả thật, gần đây ta nghĩ đã nhìn thấy người phụ nữ mà Edmund có thể yêu, và ta tin rằng con trai ta thì không. Ta nói đúng không? Cháu đồng ý với bác chứ, cháu thân mến của ta?

- Vâng, thưa bác.

Ngài Thomas thoải mái nói về thực tế của những người anh họ bằng giọng nhẹ nhàng và điềm đạm. Nhưng cháu gái của ngài không giúp gì để xua tan những lo lắng của ngài. Sự khó hiểu của cô được khẳng định, và sự bất mãn của ngài tăng lên. Ngài đứng dậy và đi quanh phòng, vẻ tư lự mà Fanny có thể tự hình dung tuy cô không dám ngước nhìn; Chẳng mấy chốc, ngài nói bằng giọng quyền uy:

- Cháu có lý do gì mà nghĩ xấu về tính tình cậu Crawford, hở cháu?

- Không ạ, thưa bác.

Cô ao ước được nói thêm:

- Nhưng về nguyên tắc thì có ạ, - nhưng lòng cô nặng trĩu vì viễn cảnh khủng khiếp của cuộc bàn bạc, giải thích và chắc chắn là không có sức thuyết phục. Cô đánh giá cậu thấp chủ yếu qua những quan sát, mà vì lợi ích của các cô chị, cô hầu như không dám nói với cha họ. Maria và Julia, nhất là Maria đều dính sâu vào tính trăng hoa của cậu Crawford, và cô tin rằng không thể nói về tính nết của cậu ta mà không lộ chân tướng của họ. Cô hy vọng rằng với một người sáng suốt, trọng danh dự và tử tế như bác cô, chỉ cần cô thừa nhận giản dị không thích là đủ. Dù sầu khổ vô hạn, cô thấy điều đó là không thể.

Ngài Thomas đến bên cái bàn cô ngồi, run rẩy, khổ sở, ngài nói, rất nghiêm khắc và lạnh lùng:

- Ta hiểu rằng nói chuyện với cháu cũng vô ích. Tốt hơn hết là chúng ta đặt dấu chấm hết cho cuộc thảo luận bẽ mặt nhất này. Cậu Crawford không thể đợi lâu hơn. Vì thế, ta chỉ nói thêm rằng ta có bổn phận phải nhận xét về hạnh kiểm của cháu, rằng cháu đã làm tan vỡ mọi mong đợi của ta, và chứng tỏ một tính nết trái ngược hẳn với ta thường nghĩ. Fanny, ta cho rằng thái độ của ta hẳn đã biểu lộ ta đã hình thành nhận xét rất thiện chí về cháu từ khi ta trở về nước Anh. Ta đã ngỡ cháu đặc biệt thoát khỏi tính bướng bỉnh, hợm mình và những khuynh hướng buông tuồng rất thịnh hành ngày nay, kể cả trong các cô gái, mà những kẻ đó thì chướng tai gai mắt và đáng tởm quá mức thông thường. Nhưng lúc này, cháu đã cho ta thấy cháu có thể ngang bướng và quá đáng, rằng cháu có thể và sẽ tự quyết định, không cần bất cứ sự cẩn trọng hoặc tôn kính những người chắc chắn là đã dìu dắt cháu đúng đắn, thậm chí không cần hỏi ý kiến họ. Cháu đã chứng tỏ là rất, rất khác với những gì ta hình dung. Trong dịp này, thuận lợi hoặc bất thuận của gia đình cháu, của cha mẹ cháu, của anh chị em cháu hình như chưa bao giờ có phần trong suy nghĩ của cháu. Làm sao họ có thể được lợi, làm sao họ hãnh diện được vì cách xử sự của cháu, họ chẳng là gì với cháu. Cháu chỉ nghĩ đến mình, và vì cháu không cảm nhận được cậu Crawford chính là chàng trai có trí tưởng tượng sôi nổi rất cần cho hạnh phúc, cháu quyết định từ chối cậu ta ngay lập tức, thậm chí không muốn có tí chút thời gian cân nhắc, một chút thời gian suy nghĩ bình tĩnh và thực sự thẩm tra sự từ chối của cháu, trong một cơn dại dột ngông cuồng, ném đi một cơ hội được là người có cuộc sống ổn định, có tư cách, có danh dự, được kính trọng, một cơ hội chắc là sẽ không bao giờ đến với cháu lần nữa. Đây là một thanh niên thông minh, có chí khí, mềm dẻo, biết xử sự và giàu có, quá ư quyến luyến cháu, cầu hôn cháu theo cách hào phóng và vô tư nhất, và để bác nói với cháu điều này, Fanny ạ, cháu có thể sống thêm mười tám năm nữa trên đời, cũng không ai có lấy một nửa tài sản hoặc một phần mười phẩm chất của cậu Crawford dạm hỏi đâu. Bác rất mừng ban tặng cháu gái của bác cho cậu ta. Maria lấy chồng thật huy hoàng, nhưng nếu cậu Crawford cầu hôn Julia, bác sẽ chân thành, mãn nguyện chấp thuận hơn cả khi giao Maria cho cậu Rushworth. -Sau một lát tạm ngừng. - Ta rất ngạc nhiên là không đứa con gái nào của ta không hề nhận được lời cầu hôn có được một nửa tư cách như đám này, trực tiếp và kiên quyết, không quan tâm đến ý kiến, lời khen hoặc lời khuyên của ta, đặt một lời phủ định dứt khoát. Lẽ ra ta phải rất ngạc nhiên và tổn thương vì cách tiến hành như thế. Lẽ ra, ta nên cho đây là sự xâm phạm nặng nề đến trách nhiệm và sự tôn trọng. Cháu không xét đoán theo thông lệ đó. Cháu không nợ ta bổn phận của một đứa con. Nhưng Fanny ơi, nếu trái tim cháu có thể tha thứ cho cháu tội vô ơn bạc nghĩa thì...

Ngài dừng lại. Lúc này Fanny khóc thật cay đắng, vì ngài giận dữ và sẽ không ép thêm. Trái tim cô gần như tan vỡ vì hình ảnh của cô trước mắt ngài, vì lời buộc tội ấy nặng nề đến thế, tăng gấp bội lần và nâng lên cấp kinh khủng nhường ấy! Cứng đầu cứng cổ, khó bảo, ích kỷ và vô ơn. Ngài nghĩ về cô đủ thứ. Cô làm thất vọng mọi mong đợi của ngài, đánh mất hết những nhận xét tốt đẹp của ngài. Cô thành cái thá gì?

- Cháu rất xin lỗi, - cô nói rất rời rạc qua hàng lệ, - quả thực cháu rất xin lỗi.

- Xin lỗi ư! Phải, ta hy vọng là cháu biết lỗi, và chắc rồi cháu sẽ có lý do để tiếc nuối lâu dài cho cuộc bàn thảo ngày hôm nay.

- Giá như cháu có thể làm khác được, - cô nói với sự ráng sức mạnh mẽ, - nhưng cháu hoàn toàn tin rằng cháu không bao giờ có thể làm cho cậu ấy hạnh phúc, và bản thân cháu cũng khổ sở.

Nước mắt cô lại giàn giụa. Nhưng bất chấp tất cả, bất chấp cả từ khổ sở rất u ám rất đáng để mở đầu, ngài Thomas bắt đầu nghĩ rằng xu hướng có hơi dịu đi, họ thay đổi, có thể “ăn tiền” đây, và báo trước một cách thuận lợi do thái độ khẩn khoản của bản thân chàng trai. Ngài biết cô là người rất bẽn lẽn và rất dễ lo lắng, và mặc dù không chắc, song tâm trí cô có thể ở trạng thái đó, vì thời gian quá ngắn, hơi gấp gáp, ít kiên nhẫn và hơi nôn nóng, một sự pha trộn đủ thứ đó về phía người đang yêu có thể có hiệu quả như thường lệ. Một người hào hoa nên kiên gan bền chí, nếu như anh chàng đủ yêu để kiên nhẫn, ngài Thomas bắt đầu hy vọng, và những suy ngẫm này khiến ngài vui lên.

- Thôi được, - ngài nói, tuy bằng giọng nghiêm nghị nhưng đã bớt giận dữ, - thôi thôi, lau nước mắt đi nào, cháu. Nước mắt chẳng ích gì đâu, chẳng làm nên trò trống gì. Bây giờ cháu phải xuống dưới nhà với bác. Cậu Crawford đã đợi quá lâu rồi. Cháu phải cho cậu ta một câu trả lời. Chúng ta không thể mong cậu ta hài lòng với việc chẳng mấy tốt đẹp, cháu chỉ có thể giải thích cho cậu ta lý do hiểu nhầm tình cảm của cháu, không may cho cậu ta, chắc là cậu ta đã tự tiêm nhiễm cho mình. Bác hoàn toàn không kham nổi việc đó.

Nhưng Fanny tỏ ra miễn cưỡng và khổ sở nếu phải xuống gặp cậu ta đến mức ngài Thomas, sau một chút lưỡng lự, đã cho rằng tốt hơn hết là chiều cô. Ngài đã hy vọng rằng cả hai người đàn ông và một cô gái cùng chịu đựng một nỗi buồn nho nhỏ, nhưng khi nhìn vẻ mặt và nước da của cháu gái sau cơn khóc lóc, ngài nghĩ nên bỏ qua cuộc nói chuyện riêng ngay lúc này. Vì thế, nói vài lời chẳng ý nghĩa gì đặc biệt, mình ngài ra khỏi phòng, bỏ lại đứa cháu gái tội nghiệp ngồi và khóc mếu vì chuyện vừa qua với những xúc cảm tệ hại.

Tâm trí cô hoàn toàn bấn loạn. Quá khứ, hiện tại, tương lai, mọi thứ đều kinh khủng. Nhưng sự giận dữ của ông bác khiến cô đau đớn hơn hết. Ích kỷ và vô ơn ư! Sao ngài lại nghĩ thế! Cô khổ sở, day dứt mãi. Cô chẳng được ai ủng hộ, khuyên nhủ hoặc nói đỡ. Người bạn duy nhất của cô đang đi vắng. Cậu có thể làm cho cha cậu dịu lại, nhưng tất cả, có lẽ tất cả đều cho cô là kẻ ích kỷ và vô ơn. Có khi cô phải chịu sự trách mắng ấy mãi mãi; cô có thể nghe thấy, nhìn thấy hoặc biết nó tồn tại trong từng mối quan hệ với cô. Cô không thể cảm thấy chút oán giận cậu Crawford, phải, nếu cậu ta yêu cô thật và cũng buồn khổ, đây là mọi thứ khổ sở hợp lại với nhau cùng lúc.

Khoảng mươi lăm phút sau, bác cô trở lại; Nhìn thấy ngài, cô suýt ngất. Ngài nói bình tĩnh, không khắc nghiệt, không trách mắng và cô hồi lại chút ít. Lời lẽ cũng như thái độ của ngài cũng thoải mái, vì ngài bắt đầu bằng:

- Cậu Crawford về rồi, cậu ta vừa chia tay với ta. Ta không cần nhắc lại việc đã qua. Ta không muốn bổ sung thêm vào cảm xúc của cháu lúc này, bằng việc kể lại cậu ta cảm thấy gì. Chỉ cần nói rằng cậu ta đã xử sự như một quý ngài hào hoa nhất và cung cách rộng lượng, càng khẳng định thêm sự đánh giá tốt đẹp của ta về trí tuệ, tấm lòng và tính tình của cậu ấy. Đáp lại lời ta nói cháu đang trải qua những gì, cậu ta bèn lập tức ngừng thúc giục gặp cháu trong lúc này, với vẻ tế nhị nhất.

Fanny ngước nhìn rồi lại cụp mắt xuống.

- Lẽ tất nhiên, - bác cô nói tiếp, - không phải là nhiệm vụ, nhưng cậu ta có đề nghị được gặp riêng cháu chỉ năm phút thôi, một thỉnh cầu quá đỗi tự nhiên, một sự khẳng định đã bị từ chối. Nhưng chưa ấn định thời gian, có lẽ là ngày mai, hoặc bất cứ khi nào tinh thần cháu đủ trấn tĩnh. Hiện tại, cháu cứ yên tâm. Nín đi cháu, nước mắt chỉ làm cháu kiệt sức thôi. Ta tin rằng, nếu cháu muốn thể hiện cho ta thấy bất cứ sự kính trọng nào, cháu đừng nhân nhượng những cảm xúc ủy mị này, và hãy cố gắng nâng mình vào tâm trạng khỏe khoắn hơn. Ta khuyên cháu nên ra ngoài, không khí sẽ làm cháu khoẻ lên, hãy ra ngoài đi dạo độ một giờ trên sỏi, cháu sẽ có cả khu vực trồng cây bụi cho mình, và sẽ khá lên nhờ không khí và tập luyện. Này Fanny, (ngài quay lại một lát), - ta sẽ không nói về chuyện vừa qua nữa, và ta sẽ không kể với bác Bertram của cháu. Chẳng nên lan rộng sự thất vọng này ra làm gì, cháu cũng đừng nói gì nhé.

Đây là một mệnh lệnh mà cô tuân theo sung sướng nhất, đây là một hành động từ tâm mà Fanny rất thấm thía. Không để cho bà Norris có dịp mắng mỏ tràng giang đại hải! Ngài để Fanny lại trong trạng thái bừng bừng cảm kích. Có thể chịu đựng bất cứ thứ gì còn hơn là bị trách mắng. Thậm chí gặp cậu Crawford cũng đỡ bị áp đảo.

Cô ra ngoài ngay theo bác cô dặn, và theo lời khuyên ấy từ đầu chí cuối, cô kìm nước mắt, nhiệt thành trấn tĩnh và củng cố tinh thần. Cô muốn chứng tỏ cho ông bác thấy cô khao khát muốn làm ngài dễ chịu và ra sức lấy lại sự quý mến của ngài, ngài đã cho cô động cơ mạnh mẽ khác để cố gắng, giữ cho toàn bộ câu chuyện không để các bà bác biết. Không được để diện mạo hoặc thái độ của cô kích động sự nghi ngờ là việc phải đạt bằng được, và cô cảm thấy đủ sức gần như làm mọi việc để thoát khỏi bà Norris.

Cô sửng sốt, hết sức sửng sốt khi đi dạo về, vừa bước vào căn phòng phía Đông, vật đầu tiên mắt cô bắt gặp là một ngọn lửa sáng rực và đang cháy. Một cái lò sưởi! Hầu như là quá nhiều, vào đúng lúc cô được một thứ mình muốn khiến cô xúc động, vừa cảm kích vừa bối rối. Cô tự hỏi ngài Thomas sao lại có thể rảnh rỗi để nghĩ tới một việc vặt như thế, nhưng một cô hầu vào cho cô biết ngài Thomas đã ra lệnh đốt lò sưởi hàng ngày.

- Mình sẽ là súc vật nếu mình là kẻ thực sự vô ơn! - Cô nói một mình, - Xin Thượng đế bảo vệ con không thành kẻ vô ơn!

Cô không gặp ai, kể cả ông bác lẫn bà Norris cho đến bữa trưa. Thái độ của ông bác đối với cô gần như mọi khi, cô tin chắc ngài không có ý thay đổi gì, và nếu có chỉ do ý thức của cô tưởng tượng ra mà thôi. Nhưng chẳng mấy chốc, bà Norris phàn nàn về cô, và khi cô thấy bà cứ nói đi nói lại mãi việc cô ra ngoài đi dạo mà không cho bà biết, cô phải nghĩ đến mọi lý do, cầu viện đến lòng tốt mới không bị quở trách, chuyển sang đề tài quan trọng hơn.

- Nếu bác biết cháu ra ngoài, bác sẽ bảo cháu đến nhà bác, chuyển một số chỉ thị cho Nanny, - bà nói, - mà bác tự đi sẽ rất bất tiện. Bác có ít thời gian rảnh, và nếu cháu có thể giúp bác tránh khỏi mọi rắc rối, cháu chỉ cần báo cho chúng ta biết sắp đi ra ngoài. Bác thấy cháu đi dạo trong khu vực trồng cây bụi hay đến nhà bác cũng chẳng khác gì.

- Tôi khuyên Fanny đến khu vực có nhiều cây vì đấy là nơi khô ráo nhất, - ông Thomas nói.

- Thế à! - Bà Norris nói, kiềm chế trong chốc lát, - anh thật tử tế quá, nhưng anh không biết đường đến nhà em khô ráo biết chừng nào. Em cam đoan với anh, Fanny đi dạo trên đường đó sẽ rất tốt, lại tiện vài việc và tuân lời bác, tất cả là lỗi của nó. Nếu nó bảo cho bọn em biết nó sắp ra ngoài, - nhưng đây là tính của Fanny, em đã quan sát từ trước - nó thích làm theo ý nó, không thích bị sai khiến; Nó thường đi dạo bất cứ khi nào có thể, và nó hành động thật bậy bạ nếu em khuyên nó làm một việc tốt hơn.

Ngài Thomas thấy chẳng gì bất công hơn toàn bộ lời phê phán này về Fanny, tuy vừa mới đây ngài cũng biểu lộ đúng những cảm nghĩ đó, và ngài cố xoay chiều câu chuyện, cố mãi mới thành công, vì bà Norris vốn không đủ sáng suốt để hiểu vào lúc này hoặc bất kỳ lúc nào khác, ngài nghĩ cô cháu tốt đến mức nào, hoặc ngài không hề muốn chê bai các phẩm chất của Fanny để làm nổi bật sự xuất sắc của các con mình. Bà ta cứ cạnh khoé Fanny và phẫn nộ về cuộc đi dạo một mình của cô suốt nửa bữa ăn.

Song lẽ, rốt cuộc rồi cũng hết, và đến tối, Fanny đã bình tĩnh và phấn chấn hơn cô mong đợi, sau cơn thịnh nộ lúc sáng. Nhưng trước hết, cô tin mình làm đúng và sự đánh giá của cô không làm cô lầm đường lạc lối, cô đã trả lời về sự thuần khiết trong các mục đích của mình; Thứ hai, cô hết sức mong muốn sự bất mãn của ông bác dịu đi, và sẽ còn dịu hơn nữa khi ông xem xét vấn đề một cách công bằng, và một người tốt ắt phải cảm thấy lấy một người mình không yêu sẽ đau khổ, không thể tha thứ, vô vọng và nguy hại biết chừng nào.

Khi cơn gặp gỡ vào ngày mai mà cô kinh hoàng đã là quá khứ, cô không khỏi tự hào rằng đề tài này cuối cùng đã đến hồi kết, cậu Crawford lại rời Mansfield, mọi việc sẽ sớm yên ổn, dường như vấn đề đó không tồn tại. Cô không tin, không thể tin rằng tình cảm của cậu Crawford với cô sẽ làm cậu ta buồn lâu, tâm tính cậu ta không thuộc loại ấy. London sẽ làm cậu quên ngay. Ở London, cậu ta sẽ sớm ngạc nhiên vì sự cuồng dại của mình, rồi sẽ biết ơn lý trí sáng suốt của cô, cứu cậu ta thoát khỏi một hậu quả rủi ro.

Trong lúc Fanny mê mải với những hy vọng đó, bác trai cô được mời ra khỏi phòng ngay sau khi uống trà, một việc quá thông thường nên cô chẳng nghĩ gì, cho đến mươi phút sau, người quản gia lại xuất hiện và tiến thẳng đến chỗ cô, nói:

- Ngài Thomas muốn nói chuyện với tiểu thư trong phòng ngài.

Lúc đó, cô chợt nghĩ đến việc sắp xảy ra, sự ngờ vực ùa qua đầu cô khiến má cô trắng bệch, nhưng ngay lập tức cô đứng dậy và sẵn sàng vâng lời, thì bà Norris quát:

- Khoan đã, hãy ở lại, Fanny! Việc gì đến cháu? Cháu định đi đâu đấy? Đừng vội vàng thế. Không phải cháu được gọi đâu, mà chắc chắn là bác đây, - bà nhìn người quản gia, - nhưng cháu nhanh nhảu quá đấy. Ngài Thomas muốn gọi cháu làm gì? Baddeley, ông gọi tôi phải không? Tôi đến ngay đây. Tôi chắc là ông đến gọi tôi, Baddeley ạ, ngài Thomas muốn gọi tôi chứ không phải cô Price.

Nhưng Baddeley quả quyết:

- Không, thưa bà, đây là cô Price, tôi chắc chắn là tiểu thư Price. - Rồi thoáng cười với những lời hàm ý, - tôi không biết cô sẽ trả lời ra sao đây.

Bà Norris rất bất bình, buộc phải trấn tĩnh để làm việc, còn Fanny đi ra, vô cùng bối rối vì cô lường trước, chỉ một phút nữa là chỉ còn mình cô với cậu Crawford.

Chương 33

Cuộc gặp không ngắn, cũng không đi đến kết luận như cô gái dự kiến. Chàng trai không dễ dàng bị thuyết phục. Cậu ta rắp tâm kiên trì đến cùng như ngài Thomas chúc. Thứ nhất, cậu ta vốn kiêu căng, ngỡ cô gái đã mê mình dù tự cô không hay biết; Thứ hai, rốt cuộc khi đã buộc phải công nhận rằng cô đã hiểu tình cảm hiện tại của mình, cậu tin rằng cậu có khả năng biến những tình cảm ấy theo ý mình.

Cậu đang yêu, rất yêu là khác; và đây là một tình yêu của một người thiết thực, tự tin, nồng nhiệt hơn là tinh tế, làm cho tình cảm của cô có vẻ như lớn hơn, vì nó bị kìm giữ, và thôi thúc cậu hãnh diện và sung sướng, buộc cô phải yêu mình.

Cậu sẽ không chịu thất vọng, cậu sẽ không chịu thôi. Cậu có mọi lý do chắc chắn để gắn bó vững vàng; cậu biết cô có mọi thứ xứng đáng cho những hy vọng nồng nàn nhất của hạnh phúc dài lâu với cô, tư cách của cô chính trong thời gian này, nói lên sự không vụ lợi và tinh tế trong tính cách của cô (những phẩm chất mà cậu tin rằng thực sự hiếm hoi) chỉ càng làm mọi hy vọng của cậu mạnh mẽ hơn và củng cố thêm quyết tâm của cậu. Cậu không biết mình đang tấn công một trái tim đã ước hẹn. Cậu không hề ngờ chuyên đó. Cậu coi cô là người chưa bao giờ nghĩ đến yêu đương đủ thành nguy hiểm, là người ý tứ vì tuổi trẻ, một trí tuệ trẻ trung cũng đáng yêu như con người; tính nhu mì đã ngăn cản cô hiểu sự săn sóc của cậu và cô bị áp đảo vì nhận tin này hoàn toàn bất ngờ, và sự mới lạ của một tình huống mà trí tưởng tượng của cô chưa bao giờ nhận biết.

Phải tiến hành không theo trình tự, và khi ý cậu đã được hiểu rồi, cậu có thành công không? Cậu hoàn toàn tin vào điều đó. Một tình yêu như của cậu, trong một con người như cậu cùng sự kiên trì bảo đảm phải được đền đáp, và lại ở khoảng cách không xa; Cậu vô cùng hài lòng với ý nghĩ buộc cô phải yêu cậu trong một thời gian ngắn, rằng cô không yêu cậu lúc này rồi sẽ tha hồ hối tiếc. Phải vượt một chút khó khăn với Henry Crawford chẳng có gì ghê gớm. Cậu phần nào lấy lại tinh thần nhờ việc đó. Cậu vốn là người chinh phục các trái tim quá ư dễ dàng. Tình hình của cậu thật mới mẻ và sôi nổi.

Song với Fanny, người đã biết quá nhiều sự chống đối trong đời, thấy chuyện này chẳng có gì vui, mọi thứ thật khó hiểu. Cô thấy cậu có ý định theo đuổi kiên trì, nhưng sau cách ăn nói mà cô buộc phải dùng, cậu vẫn tiếp tục thì không sao hiểu nổi. Cô đã nói rằng không yêu cậu ta, không thể yêu nổi, và chắc chắn là sẽ không bao giờ yêu cậu ta, rằng sẽ không thể thay đổi, rồi chủ đề này là khó chịu nhất với cô, và cô đã khẩn khoản cậu đừng bao giờ nhắc tới nữa, cậu hãy rời bỏ cô ngay lập tức, và coi đó là một kết thúc vĩnh viễn. Khi bị thúc ép hơn, cô nói thêm rằng theo cô, tính tình họ hoàn toàn không giống nhau, nên không thể có tình cảm thích hợp với nhau, họ không thể hợp nhau về bản tính, nền giáo dục và thói quen. Cô đã nói tất cả mọi điều, rất nghiêm chỉnh và chân thành, song vẫn chưa đủ, cậu ta lập tức phủ nhận sự không hợp tính nết hoặc bất cứ điều gì bất lợi trong tình trạng của họ, rồi cậu tuyên bố hùng hồn rằng cậu vẫn yêu và vẫn hy vọng!

Fanny hiểu ý nghĩa của riêng mình, nhưng không đánh giá được thái độ của mình. Cung cách cố hữu của cô là mềm mỏng và nhẹ nhàng, nên không được hiểu rằng nó che giấu mục đích cứng rắn của cô biết chừng nào. Sự quá khiêm tốn, hàm ơn và hòa nhã của cô khiến mọi biểu hiện thờ ơ lại gần như là một sự ép xác, đem lại đau đớn cho bản thân cô cũng như cho cậu ta. Cậu Crawford không còn là cậu Crawford, kẻ giấu giếm, xảo quyệt và âm thầm say mê Maria Bertram nữa, và khi hiểu ra, đã thành kẻ cô ghét cay ghét đắng, không thèm nhìn mặt hoặc nói chuyện, kẻ mà cô tin là không có một phẩm chất gì tốt đẹp hoặc khả năng dù là người tốt mã. Hiện giờ, cậu là cậu Crawford, đang gửi đến cô sự mãnh liệt, vô tư và tình yêu; tình cảm của cậu thể hiện sự trọng danh dự và ngay thẳng, quan niệm của cậu về hạnh phúc hoàn toàn tập trung vào cuộc hôn nhân gắn bó; người đang rạt rào cảm xúc vì phẩm chất ưu tú của cô, cứ tả và tả mãi sự yêu mến, ra sức chứng minh trong chừng mực lời lẽ có thể chứng minh, bằng ngôn từ, giọng điệu và tinh thần của một người cũng có tài, rằng cậu theo đuổi cô vì sự dịu dàng và từ tâm của cô, và hơn hết thảy, hiện giờ chính cậu Crawford đã đem lại sự thăng tiến cho William!

Đến đây là sự đổi chác, là những yêu sách đòi có hiệu lực. Cô có thể coi khinh cậu bằng mọi vẻ đường hoàng giận dữ, vì những chuyện ở Sotherton hoặc nhà hát ở Mansfield, nhưng lúc này cậu đến với cô, có quyền đòi hỏi được đối xử khác. Cô phải cư xử nhã nhặn và ắt phải động lòng trắc ẩn. Cô phải có cảm giác về danh dự, dù nghĩ đến bản thân hay đến anh trai, cô phải cảm thấy biết ơn sâu sắc. Tác động của mọi chuyện này là thái độ thương hại và bối rối, lời nói hòa lẫn với lời từ chối của cô, biểu hiện nghĩa vụ và sự lo âu, với bản tính kiêu ngạo và dễ hy vọng như cậu Crawford, sự đúng đắn hoặc ít ra là đáng ngờ về độ bền của sự dửng dưng vừa phía cô, và trong lời tuyên bố về sự kiên gan, chuyên cần và không nản chí lúc khép lại cuộc nói chuyện, cậu ta không phi lý như Fanny tưởng.

Chính vẻ miễn cưỡng lúc cậu chịu để cô đi, chứ không phải vẻ thất vọng trong lời lẽ của cậu lúc chia tay, đã đem lại cho cô hy vọng cậu là người đỡ quá đáng hơn là cậu tuyên bố.

Giờ thì cô cáu thực sự. Cô phẫn nộ vì sự dai dẳng ích kỷ và không bao dung đến thế. Lại là sự thiếu tế nhị và tôn trọng người khác mà trước kia đã làm cô kinh ngạc và chán ghét. Lại là cái nết của cậu Crawford mà trước kia cô đã từng chê bai. Hễ cứ dính líu đến mơ ước của riêng cậu là rành rành thiếu cảm xúc, tình người và than ôi, làm sao cứ phải đáp ứng vô nguyên tắc như một bổn phận trong khi thiếu hẳn trái tim. Cậu sẽ chẳng bao giờ có được tình cảm của cô như lẽ ra phải được.

Fanny nghĩ thế, rất thành thật và buồn rầu đúng mực lúc cô ngồi ngắm cái lò sưởi quá lớn và xa hoa trên gác, băn khoăn về quá khứ và hiện tại, tự hỏi những gì sắp tới, và trong tâm trạng bối rối, căng thẳng làm cô chẳng thiết tha với cái gì ngoài điều tin chắc rằng dù ở trong bất cứ hoàn cảnh nào, cô cũng sẽ không bao giờ yêu cậu Crawford và hạnh phúc lớn là có một cái lò sưởi mà ngồi bên và suy nghĩ.

Ngài Thomas ép mình chờ đến hôm sau để biết việc diễn ra giữa hai cô cậu. Ngài gặp cậu Crawford và nghe cậu ta thuật lại. Cảm giác đầu tiên là thất vọng, ngài đã mong sự việc tốt đẹp hơn, ngài ngỡ rằng lời nài xin suốt một giờ liền của một chàng trai như Crawford có thể làm một cô gái tính tình dịu dàng như Fanny thay đổi chút ít, nhưng ngài sớm thoải mái vì sự quyết tâm và kiên trì đầy lạc quan của người đang yêu, khi thấy cậu ta tin tưởng vào thành công như thế, ngài Thomas sớm để tùy ý cậu.

Cậu Crawford không bỏ lỡ điều gì thuộc phép lịch sự, lời ca tụng hoặc sự ân cần, mới có thể trợ giúp được kế hoạch. Sự kiên trì của cậu được ca ngợi, Fanny được tán dương, và quan hệ của họ vẫn đáng thèm muốn nhất trên đời. Tại trang viên Mansfield, cậu Crawford luôn được đón chào, cậu chỉ dựa vào ý kiến và tình cảm của riêng mình trong những cuộc viếng thăm thường xuyên trong hiện tại hoặc tương lai. Mọi người trong gia đình Fanny và bạn bè đều chung một ý kiến, vun vào chuyện này.

Mọi sự đều được nói là để cổ vũ, bất cứ sự khuyến khích nào cũng được hân hoan tiếp nhận, rất cảm kích, và các quý ông trở thành những người bạn thân thiết.

Toại nguyện vì sự việc lúc này đã có cơ sở đúng đắn và đầy hy vọng, ngài Thomas quyết tránh giục giã cháu gái và thể hiện sự can thiệp một cách kín đáo. Dựa vào tính nết của cô, ngài tin rằng sự ân cần là cách được việc tốt nhất. Khẩn khoản cũng chỉ nên kéo dài trong một quý. Sự kiên nhẫn của gia đình dựa trên quan điểm mong cô đáp ứng được ý muốn của họ, có lẽ là cách chắc chắn nhất để thúc đẩy sự việc. Theo nguyên tắc này, ngài Thomas nắm lấy cơ hội đầu tiên nói với cô, ít nghiêm trang để dễ bề thuyết phục:

- Fanny, bác đã gặp cậu Crawford lần nữa, và được biết những vấn đề hiện tồn tại giữa các cháu. Cậu ta là một thanh niên khác thường nhất, và dù trong bất cứ trường hợp nào, cháu phải nhận thấy là đã gây nên sự quyến luyến của một con người không tầm thường. Tuy cháu còn trẻ và ít quen với bản chất vội vàng, dễ thay đổi và không đúng mực của tình yêu, mà thông thường nó là như thế, cháu cũng không thể không kinh ngạc - y như bác đây - vì tình yêu kiên trì đến mức tuyệt diệu như loại này, chống lại mọi nản lòng. Với cậu ta, đây hoàn toàn là vấn đề tình cảm, cậu ta không đòi hỏi được khen tặng gì, có lẽ không cả được quyền gì. Đây vẫn là một lựa chọn tốt đẹp, sự chung thủy của cậu ta là một phẩm chất đáng tôn trọng. Sự lựa chọn của cậu ấy ít bị chỉ trích nhất và nếu có, bác chỉ phê phán sự kiên trì của cậu ta thôi.

- Thưa bác, thực ra cháu rất tiếc là cậu Crawford vẫn tiếp tục, - Fanny nói, - cháu biết đây là tỏ lời khen ngợi cháu rất nhiều, và cháu cảm thấy không xứng đáng được thế, nhưng cháu cũng rất tin rằng việc này không bao giờ nằm trong khả năng của cháu, như cháu đã nói với cậu ấy...

- Cháu ơi, - ngài Thomas ngắt lời, - không có cơ hội nào cho chuyện này đâu. Bác hiểu rõ tình cảm của cháu, cũng như những mong muốn và tiếc nuối của bác dành cho cháu. Chẳng gì có thể nói ra hoặc làm hơn nữa. Từ giờ trở đi, đề tài này sẽ không bao giờ khơi lại giữa bác cháu ta nữa. Cháu chẳng việc gì phải sợ hoặc lo âu. Cháu đừng nghĩ rằng bác cố thuyết phục cháu lấy một người trái với ý cháu. Hạnh phúc và thuận lợi của cháu là tất cả những gì bác nhìn thấy, và bác không đòi hỏi cháu điều gì ngoài việc chịu đựng sự kiên trì thuyết phục cháu của cậu Crawford, vì có lẽ chúng không hợp với tính nết của cậu ta. Cậu ta tiếp tục liều. Cháu thì rất an toàn. Bác đã dàn xếp để cháu gặp cậu ta bất cứ lúc nào cậu ta đến chơi, và cháu thấy đấy, chẳng có sự gì xảy ra. Cháu sẽ để cậu ta đến với những người khác trong chúng ta, cùng thái độ như thế, và trong chừng mực có thể, cháu hãy gạt bỏ những hồi ức khó chịu. Chẳng bao lâu nữa cậu ta sẽ rời Northampton, dù không thể đòi hỏi thường xuyên có sự hy sinh nhẹ nhõm này. Tương lai ắt là rất bấp bênh. Còn bây giờ, Fanny yêu quý, chủ đề này sẽ khép lại giữa chúng ta.

Cuộc ra đi đã hứa hẹn là tất cả những gì Fanny có thể nghĩ đến với nhiều mãn nguyện. Tuy bác cô tỏ thái độ ân cần và nhẫn nại, và khi cô nghĩ bác cô không hay biết thực tế đến chừng nào, cô tin mình không có quyền băn khoăn về ranh giới mục tiêu ông theo đuổi. Ông đã gả một cô con gái cho cậu Rushworth. Chắc chắn không thể mong chờ sự tế nhị lãng mạn ở ông. Cô phải thực hiện bổn phận của mình, và tin rằng có lẽ thời gian sẽ làm cho bổn phận của cô dễ dàng hơn hiện giờ.

Tuy mới mười tám tuổi, Fanny không thể tin rằng sự quyến luyến của cậu Crawford sẽ lâu bền mãi mãi, cô hình dung sự can ngăn vững chắc, không dứt của cô sẽ đặt dấu chấm hết đúng lúc. Trong tưởng tượng của cô, thời gian bao lâu lại là việc khác. Sẽ là không công bằng khi đòi hỏi một cô gái ước lượng chính xác thời gian cho sự hoàn hảo của mình.

Bất chấp sự im lặng như dự định, ngài Thomas buộc mình nhắc đến việc này lần nữa với cháu gái, bảo cô phải thuật lại với bác gái vài từ ngắn gọn, một cách ông vẫn tránh nếu có thể, nhưng lại trở nên cần thiết vì những tình cảm hoàn toàn trái ngược của cậu Crawford, nếu cứ giữ kín mãi. Cậu ta chẳng hề nghĩ đến việc che giấu. Ở nhà cha xứ ai cũng biết, cậu ta thích trò chuyện với cả hai chị, em gái của cậu, và rất phấn khỏi được khai sáng cho những bằng chứng để cậu thành công. Khi ngài Thomas biết việc này, ngài thấy còn phải cho phu nhân và bà em vợ làm quen với câu chuyện, không thể trì hoãn, dù vì lợi ích của Fanny, nghĩ đến việc thông báo với bà Norris, ngài cũng ngại không kém cô. Ngài phản đối những nhận định sai lầm của bà, ngoài sự hăng hái có thiện chí. Thực ra, hồi này ngài Thomas cũng không còn xếp bà Norris vào loại người thiện chí nữa, mà thuộc loại người hay làm những việc nhầm lẫn và khó chịu.

Song lẽ, bà Norris lại làm ngài nhẹ lòng. Ngài ép phải khoan thứ và im lặng với cháu gái; bà ta không chỉ hứa mà còn tuân theo. Bà chỉ nhìn cô, mỗi lúc một khó chịu hơn. Bà cáu, cáu lắm, nhưng nếu Fanny nhận lời cầu hôn, bà còn cáu hơn là từ chối. Nó sẽ là sự tổn thương và lăng nhục Julia, người lẽ ra phải được cậu Crawford lựa chọn; Ngoài ra, bà ghét Fanny vì cô vượt mặt bà, và bà phẫn uất vì người bà luôn cố hạ thấp lại được nâng cao phẩm giá.

Ngài Thomas tin cậy bà hơn vì bà ngậm tăm trong việc này, còn Fanny cầu Chúa phù hộ chỉ cho phép bà nhìn cô khó chịu và cô không phải nghe những câu tiếng bấc tiếng chì.

Phu nhân Bertram tiếp nhận việc này khác hẳn. Bà vốn là một mỹ nhân, một mỹ nhân thành đạt. Suốt đời, bà chỉ đánh giá cao nhan sắc và sự giàu sang. Vì thế, khi biết Fanny được một chàng trai giàu có cầu hôn, nó đã nâng tầm cô lên rất nhiều trong mắt bà. Bởi nó khiến bà tin rằng Fanny rất xinh đẹp, điều mà trước kia bà ngờ vực, và cô sẽ có cuộc hôn nhân có lợi, khiến bà cảm thấy phần nào tin cậy khi gọi cô cháu:

- Này Fanny, - sau đó, ngay khi chỉ còn hai bác cháu với nhau, bà nói và thực sự cảm thấy nôn nóng, và mặt bà lúc nói có một vẻ hào hứng khác thường, - Này Fanny, sáng nay bác đã rất ngạc nhiên. Bác phải nói chuyện này ngay lập tức, bác đã nói với bác trai cháu là bác phải nói ngay, và phải làm ngay. Bác mừng cho cháu, cháu gái yêu quý của bác, - bà nhìn cô mãn nguyện, rồi nói thêm, - Hừm! Chắc chắn là chúng ta có một gia đình lớn đây.

Fanny đỏ mặt và không biết nói gì. Rồi quyết định tấn công vào mặt yếu của bà, cô trả lời ngay:

- Thưa bác kính mến, cháu chắc rằng bác không thể muốn cháu làm khác với việc cháu đã làm. Bác không thể mong cháu lấy chồng, vì bác sẽ thiếu vắng cháu, phải không ạ? Vâng, cháu chắc là bác sẽ rất nhớ cháu.

- Không cháu ạ, ta không nghĩ là sẽ thiếu vắng cháu, khi một lời cầu hôn như thế đến với cháu. Không có cháu, ta vẫn có thể xoay xỏa ổn thoả mà, nếu cháu lấỵ một người giàu có như cậu Crawford. Cháu phải hiểu rằng, bổn phận của bất cứ cô gái nào là nhận lời cầu hôn của một đám không chê vào đâu được như thế này, Fanny ạ.

Đây gần như là nguyên tắc duy nhất của đạo đức, là lời khuyên duy nhất mà Fanny nhận được từ bà bác trong suốt tám năm rưỡi qua. Nó khiến cô im thin thít. Cô cảm thấy cãi lý sẽ bất lợi vô cùng. Nếu suy nghĩ của bác cô trái ngược với cô, chẳng mong hòng gì bà thông cảm. Phu nhân Bertram vốn là người bép xép.

- Ta sẽ nói với cháu điều này, Fanny, - bà nói. - Ta tin chắc cậu ta đã mê cháu ngay tại cuộc khiêu vũ, tối hôm ấy ta tin chắc việc ấy đã xong. Cháu xinh đẹp khác thường. Mọi người đều nói thế. Bác trai cháu cũng bảo thế. Cháu biết đấy, cháu đã được Chapman giúp ăn vận. Bác rất mừng đã cử Chapman đến với cháu. Bác sẽ nói với ngài Thomas là bác tin chắc sự việc đã xong từ tối hôm đó. - Và theo đuổi những ý nghĩ hoan hỉ, bà nói thêm ngay, - bác nói với cháu việc này nhé, Fanny, đây là việc ta làm thêm vì Maria - lứa sau con Pug đẻ, cháu sẽ có một con cún.

Chương 34

Edmund đã nghe nhiều sự việc lớn lúc trở về. Nhiều sự ngạc nhiên đang đợi cậu. Việc đầu tiên xảy ra không phải lời điều nhỏ nhất - lúc cậu cưỡi ngựa rẽ vào làng, thấy Henry Crawford và cô em gái đang đi bộ xuyên qua làng. Edmund đã chắc là họ từ khi còn ở xa. Cậu đã cố tình kéo dài chuyến đi đến nửa tháng, nhằm tránh mặt cô Crawford. Cậu trở về Mansfield với tâm trạng sẵn sàng cho những kỷ niệm sầu muộn, những cuộc họp mặt nhẹ nhàng, thì thấy cô hiện ra trước mắt, dựa vào cánh tay anh trai. Cậu được cô đón chào niềm nở, cô - người mà mới lúc trước, cậu đã nghĩ đến từ khoảng cách bảy chục dặm và trong ý nghĩ của cậu, còn xa hơn bất cứ khoảng cách nào.

Cô đón tiếp cậu thân mật không ngờ, và cậu cũng không ngờ gặp cô. Cậu chẳng mong gì hơn là vẻ mặt mãn nguyện, những lời nói đầy ý nghĩa, giản dị và dễ chịu. Thế là đủ cho trái tim cậu ấm áp, và đưa cậu về nhà trong tình trạng cảm nhận đầy đủ giá trị thêm một niềm vui ngỡ ngàng.

Cậu nhanh chóng biết tin thăng tiến của William với mọi chi tiết; và với sự thoải mái có sẵn trong lòng tăng thêm niềm vui, cậu tìm được cảm giác phấn khởi nhất và sự vui vẻ không thay đổi trong suốt bữa ăn.

Ăn xong, khi chỉ còn mình cậu với cha, cậu được biết chuyện về Fanny, về mọi sự kiện lớn trong nửa tháng gần đây và tình hình hiện tại ở Mansfield.

Fanny ngờ ngợ có chuyện gì xảy ra. Họ ngồi lâu hơn thường lệ trong phòng khách, và cô chắc họ đang nói chuyện về cô; Cuối cùng, khi mời họ ra uống trà, lúc lại nhìn thấy Edmund, cô cảm thấy có lỗi ghê gớm. Cậu đến chỗ cô, ngồi xuống cạnh cô, cầm tay cô và trìu mến ép chặt bàn tay cô; Lúc đó, cô nghĩ nếu không bận việc, chắc cô đã để lộ cảm xúc quá mức, không thể tha thứ được.

Song lẽ, cậu không để ý hành động đó và chuyển tới cô lời tán thành và cổ vũ nhiệt liệt, khiến hy vọng của cô tan nát. Nó thể hiện cậu tham gia vào mọi việc liên quan đến cô, và bảo cô rằng những điều cậu nghe được đã đẩy mạnh mọi cảm xúc trìu mến. Thực ra, cậu hoàn toàn đứng về phía cha trong vấn đề này. Cũng như cha, cậu hết sức ngạc nhiên vì cô từ chối cậu Crawford, vì còn lâu cậu mới tin rằng cô ưa thích cậu hơn, cậu luôn nghĩ theo chiều ngược lại, và hình dung cô không được chuẩn bị trước để tiếp nhận việc này, nhưng ngài Thomas không ngờ có mối quan hệ đáng kể hơn cậu Crawford. Nếu có lời gợi ý nào cho cậu, trong lúc khen ngợi cô vì những việc đã làm dưới tác động của sự thờ ơ hiện tại, tôn vinh cô bằng những thuật ngữ mạnh hơn mà ngài Thomas chỉ có thể lặp lại, cậu là người hy vọng sốt sắng nhất và tin tưởng đầy lạc quan, rằng cuối cùng sẽ tiến tới hôn nhân, kết họp bằng sự yêu thương lẫn nhau, dường như tâm tính của họ hợp nhau đến mức họ sẽ cầu phúc cho nhau, lúc này Edmund bắt đầu xem xét sự việc một cách nghiêm túc. Crawford đã quá hấp tấp. Cậu ta không cho cô thời gian để quyến luyến. Cậu ta khởi đầu sai. Tuy vậy, với khả năng của cậu ta và với tính tình như của cô, Edmund tin rằng mọi sự sẽ suôn sẻ và có một kết cuộc hạnh phúc. Trong lúc đó, cậu đủ thấy sự bối rối của Fanny khiến cậu thận trọng đề phòng, chống lại sự kích động nó lần thứ hai, dù bằng bất cứ lời nói, cái nhìn hoặc hành động nào.

Ngày hôm sau Crawford đến, lấy cớ Edmund vừa về, ngài Thomas mời cậu ở lại ăn trưa, thực sự là một lời động viên quan trọng. Lẽ tất nhiên cậu Crawford ở lại, và Edmund có nhiều cơ hội để quan sát cậu ta tán tỉnh Fanny và trực tiếp khích lệ ở mức độ để cậu ta có thể hiểu thái độ của cô; Việc đó rất nhỏ, rất, rất ít (mỗi dịp, mỗi khả năng có thể đều dựa vào sự bối rối của cô, vì nếu không trông mong vào sự bối rối của cô thì chẳng còn dựa vào đâu), Edmund hầu như ngạc nhiên vì sự kiên trì của cậu bạn. Fanny xứng đáng được thế, cô xứng đáng với mọi sự cố gắng kiên nhẫn, mọi nỗ lực của trí tuệ, nhưng Crawford không biết cậu ta có tật say mê từng hơi thở của mọi phụ nữ, không gì kích thích dũng khí của cậu hơn cặp mắt của cậu có thể nhìn sâu vào mắt cô. Edmund rất muốn Crawford nhìn nhận rõ ràng hơn, và đây là kết luận dễ chịu nhất cho bạn cậu, mà Edmund rút ra từ mọi thứ quan sát được từ trước và sau bữa ăn.

Buổi tối, có vài tình huống xảy ra khiến Edmund ngỡ có hứa hẹn nhiều hơn. Lúc cậu và Crawford vào phòng khách, mẹ cậu và Fanny đang ngồi, chăm chú và lặng lẽ làm việc dường như không quan tâm đến thứ gì khác. Edmund không thể không nhận xét sự yên bình hiển nhiên, sâu sắc của họ.

- Mọi khi, chúng ta không lặng lẽ thế này, - mẹ cậu đáp. - Fanny đang đọc sách cho mẹ nghe và vừa để sách xuống lúc nghe thấy tiếng con tới. - Trên bàn có một quyển sách có vẻ như vừa được gấp lại, một tập của Shakespeare. - Nó hay đọc cho mẹ nghe những cuốn sách này, và đang dở lời thoại rất hay của người đàn ông đó - tên là gì ấy nhỉ, Fanny? thì chúng ta nghe thấy tiếng bước chân.

Crawford cầm quyển sách lên.

- Để cháu, cháu sẵn lòng đọc hết lời thoại đó cho phu nhân, - cậu ta nói. -Cháu sẽ tìm ra ngay thôi. - Rồi cẩn thận nghiêng người trên các trang giấy, cậu tìm ra nó, hoặc trong một hoặc hai trang, đủ để phu nhân Bertram hài lòng, bà quả quyết với cậu thế, ngay khi cậu nhắc tới tên Hồng y giáo chủ Wolsey, rằng cậu đã tìm ra lời thoại rất hay. Fanny không hề nhìn hoặc hé ra một lời giúp đỡ, không thốt một nguyên âm hoặc chống lại. Cô hoàn toàn chăm chú vào công việc. Hình như cô quyết chí không quan tâm đến thứ gì khác. Nhưng sự tế nhị trong cô quá mạnh. Cô không thể sao nhãng lấy dăm phút, cô buộc phải lắng nghe; Crawford đọc rất hay, và cô vui sướng được nghe đọc hay như thế. Tuy cách đọc hay cô đã sử dụng từ lâu. Bác cô đọc hay, tất cả các anh chị họ của cô cũng vậy, Edmund đọc hay tuyệt; nhưng trong cách đọc của cậu Crawford có một thứ xuất sắc vượt trội mà cô chưa từng gặp bao giờ. Nhà vua, hoàng hậu, Buckingham, Wolsey, Crormvell, các vai đều lần lượt được đọc bằng một sở trường thiên phú, bằng khả năng diễn cảm, thay đổi đột ngột hoặc phỏng đoán tuyệt vời, lúc nào cậu cũng nhanh nhẹn, tùy hứng ở cảnh hay nhất hoặc ở lời thoại hay nhất của từng vai, dù nghiêm trang hay kiêu hãnh, dịu dàng hay ăn năn, hoặc bất cứ một biểu cảm loại gì, cậu đều diễn tả được cái hay như nhau. Ân tượng thật sâu sắc. Lần đầu tiên, diễn xuất của cậu dạy cho Fanny biết sự thú vị của một vở kịch, và cách đọc của cậu lại thể hiện diễn xuất của cậu ra trước mắt cô, không những thế, vì nó đến bất ngờ nên có khi còn thú vị hơn, và không kéo trở lại cảnh cô từng phải chứng kiến cậu ta trên sân khấu với tiểu thư Maria.

Edmund quan sát sự chăm chú của cô, cậu mừng và hài lòng thấy cô em gái dần dần chểnh mảng đường kim mũi chỉ mà lúc đầu dường như chiếm toàn bộ tâm trí cô, rồi món đồ thêu tuột khỏi tay trong lúc cô ngồi không nhúc nhích lắng nghe, rồi cuối cùng, cái nhìn suốt ngày nay dường như cố tình tránh né nay trở lại và chú mục vào cậu Crawford, chăm chú nhìn cậu một lát, cho đến lúc thu hút sự chú ý của Crawford đến cô, và khi quyển sách gấp lại, sự hấp dẫn tan biến. Lúc đó, Fanny lại khép mình, cô đỏ mặt và cặm cụi làm việc như mọi khi; nhưng thế cũng đủ cho Edmund khuyến khích cậu bạn, và lúc cảm ơn bạn, cậu hy vọng cũng thể hiện được tình cảm kín đáo của Fanny.

- Hẳn anh phải thích vở kịch này lắm, - Edmund nói, - anh đọc như anh hiểu rất rõ nó vậy.

-Tôi tin rằng từ giờ này trở đi, nó sẽ là vở kịch ưa thích của tôi, - Crawford đáp, - nhưng tôi cho rằng từ năm mười lăm tuổi, tôi không nghĩ phải có một tập của Shakespeare trong tay. Tôi xem diễn vở Henry VIII chỉ một lần. Hoặc tôi đã nghe ai đó kể, tôi không nhớ rõ là ai. Nhưng có thể làm quen với tác phẩm của Shakespeare mà không cần hiểu lắm. Nó là một bộ phận trong thể chất của một người Anh. Tư tưởng và những nét hay, nét đẹp của ông lan tỏa rộng rãi đến mức người ta có thể chạm thấy ở bất cứ nơi đâu, người ta gần gũi với ông theo bản năng.

- Chắc chắn là mỗi người thân thiết với Shakespeare ở một mức độ, ngay từ những năm đầu đời, - Edmund nói. - Ai cũng trích dẫn những đoạn nổi tiếng của ông, chúng chiếm đến một nửa các cuốn sách chúng ta mở ra, tất cả chúng ta đều nói đến Shakespeare, dùng các ví von của ông và miêu tả theo các miêu tả của ông, điều này hoàn toàn là bản năng nhờ lương tri của ông ban tặng, như trường hợp của anh vậy. Tôi biết nhiều đoạn của ông, như thế cũng bình thường. Nhưng đọc to tác phẩm của ông cho diễn cảm không phải là một tài năng tầm thường.

- Thưa ngài, ngài làm tôi vinh dự quá, - Crawford cúi chào, vẻ trịnh trọng hài hước và nói.

Cả hai liếc nhìn Fanny, xem có giành được lời khen nào thích hợp không, song cả hai đều thấy là không thể. Lời khen của cô thể hiện trong sự chăm chú, như thế hẳn đã làm họ vừa lòng.

Phu nhân Bertram cũng biểu lộ sự ngưỡng mộ mạnh mẽ:

- Thế mới là nghe kịch chứ, - bà nói. - Tôi mong ngài Thomas có mặt ở đây.

Crawford quá ư mãn nguyện. Nếu phu nhân Bertram với sự thiếu hụt về trình độ và bạc nhược về tinh thần mà còn cảm nhận được, thì cháu gái bà, sinh động và được khai sáng ắt phải cảm thấy được nâng cao trình độ.

- Tôi tin chắc cậu rất có năng khiếu về diễn xuất, - ngay sau đó, phu nhân nói, - và tôi nói với cậu rằng, tôi nghĩ vào lúc nào đó trong nhà riêng của cậu ở Norfolk, phải có một nhà hát. Ý tôi là khi cậu định cư tại đó. Tôi nói thật đấy. Tôi cho là cậu sẽ trang bị một nhà hát tại nhà riêng ở Norfolk.

- Phu nhân nghĩ thế sao? - Cậu nhanh nhảu kêu lên. - Không, không, sẽ không bao giờ có đâu. Phu nhân nhầm đấy ạ. Không có nhà hát ở Everingham! Ồ, không. - Cậu nhìn Fanny với nụ cười đầy ý nghĩa, rõ ràng là có ý “cô ấy sẽ không bao giờ cho phép có một nhà hát ở Everingham”.

Edmund nhìn thấy hết, và cậu thấy Fanny quyết không nhận ra, dù giọng nói đã đủ truyền tải ý nghĩa của lời tuyên bố long trọng; cậu nghĩ hiểu ngay ngay lời khen ấy, sẵn sàng hiểu được lời gợi ý ấy là khá thuận rồi.

Chủ đề đọc to còn được thảo luận mãi. Hai chàng trai là những diễn giả duy nhất, họ đứng bên lò sưởi, bàn tán mãi về sự sao nhãng các phẩm chất quá phổ biến, sự thờ ơ nói chung trong hệ thống các trường nam sinh, hiệu quả tất yếu sẽ là sự ngu dốt và bất lịch sự ở mức độ gần như quái đản của nam sinh, những con người nhạy cảm và có thông tin, vậy mà theo nhận xét của họ, nếu bất chợt bị gọi đọc to đều hỏng cả, bị lấy làm ví dụ ngớ ngẩn và thất bại vì những nguyên nhân không đáng có, do không điều khiển được giọng hoặc lên xuống và nhấn mạnh không chính xác, tất cả đều bắt nguồn từ nguyên nhân đầu tiên là thiếu chú ý và có thói quen từ sớm. Fanny lại lắng nghe, rất tán thưởng.

- Ngay cả trong nghề của tôi, - Edmund cười mỉm nói, - cũng phải nghiên cứu chút ít về nghệ thuật đọc! Đọc cho rõ ràng, diễn đạt minh bạch, đều phải chú tâm học hỏi! Song le, tôi nói về quá khứ hơn là hiện tại. Hiện nay có trào lưu cải tiến rộng rãi, nhưng trong số những người được phong chức hai chục, ba chục hoặc bốn chục năm trước, xét theo cách diễn đạt của họ, phần lớn đều coi diễn xuất là diễn xuất, giảng đạo là giảng đạo. Ngày nay thì khác. Chủ đề này được xem xét lại cho chính xác. Nó coi sự rành mạch và sôi nổi có thể tăng thêm sức nặng cho những ý kiến đáng tin cậy nhất; Ngoài ra, sự quan sát và thị hiếu toàn diện hơn, kiến thức trọng yếu được phổ biến hơn trước kia. Trong từng giáo đoàn, tỷ lệ số người hiểu vấn đề chút ít, có thể đánh giá và phê phán đã lớn hơn.

Edmund đã thực hiện trọn vẹn một buổi lễ từ khi được phong chức, nhờ đó cậu hiểu nhiều vấn đề của Crawford như tình cảm và thành công của cậu ta; những vấn đề tự nảy sinh - dù với sự sôi nổi của quyền lợi bạn bè và sở thích nhanh chóng - không hề thoáng chút giễu cợt hoặc khinh bạc mà Edmund biết Fanny ghét nhất, cậu vui và hài lòng thực sự. Lúc Crawford hỏi ý kiến cậu và bày tỏ ý kiến riêng của mình với thái độ hợp thức nhất về những đoạn đặc biệt trong buổi lễ nên đọc ra sao, tỏ ra đây là một chủ đề cậu đã nghĩ đến từ trước, và suy nghĩ có suy xét, Edmund càng hài lòng hơn. Đây sẽ là con đường dẫn đến trái tim Fanny. Cô là người không dễ thu phục bằng sự nịnh đầm và mưu kế; còn tốt tính thì may ra; ít ra thì cô không dễ bị chúng lôi kéo nhanh chóng, nếu không có sự trợ giúp của tình cảm, sự xúc động và nghiêm túc với các vấn đề nghiêm túc.

- Nghi thức tế lễ của chúng ta, - Crawford nhận xét, - rất đẹp, thậm chí một cách đọc sơ suất, luộm thuộm cũng không phá hỏng được, nhưng cũng quá rườm rà và nhắc đi nhắc lại, đòi hỏi phải đọc thật diễn cảm ngay cả lúc không hiểu. Với tôi chẳng hạn, thú thật không phải lúc nào tôi cũng chăm chú như đáng lẽ nên thế, (đến đây, cậu ta liếc nhìn Fanny), có đến mười chín trong hai mươi lần tôi nghĩ nên đọc kinh cầu nguyện ra sao, và rất thèm đọc được như thế. Cô nói gì kia? - Cậu ta hăm hở tiến đến chỗ Fanny, nói với cô bằng giọng dịu hẳn, và khi cô nói: “Không”, cậu tiếp, - Có chắc là cô không nói gì sao? Tôi nhìn thấy môi cô mấp máy. Tôi tưởng cô sắp bảo cho tôi biết tôi nên chú ý hơn và không cho phép suy nghĩ của tôi lan man. Cô không định nói thế với tôi sao?

- Không, thực ra, anh hiểu quá rõ nhiệm vụ của mình, nên tôi... thậm chí tôi cho là...

Cô dừng lại, cảm thấy lúng túng và nói thêm sẽ không thể thuyết phục, dù có vài phút năn nỉ và chờ đợi. Cậu quay về chỗ cũ và tiếp tục, dường như không có sự ngắt quãng tế nhị đó.

- Một bài thuyết giảng hay là người giảng phải đọc diễn cảm. Bản thân bài thuyết giảng đã hay và không phải là thứ hiếm thấy. Diễn đạt cho hay khó khăn hơn soạn ra. Bởi vì, những quy luật và bí quyết sáng tác thường thấy hơn mục tiêu của đề tài. Một bài thuyết giảng thấu đáo và được trình bày kỹ lưỡng là một sự ban thưởng tuyệt vời. Tôi không bao giờ nghe một bài như thế mà không ngưỡng mộ và trân trọng sâu sắc, hơn là một nửa tâm trí tiếp nhận các nghi lễ và tự răn dạy. Trong tài hùng biện của giới tăng lữ, khi đúng là hùng biện, có một cái gì đó xứng đáng để ca ngợi và tôn vinh nhất. Người thuyết giáo có thể động chạm và tác động đến đám đông thính giả hỗn tạp về các chủ đề hạn chế và đã sáo mòn từ lâu trong mọi thứ có sẵn chung chung; là người có thể nói mọi điều mới mẻ và gây ấn tượng, mọi điều khơi gợi sự chú ý mà không xúc phạm đến sở thích hoặc làm mòn cảm xúc của người nghe; là người mà dân chúng không đủ tôn kính (trong khả năng công khai của mình). Lẽ ra, tôi thích hợp làm một người như thế.

Edmund cười:

- Thực ra, tôi là thế. Trong đời, tôi chưa bao giờ lắng nghe một bài thuyết giảng đặc sắc mà không thoáng chút ghen tị. Nhưng sau này, tôi phải có thính giả London. Tôi không thể diễn giảng mà không rèn luyện với những người có khả năng đánh giá bài giảng của tôi. Và tôi không biết có nên diễn giảng thường xuyên không. Có lẽ thỉnh thoảng thôi, một hoặc hai lần trong mùa xuân, sau khi dân chúng băn khoăn chờ đợi sáu ngày Chủ nhật liền, nhưng không bất biến, tôi sẽ không giảng theo lịch nhất định.

Đến đây, Fanny vẫn chăm chú lắng nghe, cô bất giác lắc đầu, còn Crawford ngay lập tức lại đến bên cô, năn nỉ muốn biết ý nghĩ của cô. Edmund ngồi lún sâu vào trong chiếc ghế bành gần cô, và nhận thấy một cuộc tấn công ráo riết, những vẻ mặt, cái nhìn và giọng nói khe khẽ đều được đem ra thử, cậu cố lặng lẽ hết sức lui vào một góc, quay lưng lại rồi vớ lấy tờ tạp chí, cậu chân thành mong cô bé Fanny yêu quý có thể làm cho anh chàng đang yêu toại nguyện bằng lời giải thích cái lắc đầu của mình, và sốt sắng vùi những âm thanh của họ bằng cách lẩm bẩm đọc những quảng cáo về “Một trang viên đáng mơ ước nhất ở South Wales”, “Dành cho các bậc cha mẹ và những người bảo trợ” và một “Mùa săn đáng giá”.

Trong lúc đó, Fanny tự giận mình vì đã không im lìm lúc không thể diễn đạt bằng lời, và lòng buốt nhói khi thấy những dàn xếp của Edmund, vì cô đang cố gắng hết sức cự tuyệt cậu Crawford bằng mọi cách theo bản tính dịu dàng và nhũn nhặn của mình, tránh né mọi vẻ mặt lẫn những câu hỏi, còn cậu ta không hề thoái lui và khăng khăng tiếp tục cả hai thứ.

- Cái lắc đầu ấy có nghĩa gì vậy? - Crawford hỏi. - Nó định biểu lộ ý gì thế? Tôi e là phản đối. Nhưng phản đối gì kia? Tôi đã nói điều gì làm cô phật ý chăng? Hay cô cho là tôi nói không đúng cách? Nông nổi, hời hợt hay bất kính về chủ đề này? Xin cứ cho biết nếu tôi chót làm thế. Hãy cho tôi biết nếu tôi sai, tôi muốn sửa cho đúng mà. Nói đúng hơn, tôi năn nỉ cô đặt công việc xuống một lát. Rốt cuộc, cái lắc đầu ấy có nghĩa gì vậy?

Cô nhắc lại hai lần: “Tôi xin cậu, không có gì đâu, tôi xin cậu Crawford” song vô ích, và cô định bỏ đi cũng không xong. Bằng giọng khe khẽ, háo hức y như người ngồi gần đó, cậu ta nói tiếp, lại giục giã những câu hỏi lúc trước. Mỗi lúc cô càng bực bội và khó chịu.

- Sao cậu có thể như thế, thưa công tử? Cậu làm tôi ngạc nhiên quá... tôi tự hỏi sao cậu có thể...

- Tôi làm cô ngạc nhiên ư? - Cậu ta nói. - Cô lấy làm lạ sao? Trong lời khẩn nài này của tôi có gì mà cô không hiểu đâu? Tôi sẽ giải thích ngay lập tức mọi thứ khiến tôi giục giã cô như thế, chỉ vì tôi quan tâm đến mọi thứ cô nhìn nhận và làm việc, chúng kích thích óc tò mò của tôi. Tôi sẽ không để cô băn khoăn lâu đâu.

Cô bất giác thoáng cười, nhưng không nói gì.

- Theo tôi hiểu, thì cái lắc đầu của cô có nghĩa là tôi không nên thường xuyên tham gia vào những nhiệm vụ của một giáo sĩ. Phải, đấy chỉ là lời nói thôi. Dứt khoát là tôi không sợ lời lẽ. Tôi sẽ đánh vần, đọc và viết nó ra với mọi người. Tôi chẳng có gì đáng sợ trong lời lẽ hết. Cô có nghĩ là tôi nên thế không?

- Có lẽ thế, thưa cậu, - cuối cùng, Fanny mệt mỏi cất tiếng, - có lẽ thế, tôi nghĩ thật đáng tiếc nếu cậu không hiểu bản thân cũng như việc mình làm.

Crawford hài lòng vì dù sao cũng làm cô nói, nên quyết tiếp tục đến cùng. Tội nghiệp Fanny, cô đã hy vọng làm cậu im bằng lời trách móc gay gắt như thế, song cô buồn rầu thấy mình đã lầm, và chỉ là đổi khỏi chủ đề tò mò và lời lẽ sang chủ đề khác mà thôi. Lúc nào cậu ta cũng nài nỉ giải thích một điều gì đó. Cơ hội lại quá ư hợp lý. Không có gì xảy ra từ lúc cậu gặp cô trong phòng bác cô, có lẽ một cơ hội như thế sẽ không xảy ra lần nữa trước khi cậu rời Mansfield. Phu nhân Bertram ngồi bên kia bàn chỉ là chuyện vặt, vì bà luôn trong tình trạng lơ mơ, còn những quảng cáo của Edmunf vẫn hữu dụng bậc nhất.

- Vậy là, - Crawford nói, sau một hồi những câu hỏi dồn dập và những câu trả lời miễn cưỡng, - giờ thì tôi vui hơn nhiều vì đã hiểu rõ hơn ý kiến của em về tôi. Em cho tôi là người thất thường, dễ chao đảo vì những ý thích bất chợt, dễ nổi nóng, dễ gạt mọi thứ sang bên. Em nghĩ như thế cũng chẳng có gì là lạ, nhưng chúng ta hãy đợi xem. Tôi sẽ không thể thuyết phục em rằng tôi đã sai lầm bằng những lời tuyên bố long trọng, cũng không thể nói với em rằng tình cảm của tôi là bền vững. Tư cách của tôi sẽ nói giùm tôi, sự vắng mặt, khoảng cách và thời gian sẽ nói giùm tôi. Chúng sẽ chứng minh rằng tôi xứng đáng với em cũng như em có thể xứng đáng với mọi người. Em vô cùng ưu tú về đức hạnh, và tôi biết mọi điều đó. Em có những phẩm chất mà trước kia tôi không thể nghĩ là tồn tại ở mức độ như thế trong bất cứ người nào. Em có tư chất của một thiên thần, vượt xa tầm nhìn của con người, vì người ta không bao giờ nhìn thấy bất cứ thứ gì giống như thế, và vượt xa sự tưởng tượng của con người. Nhưng tôi vẫn không sợ. Không phải cứ bình đẳng về phẩm chất khiến em thắng. Nó là điều không thể bàn đến. Đây là một chàng trai nhìn thấy và tôn thờ thiết tha nhất những phẩm chất của em, là người yêu em tận tụy nhất, và có quyền được đền đáp nhất. Tôi xây dựng niềm tin của tôi ở đó. Tôi sẽ xứng đáng với em bằng sự đúng đắn của mình. Trước kia, tôi tin rằng khi đã bày tỏ sự quyến luyến, tôi quá biết em sẽ không đùa cợt với những hy vọng nhiệt thành nhất của tôi. Đúng thế, Fanny yêu quý nhất, dịu dàng nhất ạ, không, (cậu thấy cô co rúm người lại, khó chịu), - hãy tha thứ cho tôi. Có lẽ tôi còn chưa có quyền đó, nhưng tôi có thể gọi em bằng tên nào khác được? Em có thể gợi ý cho trí tưởng tượng của tôi tên nào khác không? Không, đây là “Fanny” mà tôi nghĩ đến suốt ngày và mơ suốt đêm. Em đã có một cái tên dịu dàng như thế, và bây giờ không còn gì nữa để miêu tả em.

Fanny không thể ngồi yên hoặc ít ra là cố không bỏ đi, bất chấp mọi phản kháng lộ liễu mà cô đã dự đoán trước, mà vẫn không thấy âm thanh làm cô nhẹ người, thứ âm thanh mà cô chờ đợi từ lâu và nghĩ sao nó chậm trễ lâu đến thế.

Một đoàn trịnh trọng xuất hiện, dẫn đầu là Baddley, rồi đến bàn trà, ấm đựng trà, khay bánh ngọt, giải thoát cho Fanny khỏi bị cầm tù cả thể xác lẫn tinh thần. Cậu Crawford buộc phải di chuyển. Cô được tự do, cô bận rộn và được bảo vệ.

Edmund chẳng lấy làm tiếc lại tự nhận được nằm trong số những người có thể nói và nghe. Mặc dầu cậu thấy cuộc trao đổi có vẻ quá dài, và dù nhìn vẻ mặt Fanny đỏ bừng phẫn nộ, cậu vẫn nghĩ còn quá nhiều điều chưa được nói ra và lắng nghe, không hề có lợi cho người nói.

Chương 35

Edmund cho rằng việc này hoàn toàn tùy thuộc vào lựa chọn của Fanny, cho dù việc cô quý mến cậu Crawford có nên nhắc đến giữa họ hay không; Nếu như cô không nói trước, cậu sẽ không bao giờ nên đả động đến chuyện này; nhưng sau một hoặc hai ngày im lặng, Edmund được cha xui nên thay đổi ý kiến, và thử xem ảnh hưởng của cậu có thể làm gì cho bạn được không.

Một ngày, và là một ngày rất sớm, đã định cho chuyến ra đi của Crawford, ngài Thomas cho rằng thêm một cố gắng nữa cho chàng trai trước khi rời Mansfield cũng không hại gì, biết đâu những lời tuyên bố và thề bồi về sự quyến luyến không lung lay có thể hy vọng duy trì chúng.

Vào thời điểm đó, ngài Thomas là người chân thành nhất lo hoàn chỉnh tính cách cho cậu Crawford. Ngài muốn cậu là một mẫu mực của sự kiên trì, và nghĩ ra nhiều cách tốt nhất để gây ấn tượng mà cậu ta không phải cố gắng quá lâu.

Edmund sẵn sàng vào cuộc, cậu muốn biết tình cảm của Fanny. Cô đã quen được Edmund khuyên bảo trong những lúc khó khăn, cậu yêu quý cô và biết rõ lúc này cô đang phải chịu đựng vì lòng tin bị phủ nhận, cậu hy vọng sẽ giúp được cô và tin là phải được, liệu còn ai khác cho cô thổ lộ can tràng? Nếu không cần khuyên nhủ, cô cũng rất cần giao lưu cho thoải mái. Fanny trở nên xa lạ với cậu, cô lặng lẽ và dè dặt, một trạng thái không bình thường mà cậu phải phá vỡ,và cậu tin rằng cô đang muốn cậu phá vỡ.

- Con sẽ nói chuyện với Fanny, cha ạ, con sẽ nắm lấy cơ hội đầu tiên để nói chuyện với mình nó, - đó là kết quả của những suy nghĩ như thế. Ngay lúc ngài Thomas báo tin lúc này Fanny đang đi dạo một mình trong rừng cây, Edmund đến chỗ cô ngay lập tức.

- Anh đến đi dạo với em đây, Fanny, - cậu nói. - Được không? - (cậu kéo cánh tay cô khoác vào tay cậu). - Lâu lắm rồi anh em mình mới được tản bộ thoải mái cùng nhau.

Cô tỏ vẻ ưng thuận bằng vẻ mặt hơn là lời lẽ. Tinh thần cô đang suy sụp.

- Nhưng Fanny này, - cậu nói luôn, - muốn đi dạo thoải mái, còn một thứ hơn là chỉ bước đi trên con đường rải sỏi này. Em phải trò chuyện với anh. Anh biết em đang rất rối trí. Anh biết em đang nghĩ gì. Em đừng tưởng anh mù tịt thông tin. Anh đã nghe tin tức từ mọi người, trừ chính Fanny thôi.

Fanny bối rối và chán nản ngay tức thì, cô đáp:

- Nếu anh nghe tin tức từ mọi người, thì em chẳng còn gì để nói nữa.

- Không phải về sự việc, mà về tình cảm kia, Fanny. Không ai ngoài em có thể kể những điều ấy với anh. Tuy vậy, anh không có ý ép em. Nếu em không muốn nói, thì thôi vậy. Anh đã tưởng đấy là một sự khuây khỏa.

- Em e rằng chúng ta suy nghĩ quá khác nhau, vì em chỉ thấy nhẹ lòng khi trò chuyện về những thứ em cảm nhận.

- Em tin là chúng ta suy nghĩ khác nhau thật sao? Anh chẳng thấy thế chút nào. Anh dám nói rằng, khi so sánh các quan niệm của anh em mình, người ta sẽ thấy có nhiều điểm tương đồng, về lời cầu hôn của cậu Crawford, anh cho rằng nếu em có thể đáp lại tình cảm của cậu ta, thì đây là một đám nhiều thuận lợi và đáng mong ước. Anh coi việc gia đình em muốn em đền đáp mối tình đó là tự nhiên nhất; Nhưng nếu em không thể, em phải có lý do chính đáng để từ chối cậu ta chứ? Có thể trong việc này chúng ta có sự bất đồng chăng?

- Ồ không! Nhưng em nghĩ anh đang trách mắng em. Em cho là anh phản đối em. Thoải mái là thế đấy ư.

- Sự thoải mái này em có thể thấy sớm hơn là em cố tìm cho được, Fanny ạ. Nhưng sao em có thể nghĩ là anh phản đối em? Sao em có thể tưởng tượng anh là người chủ trương kết hôn không có tình yêu? Dù nói chung anh có nông nổi, khinh suất trong các vấn đề ấy, sao em có thể hình dung anh như thế, khi hạnh phúc của em bị đe dọa?

- Bác trai cho là em sai, và em biết bác đã nói chuyện đó với anh.

- Trong chừng mực em nhắc tới, anh nghĩ em hoàn toàn đúng, Fanny ạ. Có thể anh lấy làm tiếc, có thể anh ngạc nhiên - dù hầu như không thế, vì em chưa có thời gian để quyến luyến, nhưng anh nghĩ là em hoàn toàn đúng. Có thể nào nhận một việc như vậy? Nếu thế thật nhục cho chúng ta. Em không yêu cậu ta, chẳng có gì bào chữa cho việc em chấp nhận cậu ta hết.

Bao ngày qua, Fanny chưa lúc nào cảm thấy thoải mái, nhẹ nhõm đến thế.

- Miễn là tư cách của em không tì vết, còn người ta hoàn toàn nhầm lẫn khi muốn em làm khác đi. Nhưng sự việc chưa chấm dứt ở đây đâu. Sự quyến luyến của Crawford không phải là loại thông thường, cậu ta dai dẳng, hy vọng tạo ra sự quý mến mà trước kia chưa có. Chúng ta biết rằng đây là việc của thời gian. Nhưng (Edmund mỉm cười trìu mến), cuối cùng cứ để cậu ta thành công, Fanny ạ, cứ để cậu ta thành công vào lúc cuối cùng. Em phải chứng tỏ mình thẳng thắn và không vụ lợi, chứng tỏ em là người dễ chịu và dịu hiền, lúc đó em sẽ là mẫu mực của phụ nữ, và anh luôn tin rằng em sinh ra là thế.

- Ồ không, không bao giờ, không bao giờ, không bao giờ, cậu ta sẽ không bao giờ thành công với em đâu. - Cô nói sôi nổi làm Edmund vô cùng sửng sốt, và cô đỏ bừng mặt vì những kỷ niệm của mình, khi nhìn thấy vẻ mặt Edmund và nghe cậu đáp lại:

- Không bao giờ ư Fanny, quả quyết và khẳng định đến thế! Cái phần lý trí của em chẳng giống em tí nào.

- Ý em là, - cô kêu lên, buồn rầu sửa lại, - em nghĩ thế, em sẽ không bao giờ, không bao giờ đền đáp lại sự quý mến của cậu ta, miễn là tương lai có thể trả lời.

- Anh lại hy vọng sự việc sẽ tốt hơn. Anh hiểu hơn cả Crawford có thể hiểu được, rằng người đàn ông có ý định làm cho em yêu (em đã chú ý đến những ý định của cậu ta) phải có công việc rất cần cố gắng vì như thế mới có được sự quyến luyến và thói quen ban đầu của em, trước khi cậu ta giành được trái tim em cho riêng mình, cậu ta phải tháo gỡ nó khỏi mọi vui buồn đã phát triển qua nhiều năm, và khép chặt đáng kể một khoảng thời gian chính vì ý nghĩ ngăn cách. Anh biết rằng buộc phải rời Mansfield lúc này sẽ là thời gian giúp em cưỡng lại cậu ta. Anh mong cậu ấy sẽ không buộc phải nói với em cậu ta đang cố gắng vì những gì. Anh muốn cậu ấy hiểu em cũng như anh vậy, Fanny ạ. Nói riêng giữa anh em mình nhé, anh cho rằng bọn anh sẽ thu phục được em. Kết hợp hiểu biết về lý thuyết của anh và thực tiễn của cậu ta, sẽ không thể thất bại. Cậu ta nên theo kế hoạch của anh. Tuy vậy, anh hy vọng thời gian sẽ chứng minh (anh tin tưởng vững chắc là nhất định thế) cậu ta xứng đáng với em, và tình cảm yêu thương bền vững sẽ đem lại phần thưởng cho cậu ấy. Anh không thể tin là em không muốn yêu cậu ấy, một mong muốn tự nhiên vì lòng biết ơn. Chắc chắn em phải có tình cảm loại ấy chứ. Rồi em sẽ rất tiếc vì sự hững hờ của em.

- Bọn em hoàn toàn không giống nhau, - Fanny nói, tránh câu trả lời trực tiếp, - bọn em rất, rất khác nhau trong mọi khuynh hướng và phương pháp, đến mức em cho là bọn em hoàn toàn không thể có được một hạnh phúc tàm tạm, dù em có thể thích cậu ta. Chưa bao giờ có hai người khác nhau hơn. Em và cậu Crawford không có sở thích chung. Bọn em sẽ khổ sở.

- Em nhầm rồi, Fanny. Sự khác biệt không lớn đến thế đâu. Hai người đủ giống nhau. Hai người có nhiều sở thích chung, có những sở thích tinh thần và văn chương chung. Cả hai đều có trái tim nồng hậu và cảm xúc nhân từ. Fanny, anh đã nghe cậu ấy đọc và nhìn em lắng nghe Shakespeare tối hôm ấy, sẽ thấy hai người không thích hợp bầu bạn ư? Em đã quên bản thân: anh công nhận có sự khác biệt rõ rệt trong tính cách của hai người. Cậu ta hoạt bát, còn em thì nghiêm trang. Nhưng thế thì càng tốt, cậu ta sẽ nâng đỡ tinh thần em. Em dễ buồn bã, và hay tưởng tượng ra những khó khăn lớn hơn thực tế. Sự vui vẻ của cậu ấy sẽ trung hòa điểm này. Cậu ta chẳng thấy nơi nào khó khăn hết. Tính tình dễ thương và hoan hỉ của cậu ấy sẽ là điểm tựa vững chắc cho em. Con người em khác hẳn, Fanny ạ, đừng làm gì ở mức độ nhỏ nhất chống lại hạnh phúc bên nhau, đừng hình dung ra điều đó. Bản thân anh cũng tin rằng đây là một tình huống khá thuận. Anh tin rằng tính tình không giống nhau tốt hơn; Ý anh là không giống nhau trong tính sảng khoái, trong cung cách, trong xu hướng dành cho nhóm bạn lớn hoặc nhỏ, trong ý thích trò chuyện hoặc không, nghiêm trang hay vui vẻ. Anh rất tin rằng một số điểm trái ngược lại thuận lợi cho hạnh phúc của cuộc sống vợ chồng. Lẽ tất nhiên anh loại trừ những thứ cực đoan, mà quá giống nhau trong mọi quan điểm sẽ là cách thích hợp nhất nảy sinh sự thái quá. Sự dung hòa nhẹ nhàng và liên tục là an toàn nhất cho các cử chỉ và cung cách hành xử.

Lúc này Fanny đã đoán ra đầy đủ suy nghĩ của Edmund. Quyền lực của tiểu thư Edmund đã trở lại. Từ khi trở về nhà, cậu nói về cô ta rất vui vẻ. Sự tránh né đã hoàn toàn chấm dứt. Vừa hôm trước đây, cậu đã ăn tối ở nhà cha xứ.

Sau khi để cậu âm ỉ những ý nghĩ vui hơn trong vài phút, Fanny thấy mình có quyền trở lại việc cậu Crawford, và nói:

- Em cho rằng không chỉ riêng tính tình, mà cậu ta hoàn toàn không hợp với em. Mặc dù tôn trọng điều đó, song em nghĩ sự khác biệt giữa bọn em quá lớn, vô cùng lớn; Tính khí của cậu ấy luôn đè nặng lên em, nhưng trong con người cậu ta có một cái gì đó khiến em cưỡng lại nhiều hơn. Anh ạ, em phải nói rằng em không thể chấp nhận tính cách của cậu Crawford. Từ khi có chuyện diễn kịch, em không thể nghĩ tốt về cậu ta. Hồi đó, em đã thấy cậu ta cư xử không hợp thức và tàn nhẫn, bây giờ em có thể nói thế vì chuyện đó đã chấm dứt. Không hợp thức với anh Rushworth tội nghiệp, hình như cậu ta nghĩ và xúc phạm anh ấy bằng cách săn sóc chị Maria, tóm lại, trong thời gian tập kịch, em có một ấn tượng sẽ không bao giờ phai.

- Fanny thân mến, - vừa nghe hết câu, Edmund đáp, - chúng ta không nên, bất kể ai trong chúng ta cũng không nên đánh giá những việc chúng ta đã làm trong cái giai đoạn điên rồ ấy. Anh ghét nhớ lại quãng thời gian tập kịch. Maria sai lầm, Crawford sai lầm, tất cả chúng ta đều sai lầm, nhưng không ai sai lầm như anh. So với anh, mọi người khác đều vô tội. Anh đã biến thành thằng ngốc mà mắt vẫn mở to.

- Là người ngoài cuộc nên có lẽ em nhìn rõ hơn anh, - Fanny nói, - và em cho rằng đôi khi anh Rushworth rất ghen tuông.

- Có thể. Cũng chẳng có gì lạ. Chẳng gì sai hơn toàn bộ việc đó. Anh vẫn bàng hoàng mỗi khi nghĩ Maria có thể làm thế, nhưng nếu cô ấy đảm nhận vai đó, chúng ta không được ngạc nhiên với những cái khác.

- Trước vở kịch, em đã nhầm lẫn nhiều, nếu Julia không nghĩ là cậu Crawford chú ý đến chị ấy.

- Julia ư! Trước đây anh đã nghe ai đó nói cậu ta mê Julia, nhưng anh chẳng thấy gì cả. Fanny à, dù anh hy vọng biết đánh giá đúng tính nết của các em gái, anh nghĩ rất có thể một hoặc cả hai đứa mơ ước được cậu Crawford ngưỡng mộ và đã thể hiện sự khao khát đó một cách khinh suất hơn là cẩn trọng. Anh nhớ rõ ràng là hai đứa rất thích giao du với cậu ta, và với sự khích lệ như thế, một người như Crawford, sôi nổi, và có lẽ hơi nông nổi, đã lao theo. Như thế cũng chẳng có gì đáng gay gắt lắm, vì rõ ràng cậu ấy không có kỳ vọng gì, trái tim cậu ấy vẫn dành cho em. Anh phải nói rằng trái tim đó dành cho em, trong quan niệm của anh, điều đó đã nâng tầm cậu ta lên rất nhiều. Cậu ta biểu thị sự tôn kính cao nhất, nó chúng tỏ cậu ta đánh giá chính xác sự may mắn của hạnh phúc gia đình và sự quyến luyến thuần khiết. Nó chứng tỏ cậu ta không bị ông chú làm hư. Tóm lại, nó chứng minh mọi thứ mà anh muốn tin ở cậu ta và sợ là cậu ta không có.

- Em lại tin rằng cậu ta không suy nghĩ như phải nghĩ về những vấn đề nghiêm túc.

-Nói đúng hơn là cậu ấy chẳng buồn nghĩ đến mọi vấn đề nghiêm túc, và anh tin rồi trong trường hợp này thế lại hay. Làm sao có thể hành động khác với một nền giáo dục và một cố vấn như thế? Thực ra, trong mọi thế bất lợi mà cả hai đều có, chẳng phải tuyệt vời khi chúng nên làm gì sao? Cho đến bây giờ, anh hiểu rằng Crawford bị những cảm xúc của mình điều khiển quá nhiều. May mắn thay, những tình cảm ấy nói chung là tốt. Em sẽ cung cấp những thứ khác nữa; Cậu ấy sẽ là người đàn ông tốt phúc nhất, gắn bó với một sinh linh, một người phụ nữ cứng rắn như đá trong mọi nguyên tắc của mình, tính nết lại dịu dàng, vô cùng thích hợp với chúng. Cậu ta đã chọn được bạn đời, đúng lúc hiếm thấy. Cậu ta sẽ làm cho em hạnh phúc, Fanny ạ, anh biết cậu ta sẽ làm cho em hạnh phúc mà, còn em sẽ làm cho cậu ta mọi thứ.

- Em sẽ không dính vào việc đó, - Fanny kêu lên, giọng e sợ, - vào một việc có trách nhiệm cao cả như thế đâu!

- Lại như mọi khi rồi, em không tin mình kham nổi bất cứ việc gì, tưởng tượng mọi việc quá nhiều cho em! Dù anh không thể thuyết phục em nghĩ khác đi, song anh tin em sẽ bị thuyết phục. Anh thú nhận rằng anh thành thật lo rằng em có thể. Anh không quan tâm chung chung đến việc Crawford làm tốt. Sau hạnh phúc của em, Fanny ạ, quyền đầu tiên anh đòi là của cậu ta. Em phải hiểu anh không quan tâm chung chung đến Crawford.

Fanny thừa hiểu điều đó nên chẳng biết nói gì. Họ cùng đi khoảng dăm chục mét, im lặng và lơ đãng. Edmund là người bắt đầu trước:

- Hôm qua, anh rất hài lòng vì thái độ của Mary khi nói về việc này, đặc biệt hài lòng vì anh không lệ thuộc vào cách nhìn nhận của cô ấy, dù chỉ chút ít. Anh biết Mary rất mến em, nhưng anh vẫn ngại cô ấy chưa đánh giá được em xứng với anh trai cô ấy, rất xứng đáng, và cô ấy tiếc vì anh mình không chọn một người phụ nữ danh giá hoặc giàu có hơn. Anh ngại những thành kiến của thế gian mà cô ấy đã nghe quá nhiều. Nhưng sự việc khác hẳn. Mary nói về em đúng như nên nói, Fanny à. Cô ấy cũng giống bác trai và anh, đều mong mối quan hệ nồng ấm. Bọn anh đã nói chuyện dài về việc này. Lẽ ra anh không nên nhắc đến nó, dù anh rất băn khoăn muốn biết cảm nghĩ của cô ấy nhưng anh đã không ở trong phòng dăm phút trước khi cô ấy bắt đầu với trái tim khoáng đạt, thái độ đặc biệt ngọt ngào chiếm phần lớn trong tính cách của Mary. Bà Grant đã cười vì sự nhanh nhảu của cô ấy.

- Lúc đó bà Grant cũng ở trong phòng sao?

- Ừ, lúc anh đến đã thấy hai chị em ngồi với nhau, và khi mở đầu, chúng ta không nói đến em, Fanny ạ, cho đến lúc Crawford và tiến sĩ Grant vào.

- Em gặp cô Crawford đã hơn một tuần lễ.

- Phải, cô ấy cũng than vãn thế. Em sẽ gặp cô ấy trước khi cô ấy ra đi. Cô ấy rất giận em, Fanny ạ, em phải chuẩn bị tinh thần đấy. Cô ấy bảo rất giận, và em có thể hình dung nỗi giận của cô ấy. Đây là sự nuối tiếc và thất vọng của người em gái cứ ngỡ anh mình có quyền có mọi thứ mong ước, ngay từ khoảnh khắc đầu tiên. Cô ấy bị tổn thương, cũng như em với William vậy. Nhưng cô ấy yêu quý và kính trọng em bằng cả trái tim đấy.

- Em biết cô ấy sẽ cáu em lắm.

-Bà Grant cũng ở đó suốt lúc cô ấy nói ư?

- Phải, bà ta rất tán thành cô em gái. Fanny ạ, sự ngạc nhiên vì em từ chối dường như là vô bờ bến. Hình như họ không thể hiểu vì sao em lại từ chối một chàng trai như Henry Crawford. Anh đã nói rằng anh hiểu em, nhưng quả thật, như họ đã tuyên bố, em phải chứng tỏ bản thân ngay khi có thể, bằng một lối cư xử khác, không gì làm họ hài lòng được. Nhưng đây chỉ là trêu em thôi. Đừng ngoảnh mặt đi như thế.

- Đáng lẽ em phải nghĩ rằng, - sau một lát ngừng để nhớ lại và cố gắng, Fanny nói, - mỗi người phụ nữ phải nghĩ đến khả năng một người đàn ông không được chấp nhận, không được người cùng giới với mình yêu, ít nhất cũng để cậu ta vui lòng như thường. Cứ cho là cậu ấy có đủ thứ hoàn hảo trên đời, em nghĩ chỉ nên coi đó là một sự chắc chắn, rằng một người đàn ông phải được người phụ nữ mà tình cờ cậu ta thấy thích, chấp nhận. Nhưng cứ cho là thế đi, làm sao em có thể làm cậu ấy vừa lòng với bất cứ tình cảm nào có thể đáp ứng tình cảm của cậu ta được? Cậu Crawford làm em sửng sốt từ đầu chí cuối. Em không cho rằng thái độ của cậu ta với em trước đây có ý nghĩa nào đó, và chắc chắn là em không bắt buộc mình phải thích chỉ vì cậu ta đã chú ý vu vơ đến em. Trong hoàn cảnh của em, hy vọng vào cậu Crawford thật quá hão huyền. Em tin chắc rằng chị em của cậu ấy cùng loại với cậu ta ắt phải suy nghĩ như thế, cho cậu ta có ý định tầm thường. Lúc đó em sẽ ra sao: yêu cậu ta ngay khi cậu ấy nói là yêu em ư? Tại sao em phải quyến luyến vì sự săn sóc của cậu ấy, ngay khi được hỏi? Các chị, em gái của cậu ấy nên coi em cũng như cậu ấy. Càng coi cậu ấy cao hơn, chỉ khiến em nghĩ cậu ta cư xử càng không phải phép hơn.

- Fanny yêu quý, giờ thì anh nói thật nhé. Anh biết chuyện này là có thật, và em xứng đáng nhất với những tình cảm như thế. Anh cho là chúng đã có với em từ trước. Anh tin là có thể hiểu em. Giờ thì em phải biết chính xác những lời giải thích mà anh đã mạo muội bày tỏ với cô bạn em và bà Grant, cả hai đã thỏa mãn hơn tuy cô bạn nhiệt tâm của em vẫn còn hơi tức, vì quá yêu quý Henry. Anh đã nói với họ rằng em là người vượt xa tất cả những người tính tình mạnh mẽ nhất và ít khác thường nhất, chính tình huống khác thường trong những lời tán tỉnh của Crawford đã phản cậu ta. Chúng không được tán thành vì mới mẻ và gần đây, rằng em không thể chịu đựng được vì em không quen thế, và anh còn nói nhiều nữa để họ hiểu tính cách của em. Cô Crawford làm chúng ta phì cười vì những kế hoạch cổ vũ ông anh trai.

Cô ta có ý giục anh trai cứ ôm ấp hy vọng rồi sẽ đến lúc được yêu, rồi cuối cùng, những lời tán tỉnh của cậu ta sẽ được tiếp nhận bằng một cuộc hôn nhân hạnh phúc khoảng mươi năm.

Đến đây Fanny cười gượng. Tình cảm của cô sôi sục. Cô sợ mình sẽ làm điều sai trái, nói quá nhiều, quở trách quá mạnh mà cô hình dung ra, sẵn sàng chống lại một thảm họa sờ sờ trước mắt, sự sốt sắng của cô Crawford lặp lại với cô một khoảnh khắc như thế, về chủ đề như thế như một sự chọc tức gay gắt.

Nhìn thấy vẻ mệt mỏi và chán ngán trên mặt Fanny, Edmund quyết định không bàn thêm, thậm chí không nhắc đến tên Crawford lần nữa,trừ khi nó liên quan đến việc gì dễ chịu với cô. Vì thế, một lát sau Edmund nói:

- Ngày thứ Hai họ sẽ ra đi. Vì thế chắc em sẽ gặp bạn vào ngày mai hoặc Chủ nhật. Họ sẽ ra đi vào thứ Hai, còn anh mắc chuyện vặt ở Lessingby và bị nài ở lại đến đúng hôm đó! Anh gần như đã hứa thế rồi. Song có thể làm khác đi. Ở thêm năm hoặc sáu ngày nữa tại Lessingby cảm thấy như ở cả đời.

- Anh ở gần đó chứ?

- Rất gần. Anh bị nài ép rất khẩn khoản và gần như đã đồng ý. Nếu nhận được thư nào ở Mansfield, kể cho anh nghe mọi sự xảy ra với em, thì anh tin là anh sẽ lưu lại; Nhưng rồi anh chẳng hay biết gì về những chuyện ở đây suốt nửa tháng, và cảm thấy đi xa đã đủ lâu.

- Anh đã rất thoải mái khi ở đó.

- Đúng thế, nếu anh không ở loại chỉ vì không yên tâm mà thôi. Mọi người ở đó đều rất dễ thương. Anh ngờ rằng họ cũng thấy anh như thế. Anh hiểu sự lo lắng của mình và không sao gạt bỏ được, cho đến khi lại ở Mansfield.

- Anh thích các tiểu thư Owen, phải không ạ?

- Phải, rất thích. Họ là những cô gái dễ thương, vui tính và chân thật. Nhưng anh không thoải mái với nữ giới nói chung. Các cô gái vui tính và chân thật không hợp với một người đàn ông đã quen với những phụ nữ có đầu óc biết xét đoán. Cả hai người bọn họ là những người rất khác. Em và cô Crawford làm anh quá dễ chịu rồi.

Tuy nhiên, Fanny vẫn cảm thấy nặng trĩu cả người và phiền muộn; Nhìn thấy điều đó hiện trên mặt cô, Edmund thấy không thể nói mãi và cố nén lòng, cậu dẫn cô vào thẳng trong nhà với vẻ kiên quyết, ân cần của một vệ sĩ riêng.

Chương 36

Lúc này Edmund tin rằng cậu đã quen với mọi điều Fanny nói, hoặc có thể phỏng đoán về tình cảm của cô và cậu hài lòng. Đúng như trước kia cậu đoán, Crawford quá vội vàng, cần phải có thời gian để cô quen với ý nghĩ ấy, rồi sau đó mới có thể chấp nhận. Cô phải quen với việc coi cậu ta là người yêu cô, rồi sau đó, sự đền đáp có thể không phải là quá xa.

Cậu đem ý kiến này như kết quả của cuộc trò chuyện đến với cha, và gợi ý không nên nói gì hơn với Fanny, đừng cố gây ảnh hưởng hoặc thuyết phục, tất cả tuỳ vào những chăm sóc ân cần của Crawford và sự chuyển biến tự nhiên trong suy nghĩ của cô.

Ngài Thomas hứa sẽ làm như thế. Theo lời Edmund kể về xu hướng của Fanny mà ông tin là đúng, ông cho rằng cô đã có những tình cảm đó, nhưng ông coi là rất không may nếu như cô đã có, vì ông ít lòng tin vào tương lai hơn con trai, ông không khỏi e ngại rằng nếu cho Fanny một thời gian quá dài như thế để suy xét, có khi cô không tin vào việc tiếp nhận hợp thức những lời tán tỉnh của cậu, trước khi cậu ta chấm dứt. Song lẽ, cũng chẳng làm được gì, ngoài việc gợi ý một cách êm ả và hy vọng vào kết quả tốt nhất.

Chuyến thăm đã hẹn của “người bạn” cô như Edmund gọi tiểu thư Crawford, là mối đe dọa ghê gớm với Fanny, và cô sống trong nỗi kinh hoàng không ngớt. Là em gái, lại thiên vị như thế, giận dữ như thế và những điều cô ta nói ít chân thật như thế, nhưng nếu hiểu theo cách khác, đắc thắng và an toàn, thì cô đã lo lắng vô ích về mọi mặt. Sự bất mãn, sắc sảo và khéo nói của cô ta là tất cả những nỗi đáng sợ cho cuộc chạm trán, và tùy thuộc vào sự hiện diện của những người khác lúc họ gặp nhau là sự ủng hộ duy nhất của Fanny trong lúc chờ đợi. Cô vắng mặt chỗ phu nhân Bertram chút ít, không vào căn phòng phía Đông và không đi dạo một mình ở khu vực nhiều bụi cây, để tránh bị tấn công bất ngờ.

Cô đã thành công. Cô đang yên ổn trong phòng điểm tâm với bà bác thì cô Crawford tới; nỗi khổ sở đầu tiên chấm dứt, còn cô Crawford nhìn và nói năng không diễn cảm đặc biệt như cô lường trước, Fanny bắt đầu hy vọng sẽ không có gì tồi tệ phải chịu hơn nửa giờ lo âu vừa phải. Nhưng cô đã hy vọng quá nhiều, tiểu thư Crawford không dễ lùi bước. Cô ta quyết gặp riêng Fanny, nên chẳng mấy chốc đã nói khẽ với Fanny:

- Tôi phải nói chuyện với cô vài phút ở đâu đó, - những lời mà Fanny cảm thấy bao trùm khắp người cô, len vào mạch máu toàn bộ dây thần kinh của cô. Từ chối là không thể. Ngược lại, tính Fanny vốn sẵn sàng phục tùng khiến cô gần như đứng lên ngay lập tức và dẫn đường ra khỏi phòng. Cô làm việc này với những cảm xúc tệ hại, nhưng không thể tránh được.

Họ vào tiền sảnh, cô Crawford rất kiềm chế. Ngay tức khắc, cô lắc đầu với Fanny, vẻ trách cứ trìu mến và tinh quái, rồi nắm tay cô, dường như khó bắt đầu ngay. Cô không nói gì ngoài câu:

- Cô tệ thật, tệ lắm! Tôi không biết bao giờ mới hết trách cô đây, - và đủ thận trọng để dành phần còn lại, cho đến lúc chỉ còn họ an toàn trong bốn bức tường. Tất nhiên Fanny rẽ lên gác, và đưa khách lên căn phòng hiện giờ đủ thoải mái để dùng. Tuy nhiên, cô mở cửa mà trái tim đau nhói và cảm thấy trước mắt cô là cảnh tượng đau buồn hơn nơi này từng chứng kiến. Kẻ ác sẵn sàng lao vào cô, nếu trì hoãn chẳng qua là ý nghĩ của cô Crawford bất ngờ thay đổi; cô ta thấy một lần nữa nảy sinh ảnh hưởng mạnh mẽ trong căn phòng phía Đông.

- A ha ha! - Cô kêu lên, sôi nổi tức thời, - tôi lại ở đây ư? Căn phòng phía Đông. Trước kia tôi đã ở trong phòng này mới có một lần! - Sau một lúc ngừng để nhìn Fanny và hình như hồi tưởng mọi chuyện đã qua, cô nói thêm, - Trước kia mới chỉ một lần. Cô nhớ không? Tôi đến để tập dượt. Anh họ cô cũng đến, và chúng tôi đã có một buổi diễn tập. Tôi sẽ không bao giờ quên. Chúng tôi đã ở đây, ở chính trong phần này của căn phòng, anh họ cô ở chỗ này, còn tôi ở đây, đây là những cái ghế. Chao ôi, tại sao những việc như thế lại chấm dứt cả rồi?

May mắn thay cho Fanny, cô đang không muốn trả lời. Tâm trí cô Crawford hoàn toàn mải mê. Cô đắm mình trong mộng tưởng đầy những hồi ức ngọt ngào.

- Cảnh tượng chúng tôi diễn tập thật khác thường! Chủ đề của vở kịch rất... rất... tôi biết nói thế nào đây? Anh ấy đã miêu tả và khuyên bảo tôi về cuộc sống hôn nhân. Lúc này, tôi như nhìn thấy anh ấy, cố làm ra vẻ nghiêm trang và điềm tĩnh mà vai Anhalt đòi hỏi, thông qua hai đoạn thoại dài. “Khi hai trái tim đồng cảm gặp nhau trong hôn nhân, cuộc sống vợ chồng có thể gọi là một cuộc sống hạnh phúc”. Tôi tin rằng thời gian không thể phai mờ ấn tượng tôi có về nét mặt và giọng nói của anh ấy lúc anh ấy nói những lời này. Thật tò mò, rất tò mò vì lẽ ra chúng tôi nên có một cảnh như thế để diễn! Nếu tôi có khả năng nhớ lại bất cứ tuần lễ nào trong đời tôi, thì sẽ là tuần lễ ấy, tuần tập kịch ấy. Nói gì đi chứ, Fanny, nó sẽ là thế, vì tôi sẽ không bao giờ biết niềm hạnh phúc thấm thía như thế trong tuần khác. Tinh thần vững vàng của anh ấy đã bị khuất phục vì nó! Chao ôi, nó ngọt ngào không thể diễn đạt nổi. Nhưng than ôi, buổi tối hôm đó đã bị hỏng hoàn toàn. Chính tối hôm đó, bác cô đã về không đúng lúc tí nào. Ngài Thomas tội nghiệp, có ai mừng khi thấy ngài đâu? Này Fanny, đừng nghĩ lúc này tôi nói năng bất kính về ngài Thomas, dẫu chắc chắn là tôi ghét ông ta từ nhiều tuần nay rồi. Không, hiện giờ tôi không phê phán ông ấy. Ông ấy chỉ làm cái việc một người đứng đầu gia đình phải làm thôi. Không, trong trạng thái buồn bã nghiêm trang, tôi tin rằng lúc này tôi yêu quý tất cả các vị. - Cô nói thế, với mức độ dịu dàng và tỉnh táo mà trước kia Fanny chưa bao giờ thấy ở cô ta, và bây giờ cho rằng quá thích hợp, cô quay đi trong chốc lát để trấn tĩnh. - Tôi hơi tùy hứng từ lúc vào căn phòng này, như cô có thể thấy, - cô nói ngay với nụ cười đùa nghịch, - nhưng bây giờ chuyện đó hết rồi. Chúng ta hãy ngồi xuống cho thoải mái để tôi trách cô nào, Fanny, tôi định làm thế nhưng giờ chẳng còn lòng dạ nào mà làm thế nữa. - Cô ôm Fanny rất thân thiết, - Hay lắm, Fanny hiền hậu ơi! Khi nghĩ đây là lần cuối cùng nhìn thấy cô, vì tôi không biết sẽ ra đi bao lâu, tôi cảm thấy không thể làm gì khác ngoài yêu cô.

Fanny mất cả tự nhiên. Cô không đoán trước việc này, và cảm xúc của cô hiếm khi cưỡng lại ảnh hưởng buồn bã của từ “cuối cùng”. Cô khóc, như thể cô yêu quý cô Crawford hơn có thể, còn tiểu thư Crawford còn uỷ mị hơn vì cảnh tượng cảm động như thế, cô đi quanh Fanny, trìu mến và nói:

- Tôi ghét phải xa cô. Ở nơi tôi sắp đến, tôi sẽ chẳng thấy ai hòa nhã bằng nửa cô. Ai bảo chúng ta sẽ không là chị em? Tôi biết chúng ta sẽ là thế mà. Tôi cảm thấy chúng ta sinh ra để liên kết với nhau, và những giọt nước mắt này khiến tôi tin rằng cô cũng cảm thấy thế, Fanny thân mến ạ.

Fanny đứng lên và đáp lại phần nào, cô nói:

- Nhưng cô chỉ đi từ chỗ người bạn này đến chỗ bạn khác. Cô sắp đến với một người bạn rất đặc biệt kia mà.

- Phải, đúng thế. Bà Fraser là bạn thân của tôi từ nhiều năm nay. Nhưng tôi không thích đến gần bà ấy. Tôi chỉ có thể nghĩ đến bạn bè khi sắp chia tay; như bà chị tuyệt vời của tôi, và những người trong nhà Bertram nói chung. Trong đó cô có mọi thứ nhiều hơn cả tấm lòng mà người ta tìm thấy trên đời này. Cô đã cho tôi một cảm giác là có thể tin cậy và giãi bày tâm sự với cô, một điều không thể có trong mọi mối giao lưu khác. Tôi muốn đến chơi bà Fraser trong dịp lễ Phục sinh, đấy là thời gian thích hợp nhất để thăm viếng, nhưng bây giờ không thể trì hoãn được nữa. Thăm bà ấy xong, tôi phải đến thăm chị của bà ấy là phu nhân Stomaway, vì bà ta là một trong hai người bạn đặc biệt nhất của tôi, nhưng trong suốt ba năm qua, tôi đã không quan tâm đến bà ấy nhiều lắm.

Sau đó, hai cô gái ngồi im lặng một lúc lâu, mỗi người chìm đắm trong suy nghĩ riêng. Fanny nghĩ đến các loại tình bạn khác nhau trên đời, còn Mary ít có khuynh hướng triết lý hơn. Cô là người nói trước:

- Tôi còn nhớ đã quyết định lên gác tìm cô, và khi tìm đường đến căn phòng phía Đông, tôi không hề có khái niệm nó ở chỗ nào! Tôi nhớ rõ là tôi vừa đi vừa đoán, tôi nhìn vào và thấy cô ở đây, đang ngồi làm việc bên cái bàn này, rồi sau đó, anh họ cô sửng sốt khi mở cửa lại thấy tôi ở đây! Chắc là vì tối hôm ấy, bác cô trở về! Sẽ không bao giờ có chuyện gì giống như thế nữa.

Tiếp theo là một lúc nữa, lơ đãng, rồi khi gạt được nó đi, cô bèn tấn công cô bạn:

- Fanny, sao cô cứ mơ màng mãi thế! Tôi hy vọng là cô đang nghĩ tới một trong những người luôn nghĩ tới cô. Ôi, giá như tôi có thể đưa cô vào giới chúng tôi ở thành phố một thời gian ngắn, để cô có thể hiểu được sức mạnh của cô trong suy nghĩ của Henry! Biết bao nhiêu đố kỵ, hằn học của hàng chục, hàng chục người! Cô sẽ cảm thấy băn khoăn, ngờ vực khi nghe nói về các việc phải làm! Nói riêng nhé, Henry đúng là nhân vật trong một mối tình lãng mạn cổ điển, hãnh diện vì những danh tiếng của mình. Cô nên đến London, để biết đánh giá người cô đã chinh phục được như thế nào. Nếu cô chứng kiến anh ấy được ve vãn và tôi được tán tỉnh vì anh ấy ra sao nhỉ! Giờ thì tôi biết rõ rằng tôi không có được một nửa niềm vui với chị em bà Fraser vì tình trạng của Henry với cô. Khi bà ấy biết sự thực, bà ấy sẽ lại muốn tôi lại ở Northamptonshire, vì con gái riêng của ông Fraser, đã lấy chồng thiếu suy nghĩ, đang rất muốn chiếm được Henry. Chao ôi! Cô ta tha thiết muốn giành được Henry! Cô cứ ngây thơ và lặng lẽ ngồi đây, nên không hề có cảm giác mình là nguyên nhân gây ra sự tò mò cho tất cả những người nhìn thấy cô và những câu hỏi bất tận tôi sẽ phải trả lời! Margaret Fraser tội nghiệp sẽ túm lấy tôi mà cật vấn về mắt cô, răng cô, cô chải tóc ra sao, ai đóng giày cho cô. Tôi ước mong Margaret đã có chồng, vì lợi ích của người bạn tội nghiệp của tôi, vì tôi coi nhà Fraser cũng bất hạnh gần như những người có chồng khác. Mà hồi ấy, đó là một đám đáng thèm muốn nhất cho Janet. Tất cả chúng tôi đều hài lòng. Cô ấy không thể làm khác hơn là chấp nhận anh ta, vì anh ta giàu có, còn cô ta lại chẳng có gì; Nhưng té ra, anh ta là người xấu tính và đòi hỏi quá mức, anh ta muốn có một cô gái trẻ đẹp cỡ hai nhăm tuổi và cứ khăng khăng như thế. Cô bạn tôi không sao cai quản nổi anh chồng, hình như cô ấy không biết cách làm thế nào cho hiệu quả nhất. Trong lúc tức tối, họ nói nhau những lời tệ hại, và chắc chắn là vô giáo dục. Trong nhà họ, tôi sẽ kính trọng nhớ lại thái độ của vợ chồng cha xứ ở Mansfield. Dù tiến sĩ Grant không thể hiện sự tin cậy chị tôi hoàn toàn, và chắc chắn là xét nét ý kiến của chị ấy, song vẫn khiến người ta cảm thấy họ có sự gắn bó, mà tôi không hề thấy ở nhà Fraser. Tôi sẽ muốn ở lại Mansfield mãi mãi, Fanny ạ. Tôi coi chị gái tôi là một người vợ, còn ngài Thomas là một người chồng mẫu mực, hoàn hảo. Buồn thay, Janet tội nghiệp bị lừa phỉnh, còn về phần cô ấy chẳng có gì sai, cô ấy không thiếu suy nghĩ, và cũng không thiếu đắn đo. Cô ấy đã cân nhắc lời cầu hôn của cậu ta trong ba ngày, và đã hỏi ý kiến mọi người liên quan, ý kiến của họ rất đáng để tham khảo, nhất là bà bác quá cố của tôi, sự từng trải của bà khiến sự đánh giá của bà rất bao quát và đúng đắn, được đám thanh niên và những người quen biết kính trọng, rồi cô mới quyết nhận thiện chí của cậu Fraser. Dường như chẳng có gì là an toàn cho một cuộc sống vợ chồng thoải mái! Ấy là chưa nói đến cô bạn Flora của tôi, đã bỏ rơi một thanh niên rất dễ thương ở Blues vì huân tước Stomaway kinh khủng, một người về mặt khôn ngoan cũng từa tựa cậu Rushworth, nhưng xấu trai hơn nhiều, và tính nết lại đê tiện. Hồi ấy tôi đã ngờ vực liệu cô ấy có đúng không, vì chàng ta chẳng có vẻ gì là con người hào hoa phong nhã, còn bây giờ thì tôi chắc chắn là cô ấy đã nhầm. Nhân thể, Flora Ross đã chết mê chết mệt Henry ngay từ mùa đông đầu tiên xuất hiện. Nếu tôi định kể với cô toàn thể những người say đắm Henry, tôi sẽ không bao giờ nói hết được. Chỉ có cô, Fanny vô cảm mới có thể nghĩ đến anh ấy với một vẻ giống như hờ hững. Nhưng cô vô cảm thật như cô tự thú đấy chứ? Không, không thể, tôi thấy cô không phải là người như thế.

Lúc đó, mặt Fanny đỏ rừ, có thể gây sự nghi ngờ mạnh mẽ cho một đầu óc nặng thành kiến.

- Con người ưu tú ơi! tôi sẽ không trêu cô nữa. Mọi thứ sẽ phải theo trình tự của nó. Nhưng Fanny thân mến này, cô phải công nhận là đã không được chuẩn bị trước đầy đủ cho vấn đề được hỏi, đúng như anh họ cô nghĩ. Không nên thế, nhưng cô phải có suy nghĩ nào đó về việc này chứ, có khi là những phỏng đoán, ngờ ngợ nào đó chứ. Chắc chắn cô phải thấy anh ấy ra sức lấy lòng cô, săn sóc cô trong khả năng của anh ấy. Anh ấy đã chẳng tận tuy với cô suốt buổi khiêu vũ đó sao? Và cái vòng cổ trước buổi đó nữa! Cô đã nhận với đầy đủ ý nghĩa của nó. Cô có cả lương tri lẫn trái tim đáng thèm muốn. Tôi nhớ nó rất rõ.

- Ý cô là anh trai cô đã biết trước việc cái vòng cổ ư? Ôi, tiểu thư Crawford, như thế là không ngay thẳng.

- Biết về nó ư! Anh ấy làm tất, và là ý kiến của anh ấy đấy chứ. Tôi lấy làm ngượng mà nói rằng việc ấy chưa bao giờ vào đầu tôi, nhưng tôi sẵn lòng làm theo kế hoạch của Henry, vì lợi ích của cả hai người.

- Tôi không nói là lúc đó tôi đã thoáng lo lắng như thế, - Fanny đáp, - vì trong vẻ mặt cô có một cái gì đó khiến tôi hoảng sợ... nhưng lúc đầu... lúc đầu, tôi không nghi ngờ gì cả... thực ra, thực ra là có. Đó là một thực tế như tôi đang ngồi đây vậy. Tôi đã nghĩ, không gì xui khiến tôi nhận cái vòng cổ ấy. Theo cung cách đối xử của anh trai cô, chắc chắn là tôi nhận ra sự đặc biệt, tôi đã nhận thấy thế trong một thời gian ngắn, khoảng hai hoặc ba tuần lễ, nhưng tôi cho là không có hàm ý gì, coi đó chỉ là phong cách của anh ấy mà thôi, và không hề nghĩ anh ấy có ý đồ nghiêm túc với tôi. Tiểu thư Crawford ạ, tôi không phải là người không nhận thấy những chuyện xảy ra giữa anh ấy và một số người trong gia đình hồi mùa hè và mùa thu. Tôi yên lặng, nhưng tôi không mù đâu. Tôi không thể không nhận thấy cậu Crawford đã tự cho phép mình có những cử chỉ nịnh đầm hàm ý tầm thường.

- Ờ, tôi không phủ nhận việc đó. Anh ấy thỉnh thoảng là người tán gái tệ hại, và rất ít quan tâm đến sự tàn phá anh ấy gây ra trong tình cảm của các cô gái. Tôi thường trách anh ấy về việc đó, nhưng đấy không phải chỉ là lỗi của anh ấy, vì như người ta nói, có một số rất ít các cô có tình cảm đáng để quan tâm lắm kia. Và Fanny ạ, cô phải hãnh diện là người được chọn trong nhiều người khác, là người có khả năng thanh toán nợ nần về chuyện yêu đương của người khác chứ! Chao ôi, tôi chắc là vì bản tính đàn bà, chẳng ai nỡ từ chối một niềm vui chiến thắng như thế.

Fanny lắc đầu:

- Tôi không thể nghĩ tốt về một người đàn ông lấy tình cảm của phụ nữ ra làm trò đùa, và có thể gây ra nhiều khổ sở hơn là bênh vực.

- Tôi không bảo vệ anh ấy. Tôi phó mặc anh ấy cho lòng nhân từ của cô, và khi nào Henry đã có cô ở Everingham, tôi không quan tâm đến việc cô quở trách anh ấy như thế nào nữa. Nhưng để tôi nói điều này, lỗi của Henry là cứ thích làm cho các cô gái mê mẩn mà không tính đến mối nguy cho hạnh phúc của người vợ, còn anh ấy chưa bao giờ có khuynh hướng tự say mê mình. Tôi tin tưởng một cách vững chắc và nghiêm túc rằng Henry quyến luyến cô theo cách trước kia chưa từng có với người phụ nữ nào, anh ấy yêu cô bằng cả trái tim và sẽ yêu cô gần như vĩnh viễn nếu có thể. Nếu như có một người đàn ông vĩnh viễn yêu một người phụ nữ, tôi nghĩ chính là Henry yêu cô.

Fanny không thể nén được nụ cười gượng, nhưng không nói gì.

- Tôi không thể tưởng tượng Henry từng hạnh phúc hơn khi anh ấy thành công trong vụ việc của anh trai cô, - Mary tiếp ngay.

Cô ta đã đẩy một cú ăn chắc vào tình cảm của Fanny.

- Ồ, vâng. Anh ấy thật là tử tế!

- Tôi hiểu Henry phải nỗ lực rất nhiều, vì tôi biết anh ấy phải tác động đến nhiều phía. Thượng tướng ghét phiền toái và coi khinh những chuyện xin xỏ, mà số thanh niên muốn tiến thân theo cách đó lại quá nhiều, nên tình bạn và nghị lực, nếu không rất kiên quyết cũng dễ dàng bị gạt sang một bên. William ắt phải sung sướng lắm! Tôi mong chúng ta có thể gặp được anh ấy.

Tâm trí Fanny tội nghiệp bị giằng xé đủ chiều. Nhắc lại những việc đã làm cho William lúc nào cũng xáo trộn mạnh nhất ý định cưỡng lại cậu Crawford; Cô ngồi trầm ngâm cho đến lúc Mary mãn nguyện, thoả chí quan sát Fanny đăm chiêu, rồi bỗng nói, thu hút sự chú ý của cô:

- Tôi thích ngồi đây trò chuyện với cô cả ngày, nhưng chúng ta không được quên các bà ở dưới nhà, nên tạm biệt Fanny thân mến, đáng yêu, tuyệt vời của tôi nhé, dẫu trên danh nghĩa chúng ta sẽ chia tay trong phòng ăn, tôi phải rời cô ở đây thôi. Tuy ra đi, tôi vẫn thèm có cuộc đoàn viên hạnh phúc và tin rằng khi gặp lại nhau, sẽ trong hoàn cảnh có thể cởi mở nỗi lòng với nhau, không hề có dấu vết hoặc bóng dáng e ngại gì hết.

Một cái ôm rất, rất ân cần, thái độ hơi bối rối kèm theo những lời này:

- Tôi sắp gặp anh họ cô ở thành phố; anh ấy bảo chẳng bao lâu nữa sẽ ở đấy. Cả ngài Thomas, tôi dám chắc là suốt mùa xuân, sẽ thỉnh thoảng gặp anh cả của cô và gia đình Rushworth cùng Julia, trừ cô. Tôi xin cô hai ân huệ: thứ nhất là, trao đổi thư từ. Cô phải viết cho tôi đấy. Còn thứ hai, là cô thường xuyên ghé đến chơi với bà Grant và làm bà khuây khỏa vì tôi đi vắng.

Chí ít thì Fanny không muốn đáp ứng điều đầu tiên, song không thể từ chối việc thư từ. Cô không thể cưỡng lại sự yêu mến hiển nhiên này. Tính cô đặc biệt coi trọng giá trị của cách cư xử thân thiện, và cho đến nay cô được thương mến quá ít nên cô càng bị cô Crawford chinh phục dễ dàng. Ngoài ra, còn có sự biết ơn vì cuộc nói chuyện tay đôi của họ, đỡ khổ sở hơn nỗi sợ mà cô tiên đoán.

Thế là xong, cô thoát khỏi điều đáng xấu hổ và không bị phát hiện. Sự bí mật của cô vẫn là của riêng cô; và trong tình thế này, cô nghĩ cô có thể cam chịu gần như mọi thứ.

Buổi tối còn một cuộc chia tay nữa. Cậu Crawford đến và ngồi với họ một lúc. Tinh thần cô không còn mạnh mẽ như lúc trước, trái tim cô mềm đi trong chốc lát với cậu, và hình như cậu cảm thấy điều đó. Không giống bản tính thường ngày, cậu hầu như không nói năng gì. Rõ ràng là tâm tư cậu nặng trĩu, và Fanny thấy thương cậu, tuy cô vẫn mong không bao giờ gặp lại cậu cho đến khi nào cậu đã là chồng của người khác.

Đến lúc chia tay, cậu nắm bàn tay cô và không bị cự tuyệt. Tuy cậu không nói gì và cô không nghe thấy gì, lúc cậu rời khỏi phòng, cô cảm thấy dễ chịu hơn vì dấu hiệu của tình bạn như thế đã qua.

Ngày hôm sau, anh em Crawford ra đi.

Chương 37

Cậu Crawford đi rồi, việc tiếp theo của ngài Thomas là ấp ủ hy vọng lớn lao rằng cháu gái của ngài sẽ thấy trống trải khi thiếu sự săn sóc mà có thời gian cô đã cảm nhận hoặc tưởng là khó chịu. Cô đã nếm trải sự chú ý đó theo cách đáng hãnh diện nhất, và ngài tin rằng mất nó, lại chìm trong những chuyện lặt vặt, sẽ làm thức dậy những tiếc nuối bổ ích trong tâm trí cô. Ngài quan sát cô với ý nghĩ đó, nhưng hầu như không thể nói là thành công. Ngài không thể biết trong tính tình cô liệu có gì bất thường hay không. Cô vẫn dịu dàng và kín đáo đến mức những xúc cảm của cô nằm ngoài sự suy xét của ngài. Ngài cảm thấy không thể hiểu được cô, vì thế ngài bảo Edmund thuật lại cho ngài biết, Fanny chịu đựng sự tác động của dịp này ra sao, cô vui hơn hay buồn hơn lúc trước.

Edmund không thấy rõ triệu chứng tiếc nuối nào và nghĩ rằng cha mình hơi quá đáng khi mới ba hoặc bốn ngày đã tưởng có thể nảy sinh ra chuyện gì.

Điều làm Edmund ngạc nhiên nhất là chẳng thấy dấu hiệu Fanny nhớ tiếc em gái của Crawford, là bạn và là người thường cặp kè với cô. Cậu băn khoăn thấy Fanny rất ít khi nói đến cô ta, và khá miễn cưỡng nói đến mối quan tâm của cô về sự chia ly này.

Than ôi, người bạn này giờ lại là tai ương chính cho sự thoải mái của Fanny. Nếu cô có thể tin số phận tương lai của Mary không liên quan đến Mansfield như cô quả quyết về người anh trai, nếu cô có thể hy vọng sự trở về của cô ta xa xôi như cô hay nghĩ về anh trai cô ta, ắt hẳn lòng cô đã nhẹ nhõm. Nhưng càng nhớ lại và quan sát nhiều hơn, cô càng tin tưởng sâu sắc rằng lúc này, tất cả như nằm trong một chuỗi sự việc cho tiểu thư Crawford kết hôn với Edmund, thuận lợi hơn bao giờ hết. về phía cậu, có vẻ mạnh mẽ hơn, còn cô ta đỡ lập lờ hơn. Những bất bình, cân nhắc vì tính cầu toàn của cậu hình như đã tan biến, không ai biết vì sao; những nghi ngờ và lưỡng lự vì sự tham vọng của cô ta cũng hết, và cũng không có lý do rõ ràng. Nó chỉ có thể làm tăng thêm sự gắn bó. Những tình cảm tốt của cậu và xấu của cô đã nhường chỗ cho tình yêu, và tình yêu ấy ắt phải hợp nhất họ lại. Edmund đã đến thành phố, ngay sau khi xong công việc liên quan tới Thomton Lacey. Có lẽ trong vòng nửa tháng, cậu đã nói đến việc ra đi, cậu thích nói đến chuyện đó và khi gặp lại cô ta lần nữa, Fanny không còn nghi ngờ phần còn lại. Khi cậu cầu hôn, chắc chắn cô ta sẽ chấp nhận; Song nhiều linh cảm xấu cứ ám ảnh làm cô thấy viễn cảnh thật âu sầu, và cô tin nó không lệ thuộc vào mình.

Trong cuộc trò chuyện cuối cùng của họ, mặc dù có những cảm giác thân ái và dành riêng nhiều ân cần, cô Crawford vẫn là cô Crawford, vẫn thể hiện một tâm hồn lạc lối và làm cho người ta hoang mang, và chắc chắn con người cô ta là thế, đen tối nhưng cứ ngỡ mình tươi sáng. Cô ta có thể yêu, nhưng không xứng đáng với Edmund vì bất cứ quan điểm nào khác. Fanny tin rằng giữa họ hầu như không có một tình cảm thứ hai chung. Cô ta có thể được những người già dặn, chín chắn bỏ qua khi thấy cơ hội cải thiện tương lai của cô Crawford gần như tuyệt vọng, vì nghĩ rằng nhờ ảnh hưởng tình yêu của Edmund trong thời gian này đã ít nhiều thanh lọc cách nhìn của cô ta, điều chỉnh những quan niệm của cô, cuối cùng, giá trị của cậu sẽ uổng phí cho dù sau nhiều năm của cuộc sống vợ chồng.

Với những người trẻ tuổi, có thể hy vọng vào kinh nghiệm nhiều hơn, vì thế trong mọi hoàn cảnh, tính vô tư sẽ phủ nhận bản tính của cô Crawford, phần cơ bản của phụ nữ nói chung là sẽ đưa cô ta tiếp nhận các quan niệm của người đàn ông mình yêu và kính trọng như là của mình vậy. Fanny tin là như thế, cô rất khổ sở vì những ý nghĩ đó và không bao giờ nói đến cô Crawford mà không đau đớn.

Trong khi đó, ngài Thomas vẫn tiếp tục hy vọng và quan sát, vẫn cảm thấy mình đúng, nhờ những hiểu biết về bản chất con người, ngài vẫn trông mong thấy sự mất mát sức mạnh và tầm quan trọng tác động lên tinh thần cháu gái, và những săn sóc vừa qua của người yêu sẽ khiến cô khao khát họ trở về, và chẳng mấy chốc ngài có thể giải thích sự chưa trọn vẹn và rõ rành rành của cậu trong việc nhìn nhận, bởi viễn cảnh một vị khách khác sắp đến, đủ đẩy mạnh cảm xúc của người ngài đang theo dõi. William được nghỉ phép mười ngày, sẽ đến Northamptonshire vì những thành tích gần đây. Cậu là người may mắn nhất trong các trung úy vừa được đề bạt, và sẽ có dịp thể hiện niềm vui cũng như miêu tả bộ quân phục mới.

William đã tới; Cậu sẽ rất mãn nguyện được trưng bộ quân phục, nếu không có một quy định khắt khe cấm mặc nó trừ khi làm nhiệm vụ. Vì thế bộ quân phục phải để lại Portsmouth, còn Edmund đoán rằng nó sẽ cũ mòn trước khi Fanny có dịp nhìn thấy mọi chi tiết mới mẻ và mọi cảm giác mới mẻ của người mặc. Nó sẽ là một thứ bị ghét bỏ, không lịch sự, không giá trị như bộ quân phục của một trung úy được phong hàm từ một hoặc hai năm, và nhìn thấy các thứ khác tạo nên chức vị chỉ huy trước cậu? Nghe Edmund lập luận chặt chẽ như thế, cha cậu bèn bảo cậu lập kế hoạch cho Fanny có dịp nhìn thấy chàng trung uý bậc hai của chiếc HAM Thrust hiển hách theo kiểu khác.

Kế hoạch ấy là Fanny sẽ cùng với anh trai về Portsmouth và ở đó thăm gia đình một thời gian. Ý tưởng này như một cách xử trí đúng đắn và đáng ao ước chợt đến với ngài Thomas trong một lúc trầm ngâm tôn quý; Nhưng trước khi quyết định, ngài hỏi ý kiến con trai. Edmund cân nhắc mọi mặt và chỉ thấy hợp lý. Bản thân việc đó đã là tốt, và không thể có thời điểm nào hay hơn, và cậu chắc chắn Fanny sẽ rất vui vẻ đồng ý. Thế là đủ để ngài Thomas quyết định, và câu “lúc đó sẽ làm thế” khép lại vấn đề. Ngài Thomas rút lui, toại nguyện vì cách nhìn toàn diện và tử tế về mọi việc ngài đã trao đổi với con trai, ngài bảo Fanny ra đi với động cơ chủ yếu để cô gặp gỡ cha mẹ và làm cô vui vẻ. Ngài mong muốn cô tự nguyện ra đi, nhưng cũng mong cô chân thành nhớ nhà trước khi chuyến thăm kết thúc. Một khoảng thời gian xa những cung cách thanh lịch và xa hoa của trang viên Mansfield sẽ làm tâm trạng cô tỉnh táo và khiến cô đánh giá đúng hơn giá trị của ngôi nhà cô ở lâu dài cũng như tiện nghi của nó mà cô được hưởng.

Đây là một dự định chữa bệnh dựa vào sự hiểu đứa cháu gái mà ngài cho là hiện đang ốm yếu. Ở tám hoặc chín năm liền một nơi giàu có và phong lưu sẽ hơi rối loạn các chức năng so sánh và đánh giá. Rất có thể, ngôi nhà của cha mẹ sẽ dạy cô hiểu giá trị của thu nhập khấm khá, ngài tin rằng Fanny sẽ khôn ngoan hơn và hạnh phúc hơn trong đời vì sự trải nghiệm ngài nghĩ ra.

Fanny chưa từng có những cảm giác mê ly ngây ngất, hẳn cô bị chúng tấn công dồn dập khi lần đầu tiên cô hiểu ra ý định, lúc bác cô gợi ý cho cô về vài tháng gặp cha mẹ, các em ruột mà cô đã chia xa gần như nửa đời, trở về với những quang cảnh thuở ấu thơ, có William làm người bảo vệ và đồng hành, và chắc chắn là cô tiếp tục gặp William cho đến giờ phút cuối cùng cậu ở trên đất liền. Nếu như có cách vỡ oà niềm vui sướng, hẳn cô đã làm thế; nhưng niềm vui của cô là loại lặng lẽ, sâu sắc và tim đập đến muốn vỡ, và chưa bao giờ là người hay nói, cô luôn thiên về lặng lẽ khi cảm xúc mạnh mẽ nhất. Đến lúc cất được lời, cô chỉ nói cảm ơn và tiếp nhận. Sau đó, khi đã quen với những cảnh tượng vui sướng đột nhiên mở tung, cô nói nhiều hơn về những điều cô cảm nhận, phần lớn nói với William và Edmund, nhưng vẫn còn nhiều cảm xúc dịu ngọt mà không thể diễn tả bằng lời. Nhớ lại mọi niềm vui thuở thơ bé, cô đã khổ sở ra sao khi bị dứt khỏi chúng, bao trùm cô bằng sức mạnh mới mẻ, và dường như được ở nhà lần nữa sẽ làm lành nỗi đau ngày càng lớn vì sự chia lìa. Được là trung tâm của cả nhóm, được nhiều người yêu thương, và mọi người càng yêu thương hơn cô có trước kia, cảm nhận được sự yêu mến mà không phải e sợ hoặc kiềm chế, cảm thấy mình ngang tầm với những người xung quanh, sống yên ổn thoát khỏi mọi lời nhắc nhớ đến anh em Crawford, thoát khỏi mọi vẻ mặt gọi đến một lời trách mắng vì lợi ích của họ! Đây là một viễn cảnh được nhắc đi nhắc lại với sự trìu mến mới cảm nhận được một nửa.

Với Edmund cũng thế, hai tháng (có khi cô còn tự cho phép mình vắng mặt ba tháng) cách xa cậu hẳn là tốt cho Fanny. Ở một khoảng cách không thể bị tấn công vì vẻ mặt hoặc sự ân cần của Edmund và thoát khỏi bị chọc tức dai dẳng vì phải hiểu nỗi lòng của cậu, cố tránh những chuyện giãi bày của cậu, cô sẽ có khả năng tự vấn trong một trạng thái thích hợp hơn, cô có thể nghĩ đến cậu đang ở London và thu xếp mọi việc ở đó mà không khổ sở. Thật khó khăn khi phải chịu đựng ở Mansfield; còn ở Portsmouth, tai họa sẽ trở nên nhẹ nhõm hơn nhiều.

Trở ngại duy nhất là liệu bà bác Bertram có dễ chịu khi thiếu cô không. Bà đã quen không dùng ai khác, nhưng dù cô có được nhớ ở một mức độ nào đó cô cũng không thích nghĩ đến, thực ra đó là phần khó thu xếp nhất cho ngài Thomas, và chỉ có ngài mới thực hiện được trọn vẹn.

Nhưng ngài là chủ nhân trang viên Mansfield. Khi đã quyết làm theo cách nào đó, ngài có thể tiến hành từ đầu chí cuối; Lúc này ngài nói nhiều đến việc này, giải thích và nhắc đi nhắc lại rằng thỉnh thoảng phải cho phép Fanny về thăm nhà, ngài thuyết phục vợ để cô đi. Đạt được điều đó đúng hơn là vì phu nhân Bertram quen phục tùng, chứ bà rất ít bị thuyết phục vì lý do Fanny nên đi. Trong phòng thay quần áo yên tĩnh của bà, bà suy nghĩ miên man, không bị những lời tuyên bố làm bà rối trí, bà không thể hiểu bất cứ sự cần thiết nào khiến Fanny phải ở gần cha mẹ, những người đã làm đủ thứ việc không có cô từ lâu, trong khi cô đang rất có ích cho bà. Không chỉ thiếu vắng cô, bà Norris còn bàn thêm vào, chứng minh rằng bà phải nhất quyết không chấp nhận bất cứ việc nào như thế.

Ngài Thomas đã phải viện đến lý trí, lương tâm và phẩm giá của bà. Ngài gọi đó là một sự hy sinh, đòi hỏi lòng tốt và sự tự kiềm chế của bà. Nhưng bà Norris muốn thuyết phục phu nhân rằng Fanny quá ư rỗi rãi (nó sẵn sàng từ bỏ mọi thời giờ riêng cho bà nếu yêu cầu), và tóm lại, không thể để cô thực sự muốn gì được nấy và thiếu cô được.

- Có lẽ thế, em ạ, - phu nhân Bertram chỉ đáp lại như thế, - em nói rất đúng, nhưng chắc là chị sẽ rất nhớ con bé.

Bước tiếp theo là báo tin cho Portsmouth. Fanny viết thư, và mẹ cô trả lời, tuy ngắn nhưng ân cần, vài dòng đơn giản thể hiện niềm vui tự nhiên của người mẹ sắp được gặp lại con, càng khẳng định mọi suy nghĩ của cô con gái về quan niệm hạnh phúc của cô, cô tin rằng lúc này sẽ tìm thấy một người bạn nồng nhiệt và yêu thương trong con người “mẹ”, người trước đây không biểu lộ sự trìu mến với cô nhiều lắm; Nhưng Fanny dễ dàng tin rằng đó là do lỗi của cô hoặc do cô tưởng tượng ra mà thôi. Chắc bà thờ ơ với tình yêu vì bà không tự lực được, bà hay cáu kỉnh do luôn lo lắng và sợ hãi, hoặc không biết điều vì thiếu sự chia sẻ hơn bất kỳ người nào, trong số những người xứng đáng. Giờ đây, khi cô đã biết cách trở thành người có ích và tự chủ, và khi mẹ cô không còn bận bịu vì những đòi hỏi liên miên của một ngôi nhà đầy ắp trẻ con, chắc bà sẽ có thời gian rảnh rỗi và tìm sự thoải mái, họ sẽ nhanh chóng là mẹ và con gái như nên thế với nhau.

William vui vì kế hoạch đó gần bằng em gái. Niềm vui lớn nhất của cậu là có em gái ở bên cho đến lúc cuối cùng, trước khi cậu ra khơi, và biết đâu sau cuộc tuần tra trên biển đầu tiên, cậu bước vào nhà vẫn thấy cô ở đó! Ngoài ra, cậu rất muốn cho cô nhìn thấy con tàu Thrush trước khi cô rời hải cảng (tàu Thrush chắc chắn là tàu tuần tra đẹp nhất trong quân chủng). Cả một số cải tiến trong vụng tàu mà cậu rất muốn cho cô xem.

Cậu không ngại ngùng nói thêm rằng, cô ở nhà một thời gian sẽ là một thuận lợi lớn cho mọi người.

- Anh không biết như thế nào, - cậu nói, - nhưng hình như chúng ta thiếu một số cách làm khéo léo của em và tính trật tự ngăn nắp của bố. Ngôi nhà lúc nào cũng bề bộn. Anh chắc là em sẽ xếp đặt mọi thứ đâu vào đấy. Em sẽ nói với mẹ nên làm thế nào, và em sẽ có ích cho Susan, em sẽ dạy Betsey, làm cho các em trai yêu quý và nhớ em. Rồi tất cả sẽ ổn thoả và dễ chịu biết bao!

Vào lúc thư trả lời của bà Price tới, chỉ còn vài ngày nữa ở Mansfield, các du khách trẻ tuổi đang nhiều lo lắng cho chuyến đi của họ, vì khi bàn tán về chủ đề này, bà Norris thấy mọi nỗi lo tiết kiệm tiền nong cho ông anh rể của bà là vô ích, bất chấp mong muốn và những lời bà gợi ý để Fanny đi bằng phương tiện rẻ hơn, lúc họ đến trạm du lịch, bà nhìn thấy ngài Thomas cho William tiền đi dường, bà chợt nảy ra ý nghĩ chiếm một phần ba chỗ trên xe và bỗng nhiên muốn đi cùng với họ, đi và gặp gỡ cô em gái Price thân mến, nghèo khổ của bà. Bà phát biểu ý nghĩ đó. Bà nói rằng bà đã nghĩ đến việc đi cùng với đám thanh niên, nó là cái thú của bà, bà đã không gặp cô em gái thân yêu tội nghiệp Price hơn hai chục năm, và có một người lớn tuổi trông nom sẽ là một sự giúp đỡ mấy thanh niên trong suốt cuộc hành trình, và bà không khỏi nghĩ cô em gái Price tội nghiệp sẽ cảm thấy bà rất tệ khi không cùng đi trong một dịp như thế.

William và Fanny kinh hãi với ý tưởng đó.

Mọi sự thoải mái trong cuộc hành trình dễ chịu của họ bị phá hỏng ngay lập tức. Họ nhìn nhau với sắc mặt thiểu não. Tình trạng hồi hộp của họ kéo dài một hoặc hai giờ. Không ai can thiệp, khích lệ hoặc can ngăn, rồi nó kết thúc bằng niềm vui vô tận của hai cháu bà, khi bà nhớ ra không ai có thể thay thế bà ở trang viên Mansfield lúc này, bà quá ư cần thiết cho ngài Thomas và phu nhân Bertram, vì chỉ có bà mới có khả năng trả lời liệu có rời được họ dù chỉ một tuần thôi, vì thế bà ắt phải hy sinh niềm vui khác để là người có ích cho họ.

Thực ra, bà chợt nghĩ rằng dù bà có đi đến Portsmouth miễn phí, thì cũng khó tránh được phải trả chi phí chuyến về. Vì thế, cô em gái thân yêu tội nghiệp Price đành phải nuốt nỗi thất vọng vì vắng bà trong một dịp như vậy, và có lẽ hai chục năm xa cách khác lại bắt đầu.

Các dự tính của Edmund bị chuyến đi Portsmouth, sự vắng mặt của Fanny ảnh hưởng. Cậu cũng phải hy sinh vì trang viên Mansfield như bà dì của cậu vậy. Lần này, cậu định đi London, nhưng không thể để cha mẹ ở lại khi những người cần thiết nhất làm họ thoải mái vừa rời đi, nên cậu cố gắng - tuy không khỏi tự hào - hoãn chuyến đi cậu hằng mong đợi một hoặc hai tuần lễ, với niềm hy vọng sẽ giành được hạnh phúc mãi mãi.

Cậu đã kể việc này với Fanny. Cô đã biết nhiều, vì cô phải biết mọi thứ. Thực ra, nó như một bài thuyết trình tâm phúc về cô Crawford; còn Fanny càng bị tác động hơn vì lần nói chuyện cuối cùng, tên cô Crawford được nhắc đến rất thân mật, tùy tiện. Sau đó, cậu còn bóng gió nhắc đến cô ta lần nữa. Đến tối, phu nhân Bertram dặn cháu gái nhớ viết thư ngay cho bà và năng viết, bà hứa sẽ trao đổi thư từ thường xuyên với cô. Còn Edmund, trong một lúc thuận tiện, cậu thì thầm nói thêm:

- Anh sẽ viết thư cho em, Fanny, khi có sự gì đáng viết, anh nghĩ đằng nào em cũng thích nghe, và em sẽ không biết tin sớm trong khoảng ba tháng nữa.

Cô ngờ ngợ ý nghĩa của cậu trong lúc lắng nghe, mặt cô ửng hồng khi ngước nhìn thấy vẻ quả quyết trên mặt cậu.

Vì bức thư này, cô phải tự chuẩn bị cho mình. Bức thư đó của Edmund sẽ là một việc kinh hoàng! Cô cảm thấy mình vẫn chưa trải qua hết mọi biến chuyển của ý kiến và cảm xúc, tiến trình của thời gian và sự đa dạng của hoàn cảnh tạo ra những thay đổi của cõi đời này. Cô vẫn còn chưa biết hết những nỗi thăng trầm của tâm trí con người.

Tội nghiệp Fanny, dẫu cô rất tự nguyện và háo hức với chuyến đi, buổi tối cuối cùng ở trang viên Mansfield vẫn khổ sở. Lòng cô buồn bã vì cuộc chia ly. Cô rơi lệ vì từng chỗ trong tòa nhà, và còn nhiều hơn vì từng cư dân yêu quý. Cô bám lấy bác gái vì cô thực sự nhớ bà; cô hôn tay bác trai, cố nén những tiếng nức nở vì làm ông bực mình; Còn với Edmund, cô không thể nói, không thể nhìn hoặc nghĩ khi đến lúc cuối cùng với cậu; và cứ thế cho đến lúc chia tay vì cô biết cậu ban cho cô sự tạm biệt thương mến của một người anh.

Mọi việc này đã qua trong đêm, vì họ khỏi hành vào lúc sáng rất sớm; Lúc cái nhóm nhỏ tụ họp trong bữa điểm tâm, William và Fanny nói họ đã sẵn sàng lên đường.

Chương 38

Sự mới mẻ của chuyến đi và niềm vui được ở bên William chẳng mấy chốc đã có ảnh hưởng tự nhiên đến tinh thần Fanny. Khi trang viên Mansfield đã lùi lại đằng sau và hết chặng đường đầu tiên, họ rời khỏi xe ngựa của ngài Thomas, cô đã có thể cáo từ ông lão xà ích và gửi những tin nhắn phải phép với vẻ mặt vui tươi.

Hai anh em trò chuyện thân mật không dứt. Mọi việc điều đem lại sự thích thú, khiến đầu óc William rất phấn chấn, mà cậu thì đầy những chuyện vui và trò đùa, trong những lúc tạm ngừng những chủ đề khoa trương của họ, ca ngợi con tàu Thrush, phỏng đoán cô sẽ chú ý ra sao, những trận đánh với các đơn vị giỏi hơn, sẽ cho cậu thăng tiến tiếp hoặc được khoản tiền thưởng để cậu đóng góp hào phóng cho gia đình, chỉ giữ lại đủ làm một ngôi nhà nhỏ đơn sơ để cậu và Fanny sống tuổi trung niên và phần cuối đời với nhau.

Những lo âu trực tiếp của Fanny liên quan đến cậu Crawford không chiếm phần trong câu chuyện của họ. William đã biết chuyện xảy ra, trái tim cậu xót xa vì em gái cậu lạnh nhạt đến thế với người đàn ông mà cậu cho là đặc sắc nhất hạng, nhưng cậu đang ở độ tuổi tất cả vì yêu, nên không thể trách cứ em gái, và biết những mong ước của cô về việc này, cậu không hề làm chạnh lòng cô dù một lời bóng gió nhẹ nhất.

Fanny có lý do để cho rằng cậu Crawford chưa quên cô. Trong vòng ba tuần lễ anh em nhà Crawford rời Mansfield, cô đã nghe em gái cậu ta nhắc đi nhắc lại, và trong từng bức thư đều có vài dòng của cậu ta, nồng nhiệt và quả quyết như lời nói của cậu ta vậy. Trao đổi thư từ kiểu ấy khiến Fanny vừa khó chịu vừa sợ hãi. Cách viết của cô Crawford sinh động và trìu mến, bản thân nó đã đáng ngại rồi, chưa kể những dòng Fanny buộc phải đọc từ ngòi bút của anh trai cô ta, vì Edmund sẽ không bao giờ chịu yên cho đến khi cô đọc phần chính của bức thư cho cậu nghe, rồi lại phải lắng nghe cậu thán phục ngôn ngữ của cô ta, sự nồng nhiệt quyến luyến của cô ta nữa. Thực ra, trong mỗi bức thư đều có quá nhiều ý tứ, những lời bóng gió, hồi nhớ đến Mansfield đến mức Fanny buộc phải cho rằng nó ngụ ý để cho Edmund đọc, và Fanny thấy mình buộc phải làm theo cách đó, buộc phải trao đổi thư từ để người đàn ông cô không yêu gửi đến những lời tán tỉnh, và buộc cô phải góp phần vào sự say mê bất lợi của người đàn ông mà cô đã làm cho bẽ mặt một cách tàn nhẫn. Việc đổi chỗ ở hiện tại của cô hứa hẹn nhiều thuận lợi. Khi không còn ở dưới cùng mái nhà với Edmund, cô tin rằng cô Crawford sẽ không còn cớ gì để viết, và ở Portsmouth, sự trao đổi thư từ của họ sẽ teo dần thành chẳng còn gì.

Với những suy nghĩ như thế và hàng ngàn thứ khác, Fanny đi tiếp cuộc hành trình, an toàn và vui vẻ, nhanh chóng đúng mức có thể hy vọng trong tháng Hai mưa gió sụt sùi. Họ vào Oxford, nhưng cô chỉ kịp liếc vội trường đại học của Edmund lúc họ đi qua, và không dừng lại ở bất cứ nơi nào, cho đến khi họ tới Newbury, ăn một bữa ngon lành, dồn cả bữa trưa và bữa tối, kết thúc những niềm vui và sự mệt nhọc trong ngày.

Sáng hôm sau, họ lại ra đi từ sớm; Họ tiến đều đều, không gặp trở ngại gì và không chậm trễ, rồi vào ngoại vi Postmouth trong lúc vẫn còn ánh mặt tròi để Fanny nhìn quanh và ngạc nhiên vì có nhiều tòa nhà mới. Họ qua cây cầu kéo và vào thành phố; Ánh sáng bắt đầu yếu dần, nhờ giọng nói đầy uy thế của William hướng dẫn, họ chạy lách cách vào một con phố hẹp rẽ từ phố High và đỗ trước cửa ngôi nhà nhỏ ông Price hiện cư trú.

Fanny rất bối rối và xao xuyến, vừa mong đợi vừa e sợ. Lúc họ dừng hẳn, một người hầu gái nom nhếch nhác dường như đang đợi họ bên cửa, bước tới định báo tin hơn là giúp đỡ, nói ngay:

- Tàu Thrush đã ra khỏi cảng, và một trong các sĩ quan đã tới đây... - Cô ta bị một cậu bé cao, xinh trai, khoảng mười một tuổi lao từ trong nhà ra, gạt cô hầu sang một bên, và gọi to trong lúc William mở cửa xe ngựa:

- Anh về đúng lúc quá. Bọn em đợi anh cả nửa giờ rồi. Tàu Thrush ra khoi sáng nay. Em nhìn thấy nó đấy. Cảnh tượng thật đẹp. Người ta nghĩ nó sẽ nhận lệnh trong một hoặc hai ngày tới. Ông Campbell đã tới đây lúc bốn giờ và hỏi anh; ông ấy đi một trong những con thuyền của Thrush, và sẽ xuất phát lúc sáu giờ, ông ấy mong anh đến kịp để đi cùng ông ấy.

Một hoặc hai cái nhìn chằm chằm lúc William giúp Fanny xuống xe, một sự quan tâm tự nguyện của người anh trai dành cho; Nhưng cậu bé không phản đối cô hôn cậu dù vẫn mải miêu tả tỉ mỉ con tàu Thrush rời bến cảng khiến cậu rất thích thú, thèm bắt đầu sự nghiệp trên đó vào đúng lúc này.

Một lát sau, Fanny đã ở trong lối hẹp vào nhà và trong vòng tay của mẹ; bà ra gặp cô với vẻ ân cần, với những đường nét khiến Fanny càng yêu thương hơn vì như thể bà Bertram đứng trước cô; Hai em gái cô đứng đó, Susan mười bốn, xinh đẹp, cao lớn và bé út Betsey mới lên năm, cả hai mừng rỡ thấy cô trên đường của chúng, dù chẳng đón cô niềm nở lắm. Nhưng Fanny không chú ý đến thái độ đó. Chúng yêu cô hay không, cô cũng hài lòng.

Cô được dẫn vào phòng khách, nhỏ đến nỗi ban đầu cô ngỡ là hành lang và đứng lại một lát chờ được mời vào, nhưng khi không thấy có cửa khác và có nhiều dấu hiệu có người trước mặt, cô nhớ lại và tự trách mình, sợ họ có thể nghi ngờ. Tuy nhiên, mẹ cô không ở lại đủ lâu mà ngờ vực. Bà lại ra cửa trước, đón mừng William:

- William yêu quý của mẹ, gặp con mẹ rất mừng. Nhưng con đã nghe tin về Thrush chưa? Nó đã rời cảng ba ngày trước mà chúng ta chẳng biết gì; mẹ không biết nên làm gì với đồ đạc của Sam, chúng chẳng bao giờ sẵn sàng đúng lúc. Có lẽ ngày mai nó sẽ nhận lệnh. Mẹ cũng chẳng biết nữa. Có khi con phải đi Spithead bây giờ. Campbell đã đến đây, rất lo cho con; Giờ chúng ta làm gì đây? Mẹ tưởng có một tối thoải mái với các con, thì mọi sự ở đây ập đến cùng một lúc.

Con trai bà trả lời vui vẻ, rằng mọi thứ đều ổn cả, và xem thường sự bất tiện của bản thân, vì buộc phải ra đi vội vã như thế.

- Con chắc là nó vẫn còn neo trong cảng, và con có thể ngồi với mẹ vài giờ thoải mái. Nhưng vì có một con tàu cập bến, nên con phải đi ngay, không làm khác được. Tàu Thrush đậu ở chỗ nào tại Spithead? Có gần Canopus không ạ? Nhưng không sao, Fanny đang trong phòng khách, sao mẹ con ta cứ đứng trên đường? Vào đi, mẹ, mẹ vẫn chưa ngắm Fanny yêu quý của mẹ mà.

Cả hai vào, bà Price âu yếm hôn con gái lần nữa, và chăm sóc rất tự nhiên vì vẻ mệt nhọc và mong muốn của các lữ khách.

- Tội nghiệp các con! Nom cả hai mệt mỏi quá! Giờ các con cần gì? Mẹ bắt đầu nghĩ con chẳng bao giờ đến. Betsey và mẹ đã ngóng con nửa giờ rồi. Các con ăn từ bao giờ? Bây giờ có muốn ăn uống chút gì không? Mẹ không thể nói liệu các con muốn ăn chút thịt hoặc chỉ một tách trà sau chuyến đi, hay thứ gì nữa để mẹ chuẩn bị. Mẹ e rằng Campbell sẽ tới bây giờ, trước khi có đủ thời gian tẩm ướp thịt để rán, và ở đây chúng ta lại không có hiệu thịt. Trong phố mà không có hiệu thịt rất bất tiện. Chúng ta đã sống khá giả ở ngôi nhà cuối cùng. Có lẽ các con thích uống trà, mẹ sẽ dọn ngay đây.

Cả hai anh em tuyên bố họ thích trà hơn mọi thứ khác.

- Betsey, chạy vào bếp xem Rebecca đã đặt ấm nước chưa; bảo nó mang đồ trà ngay ra đây. Mẹ ước giá có cái chuông thì hơn, nhưng Betsey là người truyền tin rất thạo đấy.

Betsey nhanh nhảu đi ngay, hãnh diện vì được dịp thể hiện khả năng trước mặt người chị mới, mảnh dẻ.

- Giời ạ! - Người mẹ lo lắng nói tiếp, - lửa sắp lụi kìa, mẹ dám chắc cả hai đứa sắp chết rét mất. Kéo ghế lại gần hơn đi, con. Mẹ không thể nghĩ Rebecca đã làm những gì. Chắc chắn là mẹ đã bảo nó mang than đến từ nửa giờ trước. Susan, con trông lửa nhé.

- Con ở trên gác, dọn dẹp đồ đạc của con, mẹ ơi, - Susan nói bằng giọng không hề sợ sệt và tự vệ khiến Fanny giật mình. - Mẹ nhớ là mẹ vừa xếp chỗ đó cho chị Fanny và con phải có chỗ khác, con không mong được Rebecca giúp gì hết.

Cuộc tranh cãi bị chặn lại vì nhiều tiếng om sòm khác nhau; trước hết, người xà ích đòi trả tiền, rồi đến cuộc cãi vã ầm ỹ giữa Sam và Rebecca về cách khiêng cái rương của người chị mà cậu đã phải xoay sở suốt đường; Cuối cùng, chính ông Price bước vào, tiếng ông oang oang đi trước, ông vừa nguyền rủa gì đó vừa đá bay cái hòm của con trai và cái hộp của con gái trên đường đi, rồi hét toáng lên đòi một ngọn nến, song nến chưa mang tới ông đã vào trong phòng.

Fanny phân vân, cô đã đứng lên để gặp cha, nhưng lại ngồi xuống vì thấy mình chìm nghỉm trong bóng chiều chạng vạng và chẳng ai để ý đến. Ông thân mật bắt tay con trai và nói ngay, giọng hăm hở:

- Ái chà chà, mừng con đã về, con trai của ta. Rất vui được gặp con. Con đã nghe tin gì chưa? Tàu Thrush đã rời cảng sáng nay. Đột ngột chỉ là một từ, con ạ. ơn Chúa, con về thật đúng lúc. Ông bác sĩ đã đến đây hỏi con, ông ấy ở một trong những con thuyền sẽ ra khơi đi Spithead lúc sáu giờ, vì thế tốt hơn hết là con hãy đi cùng ông ta. Bố đã đến nhà Turner vì đống đồ lộn xộn của con, và bây giờ tất cả đã đâu vào đấy. Bố không ngạc nhiên nếu ngày mai con nhận lệnh, nhưng con không thể ra khơi với gió này nếu con đi tuần tra về hướng Tây. Đại úy Walsh cho là con sẽ đi tuần tra về phía Tây cùng tàu Elephant. ơn Chúa, bố mong là như thế. Nhưng ông già Scholey nói ông ấy cho rằng con sẽ được cử đến Texel[30] trước. Cũng tốt, chúng ta sẵn sàng dù chuyện gì xảy ra. Nhưng lạy Chúa, con bị lỡ một cảnh đẹp tuyệt vời vì không ở đây sáng nay mà ngắm tàu Thrush rời cảng. Có cho một ngàn bảng bố cũng không tránh đường. Lão Scholey chạy vào đúng giờ ăn sáng, nói nó đã kéo neo và sắp ra khơi. Bố nhảy dựng lên và chỉ hai bước đã ở trên nền cảng. Nếu có một con tàu lênh đênh đẹp tuyệt vời thì nó là một, và khi nó đến Spitheat, mọi người ở England đều được chiêm ngưỡng một tàu chiến có hai mươi tám khẩu đại bác. Chiều nay bố đã ở trên nền cảng hai giờ liền, ngắm nó. Nó đậu cạnh tàu Endymion, ở giữa nó và chiếc Cleopatra, về phía đông của con tàu to tướng kia.

- Chà! - William kêu lên, - đấy là nơi con phải tự đến. Đó là nơi buông neo tốt nhất ở Spithead. Nhưng đây là em gái con, Fanny, bố ạ, - cậu quay lại và dẫn cô lên phía trước, - Trời tối quá nên bố chưa nhìn thấy em con.

Nhận ra là đã hoàn toàn quên bẵng cô, lúc này ông Price mới đón nhận con gái, ôm ghì cô thân ái và nhận thấy cô đã trưởng thành, ông tin rằng chẳng mấy chốc cô sẽ đi lấy chồng, rồi hình như ông lại quên bẵng cô lần nữa.

Fanny rút lui về chỗ ngồi, lòng đau nhói vì cách ăn nói và tâm trạng của cha; Ông chỉ nói chuyện với con trai, chỉ nói về Thrush, mặc dù William rất thích thú chủ đề này, song hơn một lần cậu cố nhắc cha nhớ đến Fanny, đến sự xa vắng lâu dài và cuộc hành trình vất vả của cô.

Sau khi ngồi thêm lát nữa, nến được mang tới; nhưng vẫn chẳng thấy trà đâu và theo lời Betsey nói vọng từ bếp ra, chẳng mong gì trong một lúc lâu nữa, William quyết định ra đi và thay quần áo, sửa soạn những thứ cần dùng để đi thẳng lên tàu, rồi mới có thể thoải mái uống trà.

Lúc William ra khỏi phòng, hai cậu bé mặt mũi hồng hào, rách rưới và bẩn thỉu khoảng tám, chín tuổi vừa tan trường, chạy ào vào và hau háu nhìn người chị, rồi kể rằng tàu Thrush đã ra khỏi cảng. Đấy là Tom và Charles; Charles ra đời khi Fanny sắp đi xa, nhưng Tom thì cô thường xuyên giúp mẹ chăm sóc, và lúc này cô cảm thấy vui đặc biệt khi lại thấy nó. Cô hôn cả hai rất âu yếm, nhưng cô muốn giữ Tom lại, cố tìm ra những nét của đứa trẻ cô đã yêu thương, và kể cho nó nghe những kỷ niệm hồi nó còn ẵm ngửa. Song Tom chẳng động lòng vì cách xử sự ấy: nó không chỉ đứng và nói chuyện, mà chạy quanh và làm ồn; Cả hai đứa bứt vội khỏi chị và đập vào cánh cửa phòng khách cho đến khi thái dương cô nhức nhối.

Lúc này Fanny đã gặp hết những người ở nhà, còn hai đứa em trai giữa cô và Susan, một đứa là thư ký trong một văn phòng công cộng ở London, đứa khác là thủy thủ tập sự trên một tàu buôn giữa Anh và Ấn Độ. Nhưng mặc dù đã nhìn thấy mọi người trong gia đình, cô vẫn chưa nghe thấy mọi âm thanh họ gây ra. Mười lăm phút sau, cô đã biết nhiều thêm. William gọi mẹ và Rebecca từ chiếu nghỉ ở tầng hai. Cậu có vẻ lo lắng vì mất thứ gì đó và không tìm thấy. Một cái khóa bị mất, Betsey bị buộc tội là đã nghịch cái mũ mới của cậu và cái gilê trong bộ đồng phục cần thay đổi một chút nhưng rất cơ bản, đã hứa làm xong cho cậu nhưng bị bỏ mặc.

Bà Price, Rebecca và Betsey lên tầng trên để thanh minh, tất cả nói cùng một lúc, Rebecca to mồm nhất, là mọi việc đã xong, nhanh hết mức vì vội quá; William cố bảo Betsey xuống dưới nhà, hoặc tách nó khỏi những chuyện rắc rối; Từ trong phòng khách, có thể nhận ra hầu hết các cánh cửa trong ngôi nhà đều mở toang, trừ khi bị chìm trong những tiếng om sòm do Sam, Tom và Charles đuổi nhau chạy lên, xuống cầu thang, vấp ngã và rú hét.

Fanny gần như choáng váng. Căn nhà chật hẹp, các bức tường mỏng dính đưa mọi thứ đến gần cô, càng tăng thêm sự mệt nhọc của cuộc hành trình, cộng với tâm trạng xốn xang vừa qua, cô khó mà chịu đựng nổi. Trong căn phòng đủ yên tĩnh, vì Susan đã biến đi cùng những người khác, chỉ còn lại bố cô và cô. Ông rút ra tờ báo quen mượn của hàng xóm và cắm cúi đọc, hình như quên bẵng sự tồn tại của cô. Ngọn nến lẻ loi giữa ông và tờ báo, chẳng tiện cho cô tí nào, nhưng cô không có việc gì làm và lấy làm mừng vì ánh sáng che chắn cho cô khỏi nhức đầu, lúc cô ngồi đó, chìm trong những suy nghĩ hoang mang, thất vọng và buồn bã.

Cô đã ở nhà. Nhưng than ôi, đây chẳng phải là một mái ấm, cô không đáng bị đón chào như thế, vì... cô cố dằn lòng, trách mình vô lý. Cô có quyền gì mà coi mình có ý nghĩa với gia đình? Cô chẳng là gì, lại xa cách lâu đến thế! Những quan tâm của William là quý hóa nhất - và cậu luôn là thế, và cậu hoàn toàn đúng. Phải nói hoặc đòi hỏi thật ít cho bản thân, hầu như không được đòi gì sau khi ở Mansfield! Cô đau đớn vì đã quên bẵng Mansfield; quên những người bạn đã làm nhiều thứ cho cô, những người bạn thân mến! Nhưng ở đây, một chủ đề nuốt chửng mọi thứ khác. Có lẽ phải thế thôi. Số phận của con tàu Thrush rõ ràng được quan tâm trước hết. Một hoặc hai ngày nữa có thể khác đi. Chỉ có cố mới đáng trách. Lúc ở Mansfield cô đã không nghĩ được như thế. Không, trong ngôi nhà của bác, cô rất quan tâm đến thời gian và các mùa, có sự điều chỉnh về chủ đề, phép tắc, chú ý đến mọi người chứ không như ở đây.

Gần nửa giờ sau, sự gián đoạn duy nhất những ý nghĩ đó là một tràng đột ngột của bố cô, không hề có ý định kiềm chế. Có tiếng đập và tiếng gào rất to ngoài hành lang, ông quát:

- Quỷ tha ma bắt mấy thằng ranh con! Chúng mày hét cái gì thế! Này, thằng Sam to mồm hơn cả bọn! Rồi mày làm quản lý neo buồm được đấy. Thằng kia, Sam, câm ngay cái mõm lại, hoặc là tao sẽ tóm cổ mày.

Lời dọa dẫm này rõ ràng là bị coi thường, vì chỉ trong vòng dăm phút sau, cả ba cậu bé cùng chạy ào vào phòng và ngồi xuống, Fanny chẳng thấy có dấu hiệu gì chứng tỏ là đã đến lúc chúng mệt nhoài, tuy mặt chúng nóng bừng và chúng thở hổn hển, song vẫn đá vào cẳng chân nhau và rú lên vì những cái giật mình bất ngờ ngay khi ông bố lừ mắt.

Tiếp theo là tiếng mở cửa đưa đến một thứ đáng đón mừng hơn, là bộ đồ trà mà cô đã gần như hết hy vọng nhìn thấy chiều hôm đó. Susan và một cô gái đi cùng, diện mạo của cô ta cho Fanny thấy là người cấp dưới, khiến cô rất ngạc nhiên vì trước đây đã thấy người hầu cấp cao hơn bưng mọi thứ cần thiết cho bữa ăn; Susan nhìn lúc cô ta đặt ấm nước lên trên lò sưởi và liếc nhìn chị gái, vừa như thể đắc thắng vì được thể hiện sự nhanh nhẹn và thạo việc của mình, vừa kinh hãi vì phải hạ mình làm việc đó.

- Cô hãy vào bếp, - Susan nói, - giục Sally nhanh tay lên và giúp nướng bánh mì, bày bánh và bơ, hay nó không biết làm gì khi người ta sắp uống trà, và nó phải biết chị mình cần những gì sau một chuyến đi chứ.

Fanny rất biết ơn. Cô không mong gì hơn và rất mừng được uống chút trà, còn Susan ngay lập tức pha trà, dường như mãn nguyện vì tự làm lấy mọi việc và với vẻ lăng xăng hơi không cần thiết, dại dột muốn bắt mấy thằng em trật tự, tỏ ra mình cư xử rất tốt. Tinh thần và thể xác Fanny khá hẳn lên; đầu óc và trái tim cô nhanh chóng tỉnh táo lại nhờ sự ân cần đúng lúc đó. Susan có vẻ mặt cởi mở và nhạy cảm, trông giống William, và Fanny hy vọng cô em gái có tâm tính và thiện chí với mình giống như ông anh.

William lại bước vào trong tình trạng mọi thứ đã êm ả hơn, theo sau cậu không xa là mẹ cậu và Betsey. Cậu chỉnh tề trong bộ quân phục trung úy, nó làm cho dáng vẻ và cử động của cậu như cao hơn, cương quyết hơn và duyên dáng hơn nhiều, với nụ cười hạnh phúc nhất trên mặt, cậu tiến thẳng tới chỗ Fanny. Cô đứng lên khỏi ghế, nhìn cậu một lát đầy ngưỡng mộ rồi vòng tay ôm cổ anh trai mà nức nở vì những xúc cảm khác nhau: vừa đau đớn vừa vui sướng.

Lo rằng sẽ có vẻ mất vui, cô nhanh chóng trấn tĩnh: lau sạch nước mắt, chú ý và thán phục mọi phần nổi bật trên bộ quân phục, lắng nghe và phấn khởi vì những mong ước vui tươi của cậu: được lên bờ mỗi ngày trước khi ra khơi, thậm chí còn định đưa cô đến Spithead xem tàu tuần tra.

Tiếng ồn tiếp theo là Campbell, bác sĩ phẫu thuật của Thrush, một thanh niên cư xử lịch thiệp, đến tìm bạn. William vội tìm cái ghế, vội vàng pha trà, lấy chén và đĩa lót, và sau mười lăm phút chuyện trò sôi nổi, tiếng ồn át tiếng ồn, hối hả lăng xăng, cuối cùng đã đến giờ lên đường, cả đám đàn ông và các cậu bé cùng kéo nhau đi; Mọi thứ đã sẵn sàng, William cáo từ và cả bọn cùng đi, vì ba cậu bé, mặc cho bà mẹ năn nỉ, cứ nhất quyết được thấy anh trai và ông Campbell đến lỗ phá vây, còn ông Price cũng ra ngoài cùng lúc để trả hàng xóm tờ báo.

Lúc này mới có thể mong một thứ giống như sự yên bình, vì thế khi Rebecca đề nghị dọn đồ trà đi, bà Price đi khắp phòng tìm một cánh tay áo sơmi mà Betsey đã lục khỏi ngăn kéo bếp, cái nhóm nhỏ nữ giới khá bình tâm, bà mẹ lại xót xa vì không thể bắt Sam đúng giờ, và lúc này bà mới có thời gian rảnh nghĩ đến cô con gái lớn và những người bạn nó vừa ròi xa.

Bắt đầu một số câu hỏi, nhưng một trong những câu đầu tiên là: “Bà chị Bertram điều khiển đám người hầu ra sao? Bà ấy có mắc cái bệnh dễ tha thứ cho người hầu không?”, chẳng mấy chốc đã đưa tâm trí bà khỏi Northamptonshire và dồn vào những lời than phiền về việc nhà của riêng bà, về tính cách tồi tệ của cả đám người hầu ở Portsmouth, về hai người bà tin cậy té ra lại tệ nhất, chiếm hết câu chuyện. Chuyện nhà Bertram bị quên hẳn trong những chi tiết về các lỗi lầm của Rebecca, chống lại người mà Susan ra sức hạ bệ và cô bé Betsey còn hơn thế, tuy rõ ràng chẳng có ai xúi giục, khiến Fanny không khỏi đoán rằng mẹ cô hẳn có ý tách Rebecca khi nó lớn thêm tuổi nữa.

- Tuổi nữa ư! - Bà Price kêu lên, - mẹ đang mong sẽ tống được nó đi trước khi nó ở lại đến một năm, như thế là chưa đến tháng Mười một. Con ạ, ở Portsmouth người hầu là một vấn nạn, vì thế ai giữ chúng được hơn nửa năm là một phép màu. Mẹ không hy vọng ổn định, nên có tách được Rebecca, mẹ cũng chỉ gặp sự xấu hơn mà thôi. Mà mẹ cũng không nghĩ mình là một chủ nhà khó tính, khó chiều; Mẹ chắc nhà này có đủ chỗ nên lúc nào cũng có một đứa tớ gái, và mẹ thường tự làm đến nửa công việc.

Fanny im lặng, và không phải bây giờ cô mới hiểu không thể tìm ra thuốc chữa cho những điều tệ hại này. Cô ngồi ngắm Betsey, và không thể không nghĩ đến một đứa em gái khác, kém cô không nhiều tuổi lắm, một cô bé rất xinh xắn cô đã phải để lại khi đi Northamptonshire, rồi nó chết sau đó vài năm. Con bé có một vẻ đặc biệt đáng yêu. Hồi đó, Fanny thích nó hơn Susan, và khi tin nó chết tới Mansfield, Fanny đã mất một thời gian buồn bã.

Betsey như mang hình ảnh của Mary trở lại thế giới này, nhưng sẽ không làm mẹ nó đau đớn khi nhắc đến Mary. Trong lúc cô đang nghĩ thế, Betsey ở cách đấy không xa, giơ một thứ lên ngang mắt, đồng thời có ý chắn khỏi Susan.

- Em có gì đấy? - Fanny nói, - đến đây và cho chị xem nào.

Đó là một con dao bằng bạc. Susan nhảy vọt đến, kêu toáng lên là của nó và cố giằng lại, nhưng Betsey chạy đến cầu cứu mẹ và Susan chỉ có thể la mắng rất âu yếm, rõ ràng là mong Fanny chú ý đến mình.

- Thật khó là nó không có dao riêng; đây là dao của Mary, nó đã để lại trên giường chết của nó, và chắc nó đã giữ cho riêng nó từ rất lâu rồi. Nhưng mẹ lấy nó và cứ cho Betsey giữ, cuối cùng thế nào Betsey cũng làm hỏng và giành nó làm của riêng, dù mẹ đã hứa rằng Betsey sẽ không có nó trong tay.

Fanny rất sửng sốt. Mọi cảm giác về bổn phận, danh dự và thận trọng đều bị tổn thương vì bài nói của cô em gái và câu trả lời của bà mẹ.

- Này Susan, - bà Price kêu lên, giọng than phiền, - sao con cứ chen ngang thế? Lúc nào con cũng cãi cọ vì con dao ấy. Mẹ mong con đừng gây gổ nữa. Tội nghiệp Betsey, Susan cứ bắt nạt con thôi! Nhưng con không nên lấy nó lúc mẹ bảo con đến ngăn kéo, nhé. Mẹ đã dặn con không được sờ vào con dao đó, vì Susan sẽ tức điên lên đấy. Lúc khác mẹ phải giấu đi mới được, Betsey nhé. Khổ thân con bé Mary cứ tưởng nó là nguyên nhân bất hòa khi nó đưa cho mẹ giữ con dao, chỉ hai giờ trước khi nó chết. Con bé tội nghiệp, nó nói chỉ đủ nghe và nói rất thương: “Mẹ ơi, khi con chết và chôn rồi, mẹ cho chị Susan con dao của con nhé”. Con bé khốn khổ! Nó thích con dao ấy lắm, Fanny ạ, đến mức nó để con dao cạnh nó trên giường suốt thời gian đau ốm. Đấy là quà của bà mẹ đỡ đầu Mary, bà thượng tướng Maxwell, đã cho nó chỉ mới sáu tuần trước khi thần Chết mang nó đi. Đứa con bé bỏng, dịu dàng tội nghiệp của tôi! Nó đã bị quỷ dữ mang đi mất. Còn Betsey (bà vuốt ve nó) con không may mắn có mẹ đỡ đầu tốt như thế. Bác Norris ở xa quá, chẳng nghĩ đến những đứa bé như con đâu.

Quả thật Fanny chẳng chuyển quà gì của bà Norris, ngoài lời nhắn rằng bà hy vọng đứa con gái đỡ đầu của bà là đứa bé ngoan, biết đọc sách. Hôm đó có tiếng thì thầm khe khẽ ở phòng khách của Mansfield về việc gửi cho cô bé một cuốn sách kinh, nhưng không nghe thấy tiếng thứ hai về việc ấy nữa. Tuy vậy, bà Norris đã về nhà và mang đến hai cuốn sách kinh cũ của chồng bà, song khi xem xét kỹ, nhiệt tình của tính hào phóng đã tan biến. Một cuốn chữ quá nhỏ so với mắt trẻ con, còn cuốn kia quá nặng không mang đi được.

Fanny đã mệt càng mệt thêm, cô cảm kích nhận ngay lời đầu tiên giục đi ngủ, và trước khi Betsey nín khóc vì chỉ được phép thức thêm một giờ bất thường vì có chị, cô đã đi ra, để lại mọi thứ ở tầng dưới lại lộn xộn và om sòm, bọn con trai xin bánh mì phomat, cha cô quát gọi rum và nước, còn Rebecca chẳng bao giờ có mặt ở nơi cần có.

Trong căn phòng chật chội và không đủ đồ đạc ở chung với Susan, tinh thần Fanny chẳng khá lên chút nào. Thực ra, các phòng ở tầng trên và dưới đều chật hẹp, hành lang và lối đi cũng hẹp ngoài sức tưởng tượng của cô khiến Fanny ngỡ ngàng. Cô trân trọng nghĩ đến tầng áp mái bé nhỏ của riêng cô ở trang viên Mansfield, ở tòa nhà đó bị coi là quá nhỏ chẳng tiện cho ai.

Chương 39

Ngài Thomas có lẽ đã hiểu mọi cảm nghĩ của cháu gái khi cô viết bức thư đầu tiên gửi phu nhân Bertram, nên ông không thất vọng. Mặc dầu được ngủ ngon giấc một đêm, có một buổi sáng dễ chịu, hy vọng sớm được gặp lại William và trong nhà tương đối yên tĩnh, vì Tom và Charles đã đi học, Sam bận việc riêng, cha cô lang thang như thường lệ, khiến cô có thể vui vẻ kể lể về gia đình, cho đến lúc này cô vẫn bình tĩnh và nén những bất thuận lại. Có lẽ ngài chỉ hiểu một nửa những điều cô cảm thấy trước khi hết một tuần, ngài sẽ nghĩ cậu Crawford chắc chắn sự giành được cô, và đắc ý vì sự khôn ngoan của mình.

Chưa hết một tuần, mọi sự đã chán ngán. Thứ nhất, William đã đi rồi. Tàu Thrush đã nhận được mệnh lệnh, gió đã đổi, và cậu đã ra khơi trong vòng bốn ngày từ khi hai anh em về Portsmouth. Trong những ngày này, Fanny chỉ gặp cậu vẻn vẹn hai lần, ngắn ngủi và vội vàng, khi cậu đến phiên được lên bờ. Chẳng được trò chuyện thoải mái, không được đi dạo trên các thành lũy, không đến thăm xưởng đóng tàu, không làm quen với Thrush, tuyệt nhiên chẳng có chút gì mà họ dự định và mong đợi. Mọi thứ ở nơi này làm cô nản lòng, trừ tình thương mến của William. Ý nghĩ cuối cùng của cậu lúc rời nhà là dành cho cô. Cậu quay lại bên cửa lần nữa và dặn:

- Mẹ ơi, mẹ chăm sóc Fanny nhé. Nó dịu dàng, không quen dữ dội như chúng ta đâu. Con nhờ cậy mẹ, xin mẹ trông nom nó.

William đã đi rồi, và căn nhà cậu để cô lại gần như trái ngược với mong ước của cô về mọi mặt, Fanny không thể dối mình. Đây là nơi trú ngụ của những tiếng om sòm, của sự bừa bộn và buông tuồng. Chẳng ai ở đúng chỗ, chẳng việc gì làm như nên làm. Cô không thể kính trọng cha mẹ như cô mong đợi. Về cha, cô không tin tưởng vào ông lắm, nhưng ông ngày càng lơ là gia đình, các thói quen của ông tệ hại hơn, thái độ thô bạo hơn cô nghĩ.

Ông không thiếu khả năng nhưng không ham học hỏi, không có thông tin gì ngoài nghề nghiệp, ông chỉ đọc báo và danh sách các sĩ quan hải quân, ông chỉ nói đến xưởng đóng tàu, cảng, Spithead và Motherbank; Ông chửi tục và say rượu, ông thô bỉ và phì nộn. Cô nhớ lại trước kia, chưa bao giờ ông có chút dịu dàng trong cư xử với cô. Tất cả chỉ là ấn tượng chung chung về sự thô lỗ to tiếng, còn hiện giờ ông chẳng buồn để ý đến cô, ngoài việc lấy cô ra làm đối tượng cho những câu đùa tục tĩu.

Nỗi thất vọng về mẹ còn lớn hơn; Vì cô đã mong đợi nhiều mà gần như chẳng thấy gì. Bao hy vọng hão huyền của cô sớm sụp đổ tan tành. Bà Price không độc ác, nhưng thay vì giành được sự yêu mến và tin cậy của bà và ngày càng thân thiết hơn, con gái bà không bao giờ gặp sự ân cần của bà hơn ngày đầu tiên cô tới. Bản tính dễ thỏa mãn, sự quyến luyến của bà Price không có nguồn cơn nào khác. Trái tim và thời gian của bà đã đầy ắp, bà chẳng còn thời gian rảnh rỗi và tình thương mến dành cho Fanny. Các con gái chẳng là gì lắm với bà. Bà yêu quý các con trai, nhất là William, nhưng Betsey là đứa con gái bà quan tâm nhiều nhất. Bà nuông chiều nó vô nguyên tắc nhất hạng. William là niềm kiêu hãnh của bà, Betsey là con cưng của bà; Còn John, Richard, Sam, Tom và Charles chiếm trọn mọi sự quan tâm của tình mẹ trong bà, là những lo âu và nguồn an ủi của bà. Trái tim bà san sẻ như thế đấy, thời gian của bà chủ yếu dành cho ngôi nhà và những người hầu. Ngày tháng của bà trôi qua theo kiểu lăng xăng trì độn, lúc nào cũng bận bịu mà chẳng tiến triển gì, luôn chậm trễ và than vãn, không hề sửa đổi phương pháp, muốn là người chi tiêu tiết kiệm mà không hề biết trù tính hoặc cân đối; bất mãn với người hầu nhưng thiếu hẳn sự khéo léo buộc họ khá hơn, hoặc giúp đỡ, hoặc khiển trách hay cho phép, bà không hề có khả năng giành được sự kính trọng của họ.

So với hai người chị, bà Price có nhiều điểm tương đồng với phu nhân Bertram hơn bà Norris. Bà là người quản lý do hoàn cảnh bắt buộc, thiếu hẳn mọi khuynh hướng và sự linh lợi của bà Norris. Bà vốn dễ tính một cách tự nhiên và biếng nhác, giống hệt phu nhân Bertram; Một hoàn cảnh giàu có và vô công rồi nghề tương tự sẽ hợp với khả năng của bà hơn là phải cố gắng và hy sinh mà cuộc hôn nhân hấp tấp đã đẩy bà vào. Bà có thể là người phụ nữ có vai vế lịch lãm như phu nhân Bertram, nhưng bà Norris sẽ là một người mẹ đáng kính hơn cho chín đứa con với khoản thu nhập ít ỏi.

Fanny có thể cảm nhận nhiều trong toàn bộ sự việc. Cô ngại dùng ngôn từ, nhưng cô phải và đã cảm thấy mẹ cô là người mẹ thiên vị, khờ dại, lãng phí, chậm chạp và lôi thôi lếch thếch, không thể dạy dỗ và kiềm chế đàn con, ngôi nhà của bà là một quang cảnh quản lý tồi, thiếu tiện nghi từ đầu chí cuối, bà không tài năng, không biết chuyện trò, không yêu quý chính bản thân mình, không muốn hiểu con gái hơn, không khao khát tình bạn của cô, cũng chẳng muốn bầu bạn với cô để có thể giảm nhẹ những cảm nhận ấy của cô.

Fanny nóng lòng muốn làm người có ích và không tỏ ra cao ngạo với gia đình vì nền giáo dục xa lạ của mình, hoặc trong mọi thứ bất ổn và không thích thú, cô cố gắng góp phần cho nó thoải mái, vì vậy cô bắt tay ngay vào làm mọi việc cho Sam, làm việc sớm tối, kiên trì và nhanh gọn, làm rất nhiều đến mức lúc xuống tàu, cậu ta đã có sẵn hơn nửa tá bộ đồ vải lanh. Cô vui sướng cảm thấy mình có ích và không thể tưởng tượng mọi người sẽ xoay sở ra sao nếu không có cô.

Sam vốn là người hay to tiếng và độc đoán, cô khá tiếc khi nó ra đi, vì nó là người lanh lợi và sáng dạ, cô mừng vì nó được thuê chạy việc vặt ở thành phố; Mặc dù gạt bỏ sự phản kháng của Susan, nó bắt đầu bị tác động vì sự chăm sóc và những lời khuyên nhủ nhẹ nhàng của Fanny. Cô thấy nó là đứa em trai tốt nhất, song cũng ra đi rồi. Tom và Charles ít ra còn nhiều năm nữa, chúng còn xa mới đến lứa tuổi của tình cảm và lý trí, mới có thể gợi ý để chúng biết kết bạn cho có lợi và nỗ lực để thành người đỡ khó chịu. Cô sớm thất vọng vì ít có ấn tượng với các em gái, chúng rất khó dạy tuy cô đã tốn thời gian và công sức để thử. Chiều chiều khi đi học về là chúng chơi đùa huyên náo, ầm ĩ khắp nhà, và cô sớm mong mỏi được nghỉ cố định nửa ngày thứ Bảy.

Betsey cũng là một đứa trẻ hư, được dạy coi bảng chữ cái là kẻ thù kinh khủng nhất, và được bỏ mặc tùy ý với những người hầu, rồi được khuyến khích mách tội của họ, nó gần như không còn khả năng yêu thương và giúp đỡ. Cô có nhiều nghi vấn về tính nết của Susan. Nó liên tục bất đồng với mẹ, cãi cọ bừa bãi với Tom và Charles, dỗi với Betsey, tất cả khiến Fanny kiệt sức, mặc dù phải công nhận rằng chúng không gây sự, cô vẫn ngại tình trạng này sẽ đẩy chúng xa dần sự tử tế và bản thân cô cũng không được yên.

Một gia đình như thế có lẽ sẽ gạt Mansfield ra khỏi đầu cô và dạy cô nghĩ đến ông anh họ Edmund với những tình cảm có mức độ. Trái lại, cô chẳng nghĩ đến gì ngoài Mansfield, đến những người yêu quý ở đó, những cách xử sự phải phép. Giờ đây cô đang ở một nơi hoàn toàn trái ngược với nó. Sự thanh lịch, đúng mực, quy củ, hài hòa và có lẽ, trên hết thảy là sự yên bình và lặng lẽ ở Mansfield khiến cô nhớ nó từng giờ trong ngày, vì mọi thứ ngược hẳn với ở đây.

Sống trong tiếng ồn ào triền miên có hại cho người có thân hình mảnh khảnh và tính tình dễ sợ hãi như Fanny, đến mức không một sự tao nhã hoặc hài hòa nào thêm vào có thể cứu vãn nổi. Đây là điều khổ sở nhất. Ở Mansfield không hề có tiếng cãi cọ, không ai cao giọng, không có kiểu ăn nói lấc cấc, không nghe thấy tiếng bước chân thô bạo; mọi sự trôi đi đều đặn, quy củ, vui vẻ; Ai cũng có ý nghĩa riêng của mình, tình cảm của mọi người được hỏi han. Nếu bị coi là thiếu dịu dàng, sẽ bù lại bằng lương tri và lịch sự. Với những chuyện bực bội nho nhỏ, thường là do bà Norris gây ra, thì cũng ngắn và vặt vãnh, so với sự huyên náo không ngừng tại nơi ở hiện nay của cô thì chỉ như giọt nước so với đại dương. Ở đây, ai cũng ồn ào, ai cũng nói to (có lẽ trừ mẹ cô, rất giống với lối nói đơn điệu nhẹ nhàng của phu nhân Bertram, chỉ mòn mỏi khi cáu kỉnh). Muốn bất cứ thứ gì là hét toáng lên và những người hầu cũng hét trả từ trong bếp. Các cánh cửa sập ầm ầm không ngừng, cầu thang không bao giờ yên, chẳng việc gì làm mà không lách cách, loảng xoảng, không ai ngồi yên và chẳng ai có thể hạ lệnh chú ý khi người khác nói.

Trước khi hết tuần, trong lúc suy nghĩ về hai ngôi nhà, Fanny thèm được dùng lời đánh giá nổi tiếng của tiến sĩ Johnson[31] về hôn nhân và cuộc sống độc thân, để nói rằng, dù trang viên Mansrield có thể có một số đau khổ, nhưng ở Portsmouth cũng chẳng vui sướng gì.

Chương 40

Fanny đủ có lý khi lúc này không ngờ nghe tin tức từ cô Crawford nhanh đến thế, vì họ đã bắt đầu trao đổi thư từ. Bức thư tiếp theo của Mary Crawford tới sau khi nghỉ một hồi dài hơn thư cuối, nhưng cô đã không đúng khi cho rằng cách quãng như thế khiến cô thấy nhẹ nhõm. Đây là một vòng quay kỳ lạ của tâm trí! Fanny thực sự vui mừng nhận thư lúc nó tới. Trong cảnh sống hiện tại của cô, không có sự giao du tử tế, xa cách mọi thứ cô đã quen quan tâm, bức thư của một người từng ở nơi cô sống, viết rất trìu mến và tao nhã ở mức độ nhất định rất được hoan nghênh. Lời năn nỉ tăng thêm sự gắn bó, là cớ để tạ sự không viết cho cô sớm hơn, “và bây giờ tôi đã bắt đầu”, - cô ta viết tiếp, - “thư tôi chẳng bõ cho cô đọc, vì cuối thư không có những lời yêu thương nho nhỏ, không có ba hoặc bốn dòng say đắm của H.C., con người tận tuy nhất đời, vì Henry đang ở Norfolk, công việc khiến anh ấy phải đến Everingham từ mươi ngày trước, hoặc có khi anh ấy giả vờ như thế để được ra đi cùng lúc với cô. Mà này, sự vắng mặt của anh ấy có khi lại hay cho cô em gái lười viết thư, vì sẽ không có những lời như: “Này Mary, bao giờ em viết thư cho Fanny? Giờ không phải lúc em viết cho Fanny sao?” để nhắc nhở tôi. Rốt cuộc, sau nhiều cố gắng khác nhau, tại một cuộc họp mặt, tôi đã gặp các chị họ của cô, “Julia và chị Rushworth thân mến”, hôm qua họ nhận ra tôi, và chúng tôi mừng rỡ gặp lại nhau. Chúng tôi có vẻ rất mừng khi gặp nhau, còn tôi thực sự nghĩ là chỉ in ít thôi. Chúng tôi có rất nhiều chuyện để nói. Tôi có nên kể với cô trông chị Rushworth ra sao khi nhắc đến tên cô không? Tôi không quen nghĩ chị ấy thiếu bình tĩnh, nhưng hôm qua thì hoàn toàn không đủ bình tĩnh như đòi hỏi. Nói chung, khí sắc của Julia tươi tỉnh hơn trong hai người, chí ít cũng theo lời cô từng nói. Từ lúc tôi nói đến “Fanny”, sắc mặt chị ấy không hồi lại và nói đến cô như một người chị nên làm. Nhưng ngày để chị Rushworth phô diễn nhan sắc sắp đến; chúng tôi đã nhận được thiếp mời dự bữa tiệc đầu tiên của chị ấy vào ngày hai mươi tám. Hôm đó chắc chị ấy sẽ đẹp lộng lẫy, vì chị ấy sẽ khai trương một trong những tòa nhà đẹp nhất trên phố Wimpole. Tôi đã ở đấy hai năm trước, khi tòa nhà còn là của phu nhân Lascelles, và tôi thích tòa nhà đó gần như hơn mọi nhà khác ở London, và nói theo kiểu bình dân thì chị ấy đã vớ được một món hời. Henry không thể có khả năng lo cho chị ấy một ngôi nhà như thế. Tôi hy vọng chị ấy nhớ điều đó, và thoả nguyện với vai trò hoàng hậu trong cung điện, mặc dù nhà vua ở hậu cảnh là hay nhất, và tôi cũng chẳng khoái gì trêu chọc chị ta, nên tôi sẽ không bao giờ ép chị ta nghe thấy tên Fanny. Rồi chị ta sẽ dần dần bình tĩnh lại. Theo những gì tôi nghe và nhìn thấy, nam tước Wildenhaim vẫn chú ý đến Julia, nhưng tôi không biết cậu ta có được khích lệ thật lòng không đây. Cô ta nên làm tốt hơn. Một danh giá đáng thương không nơi bấu víu, và tôi không thể hình dung trường hợp này có gì thú vị, vì lấy đi những lời huênh hoang rỗng tuếch của cậu ta, thì nam tước chẳng là cái thá gì. Một nguyên âm tạo nên sự khác biệt thật lớn - nếu số tiền thuê mướn của cậu ta ngang với những lời huênh hoang của cậu ta[32]! Còn ông anh họ Edmund của cô hành động thật chậm chạp, có lẽ vì bị các công việc của giáo xứ cầm chân. Nhỡ đâu có một bà già nào đó ở Thomton Lacey đã cải đạo. Bất đắc dĩ, tôi phải coi mình bị một chàng trai bỏ rơi. Tạm biệt nhé, Fanny dịu dàng thân mến của tôi ơi, bức thư này từ London dài quá mất rồi. Hãy trả lời tôi vài dòng để vui mắt Henry khi anh ấy trở về, và kể cho tôi nghe về những anh chàng thuyền trưởng táo bạo mà cô coi thường, vì lợi ích của anh ấy nhé”.

Thật là một món ăn bổ dưỡng cho cảnh trầm tư mặc tưởng trong bức thư này, và chủ yếu là những suy ngẫm chẳng vui gì; nó kết nối cô với người vắng mặt bằng mọi thứ bứt rứt khó chịu, kể cho cô nghe những sự việc và những con người mà chưa bao giờ cô thấy muốn biết nhiều như lúc này, và chắc là cô sẽ rất vui nếu tuần nào cũng nhận được một bức thư. Trao đổi thư từ với bác gái Bertram là mối quan tâm duy nhất được cô rất thích thú.

Vì bất cứ sự giao thiệp nào ở Portsmouth cũng không thể cải thiện cho những khiếm khuyết ở nhà, chẳng có người quen biết nào của cha hoặc mẹ cô có thể làm cô hài lòng dù nhỏ nhất, cô chẳng thấy ai có thiện chí để cô có thể khắc phục được sự bẽn lẽn và dè dặt của mình. Cô thấy tất thảy đàn ông đều thô bạo, đàn bà lại sỗ sàng, mọi người đều thiếu giáo dục, cô chỉ hài lòng đôi chút khi được giới thiệu với người quen mới hoặc cũ. Ban đầu, các cô gái có vẻ nể trọng cô vì tưởng cô xuất thân ở gia đình tòng nam tước, rồi chẳng mấy chốc họ mếch lòng vì thứ họ coi là “điệu bộ” vì cô không chơi được dương cầm, cũng chẳng mặc áo choàng lông, và quan sát kỹ hơn, họ thấy chẳng có gì quyền quý.

Niềm an ủi vững chắc đầu tiên mà Fanny nhận được từ những chuyện khó chịu trong nhà, thứ đầu tiên mà theo đánh giá của cô có thể chấp nhận hoàn toàn, có thể đem lại một lời hứa hẹn lâu bền, là cô đã hiểu Susan hơn và hy vọng điều đó sẽ có ích cho cô. Susan luôn đối xử vui vẻ với Fanny, nhưng tính cách kiên quyết của nó khiến cô kinh ngạc và hoảng sợ, và ít nhất mất nửa tháng trời, Fanny mới hiểu một thiên hướng hoàn toàn khác với cô. Susan nhìn thấy nhiều thứ sai trái trong nhà, và muốn uốn nắn chúng. Nó là một cô gái mười bốn tuổi, hành động theo một lý trí không được giúp đỡ, lang thang tìm phương pháp sửa đổi mà chưa hoàn thiện; còn Fanny chẳng mấy chốc đã sẵn lòng thán phục sự hiểu biết tự nhiên của một đầu óc sớm nổi bật, hơn là khiển trách nghiêm khắc những lỗi lầm mà cách chỉ đạo như thế dẫn đến. Susan chỉ hành động theo lòng chân thật tương tự và theo đuổi một phương pháp tương tự mà nó tự nhận thức và đánh giá, nhưng tính tình mềm dẻo và ít sốt sắng hơn của cô chùn bước trước sự quả quyết. Susan cố gắng để trở nên có ích, ở nơi mà cô chỉ có thể bỏ đi và bật khóc, thì Susan lại có ích vì nó hiểu được sự việc; những sự việc vốn tồi tệ và sẽ càng tệ hơn nếu vì một người xen ngang như thế, nên cả mẹ nó và Betsey đều phải kiềm chế, đỡ buông thả quá đáng và nói năng thô tục.

Trong mọi cuộc tranh cãi với mẹ, Susan đều có lợi thế về lý lẽ, và sự ngọt nhạt của mẹ nó chưa bao giờ làm nó mềm lòng. Sự yêu thương mù quáng luôn nảy sinh ra bao điều sai trái quanh nó, cô không bao giờ biết đến. Không hề biết ơn vì tình cảm yêu mến quá khứ hoặc hiện tại, khiến nó chịu đựng những thái độ quá quắt của người khác tốt hơn.

Mọi sự này dần dần trở nên rõ ràng, và dần dà trước mặt chị nó, Susan như một đối tượng vừa đáng thương vừa đáng trân trọng. Tuy vậy, Fanny không thể không thấy thái độ của Susan là sai, nhiều khi rất sai, nó thường chọn lựa sai phương pháp và không đúng lúc, vẻ mặt và lời ăn tiếng nói của nó thường không thể chịu nổi, nhưng Fanny bắt đầu hy vọng có thể sửa được. Cô thấy Susan kính trọng cô và mong ước được cô nhận xét tốt. Một điều mới mẻ giống như một nghi lễ uy quyền đối với Fanny, mới vì tự hình dung mình có khả năng dìu dắt hoặc cho người khác biết, cô quyết định cho Susan những lời gợi ý tình cờ và cố gắng rèn những lợi thế của nó trong các ý kiến đúng đắn hơn, vừa có ích cho mọi người, vừa là cách khôn ngoan nhất cho nó, vốn là những phẩm chất đã ổn định trong con người Fanny nhờ được dạy dỗ cẩn thận hơn.

Ảnh hưởng của cô, hay ít nhất là lương tri và sử dụng lương tri của cô xuất phát từ một hành động tử tế với Susan, sau nhiều ngập ngừng tế nhị, cuối cùng cô đã đạt được. Nó chợt đến với cô rất sớm, vì một khoản tiền nhỏ biết đâu có thể phục hồi sự yên bình mãi mãi vì một chủ đề đau đớn là con dao bằng bạc, lúc này được nêu ra và tiếp tục. Tất cả của cải Fanny được sở hữu là mười bảng, bác trai đã cho cô khi chia tay, khiến cô có thể hào phóng như ý muốn. Nhưng cô hoàn toàn không quen ban ơn, trừ với những người rất nghèo, lại không thạo việc loại bỏ những thứ tệ hại, hoặc giành chỗ cho sự ân cần của mình, thêm nỗi e ngại đề cao mình như một tiểu thư trong nhà, nên phải một thời gian cô mới dám trao tặng món quà đó cho thích hợp. Tuy vậy, rốt cuộc rồi cũng xong. Con dao bằng bạc được mua cho Betsey, nó nhận rất sung sướng, sự mới mẻ của con dao khiến nó có mọi lợi thế mà những đứa khác ao ước. Susan được hoàn toàn sử dụng con dao bạc cũ làm của riêng, Betsey tuyên bố hùng hồn rằng bây giờ nó đã có con dao đẹp hơn nhiều, nó sẽ không bao giờ muốn có con dao kia nữa; Không bị mẹ mắng hình như là truyền tải sự hài lòng của mẹ mà Fanny đã sợ là không thể được. Hành động được trả lời đầy đủ: những cuộc cãi cọ trong nhà dứt hẳn, Susan cởi mở nỗi lòng với cô và đem lại cho cô một thứ hơn cả tình yêu và sự thú vị. Susan tỏ ra tinh tế, nó hài lòng vì được sở hữu thứ đã tranh chấp ít nhất hai năm trời, nó sợ chị nó chống lại nó, sợ bị khiển trách, nay việc chị nó mua thứ cần thiết đã làm cả ngôi nhà yên tĩnh.

Tính nó vốn cởi mở. Nó hiểu nỗi sợ của mình, tự trách mắng bản thân vì hăng hái giành giật đến thế, và từ lúc Fanny hiểu giá trị của tâm tính nó và hiểu đầy đủ rằng nó luôn tìm kiếm những ý kiến hay ho của chị nó và coi trọng sự đánh giá của chị, nó bắt đầu cảm thấy hạnh phúc của tình yêu thương và ấp ủ hy vọng được chị nó giúp ích cho một đầu óc đang cần và xứng đáng được giúp đỡ. Fanny khuyên nhủ, lời khuyên quá hợp lý không thể cãi lại, nhẹ nhàng và ý tứ đến mức một tính tình không hoàn thiện cũng không cáu kỉnh nổi; cô vui vẻ quan sát hiệu quả tốt đẹp tuy chưa thường xuyên, còn hơn là chẳng mong đợi gì bởi một người nhìn thấy mọi bổn phận và động cơ cá nhân trong lúc phục tùng và chịu đựng, cũng nhìn thấy sự sâu sắc đáng mến của tình cảm, tất cả những thứ đó ắt phải hàng giờ mài xát lên một cô gái như Susan. Chẳng mấy chốc, sự băn khoăn lớn nhất của cô không phải Susan là đứa vô lễ và nôn nóng chống lại cô, mà càng hiểu nó kỹ hơn, càng thấy nó có nhiều quan niệm tốt đẹp của riêng nó. Bị nuôi dạy giữa bao sự lơ đễnh và sai lầm, nó phải tự hình thành những quan điểm đúng đắn, lại không có một người anh họ như Edmund hướng dẫn những suy nghĩ và cố định những nguyên tắc cho nó.

Thế là sự thân mật giữa hai chị em như một thuận lợi cần thiết cho từng người. Ngồi cùng nhau trên gác, họ tránh được những om sòm, náo loạn của ngôi nhà. Fanny yên lặng, và Susan học cách không nghĩ đến những điều bất hạnh để tận hưởng sự yên bình. Hai chị em ngồi, không lò sưởi, nhưng họ đã quen với sự thiếu thốn đó, kể cả với Fanny, và cô đỡ khổ sở hơn vì khiến cô nhớ tới căn phòng đằng Đông. Đây là điểm giống nhau duy nhất. Hai nơi ở chẳng có gì giống về không gian, ánh sáng, đồ đạc và viễn cảnh, và cô thường thốt ra một tiếng thở dài vì nhớ tới những cuốn sách, những cái hộp của cô và nhiều thứ tiện nghi ở đó. Dần dần, các cô gái ở gần hết buổi sáng trên gác, ban đầu chỉ làm việc và nói chuyện, nhưng sau vài ngày, nhớ những cuốn sách đầy uy lực và kích thích đến mức Fanny thấy không thể không cố tìm lại. Trong nhà cha cô chẳng có cuốn sách nào, nhưng giàu sang là thứ xa xỉ và liều lĩnh, vì thế cô tìm cách mượn ở thư viện. Cô ghi phiếu mượn, và sửng sốt vì mọi thứ trong mục đăng ký cá nhân, sửng sốt vì việc cô làm, là người thuê và người chọn sách! Cô mở mang cho bất cứ người nào có cơ hội thấy sự lựa chọn của cô! Nhưng là thế đấy. Susan chẳng đọc gì, còn Fanny thèm được chia sẻ với nó niềm vui đầu tiên và truyền cho nó sở thích tìm một tiểu sử và thơ mà cô ưa thích.

Ngoài ra, cô hy vọng bận bịu sẽ chôn vùi những hồi nhớ về Mansfield choán quá nhiều tâm trí cô, nếu cô chỉ làm công việc chân tay; Nhất là thời gian này, hy vọng đó có thể khiến suy nghĩ của cô sao nhãng khỏi việc theo đuổi Edmund đến London, theo bức thư gần đây nhất của bác gái, cô biết cậu đã ra đi. Cô không nghi ngờ gì chuyện xảy ra sau đó. Sự khai báo đầy hứa hẹn cứ lơ lửng trên đầu cô. Tiếng gõ cửa của ông đưa thư bên nhà hàng xóm bắt đầu mang đến những nỗi sợ hãi hàng ngày, nếu đọc sách có thể xua đuổi ý nghĩ ấy ra khỏi tâm trí dù chỉ nửa giờ thôi, cũng đáng lắm rồi.

Chương 41

Một tuần đã trôi qua, kể từ lúc Edmund có lẽ đã ở thành phố, mà Fanny vẫn chưa hay biết tin tức gì về cậu. Có thể rút ra ba kết luận khác nhau về sự im lặng đó, tâm trí cô dao động, mỗi cái giữ ưu thế ở nhiều lúc. Có lẽ việc chuyến đi của cậu lại hoãn, hoặc cậu chưa kiếm được cơ hội gặp riêng cô Crawford, hoặc, cậu quá vui đến mức không buồn viết thư!

Hồi này, Fanny đã rời Mansfield được gần bốn tuần lễ, - một thời điểm mà cô không bao giờ quên nghĩ đến và tính đếm từng ngày -, một buổi sáng, lúc cô và Susan chuẩn bị lên gác như thường lệ, họ dừng lại vì tiếng gõ cửa của một vị khách, người mà họ cảm thấy không thể tránh được, từ sự nhanh nhẹn của Rebeca ra cửa, cô ta luôn khoái việc này hơn bất cứ ai.

Có tiếng nói của đàn ông; giọng nói khiến Fanny tái nhợt lúc cậu Crawford bước vào phòng.

Những người nhạy cảm như cô luôn hành động khi thực sự cần; Cô có thể nói tên cậu ta với mẹ, và giới thiệu là “bạn của William”, dù lúc đó cô tưởng mình không thể thốt ra một âm nào. Ý thức được cậu chỉ là một người bạn của William đã nâng đỡ cô phần nào. Tuy nhiên, khi đã xong việc giới thiệu và mọi người đã yên vị, những nỗi kinh hoàng mà chuyến thăm này có thể đưa đến khiến cô ngỡ mình sắp ngất.

Trong lúc Fanny cố giữ tỉnh táo, vị khách của họ ban đầu tiến tới chỗ cô với vẻ mặt tươi tỉnh thường lệ, song đã khôn ngoan và cẩn trọng nhìn lảng đi để cô có thời gian hồi phục, trong lúc cậu ta hoàn toàn tận tụy với mẹ cô, hầu chuyện bà, tỏ ra rất lịch thiệp và đúng mực, đồng thời khá thân tình -hoặc ít ra là quan tâm - khiến thái độ của cậu ta thật hoàn hảo. Bà Price cũng thể hiện cách cư xử tốt nhất. Bà vui vì con trai có một người bạn như thế, và chỉnh đốn vì muốn tỏ ra lợi thế trước mặt cậu ta, bà tràn trề biết ơn, chân thật, sự cảm kích của người mẹ khiến không thể không hài lòng. Bà rất tiếc vì ông Price đã ra ngoài. Fanny vừa tỉnh lại đủ để cảm thấy cò không tiếc tí nào, với cô thêm một người khe khắt là thêm một nguồn cơn bực bội cho ngôi nhà cậu tìm ra cô. Cô tự nguyền rủa mình yếu đuối, nhưng không thể gạt nó đi. Cô xấu hổ, và càng ngượng hơn vì cha hơn những người khác.

Họ nói chuyện về William, một chủ đề mà bà Price không bao giờ chán; và cậu Crawford lại nhiệt tình khen ngợi đúng như lòng bà mong muốn. Bà cảm thấy chưa bao giờ gặp một người đàn ông dễ thương như thế trong đời; bà ngỡ ngàng thấy cậu ta thú vị và dễ chịu đến thế, cậu ta xuống Portsmouth không để thăm giám đốc cảng, cũng không thăm Cao uỷ, càng không có ý định ra thăm đảo, cũng không đến thăm xưởng đóng tàu. Chẳng có việc gì trong mọi việc bà quen cho là quan trọng, hoặc công việc của người giàu có đưa cậu tới Portsmouth. Cậu đến đây khuya hôm qua, và sẽ ở lại một hoặc hai ngày tại Crown. Lúc đến, cậu đã tình cờ gặp một sĩ quan hải quân hoặc hai trong số những người quen của cậu, nhưng đấy không phải mục đích khiến cậu tới đây.

Lúc cậu thông báo xong mọi tin tức, không có gì vô lý để Fanny xem xét và khẳng định; cô đã có thể chịu được cái nhìn của cậu, và nghe nói cậu đã gặp em gái độ nửa giờ, vào tối hôm trước khi cậu rời London, rằng cô ta gửi lời thăm cô âu yếm và ân cần nhất, nhưng không có thời gian viết thư, cậu thấy thật may mắn gặp được Mary dù chỉ nửa giờ, vì cậu chỉ ở London vẻn vẹn hai mươi tư tiếng sau khi rời Norfolk, rồi lại lên đường; Anh họ Edmund của cô đang ở London, theo cậu hiểu thì Edmund đã ở đó được vài ngày, tuy Crawford không gặp nhưng biết tin cậu khoẻ, từ khi rời Mansfield mọi sự đều tốt đẹp và hôm qua, cậu đã ăn tối vói nhà Fraser.

Fanny bình tĩnh lắng nghe, ngay cả tình huống được nhắc tới cuối cùng, biết chắc chắn hình như làm tâm trí mệt mỏi của cô nhẹ hẳn, và những lời “lần này thì mọi sự đã ổn định” qua đi mà không hề có một bằng chứng xúc động hơn một thoáng ửng hồng mờ nhạt.

Sau khi trò chuyện chút ít về Mansfield, chủ đề mà rõ ràng là cô quan tâm nhất, Crawford bắt đầu bóng gió đến một cuộc đi dạo buổi sớm:

- Sáng nay tròi đẹp quá, vào mùa này trong năm một buổi sáng đẹp trời thường dễ thay đổi, vì thế khôn ngoan nhất cho mọi người là đừng trì hoãn rèn luyện, - rồi thấy những lời gợi ý ấy chẳng đi đến đâu, cậu ta tiếp tục hăng hái khuyên bà Price và các con gái đi dạo, kẻo lỡ thời gian. Lúc này thì họ hiểu. Bà Price có vẻ như không ra khỏi cửa trừ ngày Chủ nhật; Bà thừa nhận rằng với một gia đình đông đúc như thế, hiếm hoi lắm bà mới tìm ra thời gian đi dạo.

-Vậy bây giờ sao bà không thuyết phục các cô con gái tận dụng thời tiết như thế này, và cho phép tôi có vinh dự đi cùng?

Bà Price rất cảm kích và vui lòng ưng thuận:

- Các con gái tôi bị giam hãm nhiều quá, chúng ít khi ra ngoài, Portsmouth vốn là nơi buồn tẻ, và tôi biết là mỗi khi có việc vặt trong thành phố, chúng rất mừng được đi.

Rốt cuộc, Fanny choáng váng, thực sự choáng váng, lúng túng và khổ sở, thấy trong vòng mươi phút sau cô đã cùng Susan đi ra phố High với cậu Crawford.

Chẳng mấy chốc, nỗi khổ dồn lên nỗi khổ, ngượng ngùng chồng chất ngượng ngùng vì vừa ra đến phố High, họ đã gặp cha, diện mạo chẳng khá hơn vì đang là ngày thứ Bảy. Ông dừng lại; và nom ông không lịch sự chút nào; Fanny buộc phải giới thiệu ông với cậu Crawford. Cô không hề hồ nghi cung cách của cha khiến cậu Crawford sửng sốt. Chắc hẳn cậu ta phải vừa ngượng vừa ghê tởm. Hẳn cậu ta sẽ sớm từ bỏ cô và thôi ngay ý nghĩ muốn kết đôi, dù là nhỏ nhất. Mặc dù cô rất muốn thoát khỏi sự theo đuổi của cậu ta, nhưng sự thoát khỏi này tệ hại chẳng khác gì một sự than phiền, và tôi tin rằng chẳng một cô gái nào ở Vương quốc Anh thà chịu nỗi bất hạnh không được một chàng trai dễ thương, khéo léo săn đón còn hơn bị chàng ta xa lánh vì sự thô lỗ của những người thân cận nhất của mình.

Chắc hẳn cậu Crawford không thể coi ông bố vợ tương lai là một người mẫu trong trang phục, nhưng (ngay lập tức, Fanny nhận ra và nhẹ cả người) cha cô là một người khác hẳn lúc ở nhà với gia đình, một ông Price khác trong thái độ với người lạ đáng kính này. Lúc này, cung cách của ông tuy không trau chuốt nhưng khá vừa phải: dễ chịu, thân mật, rất đàn ông; ông thể hiện như một người cha gắn bó và một người biết điều, giọng nói oang oang của ông rất hợp với ngoài trời, và không hề nghe thấy một tiếng nguyền rủa. Lời thăm hỏi theo bản năng của ông quả là hợp với cung cách lịch sự của cậu Crawford, kết quả là Fanny cảm thấy vô cùng nhẹ nhõm.

Kết thúc những phép tắc xã giao của hai người, ông Price gợi ý dẫn cậu Crawford vào xưởng đóng tàu, nơi cậu Crawford sốt sắng nhận lời như một ân huệ, như một dự định, tuy cậu đã thấy xưởng đóng tàu nhiều lần và mong được ở bên Fanny lâu hơn, nên rất sung sướng lợi dụng luôn cơ hội đó, nếu cô Price không ngại mệt, hoặc tất cả bọn họ không ngại gì, thì tất cả nên cùng đến xưởng đóng tàu. Nhưng vì cậu Crawford, ông Price thẳng tiến về hướng đó, mà không mảy may chú ý đến mục đích của các con gái ông ở phố High. Tuy vậy, ông cũng biết nên cho phép các cô đến thăm các cửa hàng, họ ra ngoài chỉ với mục đích đó, và không thể trì hoãn lâu hơn, vì Fanny có thể khó chống đỡ nổi sự nôn nóng háo hức hoặc phải chờ đợi các quý ông lúc họ đứng bên cửa, bắt đầu bàn tán về những điều lệ mới nhất của hải quân hoặc số tàu ba boong hiện giờ đã đậu sẵn, được trang bị sẵn sàng làm nhiệm vụ.

Họ sẽ đến xưởng đóng tàu cùng lúc, theo ý kiến của cậu Crawford, cuộc đi dạo sẽ tiến hành theo kiểu khác thường, ông Price đã cho phép điều chỉnh toàn bộ, vì ông thấy hai cô gái sẽ theo sau và đuổi kịp họ, hoặc nếu không, họ có thể cùng bước gấp. Chốc chốc, ông lại giới thiệu một số những cải tiến tuy chưa đến mức độ như ông mong muốn, ông hoàn toàn không tách khỏi họ, và ở mỗi ngã tư hơi chỗ đông người, ông Price lại kêu to:

- Đi các con, Fan đi đi, Sue cẩn thận đấy, nhìn cho tinh nhé, - ông ban cho họ sự chăm sóc đặc biệt.

Lúc đã ở trong xưởng đóng tàu, cậu bắt đầu tìm ra một vài cuộc trao đổi vui vẻ với Fanny, vì chẳng mấy chốc một người em của ông Price đang lang thang đến nhập bọn, ông ta tới để khảo sát sự việc hàng ngày tiến triển ra sao, và chứng tỏ là một người đồng hành xứng đáng. Sau một lúc hai viên chức dường như rất mãn nguyện đi cùng nhau và thảo luận các vấn đề như nhau và không bao giờ hết hứng thú, trong lúc đám thanh niên ngồi lên những tấm gỗ trong sân hoặc tìm được chỗ ngồi trên boong con tàu tồn kho, trong lúc họ đến xem. Fanny thấy thoải mái nhất vì cô rất muốn nghỉ. Crawford không muốn cô mệt thêm hoặc cậu sẵn lòng ngồi xuống, nhưng cậu chỉ mong em gái cô biến đi cho rảnh. Một cô gái tinh mắt thính tai vào lứa tuổi Susan là người thứ ba tệ hại nhất trên đời, - hoàn toàn khác với phu nhân Bertram -, và không thể thổ lộ những ý kiến chủ yếu trước mặt nó. Ắt hẳn cậu hài lòng vì vẻ ngoài nói chung dễ thương, và cho phép Susan cùng chung phần giải trí, thỉnh thoảng là một cái nhìn say đắm hoặc lời bóng gió cho Fanny hiểu. Hầu như cậu chỉ nói đến Norfolk, nơi cậu vừa ở một thời gian, và mọi thứ có ý nghĩa trong kế hoạch hiện tại của cậu. Một người đàn ông như thế, có thể không thuộc về nơi nào, không thuộc nhóm nào, không coi thứ gì là thích thú, tất thảy những chuyến đi và sự quen biết của cậu đều có mục đích, và Susan thích thú dõi theo một thứ rất mới với cô. Với Fanny, cô liên quan nhiều hơn với nhiều người cậu đang quan hệ. Cô đã tán thành lý do đặc biệt cho chuyến đi Norfolk của cậu vào thời gian bất thường này trong năm. Nó là công việc thực sự, liên quan tới việc gia hạn một hợp đồng cho thuê, trong đó phúc lợi của phần lớn và (cậu tin là) một gia đình siêng năng đang lâm nguy. Cậu nghi người đại diện của cậu đã hành động gian trá - có nghĩa là đã thành kiến với người xứng đáng - và cậu quyết định phải đi, điều tra thấu đáo vụ này. Cậu đã ra đi, và làm xong mọi việc còn tốt hơn dự đoán, hữu ích hơn kế hoạch ban đầu, hiện giờ cậu có thể ăn mừng và cảm thấy rằng, trong khi làm việc, cậu có nhiều hồi ức dễ chịu, an tâm trong lòng. Cậu đã tự giới thiệu với một số người thuê nhà mà trước kia chưa hề gặp, cậu đã làm quen với những căn nhà tranh cho đến nay vẫn không biết là của ai, dù ở ngay trên cơ ngơi của cậu. Việc này có mục đích nhằm vào Fanny. Thật dễ chịu khi nghe cậu nói năng phải phép như thế; ở chốn này, cậu hành động đúng như cần phải thế. Trở thành bạn của người nghèo và bị áp bức! Với cô, không gì cảm kích hơn và cô tặng cậu một cái nhìn tán thưởng khi mọi người kinh hoàng nghe cậu nói thêm một điều được nhấn mạnh thái quá rằng cậu hy vọng sớm có một trợ lý, một người bạn, người hướng dẫn trong mọi kế hoạch hữu dụng hoặc từ thiện cho Everingham, một người sẽ làm cho Everingham và mọi thứ quanh đó, một người yêu quý, thân thiết hơn tất thảy.

Fanny ngoảnh đi và mong mỏi cậu đừng nói những điều như thế. Cô sẵn sàng thừa nhận có thể cậu có những phẩm chất tốt hơn cô quen nghĩ. Cô bắt đầu cảm thấy rốt cuộc, té ra cậu cũng là người tốt; nhưng cậu đã, chưa từng và hoàn toàn không hợp với cô, và không nên nghĩ tới cô làm gì.

Cậu hiểu rằng nói về Everingham thế là đủ, và nói đến những thứ khác cũng không hại gì, và xoay ra Mansfield. Cậu không thể có lựa chọn tốt hơn, đấy là chủ đề gần như ngay lập tức đem lại sự chú ý và vẻ mặt của cô. Được nghe hoặc nói đến Mansfield là cái thú thực sự của cô. Giờ đây, bị tách khỏi mọi người biết nơi đó lâu đến thế, lúc cậu nhắc đến nó, cô cảm thấy hoàn toàn là giọng nói của một người bạn và dẫn đường cho những lời cảm thán trìu mến của cô, ca ngợi vẻ đẹp và những tiện nghi ở đó, cậu tỏ lòng tôn kính xứng đáng với các cư dân ở đó bằng bài tụng ca nồng nhiệt nhất khiến cô rất đỗi vừa lòng, khi nghe bác trai cô là người khôn ngoan và tử tế, bác gái cô là người dịu dàng nhất trong những người tính nết dịu dàng.

Cậu nói bản thân cậu rất quyến luyến Mansfield; cậu mong chờ với hy vọng sẽ dành nhiều, rất nhiều thời gian ở nơi đó, luôn luôn ở đó hoặc ở gần đó. Năm nay, cậu đã đặc biệt vun đắp một mùa hè và mùa thu rất hạnh phúc ở nơi đó, và cậu cảm thấy nên thế, cậu tin tưởng vào điều đó; một mùa hè và mùa thu vô cùng tuyệt diệu cho đến lúc cuối cùng. Đấy là nơi sôi nổi, đa dạng, thân hữu và có nhiều tình huống ưu việt không tả xiết.

- Mansfield, Sotherton, Thorton Lacey, - cậu tiếp tục, - một xã hội thượng lưu gồm những dòng họ đó! Có thể thêm vào Michaelmas là thứ tư, một cái nhà săn nhỏ trong vùng phụ cận ở bất cứ nơi nào đáng yêu, dành cho mọi bạn hữu ở Thornton Lacey, như có lần Edmund Bertram đã dí dỏm đề nghị, tôi hy vọng đoán trước được hai lý do phản đối kế hoạch này, hai lý do công bằng, xuất sắc và không thể cưỡng lại được.

Fanny im lặng ngờ vực, tuy lúc đó qua đi, cô lấy làm tiếc là đã không cố mà hiểu ý Crawford, và khuyến khích cậu ta nói thêm về em gái cậu và Edmund. Đây là chủ đề mà cô phải được nghe nói, và sự mềm yếu khiến cô tránh né việc đó là không thể tha thứ được.

Lúc ông Price và bạn ông đã thấy mọi thứ họ muốn, hoặc có thời gian để thấy, và họ sẵn sàng ra về. Trên đường về, Crawford cố xoay được một phút riêng tư để nói với Fanny rằng việc duy nhất của cậu ở Portsmouth là gặp cô, cậu xuống đây hai ngày chỉ vì cô và riêng cô mà thôi, vì cậu không thể chịu nổi sự xa cách lâu hơn được nữa. Cô thấy thương cậu, thương thực sự, và không đếm xỉa đến hai hoặc ba điều khác mà cô mong cậu không nói ra, cô tưởng cậu đã tốt hơn kể từ khi cô gặp cậu: Cậu nhẹ nhàng hơn, sốt sắng hơn và biết chú ý đến tình cảm của người khác hơn hồi ở Mansfield. Chưa bao giờ cô thấy cậu gần như dễ thương như thế; cậu đối xử với cha cô không hề sai sót, có vẻ ân cần đặc biệt và đúng mực trong thái độ quan tâm đến Susan. Rõ ràng là cậu có khá hơn. Fanny mong mỏi ngày mai chóng hết, ước gì cậu đến đây chỉ một ngày thôi, nhưng thật hết sức tồi tệ nếu cô mong thế, niềm vui được nói chuyện về Mansfield quá lớn!

Trước lúc chia tay, cô cảm ơn cậu vì một niềm vui khác, và thuộc loại không tầm thường chút nào. Cha cô đề nghị cậu ban cho họ một đặc ân mời cậu đến nhà họ ăn thịt cừu, và Fanny chưa kịp rùng mình kinh hoàng, cậu đã tuyên bố cậu mắc một cái hẹn từ trước. Cậu đã có hẹn ăn cơm cả ngày hôm nay và hôm sau, cậu đã gặp vài người quen ở Crown và không thể từ chối. Tuy vậy, cậu rất vinh dự được đến thăm họ lần nữa vào ngày mai...vv và vv. Thế là họ chia tay, Fanny thực sự vui mừng vì thoát được một thảm họa kinh hoàng!

Cậu mà đến ăn tối ở nhà họ và thấy mọi sự thiếu thốn, kém cỏi của họ thì thật khủng khiếp! Tài nấu ăn và dọn bàn của Rebecca, Betsey ăn uống không hề kiềm chế, vớ mọi thứ nó thích, cái tật mà chính Fanny vẫn chưa quen nổi để có thể ăn một bữa tươm tất. Cô chỉ hấp dẫn vì vẻ duyên dáng tự nhiên, còn cậu được nuôi dưỡng trong một môi trường xa hoa và sành ăn.

Chương 42

Ngày hôm sau, nhà Price vừa lên đường đến nhà thờ thì cậu Crawford lại xuất hiện. Cậu đến, không dừng lại và nhập bọn với họ, cậu đề nghị được đi cùng họ đến nhà thờ Garrison, đúng như cậu dự định, và tất cả cùng đi về hướng đó.

Lúc này cả nhà đã nhìn thấy mối lợi. Thiên nhiên ban cho họ vẻ đẹp không tả xiết, cứ mỗi Chủ nhật lại khoác cho họ lớp vỏ sạch sẽ nhất và quần áo đẹp đẽ nhất. Ngày Chủ nhật luôn đem lại sự thoải mái cho Fanny, và Chủ nhật này cô càng cảm thấy rõ hơn bao giờ. Người mẹ nghèo khổ của cô lúc này nom không còn vẻ quá ư không xứng là em gái của phu nhân Bertram như thường lệ, mà quá dễ coi. Cô thường đau lòng nghĩ đến sự trái ngược giữa họ, và cho rằng tạo hóa tạo nên sự khác biệt thì ít, hoàn cảnh mới tạo nên nhiều, mẹ cô cũng xinh đẹp như phu nhân Bertram, lại trẻ hơn vài tuổi, vậy mà diện mạo mệt mỏi và tàn phai hơn nhiều, chẳng có gì thanh thản, lôi thôi lếch thếch đến thế, tiều tụy đến thế. Nhưng ngày Chủ nhật, nom bà Price rất đáng khen và khá vui vẻ, bà đi ra ngoài với một gia đình đông con, cảm thấy thoát khỏi chút ít những lo toan hàng tuần, và chỉ bối rối nếu thấy mấy cậu con trai gặp nguy hiểm, hoặc Rebecca đi qua với một bông hoa cài trên mũ.

Trong nhà thờ, họ buộc phải tách ra, nhưng cậu Crawford cố để không bị tách khỏi nhóm nữ giới, và sau buổi lễ cậu vẫn tiếp tục đi cùng họ, làm một người trong cả đoàn gia đình đi lên thành lũy.

Suốt cả năm, cứ đến ngày Chủ nhật nào đẹp trời, bà Price lại đi dạo trên các thành lũy, bà thường đi ngay sau khóa lễ sáng và ở lại đến tận giờ ăn trưa. Đây là nơi công cộng của bà; bà gặp người quen ở đó, nghe một số tin tức, chuyện trò về thói xấu của những người hầu ở Portsmouth, lên dây cót tinh thần cho sáu ngày tiếp theo.

Lúc này họ đi về hướng đó, cậu Crawford vui nhất vì cho các tiểu thư nhà Price thuộc sự chăm sóc đặc quyền của cậu, trước khi họ có mong mỏi này khác tuy chưa nói ra và Fanny không thể tin nổi, cậu đã đi giữa hai chị em, mỗi tay khoác tay một cô, và cô không biết làm cách nào để ngăn chặn hoặc chấm dứt việc đó. Nó khiến cô khó chịu mất một lúc, nhưng vẫn cảm thấy nhiều thích thú trong một ngày và trong phong cảnh này.

Hôm đó trời đẹp lạ thường. Thực ra mới là tháng Ba, nhưng không khí ấm áp, gió nhẹ, mát mẻ, nắng rực rỡ, thỉnh thoảng mới có một gợn mây y hệt như tháng Tư. Dưới bầu trời ấy, mọi vật trông đẹp lộng lẫy, ấn tượng của các bóng đuổi theo nhau, trên những con tàu ở Spithead và các hòn đảo ngoài xa, với những màu sắc biến đổi không ngừng của biển cả với làn nước dâng cao, nhảy múa vui vẻ và vỗ vào các thành lũy bằng âm thanh rào rạt, Fanny thấy chúng kết hợp nên sự hấp dẫn vô bờ, khiến cô dần dần trở nên gần như bất cẩn. Hơn thế nữa, lúc không còn khoác tay cậu, cô sớm nhận ra cô cần nó biết bao, vì cô muốn có sức khỏe cho hai giờ tản bộ thong dong, rất cần thiết cho cả tuần trước kém hoạt động. Fanny bắt đầu cảm thấy ảnh hưởng của việc bị tước đoạt những bài tập thường xuyên, đều đặn của cô; Từ ngày đến Portsmouth, sức khỏe của cô sa sút nhiều, nhưng lúc này sớm hồi phục nhờ cậu Crawford và trời đẹp.

Cậu cũng cảm thấy vẻ đẹp của ban ngày và phong cảnh, như cô vậy. Họ thường dừng lại vì những cảm nghĩ và sở thích giống nhau, dựa vào tường vài phút, ngắm nhìn và thán phục, song nghĩ đến cậu ta không phải là Edmund, Fnny không thể cho phép cậu cởi mở về sự quyến rũ của thiên nhiên và có thể biểu lộ sự ngưỡng mộ của cậu. Thỉnh thoảng, cô có vài ảo tưởng dịu dàng mà đôi khi cậu có thể lợi dụng khi nhìn vào mặt cô mà không phát hiện ra, và kết quả của vẻ mặt này là tuy quyến rũ như mọi khi, song mặt cô lại ít tươi tắn hơn nên thế. Cô nói cô rất khoẻ, nhưng ngắm kỹ, cậu tin rằng nơi ở hiện tại của cô không thoải mái, bởi vậy, không có lợi cho cô, và cậu lo để cô trở lại Mansfield, nơi cô hạnh phúc và được gặp cô, chắc cậu sẽ thú vị hơn nhiều.

- Tôi nghĩ là cô đã ở đây một tháng rồi? - Cậu hỏi.

- Chưa. Chưa đến một tháng. Ngày mai mới là bốn tuần, kể từ khi tôi rời Mansfield.

- Cô là người tính chính xác và thật thà nhất hạng. Tôi thì cứ gọi là một tháng.

- Mãi tối ngày thứ Ba tôi mới tới đây.

- Cô định chuyến thăm này hai tháng phải không?

- Vâng. Bác tôi bảo là hai tháng. Tôi cũng không định ở ít hơn.

- Cô định về bằng cách nào? Ai sẽ đi cùng cô?

- Tôi chưa biết. Tôi chưa nghe tin gì từ bác tôi. Có khi tôi sẽ ở lâu hơn. Sẽ không tiện lắm cho tôi nếu trở về đúng cuối tháng thứ hai.

Ngẫm nghĩ một lát, cậu Crawford trả lời:

- Tôi biết Mansfield, tôi biết đường, tôi biết những khiếm khuyết của nó với cô. Tôi biết sự nguy hiểm mà cô xem thường, vì sự thoải mái của cô đã chịu thua những tiện nghi tưởng tượng của bất cứ người nào đơn độc trong gia đình. Tôi hiểu rằng cô sẽ bị bỏ lại đây hết tuần này sang tuần khác, nếu bác cô không thể tự đến hoặc cử một cô hầu của bác gái đến đón cô mà không dính dáng đến sự thay đổi nhẹ nhất trong những công việc ông đã sắp xếp cho quý tới trong năm. Việc này là không thể. Hai tháng là một hạn định rộng rãi, và tôi nghĩ sáu tuần là đủ. Xét đến sức khỏe của em gái cô, - cậu nói và nhằm vào Susan, - tôi thấy sự giam hãm ở Portsmouth là không có lợi. Cô ấy cần không khí và rèn luyện liên tục. Khi cô hiểu cô ấy cũng như tôi, tôi chắc cô sẽ đồng ý với tôi, và cô ấy không bao giờ nên thiếu không khí trong lành và sự thoáng đãng của miền quê. Nếu như, - (cậu lại quay sang Fanny), - cô thấy mình không được khoẻ và bất cứ có khó khăn gì nảy sinh vì chuyến trở về Mansfield, không cần đợi đến hết hai tháng, không cần quan tâm đến bất cứ hậu quả nào, nếu cô thấy không khỏe hoặc không thoải mái như thường lệ, cứ cho em gái tôi biết, hãy cho cô ấy biết một lời gợi ý thoáng qua, em tôi và tôi sẽ xuống đây ngay lập tức và đưa cô về Mansfield. Cô thừa biết chúng tôi sẽ dễ dàng và vui vẻ làm việc này. Cô thừa hiểu mọi thứ nhân dịp này.

Fanny cảm ơn cậu và cố cười xòa.

- Tôi hoàn toàn nghiêm túc, - cậu ta đáp, - cũng như cô hoàn toàn hiểu. Tôi hy vọng cô không cố che giấu bất cứ sự miễn cưỡng nào. Thực ra, cô sẽ không thế, nó không phải tính cô, như cô nói một cách lạc quan trong các thư gửi Mary “tôi khoẻ”. Tôi biết cô không thể nói dối hoặc viết sai, miễn là cô tự cho là mình khoẻ.

Fanny lại cảm ơn cậu, nhưng cô xúc động và lo lắng đến mức không thể nói nhiều, hoặc thậm chí cô không biết chắc nên nói gì. Đến đây sắp hết cuộc đi dạo. Cậu đi cùng họ đến lúc cuối cùng, và chỉ rời họ ở bên cửa nhà, khi cậu biết họ sắp ăn trưa, và giả vờ đang được đợi ở nơi khác.

- Tôi mong cô không quá mệt, - cậu nói, vẫn cầm chân Fanny sau khi những người khác đã vào trong nhà, - tôi ước để cô lại trong tình trạng khỏe khoắn hơn. Liệu tôi có thể làm gì cho cô ở thành phố không? Tôi định sắp tới sẽ đi Norfolk chuyến nữa. Tôi không hài lòng vì Madison. Tôi chắc ông ta vẫn có ý định lợi dụng tôi nếu có thể, và đưa một người em họ vào một nhà máy mà tôi thiết kế. Tôi phải thỏa thuận với ông ta. Tôi phải làm ông ta hiểu rằng tôi sẽ không cho giở trò gì ở phía nam Everingham, thêm thứ gì ở phía bắc, tôi sẽ làm chủ cơ ngơi của tôi. Trước kia tôi chưa đủ dứt khoát với ông ta. Con người ấy đã giở đủ trò láu cá trên một điền trang, lợi dụng cả lòng tin của chủ nhân lẫn phúc lợi của người nghèo, thật không thể tưởng tượng được. Tôi đã định về thẳng Norfolk và đặt mọi thứ đâu vào đấy, rồi sau đó không thể chuệch choạc được nữa. Madison là một người lanh lợi, và tôi không muốn ông ta phật lòng, - phòng khi ông ta thử hất cẳng tôi - chỉ vì một người không có quyền là chủ nợ định bịp tôi, và tệ hơn là để ông ta cho tôi là kẻ nhẫn tâm, kìm kẹp người thuê đất, thay vì là một người lương thiện mà tôi đã hứa hẹn nửa chừng. Sẽ không có gì tệ hơn sự tự nhiên và thẳng thắn chứ? Tôi có nên đi không? Cô khuyên tôi ra sao?

- Tôi mà khuyên ư! Anh hiểu rõ cái gì là đúng mà.

- Phải. Khi cô cho biết ý kiến, tôi luôn hiểu cái gì là đúng. Sự đánh giá của cô luôn là nguyên tắc đúng cho tôi.

- Ồ không! Anh đừng nói thế. Thực ra, tất cả chúng ta đều là người hướng dẫn tốt hơn bất cứ ai khác, nếu ta chú tâm. Xin tạm biệt, chúc anh ngày mai lên đường may mắn.

- Liệu ở thành phố, tôi có thể làm gì cho cô không?

- Không đâu ạ, rất cảm ơn anh.

- Cô có nhắn gì cho ai không?

- Anh vui lòng cho tôi gửi lời thăm em gái anh. Lúc gặp anh họ Edmund của tôi, mong anh cũng nói giúp như thế. Tôi tin rằng sẽ sớm biết tin anh ấy.

- Nhất định rồi, nếu cậu ấy lười hoặc lơ đễnh, tôi sẽ viết lý do của cậu ấy...

Cậu không nói thêm vì không thể giữ chân Fanny lâu hơn. Cậu ép chặt bàn tay cô, nhìn cô và đi. Ba giờ sau, cậu ta sẽ đi xa như dự định, với người quen khác, cho đến bữa ăn ngon lành ở một quán ăn lớn, sẵn sàng cho thú vui của họ, còn cô trở lại là con người mộc mạc ngay tức thì.

Nói chung, chế độ ăn của họ rất khác nhau, và cậu ngờ rằng ngoài việc rèn luyện, Fanny phải chịu biết bao sự thiếu thốn trong nhà cha cô, cậu ngạc nhiên vì vẻ mặt cô ra vẻ không bị ảnh hưởng nhiều như cậu thấy. Lúc tất cả đã tụ tập quanh bàn ăn, cô được ít xúc xích, thịt băm hơn Rebecca, kèm thêm các đĩa, thìa, dĩa rửa chưa sạch khiến cô thường phải nén lắm mới cố ăn hết bữa, cho đến lúc chiều, cô có thể gửi bánh quy và bánh sữa cho các em trai. Sau khi được nuôi dưỡng ở Mansfield, cái ngày phải tập cho dày dạn ở Portsmouth là quá muộn, và dù ngài Thomas có biết mọi sự tình, có khi ngài lại nghĩ sẽ là cơ hội hứa hẹn nhất cho cô cháu gái đang đói khát cả thể xác lẫn tinh thần hiểu chính xác hơn giá trị là một người tốt hơn và may mắn hơn của cậu Crawford, có khi cậu ta sợ đẩy cuộc thử nghiệm đi xa hơn, nhỡ cô chết khi được chạy chữa.

Fanny suy sụp tinh thần suốt cả ngày. Dầu khá yên tâm không phải gặp lại cậu Crawford, cô vẫn không tránh khỏi suy nhược. Đây là cuộc chia tay với một người bạn, và tuy mừng khi cậu ta ra đi, vậy mà lúc này cô thấy dường như mọi người bỏ đi hết, gần như là cuộc chia lìa mới với Mansfield, và cô không thể không nghĩ trở lại thành phố, cậu ta sẽ thường xuyên gặp Mary và Edmund, mà không cảm thấy những tình cảm na ná như ghen tị, và cô tự ghét mình vì nghĩ như thế.

Sự chán ngán của cô không giảm vì mọi thứ quanh cô, một hoặc hai người bạn của cha cô ở chơi suốt tối như mọi khi, nếu ông không đến với họ, từ sáu giờ đến chín rưỡi, tiếng ồn ào hoặc nốc rượu grog[33] ít khi ngừng. Fanny rất mệt mỏi. Sự cải thiện tuyệt vời mà cô tưởng tượng trong con người cậu Crawford là dễ chịu nhất trong dòng suy nghĩ hiện tại của cô. Không tính đến việc cậu thuộc nhóm người rất khác biệt, cũng không nghĩ cậu có thể trái ngược biết chừng nào, cô hoàn toàn tin hiện thời cậu là người dịu dàng đến sửng sốt, quan tâm đến người khác hơn trước. Nếu trong những việc nho nhỏ mà thế, thì những việc lớn hơn ắt lại không ư? Nào lo lắng đến sức khỏe và tiện nghi của cô, rồi rất thật tình khi thể hiện, và có lẽ sẽ là bất công nếu cho rằng cậu không còn kiên trì thỉnh cầu điều làm cô buồn khổ đến thế?

Chương 43

Ngày hôm sau, đoán chừng cậu Crawford đã về London và sẽ không gặp cậu ta ở nhà ông Price nữa, hai hôm sau, Fanny biết chắc thực tế đó qua bức thư sau đây của em gái cậu ta, cô mở thư và tò mò, đầy lo lắng đọc vì lý do khác:

Fanny yêu quý nhất, tôi phải báo để cô biết Henry đã xuống Portsmouth gặp cô, anh ấy rất toại nguyện vì cuộc dạo chơi với cô đến xưởng đóng tàu hôm thứ Bảy trước, và còn nhấn mạnh hơn nữa đến các cuộc dạo chơi hôm sau, đến không khí êm dịu, biển cả lấp lánh, vẻ mặt của cô dịu dàng và câu chuyện diễn ra hòa hợp, thú vị bậc nhất, tạo những cảm xúc ngây ngất khi hồi tưởng. Tôi hiểu rằng đây là thông tin chủ yếu của tôi. Henry bắt tôi viết, nhưng tôi không biết còn gì nữa ngoài việc anh ấy kể về chuyến thăm Portsmouth, về hai cuộc đi dạo, giới thiệu anh ấy với gia đình cô, nhất là với cô em gái tóc vàng hoe của cô, một cô gái xinh xắn trạc mười lăm, cùng đi dạo với hai người, và tôi mạo muội cho rằng đã học được bài học đầu tiên về tình yêu. Tôi không có thời gian viết nhiều, nhưng nếu có, tôi sẽ rất lúng túng vì đây là một bức thư thuần túy công việc, viết với mục đích truyền tải thông tin cần thiết, không thế chậm trễ mà không sợ rủi ro. Fanny thân mến của tôi ơi, nếu có cô ở đây, tôi sẽ nói với cô ra sao nhỉ! Cô sẽ lắng nghe tôi cho đến lúc chán, và khuyên nhủ tôi cho đến lúc cô chán hơn, nhưng tôi không thể đặt một phần trăm ý nghĩ của tôi lên giấy, vì thế đành thôi vậy, và để tùy cô đoán. Riêng tôi chẳng có tin gì cho cô. Tất nhiên cô có chính kiến của mình, và nếu quấy rầy cô về những tên tuổi của những con người và những buối tiệc tùng choán hết thời giờ của tôi sẽ là quá tệ. Lẽ ra tôi nên gửi cỗ một bản tường thuật về bữa tiệc đầu tiên của anh họ cô, nhưng tôi lười, và bây giờ thì đã quá lâu rồi; chỉ cần nói rằng mọi thứ đúng như nên có, theo phong cách mà bất cứ ai liên quan cũng phải hài lòng khi chứng kiến, trang phục và thái độ của bạn cô đã tăng thêm uy tín cho cô ấy nhiều nhất. Bà Fraser bạn tôi mê một ngôi nhà như thế đến phát rồ, và nó cũng không làm tôi khổ sở gì. Sau lễ Phục sinh, tôi sẽ đến thăm phu nhân Stornaway. Bà ấy đang phấn chấn, rất hạnh phúc. Tôi tưởng tượng huân tước S. rất dí dỏm và dễ chịu trong gia đình, và không nghĩ ông ấy xấu trai như tôi đã nghĩ, chí ừ thì khi người ta đã nhìn thấy nhiều người xấu hơn. Ông ấy không kè kè bên anh họ Edmund của cô đâu. Tôi sẽ nói gì về người vừa được nhắc đến nhỉ? Nếu tôi tránh hắn tên anh ấy, có vẻ đáng ngờ. Vậy tôi xin nói rằng chúng tôi đã gặp anh ấy hai hoặc ba lần, rằng các bạn tôi ở đây rất ấn tượng với diện mạo hào hoa của anh ấy. Bà Fratser (đừng nghĩ xấu nhé) tuyên bố bà ấy biết trong thành phố chỉ có ba người đàn ông duyên dáng như thế, cả về tầm cao lẫn dáng điệu. Tôi phải thú thật hôm vừa rồi, khi anh ấy đến ăn tối, không ai có thể sánh được với anh ấy, mà bữa tiệc đó có tới mười sáu người. May mắn thay, hồi này không có gì đặc sắc về trang phục để kể, ngoài... ngoài... ngoài...

Thân mến,

Suýt quên (đây là lỗi của Edmund, anh ấy lẩn quẩn trong đầu tôi nhiều hơn tôi tưởng) một việc quan trọng của Henry và tôi cần phải nói, ý tôi muốn nói đến việc chúng tôi đưa cô trở về Northamptonshire. Cô bạn bé nhỏ yêu quý, xin đừng lưu lại Portsmouth để mất diện mạo xinh xắn của cô. Những làn gió biển tệ hại ấy sẽ tàn phá nhan sắc và sức khỏe. Bác gái tội nghiệp của tôi luôn cảm thấy bị ảnh hưởng, nếu ở cách biển trong vòng mươi dặm, còn Thượng tướng chẳng bao giờ tin thế, nhưng tôi cũng nghĩ vậy. Tôi và Henry sẵn sàng phục vụ cô vào bất cứ giờ nào được báo. Tôi rất thích kế hoạch đó, chúng ta sẽ thành một nhóm nhỏ, và dọc đường sẽ chỉ cho cô Everingham, có lẽ cô chưa nghĩ đến việc qua London, xem bên trong nhà thờ St George, quảng trường Hanover. Trong thời gian ấy, chỉ cần giữ ông anh họ Edmund của cô tách khỏi tôi, tôi không muốn bị cám dỗ. Thư dài quá mất rồi! Thêm một lời nữa nhé. Tôi thấy Henry định đi Norfolk lần nữa vì một số công việc mà cô đã tán thành, nhưng không thể đi cho đến giữa tuần sau, nghĩa là cho đến ngày 14, không có thời gian rảnh vì chúng tôi có một bữa tiệc vào tối hôm đó. Cô chưa có ý niệm về giá trị của một người như Henry trong một dịp như thế, vậy thì xin cô hãy tin lời tôi, là vô giá. Anh ấy sẽ gặp anh chị Rushworth, và riêng tôi chẳng có gì tiếc nuối, còn hơi tò mò nữa, và tôi nghĩ Henry cũng cảm thấy thế, dù anh ấy không thừa nhận.

Fanny háo hức đọc lướt hết bức thư, rồi đọc lại một cách thong thả, để suy nghĩ kỹ càng và để mọi thứ lắng lại trong tình trạng hồi hộp hơn bao giờ. Điều chắc chắn duy nhất rút ra từ bức thư là chưa xảy ra chuyện gì quyết định. Edmund vẫn chưa nói gì. Cô Crawford thực sự cảm thấy ra sao, định hành động như thế nào hoặc có thể hành động mà không hoặc cưỡng lại ý nghĩ của cô ta, dù sao thì với Fanny, anh ấy vẫn có ý nghĩa hoàn toàn như trước cuộc chia tay cuối cùng, dù có thể giảm đi ít hoặc nhiều hoặc bằng, vẫn là những chủ đề để phỏng đoán không ngừng, nghĩ về ngày hôm đó và nhiều ngày sắp tới, mà không rút ra kết luận nào. Ý nghĩ trở về là thường xuyên nhất, vì cô Crawford sau khi chứng tỏ không mặn mà và choáng váng vì những tập quán của London, cuối cùng lại tỏ ra gắn bó quá nhiều và đam mê Edmund. Cô ta thử tỏ ra nhiều tham vọng hơn trái tim cho phép. Cô ta sẽ lững lờ, chòng ghẹo, ra điều kiện, đòi hỏi rất nhiều, rồi cuối cùng mới chấp nhận. Đây là trông mong thường xuyên nhất của Fanny. Một ngôi nhà ở thành phố! Cô đã nghĩ ắt là không thể như thế. Chưa thấy nói cô Crawford mời. Viễn cảnh cho anh họ của cô mỗi lúc một xấu hơn. Người phụ nữ này có thể nói đến cậu, và chỉ nói đến diện mạo của cậu thôi! Sự quyến luyến chẳng giá trị gì! Chỉ xuất phát từ những lời khen ngợi của bà Fraser! Cô ta mới quen biết cậu được nửa năm! Fanny thấy ngượng thay cho cô ta. Nhiều phần trong bức thư chỉ nói đến cậu Crawford và bản thân, và nhắc tới Fanny qua loa. Dù cô chẳng quan tâm đến việc cậu Crawford đi Norfolk trước hay sau ngày 14, tuy xét về mọi mặt, cô cho rằng cậu ta sẽ đi ngay không trì hoãn. Rằng cô Crawford ra sức che chắn của cuộc gặp giữa cậu ta và cô Rushworth, thể hiện cách cư xử tồi tệ nhất của cô ta, vô cùng độc ác và không khôn ngoan, nhưng Fanny hy vọng cậu ta sẽ không bị sự hiếu kỳ đê tiện như thế thúc đẩy. Cậu ta sẽ không chấp nhận sự khích lệ ấy, và em gái cậu ắt phải khen ngọi ông anh vì những tình cảm tử tế hơn của cô ta.

Sau khi nhận được thư này, Fanny sốt ruột mong bức thư khác từ thành phố hơn cả trước kia; trong vài ngày tâm trạng cô hoàn toàn đảo lộn vì bức thư đã đến và thư có thể đến, đến mức việc đọc sách và chuyện trò thường lệ với Susan bị hoãn hẳn. Cô không thể chế ngự được sự chú ý của mình như cô muốn. Nếu cậu Crawford nhớ chuyển lời nhắn của cô đến ông anh họ, cô cho rằng rất có thể, thích hợp nhất là Edmund sẽ viết cho cô về mọi chuyện, như thế mới phù hợp với tính ân cần thường lệ của cậu, cho đến khi cô gạt bỏ ý nghĩ này, cho đến khi nó dần dần tan biến, vì trong suốt ba hoặc bốn ngày liền, không hề thấy một bức thư nào, khiến cô vô cùng bồn chồn và lo âu.

Rốt cuộc, tiếp theo là một trạng thái giống như bình tĩnh. Tình trạng chờ đợi là thứ buộc phải chịu, song không thể cho phép cô mòn mỏi, biến cô thành kẻ vô dụng. Thời gian có ý nghĩa của nó, song sự nỗ lực của cô còn ý nghĩa hơn, và cô lại tiếp tục chú ý đến Susan, lại quan tâm đến mọi thứ.

Susan ngày càng mến cô, và tuy không hề thích thú gì sách vở mà Fanny rất mê, lại càng không có khuynh hướng dành thời gian tĩnh tại mà suy ngẫm, hoặc cung cấp thông tin vì ích lợi của thông tin, Susan rất tha thiết muốn không có vẻ dốt nát, và vốn sáng dạ, nó là một học trò chăm chú, có ích và biết ơn. Fanny trở thành thần tượng của nó. Những lời giải thích và nhận xét của Fanny là thứ thêm vào có ý nghĩa nhất cho từng bài tiểu luận hoặc từng chương lịch sử. Những điều Fanny kể cho nó về các thời đại trước lẩn quẩn trong đầu nó lâu hơn các trang của Goldsmith[34], nó ca ngợi chị gái bằng cách ngỏ lời thích văn phong của chị nó hơn bất cứ tác giả nào đã được in. Nó vốn thiếu thói quen đọc từ sớm.

Tuy vậy, các câu chuyện của hai chị em không phải lúc nào cũng xoay quanh những chủ đề cao siêu như lịch sử hoặc đạo đức. Các vấn đề khác thông thường hơn chiếm hàng giờ của họ, không gì trở lại thường xuyên hơn và đọng lại lâu hơn bằng trang viên Mansfield, miêu tả về những con người, tính cách, những trò giải trí và những lề thói của trang viên Mansfield. Susan có sở thích bẩm sinh với sự quý phái và tiện nghi nên thèm thuồng lắng nghe, còn Fanny không thể không nhắc đi nhắc lại chủ đề mà cô yêu quý. Cô hy vọng điều đó là không sai, mặc dù sau một thời gian, sự ngưỡng mộ lớn lao của Susan với mọi thứ nói hoặc làm trong tòa nhà của ông bác, sự thèm muốn thiết tha được tới Northamptonshire gần như là trách cứ Fanny đã gợi nên những tình cảm mà không thể thỏa mãn.

Susan tội nghiệp rất ít thích hợp cho gia đình như chị gái của nó; và Fanny càng thấm thía hiểu rằng nếu chỉ mình cô thoát khỏi Portsmouth, niềm vui của cô sẽ là một trở ngại hữu hình khi để Susan ở lại. Một cô gái có khả năng làm mọi việc tốt đẹp phải ở lại trong tay những con người ấy, càng khiến Fanny buồn khổ nhiều và nhiều hơn nữa. Giá như cô có một ngôi nhà để mời em gái tới, thì hạnh phúc biết nhường nào! Có lẽ cô nên đáp lại sự quan tâm của cậu Crawford, rất có thể cậu không phản đối biện pháp đó, và tăng thêm sự an ủi cho cô rất nhiều. Cô ngỡ cậu ta đã thực sự thuần tính và tưởng tượng cậu vui vẻ tham gia vào một kế hoạch loại đó.

Chương 44

Bảy tuần trong hai tháng gần như sắp qua, bức thư của Edmund được mong mỏi quá lâu mới đến tay Fanny. Lúc mở thư và thấy nó dài dằng dặc, cô mất một phút chuẩn bị tinh thần cho một sự kiện hạnh phúc, một tình yêu dồi dào và những lời ca ngợi con người may mắn đang là nữ chủ số phận của cậu. Nội dung thư như sau:

Trang viên Mansfield

Fanny thân mến của anh,

Hãy tha lỗi cho anh vì không viết cho em trước. Crawford bảo em mong tin anh, nhưng anh không thế viết khi ở London, và tin rằng em sẽ hiểu cho sự im lặng của anh. Lẽ nào anh có thể gửi em vài dòng qua quýt, chắc em không muốn thế, và nó cũng không phải là bản tính của anh. Anh trở về Mansfield trong tình trạng ít quả quyết so với khi anh ra đi. Hy vọng của anh đã mong manh đi nhiều. Chắc em hiếu điều này. Em rất mến cô Crawford, nên cô ấy có tâm sự với em cũng là điều rất tự nhiên, để em có thể phỏng đoán tàm tạm về tình cảm của anh. Tuy vậy, anh sẽ không ngăn cản sự giao lưu của mình. Niềm tin của bọn anh với em không được mâu thuẫn, anh đề nghị không hỏi han gì thêm, nhé. Trong suy nghĩ, anh thấy dễ chịu vì bọn anh có cùng một người bạn, và cho dù giữa bọn anh có thể có nhiều khác biệt không vui về quan điểm, cả hai đều có một điểm chung là yêu quý em. Với anh, thật dễ chịu khi kể cho em nghe các sự việc, kế hoạch hiện tại của anh, nếu như có thể nói là kế hoạch. Anh về nhà hôm thứ Bảy. Anh đã ở London ba tuần, và gặp cô ấy rất thường xuyên. Bà Fraser rất chú ý đến anh, đấy là điều khá được mong đợi. Anh dám nói rằng anh không cư xử vừa phải trong cuộc giao lưu này như ở Mansfield. Tuy vậy, thái độ của cô ấy khá hơn bất kỳ cuộc gặp gỡ không thường xuyên. Khi anh gặp cô ấy, cô ấy rất khác, anh không thể phàn nàn điều gì, ngoài việc cô ấy rất thay đổi; Bữa tiệc chiêu đãi đầu tiên của anh không như anh hằng mong đợi, khiến anh suýt nữa quyết định rời London ngay lập tức. Anh không cần kể tỉ mỉ làm gì. Em thừa biết mặt yếu của cô ấy, có thể hình dung ra những câu nói xã giao và những biểu hiện đang dày vò anh. Cô ấy rất phấn chấn, vây quanh là những người được tính tình quá vui vẻ của cô ấy khích lệ những tình cảm xấu xa của họ. Anh không ưa bà Fraser. Bà ta là một phụ nữ hờ hững, kiêu ngạo, lấy chồng hoàn toàn vụ lợi, và mặc dù cuộc hôn nhân ấy rõ ràng là không hạnh phúc, khiến bà ta thất vọng, chưa kể đến những lời chê bai về óc suy xét hoặc tính tình, hoặc chênh lệch tuổi tác, mà rốt cuộc hiện tại bà ta không giàu có bằng nhiều người quen biết khác, nhất là so với bà chị là phu nhân Stornaway, là người ủng hộ nhiệt liệt mọi tính toán hám lợi và tham vọng, khiến bà ta trở thành người đủ hám lợi và tham vọng. Anh coi sự thân mật của bà ta với hai cô em gái ấy là điều bất hạnh lớn nhất cho cuộc đời Mary và của anh. Họ đã làm cô ấy lầm đường lạc lối từ nhiều năm nay. Nếu cô ấy có thể tách khỏi bọn họ - đôi khi anh không thất vọng vì việc đó, vì cảm giác yêu mến xuất hiện - với anh, chủ yếu là về phía họ. Họ rất mến cô ấy, nhưng anh chắc là cô ấy không yêu mến họ như yêu em đâu. Thực ra, khi nghĩ đến sự gắn bó tha thiết của cô ấy với em và cách xử sự sáng suốt, thẳng thắn như một người chị, cô ấy như một người khác hẳn, có thể làm mọi hành động quý phái, và anh tự trách mình đã quá khắt khe với một loại người ham vui. Anh không thế từ bỏ cô ấy, Fanny ạ. Cô ấy là người phụ nữ duy nhất trên đời mà anh có thể nghĩ đến như một người vợ. Nếu anh không tin là cô ấy quan tâm đến anh, đương nhiên anh sẽ không nói đến chuyện này, nhưng anh rất tin. Anh tin rằng cô ấy không hề ưa thích ai hơn. Anh không phải ghen tuông với bất cứ người nào. Đây là ảnh hưởng của tầng lớp sang trọng mà anh cố giữ. Đây là những tập quán giàu sang mà anh e ngại. Suy nghĩ của cô ấy không cao hơn của cải mà cô ấy có thể được bảo đảm, nhưng chúng vượt xa thu nhập của bọn anh hợp lại. Tuy nhiên, ngay cả việc này cũng thấy dễ chịu. Thà anh chịu đựng đế mất cô ấy vì anh chưa đủ giàu, còn tốt hơn là vì nghề nghiệp của anh. Điều đó chỉ chứng tỏ tình cảm yêu mến của cô ấy không có khả năng hy sinh mà trên thực tế, anh hầu như anh không có lý do chính đáng để đòi hỏi; và nếu anh từ chối điều đó, anh cho đẩy là một động cơ lương thiện. Anh kỳ vọng những định kiến của cô ấy không không mạnh như họ. Em sẽ hiểu chính xác suy nghĩ của anh lúc chúng nảy sinh, Fanny thân mến của anh. Có lẽ đôi khi chúng trái ngược nhau, nhưng nó sẽ không là một hình ảnh kém trung thành trong tâm trí anh. Như anh nói từ đầu, anh rất vui khi kể với em mọi điều anh cảm nghĩ. Liên tưởng như chúng ta vẫn làm, thì từ bỏ Mary Crawford sẽ là từ bỏ xã hội của những người anh yêu quý nhất, tự xua đuổi mình ra khỏi những ngôi nhà và bè bạn là những nơi khi gặp cảnh gieo neo, anh sẽ đến tìm sự an ủi. Anh phải coi mất Mary giong như Henry Crawford mất Fanny. Nó là một việc dứt khoát, một sự từ chối thực sự, anh mong sẽ biết cách chịu đựng, và biết cách giảm bớt sự nắm giữ trái tim anh của cô ấy trong vài năm, nhưng anh đang viết những điều vớ vẩn, nào anh bị từ chối, nào anh chịu đựng ra sao, còn anh vẫn đang, và không bao giờ có thể ngừng cố gắng vì cô ấy. Đây là sự thật. Câu hỏi duy nhất là làm thế nào? Liệu dùng cách nào là phù hợp nhất? Thỉnh thoảng, anh nghĩ sau lễ Phục sinh, anh lại đi London lần nữa, rồi có lúc lại quyết định chẳng làm gì cho đến khi cô ấy trở lại Mansfield. Hiện giờ, cô ấy vui vẻ nói đến tháng Sáu sẽ ở Mansfield. Nhưng tháng Sáu còn xa quá, và anh tin là anh sẽ viết thư cho cô ấy. Biết chắc từ sớm là vấn đề quan trọng. Tình trạng hiện tại của anh thật tẻ nhạt đến khổ sở. Cân nhắc mọi điều, anh nghĩ một bức thư sẽ là cách giải thích rõ ràng nhất. Anh sẽ có thể viết rất nhiều những điều anh không thể nói ra, và để thời gian cho cô ấy suy nghĩ trước khi quyết định trả lời; anh cho rằng kết quả của sự suy nghĩ khiến anh đỡ e ngại hơn là câu trả lời ngay lập tức, bốc đồng và hấp tấp. Anh nghĩ anh cũng thế. Mối nguy lớn nhất của anh là sự tư vấn của bà Fraser với cô ấy, còn anh ở xa, không thể làm gì được. Một bức thư sẽ bị đem ra bàn bạc đến là khó chịu, ở nơi mà đầu óc thiếu sự quyết định hoàn hảo, một cố vấn trong một lúc không may, có thể dẫn đến những việc sau này rất hối tiếc. Anh phải suy nghĩ việc này thêm chút nữa. Thư dài quá rồi, toàn những lo âu của anh, sẽ khiến cho một tình bạn đủ chán, dù là của Fanny. Lần cuối cùng anh gặp Crawford là ở bữa tiệc của bà Fraser. Anh ngày càng không hài lòng vì mọi thứ mắt thấy tai nghe về cậu ta. Chẳng có một bóng dáng do dự. Cậu ta hiểu rõ suy nghĩ của mình và hành động theo ý mình, một nét đặc biệt không thể lường trước. Nhìn cậu ta và em gái lớn của anh trong cùng một căn phòng, anh không thể không nhớ lại những điều em đã kể trước kia, và anh hiểu họ không gặp nhau như bạn bè. Về phía Maria, nó lãnh đạm rõ rệt. Hai người hầu như không nói chuyện. Anh thấy cậu ta lùi lại, sửng sốt, và anh lấy làm tiếc là lẽ ra bà Rushworth phải phẫn nộ với người trước kia đã tỏ ra coi thường tiếu thư Bertram. Chắc em muốn nghe ý kiến của anh về Maria làm vợ thoải mái đến mức độ nào. Không có vẻ gì là bất hạnh. Anh hy vọng chúng khá hòa thuận với nhau. Anh ăn tối hai lần ở phố Wimpole và có thể đến đó thường xuyên hơn, nhưng có một người em rể như Rushworth rất bẽ mặt. Xem chừng Julia thích London quá mức. Anh hơi thích ở đấy, nhưng kém ở đây. Chúng ta không phải là một nhóm sôi nổi. Em rất thiếu điều đó. Anh nhớ em hơn có thể biểu lộ. Mẹ anh rất nhớ em và mong được tin em sớm. Bà nhắc đến em hầu như hàng giờ và anh rất tiếc vì bà vắng em biết bao tuần lễ rồi. Cha anh định đi đón em, nhưng chắc phải sau lễ Phục sinh, lúc ông có việc trong thành phố. Anh hy vọng em rất vui vẻ ở Portsmouth, nhưng đây không phải là chuyến thăm viếng kéo dài tới một năm. Anh muốn em ở nhà, vì rất muốn biết ý kiến của em về Thomton Lacey. Anh ít hăng hái cải tạo mở rộng, cho đến khi nào anh biết nơi ấy sẽ có một nữ chủ. Anh cho rằng nhất định anh sẽ viết. Đã quyết định nhà Grant sẽ đi Bath, họ sẽ rời Mansfield vào hôm thứ Hai. Anh mừng vì việc đó. Anh không đủ thoải mái để hòa hợp với bất cứ ai, nhưng bác gái em hình như cảm thấy không may mắn vì một bài báo về tin tức ở Mansfield lại rơi vào ngọn bút của anh thay vì của bà.

Tạm biệt em, Fanny yêu quý nhất của anh.

“Mình không bao giờ muốn, chắc chắn mình sẽ không bao giờ muốn có một bức thư như thế này nữa” là lời thầm tuyên bố của Fanny lúc đọc xong lá thư này. “Chúng mang đến những gì, ngoài thất vọng và buồn phiền? Phải đến sau lễ Phục sinh! Làm sao mình chịu đựng nổi? Vậy mà bác gái tội nghiệp của mình nhắc đến mình từng giờ đấy!”.

Fanny cố sức nén những suy nghĩ như thế lại, nhưng trong vòng nửa phút cô lại nghĩ ngài Thomas cũng chẳng tử tế, cả ngài và bác gái cô. Chủ đề chính trong thư không làm dịu được cơn tức của cô. Cô gần như phát điên vì bất mãn và giận Edmund.

- Chẳng có gì tốt lành trong cái việc chậm trễ này, - cô nói. - Tại sao lại không thu xếp được việc đó kia chứ? Anh ấy thật mù quáng, mở to mắt mà chẳng thấy gì, không thể thấy gì sau những thực tế bày sờ sờ ra trước mắt từ bao lâu rồi. Anh ấy sẽ cưới cô ta, rồi sẽ thành người đáng thương và khốn khổ thôi. Cầu Trời phù hộ cho ảnh hưởng của cô ta không làm cho anh ấy ngừng thành người đáng kính! - Cô lại nhìn bức thư. - Yêu quý mình thế đấy! Tất cả thật vô nghĩa lý. Cô ta chẳng yêu ai ngoài bản thân và anh trai cô ta. Các bạn bè đã dẫn dắt cô ta lầm đường lạc lối trong nhiều năm ư! Cô ta hoàn toàn có khả năng đưa họ lầm đường lạc lối. Có lẽ tất cả bọn họ đang làm cho nhau đồi bại, nhưng nếu họ yêu mến cô ta hơn cô ta yêu mến họ, cô ta nào có bị tổn thương gì lắm ngoài những lời nịnh bợ của họ. - “Người phụ nữ duy nhất trên đời mà anh ấy có thể nghĩ đến như một người vợ”. Mình tin chắc vào điều đó. Đây là mối gắn bó chi phối cả đời anh ấy. Dù được chấp nhận hay bị từ chối, trái tim anh ấy sẽ trung thành với cô ấy mãi mãi. “Anh phải coi việc mất Mary như Crawford mất Fanny”. Edmund ơi, anh không hiểu em rồi. Các gia tộc sẽ không bao giờ gắn kết, nếu anh không gắn kết chúng lại. Chao ôi, cứ viết, viết đi. Hãy có đoạn kết cho tình trạng hồi hộp này. Hãy tự ổn định, chuyển giao và kết tội.

Tuy nhiên, những cảm xúc gần như oán giận đó khiến Fanny độc thoại một thôi dài. Ngay sau đó, cô dịu lại và âu sầu hơn. Sự quan tâm ấm áp, những biểu hiện ân cần, lối cư xử tin cậy của Edmund khiến cô xúc động mạnh. Cậu chỉ quá tốt với tất cả mọi người. Tóm lại, đây là một bức thư mà cô không muốn có trên đời, và nó sẽ không bao giờ có đủ giá trị. Đây là mục đích của nó.

Mọi người - ít nhất gồm phần lớn nữ giới - nghiện những lá thư viết mà không nói nhiều, ắt phải cảm thông với phu nhân Bertram rằng bà may mắn biết một tin quan trọng ở Mansfield là chắc chắn ông bà Grant sẽ đi Bath, đúng vào lúc bà chẳng được lợi gì trong việc này, và phải công nhận là bà rất bẽ mặt vì thấy nó rơi vào phần chia của người con trai bạc bẽo, viết mấy dòng ngắn gọn ở cuối một bức thư dài, thay vì chiếm gần hết trang như thư của bà. Mặc dù khi mới kết hôn, phu nhân Bertram khá giỏi trong việc viết thư, vì chẳng còn việc gì khác, và vì ngài Thomas trong Quốc hội, nhiễm tật trao đổi thư từ, tạo cho bà một văn phong đáng khen, phổ biến và thổi phồng, song có rất ít vấn đề đủ cho bà; bà không thể viết hoàn toàn không có gì, bà phải viết một thứ gì đó, thậm chí cho cháu gái, và chẳng mấy nỗi mất mọi thuận lợi vì các triệu chứng bệnh gút của tiến sĩ Grant và những cú gọi buổi sáng của bà Grant, thật khổ cho bà khi bị tước đi một trong những quyền viết thư bà hằng ưa thích.

Tuy vậy, có nhiều sửa đổi phong phú chuẩn bị cho bà. Thời khắc may mắn của Phu nhân Bertram đã điểm. Trong vòng vài ngày sau khi nhận được thư Edmund, Fanny nhận được thư bác gái, bắt đầu như sau:

FANNY YÊU QUÝ CỦA BÁC,

Ta cầm bút đế truyền đạt một số tin tức đáng sợ, mà ta biết chắc sẽ khiến cháu quan tâm nhiều.

Còn tốt hơn nhiều khi cầm bút cho cô biết mọi chi tiết về chuyến đi mong đợi của ông bà Grant, vì tin tức hiện tại là loại việc hứa hẹn cho việc viết trong những ngày sắp tới, không kém chứng bệnh nan y của cậu con trai cả của bà, họ đã nhận được thông báo khẩn cấp vài giờ trước.

Tom rời London đi Newmarket với một nhóm thanh niên, đến một nơi có cái thác bị quên lãng, cậu uống quá nhiều và bị sốt, lúc đó cả nhóm tan tác vì không thể chuyển cậu ta đi, họ đã để mặc cậu ở lại nhà của một trong những người đó, với mọi tiện nghi cho người ốm, cô độc, chỉ có những người hầu chăm sóc. Thay vì sớm bình phục để đuổi theo các bạn như Tom hy vọng, sự rối loạn của cậu tăng đáng kể, và không lâu trước khi cậu nghĩ mình ốm đến thế, viên bác sĩ đã gửi thư đến Mansfield.

Sau khi thông báo tin đó, phu nhân nhận xét:

Đây là một tin buồn, cháu phải biết rằng chúng ta quá ư bối rối, và không thể ngăn bản thân khỏi lo âu và e sợ người ốm bị tàn phế, tình trạng mà ngài Thomas lo lắng có thể rất nguy cấp. Edmund sẵn sàng đề nghị đi chăm sóc anh trai ngay lập tức, nhưng ta vui sướng mà nói thêm rằng ngài Thomas sẽ không bỏ ta lại trong tình trạng buồn phiền này, vì nó quá khó khăn cho ta. Chúng ta sẽ rất nhớ Edmund trong nhóm nho nhỏ của chúng ta, nhưng ta tin và hy vọng anh cháu sẽ tìm thấy người ốm tội nghiệp trong tình trạng đỡ nguy cấp hơn chúng ta lo, và sẽ có thể đưa Tom về Mansfield trong thời gian ngắn, một việc mà ngài Thomas gợi ý rất nên làm, và cho đó là cách tốt nhất cho mọi người. Ta tự hào vì người ốm tội nghiệp sẽ sớm có thể chịu được cuộc di chuyển mà không tổn hại đến thân thể hoặc bị thương. Ta không mấy nghi ngờ về tình cảm của cháu với chúng ta, Fanny thân mến của bác ạ, cho nên dù trong tình huống buồn phiền này, ta sẽ viết cho cháu biết tin rất sớm.

Thực ra, trong dịp này tình cảm của Fanny còn nồng nhiệt và chân thật hơn cách viết của bà bác. Cô thực sự cảm thông với họ. Tom ốm nặng, Edmund đi chăm sóc anh trai, ở Mansfield chỉ còn lại một nhóm nhỏ buồn bã, và gần như người nọ lo ngăn chặn từng nỗi âu lo của người kia. Cô thấy mình ích kỷ khi tự hỏi liệu Edmund đã viết thư cho cô Crawford trước khi đi chưa, nhưng cảm nghĩ đó không đọng lại lâu trong cô, và chỉ còn lại tình yêu thương thuần khiết và nỗi lo lắng không vụ lợi. Bác gái đã không bỏ lơ cô, bà viết thư nhiều lần. Họ thường xuyên nhận được thư của Edmund, và những lời tường thuật ấy được chuyển đều đặn cho Fanny, vẫn theo lối viết rườm rà, pha trộn đủ những trông mong, hy vọng và sợ hãi, mọi thứ tiếp nhau và cái nọ xọ cái kia. Làm người khác khiếp đảm phần nào như một trò chơi. Những đau đớn mà phu nhân Bertram không chứng kiến ít tác động đến óc tưởng tượng của bà, bà viết rất thoải mái về tâm trạng bối rối và lo âu, về người bệnh đáng thương, cho đến khi Tom được chuyển hẳn về Mansfield, và bà tận mắt nhìn thấy diện mạo thay đổi của cậu. Rồi, một bức thư bà đã chuẩn bị sẵn gửi Fanny, kết thúc bằng văn phong khác hẳn, bằng ngôn ngữ của tình cảm và lo lắng thật. Bà viết khi bà có thể nói nên lời:

Fanny thân mến, Tom vừa về và đã được đưa lên gác; Nhìn thấy anh cháu, bác sửng sốt đến mức không biết nên làm gì. Bác chắc anh cháu ốm nặng lắm. Khổ thân Tom, bác đau lòng cho nó và rất lo sợ, bác Thomas cũng thế. Bác sẽ rất mừng nếu có cháu ở đây và an ủi bác. Bác Thomas hy vọng ngày mai anh cháu sẽ khá hơn, và bảo chúng ta phải chiếu cố đến cuộc hành trình của anh cháu.

Lúc này, sự lo âu thực sự thức tỉnh trong lòng người mẹ và không sớm chấm dứt. Tom quá nôn nóng muốn được chuyển về Mansfield và nếm trải những tiện nghi của tòa nhà và gia đình mà những lúc nâng cốc chúc tụng liên miên, cậu quá ít nghĩ đến, và chắc chắn việc di chuyển quá sớm đã khiến cậu bị sốt lại, suốt một tuần lễ, Tom ở trong tình trạng đáng sợ hơn bao giờ hết. Cả nhà vô cùng lo lắng. Hàng ngày phu nhân Bertram viết về những nỗi kinh hoàng cho cô cháu gái, lúc này có thể nói cô sống bằng những bức thư, và thời gian của cô trải giữa nỗi đau khổ của bức thư ngày hôm nay và đợi chờ thư ngày mai. Cô không đặc biệt yêu mến người anh cả, cô cảm thấy sự dịu dàng của lòng mình không dành cho cậu, chỉ có những phép tắc đạo đức cộng thêm sự quan tâm thấm thía hơn lúc cô nghĩ làm thế nào cho có ích và hy sinh cho tính mạng của cậu.

Susan là người bạn và người lắng nghe duy nhất về việc này, và về những sự kiện thông thường hơn. Susan luôn sẵn sàng lắng nghe và thông cảm. Chẳng ai có thể chú ý đến một người đau ốm ở xa đến thế, trong một gia đình cách đấy hơn một trăm dặm, kể cả bà Price, ngoài một, hai câu hỏi vắn tắt nếu nhìn thấy con gái cầm bức thư trong tay, và thỉnh thoảng nhận xét khe khẽ về “bà chị Bertram tội nghiệp của mẹ chắc phải rối trí lắm”.

Chia lìa lâu như thế và ở địa vị khác nhau đến thế, những ràng buộc máu mủ chẳng hơn con số không mấy tí. Sự gắn bó khởi đầu yên ả như tính tình của họ, nay chỉ còn là một cái tên. Bà Price sẽ hoàn toàn làm như thế với phu nhân Bertram, như phu nhân Bertram đã làm cho bà Price. Ba hoặc bốn đứa nhà Price có thể trôi giạt, từng đứa hoặc tất cả, trừ Fanny và William, còn phu nhân Bertram sẽ ít nghĩ đến điều đó, có chăng chỉ là những lời thớ lợ từ miệng bà Norris rằng đấy là một việc rất chi là hạnh phúc, một sự may mắn lớn lao cho cô em gái Price thân mến, nghèo khổ của họ, được họ chu cấp rộng rãi như thế.

Chương 45

Khoảng cuối tuần sau khi trở về Mansfield, mối nguy hiểm trước mắt của Tom đã hết, cậu được tuyên bố là đã an toàn, khiến mẹ cậu nhẹ hẳn người. Lúc này, bà đã quen với cảnh tượng Tom trong tình trạng đau đớn và tàn phế, bà chỉ nghe được tin tốt nhất, và không bao giờ nghĩ gì ngoài những điều nghe thấy, chẳng nhạy cảm gì với tín hiệu báo nguy, và không tinh với một lời gợi ý, phu nhân Bertram là người hạnh phúc nhất đời vì những đòi hỏi y tế nho nhỏ. Cơn sốt đã hạ, sốt là căn bệnh của cậu, thì lẽ tất nhiên cậu sẽ chóng khoẻ lại, phu nhân Bertram không thể nghĩ đến điều gì tệ hơn, còn Fanny được bà bác chia sẻ sự bảo đảm ấy cho đến khi nhận được vài dòng của Edmund, cố ý viết cho cô biết rõ hơn về tình trạng của người anh, và để cô quen dần với những kiến thức mà cậu và cha cậu đã hấp thụ từ viên bác sĩ, về một số triệu chứng lao phổi nặng hình như bị nhiễm đột ngột khi cơn sốt lui. Họ cho rằng không để phu nhân Bertram quấy rầy liên tục vì hốt hoảng là hay nhất, cứ để bà hy vọng tuy vô căn cứ, nhưng không lý gì Fanny lại không được biết sự thật. Họ rất lo cho phổi của Tom.

Vài dòng của Edmund cho cô biết người ốm, phòng bệnh chính xác và rõ ràng hơn tất cả những lá thư của phu nhân Bertram. Theo quan sát của bà, hầu như không một người nào trong nhà không bị miêu tả tốt hơn chính bà, nhiều lúc không người nào có ích cho con trai bà. Bà không thể làm gì ngoài việc lặng lẽ lướt đi và nhìn cậu, nhưng khi có thể nói chuyện hoặc được nói chuyện với hay đọc sách, thì Edmund là người bạn cậu ưa hơn. Bác gái cô làm phiền cậu vì những săn sóc của bà, còn ngài Thomas không biết cách đưa đẩy câu chuyện hoặc hạ giọng xuống mức bực tức và yếu đuối. Edmund làm được mọi việc. Chí ít thì Fanny cũng tin cậu và ắt là cô đánh giá cậu cao hơn chưa từng thấy khi cậu té ra như một người phục vụ, một người cổ vũ, làm người anh trai đau ốm vui lên. Không chỉ suy nhược vì trận ốm gần đây, cô còn biết rằng thần kinh Tom bị ảnh hưởng nhiều, tinh thần suy sụp, và trí tưởng tượng của cô thêm thắt vào đầu óc phải được hướng dẫn đúng đắn.

Cả nhà không bị nhiễm lao, cô thiên về hy vọng hơn là sợ cho người anh họ - trừ khi cô nghĩ đến cô Crawford -, mà cô ta gây cho cô ý nghĩ là một đứa trẻ may mắn, với bản tính ích kỷ và phù phiếm, cô ta sẽ càng thấy mình may mắn khi có Edmund là con trai duy nhất.

Ngay trong phòng bệnh, vận may của Mary vẫn không bị lãng quên. Thư của Edmund có đoạn tái bút này: “Về việc cuối cùng của anh, thực ra anh đã bắt đầu một lá thư thì bị gọi đi vì Tom đau ốm, nhưng bây giờ anh đã đổi ý, và e ngại trông cậy vào ảnh hưởng của bạn bè. Khi nào Tom khoẻ hơn, anh sẽ ra đi”.

Tình hình ở Mansfield là vậy, và cứ kéo dài như thế, hầu như không có gì thay đổi cho đến lễ Phục sinh. Một dòng của Edmund tình cờ thêm vào thư của mẹ là đủ thông tin cho Fanny. Sự bình phục của Tom chậm chạp một cách đáng ngại.

Phục sinh đã đến, năm nay đặc biệt muộn vì Fanny vô cùng buồn khổ khi biết cô không có cơ hội rời Portsmouth cho đến sau dịp lễ này. Nó đã đến, vậy mà cô vẫn chưa nghe tin tức gì về cuộc trở về, ngay cả chuyến đi London trước khi cô về. Bác gái thường biểu lộ muốn có cô, nhưng chẳng hề chú ý, và không hề có tin nhắn nào của bác trai, người mà cả nhà phụ thuộc. Cô đoán rằng ông không thể rời con trai, nhưng sự trì hoãn này thật tàn nhẫn và kinh khủng cho cô. Cuối tháng Tư sắp tới, cô đã xa cách tất cả bọn họ gần ba tháng thay vì hai, ngày tháng qua đi như một sự hành xác, cô yêu quý họ nên quá hy vọng họ hiểu thấu lòng cô, và ai mới có thể nói khi nào có thời gian rảnh để nghĩ đến hoặc đón cô về?

Khi cô tới Portsmouth, cô rất sung sướng gọi nơi này là nhà mình, và thích nói rằng cô “về nhà”, từ đó rất thân thiết với cô, nhưng đến bây giờ, ắt phải dùng nó cho Mansfield. Lúc này, nơi đó mới là nhà cô. Portsmouth là Portsmouth, còn Mansfield mới là tổ ấm. Từ lâu, người ta đã quen với cái thú trầm ngâm nghĩ ngợi của cô, và không gì an ủi hơn khi thấy bác gái cô dùng cùng thứ ngôn ngữ . Câu “Bác không thể không nói rằng bác rất ân hận là cháu vắng nhà trong thời gian buồn bã này, khiến tinh thần bác rất mệt mỏi. Bác tin và hy vọng, và thành thật mong muốn cháu không bao giờ vắng nhà lần nữa lâu đến thế” làm cô mãn nguyện nhất. Song nó vẫn chỉ là món ăn ngon riêng của cô mà thôi. Sự tế nhị với cha mẹ khiến cô thận trọng không lộ ra sự ưu tiên với ngôi nhà của bác cô: luôn luôn là “khi nào con trở lại Northamptonshire hoặc khi con về Mansfield, con sẽ làm thế này thế nọ”. Trong một thời gian dài là thế, nhưng sự khao khát ngày càng mãnh liệt hơn khiến cô mất cẩn trọng, cô bắt đầu nói về việc cô sẽ làm khi về nhà, trước khi cô nhận ra. Cô tự trách mình, cô đỏ mặt và sợ hãi nhìn cha mẹ. Cô cần họ không khó chịu. Song chẳng có dấu hiệu gì bất mãn, thậm chí họ chẳng buồn nghe cô. Họ chẳng nghĩ đến việc ghen tị với Mansfield. Cô tha hồ mong ước ở đấy như đã từng ở đấy.

Fanny buồn vì mất mọi điều thú vị của mùa xuân. Trước kia cô không biết mình đã mất những thú vui gì khi qua tháng Ba và tháng Tư ở một thị trấn. Trước kia cô không biết sự khởi đầu và phát triển của thảm thực vật khiến cô thích thú biết chừng nào. Cô phấn chấn cả thể xác lẫn tinh thần từ việc quan sát sự tiến triển của mùa đó mà không thể, bất chấp sự thất thường của nó, không đẹp đẽ gì và ngắm nhìn những vẻ đẹp tăng lên, từ những bông hoa nở sớm ở những chỗ ấm áp nhất trong khu vườn nhà bà bác, đến những cái lá xòe ra trong vườn ươm của ông bác và vẻ huy hoàng trong các khu rừng của ông. Mất những niềm vui như thế không phải là vặt vãnh, cô mất chúng vì đang ở giữa một nơi chật chội và ồn ào, bị giam hãm, không khí ngột ngạt, các thứ mùi nồng nặc thay cho sự tự do, tươi mát, thơm phưng phức và xanh tươi, thật tệ vô cùng. Nhưng sự kích động tiếc nuối ấy chỉ lờ mờ so với thứ phát sinh do nhận thức được mình đang nhớ nhung bạn bè và tha thiết muốn có ích cho những người đang thiếu cô!

Nếu đang ở nhà, cô có thể chăm sóc từng người trong gia đình. Cô cảm thấy nhất định mình sẽ có ích cho tất cả. Chắc chắn cô sẽ cứu vãn một số phiền toái của đầu óc và tay chân; chỉ riêng việc nâng đỡ tinh thần cho bác gái Bertram, giữ cho bà khỏi khó chịu vì lẻ loi, hoặc khó chịu hơn nữa là có một người bạn bồn chồn, lăng xăng, quá thạo việc nhấn mạnh mối nguy nhằm đề cao tầm quan trọng của mình, nếu cô có mặt ở đấy sẽ là một điều tốt lành chung. Cô thích tưởng tượng ra cảnh đọc sách cho bác gái, trò chuyện với bà và ngay lập tức làm bà cảm thấy sung sướng, chuẩn bị tinh thần cho bà với điều có thể xảy ra, có thể tiết kiệm cho bà biết bao nhiêu lần lên, xuống cầu thang và biết bao tin nhắn cô có thể chuyển giao.

Thật ngạc nhiên khi các em gái của Tom có thể thản nhiên ở lại London vào lúc này, suốt trận ốm ở nhiều mức độ nguy hiểm khác nhau, kéo dài mấy tuần lễ, cho đến tận bây giờ. Họ có thể trở về Mansfield bất cứ lúc nào họ muốn, việc đi lại với họ chẳng khó khăn gì, và cô không hiểu nổi vì sao họ vẫn có thể vắng mặt. Với cô Rushworth còn có thể hình dung ra những bổn phận phiền phức, nhưng Julia chắc chắn có thể rời London bất cứ khi nào cô ấy muốn. Trong một bức thư của bà Bertram, hình như có kể rằng Julia ngỏ ý trở về nếu cần, nhưng tất cả chỉ có thế thôi. Rành rành là cô ta thích ở lại nơi đang ở hơn.

Fanny đã nghĩ London có ảnh hưởng rất nhiều trong cuộc chiến với các mối gắn bó đáng kính. Cô đã nhìn thấy bằng chứng của nó trong cô Crawford, cũng như trong các chị họ của cô. Sự quyến luyến của cô ta với Edmund là đứng đắn, đáng kính trọng nhất trong tính cách của cô ta, tình bạn của cô chỉ dành cho bản thân, hoặc ít ra cũng hoàn toàn trong sạch. Hiện giờ liệu cô ta có còn tình cảm không? Đã lâu, Fanny không nhận được thư nào của Mary Ctawford đến nỗi cô có vài lý do để cho tình bạn ấy là hời hợt. Từ nhiều tuần nay, cô không biết tin tức gì về cô Crawford hoặc các mối quan hệ khác của cô ta ở London, ngoài Mansfield, cô bắt đầu nghĩ có lẽ cô không bao giờ biết cậu Crawford đã đi Norfolk hay chưa, cho đến khi họ gặp nhau, và có thể mùa xuân này không bao giờ nghe tin gì hơn từ em gái cậu, thì nhận được lá thư tiếp theo, làm sống lại tình cảm cũ và tạo nên tình cảm mới.

Fanny thân mến, hãy tha thứ cho tôi vì đã im lặng quá lâu, và cư xử dường như cô có thể tha thứ cho tôi ngay lập tức. Đây là một đòi hỏi và mong đợi khiêm tốn của tôi, vì cô là người tốt bụng đến mức tôi sẽ được đối xử tốt hom xứng đáng rất nhiều. Lúc này, tôi viết và cầu xin cô trả lời ngay tức khắc. Tôi muốn biết tình hình mọi sự ở trang viên Mansfield, và chắc chắn là cô có thể cho tôi biết đầy đủ. Con người sẽ thành súc vật nếu không cảm thấy nỗi thống khổ mình phải chịu, và theo những điều tôi nghe được, thì công tử Bertram ít có cơ bình phục. Trước kia, tôi ít nghĩ đến bệnh tình của cậu ấy. Tôi coi cậu ấy là loại người hay nhặng xị và làm om sòm vì bất cứ rối loạn vặt vãnh nào, cái chính là liên quan tới những người chăm chút cậu ta. Nhưng nay thì tôi biết chắc là cậu ấy trong tình trạng suy sụp, có nhiều triệu chứng nguy hiểm nhất, và ít nhất thì một số người trong gia đình đã hiểu chuyện này. Nếu sự thể như thế, tôi tin chắc cô phải thuộc những người sáng suốt đó, vì thế tôi khẩn nài cô cho tôi biết những thông tin chính xác nhất. Tôi không cần nói tôi sẽ hãnh diện biết chừng nào khi biết tin không hề nhầm lẫn, nhưng tin đồn đang lan rộng đến mức tôi không khỏi run rẩy. Một thanh niên bảnh bao như thế mà bị chết đột ngột giữa những ngày tháng thanh xuân là việc sầu muộn nhất. Ngài Thomas tội nghiệp chắc cảm thấy vô cùng kinh hãi. Tôi thực sự rất bối rối về việc này. Fanny, Fanny ơi, tôi thấy cô mỉm cười trông rất đáng yêu, nhưng xin lấy danh dự mà thề, trong đời tôi chưa bao giờ đút lót một bác sĩ. Khổ thân anh ấy quá! Nếu anh ấy chết, là mất đi hai thanh niên tội nghiệp trên đời, với bộ mặt can đảm và giọng nói liều lĩnh, tôi sẽ nói với tất cả mọi người rằng sự giàu sang và địa vị không thể rơi vào những con người xứng đáng hơn họ. Giáng sinh vừa qua vội vã đến ngu xuẩn, nhưng sự khó chịu của vài ngày đó có thể mờ đi phần nào lớp son và vàng mạ che giấu nhiều vết ban. Nó sẽ làm mất chữ Ngài sau tên anh ấy. Fanny ơi, với tình cảm thực sự như của tôi, có thể bỏ sót nhiều hơn. Viết ngay cho tôi, gửi theo chuyến thư về, cứ chỉ trích sự lo lắng của tôi nhưng đừng coi thường nó nhé. Hãy cho tôi biết sự thật, vì cô biết tường tận từ gốc. Còn bây giờ, đừng tự làm phiền mình, ngượng vì tình cảm của tôi hay của cô làm gì. Hãy tin tôi, chúng không chỉ tự nhiên, mà còn là những tình cảm nhân từ và đoan chính. Tôi tin vào lương tri của cô, dù “ngài Edmund” có sở hữu toàn bộ tài sản của nhà Bertram cũng không hấp dẫn hơn bất cứ người nào khác có thể là “ngài”. Nếu anh chị Grant còn ở nhà, tôi sẽ không quấy quả cô, nhưng vì hiện nay cô là người duy nhất có thể cho tôi biết sự thực, còn các chị họ của cô không ở trong tầm với của tôi. Cô R. đến chơi gia đình Aylmer ở Twickenham dịp lễ Phục sinh (chắc cô biết tin này) và chưa về, còn Julia vẫn ở cùng các anh chị họ ở gần quảng trường Bedford, nhưng tôi quên mất tên của họ và tên phố rồi. Tuy có thể liên hệ ngay với người nào đó, song tôi vẫn thích cô hơn, vì tôi nhận thấy ngay từ đầu rằng, họ không sẵn lòng từ bỏ những thú vui của riêng họ và nhắm mắt làm lơ thực tế. Tôi tin rằng những ngày nghỉ Phục sinh của cô R. sẽ không kéo dài hơn, chắc chắn họ đã nghỉ trọn vẹn với cô ta rồi. Gia đình Aylmer là những người dễ chịu, chồng cô ta đi vắng, cô ta chẳng có việc gì ngoài vui chơi. Tôi khá khen cho cô R. đã thúc giục chồng đi một chuyến đầy trách nhiệm tới Bath đón mẹ, nhưng liệu cô ta và vị phu nhân thừa kế kia có hòa thuận trong một nhà không? Henry hiện không ở gần, nên tôi chẳng có tin gì về anh ấy để nói. Cô không nghĩ Edmund lẽ ra đã ở London từ lâu, nếu không có trận đau ốm này ư?

Thân mến,

Mary

Tôi đang gấp lá thư thì Henry vào, nhưng anh ấy không mang tin gì để ngăn tôi gửi nó đi. Cô R. hiểu rõ một loại bệnh suy nhược; sáng nay Henry đã gặp cô ta, hôm nay cô ta về phố Wimpole, còn bà già đang trên đường tới. Cô đừng tưởng tượng bất cứ chuyện gì kỳ quái nhé, vì anh ấy vừa ở Richmond vài ngày. Anh ấy thường làm thế mỗi mùa xuân. Xin bảo đảm là anh ấy chẳng quan tâm đến ai ngoài cô đâu. Nhất là lúc này, anh ấy khao khát gặp cô và chỉ mải nghĩ đủ cách để làm thế, và hạnh phúc của anh ấy là mang lại niềm vui cho cô. Bằng chứng là Henry nhắc lại còn sốt sắng hơn những điều anh ấy đã nói ở Portsmouth về việc chúng tôi đưa cô về nhà, còn tôi rất sẵn sàng đi cùng anh ấy. Fanny thân mến, viết ngay nhé, hãy bảo chúng tôi đến. Tôi sẽ làm mọi điều tốt lành cho chúng ta. Cô biết đẩy, Henry và tôi có thể đến ở nhà cha xứ và sẽ không gây phiền hà gì cho những người bạn của chúng tôi ở trang viên Mansfield. Chúng tôi thực sự vui được gặp lại họ, và sự bổ sung nho nhỏ cho cả hội có khi lại vô cùng có ích cho họ. Riêng với cô, chắc cô phải cảm thấy rất muốn về nơi ấy, và vì lương tâm (cô vốn là người chu đáo) cô không thể ở xa trong khi có phương tiện để về. Tôi không có thời gian hoặc kiên nhẫn để chuyển một nửa những lời Henry nhắn gửi; cứ yên tâm rằng tâm trạng của từng người và mọi người là yêu mến không hề thay đổi.

Phần lớn bức thư này làm Fanny phẫn nộ, sự quá ư miễn cưỡng của người viết cùng với ông anh họ Edmund của cô khiến cô không thể phán đoán cho công bằng và nhận lời đề nghị ở phần cuối hay không. Vói riêng cô, đây là sự cám dỗ nhất. Có thấy trong vòng ba ngày nữa cô đã ở Mansrield là hình ảnh hạnh phúc to lớn nhất, nhưng có một trở ngại sờ sờ là cô mắc nợ niềm vui như thế với những người mà trong lúc này, cô thấy đáng lên án tình cảm và hạnh kiểm của họ rất nhiều: tình cảm của cô em, hạnh kiểm của người anh, tham vọng nhẫn tâm của cô ta, sự phù phiếm ích kỷ của cậu ta.

Có khi cậu ta vẫn là người quen, người ve vãn cô Rushworth! Fanny thấy xấu hổ. Cô đã ngỡ cậu ta khá hơn. Song lẽ, may mắn thay cô vẫn không xa rời việc cân nhắc và quyết định giữa những xu hướng trái ngược và những ý niệm hồ nghi về sự đúng đắn; Chẳng có dịp để xác định, dù cô quyết giữ Edmund và Mary tách rời hay không. Cô áp dụng một nguyên tắc để giải quyết mọi chuyện. Sự kính sợ ông bác, nỗi khiếp đảm ở một mình với ông khiến ngay lập tức, cô dễ dàng biết phải làm gì. Cô phải khước từ hoàn toàn lời đề nghị. Nếu ông muốn, ông sẽ cử người đến đón cô, ngay cả một lời gợi ý trở về sớm là một giả định hầu như không có thứ gì bào chữa được. Cô cảm ơn cô Crawford và từ chối dứt khoát.

Lần này, cô nói đến tình trạng của người anh họ chính xác như cô tin, và cô cho là đã truyền tải đến người lạc quan niềm hy vọng mọi việc đúng như cô ta mong muốn. Có vẻ như Edmund sẽ được tha tội làm giáo sĩ, trong hoàn cảnh chắc chắn được giàu có. Như vậy, cô ngờ rằng cậu sẵn sàng tự hào là đã thu phục được mọi thiên kiến. Cô ta chỉ học được cách chẳng nghĩ gì quan trọng hơn tiền bạc.

Chương 46

Fanny không thể ngờ rằng thư trả lời của cô đã truyền tải nỗi thất vọng thực sự. Do hiểu tính cô Crawford, cô khá mong cô ta lại giục giã lần nữa. Tuy trong vòng một tuần không có bức thư thứ hai, cô vẫn giữ nguyên cảm giác đó khi thư tới.

Lúc nhận thư, nhìn vào nội dung ngắn ngủi, ngay lập tức Fanny tin rằng lá thư mang sắc thái vội vã và công việc. Mục tiêu của nó không thể nghi ngờ được, và hai nhân tố quan trọng đã đủ khởi sự, cho Fanny nhận ra có khi họ sẽ đến Portsmouth đúng ngày hôm ấy, và cô rơi vào tâm trạng bối rối vì không biết nên làm gì trong trường hợp này. Nếu hai người đó bị nhiều khó khăn vây quanh, thì người thứ ba có thể giải toả được. Trước khi bóc thư, khả năng cô, cậu Crawford đã thỉnh cầu bác trai cô và được ông cho phép khiến cô nhẹ lòng. Đây là bức thư:

Fanny thân mến,

Tôi vừa biết một tin đồn ghê tởm, khó chịu nhất, và tôi viết để báo trước cho cô đừng tin gì hết, vì chắc tin đó sẽ lan khắp miền. Tin vào nó là sai lầm, và chỉ một hoặc hai ngày là nó sáng tỏ, dù sao đi nữa, Henry vô tội và bất chấp sự nông nổi[35] trong phút chốc, anh ấy không hề nghĩ đến ai ngoài cô. Đừng nói lời nào về chuyện này nhé, đừng nghe, đừng phỏng đoán, đừng xì xào bàn tán nhỏ to gì nhé, cho đến lúc tôi viết lần nữa. Tôi tin chắc rằng mọi chuyện sẽ ỉm đi và chẳng chứng tỏ điều gì ngoài hành động điên rồ của Rushworth. Nếu họ ra đi, tôi đánh cược cả tính mạng rằng họ chỉ về trang viên Mansfield, và Julia đi cùng họ. Nhưng sao cô không đểtôi đi đón cô? Tôi mong cô không ân hận vì việc này.

Bạn cô,

Fanny đứng sững, kinh hoàng. Vì tin đồn ghê tởm, khó chịu ấy chưa đến nơi cô, nên cô không thể hiểu được bức thư lạ lùng này. Cô chỉ nhận thức được rằng việc này ắt phải liên quan đến phố Wimpole và cậu Crawford, cô chỉ phỏng đoán có chuyện gì đó hết sức bất cẩn đã xảy ra ở nơi đó, thu hút sự chú ý của thiên hạ, và cô Crawford sợ rằng khi cô nghe tin đó sẽ phát ghen. Cô Crawford không cần cảnh báo cho cô. Cô chỉ thương cho những bên liên quan và cho Mansfield, nếu tin đồn này lan đến đó, nhưng cô vẫn hy vọng là không. Nếu vợ chồng Rushworth tự đến Mansfield như cô Crawford phỏng đoán, thì không thể có sự gì khó chịu đến trước họ được, hoặc ít ra thì cũng chỉ gây nên ấn tượng thông thường.

Về phần cậu Crawford, cô hy vọng nó có thể để cậu ta hiểu tính nết của mình, tự nhận ra rằng cậu ta không thể có khả năng gắn bó bền vững với bất cứ người phụ nữ nào trên đời, và cô ngượng thay cho cậu ta vì sự kiên trì với cô không kéo dài được mấy nả.

Thật hết sức lạ lùng! Cô bắt đầu tưởng cậu Crawford yêu mình thật, và hình dung tình yêu của cậu ta dành cho cô hơn là thông thường. Em gái cậu ta vẫn nói cậu ta không quan tâm đến ai khác. Ắt hẳn có sự chú ý nào đó với chị họ cô lộ ra quá rõ, và chắc phải có sự hớ hênh hiển hiện vì thư của cô ta không thuộc loại lưu ý đến một chuyện không đáng kể.

Fanny rất lo lắng và cứ lo mãi, cho đến khi nào lại nghe tin từ cô Crawford. Không thể gạt được lá thư ấy ra khỏi suy nghĩ, và cô không thể nhẹ dạ nói chuyện về nó với bất cứ người nào. Cô Crawford không cần sốt sắng đến thế khi dặn cô phải kín mồm kín miệng, cô ta có thể tin cậy vào lương tri của Fanny vì chuyện dính dáng đến chị họ của cô.

Ngày hôm sau, vẫn không có lá thư thứ hai. Fanny thất vọng. Cô vẫn nghĩ ngợi suốt buổi sáng, nhưng khi cha cô về nhà, cầm tờ nhật báo như thường lệ, cô mong có sự giải thích qua nguồn này, và trong chốc lát, chủ đề đó ra khỏi đầu cô.

Cô chìm sâu trong sự trầm ngâm khác. Nhớ lại buổi tối đầu tiên trong căn phòng này, cha cô cầm tờ báo bắt gặp cô. Lúc này không cần nến. Mặt trời còn ở trên đường chân trời khoảng một tiếng rưỡi nữa. Cô cảm thấy mình đã ở đây tròn ba tháng rồi, những tia nắng đổ vào hàng hiên không làm cho cô vui vẻ, mà càng u sầu hơn, vì với cô, ánh nắng dường như là thứ khác hẳn với ở thành phố và miền quê. Ở đây, sức mạnh của nắng trời chỉ là ánh chói chang, gay gắt đến ngột ngạt và nôn nao, chỉ làm nổi bật những vết bẩn mà ở chỗ khác có thể không bị chú ý. Trong thị trấn này, ánh nắng chẳng đem lại sức khỏe hoặc niềm vui. Cô ngồi trong nắng chói, nóng ngột ngạt, trong đám bụi lơ lửng, cái nhìn của cô lang thang từ các bức tường nổi bật dáng đầu cha cô, đến cái bàn do các em trai cô xẻ và đóng, nơi để khay trà chẳng bao giờ rửa kỹ, những cái tách và đĩa lót lan thành nhiều vệt, sữa có một lớp váng bụi mỏng màu xanh lơ, bánh mì và bơ mỗi phút càng nhờn hơn cả bàn tay của Rebecca là người đầu tiên làm ra nó. Cha cô đọc báo, còn mẹ cô rên rỉ trên tấm thảm tả tơi như thường lệ, trong lúc giục Rebecca nhanh tay chuẩn bị bữa trà. Fanny là người đầu tiên đứng lên vì cha cô gọi, sau khi ông hừm và đọc kỹ một đoạn tin:

- Tên anh chị họ của mày ở thành phố là gì, Fan?

Nhớ lại một lát, cô mới nói được:

- Là Rushworth ạ, thưa cha.

- Chúng nó sống ở phố Wimpole phải không?

- Vâng, thưa cha.

-Bọn chúng có một chuyện quái gở, thế thôi. Này, - ông chìa tờ báo cho cô -mày có khối chuyện hay ho của những người họ hàng tử tế đây. Tao không biết quý ông Thomas nghĩ gì về những việc như thế này, có lẽ ông ta có quá nhiều người xun xoe và các quý cậu sẽ bớt thích con gái của ông ta. Nhưng ơn Chúa, nếu nó là con gái tao, tao sẽ buộc nó vào một đầu dây miễn là có thể giữ được nó. Một trận đòn nho nhỏ cho cả anh lẫn ả sẽ là cách tốt nhất ngăn ngừa những việc như thế này.

Fanny đọc thầm: “Với sự lo âu vô hạn, tờ báo phải tuyên bố với mọi người, một cuộc ẩu đả ầm ĩ đã xảy ra trong gia đình ông R. ở phố Wimpole, bà R. kiều diễm cách đây không lâu mới được ông tơ bà nguyệt ghi danh, hứa hẹn trở thành người đứng đầu nổi bật trong giới thời trang, đã bỏ nhà chồng đi theo ông C. nổi tiếng và quyến rũ, làm bạn tình và trợ lý cho ông C. Ngay cả chủ bút của tờ báo cũng không hay biết họ đi đâu”.

- Đây là một sự nhầm lẫn, - Fanny nói ngay, - không thể là thật được, chắc là ý đồ của một số người nào đó.

Cô nói theo bản năng, muốn trì hoãn sự xấu hổ, cô nói với quyết tâm bật khỏi nỗi thất vọng, cô nói điều cô không tin, không thể tin nổi. Cô sửng sốt vì lời kết án lúc cô đọc. Sự thật ùa đến với cô, làm sao cô có thể nói, thậm chí có thể thở nổi, khiến sau này cô cứ phân vân mãi.

Ông Price chẳng quan tâm mấy đến bài báo, khiến cô trả lời nhiều.

- Có lẽ tất cả là láo toét, - ông thừa nhận, - nhưng ngày nay nhiều quý bà xinh đẹp mắc phải những chuyện xấu xa kiểu ấy, đến mức chẳng ai giải đáp được.

- Quả thực, tôi mong chuyện này không phải là thật, - bà Price xót xa, - nó sẽ là chuyện rất kinh hãi! Nếu mẹ đã nói với Rebecca về tấm thảm, mẹ chắc đã nói ít nhất hàng chục lần, có phải không, Betsey? Mà làm việc ấy chưa đến mươi phút.

Tâm trí Fanny kinh hoàng lúc nhận được lời kết án một tội lỗi như thế, và bắt đầu nhận thức được một phần nỗi đau khổ không tả xiết ắt phải xảy ra sau đó. Trước hết, đây là một loại u mê, nhưng mỗi lúc càng thúc đẩy cô nhận thức sáng suốt sự xấu xa quá quắt. Không còn ngờ vực gì nữa, cô không thể hy vọng mẩu tin đó là giả. Cô đã đọc bức thư của cô Crawford nhiều lần đến mức thuộc từng dòng, phù hợp với mẩu tin ấy đến khủng khiếp. Lời biện hộ hăng hái cho anh trai của cô ta, hy vọng của cô ta là chuyện này sẽ ỉm đi, sự bối rối hiển nhiên của cô ta, tất cả chuyện này là một thứ rất tồi tệ; Nếu một người phụ nữ có cá tính trong lối sống, có thể coi tội lỗi tày đình này là chuyện vặt, cố bưng bít nó đi và tha thiết mong nó không bị trừng phạt, cô có thể tin cô Crawford là người đàn bà đó! Lúc này Fanny mới thấy cô đã nhầm là ai đã ra đi, hoặc được nói là đã ra đi. Không phải là cô cậu Rushworth mà là cô Rushworth và cậu Crawford.

Trước kia, hình như Fanny chưa bao giờ bị sốc. Những người khác cũng thế. Buổi tối trôi qua, không lúc nào cô ngừng đau khổ, buổi tối mất ngủ hoàn toàn. Cô đã trải qua từ cảm giác buồn nôn đến run bắn lên vì kinh hoàng, hết nóng rực vì sốt đến lạnh toát. Sự kiện quá xấu xa đến mức nhiều lúc lòng cô thấy ghê tởm vì nó là điều không thể, cô đã từng nghĩ là không thể. Một phụ nữ mới lấy chồng được sáu tháng, một người đàn ông tự nhận là tận tụy hết lòng, thậm chí cầu hôn với người khác - mà người đó có họ gần với cô ta - cả gia đình, cả hai gia tộc kết giao vì họ gắn bó, toàn thể bạn bè, tất cả đều thân tình với nhau! Với nhân tính, đây là tội loạn dâm quá ư khủng khiếp, một sự xấu xa phức tạp quá ư trắng trợn, không thể có trong tình trạng hoàn toàn man rợ như thế! Lương tri bảo cô vậy. Tình cảm yêu đương hay thay đổi của cậu ta, dao động vì tính phù phiếm của cậu ta, sự gắn bó quyết liệt của Maria và phía bên kia không đủ đạo đức đã làm nó xảy ra, bức thư của cô Crawford chứng tỏ chuyện đó là thật.

Rồi hậu quả sẽ là gì đây? Ai sẽ là người không bị tổn thương? Quan điểm của ai có thể không ảnh hưởng? Sự yên bình của người nào sẽ không bị tan tành mãi mãi? Còn chuyện của cô Crawford và Edmund, có lẽ nó trở nên nguy hiểm khi dẫm lên nền ấy. Cô tự giam mình, hoặc cố giam mình trong nỗi bất hạnh dễ hiểu, sờ sờ của gia đình chắc chắn sẽ bao phủ toàn bộ, nếu nó thực sự là một vấn đề tội lỗi bị chứng thực và phơi bày công khai. Sự đau khổ của người mẹ, của người cha, nghĩ đến đó, cô dừng lại. Của Julia, của Tom, của Edmund, nghĩ đến đó, cô lại dừng lâu hơn. Họ là hai người chịu đựng sự kinh khủng nhất. Sự lo âu của người cha, cảm giác cao thượng về danh dự và sự đoan chính của ngài Thomas, những nguyên tắc đạo đức chính trực, tính tình thẳng thắn, tình cảm mạnh mẽ, chân thật của Edmund, khiến Fanny nghĩ họ hầu như không thể chống đỡ nổi cuộc sống và lý trí trong nỗi nhục như thế, và cô thấy chỉ riêng với những người có liên quan, ân phúc lớn nhất cho từng người có quan hệ họ hàng với cô Rushworth là được hủy diệt ngay lập tức.

Ngày hôm sau, rồi hôm sau nữa không xảy ra chuyện gì, sự kinh hãi của cô giảm đi. Hai chuyến thư đến, không mang lại sự phủ nhận, cả công lẫn tư. Không có lá thư thứ hai của cô Crawford thanh minh cho lá thư đầu, cũng không có tin tức gì từ Mansfield dù đã đủ thời gian cho cô nghe tin từ bác gái. Đây là một điềm gở. Thực ra, không hề có bóng dáng hy vọng làm tâm trí cô dịu lại, cô suy nhược đến mức xanh xao và run rẩy, một tình trạng mà không người mẹ nào dù nghiệt ngã, trừ bà Price, có thể bỏ qua, khi ngày thứ ba đến, có tiếng gõ cửa khe khẽ, và một lá thư lại đặt vào tay cô. Phong bì mang dấu bưu điện London, thư của Edmund.

Fanny thân mến,

Chắc em biết tình trạng khốn khổ hiện nay của chúng tôi rồi. Có lẽ Chúa đã dung thứ cho em khỏi phải chịu phần. Chúng tôi đã ở đây hai ngày, nhưng chưa làm được gì. Chẳng thấy tăm hơi họ đâu. Có lẽ em chưa nghe tin về cú choáng váng cuối cùng, Julia trốn đi theo trai, nó đi Scotland với Yates. Nó rời London trước khi cha và anh đến vài giờ. Vào lúc khác, chuyện này chắc phải cảm thấy là kinh khủng lắm. Nay thì hình như là chuyên thường, nó chỉ làm tình hình thêm trầm trọng. Cha anh không đến nỗi quỵ ngã. Không thể hy vọng nhiều hơn. Ông vẫn có thể suy nghĩ và hành động; còn anh viết thư gọi em về theo ý nguyện của ông. Cha anh lo lắng và muốn em về đấy, vì lợi ích của mẹ anh. Anh sẽ đến Portsmouth vào buổi sáng sau khi em nhận được thư này, anh mong em đã sẵn sàng lên đường về Mansfield. Cha anh muốn em mời Susan đi cùng em và ở chơi vài tháng. Em cứ thu xếp theo ý em, hãy nói cho đúng cách nhé, anh chắc em sẽ cảm thấy ngay lòng tốt của ông vào lúc như thế này! Hãy công bằng với ý định của ông, dù anh có thể nhầm lẫn. Em có thể hình dung tình trạng hiện tại của anh. Chưa đến hồi kết của câu chuyện xấu xa để mọi người dễ thở. Em sẽ gặp anh sớm theo chuyến xe thư.

Anh trai của em.

Chưa bao giờ Fanny ước mong một liều thuốc bổ hơn. Chưa bao giờ cô cảm thấy một thứ như trong bức thư này. Ngày mai! Ngày mai được rời Portsmouth! Cô cảm thấy mình có cơ nguy lớn nhất là người quá đỗi vui mừng trong lúc nhiều người đau khổ đến thế. Chuyện xấu xa mang đến cho cô sự tốt lành! Cô sợ mình chết ngất vì việc này. Được ra đi sớm như thế, được đưa đón ân cần, dễ chịu, lại được mang Susan theo, bao niềm vui kết hợp cùng một lúc dường như xa cách với mọi nỗi đau, khiến cô không thể chia sẻ thích hợp nỗi đau buồn, cho dù là nỗi buồn của những người cô hay nghĩ đến nhất. Cuộc bỏ trốn của Julia tác động đến cô tương đối ít; cô kinh ngạc và sửng sốt, nhưng nó không thể choán hết tâm trí cô, không thể nấn ná mãi trong đầu cô. Cô buộc mình phải nghĩ đến nó, thừa nhận đấy là chuyện khủng khiếp và tai hại, hoặc nó đang thoát khỏi cô giữa một mớ đủ thứ lo toan bối rối, cấp bách và hân hoan vì lệnh gọi cô về.

Chẳng gì bằng công việc, công việc sôi nổi, vô cùng cấp thiết để giảm nhẹ nỗi buồn. Công việc dù buồn tẻ cũng có thể xua tan nỗi sầu muộn, mà những bận bịu của cô lại đầy hy vọng. Cô phải làm nhiều thứ, chưa kể đến câu chuyện kinh hoàng của cô Rushworth (hiện giờ đã hoàn toàn chắc chắn) ảnh hưởng đến cô như trước. Cô không có thời gian mà khổ sở. Trong vòng hai mươi tư giờ, cô sẽ lên đường; Cô phải nói với cha mẹ, Susan phải chuẩn bị, mọi thứ phải sẵn sàng. Hết việc này đến việc kia, một ngày không đủ dài.

Cô cũng loan truyền tin vui, niềm vui rất ít được đón mừng nên phải nói vắn tắt, cha mẹ vui vẻ chấp thuận cho Susan đi cùng cô, sự mãn nguyện chung với cuộc ra đi của cả hai, sự sung sướng mê ly của Susan, tất cả nâng đỡ tinh thần cho cô.

Gia đình cô ít cảm thông với tai họa của nhà Bertram. Bà Price nhắc đến bà chị tội nghiệp trong vài phút, nhưng mải tìm thứ đựng quần áo cho Susan, vì Rebecca quang đi mọi loại hộp và làm hỏng chúng nhiều hơn bà nghĩ, còn Susan lúc này thỏa mãn bất ngờ với mơ ước đầu tiên trong lòng, và không hay biết gì về những người phạm tội hoặc những người đang buồn khổ, nếu như nó có hân hoan từ đầu chí cuối, thì âu cũng là ưu điểm của một người ở tuổi mười bốn.

Khi chẳng còn gì để bà Price giải quyết hoặc còn việc cho Rebecca, mọi thứ đã thực hiện vừa phải và đúng lúc, các cô gái đã sẵn sàng cho ngày mai. Bắt họ ngủ nhiều cho chuyến đi là điều không thể. Người anh đến đón họ hầu như ít hỏi han đến tâm trạng xúc động của họ, một người tràn ngập vui mừng, người kia đủ thứ lo lắng khác nhau không tả xiết.

Tám giờ sáng, Edmund đã ở trong nhà. Các cô gái ở tầng trên, nghe thấy tiếng cậu đi vào, và Fanny xuống. Cứ nghĩ sẽ nhìn thấy cậu ngay bây giờ, và hiểu những điều cậu đang chịu đựng gợi lại cho cô trọn vẹn những tình cảm ban đầu của mình. Cậu ở gần cô đến thế và đang khổ sở. Cô sẵn sàng lắng xuống lúc bước vào phòng khách. Chỉ có mình Edmund và cậu gặp cô ngay lập tức; cô ép chặt vào ngực cậu và những lời này thốt lên rõ ràng từng âm một:

- Fanny của anh, em gái duy nhất của anh, lúc này em là niềm an ủi duy nhất của anh.

Cô không thể thốt nên lời, và liền ít phút sau, cậu cũng không thể nói thêm điều gì.

Cậu quay đi để trấn tĩnh, và lúc cậu lại nói, tuy giọng vẫn ấp úng, phong thái của cậu chứng tỏ ý muốn tự chủ và kiên quyết tránh mọi lời ám chỉ.

- Em ăn sáng chưa? Khi nào em sẵn sàng? Susan có đi không? - hết câu hỏi này dồn dập tiếp theo câu hỏi khác. Cô em gái yêu quý của cậu đã sẵn sàng lên đường ngay khi có thể. Khi Mansfield đã tính toán, thời gian thật quý báu, và tình trạng tâm tư của cậu khiến cậu thấy chỉ nhẹ lòng khi di chuyển. Cậu đã dặn xe ngựa nửa giờ nữa sẽ đến cửa, Fanny đáp họ đã dọn bữa sáng rồi và nửa giờ nữa họ hoàn toàn sẵn sàng. Edmund đã ăn sáng và cậu từ chối ở lại dùng bữa với họ. Cậu muốn tản bộ quanh các thành lũy và sẽ cùng xe ngựa nhập bọn với họ. Cậu lại đi, vui mừng đi khỏi ngay cả với Fanny.

Trông Edmund rất ốm yếu; rõ ràng cậu phải chịu đựng nhiều xúc cảm dữ dội mà cậu quyết kìm nén. Cô biết ắt hẳn phải thế, song vẫn thấy thật kinh khủng.

Xe ngựa tới, và cậu lại bước vào nhà cùng lúc, chỉ vừa vặn lưu lại với gia đình vài phút và được chứng kiến - nhưng cậu chẳng nhìn thấy gì - cung cách chia tay lặng lẽ của các cô con gái và đúng lúc ngăn họ ngồi xuống bên bàn ăn nhờ hoạt động quá bất thường này, họ đã hoàn toàn sẵn sàng lúc xe ngựa chạy đến cửa. Bữa ăn cuối cùng của Fanny trong nhà cha cô giống hệt như bữa đầu tiên, cô ra đi cũng sốt sắng như lúc được đón mừng.

Trái tim Fanny nở bung vì vui sướng và biết ơn lúc cô qua những hàng rào của Portsmouth, còn Susan luôn nở nụ cười rộng mở. Tuy vậy, vì ngồi ở phía trước và được cái mũ bonnet[36] che chắn, nên không nhìn thấy những nụ cười đó.

Cuộc hành trình thật lặng lẽ. Những tiếng thở dài sườn sượt của Edmund thường vọng tới Fanny. Nếu chỉ có mình cậu với Fanny, chắc cậu đã cởi mở nỗi lòng bất chấp mọi ý định kiên quyết, nhưng sự có mặt của Susan buộc cậu phải khép mình, và cậu thử nói chuyện về những chủ đề đâu đâu không được hưởng ứng.

Fanny quan sát cậu với vẻ lo âu chưa bao giờ có, và thỉnh thoảng bắt gặp cái nhìn của cậu, nhận được một nụ cười trìu mến an ủi cô, nhưng trong ngày đầu tiên của chuyến đi, cô không hề nghe thấy một lời về những chuyện đang đè nặng tâm tư cậu. Sáng hôm sau, ngay trước khi họ ra khỏi Oxford, trong lúc Susan ngồi bên cửa sổ, háo hức quan sát một gia đình đông đúc rời quán ăn, còn hai người ngồi cạnh lò sưởi. Edmund đặc biệt chú ý đến sự thay đổi trên nét mặt Fanny và hoàn toàn không hay biết gì về những điều khó chịu hàng ngày ở nhà cha cô, nên cho là sự chia sẻ thái quá về những biến đổi, quy tất cho sự kiện gần đây, cậu nắm tay cô và nói bằng giọng khe khẽ nhưng rất biểu cảm:

- Không có gì lạ, chắc em cảm thấy thế, chắc em đau khổ lắm. Làm sao một người đàn ông có thời yêu em lại có thể rời bỏ em! Nhưng sự quan tâm mới mẻ của em, Fanny ạ, hãy nghĩ đến anh.

Phần đầu cuộc hành trình chiếm trọn một ngày dài và đưa họ gần sát tới Oxford; nhưng ngày thứ hai chấm dứt ở giờ sớm hơn nhiều. Trước giờ ăn tối thường lệ, họ đã ở trong vùng giáp với chiều dài của Mansfield, và lúc đến gần nơi yêu quý ấy, trái tim của hai chị em hơi se lại. Fanny kinh sợ nghĩ đến cuộc gặp các bà bác và Tom trong tình trạng bị bẽ mặt kinh khủng đến thế, còn Susan cảm thấy lo lắng, mọi cung cách tốt nhất của nó, mọi kiến thức thu nhận được gần đây của nó sẽ được thực hành tại đây, tại thời điểm gọi là vào cuộc. Những ảo tưởng tốt và xấu về cách đối xử thô tục cũ và vẻ phong nhã mới ngay trước mắt nó, nó nghĩ nhiều đến những cái dĩa bạc, khăn ăn và những bát nước rửa tay. Fanny nhận thấy mọi nơi trong vùng đều khác kể từ dạo tháng Hai; Nhưng lúc họ vào trang viên, tri giác và niềm vui của cô là mãnh liệt nhất. Cô rời bỏ nó đã ba tháng, ba tháng tròn chẵn, và mùa đông đã thay bằng mùa hè. Cái nhìn của cô lướt khắp nơi, trên các bãi cỏ, vườn cây xanh tươi đang độ mơn mởn nhất, lên các cây to dù chưa kín lá song đã dễ ưa, sắp tới còn đẹp hơn nữa, và trong lúc nhiều thứ đã hiển hiện trong tầm mắt, nhiều thứ nữa hãy còn trong tưởng tượng. Tuy vậy, sự thích thú của cô chỉ dành cho mình cô. Edmund không thể chia sẻ. Cô nhìn cậu, nhưng cậu ngả về phía trước, chìm sâu vào nỗi buồn sâu sắc hơn bao giờ hết, mắt nhắm nghiền dường như quang cảnh vui tươi đè nặng lên cậu, và loại trừ những cảnh đẹp của tòa nhà.

Nó lại làm cô buồn, và biết phải chịu đựng những thứ khiến cho tòa nhà, sự hiện đại, vẻ duyên dáng và ở vị trí đẹp cũng mang vẻ u sầu.

Họ được một trong những người đang đau khổ trong nhà ngóng trông với nỗi nôn nóng mà trước kia cô chưa từng biết. Fanny vừa đi qua những người hầu nom trang nghiêm, thì phu nhân Bertram từ phòng khách ra gặp cô, bà đi bằng bước chân không hề biếng nhác, và gục vào cổ cô, bà nói:

- Fanny yêu quý! Giờ ta mới thấy dễ chịu.

Chương 47

Một nhóm khốn khổ, từng người trong ba người đều tin mình là người khổ sở nhất. Tuy vậy, bà Norris là người gắn bó nhất với Maria thực ra là người chịu đựng giỏi nhất. Maria là đứa cháu bà ưa nhất, yêu quý hơn cả; cuộc hôn nhân do bà tạo dựng, bà quen thói cảm nhận và nói năng bằng trái tim kiêu hãnh, nên kết cục này gần như áp đảo bà.

Bà thay đổi hẳn, trầm lặng, u mê, hờ hững với mọi thứ đã qua. Còn lại với bà là người chị và cậu cháu trai, toàn bộ ngôi nhà dưới sự cai quản của bà, một lợi thế đã bị quăng đi hoàn toàn, song bà không thể quản lý hoặc ra lệnh, thậm chí tự coi là mình có ích. Khi thực sự va chạm với tai họa, khả năng hành động của bà đã bị tê liệt, cả phu nhân Bertram và Tom đều không nhận được sự ủng hộ nhỏ nhất của bà hoặc ý định giúp đỡ. Bà chẳng làm gì nhiều hơn cho họ, hơn họ làm cho nhau. Cả ba đều cô độc, không tự lực và tuyệt vọng; Lúc này nhóm người vừa tới càng làm ưu thế của bà thêm tồi tệ. Những người bạn của bà được an ủi, nhưng bà thấy chẳng tốt đẹp gì.

Edmund gần như được anh trai đón mừng, bà Bertram mừng rỡ với Fanny, nhưng bà Norris lẽ ra được an ủi lại càng cáu kỉnh hơn khi thấy người mà trong cơn tức giận mù quáng, bà đổ cho là kẻ gây nên chuyện. Nếu Fanny nhận lời cậu Crawford, sẽ không thể xảy ra chuyện này.

Susan cũng là một mối bất bình. Bà chẳng còn tâm trạng nào để ý đến nó ngoài vẻ mặt lạnh lùng, nhưng bà cảm thấy nó như một kẻ do thám, một kẻ đột nhập, một đứa cháu gái bần cùng và đủ thứ đáng ghét nhất. Bà bác kia tiếp nhận Susan bằng sự tử tế lặng lẽ. Phu nhân Bertram không thể cho cô bé nhiều thời gian hoặc nhiều lời nói, nhưng bà thấy nó là em gái của Fanny nên có quyền ở Mansfield, bà sẵn lòng hôn và yêu mến nó. Susan còn thoả nguyện hơn, vì nó hiểu rõ rằng chẳng mong gì ở bà bác Norris ngoài trạng thái cáu kỉnh càu nhàu, nên có được niềm vui càng mạnh mẽ trong tình trạng may mắn nhất, thoát khỏi những điều khó chịu nhất định, khiến Susan có thể chống lại sự dửng dưng nhiều hơn gặp ở người khác.

Hiện giờ, Susan cảm thấy ổn thoả, nó trải qua những ngày rất vui vẻ làm quen với tòa nhà và các tầng, nếu không những người khác phải chăm sóc nó, mà ai cũng bận bịu với người hoàn toàn phụ thuộc vào họ, và thời gian này, mọi sự coi như ổn. Edmund cố gắng chôn vùi tình cảm của mình trong việc ra sức làm anh trai khuây khỏa, còn Fanny tận tuy với bà bác Bertram, cô trở về với những công việc cũ, còn sốt sắng hơn trước, và nghĩ cô không bao giờ làm đủ cho người dường như mong cô nhiều đến thế. Nói đến cái chuyện kinh khiếp ấy với Fanny, trò chuyện và than vãn là toàn bộ mọi sự an ủi của phu nhân Bertram. Bà được lắng nghe và chịu chuyện, đáp lại bà nghe thấy giọng nói ân cần và thông cảm, mọi thứ đều làm cho bà. Nói cách khác, muốn được thoải mái là không thể được. Trường hợp này thừa nhận chẳng có gì thoải mái. Phu nhân Bertram không suy nghĩ sâu sắc, nhưng được ngài Thomas hướng dẫn, bà suy nghĩ chính xác về mọi giá trị quan trọng, vì thế bà thấy mọi sự tàn ác trong việc xảy ra, và bà không cố gắng cũng không đòi hỏi Fanny khuyên nhủ bà ít nghĩ đến tội lỗi và sự ô nhục.

Cảm giác ưa thích của bà không sắc bén, đầu óc bà cũng không kiên quyết. Sau một thời gian, Fanny thấy có thể lái ý nghĩ của bà sang các chủ đề khác, phục hồi sự thích thú nào đó vào những công việc thường ngày; Nhưng bất cứ khi nào phu nhân Bertram tập trung vào sự kiện, bà chỉ nhìn thấy nó theo một chiều là nhận thức sự mất mát một đứa con gái và nỗi nhục không bao giờ rửa sạch.

Fanny biết được những chi tiết chưa tiết lộ từ bà. Bà bác cô không phải là người biết kể chuyện, nhưng nhờ mấy bức thư gửi tới ngài Thomas và kết hợp với những điều đã biết, chẳng mấy chốc Fanny có thể hiểu rõ các tình huống câu chuyện, nhiều như cô muốn.

Vào dịp lễ Phục sinh, cô Rushworth đến Twickenham thăm một gia đình cô vừa thân thiết, một gia đình có cung cách vui vẻ, dễ chịu, chắc chắn có đạo đức và sự chín chắn thích hợp; còn cậu Crawford liên tục đến chơi nhà họ. Fanny đã biết nhà cậu ở cùng vùng đó. Đúng thời gian này, cậu Rushworth đi Bath vài ngày thăm mẹ và đón mẹ về thành phố, còn Maria ở chỗ những người bạn này và không hề kiềm chế, kể cả với Julia. Julia đã chuyển khỏi phố Wimpole từ hai hoặc ba tuần trước, đến thăm một người họ hàng của ngài Thomas, việc di chuyển mà bây giờ cha mẹ cô mới quy là thuận tiện cho cậu Yates. Sau khi mẹ con cậu Rushworth trở về phố Wimpole chưa được bao lâu, ngài Thomas nhận được một bức thư từ một người bạn cũ rất thân thiết ở London, ông ta đã nghe và chứng kiến nhiều việc phát hoảng ở đó, nên viết thư giục ngài đến London, dùng ảnh hưởng của mình với con gái, đặt dấu chấm hết sự thân mật đã phơi bày cô với nhiều nhận xét khó chịu, và hiển nhiên là khiến cậu Rushworth bực bội.

Ngài Thomas đang chuẩn bị hành động theo thư này, và không cho bất cứ người nào ở Mansfield biết nội dung bức thư, thì một thư khác do chính ông bạn đó gửi nhanh báo cho ngài tình hình gần như tuyệt vọng, hai cô cậu công nhiên trăng gió. Cô Rushworth đã bỏ nhà chồng; Cậu Rushworth vô cùng giận dữ và lo lắng, đã đến gặp ông ta (ông Harding) xin khuyên nhủ. Ông Harding lo đấy mới chỉ là việc tối thiểu, là một hành động khinh suất rất trắng trợn. Người hầu già của cô Rushworth mới là mối đe dọa đáng lo ngại. Ông cố làm hết sức để mọi chuyện lắng đi, hy vọng cô Rushworth trở về, nhưng do tác động của mẹ cậu Rushworth, phản ứng của phố Wimpole gay gắt đến mức ông e rằng có thể dẫn đến hậu quả xấu nhất.

Bức thư kinh khủng này không thể giữ kín với những người khác trong nhà. Ngài Thomas đã lên đường, Edmund đi cùng ngài, còn những người khác ở lại trong tình trạng bất hạnh, người hầu kẻ hạ chỉ tuân theo những chỉ thị trong các thư sau đó gửi từ London. Mọi thứ đến lúc vỡ lở vượt xa tầm hy vọng. Người hầu của mẹ cậu Rushworth, được bà chủ ủng hộ, đã không giữ im lặng nữa và phơi trần câu chuyện. Hai người đàn bà chỉ trong một thời gian ngắn chung sống đã bất hòa, có lẽ sự gay gắt của bà mẹ chống lại cô con dâu xuất phát từ sự vô lễ cùng thái độ hành xử của cô ta cũng như tình cảm của người mẹ với con trai.

Dù thế nào đi nữa, không thể kiểm soát bà ta được. Dù bà có đỡ ngoan cố hoặc ít ảnh hưởng đến con trai, cậu luôn được bà chỉ dẫn, bà mới là người có thể kiềm chế và buộc cậu im miệng, song vụ việc vẫn trở nên tuyệt vọng, vì cô Rushworth không xuất hiện lần nữa và có đủ lý do để kết luận rằng cô đã ra đi, trốn biệt ở đâu đó với cậu Crawford, cậu ta đã bỏ nhà ông chú vào đúng ngày cô mất dạng.

Tuy nhiên, ngài Thomas vẫn ở lại London một thời gian nữa, hy vọng tìm ra và cứu con gái khỏi chuyện đồi bại hơn, song cô ta vẫn biệt vô âm tín.

Fanny hầu như không chịu nổi khi nghĩ đến tình trạng hiện tại của ngài. Một trong những người con là nguồn cơn đau khổ không chỉ lần này cho ngài. Những cơn đau của Tom tăng đáng kể do cú sốc vì hạnh kiểm của em gái, và sự hồi phục chậm lại nhiều đến mức phu nhân Bertram cũng ngạc nhiên vì sự khác thường và hay gửi những lo lắng của bà cho chồng. Cuộc bỏ trốn theo trai của Julia là ngón đòn bổ sung cho ngài trên đường đến London, dù lúc đó sức mạnh của nó đã giảm, song Fanny hiểu hẳn ngài cảm thấy nghiêm trọng. Cô cũng nhìn nhận việc này như thế. Những bức thư của ngài cho thấy ngài xót xa biết chừng nào. Trong hoàn cảnh như vậy, nó là một liên minh không đúng lúc nhưng đã hình thành một cách giấu giếm, và trong giai đoạn ấy, đã đặt chuyện tình cảm của Julia trong ánh sáng không có lợi, ngài vô cùng bực mình vì sự lựa chọn dại dột của cô ta. Ngài gọi đó là một việc xấu xa, hành động theo cách tồi tệ nhất, vào thời điểm tệ hại nhất. Tuy Julia còn có thể tha thứ hơn sự đồi bại điên rồ của Maria, ngài không thể không đánh giá cô đã mở ra những khả năng xấu nhất cho một kết cục tiếp theo giống như cô chị. Quan điểm của ngài là như thế về hoàn cảnh Julia đã phó mặc bản thân mình.

Fanny cảm thấy thương ngài sâu sắc nhất. Ngài không còn tìm được niềm an ủi của ai ngoài Edmund. Những người con khác hẳn đang làm trái tim ngài tan nát. Cô tin rằng ngài bất mãn với cô, cô lập luận khác bà Norris và nay càng khác xa. Cô đã nghĩ đúng. Cậu Crawford đã hết nợ với cô khi cô từ chối cậu, nhưng lần này, dù cô có đúng đến đâu cũng chỉ là niềm an ủi tội nghiệp cho ngài Thomas. Sự tức giận của ông bác với cô thật kinh khủng, nhưng cô có thể bào chữa, biết ơn hoặc gắn bó như thế nào với ngài đây? Ắt hẳn ngài phải nương tựa vào mình Edmund mà thôi.

Song cô đã lầm khi tưởng rằng Edmund không gây cho cha cậu nỗi đau hiện tại. Đây ít nhiều là bản chất sâu sắc hơn mọi thứ kích động khác; ngài Thomas coi hạnh phúc của cậu dính líu sâu sắc đến hành vi phạm tội của em gái với bạn cậu, được che chắn bởi người phụ nữ cậu theo đuổi với sự quyến luyến rõ ràng và có nhiều khả năng thành công, người thích hợp mọi mặt trong mối quan hệ, trừ người anh trai đáng khinh này. Ngài biết Edmund hẳn đang đau khổ về mặt cá nhân, cộng thêm với nỗi đau của những người khác. Khi họ ở London, ngài đã thấy hoặc phỏng đoán tình cảm của cậu và có lý do để cho rằng đã có một cuộc gặp mặt nói chuyện riêng với cô Crawford và từ đó, Edmund thất vọng sâu sắc cũng như lo lắng vì lợi ích của những người khác, nên đã quyết định ra khỏi thành phố và nhận việc đón Fanny về nhà bà bác để có cơ hội khuây khỏa và giúp ích cho cậu, không ít hơn của họ. Fanny không phải là người được biết điều bí mật trong tình cảm của ông bác, ngài Thomas không phải là người biết điều bí mật trong tính cách của cô Crawford. Ngài đã được chia sẻ cuộc nói chuyện của cô ta với con trai ngài, cậu không còn mong muốn cô thuộc về cậu dù hai mươi ngàn bảng của cô đã thành bốn mươi.

Chắc Edmund đã tách hẳn với cô Crawford, cậu không thừa nhận mối nghi ngờ với Fanny. Cô biết rằng cậu cảm thấy y như thế, và nhận thức của riêng cô là không đủ. Cô nghĩ cậu đã chia lìa, nhưng cô muốn đoan chắc. Nếu lúc này cậu nói chuyện với cô dè dặt, một điều mà trước kia thỉnh thoảng vẫn thế, có nghĩa là cậu cần được an ủi, nhưng lại không thấy thế. Thỉnh thoảng cô nhìn thấy cậu - chưa bao giờ một mình -, chắc là cậu tránh gặp riêng cô. Phải suy luận như thế nào đây? Lương tri của cậu đã quy phục mọi nỗi đau riêng và phần chua xót trong hoạn nạn của gia đình, nhưng cũng quá nhạy cảm với chủ đề được nhắc đến qua loa nhất. Đây hẳn là tình trạng của cậu. Cậu đã chịu thua, nhưng không chịu nói nên lời những nỗi thống khổ. Mới cách đây không lâu tên cô Crawford lại thoáng trên môi cậu, hoặc vì cô hy vọng phục hồi sự giao hảo tin cậy như đã từng có.

Việc đó đã kéo dài. Họ đến Mansfield hôm thứ Năm, mà mãi đến tối Chủ nhật Edmund mới nói chuyện với cô về việc đó. Cậu ngồi với cô vào tối Chủ nhật - một tối Chủ nhật ẩm ướt - đúng là thời điểm bạn bè có thể cởi mở nỗi lòng, và nói hết mọi sự, trong phòng lại chẳng còn ai ngoài mẹ cậu, sau khi nghe một bài thuyết giảng cảm động, bà khóc cho đến lúc đi ngủ, nên không thể không nói chuyện. Và thế là, với lời mào đầu thông thường, hầu như không biết cái gì đến trước, với lời tuyên bố thông thường rằng cô sẽ lắng nghe cậu vài phút, cậu sẽ nói vắn tắt, và chắc chắn sẽ không bao giờ đòi hỏi lòng tốt của cô theo kiểu này lần nữa, cô đừng sợ một lần lặp lại, vì nó là chủ đề hoàn toàn cấm kỵ, cậu bắt đầu dài dòng về các tình huống và cảm xúc liên quan đến mối quan tâm trước hết của cậu, đến người mà cậu đã tin cậy trọn vẹn vào tình cảm của người đó.

Fanny lắng nghe với biết bao tò mò và lo âu, đau đớn và mãn nguyện, bối rối khi theo dõi giọng nói của cậu và có thể hình dung cô thận trọng nhìn xoáy vào các thứ khác ngoài cậu. Lời mở đầu thật đáng ngại. Cậu đã gặp cô Crawford. Cậu được mời đến gặp cô ta. Cậu nhận được một lá thư ngắn của phu nhân Stomaway năn nỉ cậu ghé đến, và cứ coi là lần trò chuyện cuối cùng của bạn bè, cậu hẳn biết cô ta cảm thấy xấu hổ và khổ sở biết chừng nào khi là em gái của Crawford. Cậu đã đến gặp Mary Crawford trong tâm trạng như thế, mềm lòng và tận tâm đến nỗi Fanny đã có vài khoảnh khắc sợ rằng đó chẳng phải lần cuối cùng. Nhưng theo cậu kể tiếp, nỗi sợ ấy hết ngay. Cô ta gặp cậu với thái độ nghiêm túc, thậm chí còn xúc động, nhưng cậu chưa kịp nói một câu, cô ta đã mở đầu bằng lề lối khiến cậu sửng sốt.

- Tôi nghe nói anh đang ở London, - cô ta nói, - nên muốn gặp anh. Chúng ta hãy bàn kỹ chuyện buồn này. Có thể đánh ngang bằng mức độ điên rồ của hai người thân thuộc của chúng ta không? - Anh không thể trả lời, nhưng anh tin rằng vẻ mặt anh đã nói lên tất cả. Cô ta cảm thấy bị trách. Đôi khi, cô ta cảm nhận mới nhanh làm sao! Cô ta nói thêm, với vẻ mặt và giọng nói nghiêm trọng hơn. - Tôi không có ý bảo vệ Henry về việc làm mất uy tín của em gái anh. - Cô ta bắt đầu nhưng cô ta nói tiếp mới tệ làm sao, tệ đến mức anh không thể nhắc lại với em, Fanny ạ. Anh không thể nhớ mọi lời cô ta nói. Mà nếu có thể, anh cũng không muốn nhớ lại. cốt lõi là rất giận hành động điên rồ của từng người. Cô ta chê bai anh trai đã dại dột bị người phụ nữ mà chưa bao giờ anh ta để ý lôi cuốn, làm cậu ta mất người cậu ta tôn thờ; Nhưng Maria tội nghiệp còn điên rồ hơn nữa, hy sinh cả địa vị như thế, rơi vào những khó khăn như thế chỉ vì cứ tưởng mình được một người đàn ông yêu thực sự, người từ lâu rõ ràng là hờ hững. Em đoán xem anh cảm thấy gì. Nghe một người phụ nữ còn cay nghiệt hơn cả hành động điên rồ kia thảo luận về sự việc một cách tùy tiện, thoải mái và lạnh lùng đến thế! Anh có thể nói là không có những ghê tởm miễn cưỡng, không kinh hoàng, không nữ tính! Đây là những thứ mà thế gian đang làm. Chúng ta sẽ tìm thấy người phụ nữ được trời phú cho một cách hào phóng bản tính ấy ở đâu, hở Fanny? Hỏng, hỏng hết rồi!...

Suy nghĩ một chút, Edmund nói tiếp, vô cùng bình tĩnh:

- Anh sẽ kể cho em mọi chuyện, rồi sau đó coi như xong vĩnh viễn. Cô ta nhìn nhận sự việc chỉ là hành động dại dột, mà dại dột chỉ vì bị phơi bày. Thiếu sự suy xét chín chắn và thận trọng thông thường: Henry đến Richmond suốt thời gian Maria ở Twickenham, nó đặt mình vào khả năng của một người hầu, tóm lại là bị phát hiện. Ôi Fanny, việc này bị phát hiện, chứ không phải vi phạm những điều mà cô ta chê bai. Đây là hành động khinh suất đã đẩy sự việc đến bước đường cùng, hoặc buộc anh trai cô ta từ bỏ kế hoạch thiết tha nhất để trốn chạy cùng Maria.

Cậu ngừng lại.

- Còn anh, anh có thể nói gì? - Fanny nói (cô tin mình được mong nói).

- Chẳng có gì hiểu được. Anh như một người sững sờ. Cô ta nói tiếp, và bắt đầu nói về em, phải, cô ta bắt đầu nói về em, lấy làm tiếc là mất một người như thế... Cô ta nói rất chừng mực. Nhưng lúc nào cô ta chẳng thừa nhận giá trị của em. Cô ta nói: “Anh ấy đã bị cuốn đi, một người phụ nữ như thế sẽ không bao giờ gặp nữa. Người ấy sẽ sửa chữa cho Henry, sẽ làm cho anh ấy hạnh phúc mãi mãi”. Fanny thân mến nhất của anh ơi, anh hy vọng sẽ vui vẻ nhiều hơn đau đớn vì nhớ lại chuyện này, nhưng giờ đây chẳng bao giờ còn gì nữa. Em có muốn anh dừng lại không? Nếu muốn, hãy cho anh một cái nhìn, một lời nói và anh sẽ làm ngay.

Không một cái nhìn, một lời nói nào.

- Tạ ơn Chúa! - Cậu nói. - Chúng ta đã gạt bỏ mọi nỗi băn khoăn, nhưng hình như đây là sự sắp xếp nhân từ của Thượng đế vì trái tim không lừa đảo sẽ không bị đau khổ. Cô ta nói về em với những lời tán tụng nhiệt liệt và yêu thương nồng nhiệt, nhưng ngay tại đây vẫn pha trộn chút độc ác, vì giữa những lời đó, cô ta vẫn kêu lên: “Tại sao cô ấy không nhận lời anh tôi? Tất cả là lỗi của cô ấy. Một cô gái khờ dại! Tôi sẽ không bao giờ tha thứ cho cô ấy. Nếu cô ấy nhận lời anh tôi như nên làm, thì bây giờ họ đã đến lúc kết hôn, Henry sẽ quá hạnh phúc và quá bận bịu, không còn thiết gì đến ai khác nữa. Anh ấy sẽ không phải chịu nỗi đau dính dấp đến cô Rushworth lần nữa. Mọi sự sẽ chỉ chấm dứt ở cuộc yêu đương lăng nhăng dài, thông thường, ở những cuộc họp mặt hàng năm tại Sotherton và Everingham”. Em có thể tin là có thể thế không? Nhưng sức quyến rũ đã tan tác rồi. Anh đã mở mắt.

- Tàn nhẫn! - Fanny nói. - Hoàn toàn tàn nhẫn! Vào lúc như thế lẽ ra phải hoan hỉ và nói chuyện với anh nhẹ nhàng chứ! Tàn nhẫn hết sức.

- Em gọi nó là tàn nhẫn ư? Chúng ta bất đồng về việc này. Không, bản tính Mary không phải là tàn nhẫn. Anh không nghĩ cô ấy định làm tổn thương tình cảm của anh. Tai họa nằm ở chỗ sâu hơn kia, trong sự ngu dốt trọn vẹn của cô ta, không hề nghi ngờ những tình cảm đó của con người, trong sự bóp méo ý định khiến đương nhiên cô ta đối xử với con người như thế. Cô ta toàn nói thôi, vì cô ta đã quen nghe người khác nói như cô ta hình dung mọi người sẽ nói. Không phải do lỗi của tính nết cô ta. Cô ta không tự ý làm người ta đau đớn vu vơ, và dẫu anh có thể tự lừa dối mình, anh cũng không thể nghĩ thế cho bản thân, cho tình cảm của anh, còn cô ta thì có. Lỗi của cô ta là ở phương châm xử thế tinh vi song lỗ mãng, một đầu óc đồi bại và hư hỏng, Fanny ạ. Có lẽ như thế là hay nhất cho anh vì nó để lại cho anh ít ân hận như thế. Tuy nhiên, không hẳn thế. Anh vui mừng thổ lộ với mọi người nỗi đau mất cô ta hơn là phải nghĩ đến cô ta như anh. Anh đã bảo cô ta như vậy.

- Anh nói rồi ư?

- Phải, khi chia tay với cô ta, anh đã nói thế.

- Hai người trò chuyện bao lâu?

- Hai mươi nhăm phút. Mà, cô ta cứ nói mãi rằng bây giờ còn một việc để dẫn đến cuộc hôn nhân giữa họ. Cô ta nói bằng giọng bình tĩnh hơn anh có thể, Fanny ạ. - Cậu buộc phải ngừng thêm một lát rồi mới tiếp. - Cô ta bảo: “Chúng ta phải thuyết phục Henry cưới Maria và chắc chắn là phải loại trừ khả năng anh ấy đã từng có với Fanny, tôi không thất vọng về việc này. Henry phải từ bỏ Fanny. Tôi không cho rằng bây giờ anh ấy có cơ thành công với một người thuộc tầng lớp của cô ta, vì thế tôi hy vọng chúng ta có thể thấy không còn trở ngại nào không thể vượt qua. Tôi có ảnh hưởng không nhỏ, và sẽ tiến hành bằng mọi cách; Một khi đã cưới xin hẳn hoi, và nhất định gia đình cô ấy ủng hộ vì họ là những người đứng đắn, cô ấy có cơ hồi phục địa vị trong xã hội ở mức độ nào đó. Chúng ta thừa biết, cô ấy sẽ không được công nhận trong một vài giới, nhưng bằng những bữa ăn ngon lành, những bữa tiệc lớn, sẽ có nhiều người vui mừng vì cô ta làm quen. Chắc chắn là khi đó, sẽ đỡ thành kiến và vô tư hơn trước. Điều tôi muốn khuyên là cha anh nên dịu đi. Đừng để ông ấy làm hại sự nghiệp của mình vì can thiệp. Hãy thuyết phục ông cứ để mọi sự tuần tự như tiến. Nếu ông ấy cố lăng xăng thuyết phục cô ấy rời bỏ sự che chở của Henry, lại càng không có cơ hội anh ấy cưới cô ta hơn là cứ để cô ấy ở lại với Henry. Tôi biết anh ấy có khi bị tác động. Ngài Thomas hãy tin vào danh dự và lòng trắc ẩn của anh ấy, và mọi sự có thể kết thúc tốt đẹp. Nhưng nếu ông ấy giành lại con gái, chỗ dựa quan trọng nhất sẽ bị phá hủy.

Sau khi nhắc lại chuyện này, Edmund rất xúc động, còn Fanny lặng lẽ nhìn cậu, ngoài sự quan tâm dịu dàng nhất, gần như còn tiếc vì chủ đề ấy đã bắt đầu như vậy. Một lúc lâu sau, cậu mới có thể nói tiếp:

- Bây giờ anh sắp có việc phải làm, Fanny ạ. Anh đã kể với em cốt lõi mọi điều cô ta nói. Ngay khi nói được, anh đáp rằng anh không cho việc ấy là có thể được, trong tâm trạng như lúc anh bước vào ngôi nhà đó, bất cứ việc gì xảy ra cũng khiến anh chịu đựng tốt hơn, nhưng cô ta đã khoét sâu vết thương trong từng câu nói. Trong suốt cuộc quen biết của bọn anh, mặc dù tại một số khoảnh khắc anh thường nhận biết được một số khác biệt trong quan điểm, ý kiến, trong tưởng tượng của anh không hề nghĩ lại có thể khác biệt như cô ta chứng tỏ lúc này. Đó là kiểu cô ta đối với hành động vô đạo đức kinh khủng của anh trai cô ta và em gái anh (anh giả tảng không nói ai dụ dỗ nhiều hơn), ngoài cái kiểu nói về bản thân hành động ngu xuẩn đó, nói đủ lời chê bai, xét về các hậu quả xấu của nó chỉ vì chúng bất chấp hoặc nặng tội hơn vì coi thường phép tắc và trơ trẽn trong việc làm sai trái. Cuối cùng và trên hết, là khuyến cáo chúng ta ưng thuận, thoả hiệp và mặc nhiên cho tội lỗi tiếp tục, nếu có cơ hội để kết hôn, thì cô ta tưởng bây giờ anh nghĩ đến anh trai cô ta, thà rằng ngăn chặn còn hơn tìm kiếm, mọi thứ hùa vào cho anh thấy một điều đau khổ nhất là trước kia anh chưa bao giờ hiểu cô ta, và trong chừng mực liên quan đến đầu óc, đó là con người trong trí tưởng tượng của anh chứ không phải cô Crawford mà anh đã chăm chú vào trong nhiều tháng qua. Có khi thế lại tốt hơn cho anh, anh đỡ nuối tiếc tình bạn, những tình cảm và hy vọng mà hiện giờ, dù sao đi nữa đã rứt khỏi anh. Còn nữa, anh phải và sẽ thú nhận rằng anh phải hoàn trả lại cô ta hình ảnh cô ta tỏ ra với anh trước đây, anh sẽ thích hơn rất nhiều bất cứ thứ gì làm tăng nỗi đau khi chia tay, vì đang mang theo mình thực trạng âu yếm và quý trọng. Đấy là những gì anh đã nói, nhưng em có thể hình dung ra, anh không nói bình tĩnh hoặc cẩn thận như khi nhắc lại với em. Cô ta ngạc nhiên, quá ư ngạc nhiên, hơn cả ngạc nhiên. Anh thấy cô ta biến sắc. Mặt cô ta đỏ rừ. Anh hình dung đã nhìn thấy một pha trộn những cảm xúc - một cuộc vật lộn dữ dội tuy ngắn ngủi - nửa mong muốn đầu hàng lẽ phải, nửa là cảm giác xấu hổ, nhưng thói quen, thói quen đã thắng. Cô ta cố hết sức để cười. Hầu như là cười khi cô ta trả lời:

- Xin lấy danh dự mà thề, đây là một bài diễn thuyết khá hay. Nó có phải là một phần trong bài rao giảng gần nhất của anh không? Nếu đúng vậy, chẳng mấy chốc anh sẽ cải tạo được mọi người ở Mansfield và Thornton Lacey; và lần sau được nghe, có lẽ anh đã là một nhà thuyết giáo ưu tú trong giới nào đó của Hội Giám lý, hoặc là một nhà truyền giáo ở nước ngoài. - Cô ta cố nói một cách khinh suất, nhưng không thể khinh suất như muốn tỏ ra. Anh chỉ đáp lại rằng anh chân thành chúc cô ta khoẻ, và hy vọng cô ta sớm học được cách suy nghĩ chính xác hơn, không nhờ vào sự hiểu biết giá trị nhất mà bất cứ ai trong chúng ta có được, là hiểu biết bản thân và bổn phận của mình, cùng các bài học về hoạn nạn, và anh rời khỏi phòng ngay lập tức. Anh đã đi khỏi được vài bước, Fanny ạ, thì nghe thấy tiếng cửa mở sau lưng. “Công tử Bertram”, cô ta nói. Anh ngoảnh lại. “Anh Bertram”, cô ta nói và mỉm cười, nhưng đây là nụ cười không thích hợp với câu chuyện vừa qua, một nụ cười đùa cợt láo xược dường như mời mọc, nhằm chinh phục anh; ít ra anh thấy có vẻ như thế. Anh cưỡng lại; đây là sự thôi thúc phải cưỡng lại. Thỉnh thoảng, trong chốc lát thôi, anh ân hận vì đã không trở lại, nhưng anh biết mình làm thế là đúng, và kết cục mối quen biết của bọn anh là thế đấy! Mà nó đã từng là những gì kia! Anh đã bị lừa dối biết chừng nào! Tương tự như bị anh trai cô ta và em gái anh lừa dối. Anh cảm ơn em đã kiên nhẫn lắng nghe, Fanny. Đây là sự khuây khỏa lớn nhất, và bây giờ chúng ta đã xong.

Fanny tin vào lời cậu, và trong năm phút cô đã ngỡ là xong. Tuy vậy, sau đó câu chuyện lại tiếp tục, hoặc một thứ rất giống như thế. Trước khi phu nhân Bertram thức giấc, họ tiếp tục chuyện trò về cô Crawford, cô ta đã quyến luyến với cậu ra sao, trạng thái tự nhiên thú vị đã tạo nên cô ta như thế nào, cô ta có thể xuất sắc nếu như thuộc về những người tử tế sớm hơn. Lúc này Fanny thoải mái nói năng cởi mở, cảm thấy có đủ lý do chính đáng hơn để bổ sung vào hiểu biết của cậu về tính cách thật của Mary bằng vài lời gợi ý về tình trạng sức khỏe của Tom, có thể coi là lý do để cô ta muốn hòa giải cho trọn vẹn. Đây không phải là một gợi ý thú vị gì. Sẽ dễ chịu hơn nhiều nếu cô ta vô tư hơn trong sự gắn bó, nhưng sự kiêu căng của cậu không đủ mạnh để chống lại lý do đó lâu. Cậu phải tin rằng bệnh tình của Tom đã tác động đến cô ta, chỉ duy trì cho cậu một ý nghĩ an ủi rằng khi cân nhắc nhiều phản ứng của những tạng người đối lập, chắc chắn cô ta đã gắn bó với cậu nhiều hơn mong đợi, vì cậu gần gũi với hành vi đúng đắn. Fanny cũng nghĩ y hệt, và họ hoàn toàn nhất trí về tác động lâu dài, ấn tượng không thể tẩy sạch ắt phải tạo nên sự thất vọng sâu sắc như thế trong tâm trí Edmund. Thời gian chắc sẽ làm mờ phần nào những đau khổ của cậu, nhưng một phần sự việc sẽ không bao giờ quên hẳn, và cuộc gặp gỡ lúc trước của cậu với bất cứ người phụ nữ nào khác cũng không thể gọi tên là gì ngoài sự căm phẫn. Giờ đây, tình bạn của Fanny là tất cả để cậu giữ mãi.

Chương 48

Hãy để cây bút khác nhấn lâu vào tội lỗi và đau khổ. Tôi bỏ những đề tài đáng ghét ấy ngay khi có thể, nóng lòng khôi phục lại mọi nhân vật, không cao thượng lắm trong khiếm khuyết của họ, an ủi tàm tạm và phải làm xong những việc còn lại.

Tôi hài lòng biết rằng trong chính thời gian này, Fanny của tôi ắt hẳn hạnh phúc bất chấp mọi sự. Cô ấy phải là người hạnh phúc, bất chấp mọi điều thông cảm hoặc cô nghĩ là thông cảm với tai họa của những người quanh cô. Cô có nhiều nguồn vui nên ắt phải tác động đến mọi người. Cô đã về Mansfield, cô là người hữu ích, cô được yêu thương, cô đã an toàn khỏi tay cậu Crawford và khi ngài Thomas trở về, cô có đủ chứng cứ để được ngài chấp thuận hoàn toàn và quý mến dù ngài đang trong tâm trạng buồn phiền. Cô còn vui vì Edmund không còn bị cô Crawford lừa bịp nữa.

Thực ra, Edmund còn lâu mới vui. Cậu khổ sở vì thất vọng và nuối tiếc, đau buồn vì sự việc đã chấm dứt và mong ước giá nó không bao giờ xảy ra. Cô biết thế và cũng buồn, nhưng là một nỗi buồn thỏa mãn, có chiều thoải mái và hài hòa với từng cảm giác chân tình nhất, rằng ít người có thể vui mừng trao đổi sự hoan hỉ lớn nhất của họ vì chuyện này.

Tội nghiệp ngài Thomas, là một người cha, ngài hiểu rõ những sai lầm của mình trong tư cách là một người cha, ngài buồn phiền lâu nhất. Ngài cảm thấy lẽ ra ngài không nên cho phép Maria kết hôn, ngài biết rõ tính uỷ mị của con gái, khiến ngài trở nên đáng trách vì đã cho phép, làm việc này ngài đã hy sinh sự đúng đắn để đổi lấy sự có lợi và bị chi phối vì những động cơ ích kỷ và sự khôn ngoan trần tục. Những suy nghĩ này đòi hỏi một thời gian mới dịu lại, nhưng thời gian gần như làm được tất cả, và tuy ít được an ủi về phía cô Rushworth vì nỗi đau do cô gây ra, ngài tìm thấy niềm an ủi ở những đứa con khác, lớn hơn ngài nghĩ. Cuộc hôn nhân của Julia hóa ra ít liều lĩnh hơn ngài nghĩ lúc đầu. Cô đã nhún nhường và xin được tha thứ, còn cậu Yates thèm muốn được nhận vào gia đình, sẵn sàng tôn kính ngài và tuân theo sự chỉ đạo của ngài. Cậu ta không đáng tin cậy lắm, nhưng vẫn có hy vọng trở nên đỡ tầm thường, ít ra bản chất cậu ta là người khá thích quanh quẩn ở nhà và biết kiềm chế, và dù sao còn được an ủi khi thấy cơ ngơi của cậu kha khá, lại không nợ nần như ngài e ngại, và hiện tại cậu được khuyên nhủ và đối đãi như một người bạn bõ công chăm chút. Tom dần dần hồi phục về sức khỏe, bớt hẳn tính lông bông và ích kỷ trong các thói quen trước kia của cậu cũng an ủi ngài rất nhiều. Cơn đau ốm đã khiến cậu tốt hơn mãi mãi. Cậu biết chịu đựng và học cách suy nghĩ, hai điều có lợi mà trước kia cậu chưa bao giờ có; Cậu ân hận vì sự kiện tồi tệ ở phố Wimpole, cậu cảm thấy mình là kẻ đồng lõa vì những sự thân tình nguy hiểm của cái nhà hát bất hợp lý, để lại trong đầu cậu một ấn tượng là ở tuổi hai mươi sáu, mà cậu vẫn chưa thấy có nhu cầu về ý thức, hoặc những người bạn tử tế là những thứ lâu bền trong ý nghĩa của hạnh phúc. Cậu trở thành người cần phải thế, hữu ích cho cha, bình tĩnh và hòa nhã, và không chỉ sống cho mình.

Thực sự là được an ủi! Chẳng mấy chốc ngài Thomas dựa vào sự tin cậy các nguồn tốt lành, Edmund góp phần vào sự thoải mái của cha, cải thiện tinh thần cho ngài ở một điểm duy nhất rằng trước kia cậu đã khiến ngài đau đớn. Các buổi tối hè, sau khi tản bộ và ngồi dưới bóng cây với Fanny, tâm trí cậu dịu lại và lại vui lên.

Những tình huống và hy vọng này dần dần làm ngài Thomas khuây khỏa, giảm nhẹ cảm giác mất mát và ngài tự điều hòa được phần nào, tuy nỗi khổ vì nhận thức đã sai lầm trong việc giáo dục các con gái không bao giờ tan hẳn.

Đã quá muộn cho ngài hiểu sự bất lợi với tính cách cho lớp trẻ, lẽ ra phải đối xử ngược lại hoàn toàn với những điều Maria và Julia trải qua ở nhà, bà dì Norris quá ư tâng bốc và chiều nịnh họ, liên tục đối lập với sự khe khắt của ngài. Ngài thấy mình đã đánh giá sai biết chừng nào khi mong làm mất tác dụng sai trái của bà Norris bằng cách khư khư giữ kín trong lòng, ngài thấy rõ là chỉ làm tăng thêm sự có hại, bằng cách dạy các con phải kiềm chế tâm trạng khi có mặt ngài, chỉ khiến ngài không hiểu được tính tình thực sự của họ và làm họ hiến toàn bộ niềm say mê cho một người có khả năng gắn bó với họ chỉ bằng sự yêu mến mù quáng và tán tụng quá mức của bà.

Đây là tình trạng quản lý tồi ghê gớm, nhưng nó đã xấu rồi, ngài dần dần cảm thấy sai lầm tệ hại nhất không phải là kế hoạch giáo dục của ngài. Trong đó phải thiếu một thứ, hoặc thời gian sẽ làm mờ tác dụng xấu của nó. Ngài e rằng thiếu phương châm xử thế thiết thực, rằng họ chưa bao giờ được dạy dỗ chính xác cách kiềm chế khuynh hướng và tính tình, ý thức về bổn phận mới có thể phát huy tác dụng. Họ chỉ được giới thiệu về lý thuyết trong niềm tin tôn giáo, nhưng chưa bao giờ đòi hỏi thực hành hàng ngày. Trở thành người nổi bật về sự tao nhã và tài năng là mục tiêu chủ yếu của tuổi thanh xuân có lẽ sẽ ảnh hưởng không lợi theo kiểu này, không có tác dụng về đạo đức cho tâm hồn. Ngài muốn các con gái trở thành người tốt, nhưng sự quan tâm của ngài chỉ nhằm vào sự am hiểu và cung cách, chứ không vào tính tình, vào sự cần thiết phải hy sinh và nhún nhường, ngài e rằng các cô chưa bao giờ nghe được lời nào bổ ích cho họ.

Ngài ân hận cay đắng vì sự thiếu hụt mà cho đến lúc này ngài mới có thể hiểu. Ngài khổ sở cảm nhận rằng ngài đã nuôi dạy các con gái bằng sự giáo dục tốn phí và gây ra nhiều lo âu mà họ thiếu hẳn sự hiểu biết về các bổn phận cơ bản, còn ngài không chịu làm quen với tính nết và tâm trạng của họ.

Nhất là tính tình vui vẻ và đam mê mãnh liệt của cô Rushworth, ngài chỉ hiểu khi họ đã có một kết quả đáng buồn. Cô không chịu rời bỏ cậu Crawford. Cô hy vọng kết hôn với cậu ta, và họ tiếp tục bên nhau cho đến khi cô buộc phải hiểu rằng hy vọng như thế là hão huyền, cho đến khi nảy sinh sự thất vọng và đau khổ vì nhận thức, làm cô thành xấu tính, tình cảm của cô với cậu giống như thù hận và một thời gian sau, khiến họ hành hạ lẫn nhau, rồi sau đó dẫn đến sự chia tay tự nguyện.

Cô đã sống với cậu, chuốc nỗi nhục là người phá hỏng mọi hạnh phúc của cậu ta với Fanny, và có rời bỏ cậu cũng không mang tiếng tốt hơn là cô đã chia lìa họ. Điều gì có thể vượt quá nỗi đau khổ của một trí tuệ như thế, trong một hoàn cảnh như thế?

Cậu Rushworth ly hôn không khó khăn gì, và chấm dứt cuộc hôn nhân trong tình huống như thế tạo nên mọi kết cục tốt hơn, có hiệu quả may mắn, không tính toán. Cô đã coi thường cậu ta và yêu người khác, cậu đã hiểu rõ điều đó. Bị làm nhục vì đần độn, thất vọng vì nỗi dam mê ích kỷ có thể khuấy động chút lòng thương hại. Sự trừng phạt của cậu tuân theo tư cách của cậu, là sự trừng phạt thâm trầm hơn tội lỗi của vợ. Cậu ta đã thoát khỏi sự cam kết đã trở thành nhục nhã và bất hạnh, cho đến khi nào một cô gái xinh xắn khác có thể cuốn cậu vào cuộc hôn nhân lần nữa, và hy vọng cậu có thể tiến lên nhanh hơn, nghi lễ huy hoàng hơn, và nếu có bị lừa bịp thì ít ra cũng bị bịp trong trạng thái tinh thần vui vẻ và may mắn. Trong khi cô ta phải rút lui với những cảm xúc mạnh hơn sự rút lui và sỉ nhục rất nhiều, không thể có mùa xuân thứ hai của hy vọng và con người.

Có thể để cô ở đâu đã trở thành chủ đề của những cuộc bàn thảo buồn rầu và quan trọng nhất. Sự gắn bó của bà Norris hình như tăng lên với lầm lỗi của cháu gái, muốn tiếp nhận cô ở nhà và được tất cả tán thành. Ngài Thomas không biết tin này, còn bà Norris càng giận Fanny nhiều hơn vì coi việc ở nhà của cô là có động cơ. Bà khăng khăng thay thế sự do dự của ngài vì lợi ích của bà, dẫu ngài Thomas trịnh trọng cam đoan với bà rằng không hề nói đến cô gái, không có thanh niên nào thuộc giới tính của ngài có thể bị xã hội gây nguy hiểm hoặc tính cách của cô Rushworth làm tổn thương, ngài sẽ không bao giờ phô phang nỗi nhục lớn như thế với xóm giềng để mong chú ý đến cô. Là một đứa con gái - ngài hy vọng một cô con gái hối lỗi - sẽ được ngài che chở, bảo đảm mọi tiện nghi và nâng đỡ bằng cách động viên hành xử đúng đắn, và được những người thân thừa nhận. Nhưng ngài không đồng ý hơn thế. Maria đã hủy hoại thanh danh của mình, và ngài sẽ không cố gắng hão huyền để phục hồi những thứ không bao giờ có thể phục hồi được, có thể ngài sẽ trừng phạt sự đồi bại hoặc tìm cách giảm bớt sự ô nhục của nó, ngài tự hiểu rằng dù thế nào cũng là kẻ đồng lõa đưa nỗi đau khổ như thế vào gia đình người khác.

Sự việc kết thúc rằng bà Norris rời Mansfield và tận tuy với cô cháu gái Maria bất hạnh, và hai dì cháu chuyển đến một vùng khác, hẻo lánh và kín đáo, rất ít giao du, một người không còn tình cảm yêu thương, người kia không chỉ trích, có thể tin rằng tâm tính của họ đã thành sự trừng phạt lẫn nhau.

Bà Norris chuyển khỏi Mansfield là thêm một niềm an ủi to lớn cho cuộc sống của ngài Thomas. Ngài đánh giá bà thấp đi rất nhiều kể từ ngày ngài từ Antigua trở về, trong các cuộc giao dịch cùng ở thời kỳ đó, trong các cuộc trao đổi hàng ngày, trong công việc hoặc chuyện phiếm, bà thường bị mất vị trí trong sự quý trọng của ngài, và ngài tin rằng thời gian sẽ làm cái việc chơi khăm bà, hoặc ngài đã đánh giá quá cao sự khôn ngoan của bà và trước kia đã khoan dung quá nhiều với thái độ của bà. Ngài cảm thấy bà là nỗi khó chịu triền miên, càng ngày càng tệ hơn và hình như không có dịp nào ngừng. Dường như bà là một bộ phận của ngài và ngài phải chịu đựng vĩnh viễn. Vì thế thoát được bà thật nhẹ cả người, và thật là hạnh phúc lớn khi bà không để lại đằng sau những hồi ức cay đắng, có thể thành cơ nguy để ngài chứng minh rằng cái xấu có khi lại sản sinh ra điều hay.

Chẳng người nào ở Mansfield nuối tiếc bà. Bà chẳng bao giờ có khả năng gắn bó ngay cả với những người bà yêu quý nhất, và vì cuộc bỏ nhà theo trai của cô Rushworth, tính tình của bà luôn trong trạng thái cáu kỉnh, tức tối, khiến bà gây sự, dằn vặt khắp nơi. Ngay một người như Fanny cũng không hề rơi nước mắt vì bà bác Norris, kể cả khi bà ra đi mãi mãi.

Trong chừng mực nào đó, việc Julia bỏ trốn còn khá hơn Maria vì có sự khác biệt trong sắp đặt và hoàn cảnh, nhưng điều lớn hơn với cô là cô ít được bà dì yêu quý hơn, ít tâng bốc hơn và ít nuông chiều hơn. Nhan sắc và tài năng của cô bao giờ cũng bị xếp ở vị trí thứ hai. Cô đã quen nghĩ mình thua kém Maria. Lẽ tất nhiên, trong hai chị em, tính tình cô dễ chịu hơn, xúc cảm của cô dù có nhanh nhạy vẫn còn dễ kiểm soát hơn, và nền giáo dục không có hại cho cô đến mức tự cao tự đại.

Julia đã trình bày phần lớn nỗi thất vọng vì cậu Henry Crawford. Sau khi nỗi chua xót đầu tiên vì bị coi thường chấm dứt, cô đã khá nhanh chóng chọn con đường đúng là không nghĩ tới cậu ta nữa, rồi khi ở London, sự quen biết được nối lại, ngôi nhà của cậu Rushworth trở thành mục tiêu của cậu Crawford, Julia đã có hành động đáng khen là tự rút lui khỏi đó, chọn thời gian này để đi thăm những bạn bè khác của cô, nhằm bảo đảm cho mình khỏi bị lôi cuốn. Đây chính là động cơ của cô đến nhà các anh chị họ. Cậu Yates không làm gì hết vì việc này. Có lúc cô cho phép cậu ta chăm sóc, nhưng rất ít nghĩ đến việc chấp nhận cậu ta, và nếu không có chuyện hạnh kiểm của chị cô vỡ tan tành, khiến nỗi sợ cha và gia đình của cô càng tăng - cứ hình dung hậu quả của nó sẽ càng khắt khe và kiềm chế dữ dội hơn với mình - khiến cô vội vã quyết định tránh ngay lập tức những nỗi kinh hoàng, chắc chắn cậu Yates sẽ không bao giờ thành công. Cô không bỏ trốn với những tình cảm tệ hại hơn sự lo sợ ích kỷ đó. Với cô, dường như đấy là việc duy nhất cô có thể làm. Tội lỗi của Maria đã xui khiến hành động dại dột của Julia.

Henry Crawford bị hư hỏng vì độc lập sớm và tấm gương xấu trong gia đình, thỏa thích thú phù hoa máu lạnh hơi quá lâu. Có lần, một cơ hội bất ngờ và không xứng đáng đã đưa đẩy cậu vào con đường hạnh phúc. Có lẽ cậu thỏa mãn vì chinh phục được tình cảm của một người phụ nữ đáng yêu, có lẽ cậu đủ đắc chí khi xua tan sự miễn cưỡng và lọt được vào tình cảm quý mến và nhân hậu của Fanny Price, rất có thể đem lại thành công và hạnh phúc cho cậu. Tình cảm của cậu sẵn sàng được việc. Ảnh hưởng của cô đến cậu đã tạo cho cậu có ảnh hưởng nào đó với cô. Nếu cậu xứng đáng hơn, nhất định cậu sẽ giành được nhiều hơn; Nhất là khi đám cưới đã diễn ra, cậu được lương tâm cô trợ giúp, làm dịu xu hướng từ chối ban đầu của cô và đưa họ thường xuyên gặp nhau. Nếu cậu kiên trì và chính trực, Fanny ắt phải là phần thưởng cho cậu - một phần thưởng được tự nguyện ban tặng - trong vòng một thời gian vừa phải sau đám cưới của Edmund và Mary.

Cậu đã làm như dự định, và cậu biết là nên thế, sau khi từ Portsmouth về, sẽ xuống Everingham, và cậu có thể quyết định số phận hạnh phúc của mình. Nhưng cậu bị ép lưu lại bữa tiệc của bà Fraser; Cậu ở lại để thỏa mãn tính hư danh và đã gặp cô Rushworth ở đấy. Tò mò và phù phiếm vốn ràng buộc với nhau, và sự khoái lạc trước mắt cám dỗ quá mạnh với một đầu óc không quen hy sinh cho lẽ phải, cậu quyết định hoãn chuyến đi Norfolk, quyết định viết thư trả lời hoặc mục tiêu đó không còn quan trọng nữa, và ở lại. Cậu gặp cô Rushworth và nhận sự lạnh lùng, xa cách của cô, lẽ ra phải hình thành sự thờ ơ hiển nhiên, vĩnh viễn giữa họ. Nhưng bị mất thể diện, cậu không thể chịu bị gạt bỏ vì người phụ nữ luôn có nụ cười chiều theo ý cậu, cậu phải cố gắng giảm bớt sự kiêu hãnh phô bày lòng phẫn nộ với Fanny, cậu phải khá hơn và làm cô Rushworth Maria Bertram lại ở trong vòng tay cậu.

Cậu bắt đầu cuộc tấn công với tâm trạng đó. Bằng sự kiên trì sôi nổi, chẳng mấy chốc cậu đã tái lập phần nào sự giao du, nịnh đầm và ve vãn tán tỉnh quen thuộc, những thứ giới hạn tầm nhìn của cậu; Nhưng đắc thắng đã bỏ qua sự thận trọng có thể cứu vãn cả hai, và tuy khởi đầu vì giận dữ, cậu đã đặt mình vào quyền lực tình cảm của cô, mạnh hơn là cậu tưởng. Cô yêu cậu, không rút khỏi sự săn sóc, công khai thừa nhận cậu là người yêu của cô. Cậu lúng túng vì tính phù phiếm của mình, có thể là cái cớ nho nhỏ của tình yêu, và trong suy nghĩ, không có tí tẹo bất trung nào với em họ của cô. Giữ cho Fanny và các tiểu thư Bertram khỏi biết về chuyện đang diễn ra là mục tiêu quan trọng của cậu. Sự giữ bí mật không thể khêu gợi lòng tin của cô Rushworth hơn cậu cảm thấy cho mình. Khi cậu từ Richmond trở về, cậu sẽ mừng vì không gặp cô Rushworth nữa. Mọi chuyện tiếp theo là kết quả sự khinh suất của cô, rốt cuộc cậu bỏ đi cùng cô vì không thể làm khác được, lúc đó cậu vẫn tiếc Fanny, và còn tiếc nhiều hơn nữa khi mọi sự om sòm vì cuộc tằng tịu này kết thúc; Bằng ảnh hưởng trái ngược, chỉ trong vài tháng đã dạy cho cậu đặt tính nết dịu dàng, tâm hồn thuần khiết và sự ưu tú trong phương châm xử thế của Fanny lên bậc cao hơn hẳn.

Sự trừng phạt đó, sự trừng phạt công khai vì hành động nhục nhã chỉ ở đúng phạm vi phạm tội của cậu ta, vì chúng ta đều biết xã hội không hề có một rào cản nào cho đức hạnh. Trên cõi đời này, hình phạt quá nhẹ so với mong muốn, nhưng không có sự tự tin để chờ đón một sự sắp xếp chính xác hơn trong tương lai, chúng ta phải xem xét công bằng một người lọc lõi như Henry Crawford thường gây cho bản thân những phiền toái và ân hận không nhỏ - phiền toái vì thỉnh thoảng lại tự trách mình, và ân hận vì tình trạng thảm hại - khi đền đáp lòng hiếu khách như thế, xúc phạm sự yên ổn của gia đình như thế, bị mất người quen biết tử tế nhất, đáng quý trọng và yêu mến nhất, đồng thời mất cả người phụ nữ cậu đã yêu, vừa say đắm vừa đầy lý trí.

Sau những việc đã qua làm tổn thương và xa lánh cả hai gia đình, nhà Bertram và nhà Grant ở gần nhau sẽ khó chịu bậc nhất, nhưng nhà Grant vắng mặt vài tháng đã cố ý kéo dài, may mắn thay đã kết thúc đúng lúc cần thiết, hoặc ít ra cũng thực hiện được một chuyến di dời vĩnh viễn. Tiến sĩ Grant thông qua một quan hệ mà ông ta gần như hết hy vọng, đã giành được chức vị giáo sĩ tại Westminster, tạo cơ hội để rời Mansfield, một cái cớ để ở London và tăng thu nhập, đáp ứng cho phí tổn của sự thay đổi, được cả người đi lẫn người ở lại hoan nghênh nhiệt liệt.

Bà Grant vốn có xu hướng dễ yêu và được yêu, ắt hẳn ra đi với niềm nuối tiếc cả cảnh và người bà đã quen, nhưng cũng vui vì sự sắp xếp bảo đảm được hưởng nhiều thứ, bà lại có nhà để mời Mary. Còn Mary đã chơi bời đủ với bè bạn, đủ phù phiếm, tham vọng, yêu đương, và thất vọng trong nửa năm gần đây, đang cần sự ân cần thực sự của tấm lòng bà chị và sự yên tĩnh vừa phải cho cá tính của cô. Họ sống cùng nhau, khi tiến sĩ Grant bị chứng ngập máu và qua đời, trong một tuần có ba bữa tiệc lớn của các tổ chức từ thiện, họ vẫn ở với nhau, vì Mary tuy đã quyết định không gắn bó với anh trai lần nữa, vẫn nóng lòng tìm kiếm giữa đám người tiêu biểu chưng diện hoặc các chàng hoàng thái tử nhàn rỗi, những người sẵn sàng mê mẩn nhan sắc của cô, và với hai chục ngàn bảng của cô, bất cứ người nào cũng có thể thỏa mãn thị hiếu sành sỏi hơn mà cô thu nhận được hồi ở Mansfield, cô đã học ở đó cách đánh giá tính nết và cung cách của ai đó có thể cho phép hy vọng về một hạnh phúc gia đình, hoặc đủ gạt Edmund Bertram ra khỏi đầu cô.

Về mặt này, Edmund rất có lợi thế với cô. Cậu không đợi và mong muốn dành những tình cảm còn trống trải cho một người xứng đáng tiếp theo cô. Cậu không tiếc Mary Crawford, và quan sát Fanny cậu sửng sốt thấy không hiểu vì sao cậu đã từng vừa lòng một người phụ nữ thuộc loại khác hẳn, còn Fanny không phát triển những nụ cười, điệu bộ cho thân thiết, có ý nghĩa với cậu như Mary Crawford từng làm; Liệu có thể hy vọng thuyết phục cô rằng sự quý trọng nồng nhiệt và như em gái của cô dành cho cậu sẽ là nền tảng đủ cho một tình yêu gắn bó.

Tôi cố ý tránh tả những cuộc hẹn hò trong thời gian này, để bạn đọc có thể tha hồ tưởng tượng và hiểu rằng phương thuốc chữa cho những say đắm không thể chế ngự được đã chuyển hóa thành sự gắn bó vững chắc, biến đổi nhiều theo thời gian trong những con người khác nhau. Tôi chỉ khẩn khoản nài xin mọi người tin rằng đúng vào thời gian hoàn toàn tự nhiên như nên thế, và không đầy một tuần trước, Edmund đã thôi quan tâm đến cô Crawford và muốn cưới Fanny đúng như Fanny mong mỏi.

Thực ra, cậu đã quý trọng Fanny từ lâu, sự quý trọng dựa trên những khẳng định khả ái nhất về sự trong trắng, bơ vơ và được hoàn thiện vì mọi vẻ hấp dẫn ngày càng phát triển xứng đáng, vậy còn gì tự nhiên hơn sự thay đổi này? Yêu thương, dìu dắt và che chở cô như cậu đã làm từ năm cô mới lên mười, trí tuệ của cô nay đã mở mang đến mức giỏi giang nhờ sự chăm sóc của cậu, sự an ủi của cô tùy thuộc vào lòng tốt của cậu, với cậu, cô là người gần gũi và đặc biệt thú vị, thân thiết hơn bất cứ người nào ở Mansfield, và giờ đây cậu đã biết ưa thích cặp mắt trong sáng, dịu dàng hơn cặp mắt đen lấp lánh. Luôn ở bên cô, luôn trò chuyện tâm tình với cô, tình cảm của cậu luôn trong tình trạng có lợi so với sự chán ngán gần đây, những cái nhìn trong trẻo, dịu dàng từ rất lâu không giành được sự nổi tiếng trước.

Biết chỉ một lần lên đường và cảm động vì những điều cậu đã làm, trên con đường tới hạnh phúc sẽ không có gì thiếu thận trọng ngăn cản hoặc làm chậm tiến trình của cậu, không có gì nghi ngờ về sự xứng đáng của cô, không sợ đối lập sở thích, không cần phải đưa ra những hy vọng mới về hạnh phúc do bất đồng tính tình. Tâm trí, tính nết, các quan niệm và thói quen của cô không hề che giấu nửa vời, không tự dối mình về hiện tại, không nhờ cậy vào sự lợi dụng trong tương lai. Ngay trong chuyện say đắm cuồng dại gần đây của cậu, cậu vẫn phải thừa nhận sự ưu việt về tinh thần của Fanny. Bởi vậy, tình cảm lúc này của cậu phải là gì đây? Lẽ tất nhiên, cô là người quá tốt duy nhất cho cậu, nhưng vì chẳng ai muốn có thứ quá tốt cho mình, cậu vẫn thiết tha trong việc theo đuổi hạnh phúc và trong một thời gian dài không được cô khuyến khích, vốn là người rụt rè, hay lo âu, nghi ngại, nhiều lần cô vẫn không thể âu yếm như nên có, đưa ra hy vọng thành công mạnh mẽ nhất, tuy nó duy trì một giai đoạn lâu hơn, cho cậu hiểu toàn bộ sự thật thú vị và lạ lùng. Cậu nhận thức được hạnh phúc là được một trái tim như thế yêu quý từ lâu, phải cao thượng đủ cho phép bất kỳ sức mạnh của ngôn ngữ, trong đó cậu có thể che chở cho cô hoặc cho bản thân, nó phải là một hạnh phúc thú vị! Nhưng có hạnh phúc ở một nơi nào khác, không tả xiết nhưng có thể với tới. Xin đừng để bất cứ người nào mạo muội tặng tình cảm của một cô gái khi nhận sự bảo đảm của tình yêu mà chắc chắn cô không tự cho phép ấp ủ hy vọng.

Các khuynh hướng của họ được tìm hiểu kỹ càng, không có khó khăn nào ở đằng sau, không có trở ngại nào vì nghèo túng hoặc về phía cha mẹ. Đây là cuộc hôn nhân mà ngài Thomas cầu mong, thậm chí còn đón trước. Chán ngấy những quan hệ tham vọng và vụ lợi, ngài càng đánh giá cao hơn chân giá trị của nguyên tắc xử thế và tính nết, sự băn khoăn trước hết là ràng buộc bởi những bảo đảm mạnh nhất, duy trì mọi thứ đúng lúc, đúng chỗ trong nhà cho ngài, ngài rất mãn nguyện cân nhắc đến khả năng hai trẻ tìm thấy sự an ủi lẫn nhau vì mọi sự đáng buồn đã xảy ra cho từng người, và vui vẻ ưng thuận lời thỉnh cầu của Edmund, ngài phấn chấn vì Fanny đã hứa tìm cho ngài một cô con gái, trái ngược hẳn với ý kiến ban đầu của ngài về cô bé nghèo khổ tới nhà, lúc đầu rất bối rối, lại đúng vào lúc đang nảy sinh những kế hoạch và quyết định trọng đại, theo chỉ thị của họ và được hàng xóm của họ hoan nghênh.

Fanny là người con gái thực sự mà ngài mong muốn. Sự ân cần độ lượng của ngài đã đem lại niềm an ủi lớn nhất cho chính ngài. Sự không câu nệ của ngài đã được đền đáp hậu hĩ, sự hào hiệp trong các ý định của ngài dành cho cô rất xứng đáng. Ngài có thể làm cho tuổi thơ của cô vui sướng hơn, nhưng đó là một sự đánh giá không đúng với thực tế, bề ngoài có vẻ khắc nghiệt của ngài đã tước đi tình yêu ban đầu của Fanny, còn bây giờ đã hiểu nhau tường tận, họ gắn bó với nhau bền vững. Sau khi bố trí cho cô ở Thomton Lacey, chăm chút mọi thứ tiện nghi cho cô xong, mục tiêu gần như hàng ngày của ngài là gặp cô ở đó, hoặc bảo cô rời khỏi đó.

Bấy lâu nay, phu nhân Bertram yêu quý cô một cách ích kỷ, bà không thể vui lòng chia tay với cô. Không hạnh phúc của con trai hoặc cháu gái có thể khiến bà mong ước cuộc hôn nhân này. Nhưng rồi bà có thể chia tay với cô, vì Susan đã thế chỗ cho chị. Susan thành đứa cháu gái không có ý di chuyển, khiến bà mới hài lòng làm sao! Susan thích ứng nhanh vì đầu óc lanh lợi và luôn muốn là người có ích, còn Fanny tính tình dịu dàng và có tình cảm biết ơn sâu sắc. Susan không bao giờ có thời gian rảnh rỗi. Điều an ủi Fanny trước hết Susan là người bổ trợ, sau nữa là người thay thế cô, nó được định cư ở Mansfield và mọi sự có vẻ lâu dài. Tính tình bạo dạn và trạng thái thần kinh vui vẻ hơn của Susan khiến mọi sự với cô trở nên dễ dàng. Cô nhanh chóng hiểu tính khí của những người cô phải giao tiếp, và không bị tính rụt rè bẩm sinh kìm hãm những nguyện vọng hợp lý, cô sớm được hoan nghênh và là người hữu ích cho tất cả. Sau khi Fanny chuyển đi, cô kế tục một cách tự nhiên tác dụng an ủi bà bác triền miên của chị cô, và có khi dần dần được bà yêu quý nhất trong hai chị em. Sự hữu ích của cô, sự ưu tú của Fanny, hạnh kiểm luôn luôn tốt và tiếng tăm đang lên của William, những điều tốt đẹp và thành công của các thành viên khác trong gia đình, tất cả giúp cho việc người nọ thúc đẩy người kia tiến lên, khiến ngài tin tưởng, khuyến khích và giúp đỡ, ngài Thomas nhìn thấy lý do liên tiếp để mãi mãi tự hào vì những việc ngài đã làm cho tất cả bọn họ, công nhận lợi thế của những thử thách gian khổ từ sớm và tính kỷ luật, ý thức của người sinh ra để nỗ lực và chịu đựng.

Với những phẩm chất đích thực và tình yêu đích thực, lại không thiếu của cải và tình bạn, niềm vui của cặp anh em họ đã nên vợ nên chồng chắc hẳn bảo đảm cho hạnh phúc nơi trần thế. Cũng như tổ chức một cuộc sống gia đình, gắn bó với những niềm vui nơi thôn dã, ngôi nhà của họ là một tổ ấm yêu thương và an ủi; và để hoàn tất hình ảnh tốt lành trong cuộc sống của Mansfield bằng cái chết của tiến sĩ Grant, xảy ra sau khi họ cưới nhau đủ lâu, để bắt đầu muốn tăng thu nhập và cảm thấy ở xa cha mẹ là bất tiện.

Vào cái ngày họ dọn về nhà cha xứ ở Mansfield, nơi đã qua hai đời chủ cũ, Fanny chưa bao giờ đến gần mà không có cảm giác đau đớn vì kiềm chế hoặc hoảng hốt, chẳng mấy chốc nó đã trở nên thân thiết với trái tim cô, nó vô cùng hoàn hảo trong mắt cô, cũng như mọi thứ khác trong phạm vi và quyền ban chức của giáo sĩ ở trang viên Mansfield đã có từ lâu.

HẾT

[1] Pug: Chó púc, giống chó lùn, mặt ngắn, mũi tẹt và hếch. - ND.

[2] Duet: Bài hát hoặc bản nhạc dành cho bộ đôi. - ND.

[3] Trước kia, ở nước Anh nếu người gửi không dán tem thì người nhận thư phải trả tiền bưu phí. - ND.

[4] Đây là một bài tập ở trường, học sinh cắt rời hình các nước từ một bản đồ rồi ghép chúng lại với nhau. - ND.

[5] Con gái khi còn ở nhà mang họ của cha, khi lấy chồng sẽ đổi sang họ chồng. - ND.

[6] Antigue là thuộc địa của Anh từ năm 1632. Sản phẩm chính của nơi này là đường, và đầu thế kỷ 19 thị trường xuất khẩu bị giảm sút. - ND.

[7] Humphrey Repton (1752-1818) là nhà cải tạo nổi tiếng, ông đã sáng tạo thuật ngữ “nghệ thuật xây dựng vườn hoa và công viên”. - ND.

[8] Acre: mẫu Anh, khoảng 0,4 ha. - ND.

[9] Loại xe ngựa nhẹ, hai bánh, thường đóng hai ngựa sóng đôi. - ND.

[10] Loại xe ngựa kín mui, từ hai đến bốn chỗ ngồi, xà ích ngồi trên lưng một trong những con ngựa kéo. - ND.

[11] Luật thuế ban hành năm 1695 và bãi bỏ năm 1851, đánh thuế nhà theo số lượng cửa sổ. - ND.

[12] Vì nhà thờ này sửa sang thời James II, nên kiểu này là lỗi thời. Ở nước Anh, đến thế kỷ 19 không còn dùng gồ gụ làm đồ nội thất nữa. - ND.

[13] Trích trong Bài ca của người hát rong cuối cùng (1805) của Walter Scott. - ND.

[14] Hugh Blair (1718 - 1800) là một học giả và là nhà thuyết giảng Scotland, đã có năm tập bài thuyết giáo được xuất bản nhiều lần vào cuối thế kỷ 18. - ND.

[15] Fulông: Đơn vị chiều dài bằng một phần tám dặm Anh, khoảng 201 m. - ND.

[16] Ám chỉ một tình tiết trong Cuộc hành trình đa cảm (1768) của nhà văn khôi hài Laurence Sterne. - ND.

[17] Antwerp: Cảng chính của nước Bỉ, nằm trên cửa sông Schelde, cách biển 88 km. - ND.

[18] Arcturus là ngôi sao sáng nhất trong chòm sao Bootes, và là ngôi sao sáng thứ tư trên bầu trời. - ND.

[19] Chòm sao ở bắc bán cầu. - ND.

[20] Thề non hẹn biển (1798) là vở kịch gây nhiều tai tiếng của bà Inchbald, phóng tác theo vở Đứa con của tình yêu (1791) của nhà soạn kịch Đức Auguste von Kotzebue. Vở gồm sáu vai chính: nam tước Wildenhaim; Agatha, tình nhân cũ cùa ngài, hai người đã có một con trai là Frederick. Amelia là con gái của nam tước; Anhalt, mục sư trẻ làm gia sư cho cô và bá tước Counsel, nhà quý tộc ngu xuẩn mà nam tước rất muốn Amelia kết hôn. - ND.

[21] Nhân vật trong vở bi kịch lãng mạn Douglas (1756) của John Home, rất được ưa chuộng trong nửa cuối thế kỷ 18. - ND.

[22] HMS: Tàu của Hải quân Hoàng gia Anh. - ND.

[23] Bá tước George Macartney (1737-1806) là tác giả cuốn Sơ đồ toà đại sứ ở Trung Hoa, xuất bản năm 1796. - ND.

[24] Chuyện kể của George Crabbe, xuất bản năm 1812. - ND.

[25] Loạt bài viết của Samuel Johnson trên các tạp chí, đang từ năm 1858 đến 1760. - ND.

[26] Địa điểm ở Jerusalem, nơi giáo phận thời Trung cổ đặt trụ sở. - ND.

[27] Nhân vật trong tác phẩm Louis XIV của Voltaire. Khi ông ta được hỏi thấy thứ gì nổi bật nhất tại lâu đài Versailles, Doge đáp: “Tôi chẳng thấy gì hết”. - ND.

[28] Một lối đánh bài, trong đó quân bài chủ được đem ra mua và bán. - ND.

[29] Rượu vang thêm nước lã pha đường hâm nóng. - ND.

[30] Texel: Một trong những hòn đảo ở Tây Frisian, thuộc Hà Lan. - ND.

[31] Ám chỉ câu nói của Sanuel Johnson: “Hôn nhân có nhiều đau khổ, nhưng sống độc thân cũng chẳng sung sướng gì”. - ND.

[32] Ở đây tác giả chơi chữ: rent là tiền thuê mướn các loại, còn rant là lời huênh hoang rỗng tuếch. - ND.

[33] Grog: Rượu nặng pha nước. - ND.

[34] Oliver Goldsmith (1730-1774): nhà thơ, nhà soạn kịch và nhà tiểu thuyết nổi tiếng người Irish gốc Anh. - ND.

[35] Tiếng Pháp trong nguyên bản. - ND.

[36] Bonnet: Mũ có dây buộc dưới cằm. - ND.