Salman Rushdie (19/06/1947) là một nhà văn, nhà tiểu luận người Anh gốc Ấn. Tên đầy đủ là Ahmed Salman Rushdie. Sau khi tốt nghiệp Đại học Cambridge khoa lịch sử, Rushdie khởi nghiệp với nghề viết kịch bản truyền hình và sau đó làm copywriter cho một công ty quảng cáo. Năm 1975, ông cho ra đời tiểu thuyết đầu tay Grimus nhưng không nhận được phản hồi tích cực. Không nản chí, ông tiếp tục sáng tác và chưa đầy mười năm sau đã dành được nhiều giải thưởng quan trọng. Tuy nhiên, từ một cây bút tiềm năng sáng giá ông đã trở thành mục tiêu truy nã của tín đồ đạo Hồi sau khi tiểu thuyết thứ tư The Satanic Verses được xuất bản năm 1988 và chuyện lùm xùm này phải tròn mười năm sau mới lắng dịu. Kế từ năm 2000, ông sinh sống ở Mỹ và vẫn tiếp tục cho ra đời những tác phẩm thành công vang dội tới ngày nay, trong đó cuốn Nhà Golden (2017) đã và đang gây làn sóng mạnh mẽ giữa giới mộ điệu văn chương toàn thế giới.

Một tuyệt tác kinh điển hiện đại… Đôi khi bạn bắt gặp một tác phẩm khiến bạn phải tự hỏi làm thế nào mà một thứ như thế có thể được hình thành trong đầu của nhà văn. Nhà Golden là một trong những cuốn sách như vậy.

— The Associated Press

Nếu F. Scott Fitzgerald, Homer, Euripides, và Shakespeare cùng hợp tác để viết lên một tấn kịch bi tráng vè sự-sụp-đổ-của-một-đế-chế trong bối cảnh New York hiện đại, kết quả sẽ là Nhà Golden.

— Poets and Writers

Cho tôi một xu đồng và tôi sẽ kể người nghe câu chuyện vàng.

— Tiếng rao của người kể chuyện ở góc đường thành La Mã cổ, dẫn theo Pliny

Thời đại chúng ta bản chất là thời bi đát, nên chúng ta không chịu chấp nhận một cách bi đát. Đại họa đã xảy ra, chúng ta đang ở giữa đống đổ nát, chúng ta bắt đầu dựng lại những chỗ ở mới nhỏ bé, để có những hy vọng mới nhỏ bé. Công việc khá gian nan: không hề có con đường bằng phẳng đến tương lai: chúng ta đành phải đi vòng, hay bò lê qua các chướng ngại. Chúng ta phải sống, bất kể bao nhiêu tầng trời đã sụp đổ.

— D. H. Lawrence, Lady Chatterley’s Lover

La vie a beaucoup plus d’imagination que nous.

Cuộc sống giàu tưởng tượng hơn chúng ta nhiều.

— Frangois Truffaut

PHẦN I

1

Vào ngày tân Tổng thống nhậm chức, khi chúng tôi đang lo ông ta có thể bị ám sát lúc đang bước đi tay trong tay với bà vợ xuất chúng giữa đám đông reo hò, và khi chúng tôi quá nhiều người đã gần như phá sản vì vỡ bong bóng tín chấp địa ốc, và khi Isis vẫn còn là tên của một mẫu thần Ai Cập, một ông vua không ngai bảy mươi mấy tuổi từ một nước xa xôi đã đến New York City cùng ba đứa con trai không mẹ để tiếp quản cái dinh cơ lưu vong của mình, làm như chẳng có gì bất thường với đất nước này, với thế giới này, hay với chuyện đời riêng. Lão bắt đầu cai trị khu phố như một hoàng đế nhân từ, bất kể sức cuốn hút của nụ cười và tài nghệ ngón đàn trên cây vĩ cầm Guadagnini 1745, lão vẫn toát ra một mùi nằng nặng, rẻ tiền, cái hơi hám không lẫn được của sự thô bỉ, của nguy cơ bạo hành, cái thứ mùi ấy cảnh báo ta phải đề phòng cha này, bởi lão có thể ra lệnh xử tử ta bất cứ lúc nào, nếu ta mặc một cái áo làm lão chướng mắt, chẳng hạn, hoặc nếu lão muốn ngủ với vợ ta. Tám năm tiếp đó, những năm nhiệm kỳ của Tổng thống thứ bốn mươi bốn, cũng là những năm chúng tôi phải chịu ách cai trị ngày càng thất thường đáng sợ của kẻ tự xưng là Nero Golden, kẻ không hẳn là vua, và triều đại của y đã kết thúc bằng một biến cố lớn - và có thể nói một cách ẩn dụ - mang màu tận thế: cháy.

Lão thấp người, thập chí có thể nói là mập lùn, và mái tóc, vẫn còn rất đen bất kể tuổi đã cao, chải mượt ra sau làm nổi bật đỉnh đầu ác hiểm. Mắt lão đen nháy và sắc lẻm, nhưng điều khiến ai cũng chú ý ngay - lão thường xắn tay áo lên để bảo đảm mọi người phải chú ý - chính là hai cẳng tay, lực lưỡng như đô vật, tận cùng là hai bàn tay to dễ sợ đeo những chiếc nhẫn vàng dày cui mặt ngọc xanh. ít ai nghe lão to tiếng bao giờ, nhưng chúng tôi chắc chắn cổ họng lão chất chứa một thanh lực ghê gớm mà tốt nhất đừng nên khiêu khích. Lão mặc toàn đồ đắt tiền nhưng lại có vẻ gì đó cục súc, ồn ào khiến ta nghĩ tới con quái thú trong cổ tích lóng ngóng trong trang phục sang trọng của con người. Nói tất cả đám hàng xóm chúng tôi hơi e sợ lão là chưa đủ, mặc dù lão cố làm đủ cách khoa trương, vụng về để tỏ ra thân mật và gần gũi láng giềng, rối rít huơ gậy vẫy chào chúng tôi và cứ nhằm lúc bất tiện mà cứ nài nỉ mọi người ghé nhà lão uống cocktail. Đứng hay đi lão đều chồm tới trước cứ như đang liên tục chống chọi một luồng gió mạnh nào đó mà chỉ có lão mới nhận biết, người hơi gập ngang hông, nhưng chỉ một chút thôi. Lão là người quyền lực; không, hơn thế - một người say mê cái ý tưởng mình là hiện thân quyền lực. Cây gậy hình như chỉ có chức năng trang sức và thể hiện hơn là thực dụng. Khi đi dạo trong khu Gardens, lão ra đủ mọi vẻ như cố gắng làm bạn với chúng tôi. Lão cứ hay thò tay ra vỗ về mấy con chó hay vò đầu bọn trẻ. Nhưng chó và trẻ con đều rụt lại trước bàn tay lão. Có lúc quan sát lão, tôi lại nghĩ tới quái vật của Tiến sĩ Frankenstein; một hình ảnh của con người hoàn toàn không bộc lộ chút tính người nào. Nước da lão màu nâu như da thuộc, miệng cười sáng chói răng vàng. Phong thái ồn ào và không hoàn toàn lịch sự, nhưng lão giàu kinh khủng cho nên lão được chấp nhận, đương nhiên rồi; nhưng dân phố lớn toàn văn nghệ sĩ chúng tôi thì nói chung không ai ưa lão.

Đáng lẽ chúng tôi phải đoán được rằng một kẻ lấy tên vị hoàng đế cuối cùng của vương triều La Mã Julio-Claudia* rồi tự mình ngự vào domus aurea* tức là đã công khai thừa nhận y là kẻ điên rồ, sai trái, vĩ cuồng và sẽ có ngày tới số, nhưng đồng thời cũng cười ngạo tất cả những điều đó; rằng một kẻ như thế đang vừa giỡn mặt với số phận, vừa trêu ngươi chọc tức tử thần, vừa hét lên, “Được! Thích thì cứ ví tao với tên bạo chúa đã tưới dầu châm lửa thiêu sống đám dân Cơ Đốc giáo để thắp sáng ngự uyển ban đêm đi! Kẻ chơi đàn lyre khi La Mã bốc cháy đó (thời ấy làm gì có violon)! Phải; tao tự đặt tên là Nero, gia tộc Caesar đó, hậu duệ cuối cùng dòng họ khốn kiếp đó, tụi bay muốn nói gì thì nói. Tao à, tao thích xưng vậy đó.” Lão đòng đưa tính ác độc của lão trước mũi chúng tôi, đú đởn với nó, thách chúng tôi nhìn thấy nó, khinh bỉ khả năng nhận thức của chúng tôi, tự tin là lão dư sức hạ bất kỳ ai dám nổi dậy chống lại.

Lão đến thành phố này giống như kiểu mấy ông vua châu Âu mất ngôi, những vị đứng đầu các triều đại đã mạt nhưng danh tánh vẫn giữ cái đuôi tôn kính - xứ Hy Lạp hay xứ Nam Tư hay xứ Ý Đại Lợi - và xem cái tiền tố bi ai - cựu như thể không tồn tại. Lão chẳng phải “cựu” gì sất, phong thái lão đã nói lên điều đó; mọi thứ ở lão đều đường đường vương giả, từ áo sơ-mi cổ cồn, khuy măng-sét, giày đặt làm ở Anh, tới cách đi không chậm bước trước những cánh cửa đóng vì biết sẽ có người mở cho; cả trong bản tính đa nghi mà vì thế ngày nào lão cũng phải gặp riêng từng đứa con để hỏi xem hai anh em kia nói gì về lão; và trong những chiếc xe, trong sở thích chơi bài bạc, trong cú giao bóng Ping-Pong không đỡ nổi, trong thói mê gái điếm, whisky, và trứng luộc kiểu Nga, và trong câu châm ngôn cửa miệng: “Phẩm chất duy nhất đáng quan tâm là lòng trung thành,” - câu mà những người cai trị chuyên quyền từ Caesar đến Haile Selassie* đều thích. Lão đổi điện thoại di động thường xuyên, hầu như không cho ai biết số, và chuông reo không trả lời. Lão dứt khoát không cho phép cánh nhà báo hay bọn săn ảnh vào tư gia, nhưng có hai người trong hội chơi xì-phé với lão thường lui tới, hai tên đầu bạc phóng đãng hay mặc áo vest da sậm màu và đeo cà-vạt sọc sáng, nghe đồn là đã sát hại hai mụ vợ giàu, mặc dù một vụ không có cáo buộc còn vụ kia thì cáo buộc không được tòa chấp nhận.

Về chuyện chính vợ lão mất biến thì lão im. Trong nhà lão treo đầy hình ảnh, các bức tường và bệ lò sưởi có đủ mặt ngôi sao nhạc rock, người đoạt giải Nobel, các nhà quý tộc, nhưng lại không thấy hình nào của bà Golden, hay bất cứ cái tên nào bà ta tự xưng. Rõ ràng có chuyện gì ghét bỏ ở đây, và chúng tôi cứ ngồi lê đôi mách, thật xấu hổ, về chuyện gì có thể đã xảy ra, tưởng tượng ra những vụ ngoại tình trầm trọng và trơ tráo của bà ta, hình dung đó là loại đàn bà thượng lưu cuồng dâm, đời sống tình dục còn kinh dị hơn bất kỳ ngôi sao điện ảnh nào, những trò lang chạ của bà ai cũng biết chỉ trừ người chồng mờ mắt vì tình vẫn cứ trìu mến chiêm ngưỡng vợ trong hình ảnh mà lão tin tưởng: người vợ tiết hạnh yêu dấu trong mơ, cho đến cái ngày khủng khiếp nghe bạn bè cho biết sự thật, bạn bè cứ lũ lượt tới kể chuyện, và lão nổi điên mới ghê!, lão chửi họ mới ghê!, bảo chúng là đồ nói láo và phản trắc, phải mất bảy người mới giữ chặt được lão không cho lão xé xác những kẻ đã buộc lão phải đối mặt thực tế, và cuối cùng lão phải đối mặt, lão chấp nhận, lão tống cổ bà vợ ra khỏi đời lão và cấm tiệt bà ta không bao giờ được tới thăm mấy đứa con. Đồ ác phụ, chúng tôi bảo nhau, tưởng đâu mình lõi đời lắm, hài lòng với câu chuyện tưởng tượng đó và cứ cho là thế, vì thực ra chúng tôi bận tâm với chuyện của chính mình nhiều hơn và chỉ để ý chuyện nhà N. J. Golden một lúc nào đó thôi. Chúng tôi chuyển hướng và tiếp tục sống đời mình.

Chúng tôi đã lầm biết bao.

2

Sống tốt là sao? Còn ngược lại là sao? Đó là những câu hỏi mà không có hai người nào trả lời giống nhau. Vào thời khiếp nhược này, chúng ta phủ nhận sự thật bất biến lớn lao rồi khẳng định và tôn vinh những điều mê muội hạn hẹp của mình, cho nên có nhiều chuyện bất đồng lắm. Vào thời suy đồi này, người ta chỉ biết gồng mình hợm hĩnh với tư lợi - những kẻ khoa trương rỗng tuếch không biết giới hạn là gì miễn có lợi cho những mục đích vặt vãnh - chúng sẽ tự xưng là lãnh tụ và ân nhân vĩ đại, ra tay vì đại nghĩa, và gọi tất cả những ai chống lại là đồ nói láo, đồ ganh tị hèn hạ, đồ ngu, đồ đơ, và - đảo ngược hẳn sự thật - gọi họ là đồ bất lương, thối nát. Chúng ta quá chia rẽ, quá thù hằn với nhau, quá cuồng vì thói khoe mình đạo đức và miệt thị kẻ khác, quá lạc lối trong chủ nghĩa hoài nghi, tới mức ta tự coi bề ngoài huênh hoang đó là lý tưởng, quá thất vọng với những người cai trị mình, quá nhiệt tình nhạo báng các thiết chế nhà nước của mình, tới mức ngay chính cái từ sự tốt đẹp đã cạn kiệt ý nghĩa và có lẽ cần phải tạm gạt bỏ, giống như mọi từ ngữ đã bị nhiễm độc khác, tâm linh, chẳng hạn, giải pháp tối hậu, chẳng hạn, và (ít ra là khi dùng cho các tòa nhà chọc trời và món khoai tây chiên) hai chữ tự do*.

Nhưng vào cái ngày lạnh lẽo tháng Một năm 2009 khi lão nhân cổ lai hy bí ẩn mà chúng tôi sau này sẽ biết tên là Nero Julius Golden đã đến Greenwich Village trong chiếc xe limousine Daimler cùng ba con trai và không hề thấy bóng người vợ, ít nhất lão cũng kiên quyết với chuyện đề cao đạo đức, và phân biệt hành vi đúng đắn với sai trái. “Trong căn nhà Mỹ của ta,” lão nói với ba đứa con ngồi nghe chăm chú trong xe khi chạy từ phi trường về chỗ ở mới của họ, “đạo đức phải theo tiêu chuẩn vàng.” Không biết lão muốn nói đạo đức là thứ quý giá tột cùng, hay của cải sẽ quyết định đạo đức, hay đích thân lão, với cái tên mới lấp lánh, sẽ là người duy nhất có quyền phán xét đúng sai, lão không nói rõ, còn ba cậu hoàng con Julius quen tính hiếu thảo nên cũng không hỏi lại. (Cả ba đứa đều thích cái tên lót Julius vua chúa hơn là cái họ vàng bạc Golden; chúng cũng đâu khiêm tốn gì!) Nhưng cậu út, đứa hăm hai tuổi lười nhác có mái tóc dài xõa xuống vai gợn sóng rất đẹp và gương mặt như một thiên thần thịnh nộ, đúng là có hỏi một câu. Hắn hỏi cha: “Tụi con sẽ nói sao đây khi người ta hỏi gốc gác?” Mặt lão già chuyển sang màu đỏ rừng rực. Lão hét: “Cái này tao đã nói rồi mà. Cứ bảo chúng, đ. mẹ cái trò nhận dạng nghi can đi. Bảo chúng, nhà mình là rắn lột da chui ra. Bảo chúng nhà mình mới trên Carnegie Hill dọn xuống phố. Bảo chúng nhà mình mới đẻ hôm qua. Bảo chúng nhà mình nhờ phép mầu hiện hình, hay là từ chòm sao Alpha Centauri lái phi thuyền núp trong đuôi sao chổi đáp xuống đây. Cứ nói nhà mình chẳng từ cái xứ nào, cái xó nào, cái chỗ đếch nào tới cả, nhà mình là bọn giả vờ, bịp bợm, tái tạo, biến hình, nói cách khác, tức là dân Mỹ đó. Không được cho chúng biết tên nơi nhà mình đã bỏ đi. Không bao giờ nói. Không tên đường, tên thành phố, tên nước. Tao không muốn nghe tới những cái tên đó nữa.”

Họ từ trong xe bước ra giữa lòng khu Village, trên đường Macdougal đoạn dưới Bleecker một chút, gần khu cà phê Ý đã có từ xưa và không hiểu sao giờ vẫn cầm cự được; phớt lờ mấy chiếc xe bóp còi đằng sau và lơ luôn lòng bàn tay chìa ra xin xỏ của ít nhất một tên ăn mày bẩn thỉu; họ cứ để chiếc limousine đứng ì giữa đường trong lúc nhẩn nha xách hành lý ra khỏi cốp xe - ngay cả lão già cũng nhất định tự xách va-li của mình - rồi mang tới tòa nhà kiểu Beaux-Arts nguy nga phía đông đường này, nguyên là tư dinh Murray, từ giờ về sau sẽ được gọi là Kim Cung nhà Golden. (Chỉ có anh cả, cậu chàng không thích ra ngoài trời, đang đeo kính râm đen thùi lùi và mặt mày lo ngại, là tỏ ra hấp tấp.) Thế là họ đã đến đúng như cách họ định ở lại, không lệ thuộc ai, và dửng dưng phớt lờ sự phản đối của kẻ khác.

Tư dinh Murray, tòa nhà lớn nhất trong mọi tòa nhà ở khu Gardens, suốt nhiều năm hầu như không có người ở, ngoại trừ một bà quản gia Mỹ gốc Ý năm mươi mấy tuổi mặt mày cau có và một nữ phụ tá kiêm tình nhân chung sống, người cũng trịch thượng ngang ngửa dù trẻ tuổi hơn. Chúng tôi thường đoán mò về lai lịch chủ nhà này, nhưng hai bà chằn quản gia của tòa nhà không chịu thỏa mãn óc tò mò của chúng tôi. Tuy nhiên, đó là những năm mà nhiều tay siêu cự phú thế giới đã mua bất động sản không vì lý do nào khác hơn là để sở hữu, rồi bỏ mặc nhà trống nằm khắp hành tinh như những chiếc giày phế thải, cho nên chúng tôi cứ cho là chỗ này chắc phải dính dáng đến một tay tài phiệt Nga hay vua dầu mỏ Ả-rập nào đó, và rồi nhún vai bất cần, chúng tôi dần quen coi tòa nhà không người ở này như không tồn tại. Còn một người nữa cũng gắn bó với tòa nhà, một anh thợ sửa chữa vặt gốc La-tinh dễ thương tên là Gonzalo được hai bà chằn quản gia thuê trông coi nơi này, và thỉnh thoảng, khi anh ta rảnh rỗi, chúng tôi hay nhờ anh ta qua nhà mình sửa điện nước và giúp chúng tôi dọn tuyết trên mái, trước cổng vào giữa mùa đông. Được đền đáp bằng một ít tiền mặt kín đáo dúi vào tay, anh ta luôn vui vẻ nhận lời.

Khu phố Lịch sử Macdougal-Sullivan Gardens - phải gọi khu Gardens bằng cái tên đầy đủ kêu rổn rảng của nó - là một chốn đáng yêu, bình an nơi chúng tôi sinh sống và nuôi con đẻ cái, một nơi ẩn náu hạnh phúc xa rời thế giới đáng ghét, bất an ngoài ranh giới này, và chúng tôi chẳng ngại gì mà không yêu quý nơi này tha thiết. Những ngôi nhà đầu tiên theo phong cách Phục Hưng Hy Lạp trên đường Macdougal và Sullivan, xây từ những năm 1840, đã được cải tạo thành phong cách Phục Hưng Thuộc Địa trong những năm 1920 bởi các kiến trúc sư làm việc cho một ông William Sloane Coffin nào đó - một người bán thảm và đồ nội thất - và chính vào giai đoạn đó những khoảng sân sau mới được kết hợp thành hoa viên công cộng này, phía bắc giáp đường Bleecker, phía nam giáp Houston, và dành riêng cho cư dân của những ngôi nhà quay lưng ra không gian đó. Tư dinh Murray cứ như đập vào mắt, trong nhiều phương diện tòa nhà này quá bề thế so với khu Gardens, một kiến trúc phong lưu và nổi bật vốn được xây cho chủ ngân hàng nổi tiếng Pranklin Murray và bà vợ Harriet Lanier Murray từ năm 1901 đến 1903 bởi công ty kiến trúc Hoppin &Koen - để có chỗ xây dựng họ đã phá bỏ hai ngôi nhà ban đầu xây từ năm 1884 bên khu đất của thương gia Nicholas Low. Nhà được thiết kế theo kiểu Phục Hưng Pháp để vừa lạ vừa sang, một phong cách mà Hoppin &Koen tích lũy rất nhiều kinh nghiệm từ trường mỹ thuật Pháp École des Beaux-Arts và sau đó, trong thời gian hai kiến trúc sư này làm việc cho công ty McKim, Mead &White. Như sau này chúng tôi được biết, Nero Golden đã sở hữu tòa nhà từ đầu những năm 1980. Từ lâu đã nghe phong thanh quanh khu Gardens là chủ mới có tới rồi đi, một năm ghé lại chừng hai ngày, nhưng chúng tôi chẳng ai thấy mặt, dù thỉnh thoảng thấy các cửa sổ sáng đèn ban đêm nhiều hơn bình thường, và hiếm hoi lắm mới thấy một bóng đen in lên mành cửa, cho nên lũ trẻ quanh đây dứt khoát cho rằng chỗ này có ma và không dám bén mảng.

Đây là nơi mà những cánh cửa chính đồ sộ đã rộng mở vào cái ngày tháng Một khi chiếc limousine Daimler nhả cha con nhà Golden ra. Đứng trên ngưỡng cửa là ủy ban tiếp đón, hai bà chằn, họ đã chuẩn bị mọi thứ chờ ông chủ đến. Nero và ba người con đi vào trong và tìm thấy thế giới dối trá từ nay sẽ là nơi cư ngụ của họ: không phải là một dinh thự mới cứng, siêu hiện đại để một gia đình ngoại quốc giàu có làm quen dần dần, khi cuộc đời mới mở ra trước mắt, quan hệ với thành phố mới sâu nặng dần, kinh nghiệm tích luỹ thêm - không! - ngược lại đây là nơi Thời Gian đứng yên đã hơn hai mươi năm có lẻ, Thời Gian giương mắt thờ ơ nhìn những chiếc ghế Biedermeier trầy xước, những tấm thảm chầm chậm phai màu và những ngọn đèn lava đối lưu tái hiện thập niên 1960, và ngắm với chút thích thú những bức chân dung toàn do những người có thớ chụp Nero Golden thời trước với đám văn nghệ sĩ trong thành phố, René Ricard, William Burroughs, Deborah Harry*, cũng như những người nhân vật đứng đầu Wall Street và các danh gia vọng tộc lâu đời, những người mang những cái tên nghe rất thần thánh như Luce, Beekman, và Auchincloss. Trước khi mua chỗ này, lão già đã sở hữu một căn nhà dài kiểu phá cách trần cao, rộng cỡ ba trăm mét vuông ở góc Broadway và Great Jones, và thời trai trẻ xa xưa đã được phép tha thẩn quanh họa xưởng The Factory của Andy Warhol, ngồi tỉnh bơ và khoan khoái trong góc dành cho những cậu ấm cùng với Si Newhouse và Carlo De Benedetti*, nhưng thời đó lâu lắm rồi. Tòa nhà này chứa những vật kỷ niệm thời ấy và cả những lần ghé thăm sau này hồi những năm 1980 nữa. Phần lớn đồ đạc lâu nay cất trong kho, các đồ vật xưa bây giờ bày ra lại khiến ngồi nhà trông giống một cuộc khai quật, ngụ ý một sự tiếp nối không hề có trong lai lịch những người cư ngụ. Cho nên với chúng tôi, tòa nhà này luôn có vẻ như một thứ đồ giả đẹp đẽ. Chúng tôi thì thầm với nhau mấy lời của Primo Levi*: “Đây là kết quả trực tiếp nhất của cảnh lưu đày, của sự tha hương - những điều không thực tràn lấp những điều có thực.”

Chẳng có gì trong nhà này gợi lên cội nguồn của họ, và bốn cha con vẫn ngoan cố không chịu hé mở quá khứ. Nhưng cái kim trong bọc lâu ngày cũng lời ra và rốt cuộc chúng tôi cũng biết chuyện, nhưng trước đó chúng tôi mỗi người tự đặt ra giả thuyết riêng về lai lịch bí ẩn của họ, bao trùm những tưởng tượng của mình quanh hư cấu của họ. Dù cả bốn cha con đều có nước da khá trắng, từ màu nhàn nhạt như sữa của người con út cho tới màu thâm thâm như da thuộc của lão Nero, ai cũng thấy rõ họ không phải dân “da trắng” đúng chất. Họ nói tiếng Anh hoàn hảo, giọng Ăng-lê, chắc chắn là dân học Oxford hay Cambridge, cho nên ban đầu chúng tôi hầu hết đều tưởng lầm cái nước không được nói ra đó chính là nước Anh đa văn hoá, và London chính là thành phố đa sắc tộc. Họ có thể là dân Lebanon, hay Armenia, hay người London gốc Nam Á, chúng tôi giả định thế, thậm chí còn nghĩ họ là dân gốc châu Âu Địa Trung Hải, điều này sẽ lý giải cho những hoang tưởng La Mã của họ. Chuyện sai trái ghê gớm nào đã bức bách họ nơi đó, những miệt thị kinh khủng nào họ phải chịu đựng, tới mức họ làm đủ mọi cách để chối bỏ gốc gác? Chà, chà, với hầu hết chúng tôi thì đó là chuyện riêng nhà họ, và chúng tôi bằng lòng bỏ qua, cho tới khi nào không thể bỏ qua được nữa. Và khi lúc đó tới thì chúng tôi mới hiểu là lâu nay mình toàn tự đặt ra những câu hỏi sai.

Việc cái trò đố chữ bằng những danh tánh họ mới tự đặt có hiệu quả với mọi nhiệm kỳ Tổng thống, chứ đừng nói là hai; và việc chúng tôi, hàng xóm và bạn bè mới của họ, chấp nhận vô điều kiện những người Mỹ hư cấu ấy sống trong cung điện ảo tưởng của họ đã nói lên nhiều điều về chính nước Mỹ, và nhiều hơn nữa về sức mạnh ý chí mà họ sử dụng để sống bằng những tông tích biến đổi như da tắc kè, để trở thành bất cứ loại người nào mà họ tự xưng trước mắt thiên hạ. Giờ nhớ lại, ta chỉ có thể kinh ngạc trước quy mô rộng lớn của mưu tính đó, sự phức tạp của các chi tiết cần phải lo toan, nào hộ chiếu, nào thẻ căn cước tiểu bang, nào bằng lái xe, nào mã số an sinh xã hội, nào bảo hiểm y tế, nào giấy tờ giả mạo, nào các khoản thanh toán, rồi ngay chính sự khó khăn của mọi việc này, và nỗi tức tối hay có lẽ sợ hãi đã thúc đẩy toàn bộ cái kế hoạch vĩ đại, công phu đến oái ăm này Như về sau chúng tôi mới biết, lão đã chuẩn bị cho kế hoạch biến hình ấy có lẽ cả mười lăm năm trước khi thực hiện. Nếu biết trước như thế ắt chúng tôi đã hiểu ra có chuyện gì đó rất lớn lao đang bị che đậy rồi. Nhưng chúng tôi đâu biết. Họ chỉ đơn giản là ông vua tự phong và các hoàng tử soi-disant,* sống trong viên kim cương kiến trúc của khu này.

Thực tình chúng tôi thấy họ không có vẻ kỳ cục quá. Dân Mỹ thường được gọi bằng đủ thứ tên - khắp cuốn niên giám điện thoại, vào cái thời còn dùng niên giám điện thoại, toàn những cái tên sặc mùi xa lạ. Huckleberry! Dimmesdale! Ichabod! Ahab! Fenimore! Portnoy! Drudge! Chưa kể hàng tá, hàng trăm, hàng ngàn cái tên Gold, Goldwater, Goldstein, Finegold, Goldberry. Dân Mỹ cũng không ngừng xác định xem mình muốn người khác gọi là gì và mình muốn là ai, lột bỏ cái gốc Gatz của mình để thành những ông Gatsby nhiều áo sơ-mi và đeo đuổi những giấc mơ mang tên Daisy hay có lẽ gọi luôn là giấc mơ Mỹ. Samuel Goldtish (một chú bé vàng khác) trở thành Samuel Goldwyn, nhà Aertzoon thành nhà Vanderbilt, Clemens thành Twain*. Và nhiều người chúng ta, là dân nhập cư - hay cha mẹ hay ông bà ta - đã quyết định bỏ lại quá khứ sau lưng giống như nhà Golden giờ đã chọn lựa, khuyến khích con cái học tiếng Anh chứ không học thứ ngôn ngữ xưa của quê cũ: nói tiếng Mỹ, mặc đồ Mỹ, hành xử kiểu Mỹ, làm người Mỹ. Những thứ cũ ta nhét vào hầm nhà, hay vứt bỏ, hay đánh mất. Và trong những bộ phim và truyện tranh của chúng tôi - trong những bộ phim đã trở thành truyện tranh của chúng tôi - chẳng lẽ từng ngày chúng tôi không chúc tụng, không tôn vinh, cái ý tưởng Bí Mật Tông Tích hay sao? Clark Kent, Bruce Wayne, Diana Prince, Bruce Banner, Raven Darkhölme*, chúng tôi yêu mến các người. Bí mật tông tích có lẽ từng là một ý tưởng của người Pháp - siêu trộm Fantômas này, rồi còn le fantôme de ropéra* - nhưng tới bây giờ đã cắm rễ sâu vào văn hóa Mỹ. Nếu những người bạn mới của chúng tôi muốn thành các Caesar thì chúng tôi cũng thông cảm thôi. Họ có thị hiếu xuất sắc, áo quần xuất sắc, tiếng Anh xuất sắc, và họ cũng không lập dị hơn Bob Dylan, chẳng hạn, hay hơn bất kỳ ai từng sống ở đây. Cho nên nhà Golden được chấp nhận bởi vì họ đáng được chấp nhận. Họ giờ là dân Mỹ rồi.

Nhưng rốt cuộc mọi chuyện bắt đầu xổ tung ra. Nguyên nhân sụp đổ của họ là những chuyện này: một trận bất hòa huynh đệ, một trò biến hình không lường trước, một người đàn bà trẻ đẹp quyết chí bước vào đời ông già, một vụ án mạng. (Nhiều hơn một án mạng.) Và từ xa, ở cái nước không tên, cuối cùng đã có đủ tin tức gì đó.

3

Đây là câu chuyện không kể của họ, hành tinh Krypton nổ tung của họ: một chuyện đau buồn, như thường thấy với những điều giấu kín.

Ai cũng thích cái khách sạn lớn bên hải cảng ấy, kể cả những kẻ quá nghèo chưa lần nào bước qua cửa. Ai cũng đã thấy nội thất khách sạn đó trong phim, trong tạp chí điện ảnh, và trong mơ: cái cầu thang nổi tiếng, hồ bơi chung quanh toàn kiều nữ mặc đồ tắm nằm ườn, những hành lang toàn cửa hiệu lấp lánh có cả những thợ may đo chỉ trong một buổi chiều có thể may xong đúng y bộ vest ta yêu thích một khi ta đã chọn loại vải len hay vải gabardine ưng ý. Ai cũng biết những nhân viên hết lòng tận tuy, hiếu khách vô tận, giỏi giang phi thường mà với họ khách sạn này giống như gia đình, những người đã đem lại cho khách sạn sự kính trọng xứng đáng với bậc trưởng thượng, và những người đã khiến khách nào bước vào sảnh cũng cảm thấy mình là ông hoàng bà chúa. Đó là nơi tiếp đón khách ngoại quốc, vâng, tất nhiên rồi; từ các cửa sổ khách sạn, khách ngoại quốc nhìn ra hải cảng bên ngoài, nhìn vịnh biển tuyệt đẹp đã cho thành phố không thể nêu tên này cái tên của nó, và ngỡ ngàng trước lớp lớp tàu biển nhấp nhô trước mặt, trước rừng xuồng máy, tàu buồm, và du thuyền đủ kích cỡ, hình dáng, sắc màu. Ai cũng biết câu chuyện khai sinh thành phố này, biết người Anh đã muốn có chỗ này chính là vì hải cảng tuyệt đẹp ấy, biết người Anh đã thương thuyết với người Bồ Đào Nha để gả công chúa Catherine cho vua Charles II, và Catherine tội nghiệp không có nhan sắc nên của hồi môn phải thật cực kỳ hấp dẫn, nhất là vì Charles II chỉ mê mỹ nữ, cho nên thành phố này được gộp vào của hồi môn, Charles cưới Catherine rồi suốt đời bỏ bê nàng, nhưng người Anh thì đưa hải quân vào cảng này và tiến hành một kế hoạch cải tạo đất đai quy mô nối liền Bảy Hòn Đảo rồi xây pháo đài ở đó, rồi tới thành phố, rồi tới Đế chế Anh. Đó là thành phố do người ngoại quốc xây dựng nên người ngoại quốc đương nhiên phải được tiếp đón ở cái khách sạn như đại cung điện nhìn ra hải cảng vốn là toàn bộ nguyên do cho sự tồn tại của thành phố ấy. Nhưng đâu chỉ dành cho người ngoại quốc, tòa nhà này lãng mạn quá mà; tường đá, mái vòm đỏ, đầy quyến rũ, những chùm đèn Bỉ chiếu sáng xuống đầu ta, rồi trên tường và dưới sàn toàn là tác phẩm nghệ thuật, đồ nội thất và thảm quý, gom về từ mọi miền của xứ sở bao la đó, đất nước không được nêu tên đó, cho nên, nếu ta là một chàng trai muốn gây ấn tượng với người yêu thì ta sẽ tìm cách kiếm tiền để đưa nàng tới khách sảnh hướng ra biển ở đây, và khi gió biển vuốt ve gương mặt, ta sẽ uống trà hay nước chanh, ăn sandwich dưa chuột với bánh ngọt, và nàng sẽ yêu ta vì ta đã đưa nàng vào giữa trái tim thần kỳ của thành phố này. Và biết đâu lần hẹn hò thứ hai ta sẽ đưa nàng trở lại để ăn món Tàu ở nhà hàng dưới nhà và thế là ký kết xong hợp đồng tình ái.

Tầng lớp danh giá của thành phố này, của đất nước này, và của thế giới đã biến khách sạn lâu đời tráng lệ đó thành của riêng sau khi người Anh ra đi - các ông hoàng, chính khách, ngôi sao điện ảnh, lãnh tụ tôn giáo, những gương mặt nổi tiếng nhất và đẹp nhất trong thành phố, cả nước, và khắp thế giới chen lấn giành chỗ trong các dãy hành lang - và nơi này đã thành một biểu tượng của thành phố không thể nêu tên đó, chẳng kém gì Tháp Eiffel, hay Đấu trường Colosseum, hay pho tượng ở cảng New York mang tên Tự Do Soi Sáng Thế Giới.

Có một huyền thoại về nguồn gốc khách sạn lâu đời tráng lệ đó mà hầu như ai ở cái thành phố không được nêu tên đều tin mặc dù không có thật, một huyền thoại về tự do, về chuyện lật đổ bọn đế quốc Anh giống như người Mỹ đã làm. Chuyện kể rằng trong những năm đầu thế kỷ 20 có một ông già quý phái uy nghiêm đội mũ Thổ Nhĩ Kỳ, tình cờ là người giàu nhất cái nước không thể nêu tên, đã từng ghé tới một đại khách sạn khác, lâu đời hơn ở cùng khu vực đó và không được cho vào vì lý do sắc tộc. Ông già quý phái uy nghiêm chỉ khẽ gật gù, bỏ đi, rồi mua một miếng đất lớn phía cuối con đường đó, và xây lên khách sạn tráng lệ nhất, nguy nga nhất chưa từng thấy ở cái thành phố không thể nêu tên ở cái nước không thể xác định, và chỉ trong một thời gian ngắn đã làm cho cái khách sạn không cho ông vào phải dẹp tiệm luôn. Thế là trong tâm trí mọi người, khách sạn mới trở thành biểu tượng của sự nổi dậy, của việc chiến thắng bọn thực dân bằng chính ngón nghề của chúng và đuổi chúng ra biển, và ngay cả khi đã có kết luận chắc chắn là làm gì có chuyện như vậy xảy ra thì cũng chẳng thay đổi được niềm tin của ai, vì một biểu tượng của tự do và chiến thắng luôn mạnh mẽ hơn sự thật.

Một trăm lẻ năm năm trôi qua. Và rồi vào ngày 23 tháng Mười một năm 2008, mười tay súng trang bị toàn súng tự động với lựu đạn từ một nước láng giềng thù địch lên tàu vượt biển đi về phía tây của cái nước không được nêu tên. Trong ba-lô chúng mang đạn dược và nhiều ma tuý loại mạnh: cocain, steroids, LSD, và ống tiêm. Trên đường tới cái thành phố không được nêu tên, chúng cướp một tàu đánh cá, bỏ luôn tàu của chúng, mang hai chiếc xuồng lên tàu cá rồi bắt thuyền trưởng cho tàu đi tới nơi chúng muốn. Gần đến bờ, chúng giết thuyền trưởng rồi xuống xuồng nhỏ. Sau này nhiều người thắc mắc tại sao lính tuần duyên không nhìn thấy hay cố ngăn chặn chúng. Bờ biển này được cho là bảo vệ kỹ nhưng vào đêm đó lại có vấn đề gì đó. Khi xuồng cập bờ, vào ngày 26 tháng Mười một, các tay súng chia thành nhiều nhóm nhỏ tìm đường tới các mục tiêu đã chọn, một ga tàu lửa, một bệnh viện, một rạp chiếu phim, một trung tâm Do Thái, một quán café nổi tiếng, và hai khách sạn năm sao. Một trong hai là khách sạn mô tả ở trên.

Cuộc tấn công vào nhà ga bắt đầu lúc 9:21 tối, và kéo dài một tiếng rưỡi. Hai tay súng bắn bất kể ai, năm mươi tám người chết. Chúng rời nhà ga và cuối cùng bị dồn vào đường cùng ở gần bãi biển thành phố, một chết và một bị bắt. Trong lúc đó, vào 9:30 tối, một nhóm sát thủ khác cho nổ tung trạm xăng rồi bắt đầu nã đạn vào dân chúng trong trung tâm Do Thái khi nhiều người chạy ra cửa sổ. Sau đó chúng tấn công thẳng vào trung tâm, bảy thường dân chết. Mười người chết ở quán café. Trong vòng bốn mươi tám giờ sau, có lẽ khoảng ba mươi người nữa chết ở khách sạn kia.

Còn khách sạn ai cũng yêu thích kia bị tấn công khoảng 9:45 tối. Khách trong hồ bơi bị bắn đầu tiên, rồi các tay súng đi về hướng các nhà hàng. Trong nhà hàng Sea Lounge nơi đám thanh niên thường đưa bạn gái đến để tạo ấn tượng, một nữ nhân viên trẻ ở đây đã giúp nhiều người khách trốn thoát qua cửa nội bộ, nhưng khi những tay súng xông vào khách sảnh này thì chính cô ta bị giết. Lựu đạn giật nổ và sau đó là cảnh bắn giết điên cuồng trong cuộc bao vây kéo dài ba ngày. Bên ngoài kín đặc phóng viên truyền hình và dân chúng rồi có ai la lên: “Cháy khách sạn!” Lửa bùng lên từ những cửa sổ tầng trên cùng và cái cầu thang nổi tiếng cũng phừng cháy. Trong số những người mắc kẹt trong lửa và cháy thiêu có vợ và con của giám đốc khách sạn. Bọn sát thủ có hết sơ đồ mặt bằng khách sạn và sơ đồ của chúng còn chính xác hơn sơ đồ trong tay lực lượng an ninh. Chúng dùng ma tuý cho tỉnh ngủ và dùng LSD - thứ không kích thích thần kinh - pha với các loại ma tuý khác (có kích thích) để luôn trong trạng thái ảo giác điên loạn mê cuồng và chúng vừa bắn giết vừa cười ầm ĩ. Bên ngoài, phóng viên truyền hình tường thuật trực tiếp chuyện khách bên trong thoát ra được thế là bọn sát thủ bật TV để xem khách trốn thoát từ đâu. Đến cuối cuộc bao vây, hơn ba mươi người đã chết, nhiều người là nhân viên khách sạn.

* * *

Nhà Golden, lúc đó còn mang danh tánh mà họ chưa chối bỏ, sống ở khu biệt lập nhất thành phố, trong một khu vực rào kín trên ngọn đồi biệt lập nhất, trong ngôi nhà hiện đại rộng lớn nhìn xuống các dinh thự kiểu Art Deco xếp hàng dài cuối bờ vịnh nơi tối nào mặt trời đỏ cũng cắm đầu lao xuống. Ta có thể hình dung họ nơi đó, lão già, lúc này chưa già lắm, và ba người con, cũng nhỏ hơn bây giờ - cậu cả to xác, thông minh, lóng ngóng, vụng về, sợ không gian rộng; cậu giữa với lối sống về đêm và những bức chân dung vẽ giới thượng lưu; cậu út với cõi lòng tăm tối và hỗn loạn - và hình như trò chơi tự đặt cho mình những tên họ cổ điển là trò mà lão già đã khuyến khích chúng chơi nhiều năm rồi, giống như lão đã dạy chúng từ hồi còn bé rằng chúng không phải là người tầm thường, chúng là những Caesar, là những vị thần. Các hoàng đế La Mã, và sau đó là các vua Byzantine, được người Ả-rập và Ba Tư gọi là Qaisar-e-Rúm, những Caesar của thành Rome. Và nếu Rome là Rúm, thì họ - những ông vua của thành Rome phương Đông này - chính là Rumi. Điều đó đưa họ tới việc nghiên cứu nhà thơ minh triết và bí ẩn Rumi, tức Jalaluddin Balkhi, và cha con nhà này cứ tung hứng qua lại những câu thơ trích dẫn cứ như đang quất bóng tennis, điều ta tìm kiếm đang kiếm tìm ta, ta là vũ trụ trong chuyển động ngất ngây, hãy lừng lẫy tiếng tăm, hãy bộc lộ huyền thoại bản thân, hãy bán sự khôn ngoan mua lấy ngỡ ngàng, hãy đốt cháy đời mình, hãy tìm người quạt hừng ngọn lửa trong ta, rồi nếu muốn chữa lành hãy để thân mình ngã bệnh, cho đến khi họ phát chán những câu thần chú vạn năng của nhà thơ và bắt đầu bịa ra những câu chọc cười nhau, nếu muốn sang giàu hãy làm cho mình nghèo khó trước, nếu kẻ nào tìm ta thì đó là kẻ ta tìm, nếu muốn đứng đúng tư thế hãy trồng chuối ngược.

Sau đó họ không là Rumi nữa mà mang tên La-tinh là Julius, các con trai của Caesar mà bản thân những người này cũng đã từng hay rồi sẽ xứng đáng thành Caesar. Họ là một gia đình lâu đời tự nhận có thể dò ngược gia phả đến tận thời Alexander Đại Đế - người được Plutarch cho là con trai của chính thần Zeus - cho nên họ ít nhất cũng ngang hàng với các hoàng đế triều đại Julio-Claudia là những kẻ tự xưng hậu duệ của lulus - con trai của Aeneas hiếu thảo, hoàng tử thành Troy - và như vậy cũng là hậu duệ của mẹ của Aeneas - nữ thần Venus. Còn cái từ Caesar thì ít nhất phải có tới bốn nguồn gốc. Có phải vị Caesar đầu tiên đã giết một con caesai - từ gốc của người Moor để gọi con voi? Có phải vị này có mái tóc dày trên đầu - caesaries trong tiếng La-tinh? Có phải ông ta có đôi mắt xám, oculis caesiis? Hoặc phải chăng tên ông ra bắt nguồn từ động từ caedere, là cắt, do ông ta được sinh ra bằng phương pháp caesarean section, sinh mổ? Lão già nói: “Ta không có mắt xám, còn bà nội sinh ra ta thì sinh thường chứ không sinh mổ. Tóc ta dù vẫn còn nhưng đã thưa rồi; mà ta cũng chẳng giết con voi nào. Mặc xác tên Caesar đầu tiên đi. Ta chọn tên Nero, vị vua cuối cùng.”

“Vậy tụi con là ai đây?” Cậu giữa hỏi. “Các con là con ta,” trưởng lão nhún vai nói, “các con tự chọn tên đi.” về sau, tới lúc ra đi, cả ba mới biết lão đã cho làm giấy tờ đi đường cho chúng theo những cái tên tự chọn đó, và chúng không ngạc nhiên. Lão là người nói được là làm được.

Còn đây, hãy cứ coi như bạn đang xem một bức ảnh cũ, là vợ lão, người đàn bà u buồn nhỏ bé có mái tóc xám buộc thành búi lôi thôi và trong đôi mắt là ký ức tự hủy hoại bản thân. Vợ của Caesar: người không ai được phép nghi ngờ, đúng, nhưng cũng mắc kẹt vào chuyện tồi tệ nhất đời.

Vào tối 26 tháng Mười một trong ngôi nhà lớn ấy có chuyện, Caesar với vợ cãi nhau việc gì đó, và bà ta gọi tài xế lái chiếc Mercedes đưa đi trong tâm trạng khổ sở, rời nhà tìm bạn bè khuây khỏa, và vì thế bà tới ngồi ở Sea Lounge trong cái khách sạn mà ai cũng yêu thích, ăn sandwich dưa chuột và uống nước chanh tươi nhiều đường, trong lúc đám sát thủ say ma túy xông vào cười khúc khích khoái trá, tròng mắt trợn tròn theo đàn chim ảo giác chấp chới quanh đầu, và ra tay bắn giết.

Đúng, cái nước đó là Ấn Độ, hẳn rồi, thành phố đó là Bombay, hẳn rồi, ngôi nhà đó nằm trong khu biệt thự Walkeshwar xa hoa trên đồi Malabar, và đúng, mấy vụ kia hẳn nhiên là những cuộc tấn công khủng bố của nhóm Hồi giáo phát động từ Pakistan bởi Lashkar-e-Taiba, “Đạo quân Chính nghĩa,” đầu tiên là vào ga tàu lửa trước đây gọi là ga Victoria Terminus hay VT và sau này, như mọi thứ khác ở Bombay/ Mumbai, được đặt tên mới là Shivaji - theo tên vị hoàng tử anh hùng của Đế quốc Mahratta - và kế đó là tấn công vào Leopold Café ở Colaba, khách sạn Oberoi Trident Hotel, rạp phim Metro Cinema, bệnh viện Cama &Albless Hospital, trung tâm Do Thái Chabad House, và khách sạn Taj Mahal Palace &Tower Hotel. Và đúng, sau ba ngày bao vây cùng đấu súng, người mẹ của hai anh con lớn nhà Golden (còn mẹ cậu út thì về sau chúng tôi sẽ nói rõ hơn) được liệt vào danh sách tử nạn.

Khi hay tin vợ mắc kẹt bên trong khách sạn Taj, lão già bủn rủn quỵ gối, và lẽ ra đã ngã xuống những bậc cấp hoa cương của ngôi nhà hoa cương, từ phòng khách hoa cương nhào xuống hành lang hoa cương bên dưới, nếu không có một người hầu đứng gần kề níu lại kịp, nhưng lúc nào mà chẳng có người hầu. Lão cứ quỳ gối đưa tay ôm mặt, người run bần bật vì những tiếng khóc nấc dữ dội và quặn thắt cứ như ẩn náu trong thân xác lão là một sinh vật đang vùng vẫy muốn thoát ra. Suốt thời gian xảy ra các vụ tấn công, lão cứ quỳ gối như cầu nguyện trên đầu bậc cấp hoa cương, không ăn không ngủ/ nắm tay đấm ngực như một kẻ khóc mướn đám ma chuyên nghiệp, và cứ tự trách mình. Tôi không biết em đi tới đó, lão rống lên, lẽ ra tôi phải biết, tại sao tôi lại để em đi. Những ngày ấy bầu trời thành phố bầm đen như máu ngay cả giữa trưa, tăm tối như một tấm gương soi, và lão già thấy mình phản chiếu trong đó nhưng lại căm ghét hình bóng mình; và tầm nhìn xa của lão mạnh tới mức mấy đứa con cũng thấy rõ luôn, và sau cái ngày có tin dữ - cái tin kết thúc toàn bộ cuộc đời họ cho tới lúc đó -những chuyến đi dạo cuối tuần quanh trường đua với những đại gia đình dòng dõi lâu đời quyền quý của Bombay và cả với dân mới có tiền, những cuộc chơi bóng, chơi bài, đi bơi, đánh cầu, đánh golf ở Willingdon Club, đám gái non đóng phim mới nổi, nhạc jazz đen, tất cả đều kết thúc vĩnh viễn vì đã bị dìm sâu dưới đại dương chết chóc; ba người con giờ đây làm theo điều cha chúng muốn, tức là mãi mãi lìa bỏ ngôi nhà hoa cương này, ở trong cái thành phố đang sinh sự tan nát này, lìa bỏ cả đất nước bẩn thỉu, thối nát, dễ bị tấn công này luôn, lìa bỏ hết thảy mọi thứ của cái xứ sở mà cha chúng bây giờ đột ngột - hay có lẽ cũng không quá đột ngột - ghê tởm; ba thằng con đồng ý xóa sạch hết chi tiết về mọi điều đã từng liên quan tới chúng và chúng từng thuộc về và những gì chúng đã mất: người đàn bà mà ông chồng đã quát mắng và vì thế đẩy bà vào chỗ chết, người mà hai cậu con lớn yêu thương, và người đã từng bị đứa con ghẻ làm nhục tàn tệ đến mức bà đã cố tự tử. Họ sẽ xóa sạch làm lại từ đầu, mang tông tích mới, vượt sang đầu bên kia thế giới và trở thành bất kỳ ai ngoại trừ con người cũ. Họ sẽ trốn khỏi những gì thuộc về lịch sử để đến với những gì của riêng tư, và ở lần Thế Giới cái riêng tư sẽ là điều duy nhất mà họ mưu cầu, họ mong mỏi để được cách biệt, cá nhân và đơn độc, cha con họ từng người phải có thỏa thuận của riêng mình với chuyện thường nhật, với lịch sử bên ngoài, với thời gian bên ngoài. Họ chẳng ai ngờ rằng quyết định này sinh ra từ một ý thức đặc quyền lớn lao ghê gớm, từ cái ý tưởng rằng họ chỉ cần bước khỏi hôm qua rồi bắt đầu ngày mai như thể hai thời điểm đó không thuộc chung một tuần lễ, cứ vứt bỏ hết ký ức với cội nguồn với ngôn ngữ với chủng tộc xăm xăm tiến vào xứ sở của kẻ tự lập thân, một cách gọi khác về nước Mỹ.

Chúng tôi đã bất công biết bao với bà ta, hỡi người đã chết, khi những lúc ngồi lê đôi mách chúng tôi cứ gán tội không chung thủy cho bà vì bà vắng mặt ở New York. Chính sự vắng mặt của bà, bi kịch của bà, mới làm cho sự hiện diện của gia đình bà giữa chúng tôi có ý nghĩa. Bà chính là ý nghĩa của câu chuyện này.

Khi vợ hoàng đế Nero là Poppaea Sabina chết, ông cho đốt cả kho dự trữ mười năm trầm hương Ả-rập ở tang lễ của vợ. Nhưng trong trường hợp Nero Golden mọi trầm hương trên đời rốt cuộc cũng không thể khỏa lấp mùi xú uế.

* * *

Thuật ngữ pháp lý benami trông giống tiếng Pháp, ben-ami, dễ lừa những ai không cẩn thận tin rằng từ đó chắc có nghĩa là “người bạn tốt,” bon ami, hay “thích lắm,” bien-aimé, hay đại loại thế. Nhưng từ này thực tế có nguồn gốc Ba Tư, và từ gốc của nó không phải là ben-ami mà là bé-nấmi. Bé là tiền tố có nghĩa là “không có” còn nám có nghĩa là “tên”; cho nên benami là “không có tên,” hay nặc danh. Ở Ấn Độ, các giao dịch benami là những mãi vụ bất động sản trong đó người ra mặt đứng tên mua bất động sản chỉ là bình phong che giấu chủ nhân đích thực của tài sản này. Nói theo tiếng lóng Mỹ xưa, thì benami sẽ là “the beard” - bộ râu chứ không phải bộ mặt.

Năm 1988, chính phủ Ấn Độ thông qua Đạo Luật cấm Giao Dịch Benami, vừa phi pháp hóa những mãi vụ như thế vừa tạo điều kiện để nhà nước thu hồi những tài sản “bị cho là benami.” Tuy nhiên đạo luật này vẫn còn nhiều kẽ hở. Một trong những cách nhà chức trách cố gắng bít những kẽ hở là định chế về hệ thống Aadhaar. Aadhaar là số an sinh-xã hội gồm mười hai chữ số được cấp cho mỗi công dân trọn đời và bắt buộc phải sử dụng trong mọi giao dịch tài chính và bất động sản, cho phép theo dõi bằng máy tính sự tham gia của công dân trong những giao dịch như vậy. Tuy nhiên, người mà ta biết dưới tên Nero Golden, một công dân Mỹ đã hơn hai mươi năm và là cha của những công dân Mỹ, rõ ràng đã đi trước nước cờ. Khi những gì xảy ra đã xảy ra và mọi thứ phơi bày trước ánh sáng, chúng tôi mới biết là tòa nhà Golden House hoàn toàn do một quý bà đã có tuổi sở hữu, chính là quý bà đóng vai trò đứng đầu nhóm hai quản gia tin cẩn của Nero, và không thấy giấy tờ pháp lý nào khác tồn tại. Nhưng chuyện xảy ra đã xảy ra, và sau đó thì cả những bức tường mà Nero đã kỹ lưỡng dựng lên cũng đổ sụp hết, và tội lỗi kinh hoàng phơi bày toàn bộ trước mắt chúng tôi, trần trụi dưới ánh sáng sự thật. Đó là chuyện về sau. Còn lúc này, lão chỉ là N. J. Golden, người hàng xóm giàu sụ và - như chúng tôi phát hiện ra - thô bỉ.

4

Trong cái tứ giác bí mật đầy cỏ của khu Gardens, tôi bò trước khi biết đi, tôi đi trước khi biết chạy, tôi chạy trước khi biết nhảy múa, tôi nhảy múa trước khi biết ca hát, và tôi múa hát cho đến khi tôi biết được sự tĩnh lặng, im ắng và đứng bất động lắng nghe trái tim khu Gardens, vào những tối mùa hè lập lòe đom đóm, và trở thành - ít ra theo quan điểm của tôi - một nghệ sĩ. Nói chính xác, một nhà viết kịch bản phim tương lai. Và trong giấc mơ, tôi thành nhà làm phim, thậm chí theo phong cách ưu tú ngày xưa, một nhà làm phim nghệ thuật.

Tôi đã ẩn náu sau ngôi thứ nhất số nhiều, và có thể sẽ lại làm thế, nhưng tôi vẫn cứ tự giới thiệu. Tôi đây. Nhưng về mặt nào đó tôi cũng không khác mấy so với các nhân vật đề tài của mình - cũng là những kẻ che giấu bản thân - một gia đình mà việc họ xuất hiện ngay khu vực này đã cho tôi cái dự án lớn bao lâu nay tôi kiếm tìm ngày càng tuyệt vọng. Nếu nhà Golden đã dốc sức xóa sạch quá khứ thì tôi, kẻ tự tiện làm người ghi lại chuyện của họ - và có lẽ làm “nhà tạo hình” cho họ - một imagineer như thuật ngữ được chế ra để gọi những người thiết kế đường tàu lượn ở các khu Disneyland - trong bản tính tôi cũng không thích gây chú ý. Isherwood đã nói gì nhỉ ở phần đầu tiểu thuyết Goodbye to Berlin*? “Tôi là chiếc máy ảnh với màn trập mở rộng, hoàn toàn thụ động, chỉ biết ghi hình, không biết suy nghĩ.” Nhưng thời đó là thế, còn giờ là thời của những máy ảnh thông minh suy nghĩ hết mọi chuyện thay cho ta. Có lẽ tôi là chiếc máy ảnh thông minh. Tôi ghi hình, nhưng không hẳn là thụ động. Tôi suy nghĩ. Tôi sửa đổi. Rất có thể tôi còn hư cấu thêm. Nói cho cùng, làm nhà tạo hình thì khác hẳn người ghi chép máy móc. Bức tranh đêm đầy sao của Van Gogh đâu có giống bức ảnh chụp đêm đầy sao, mà nó vẫn cứ là một mô tả tuyệt vời về đêm đầy sao. Cứ cho là tôi thích tranh hơn ảnh chụp đi. Tôi là chiếc máy ảnh biết vẽ tranh.

Hãy gọi tôi là René. Tôi vốn luôn thích việc người thuật chuyện trong cuốn Moby-Dick* thực tế không cho ta biết tên. Hãy-gọi-tôi-là-Ishmael có thể có trong “thực tế”, tức là cái Thực Tại nhỏ nhặt nằm ngoài cái Hiện Thực lớn lao của tiểu thuyết đó, có thể gọi anh ta là, ồ, là gì cũng được. Anh ta có thể là Brad, hay Trig, hay Ornette, hay Schuyler, hay Zeke. Thậm chí cũng có thể gọi anh ta là Ishmael. Ai mà biết được, cho nên, bắt chước danh nhân, tôi cũng nhân danh họ mà không nói thẳng với các bạn, tôi tên René. Hãy gọi tôi là René: đó là điều hay nhất tôi có thể làm cho bạn.

Chúng ta sẽ tiếp tục. Bố mẹ tôi đều là giáo sư đại học (bạn có để ý là, ở thằng con, có chút di truyền nào của máu giáo sư không?) họ đã mua căn nhà gần góc phố Sullivan giao với Houston từ cái thời khủng long kỷ Jura khi mọi thứ đều rẻ. Tôi giới thiệu họ cho bạn biết: Gabe và Darcey Unterlinden, vợ chồng chung sống lâu năm, không chỉ là hai học giả khả kính mà còn là hai người thầy được yêu mến, và giống như thanh tra Poừot lừng danh (đây là nhân vật hư cấu, nhưng ta đâu thể có hết thảy mọi thứ, như lời Mia Farrow đã nói trong phim The Purple Rose of Cairo*)… họ là người Bỉ. Người Bỉ hồi xưa lắm, tôi phải nói rõ ngay, chứ từ đó mãi về sau đã là người Mỹ; Gabe kỳ cục thay vẫn giữ cái giọng Âu là lạ, nằng nặng, và nói chung là cường điệu rặt, còn Darcey nói giọng Mỹ thoải mái. Hai giáo sư đều là dân chơi Ping-Pong (họ đã thách đấu với Nero Golden khi biết lão ta thích môn này, và lão đã đánh thắng cả hai dễ dàng mặc dù bố mẹ tôi đều chơi khá giỏi). Họ trích dẫn thơ của nhau. Họ đều hâm mộ bóng chày, ồ, và cắm mặt xem truyền hình thực tế rồi cười rinh rích, thích opera, không ngừng cùng nhau trù tính viết chung một chuyên khảo không bao giờ viết về loại hình này, với tựa đề dự kiến là Gái Trẻ Luôn Chết Toi.

Họ yêu mến thành phố của mình vì cả nước không đâu giống nơi đây. “Rome hổng phải Ý,” bố tôi dạy tôi, “zà London hổng phải Anh zà Paris hổng phải Pháp, zà ở đây, chỗ chúng ta đang sống ngay lúc này, ở đây hổng phải Hợp Chủng Quốc Hoa Kỳ. Đây làà New York.*”

“Nửa đại đô thị nửa xa thành thị,” mẹ tôi chú thích thêm, “luôn phẫn uất, luôn lạc lõng.”

“Sau zụ 11 tháng Chín, nước Mỹ cố giả bộ làà nó yêu thương chúng ta,” bố tôi nói. “Chuyện này kéo dài được bao lâu?”

“Chẳng lâu đéo gì đâu,” mẹ tôi nói tiếp ý nghĩ của bố. (Bà vẫn đệm tiếng chửi thề khi nói. Bà cam đoan là không biết mình nói tục. Mấy tiếng đệm ấy cứ buột miệng ra.)

“Làà cái bong bóng, như mọi người hiện đang nói đó,” bố tôi nói. “Giống như trong phim Jim Carrey, chỉ có điều làà phình to bằng thành phố này.”

“Phim The Truman Show* đó con,” mẹ tôi ân cần giải thích thêm. “Mà đâu chỉ có cả thành phố này nằm trong bong bóng đâu, vì bong bóng này được làm bằng tiền mà tiền thì không phân tán đồng đều được.”

Ở điểm này thì hai người không tán thành ý kiến chung là bong bóng đó được tạo thành từ những quan điểm cấp tiến, hay nói đúng hơn, họ - giống như những người hậu Marxist tử tế - cho rằng chủ nghĩa tự do phát sinh từ kinh tế.

“Quận Bronx với Queens có lẽ hổng nằm trong bong bóng,” bố tôi nói.

“Staten Island, dứt khoát không nằm trong bong bóng rồi.”

“Brooklyn?”

“Brooklyn. À, có thể trong bong bóng. Nhiều khu vực của Brooklyn.”

“Brooklyn tuyệt vời…,” bố tôi nói, rồi hai người đồng thanh kết thúc câu nói tiếu lâm ưa thích và thường nhắc lại,”… nhưng làà trong Brooklyn thôi.”

“Vấn đề làà bố mẹ thích bong bóng, zà con cũng vậy,” bố tôi nói. “Bố mẹ không muốn sống ở một tiểu bang theo phe Cộng Hòa, còn con… Con mà ở đâu như Kansas chẳng hạn làà con tiêu đời, ở đó họ không tin vào evolution*.”

“Về mặt nào đó, Kansas đúng là bác bỏ thuyết Darwin,” mẹ tôi trầm ngâm. “Nó chứng minh là kẻ mạnh nhất không phải lúc nào cũng là kẻ sống sót. Có khi kẻ yếu ớt nhất mới sống sót được đó.”

“Nhưng đâu chỉ làà bọn cao bồi điên khùng,” bố tôi nói và mẹ nhảy vào.

“Chúng ta đâu có muốn sống ở California.”

(Tới đây thì quả bong bóng của họ đâm ra lộn xộn, vừa văn hóa vừa cả kinh tế, hai vùng duyên hải tả hữu kình chống nhau, nhạc rap miền đông chọi hip-hop miền tây. Coi bộ hai người bất chấp sự mâu thuẫn trong lập trường của mình.)

“Cho nên con mới làà như thế,” bố tôi muốn tôi biết. “Chú bé trong bong bóng.”

“Bây giờ là thời của phép mầu và chuyện lạ kỳ,” mẹ tôi nói. “Nên đừng có khóc, con à, đừng khóc, khóc làm đéo gì.”

Tôi đã có một tuổi thơ hạnh phúc với hai giáo sư này. Ngay giữa lòng bong bóng là khu Gardens và khu Gardens cho bong bóng một trái tim. Tôi được nuôi nấng trong sự say mê, không bị xâm hại, bọc kín trong tinh thần đô thị tự do như con tằm trong kén tơ, và điều đó cho tôi một lòng can đảm ngây thơ mặc dù tôi biết bên ngoài chốn bùa mê này những cối xay gió đen tối của thế giới đang đợi chờ gã khờ Don Quixote. (Dù vậy, bố vẫn dạy tôi, “cách biện hộ duy nhất cho đặc quyền là phải làm gì đó có ích với nó.”) Tôi đi học ở Little Red rồi học đại học ở Washington Square. Cả cuộc đời gói gọn trong hơn chục dãy phố. Bố mẹ tôi thời trước có máu phiêu lưu hơn. Bố đi học Oxford theo học bổng Fulbright, học xong, bố cùng một người bạn Anh quốc lên một chiếc Mini Traveller, đi xuyên châu Âu và châu Á - Thổ Nhĩ Kỳ, Iran, Aíghanistan, Pakistan, Ấn Độ - từ cái thời khủng long còn lang thang trên trái đất vào kỷ Jura đã nói ở trên, và có thể đi những chuyến nhứ vậy mà không mất đầu. Khi về nhà bố đã chất chứa đầy ắp thế giới rộng lớn này, và cùng với Burrows và Wallace*, ông trở thành một trong ba sử gia tên tuổi của New York City, cùng với hai vị kia viết pho sách kinh điển Metropolis, bộ sử tường tận về thành phố quê hương của siêu nhân Superman nơi tất cả chúng ta sinh sống và là nơi mỗi sáng tờ báo Daily Planet của chàng siêu nhân được giao tận cửa, và là nơi nhiều năm sau anh bạn Supe thì tới lượt chàng người nhện Spider-Man cư ngụ ở Queens. Khi tôi đi dạo với bố trong khu Village, ông chỉ cho tôi thấy nơi ở cũ của Aaron Burr*, và có lần ở bên ngoài cụm rạp chiếu phim góc đại lộ Second Avenue và Đường 32, bố kể tôi nghe chuyện trận chiến Kip’s Bay và chuyện bà Mary Lindley Murray cứu những người lính Mỹ tháo chạy của Israel Putnam bằng cách mời tướng Anh William Howe ngừng truy đuổi để tới dùng trà ở ngôi nhà bề thế của bà, tư dinh Inclenberg, trên đỉnh đồi mà ngày nay gọi là Murray Hill.

Mẹ tôi thời xưa cũng rất bạo gan theo cách riêng. Lúc trẻ bà làm trong ngành y tế công cộng và làm việc với những người nghiện và nông dân nghèo đói ở châu Phi. Sinh tôi xong, bà thu hẹp chân trời lại và đầu tiên trở thành chuyên gia về giáo dục nhi đồng rồi cuối cùng thành giáo sư tâm lý học. Nhà chúng tôi ở đường Sullivan, tận cùng đầu kia khu Gardens nếu nhìn từ phía dinh cơ Golden, chứa đủ thứ kỷ vật thú vị họ đã tích lũy trong đời, những tấm thảm Ba Tư xơ xác, tượng châu Phi tạc bằng gỗ, ảnh chụp, bản đồ và tranh khắc những thành phố “New” đời đầu trên đảo Manhattan, cả New Amsterdam và New York. Một góc nhà dành riêng cho những người Bỉ nổi tiếng, một tranh gốc vẽ nhân vật Tintin treo cạnh bức tranh in lụa của Warhol hình nhà thiết kế thời trang Diane von Purstenberg, và bức ảnh từ bộ phim Hollywood nổi tiếng Breakfast at Tiffany’s chụp nữ minh tinh tuyệt đẹp cầm cái đót thuốc lá rất dài, người từng lấy tên là Edda van Heemstra nhưng về sau được ái mộ với nghệ danh Audrey Hepburn; và ở bên dưới mấy tranh ảnh này là ấn bản đầu tiên cuốn Mémoires d’Hadrien của Marguerite Yourcenar* đặt trên chiếc bàn nhỏ kề ảnh chụp họa sĩ trùng tên với tôi là Magritte* trong xưởng vẽ của ông ta, ảnh tay đua xe đạp Eddy Merckx*, và ảnh Nữ Tu Ca Sĩ*. (Jean-Claude Van Damme* không đủ tiêu chuẩn để được chọn.)

Bất kể cái góc nhỏ đặc trưng nước Bỉ này, bố mẹ tôi không ngần ngại chỉ trích đất nước quê hương khi được hỏi tới. “Vua Leopold II và Nhà Nước Tự Do Congo,” - mẹ tôi nói. “Tên thực dân tồi tệ nhất, thiết chế tham tàn nhất trong lịch sử thực dân.” “Còn bây giờ,” bố thêm vào, “làà Molenbeek. Trung tâm Hồi giáo cuồng tín của châu Âu.”

Ở chỗ trang trọng nhất trên bệ lò sưởi phòng khách là một bánh cần sa lâu hàng chục năm, chưa hề sử dụng, còn gói trong bao giấy bóng kiếng rẻ tiền chính gốc và có đóng dấu tròn như mặt trăng của chính phủ Aíghanistan chính thức xác nhận chất lượng. Ở Aíghanistan thời còn vua, cần sa là hàng hợp pháp được đóng gói có kiểm tra chất lượng thành ba loại với ba giá tiền, Aíghan Vàng, Bạc và Đồng. Nhưng thứ mà bố tôi, người không bao giờ ham mê món cỏ này, đặt ở vị trí trang trọng trên bệ lò sưởi là loại hiếm hơn, một thứ huyền thoại, hầu như ít ai biết tới. “Đây làà loại Aíghan Mặt Trăng,” bố nói. “Nếu dùng thứ này thì nó sẽ mở ra con mắt thứ ba trong tuyến yên ngay giữa trán, zà con sẽ trở nên thấu tri zà ít có bí mật nào che giấu được con.”

“Vậy sao bố không bao giờ dùng tới,” tôi hỏi.

“Bởi zì một thế giới không có bí mật làà một bức tranh không được đổ bóng,” bố nói. “Khi thấy quá nhiều thì nó không cho ta thấy gì cả.”

“Ý bố nói là,” mẹ bổ sung, “(a), bố mẹ tin vào việc sử dụng trí óc của mình chứ không làm nổ tung nó, và, (b), loại này rất có thể đã bị pha trộn, hay “châm”, nói theo kiểu bọn hippy thường nói, với thứ gì đó kinh khủng gây ảo giác, và (c), bố mà dùng thì có thể mẹ sẽ phản đối kịch liệt. Mẹ không biết. Bố chưa bao giờ thử thách mẹ như thế.”

Bọn hippy, làm như bà không hề nhớ gì về những năm 1970, làm như bà chưa từng mặc áo khoác da cừu hay chưa từng quấn băng đô hay chưa từng mơ tưởng trở thành ca sĩ Grace Slick* vậy.

Không hề có loại Aíghan Mặt Trời, cho bạn biết. Mặt trời Aíghanistan chính là nhà vua, Zahir Shah. Và khi người Nga đến, rồi đám cuồng tín đến, thì thế giới đổi khác.

Nhưng Aíghan Mặt Trăng… thứ đã giúp tôi trong những giờ phút đen tối nhất đời, và mẹ không thể nào phản đối được nữa.

* * *

Và có những cuốn sách, không tránh khỏi, sách như một thứ bệnh tràn vào mọi ngóc ngách căn nhà tồi tàn, hạnh phúc này. Tôi trở thành người viết vì tất nhiên tôi làm theo tiền nhân và có lẽ tôi chọn điện ảnh thay vì tiểu thuyết hay tiểu sử bởi tôi biết mình không ganh đua nổi với các cụ. Nhưng cho đến khi nhà Golden chuyển về ngôi nhà lớn ở Macdougal, xéo đầu kia khu Gardens nhìn từ phía nhà chúng tôi, sức sáng tạo sau đại học của tôi đã bế tắc. Với thói tự cao tự đại vô tận của tuổi trẻ, tôi đã bắt đầu tưởng tượng một phim đồ sộ, hay một bộ phim liên hoàn kiểu Dekalog*, đề cập những vấn đề di dân, biến đổi, sợ hãi, nguy hiểm, duy lý, lãng mạn chủ nghĩa, chuyển giới, thành phố này, hèn nhát, và dũng cảm; thực tế là một chân dung toàn cảnh về thời đại của tôi. Lối thể hiện ưa thích của tôi sẽ là một kiểu tạm gọi phong cách Hiện Thực Đại Nhạc Kịch, chủ đề là sự xung đột giữa Bản ngã và Cái xa lạ. Tôi lúc đó đang cố khắc họa một chân dung hư cấu về khu tôi ở nhưng đó là một câu chuyện thiếu động lực. Bố mẹ tôi không có chất anh hùng mắc đọa để làm vai chính cho ra hồn theo kiểu Hiện Thực Đại Nhạc Kịch; mà những hàng xóm của tôi cũng thế. (Bob Dylan đã đi từ lâu rồi.) Ông giáo sư điện ảnh đạo-diễn-phim-người-Mỹ-gốc-Phi-siêu-sao-đội-mũ-két-bóng-chày-đỏ lừng danh của tôi đã ngạo mạn nói ngay sau khi đọc các kịch bản phim ban đầu tôi viết: “Cũng hay hay đấy, nhóc, nhưng máu me đâu? Quá tính. Động cơ đâu? Có lẽ cậu nên cho một chiếc đĩa bay đáp xuống cái khu Gardens chết toi đó. Có thể cậu nên cho nổ tung một tòa nhà. Phải làm cho có chuyện gì đó xảy ra chứ. Phải gây ồn ào, náo loạn gì đi chứ.”

Tôi lúc đó không biết làm sao. Và rồi nhà Golden đến và họ chính là đĩa bay của tôi, động cơ của tôi, bom đạn của tôi. Tôi cảm nhận được sự kích thích của người nghệ sĩ trẻ khi bỗng dưng trên trời rớt xuống những đề tài hay. Tôi sướng quá.

* * *

Giờ là thời của phi hư cấu, bố bảo tôi. “Có lẽ đừng cố sức bịa chuyện làm chi. Cứ zào bất kỳ tiệm sách nào mà hỏi,” bố nói, “có phải làà những cuốn ở quầy sách phi hư cấu bán nhanh hết trong khi những truyện bịa còn nằm ì ra đó không.” Nhưng đó là thế giới sách. Còn trong phim đó là thế giới của những siêu anh hùng. Với loại phi hư cấu ta đã có những phim luận chiến của Michael Moore, phim Woodcarver steiner của Wener Herzog, phim Pina của Wim Wenders*, một số phim khác. Nhưng bộn tiền nhất là phim kỳ ảo. Bố hâm mộ và giới thiệu với tôi các tác phẩm và ý tưởng của nhà làm phim tài liệu Liên Xô Dziga Vertov, người ghét cay ghét đắng kịch nghệ và văn chương. Phong cách làm phim của ông ta, Kino-Eye hay Ciné-Eye, chỉ nhằm mục đích đưa nhân loại tiến hóa lên một hình thức sống cao hơn, thoát khỏi hư cấu, “từ một công dân vụng về đi qua thi ca của máy móc tiến tới con người xung động hoàn hảo.” Whitman* chắc sẽ thích ông này. Có thể nhà văn Isherwood tôi-là-chiếc-máy-ảnh cũng sẽ thích. Nhưng tôi thì chống lại. Tôi để lại những hình thức bậc cao ấy cho bố mẹ tôi và Michael Moore. Tôi muốn tạo dựng thế giới này.

Bong bóng là thứ mong manh, và thường vào buổi tối hai giáo sư lại lo âu bàn chuyện nó sẽ vỡ tung. Họ lo ngại về phát ngôn chính trị xu thời, về đồng nghiệp của họ lên TV trao đổi cùng một nữ sinh viên hai mươi tuổi lại chồm sát tới ngay mặt cô ta quát tháo lăng mạ vì bất đồng với việc làm báo ở đại học, về đồng nghiệp của họ trong một chương trình TV thời sự khác lại bị lăng mạ vì không muốn cấm trang phục Pocahontas ở lễ Halloween, về đồng nghiệp của họ buộc phải nghỉ dạy ít nhất một học kỳ vì ông ta đã không đủ sức bảo vệ “không gian an toàn*” cho một sinh viên thoát khỏi tác động xâm phạm của những ý tưởng công kích mà cô này thấy là quá sức “không an toàn” cho đầu óc non trẻ của cô, về đồng nghiệp của họ không chấp thuận thỉnh nguyện thư của sinh viên đời dời pho tượng Tổng thống Jefferson ra khỏi khuôn viên đại học bất kể sự thật cố che giấu là Jefferson từng là chủ nô, về đồng nghiệp của họ bị các sinh viên có xuất xứ gia đình theo đạo Tin Lành lên án vì yêu cầu họ đọc truyện tranh của một họa sĩ đồng tính nữ, về đồng nghiệp của họ buộc phải hủy bỏ việc dàn dựng vở kịch The Vagina Monologues* của Eve Ensler bởi vì khi định nghĩa phụ nữ là những người có âm đạo tức là đã kỳ thị những người được xác định là phụ nữ nhưng không có âm đạo, về những đồng nghiệp của họ chống lại nỗ lực của sinh viên muốn “hạ bệ” những người Hồi giáo chối đạo vì quan điểm của những người này xúc phạm tới những người Hồi giáo không chối đạo. Bố mẹ tôi lo ngại rằng giới trẻ đang ngày càng ủng hộ kiểm duyệt, ủng hộ ngăn-cấm-đủ-thứ, ủng hộ sự hạn chế, làm sao lại xảy ra chuyện này, họ hỏi tôi, chuyện đầu óc giới trẻ Mỹ ngày càng hẹp hòi, bố mẹ bắt đầu sợ giới trẻ. “Không phải con rồi, con yêu, ai mà lại sợ con được,” mẹ tôi trấn an tôi, còn bố nói ngược lại. “Lo sợ cho con thì có. Zới bộ râu kiểu Trotskyist mà con nhất định không chịu cạo thì bố thấy làà con giống một mục tiêu cho người ta nện vào mặt. Tránh xa Mexico City đi, nhất là khu Coyoacán. Đó làà lời khuyên của bố.”

Buổi tối bố mẹ thường ngồi trong những vùng sáng đèn vàng êm ả, sách mở trên đùi, chìm đắm trong chữ nghĩa. Trông họ giống nhân vật trong bức tranh Rembrandt, Hai Triết Gia Trầm Tư, và họ quý giá hơn bất kỳ bức tranh nào; có thể bố mẹ thuộc thế hệ cuối cùng của những người giống như họ, còn chúng tôi, chúng tôi là hậu sinh, là kẻ đến sau, kẻ sẽ hối tiếc là mình đã không học hỏi nhiều hơn ở họ.

Tôi nhớ bố mẹ khôn tả.

5

Thời gian trôi đi. Tôi có bạn gái, mất nàng, có bạn gái khác, rồi cũng mất luôn. Kịch bản phim bí mật của tôi, người tình khó tính nhất, không thích tôi mưu toan những quan hệ ngộ nhận với con người, nên cũng hờn dỗi, không chịu nhả những bí mật của nó ra. Thoắt cái đã thấy sắp hết Tuổi Hai Mươi, và tôi cứ như nam chính ngất ngư nằm dài bất lực vắt ngang đường tàu trong phim Nickelodeon*. (Bố mẹ sành văn chương của tôi, ngược lại, chắc chắn sẽ thích tôi ám chỉ tới cảnh đường rầy xe lửa cao trào trong truyện The Longest Journey* của Forster hơn.) Khu Gardens là thế giới vi mô của tôi, và ngày ngày tôi nhìn những sinh vật trong tưởng tượng của mình giương mắt nhìn tôi sau những khung cửa sổ các ngôi nhà trên đường Macdougal lẫn Sullivan, những con mắt trũng sâu, van nài được khai sinh. Tôi có đủ những chi tiết rời của mọi nhân vật nhưng tác phẩm mãi vẫn không thành hình. Ở nhà #xx đường Sullivan, ngay tầng trệt, thông ra hoa viên, tôi đặt vào nhân vật người Miến Điện - tôi nên gọi là người Myanmar, nhà ngoại giao U Lnu Fnu của Liên Hiệp Quốc; về nghề nghiệp ông ta đã đau khổ vì thất bại trong cuộc chiến dai dẳng nhất tranh chức Tổng thư ký, hai mươi chín vòng bỏ phiếu liên tục không ai chiến thắng, và đến vòng thứ ba mươi ông lại thua một người Hàn Quốc. Qua nhân vật này, tôi tính khám phá đề tài địa chính trị, bi kịch hóa động lực của một số chính thể độc tài nhất thế giới nhằm sử dụng LHQ để cấm xúc phạm tôn giáo, đẩy đến cao trào vấn đề gây tranh cãi về việc Mỹ dùng quyền phủ quyết để bảo vệ Israel, và để dàn xếp một cuộc viếng thăm của chính bà Aung San Suu Kyi tới khu Macdougal-Sullivan Gardens này. Tôi cũng biết chuyện đau khổ riêng tư của U Lnu Fnu, vợ chết vì ung thư, và tôi ngờ rằng, khi cuộc sống chính trực đã trật hướng bởi hai chuyện bất hạnh này, ông ta có khả năng sẽ mất dần tính liêm khiết và cuối cùng bị hủy hoại bằng một vụ bê bối tài chính. Khi tôi nghĩ đến đây, kẻ có đôi mắt trũng sâu ở cửa sổ nhà #xx đường Sullivan lắc đầu thất vọng và rút vào bóng tối. Chẳng ai muốn làm nhân vật xấu.

Cái cộng đồng tưởng tượng của tôi là một nhóm quốc tế. Sống ở nhà #OO đường Macdougal là một kẻ cô đơn khác, một người Mỹ gốc Argentina mà tôi chấp nhận tạm đặt tên là “Ông Arribista,” kẻ mới phất, về nhân vật này, cho dù về sau rốt cuộc có mang tên là Mario Florída, chẳng hạn, hay Carlos Hurlingham đi nữa, thì tôi cũng triển khai như sau:

Arribista, công dân mới, nhào vào đất nước tuyệt vời này - đất nước “của mình,” y ngạc nhiên - như một kẻ đến được đại dương hẹn ước sau hành trình dài vượt sa mạc, mặc dù y chưa bao giờ biết bơi. Y tin là đại dương này sẽ nâng đỡ sức nặng của y; và đúng thế. Y không chết đuối, hoặc là không chết liền.

Ngoài ra có điều này cũng cần mở rộng thêm.

Arribista cả đời vốn là kẻ không tìm được vị trí thích hợp, một thứ cọc vuông cứ vã mồ hôi chọc vào cái lỗ tròn. Phải chăng xứ sở này rốt cuộc chính là cái lỗ vuông vừa khít cho y cắm cọc, hay là y, sau hành trình lê thê, lại trở nên tròn? (Nếu là trường hợp sau, thì hành trình đó sẽ vô nghĩa, hay ít ra đến cuối hành trình y sẽ phải hoàn toàn phù hợp với cái chốn xuất thân của mình mới đúng. Y thích hình ảnh cái lỗ vuông hơn, và hệ thống đường sá kiểu ô lưới ở thành phố này có vẻ xác nhận hiện thực đó.)

Và có lẽ do những thất bại tình ái của tôi mà nhân vật Arribista, giống như quý ông ở Liên Hiệp Quốc, cũng bị người đàn bà yêu thương từ bỏ:

Vợ y cũng là hư cấu. Hoặc, bà ta từ nhiều năm trước đã vượt qua thực tế tiến vào tưởng tượng, khi bà bỏ y để đi theo gã đàn ông khác, trẻ hơn, bảnh trai hơn, về mọi phương diện đều khá hơn tay Arribista đáng thương, một Arribista mà chính y cũng thừa biết mình không được trang bị dồi dào mọi yếu tố để đàn bà mê - diện mạo, cách ăn nói, sự quan tâm, nhiệt tình, chân thật. Một l’homrne moyen sensible*, kẻ chộp lấy một cụm từ có sẵn không chính xác như vậy để tự mô tả bản thân. Một người khoác lấy những từ ngữ cũ mèm quen thuộc làm như đó là quần áo đắt tiền. Một người không có phẩm chất. Không, điều này không đúng, Arribista tự sửa lại. Y có nhiều phẩm chất, y tự nhắc nhở. Chỉ có điều là y quen tật nhạo báng bản thân khi chìm đắm trong dòng ý thức, và về phương diện này thì y bất công với chính y. Thực tế thì y là thứ gì đó rất giống một người nổi trội, nổi trội theo kiểu của xứ sở mới, nơi ca tụng sự nổi trội, nơi không chấp nhận “hội chứng thù ghét người giàu.” Arribista nổi trội bởi vì y đã vượt trội. Y đã thành công; rất thành công. Y giàu có. Chuyện của y là câu chuyện thành đạt, một chuyện thành đạt rất đáng kể thành câu chuyện. Đó là câu chuyện của nước Mỹ.

Và tương tự. Hai nhân vật quý tộc hư cấu gốc Sicily ở trong ngôi nhà ngay đầu bên kia khu Gardens nhìn từ nhà Golden - tạm thời gọi là Vito và Blanca Tagliabue, ông bà Nam tước Selinunte - vẫn còn bí ẩn đối với tôi, nhưng tôi yêu thích dòng dõi của họ. Khi tôi hình dung họ bước ra một tối nọ, lúc nào cũng cực kỳ sang trọng, để dự vũ hội ở Bảo tàng Metropolitan hay buổi ra mắt phim ở Ziegfeld hay đi xem triển lãm mới của một họa sĩ trẻ mới ở gallery mới nhất bên West Side, tôi lại nghĩ tới Biaggio, cha của Vito, người mà

vào một ngày nóng bức gần bờ biển phía nam Sicily, da hơi rám nắng và tuổi đang sung mãn, sải bước băng qua cơ ngơi bao la của dòng họ mang tên là Castelbiaggio, đỡ nòng khẩu shotgun chiến nhất trong khi tì bá súng vào vai phải. Lão đội chiếc mũ che nắng rộng vành, bên trên chiếc áo khoác cũ màu tím sậm, chiếc quần kỵ mã ka-ki sờn rách và đôi giày bốt đánh xi sáng trưng như nắng trưa hè. Lão có lý do tuyệt vời để tin là cuộc đời tốt đẹp. Chiến tranh châu Âu đã kết thúc, Mussolini và con điếm Clara Petacci của hắn đang bị treo xác trên móc đồ tể, và trật tự tự nhiên của cuộc sống đang dần hồi phục. Lão nam tước duyệt qua hàng ngũ ngay ngắn của những luống nho trĩu quả như một vị tư lệnh nhận nghi thức chào của binh đoàn, rồi nhanh chóng đi tiếp, băng rừng vượt suối, lên đồi xuống lũng rồi lại lên, hướng tới nơi ưa chuông nhất của mình, một mũi đất nhỏ nhô cao bên trên điền sản này nơi lão có thể ngồi vắt chân như một đạt ma Tây Tạng và trầm tư về sự tốt đẹp của cuộc đời trong lúc nhìn ngắm chân trời xa tít bên kia mặt biển lấp lánh. Đó là ngày cuối cùng trong đời lão làm người tự do, bởi vì chỉ một thoáng sau lão phát hiện ra một tên săn trộm vai khoác một cái bao căng phồng đang băng qua lãnh địa của mình và không do dự lão giương khẩu shotgun lên bắn kẻ ấy chết liền.

Và sau chuyện này thì mới lộ ra tên thanh niên bị bắn chết đó là bà con của một trùm Mafia địa phương, và tay trùm Mafia này sẽ tuyên bố là Biaggio cũng phải chết để đền tội, và rồi sẽ có đủ thứ trò kích động và phản đối, và có các phái đoàn từ chính quyền và cả Giáo hội tới thuyết phục rằng tay trùm Mafia này mà giết nhà quý tộc thì, chà, sẽ cực kỳ lộ liễu, cực kỳ khó bỏ qua, nó sẽ gây rắc rối cho tay trùm Mafia hơn là làm cho hắn thoải mái, cho nên vì sự thanh thản của chính mình, có lẽ tay trùm nên bỏ qua vụ này. Và cuối cùng trùm Mafia này nhượng bộ.

Tao biết tường tận lão Nam tước Bỉaggio này, hừm, về phòng suite của lão ở Grand Hotel et Des Palmes ở Palermo - phòng nào nhỉ? Suite 202 hay 204 hay cả hai? - lão tới đó tiệc tùng và chơi đĩ, hừm? Cũng tốt, đó là địa bàn của chúng tao, chúng tao cũng tới đó vì lý do tương tự, vậy đi, nếu lão tới đó hôm nay và ở lại tới hết cuộc đời chó chết thì chúng tao sẽ không thủ tiêu tên già đê tiện nhưng nếu lão tính thò chân ra ngoài khách sạn thì lão phải nhớ các hành lang đều lúc nhúc đàn em của chúng tao và đám gái điếm cũng làm việc cho chúng tao luôn và trước khi chân lão chạm đất quảng trường bên ngoài tòa nhà này thì lão sẽ chết ngắc, cái đầu phun máu với viên đạn ghim giữa trán sẽ chạm đất trước đôi giày chó chết. Hừm? Hừm? Nói cho lão biết.

Trong các kịch bản phim và những đề cương kịch bản mà tôi luôn chất chứa trong đầu giống như nhân vật Peter Kien trong Auto-da-Fé của Canetti* mang cả thư viện trong đầu, nhân vật “nam tước trong phòng suit” vẫn bị giam cầm trong Grand Hotel et Des Palmes, ở Palermo, bên Sicily, cho tới ngày hấp hối, bốn mươi bốn năm sau, lão cứ tiệc tùng và chơi đĩ trong đó, đồ ăn thức uống hàng ngày được mang tới từ nhà bếp và hầm rượu của gia đình, còn thằng con Vito đã được đậu thai ở khách sạn vào một trong những dịp viếng thăm thất thường của bà vợ chịu đựng triền miên của lão (nhưng lại sinh ra ở nơi bà vợ chịu đựng triền miên này ưa thích hơn, phòng ngủ của bà ta ở Castelbiaggio), và khi lão chết thì quan tài ra bằng cửa chính, chân đi trước, chung quanh là đội hộ tống danh dự chủ yếu là nhân viên khách sạn cùng mấy con đĩ. - Và Vito, tan vỡ ảo tưởng vì Palermo, vì Maha, và vì cả cha mình nữa, lớn lên chọn New York làm quê hương, và quyết tâm sống cuộc đời trái ngược hẳn với cha mình, hoàn toàn chung thủy với bà vợ Blanca, nhưng lại không một đêm nào chịu ở nhà một mình cùng vợ con.

* * *

Tôi sợ là tôi có lẽ đã tạo cho độc giả một ấn tượng nghèo nàn không cần thiết về cá tính của tôi. Tôi không muốn bạn nghĩ tôi là một đứa biếng nhác, chẳng làm nên trò trống gì và là gánh nặng của bố mẹ, vẫn đang cần một công việc đích thực sau khi kéo lê ba mươi năm cuộc đời trên thế gian. Sự thật là, hồi đó cũng như bây giờ, tôi đã và vẫn hiếm khi ra phố ban đêm, và xưa nay tôi vẫn dậy sớm buổi sáng bất kể suốt đời bị chứng mất ngủ. Tôi cũng đã (và vẫn) là thành viên tích cực của một nhóm làm phim trẻ - chúng tôi tất cả cùng học chung đại học - những kẻ dưới sự dìu dắt của một nữ-đạo-diễn-kiêm-viết-kịch-bản-kiêm-nhà-sản-xuất-người-Mỹ-gốc-Ân trẻ trung năng động tên là Suchitra Roy, đã làm cả đống video ca nhạc, làm nội dung nhúng vào các website của hãng truyền thông Condé Nast và tạp chí Wired, làm nhiều phim tài liệu phát trên PBS và HBO, cùng ba phim truyện độc lập chiếu rạp được đón nhận tốt, những phim truyện đầu tư độc lập (cả ba đã được bình chọn ở Liên hoan phim Sundance và sxsw và hai phim đã được Giải Khán Giả Yêu Thích) trong đó chúng tôi đã thuyết phục được nhiều diễn viên hạng A tham gia với mức thù lao tối thiểu: Jessica Chastain, Keanu Reeves, James Franco, Olivia Wilde. Giờ tôi đưa ra lý lịch vắn tắt này để độc giả có thể an tâm là câu chuyện này được thuật bởi một người kể chuyện đáng tin cậy và không phải tay mơ, vì câu chuyện tôi kể sẽ ngày càng tăng tính chất khủng khiếp. Tôi cũng giới thiệu các đồng nghiệp của tôi vì những phê bình không ngớt của họ về kịch bản này, dự án riêng của tôi, đã và sẽ tiếp tục có giá trị.

Suốt mùa hè lê thê nóng bức đó, chúng tôi thường gặp nhau ăn trưa ở nhà hàng Ý ưa chuộng trên đại lộ Sixth Avenue ngay dưới đường Bleecker, ngồi ở một bàn ngoài vỉa hè đội mũ che nắng và bôi kem Factor 50, và tôi thường cho Suchitra biết tôi đang làm gì và cô ấy thường hỏi câu hóc búa này. “Tôi biết anh muốn “Nero Golden” của anh là mẫu nhân vật gì đó bí mật, chuyện đó hay, tôi thấy vậy là đúng,” cô ấy bảo. “Nhưng cá tính của ông ta đặt ra vấn đề gì mà câu chuyện này rốt cuộc phải giải quyết?” Lập tức tôi biết câu trả lời, dù cho đến lúc đó tôi cũng chưa hoàn toàn thừa nhận thậm chí với chính bản thân.

“Vấn đề đó là,” tôi bảo cô ấy, “Vấn đề của cái ác.”

“Nếu như vậy,” cô ấy nói, “không sớm thì muộn, mà càng sớm càng tốt, cái mặt nạ phải rơi ra.”

* * *

Nhà Golden là câu chuyện của tôi, và nhiều kẻ khác có thể ăn cắp mất. Những kẻ phá thối có thể nẫng mất cái thuộc về tôi bằng cái quyền Chúa ban là tôi-đã-ở-đây-trước, quyền đây-là-đất-của-tôi của kẻ chiếm chỗ trước. Tôi là người đào bới mảnh đất đó lâu nhất, tự thấy mình giống như A. J. Weberman giai đoạn sau - Weberman “chuyên gia bới rác” soi-disant* ở khu Village những năm 1970, người cắm đầu bới móc thùng rác của Bob Dylan để khám phá ý nghĩa bí mật của những ca từ và chi tiết đời tư của nhạc sĩ này, và dù tôi chưa hề tới mức ấy, thú thật là tôi có nghĩ chuyện đó, tôi đã nghĩ tới chuyện tấn công vào đống rác nhà Golden như con mèo tìm xương cá.

Đây là thời chúng ta sống, thời đó người ta che giấu sự thật, thậm chí với cả bản thân, và sống trong dối trá cho đến khi những lời dối trá lại tiết lộ sự thật theo nhiều cách không thể nào nói trước. Và giờ khi có quá nhiều điều bị che giấu, lúc này chúng ta sống bằng bề ngoài, phô diễn và mạo nhận chính mình, kẻ tìm kiếm sự thật phải cầm xẻng lên, đập vỡ bề mặt và tìm máu me bên dưới. Nhưng làm gián điệp đâu dễ. Một khi họ đã ổn định trong ngôi nhà xa hoa đó, lão già đâm ra ám ảnh với nỗi sợ bị những kẻ tìm sự thật do thám, lão gọi nhân viên an ninh tới dò khắp cơ ngơi tìm thiết bị nghe lén, và khi bàn chuyện gia đình với ba người con, lão toàn nói bằng “mật ngữ,” thứ tiếng của thế giới xưa. Lão biết chắc chúng tôi ai cũng rình mò chuyện lão; và tất nhiên chúng tôi có rình mò thật, theo kiểu làng xã ngồi lê đôi mách vô tư, theo bản năng tự nhiên của những người bình thường bên máy bơm xóm đạo hay bình nước giải lao, cố lắp những mảnh ghép mới cho vừa khít bức tranh xếp hình của cuộc đời mình. Tôi là kẻ tò mò nhất đám, nhưng với sự mù quáng của những kẻ bị ám ảnh tới phát khùng, lão Nero Golden đó đâu nhìn thấy được, lão tưởng tôi - hoàn toàn sai - là thứ vô tích sự chẳng làm được trò trống gì, kẻ không tìm ra cách làm giàu cho nên không đáng để ý tới, kẻ mà lão có thể xóa sạch khỏi tầm mắt và phớt lờ đi, điều đó lại quá hợp ý tôi.

Có một khả năng mà tôi thú nhận là tôi không ngờ tới, hay bất kỳ ai trong chúng tôi ngờ tới, ngay cả trong thời đại hoang tưởng, hung hãn của chúng ta. Do họ tiêu thụ rượu hào phóng và công khai, họ tỉnh bơ trước những phụ nữ không đeo mạng che mặt, và họ rõ ràng không theo bất kỳ tôn giáo lớn nào của thế giới, chúng tôi không hề ngờ rằng họ lại có thể là… ôi chao… người Hồi giáo. Hay chí ít là có xuất thân Hồi giáo. Chính bố mẹ tôi đã đoán ra điều đó. “Con ơi, ở thời đại thông tin này,” mẹ tôi nói với vẻ kiêu hãnh chính đáng khi họ đã hoàn thành công việc trên máy tính, “rác rưởi của ai cũng đều phơi ra cho mọi người cùng thấy, và con chỉ cần biết cách tìm mà thôi.”

Hình như trong nhà chúng tôi có sự đảo lộn thế hệ, tôi lại là kẻ dốt Internet trong khi bố mẹ tôi là dân siêu rành công nghệ. Tôi tránh xa mấy mạng xã hội, mua “bản cứng” hai tờ báo Times và Post mỗi sáng ở tiệm tạp hóa góc phố. Nhưng bố mẹ tôi lại sống bên trong máy tính để bàn, có đại diện trên Second Lite ngay từ khi thế giới ảo này xuất hiện trên Internet, và có thể dễ dàng “mò kim đáy mạng thoải mái,” như mẹ tôi hay nói.

Họ chính là người bắt đầu mở khóa quá khứ nhà Golden cho tôi, cái bi kịch Bombay đã thúc đẩy nhà này qua đầu bên kia thế giới. “Cũng hổng khó tìm thông tin lắm đâu,” bố giải thích cứ như tôi là thằng đần. “Những người này đâu phải làà kẻ ẩn dật. Nếu ai mà nổi tiếng thì có lẽ một lần search hình ảnh đơn giản làà ra ngay.”

“Bố mẹ chỉ cần làm một việc,” mẹ tôi vừa nói vừa cười toe toét, “là đi thẳng tới cửa chính.” Bà đưa tôi một cặp hồ sơ. “Đây là thông tin mật đó, cưng,” bà nói giả giọng như một tay thám tử dày dạn hạng nhất. “Toàn chuyện đau lòng. Bốc mùi hơn cả ống cống. Thảo nào họ muốn vứt bỏ hết quá khứ. Coi bộ thế giới của họ đã vỡ vụn như vỏ trứng. Không thể hàn gắn, cho nên họ bỏ đi và tới đây, nơi nhưng nhúc những kẻ đau khổ, mua một đồng cả mớ. Tôi biết rồi. Chuyện buồn. Chúng tôi sẽ gửi hóa đơn tính tiền cho cậu trong thời gian sớm nhất.”

* * *

Năm đó có nhiều người cho rằng tân Tổng thống là người Hồi giáo, có đủ thứ chuyện tào lao bịa đặt về giấy khai sinh của ông ta, nhưng chúng tôi đâu có mù quáng mà sụp bẫy của đảng con voi*. Chúng tôi đã biết chuyện mấy nhà thể thao theo đạo Hồi như võ sĩ Muhammad Ali và cầu thủ bóng rổ Kareem Abdul-Jabbar, và sau những tháng ngày khi hai máy bay đâm vào tòa tháp đôi thì chúng tôi, tất cả chúng tôi ở khu Gardens, đã nhất trí là không thể bắt người vô tội phải chịu lỗi cho tội ác của kẻ có tội. Chúng tôi còn nhớ nỗi sợ hãi đã khiến các tài xế tắc-xi phải cắm mấy lá cờ Mỹ nhỏ trước mũi xe và dán decal chữ God Bless America* trên tấm kính ngăn buồng lái, và các cuộc tấn công vào những người Sikh quấn khăn bành đã khiến chúng tôi xấu hổ vì sự ngu dốt của dân nước mình. Chúng tôi đã gặp nhiều thanh niên mặc áo thun in chữ Don’t Blame Me I’m Hindu*, chúng tôi đâu có trách họ và thấy xấu hổ vì họ phải khoác lên người những thông báo giáo phái để bảo đảm an toàn cá nhân. Khi thành phố này đã bình tĩnh lại và nhịp sống bình thường như cũ, chúng tôi thấy tự hào về sự tĩnh trí của dân New York mình cho nên, đúng, chúng tôi giờ đã không bị kích động với hai chữ Hồi giáo nữa. Chúng tôi đã đọc nhiều sách về đấng tiên trí ấy, về Taliban và vân vân nên chúng tôi không giả vờ hiểu hết mọi chuyện nhưng tôi buộc mình phải làm cái việc tìm hiểu về thành phố mà nhà Golden đã từ bỏ và không muốn nêu tên. Suốt một thời gian dài, nhiều công dân nơi đó đã tự hào về sự hòa hợp giữa các cộng đồng và nhiều người Hindu ở đó lại không ăn chay và nhiều người Hồi giáo vẫn ăn thịt heo và đó là một nơi phức tạp, các đẳng cấp cao là dân thế tục chứ không phải giới tu hành, và ngay cả bây giờ khi thời đại vàng son ấy đã phai mờ vào dĩ vãng thì thực tế là những người Hindu cực đoan đang áp bức thiểu số Hồi giáo, cho nên thiểu số này lại cần được cảm thông chứ không phải sợ hãi. Tôi nhìn nhà Golden và trông thấy những công dân thế giới, chứ không phải những người cuồng tín, và bố mẹ tôi cũng thấy vậy, cho nên chúng tôi bỏ qua chuyện này và thấy hài lòng với mình. Chúng tôi giữ kín những gì chúng tôi đã biết. Nhà Golden đang chạy trốn một thảm kịch khủng bố và một mất mát đau thương. Phải chào đón họ, chứ không sợ hãi.

Nhưng tôi không thể phủ nhận những lời tôi đã buột miệng khi đáp lại câu hỏi thách thức của Suchitra. Vấn đề đó là vấn đề của cái ác.

Tôi không biết những lời ấy ở đâu ra, hay có ý nghĩa gì. Tôi chỉ biết là mình phải đeo đuổi câu trả lời đó theo kiểu Tintin, Poừot, thời hậu Bỉ, và không biết là khi tìm ra thì tôi sẽ có câu chuyện phải kể mà tôi đã nhất quyết là chuyện của tôi và của tôi mà thôi.

6

Ngày xưa có một nhà vua độc ác đã ép buộc ba con trai phải ha xa quê hương rồi cầm giữ họ trong một ngôi nhà bằng vàng, phong kín các cửa sổ với những lá sách bằng vàng và chặn cửa chính bằng hàng chồng vàng thỏi Mỹ, những bao tiền vàng doubloon lầy Ban Nha, những máng tiền vàng louis d’or Pháp, và những xô tiền vàng ducat Venice. Nhưng cuối cùng lũ trẻ hóa thành những con chim giống như con rắn có lông vũ, bay lên ống khói và thoát ra. Tuy nhiên, khi đã ra ngoài trời quang thì chúng thấy mình không bay được nữa, và bổ nhào đau đớn xuống đường phố nằm trong rãnh nước, thương tổn và hoang mang. Một đám đông xúm lại, không biết nên sùng bái hay kinh sợ những con xà điểu trên trời rơi xuống, cho đến khi có người ném hòn đá đầu tiên. Sau đó một trận mưa đá nhanh chóng giết chết cả ba đứa trẻ biến hình này, và nhà vua, một mình trong nhà vàng, nhìn thấy bao nhiêu vàng trong mọi túi áo quần mọi chồng đống mọi bao bị mọi xô chậu bắt đầu ửng sáng càng lúc càng chói rực cho đến khi bốc lửa phừng cháy. Lòng bất trung của lũ con đã giết ta, nhà vua nói khi những ngọn lửa bốc cao quanh người. Nhưng đó không chỉ là phiên bản duy nhất của câu chuyện này. Trong một phiên bản khác, những người con không trốn thoát mà chết cùng nhà vua trong đám cháy. Trong phiên bản thứ ba, chúng giết lẫn nhau. Trong phiên bản thứ tư, chúng giết cha, cùng lúc vừa mang tội giết cha vừa mang tội giết vua. Thậm chí cũng có thể là nhà vua này không hoàn toàn ác độc, hay cũng có phẩm chất cao quý nào đó cùng với rất nhiều điều kinh khủng. Trong thời đại của bao điều thực tế bị nghi ngờ cay đắng thì không dễ đồng ý về chuyện gì thực sự đã hay đang xảy ra, về đâu là sự thật, chứ đừng nói chi đến đạo lý hay ý nghĩa của chuyện này hoặc bất kỳ chuyện nào khác.

* * *

Kẻ tự xưng Nero Golden đã che giấu chính mình, ngay từ đầu, sau những tử ngữ. Lão thông thạo tiếng Hy Lạp và La-. tinh và buộc các con cũng phải học những thứ tiếng đó. Họ thỉnh thoảng nói chuyện với nhau bằng lối nói của thành Rome và Athens, làm như đó là thứ tiếng thông dụng hàng ngày chứ không không phải là đôi ba từ trong vô vàn từ vựng của New York. Trước đó, ở Bombay, lão bảo các con: “Hãy tự chọn những cái tên cổ điển,” và qua sự chọn lựa của họ chúng tôi có thể thấy kỳ vọng chính đáng của ba người con có tính văn chương hơn, thần thoại hơn khao khát đế vương của cha họ. Ba người con không muốn làm vua, dù cậu nhỏ nhất lại ẩn mình trong chất thần thánh, phải chú ý điều đó. Ba người trở thành Petronius*, Lucius Apuleius* và Dionysus*. Sau khi cả ba đã quyết định xong, cha họ luôn gọi họ bằng những cái tên tự chọn. Qua cách gọi của Nero, Petronius trầm tư, bất bình thường trở thành Petro hay là Petrón, nghe như một nhãn hiệu xăng dầu hay một loại rượu tequila*, hay sau cùng gọi luôn là Petya, cái tên này đưa cậu cả khỏi La Mã cổ đại tiến về thế giới của Dostoyevsky và Chekhov. Cậu giữa, sôi nổi, sành đời, một họa sĩ và tay giao du rộng, lại nhất định tự chọn tên gọi riêng ở nhà. “Hãy gọi con là Apu,” gã khăng khăng, bất chấp sự phản đối của cha (Nhà mình đâu phải dân Bengal!) và không chịu trả lời nếu gọi bằng tên khác, cho tới khi cái tên tắt đó gắn liền với gã. Còn cậu út, kẻ có số phận kỳ lạ nhất nhà này, chỉ đơn giản trở thành “D”.

Chính ba cậu con của Nero Golden là người mà chúng ta bây giờ quan tâm tới, chỉ tạm dừng để nêu ra điều mà cả bốn người nhà Golden, lúc này hay lúc khác, đều nhất định nhấn mạnh - rằng việc họ chuyển tới New York không phải là lưu đày, không phải là trốn chạy, mà là lựa chọn. Điều này có lẽ khá đúng đối với ba đứa con, nhưng trong trường hợp người cha, rồi ta sẽ thấy, bi kịch cá nhân và nhu cầu cá nhân không hẳn là những động cơ duy nhất. Chắc phải có nhiều người mà lão cần phải tránh xa tầm với của họ. Kiên nhẫn: Tôi sẽ không tiết lộ hết mọi bí mật luôn một lần đâu.

Petya công tử - ăn mặc kiểu bảo thủ nhưng vẫn sang như thường - cho khắc trên một tấm đồng gắn trên cửa phòng riêng mấy lời của danh nhân trùng tên là Gaius Petronius, người được Pliny, Tacitus và Plutarch mô tả là arbiter elegantiarum hay elegantiae arbiter, vị thẩm phán về tính tao nhã, lịch lãm trong triều đình vua Nero*: “Hãy rời mái ấm, hỡi tuổi xuân, và kiếm tìm những bờ biển lạ. Dòng Danube xa xôi sẽ biết tới ngươi, luồng gió phương Bắc lạnh lùng, vương quốc bình an của Canopus và những người chứng kiến sự tái sinh hay lụi tàn của thần Apollo.” Chọn câu trích dẫn này đúng là quái lạ, bởi vì thế giới bên ngoài đối với gã rất đáng sợ. Nhưng con người có thể mơ mộng, và trong mơ tưởng thì mình có thể thành kẻ khác.

Tôi nhìn thấy họ trong khu Gardens nhiều lần mỗi tuần. Tôi đâm ra gần gũi với mấy người nhà Golden hơn nhiều người khác. Nhưng quen biết những người có thực lại không giống như việc làm cho họ sống động. Đến bây giờ tôi mới nghĩ ra, cứ viết đại ra giấy bất cứ chuyện gì nảy sinh. Nhắm mắt lại và chiếu bộ phim ấy trong đầu, mở mắt ra và ghi chép lại. Nhưng trước hết họ phải thôi là hàng xóm của tôi, những kẻ sống trong Thực Tại, để trở thành nhân vật của tôi, sống động trong Hiện Thực. Tôi quyết định bắt đầu từ chỗ họ bắt đầu, với những cái tên cổ điển. Để có chút manh mối về Petronius Golden, tôi đã đọc The Satyricon* và nghiên cứu thể loại văn chương châm biếm xã hội Hy Lạp cổ. “Phê phán thái độ tính thần hơn là chỉ trích cá nhân,” đó là một trong những điều tôi tự nhắc mình. Tôi đọc vài vở hài kịch satyr cổ còn lưu truyền tới nay, Cyclops của Euripides, và những đoạn còn sót lại của vở The Net Tishers của Aeschylus và The Trackers của Sophocles, cũng như đọc bản “tái dựng” Sophocles hiện đại của Tony Harrison, The Trackers of Oxyrhynchus*. Những tài liệu từ thế giới cổ đại này .có ích không? Có, ở chỗ chúng dẫn dắt tôi tới tính chất khôi hài và dâm tục và xa rời tinh thần cao cả của bi kịch. Tôi thích những dương thần nhảy guốc gỗ trong kịch của Harrison và đã ghi chú, “Petya - người khiêu vũ kém, nhầm bước sai nhịp ngớ ngẩn tới mức ai cũng thấy gã buồn cười.” Ở đây cũng có khả năng cho một gút thắt bất ngờ vào cốt truyện, vì trong cả vở Tishers lẫn vở Trackers các dương thần đều đụng phải những hài nhi có phép mầu - vở trước là Perseus, vở sau là Hermes. “Để dành khả năng đưa ra những đứa bé có uy lực siêu phàm,” tôi viết trong sổ tay, và bên cạnh, ngoài lề, là “??? hay—KHÔNG.” Vậy là tôi không những mơ hồ về câu chuyện này, về bí mật cốt lõi của nó, mà còn mơ hồ về cả hình thức nữa. Chất siêu thực, chất huyền ảo, có đóng vai trò gì không? Lúc đó tôi không chắc. Còn các nguồn tài liệu cổ điển có ích bao nhiêu thì cũng rối rắm bấy nhiêu. Các hài kịch satyr, ai cũng biết, có liên quan đến tửu thần Dionysus, nguồn gốc loại kịch satyr có lẽ bắt nguồn từ những nghi thức dân gian tôn vinh vị thần này. Rượu, trai gái, âm nhạc, nhảy múa. Vậy thì trong câu chuyện của tôi, những yếu tố này sẽ rọi chiếu nhân vật nào rõ nhất? Petya “đã là” Petronius, nhưng Dionysus lại là người em út… trong của chuyện của cậu út D. thì vấn đề trai gái, vấn đề giống - hay là giới, để tránh cái từ mà người tình của D., nhân vật Riya xuất chúng ấy hết sức ghét - có thể giữ vai trò chính… phải lưu ý. “Cá tính của ba anh em nhà này, trong chừng mực nào đó, sẽ chồng lấp nhau.”

Còn với Apu thì tôi quay lại đọc The Golden Ass*, nhưng trong câu chuyện của tôi, sự biến hình lại là số phận của một người anh em khác. (Cá tính anh em lại chồng lấp nhau.) Nhưng tôi có một ghi chú đáng giá. “Một câu chuyện vàng, vào thời Lucius Apuleius chính là cách nói hoa mỹ để chỉ một câu chuyện phi lý, một hoang tưởng điên rồ, một điều gì đó rõ ràng không có thực. Một chuyện thần tiên. Một sự dối trá.”

Còn với đứa bé kỳ diệu: thay cho sự lưỡng lự ban đầu “??? hay—KHÔNG,” tôi phải nói luôn, không cần Aeschylus hay Sophocles trợ giúp, câu trả lời hóa ra là CÓ. Sẽ có một đứa bé trong câu chuyện này. Kỳ diệu hay đáng nguyền rủa? Độc giả: bạn quyết định lấy.

* * *

Cái vẻ kỳ lạ vừa buồn bã vừa thông minh của người mà chúng tôi gọi là Petya Golden đã rõ ràng trước mắt mọi người ngay từ ngày đầu, khi trong ánh nắng chiều đông dần tắt gã một mình an vị trên băng ghế trong hoa viên khu Gardens, một người cao lớn, như hình ảnh khuếch đại của người cha, tầm vóc lực lưỡng, nặng nề với đôi mắt đen sắc bén giống cha dường như đang dò hỏi chân trời. Gã mặc bộ vest màu kem, khoác chiếc áo bành-tô vải tuýt dệt sọc xương cá dày cộp, đeo găng tay và quấn khăn quàng cổ màu cam, và bên cạnh, trên băng ghế là một bình lắc pha cocktail cỡ lớn và một lọ ô-liu, tay phải gã cầm một ly martini, và trong lúc ngồi đó độc thoại cô đơn, hơi thở giăng mắc như hồn ma trong trời tháng Giêng, gã bắt đầu nói lớn tiếng, giảng giải không nhằm vào ai cụ thể cái lý thuyết mà gã gán cho nhà làm phim siêu thực Luis Bunuel, nguyên do khiến cho ly dry martini hoàn hảo này lại giống như Jesus được hoài thai vô nhiễm nguyên tội. Gã lúc đó chắc khoảng bốn mươi hai tuổi và tôi - nhỏ hơn mười bảy tuổi - rón rén băng qua thảm cỏ tới chỗ gã, sẵn sàng lắng nghe, lập tức yêu mến, giống như mạt sắt bị nam châm hút, như con bướm đêm yêu ngọn lửa định mệnh. Lúc đến gần tôi nhìn thấy trong ánh hoàng hôn ba đứa nhỏ trong khu Gardens đã dừng trò chơi, bỏ mấy cái xích đu và xà leo trèo để nhìn trân trân người đàn ông to lớn, kỳ lạ này nói chuyện một mình. Chúng không hề biết người khùng mới dọn đến này nói chuyện gì nhưng vẫn thích cách biểu hiện của ông ta như thường. “Để pha một ly dry martini hoàn hảo,” gã đang nói, “ta phải lấy một ly uống martini, thả một trái ô-liu vào, rồi rót rượu gin đầy tận miệng, hoặc theo kiểu mới, rót vodka.” Bọn trẻ con cười khúc khích trước sự nguy hại của câu chuyện rượu chè này. “Sau đó,” gã đưa tay trái lên, ngón trỏ chọc vào không khí, miệng vẫn nói, “phải đặt một chai rượu vermouth kế cái ly này ở vị trí sao cho có một tia nắng duy nhất chiếu xuyên qua chai và rọi vào ly martini. Sau đó thì uống martini.” Động tác phô diễn, gã ực một ngụm trong ly. “Đây là ly tôi đã pha sẵn,” gã nói, giải thích với mấy đứa trẻ, bấy giờ vừa bỏ chạy vừa cười vang với vẻ tội lỗi sung sướng.

Gardens là chốn an toàn cho mọi đứa trẻ có nhà thông ra đó, cho nên chúng chạy khắp nơi không ai canh chừng. Có một thời gian, sau bài diễn thuyết về martini, mấy bà mẹ láng giềng đâm ra lo ngại về Petya, nhưng họ chẳng cần lo làm chi; thói xấu nhất hạng của gã không nhắm vào trẻ con. Vinh dự đó được dành cho rượu. Còn tình trạng tâm thần đó chẳng gây nguy hiểm cho ai ngoài bản thân gã, mặc dù nó dễ khiến người khác chưng hửng tới mức bực mình. Lần đầu tiên gặp mẹ tôi, gã nói: “Chắc bà từng là một cô gái đẹp nhưng giờ bà đã già và nhăn nheo rồi.” Nhà Unterlinden chúng tôi đang tản bộ buổi sáng ở Gardens thì Petya khoác áo bành tô, choàng khăn, đeo găng đi tới tự giới thiệu với bố mẹ tôi, và nói năng kiểu đó? Ngay sau tiếng chào “Hello” đầu tiên? Tôi nổi cáu và mở miệng định mắng, nhưng mẹ chạm vào tay tôi và lắc đầu, thật tử tế. Bà đáp: “Đúng rồi. Tôi thấy cậu là người nói chuyện thành thật.”

“Trên phổ rối loạn tự kỷ”: Tôi chưa nghe thuật ngữ này bao giờ. Tôi nghĩ mình nói chung cũng thuộc loại ngây thơ, và chứng tự kỷ đối với tôi cùng lắm chỉ là lối diễn xuất của Dustin Hoffman trong phim Rain Man và những người bị gọi một cách tàn nhẫn là “thằng đần thông thái” có thể đọc làu làu hàng dãy số nguyên tố và vẽ theo trí nhớ những bản đồ Manhattan chi tiết đến khó tin. Petya, mẹ tôi nói, chắc chắn là bị rối loạn hành vi nặng. Bà không chắc có phải gã mắc chứng HFA, tự kỷ chức năng cao, hay AS, hội chứng Asperger hay không. Bây giờ thì hội chứng Asperger không còn được coi là một chẩn đoán riêng biệt nữa sau khi đã được gộp chung vào “cấp nghiêm trọng” trên phổ rối loạn hành vi. Hồi đó, chỉ mới mấy năm trước, mọi người hầu hết đều ngu dốt như tôi, nên ai bị chứng Asperger đều được xếp bừa vào loại “điên.” Petya Golden có thể bị đau đớn tinh thần, nhưng gã hoàn toàn không điên, còn lâu mới điên. Gã là một người thiểu năng, có tài, dễ tổn thương, phi thường.

Petya thể chất vụng về, và thỉnh thoảng, khi bị kích động, nói năng cũng vụng về luôn, cứ cà lăm, lắp bắp và điên tiết lên vì chính mình bất toàn. Gã cũng là người có trí nhớ dai nhất tôi từng biết. Bạn chỉ cần nói tên một nhà thơ, “Byron,” chẳng hạn, là gã sẽ nhắm mắt đọc một lèo hai mươi phút trường ca Don Juan. “Ta muốn có anh hùng; ham muốn lạ lùng, / Khi tháng năm đều đặn sản sinh anh hùng mới, / Cho tới ngày, tràn ngập nhật trình toàn lời giả dối, / Đời mới hay hắn đích thực côn đồ.” Khi tìm kiếm chủ nghĩa anh hùng, gã nói, Petya đã thử làm một người cộng sản cách mạng ở đại học (Cambridge, bỏ học không tốt nghiệp khoa kiến trúc vì tình trạng bệnh tật), nhưng gã thú nhận là đã không gắng hết sức để thành người cộng sản tốt, và ngoài ra nhà giàu như gã là một bất lợi. Thêm nữa, với tình trạng bệnh như vậy, gã cũng khó mà được cơ cấu thích hợp và tin cậy, cho nên gã không thể làm đồng chí tốt, và nói cho cùng thích thú lớn nhất của gã không nằm ở chuyện khởi nghĩa mà ở tranh luận. Gã không thích gì bằng phản bác bất kỳ ai có ý kiến, và gã nện cho kẻ đó phải phục tùng bằng cách sử dụng cái kho kiến thức riêng cặn kẽ, bí hiểm, dường như vô tận. Ai chứ gã thì dám cãi với cả vua về vương quyền, hay cãi với con quạ về mẩu bánh mì khô. Gã cũng rượu chè quá mức. Khi tôi ngồi uống với gã ở hoa viên khu Gardens một sáng nọ - thói quen uống rượu bắt đầu từ giờ ăn sáng - tôi phải đổ rượu vào bụi cây khi gã lơ đãng không chú ý. Đừng hòng uống thi với gã. Nhưng bao nhiêu lượng vodka công nghiệp gã đã nốc coi bộ không ảnh hưởng chút gì đến bộ óc mát dây nhưng vẫn phi thường ấy. Trong phòng riêng ở tầng trên ngôi nhà Golden, gã ngồi trong ánh đèn xanh và chung quanh toàn máy vi tính cứ như những bộ não điện tử mới thật sự ngang hàng với gã, mới là bạn bè đích thực của gã, và thế giới trò chơi gã bước vào qua những màn hình mới là thế giới thực, còn thế giới của chúng tôi là thực tại ảo.

Con người là những sinh vật mà gã phải chịu đựng, những kẻ mà gã không bao giờ thấy thoải mái khi cận kề.

Trong những tháng đầu tiên - trước khi chúng tôi tìm ra câu trả lời cho chính mình, điều mà cuối cùng tôi cũng cho gã biết, để gã thấy thoải mái, nhưng lại vô tác dụng - điều khó khăn nhất đối với gã là tránh phun ra những bí mật gia đình, tên thật, gốc gác, chuyện người mẹ chết. Hỏi một câu trực tiếp thì gã sẽ trả lời thành thật vì bộ não Petya không cho phép nói dối. Thế nhưng vì trung thành với ý muốn của cha, gã cố tìm cách khác. Gã đã tự rèn luyện cách nói tránh né, “Tôi sẽ không trả lời câu hỏi đó,” hay, “Chắc chú em nên hỏi người khác,” những lời mà bản chất của gã có thể chấp nhận là sự thật và vì thế cho phép nói ra. Đúng là cũng có lúc gã cận kề sự mưu phản một cách nguy hiểm. Có một ngày, chẳng vì lý do gì cả mà chỉ là thói quen, gã nói (lời chuyện trò của Petya là một loạt bom ngẫu nhiên rơi xuống từ vòm trời tư tưởng xanh biếc của gã): “Còn như gia đình tôi, cứ xét tới sự điên rồ bất tận diễn ra trong hoàng cung thời mười hai vị Caesar, loạn luân, giết mẹ, đầu độc, động kinh, trẻ chết non, sặc mùi tội lỗi, và tất nhiên xét tới cả con ngựa của Caligula nữa*. Loạn hết, chú em, nhưng khi dân La Mã bình thường ngước nhìn cung điện thì họ thấy gì?” Nói tới đây gã ngừng bặt một cách kịch tính như trêu ngươi, rồi tiếp. “Họ thấy cung điện, chú em. Họ thấy nhõn cái cung điện, bất di bất dịch, bất biến, ở đó. Bên trong, những kẻ quyền lực đang đ. Các mợ và thiến c. lẫn nhau. Bên trong, rõ ràng là cái cấu trúc quyền lực ấy vẫn không thay đổi. Nhà tôi cũng giống vậy đó, Papa Nero và anh em tôi. Đằng sau cánh cửa đóng kín của gia đình, tôi nói mà không ngại gì, trong đó là địa ngục. Nhớ lại Edmund Leach trong mấy bài giảng Reith đi*. “Gia đình với sự riêng tư hẹp hòi và những bí mật hào nhoáng chính là cội nguồn mọi bất mãn của chúng ta.” Quá xá đúng trong trường hợp nhà tôi đó, anh bạn. Nhưng cứ xét theo quan điểm của dân La Mã bình thường, thì nhà tôi cũng một hệ. Chúng tôi giống như đạo quân La Mã giơ khiên che chắn tứ bề và cứ tiến bước.”

Có nói gì về Nero Golden thì nói - và tới lúc tôi nói xong, nhiều chuyện sẽ được kể ra, quá nhiều chuyện khủng khiếp -thì cũng không thể hồ nghi lòng tận tụy lão dành cho đứa con đầu lòng. Đúng là theo nghĩa nào đó, Petya vẫn luôn có phần trẻ con, cứ lảo đảo bất ngờ sa vào nhiều chuyện rủi ro rồ dại. Làm như hội chứng AS là chưa đủ, tới lúc gã đến sống giữa chúng tôi thì chứng sợ khoảng trống đã khá nặng. Hoa viên chung ở khu Gardens, lạ thay, lại không làm gã sợ. Bốn phía đều ngăn cách với thành phố, khu hoa viên này không hiểu sao, trong đầu óc lạ lùng như tấm gương vỡ đó, lại như “ở trong nhà.” Nhưng gã hiếm khi ra đường. Rồi một ngày gã quyết định gánh trọng trách giương trường thương chống lại cối xay gió trong tâm trí. Bất chấp lòng oán ghét cái thế giới bất an bên ngoài, thách thức chính mình phải chiến thắng quỷ dữ bên trong, gã lao xuống hệ thống tàu điện ngầm một cách vô nghĩa. Người nhà hoảng hốt vì gã biến mất và mấy giờ sau có một cú điện thoại từ đồn cảnh sát khu vực Coney Island, nơi đang giữ gã trong buồng tạm giam bởi vì, càng lúc càng hoảng sợ trong đường hầm, Petya đã làm náo loạn om sòm cả lên, và khi một sĩ quan an ninh lên tàu ở ga kế tiếp thì gã bắt đầu chửi bới người này là lãnh đạo Bolshevik, chính ủy, điệp viên của một nhà nước bí mật; và bị còng tay. Chỉ có Nero xuất hiện trong chiếc limousine to lớn, long trọng, xin lỗi mới yên chuyện. Lão giải thích bệnh tình của cậu con, và lạ thay, người ta lại nghe lão, và Petya được thả về cho cha trông giữ. Chuyện đó đã xảy ra, và sau này còn nhiều chuyện tồi tệ hơn nữa. Nhưng Nero Golden không hề nao núng, không ngừng tìm kiếm những phương pháp chữa trị tân tiến nhất, và làm hết sức cho đứa con đầu. Khi tới ngày tính sổ cuối cùng, điều đó hẳn phải có trọng lượng không ít trên cán cân công lý, phải ghi nhận cho lão.

* * *

Tính anh hùng trong thời đại chúng ta là gì? Tính côn đồ là gì? Những câu hỏi đó mà không trả lời được nữa thì chúng ta đã quên biết bao điều, vầng mây ngu dốt đã che mắt chúng ta và trong đám mây mù ấy bộ óc kỳ lạ, bất thường của Petya Golden cũng có lúc đột nhiên soi sáng như một ngọn đèn hoa tiêu tùy hứng. Sự có mặt của gã trên đời lẽ ra phải huy hoàng biết bao! Bởi vì gã sinh ra để làm ngôi sao; nhưng bị lập trình lỗi. Gã là người nói chuyện thông minh, đúng; nhưng gã giống như cái đầu truyền hình cáp toàn những talk-show cứ nhảy kênh liên tục không hề báo trước. Gã thường hớn hở điên cuồng nhưng bệnh tình lại gây đau đớn sâu xa trong lòng, gã tự xấu hổ vì rối loạn hành vi, vì không thể phục hồi tốt hơn, vì phải khiến cha và một đội bác sĩ phải giữ cho gã không rối loạn và khi gã suy sụp thì cố chống đỡ cho trở lại bình thường.

Con nhà danh giá thế mà sao khổ quá sức. Tôi nghĩ đến Raskolnikov. “Đau khổ và phải chịu đựng luôn là điều không thể tránh khỏi đối với một trí tuệ lớn lao và một trái tim sâu sắc. Những con người thật sự vĩ đại, tôi nghĩ là, phải mang những nỗi buồn vĩ đại trên đời.”

Một tối mùa hè - lúc đó là mùa hè đầu tiên nhà Golden dọn đến đây - nhà họ tổ chức một dạ hội lộng lẫy, tràn từ tư dinh ra tới các bãi cỏ công cộng trong khu này. Họ đã thuê những nhà truyền thông và tổ chức sự kiện giỏi nhất thành phố, cho nên một lượng khách chọn lọc “đủ thành phần” đáng kể đã đến dự, có khá đông dân hổ báo, cùng với chúng tôi, các hàng xóm, và tối ấy Petya hừng hực, mắt long lanh, và hót như khướu. Tôi cứ nhìn gã quay tít, xoay vòng trong bộ đồ hiệu Savile Row sang trọng với đám nữ diễn viên mới nổi, ca sĩ, nhà soạn kịch, gái điếm, và đám có tiền đang bàn tán chuyện khủng hoảng tài chính châu Á, đám này lại rất nể khi nghe gã nói thành thạo những thuật ngữ như “Tom Yum Goong/’ cái từ Thái Lan để gọi cuộc khủng hoảng này, và nể khả năng của gã khi thảo luận về số phận của tiền tệ ngoại lai, sự sụp đổ của đồng bath, sự mất giá của đồng nhân dân tệ, và nghe gã nêu ý kiến về chuyện có phải tài phiệt George Soros đã làm sụp đổ nền kinh tế Malaysia bằng cách bán phá giá đồng ringgit hay không. Chắc chỉ có tôi - hay lão Nero và tôi - là chú ý đến nỗi tuyệt vọng đằng sau màn phô diễn này, sự tuyệt vọng của một đầu óc không thể tự ép vào khuôn phép và do đó, sa vào trò hỗn loạn. Một đầu óc bị cầm tù bởi chính nó, chịu án chung thân.

Tối đó, gã nói và uống không ngừng, và tất cả chúng tôi ở đó đều suốt đời mang theo trong ký ức những mảnh vụn của chuyện gã nói. Nói mới điên cuồng, quái lạ làm sao! Bất kể đề tài nào, gã vớ được chuyện gì là nói cứ như võ sĩ đấm vào bao cát: Hoàng gia Anh, đặc biệt là đời sống tình dục của công chúa Margaret, người lấy một hòn đảo ở Caribbean làm phòng the riêng, và hoàng tử Charles, kẻ muốn làm miếng băng vệ sinh cho người tình; triết học Spinoza (gã thích); ca từ của Bob Dylan (gã hát lại nguyên bài Sad-Eyed Lady of the Lowlands, một cách sùng kính cứ như đó là bài đi đôi với bài ballad La Belle Dame sans Merci*); trận cờ vua Spassky~Fischer (Fischer đã qua đời trước đó hai năm); chủ nghĩa cực đoan Hồi giáo (gã chống lại) và chủ nghĩa tự do nửa vời (chủ nghĩa này nhân nhượng với Hồi giáo, gã nói, cho nên gã chống lại luôn); Đức Giáo Hoàng, người mà gã gọi là “Cựu-Benedict”; các tiểu thuyết của G. K.

Chesterton (gã hâm mộ cuốn The Man Who Was Thursday*); sự khó chịu của lông ngực đàn ông; cách “xử sự bất công” với Diêm Vương Tinh lúc đó vừa mới bị xếp xuống hạng “hành tinh lùn” sau khi một thiên thể lớn hơn, Eris, được phát hiện trong Vành đai Kuiper; những sai lầm trong lý thuyết lỗ đen của Hawking; sự nhu nhược lỗi thời của đại cử tri đoàn ở Hoa Kỳ; sự ngu xuẩn của đám sinh viên không đi bầu; sức quyến rũ của Margaret Thatcher; và “hai mươi lăm phần trăm dân Mỹ” - về phía cực tả trong thang độ chính trị - “là đồ điên khùng chính hiệu.”

Ồ, nhưng cũng có sự mê thích gã dành cho Monty Python’s Tlying Circus!* Và đột ngột gã bối rối và ấp úng lựa lời, bởi vì một trong những vị khách dự tiệc, một thành viên trong gia đình có nhiều chủ nhà hát nổi tiếng ở Broadway, lại dắt theo một vị khách của mình là Eric Idle, thành viên của nhóm Python, ông này lúc đó đang được phục hồi danh tiếng nhờ thành công của nhạc kịch Spamalot ở Broadway, và đến dự đúng lúc Petya đang giảng giải cho nữ điêu khắc gia lịch lãm điềm đạm Ubah Tuur (ngay sau đây sẽ có nhiều chuyện để nói về người này), rằng gã nói chung ghét loại hình nhạc kịch; chỉ miễn trừ hai vở Oklahoma! và West Side story, và nãy giờ vừa cho chúng tôi nghe mấy đoạn trích đặc trưng trong hai nhạc kịch đó như I Cain’t Say No và Gee, Officer Krupke vừa giải thích “tất cả nhạc kịch khác đều là cứt hết.” Khi thấy thành viên Python đứng đó lắng nghe thì gã đỏ bừng mặt rồi chống chế là nhạc kịch của ông Idle cũng nằm trong số may mắn, rồi bắt giọng cho cả đám hát đoạn điệp khúc sôi động của bài Always Look on the Bright Side of Life trong kịch Monty Python.

Tuy nhiên, chuyện suýt lỡ lời đó đã phá hoại tâm trạng Petya. Gã lau mồ hôi rịn trên trán, hấp tấp vào trong và biến mất. Gã không quay lại đám tiệc; và rồi mãi sau nửa đêm, khi khách đã về gần hết chỉ còn vài người trong khu này đang tận hưởng trời đêm ấm áp, cửa sổ phòng Petya ở tầng trên nhà Golden bật mở toang và gã cao lớn ấy trèo ra thành cửa, lảo đảo say mèm, mặc chiếc áo bành tô đen dài khiến gã trông giống một nhà cách mạng sinh viên thời Xô-viết. Trong tình trạng kích động, gã ngồi phịch xuống bệ cửa sổ, hai chân đòng đưa bên ngoài, và gào lên với trời. Tao chỉ có một mình! Tao ở đây là tại mình thôi! Tao ở đây chẳng tại ai cả! Tao một mình là tại tao thôi!

Thời gian đông cứng. Chúng tôi, ở dưới vườn, đứng như trời trồng, nhìn lên. Hai em gã, cũng đang ở dưới hoa viên cùng chúng tôi, dường như cũng tê liệt như chúng tôi. Và chính người cha, lão Nero Golden, đã lặng lẽ đi tới sau lưng Petya, dang rộng vòng tay ôm chặt lấy gã từ phía sau, rồi cùng đứa con ngã ngược vào trong phòng. Chính Nero là người đi ra cửa sổ, và trước khi đóng chặt cửa, giận dữ xua tay đuổi chúng tôi.

“Ở đây chẳng có gì để xem cả. Kính thưa quý vị, chẳng có gì để xem cả. Chúc ngủ ngon.”

* * *

Suốt một thời gian sau chuyện-giống-như-tự-tử-bất-thành đó, Petya Golden cảm thấy khó ló mặt ra khỏi căn phòng riêng buông màn kín, thắp sáng bằng cả tá màn hình máy tính và một loạt bóng đèn xanh nhạt, và trong phòng đó gã ở lì ngày đêm, gần như không ngủ, bận bịu với những bí mật điện tử, bao gồm việc chơi cờ với những đấu thủ mạng nặc danh ở Hàn Quốc và Nhật Bản, và, như sau này chúng tôi biết được, cắm đầu tự học một khóa cấp tốc về lịch sử và lập trình trò chơi điện tử, tìm hiểu các chương trình game chiến trận được thiết kế trong những năm 1940 để chạy trên máy tính kỹ thuật số sơ khai nhất, Colossus và ENIAC, rồi khinh khỉnh băng qua trò Tennisfor Two, Spacewar!, và các game cài trên máy trò chơi thời đầu, xuyên qua thời đại của Hunt the Wumpus và Dungeons &Dragons, bỏ qua các game vô vị Pac-Man và Donkey Kong, Street Pighter và Mortal Kombat, và cứ thế vượt qua các game SimCity, World of Warcraft, và các game phán đoán tinh vi hơn như Assassin’s Creed và Red Dead Redemption, rồi tiến tới trình độ phức tạp mà chúng tôi không ai đoán được; và gã xem những màn thô tục trên truyền hình thực tế; và sống nhờ bánh sandwich kẹp phó-mát Double Gloucester tự nướng trên cái lò điện nhỏ; suốt thời gian đó gã luôn hết sức ghê tởm bản thân và gánh nặng mình phải mang. Rồi trong lòng gã gió đã đổi chiều và gã chuyển từ hận mình sang hận đời, và đặc biệt là hận nhân vật uy quyền đại diện cuộc đời đang gần kề nhất: người cha. Một đêm vào mùa hè ấy, chứng mất ngủ, người bạn thường trực của tôi, buộc tôi ra khỏi giường khoảng ba giờ sáng, khoác áo vào và đi lang thang trong hoa viên chung, hưởng khí ấm trời đêm. Nhà nào cũng đã ngủ say; tất cả trừ một nhà. Trong dinh thự Golden vẫn sáng đèn trên cửa sổ tầng hai, nơi Nero Golden dùng làm văn phòng. Tôi không nhìn thấy ông già nhưng cái bóng của Petya, với đôi vai rộng và kiểu tóc đầu đinh vuông, rất dễ nhận ra. Điều đáng giật mình là sự kích động cực độ của cái bóng đen đó, hai tay vùng vẫy, trọng lượng liên tục chuyển dịch từ chân này sang chân kia. Gã hơi quay người, và nhìn gã hơi nghiêng nghiêng, tôi hiểu là gã đang gào thét dữ dội.

Tôi không nghe được gì. Các cửa sổ phòng làm việc này đều cách âm tốt. Nhiều người trong chúng tôi nghi ngờ là mấy cửa này lắp kính chống đạn dày hơn hai phân, một giả thuyết càng thêm đáng tin qua hình ảnh câm của Petya đang la hét. Tại sao Nero Golden lại thấy cần lắp kính chống đạn cho cửa sổ nhà lão? Không có câu trả lời; người giàu ở New York luôn thấy cần phải tự vệ bằng nhiều cách khó lường. Trong gia đình hàn lâm của mình, chúng tôi chọn thái độ quan tâm thích thú khi đối mặt với những cung cách lập dị của hàng xóm, tay họa sĩ thường trực mặc pyjama lụa, bà chủ bút tạp chí luôn luôn đeo kính râm bất kể giờ giấc, và tương tự. Cho nên, kính chống đạn chẳng phải chuyện gì to tát. Về mặt nào đó, màn kịch câm ấy đã làm tăng thêm sức thuyết phục cho màn diễn cuồng loạn của Petya Golden. Tôi ngưỡng mộ phong cách điện ảnh biểu hiện Đức nói chung và tác phẩm của Fritz Lang* nói riêng, và bất thình lình cái tên nhân vật “Dr. Mabuse” trong phim của Lang bỗng nảy ra trong trí. Lúc đó tôi gạt bỏ ý tưởng ấy đi, vì tôi đang bận tâm với suy nghĩ khác: có lẽ Petya thật sự đã phát điên, thật sự chứ không phải ẩn dụ gì cả. Có lẽ đằng sau chứng tự kỷ và sợ không gian rộng là một sự loạn trí thật sự, bệnh điên. Tôi quyết định từ giờ phải quan sát gã kỹ hơn.

Chuyện cãi vã gì thế? Không cách nào biết được; nhưng trong tâm trí tôi nó giống như biểu hiện sự oán than man dại của Petya với chính cuộc đời, vì đời đã chia cho gã một lá bài quá hẻo. Qua hôm sau thì thấy ông già ngồi trầm ngâm trên băng ghế trong hoa viên khu Gardens, ngồi im như tượng đá, lầm lì, bất động, khó gần, mặt mày u ám. Nhiều năm sau, khi chúng tôi đã biết hết mọi chuyện, tôi nhớ mình đã nghĩ đến bộ phim tuyệt vời Dr. Mabuse the Gambler của Lang vào cái đêm hè đó trong hoa viên Gardens dưới khung cửa sổ phòng Nero Golden im lìm thắp sáng. Bộ phim này, hẳn rồi, là phim về sự nghiệp của tay trùm tội ác.

* * *

Không có một chút hơi hám nào về biến cố kịch tính ở dạ tiệc nhà Golden được xì ra báo chí (hay các website lá cải, hay bất kỳ cái loa kỹ thuật số được khai sinh bởi công nghệ mạng). Bất kể danh sách khách mời toàn người nổi tiếng, bất kể đội nhân viên thuê phục vụ lảng vảng tối đó có thể bị cám dỗ bởi những đồng tiền dễ dãi qua một cú điện thoại đề nghị bẩn thỉu, luật im lặng mà nhà Golden áp dụng cho mình dường như cũng bao trùm luôn bất kỳ ai từng yết kiến họ, cho nên không một lời xì xào tai tiếng nào thoát được vòng khống chế omertà đầy uy lực, gần như kiểu mafia Sicily đó. Nero đã thuê những người có quyền năng nhất trong giới truyền thông thành phố, những kẻ có nhiệm vụ tối thượng không phải là làm tăng, mà là giấu nhẹm, mọi tiếng tăm; thế cho nên những gì xảy ra trong nhà Golden hầu như vẫn ở lại trong nhà Golden.

Bây giờ thì tôi tin là Nero Golden trong thâm tâm đã biết việc lão phô diễn mình như một người New York không quá khứ chẳng kéo dài được lâu. Tôi nghĩ lão biết rằng cuối cùng vẫn không thể phủ nhận quá khứ, rằng nó sẽ tìm tới lão, và sẽ tới bằng được. Tôi nghĩ lão đang dùng khả năng can đảm phi thường của mình để ngăn chặn điều không thể tránh khỏi. “Tôi là con người lý trí,” lão đã thông báo với khách khứa dự tiệc vào cái đêm Petya suy sụp. (Lão không thể cưỡng lại được việc thuyết giảng tự khen mình.) “Là dân áp-phe. Nếu như có thể nói, tôi là dân áp-phe lớn. Không ai rành chuyện áp-phe hơn tôi, tôi nói cho quý vị biết. Bây giờ nước Mỹ lại cầu tới Chiia nhiều quá mức tôi thích, quá đắm chìm trong mê tín, nhưng tôi không phải loại người đó. Tư tưởng kiểu đó chỉ cản trở việc buôn bán. Hai cộng hai là bốn, tôi vậy đó. Còn lại chỉ là tào lao ấm ớ nói nhăng nói cuội thôi. Bốn cộng bốn là tám. Nếu nước Mỹ muốn trở thành những gì nước Mỹ có khả năng trở thành, những giấc mơ nó muốn đạt được, thì nó phải quay lưng với Chúa mà hướng về đồng đô-la. Công việc của nước Mỹ là làm ăn. Tôi tin vậy đó.” Đó là lời khẳng định táo bạo (và thường lặp lại) của lão về chủ nghĩa tư bản thực dụng, điều đó tình cờ lại khẳng định lần nữa rằng nhà Unterlinden chúng tôi đã đoán đúng là lão ta không có tín ngưỡng; thế nhưng lão, bọn họ ai cũng thế, lại bị chi phối bởi một hoang tưởng khổng lồ: cái quan niệm cho rằng nếu như ai đã quyết trở thành kẻ khác thì không được phán xét họ theo con người cũ họ đã chối bỏ và theo những việc họ đã từng làm. Họ muốn tránh xa những trách nhiệm của lịch sử và được tự do. Nhưng lịch sử là một tòa án mà ở đó mọi người, kể cả vua chúa, cuối cùng đều phải bị phán xét. Tôi nghĩ đến lời của nhà thơ Mỹ Longfellow diễn dịch ý tưởng của triết gia La Mã Sextus Empiricus: Những cối xay của Chúa nghiền chậm rãi, nhưng nghiền nát như tương.

7

Lucius Apuleius Golden, tức Apu, cậu con thứ hai mang tên giả của nhà Golden chỉ kém người anh Petya một tuổi -không hiểu sao, dù gã đã bốn mươi mốt tuổi, từ cậu bé lại thích hợp với gã hơn là từ đàn ông - hai anh em sinh nhật cách nhau không tới mười hai tháng, tử vi cùng một cung (Song Sinh). Apu là người bảnh trai, ấu trĩ, có nụ cười ranh ma dâm tục ác hiểm, tiếng cười khúc khích thích thú dễ lây lan đi kèm vẻ mặt u sầu thường trực và màn độc thoại than vãn không ngừng thay đổi mà qua đó gã liệt kê những lần thất bại với đám gái trẻ bên ngoài các nhà vệ sinh của những điểm nóng về đêm (đây là cách gã che giấu cả chuỗi dài thành công trong khoản này). Apu cắt tóc húi cua - mái tóc đang lùi dần trước bước tiến của chứng hói - và quấn người trong tấm khăn san pashmina Ấn Độ to tướng và không hòa thuận với anh gã nữa. Trong những câu chuyện riêng với tôi, cả hai đều nói là lúc nhỏ hai đứa thân thiết nhau lắm, nhưng càng lớn thì quan hệ này càng mai một vì tính khí bất đồng. Apu, kẻ lang thang trong thành phố, người thám hiểm bất cứ thứ gì thành phố này mời mọc, lại không thông cảm với “những vấn đề” của Petya. “Thằng anh ngu của tao đó,” gã bảo tôi khi hai đứa ra ngoài uống rượu, cũng có lúc bọn tôi đi uống với nhau. “Nó đúng là đồ chết nhát.” Và gã cứ nói mãi. “Lẽ ra nó phải cẩn thận. Ông già bọn tao khinh bỉ thói nhu nhược và không muốn thằng anh tao như thế. Một khi ông già đã bảo ai là đồ nhu nhược thì thằng đó tiêu đời. Chết ngắc.” Rồi làm như sực nhận ra mình lỡ lời, nhận ra tiếng rạn nứt của lớp vỏ bọc, gã rụt lại và cải chính. “Đừng để ý làm chi. Tao uống nhiều quá và dù sao ở nhà bọn tao cũng quen nói vậy đó. Toàn chuyện tào lao. Chẳng có ý nghĩa gì cả.”

Tôi lại nghe thấy sự ganh tị trong lời Apu. Như chúng tôi ai cũng thấy, Nero Golden hết sức chăm sóc, lo lắng cho cậu con đầu bị thương tổn tâm lý. Có lẽ Apu không được lão trưởng thượng dành sự quan tâm mà gã thèm muốn không che giấu. (Tôi thường thắc mắc tại sao bốn cha con Golden lại có thể tiếp tục sống chung một nhà, nhất là khi họ rõ ràng là không hòa hợp, nhưng khi tôi đánh bạo hỏi Apu lý do thì chỉ nghe những câu trả lời toàn là ẩn dụ, bí hiểm, cứ như truyện Ngàn Lẻ Một Đêm hay The Diamond as Big as the Ritx* hơn là bất cứ thứ gì có thể gọi là sự thật. “Ông già bọn tao,” gã có thể nói, “là người biết hang kho báu chôn giấu ở đâu, người đáp lại câu thần chú vừng ơi, mở ra. Cho nên bọn tao ở chung vì bọn tao muốn tìm ra cái bản đồ.” Hoặc là, “Nhà tao, mày biết đó, thực tế là xây trên một đống vàng ròng ngầm dưới đất. Mỗi lần bọn tao cần trả tiền cho thứ gì thì cứ việc xuống hầm nạo ra một tí.” Làm như nhà đó có quyền lực đối với cả bốn cha con - nhà theo nghĩa dòng dõi hay ngôi nhà thực tế, nhiều lúc cũng khó mà tách biệt. Vì bất kỳ lý do máu-đào-nước-lã-nào, cả bốn đều thấy ràng buộc lẫn nhau, cho dù tình cảm thật sự dành cho nhau đã sút giảm theo thời gian thành thù hằn ra mặt. Các Caesar trong cung điện của họ, cả cuộc đời là canh bạc lớn, trình diễn vũ điệu tử thần.)

Apu ham hố nước Mỹ không chừa thứ gì. Tôi tự nhắc mình là tất nhiên gã và Petya nhẽ ra đã có thể đến đây từ trước, khi còn trẻ hơn nhiều, sống cùng cha mẹ trong căn nhà dài khu Broadway suốt những kỳ nghỉ đại học, và rất có thể là không hay biết gì về ngôi nhà benami chỉ cách đó một khoảng đi bộ ngắn mà người cha đã mua sẵn cho tương lai xa. Ở cái thành phố này thời trẻ tuổi hơn, bạo gan hơn Apu hẳn phải chơi bời gái gú tưng bừng lắm! Thảo nào gã sung sướng được trở lại đây.

Đến nơi chưa bao lâu là gã đời tôi kể cho nghe chuyện đêm tháng Mười một khi Barack Obama đắc cử Tổng thống. Đêm đó tôi ở trong một quán bar có truyền hình thể thao ở Midtown nơi một quý bà kỳ cựu trong giới thượng lưu Upper East Side, theo phe Cộng Hòa, cùng chủ trì một dạ tiệc mừng bầu cử với một nhà sản xuất phim trong thành phố rõ ràng theo phe Dân chủ. Lúc mười một giờ tối, khi California công bố số phiếu và đẩy Obama qua vạch đích, căn phòng bùng vỡ cảm xúc, và tôi nhận ra mình, giống nhiều người khác, đã không thể tin rằng điều đang xảy ra lại thật sự xảy ra, cho dù các con số đã cho thấy Obama chiến thắng từ mấy giờ trước. Khả năng một cuộc bầu cử gian lận nữa không nằm ngoài suy nghĩ của chúng tôi cho nên khi đã khẳng định đa số phiếu thì nỗi an lòng pha lẫn với mừng vui, giờ thỉ chúng không gian lận được nữa, tôi tự trấn an, và thấy mặt mình ướt lệ. Khi tôi nhìn Apu lúc kể xong câu chuyện, tôi thấy gã cũng đang khóc.

Sau khoảnh khắc đáng nhớ đó trong quán bar truyền hình, tôi kể với gã, tôi đã đi dạo phố gần cả đêm, từ Trung tâm Rockeíeller và Quảng trường Union, nhìn ngắm những đám thanh niên như tôi bừng sáng với nhận thức rằng, có lẽ lần đầu tiên xưa nay, bằng hành động trực tiếp của mình họ đã thay đổi được đường lối đất nước. Tôi ngây ngất với niềm lạc quan đang tuôn trào chung quanh, và, như một văn nhân yếm thế đúng kiểu, tôi nảy ra ý nghĩ này: “Và bây giờ, tất nhiên, ông ta sẽ khiến chúng tôi thất vọng.” Tôi không tự hào về điều này, tôi nói, nhưng đó là những lời nảy ra trong tâm trí tôi.

“Mày đã tan vỡ ảo tưởng rồi, trong khi tao còn đang mơ,” Apu hỏi, vẫn còn nước mắt. “Nhưng nhiều chuyện kinh khủng đã xảy ra cho tao và gia đình tao. Chẳng có gì khủng khiếp đã xảy ra cho mày hay gia đình mày cả.”

Nhờ bố mẹ, lúc đó tôi đã biết đôi điều về “nhiều chuyện kinh khủng” của Apu - nhưng tôi thắc mắc chuyện gã khóc. Lẽ nào mới đến Mỹ chưa bao lâu mà gã lại tận tình với xứ sở mới tới mức bật khóc được vì một kết quả bầu cử sao? Chẳng lẽ gã đã gắn bó với nước này từ thời trẻ và bây giờ cảm thấy như mối tình đã mất từ lâu lại được tái sinh sao? Đó là những giọt nước mắt của kẻ ủy mị hay của con cá sấu? Tôi tạm quên câu hỏi đó, và nghĩ, khi nào mi biết rõ gã hơn thì mi sẽ có câu trả lời. Và thế là tôi dấn thêm bước nữa tới chuyện trở thành một tên do thám nếu tiện; tôi hoàn toàn biết rõ, tới lúc này, rằng đây là những kẻ đáng theo dõi. Còn những gì gã nói về tôi thì không hoàn toàn chính xác, bởi vì tôi, nói chung, đã bị cuốn theo nhiệt tình ban đầu của nhiệm kỳ Tổng thống Obama, nhưng điều này đã được biết trước, bởi vì theo năm tháng trôi qua, sự chán ghét của tôi với thể chế này ngày càng tăng, và tám năm sau khi những người trẻ hơn tôi (hầu hết đều trẻ, da trắng và trình độ đại học) bày tỏ mong muốn phá tan tành và vứt bỏ thể chế đó đi, tôi đã không đồng tình, bởi vì kiểu hành động lớn lao đó có vẻ là biểu hiện giống hệt kiểu những kẻ ủng hộ thói xa hoa hư hỏng lại tự cho là thù ghét nó, nhưng khi họ đã làm những hành động như thế thì điều không tránh khỏi là họ cũng dẫn dắt mọi người tới một tình trạng còn tệ hại hơn những gì đã bị phế bỏ. Nhưng tôi hiểu tâm trạng này, tôi hiểu sự chán ghét và tức giận này, vì hầu hết những điều đó cũng là của tôi nữa, cho dù tôi rốt cuộc trở thành một kẻ khác, thận trọng hơn, ủng hộ thay đổi từ từ, và trong mắt của thế hệ sau tôi, trở thành một dấu mốc đáng khinh bỉ trên phổ rối loạn (chính trị).

Apu lại có khuynh hướng thần bí, bị lôi cuốn theo mọi thứ có tính tâm linh, song như tôi đã nói, hầu như luôn che giấu cảm xúc với chúng tôi, mặc dù chẳng có lý do gì để che giấu, bởi dân New York cũng thích những thể thức tín ngưỡng kỳ quặc giống như gã. Apu tìm được một bà phù thủy, một mãe-de-santo ở Greenpoint, và trong terreiro* chật hẹp của bà ta, gã đã theo bà thờ cúng Orisha (một á thần) và cả Đấng Sáng Thế Tối Linh Oludumaré nữa. Nhưng gã không trung thành cho dù bà này đã dạy gã yêu thuật, và sau đó với cùng nhiệt tình như vậy gã lại đi theo một giáo sĩ Kabbalah trên phố Canal tên là Idel, người này lại tình thông yêu thuật theo kiểu giáo phái Kabbalah Thực Hành đã bị cấm, chuyên tìm cách dùng sức mạnh siêu nhiên để tác động và thay đổi chính cõi thiên, lẫn cả trần gian nữa. Nhờ bạn bè bị lây thói háo hức của gã dẫn dắt, Apu cũng háo hức nhào vào thế giới Phật Pháp Do Thái Giáo, và tham thiền cùng với đội quân “Phật-Thái sĩ” ngày càng đông của thành phố - các nhà soạn nhạc cổ điển, ngôi sao điện ảnh, dân yoga. Gã cũng thực hành yoga phái Mysore và trở thành bậc thầy bói bài Tarot và nghiên cứu lý số và đủ thứ sách mua ở các hiệu sách cổ -chuyên về huyền thuật và dạy cách tạo dựng các ký hiệu và vòng tròn ma thuật để cho phù thủy tay mơ có thể an toàn đứng trong đó làm phép thả bùa.

Chẳng bao lâu sau ai cũng rõ gã là một họa sĩ có năng khiếu đặc biệt, tài năng kỹ thuật điêu luyện như Dalí (mặc dù vận dụng hiệu quả hơn), đầy tính hình tượng trong thời đại của khuynh hướng ý niệm, những hình người nam nữ trong tranh Apu, thường là khỏa thân, được chứa đựng, hay chất chứa, hay nằm trong, hay bọc ngoài, các ký hiệu biểu tượng từ những nghiên cứu thần bí của gã, bông hoa, con mắt, thanh kiếm, chiếc cốc, mặt trời, tinh tú, sao năm cánh, và cơ quan sinh dục nam nữ. Gã nhanh chóng có một xưởng họa ngoài Quảng trường Union và vẽ những bức chân dung sống động của le tout* New York, các quý bà thượng lưu (đúng, chủ yếu là quý bà, mặc dù có một số chàng trai cực trẻ nữa) những người mừng rỡ cởi truồng trước mặt gã để được vẽ vào thế giới sum suê tràn ngập ý nghĩa tâm linh cao siêu, choàng hoa tulip quanh người hay bơi lội trong những dòng sông của Thiên Đường hay Địa Ngục, trước khi trở về nhà họ - những ngôi đền thờ phụng Đồng Tiền. Nhờ khả năng kiểm soát kỹ thuật đáng nể, gã hình thành được một lối vẽ linh hoạt rất nhanh, tức là thường chỉ trong một ngày là vẽ xong một bức chân dung và chính vì thế mà gã càng được đám đông cuồng tốc độ ưa chuộng. Apu có triển lãm cá nhân lần đầu tiên vào năm 2010, tranh được tuyển chọn bởi Quỹ nghệ thuật Bruce High Quality Foundation, trưng bày trong một không gian dựng tạm ở Chelsea, và mang tiêu đề lấy ý từ Nietzsche, Đặc Quyền Sở Hữu Bản Thân. Gã bắt đầu trở thành họa sĩ nổi tiếng, hay như gã tự nhận với chút khiêm tốn hài hước giễu cợt, “nổi tiếng trong hai mươi dãy phố.”

Nước Mỹ đã làm thay đổi cả hai, Petya và Apu - nước Mỹ, cái bản thể bị chia cắt đó - đã phân cực họ như chính nước Mỹ bị phân cực, những cuộc chiến của nước Mỹ, bên ngoài và bên trong, cũng trở thành những cuộc chiến của hai anh em; nhưng ngay từ đầu, nếu Petya đến New York như một tay thông thái nghiện rượu sợ hãi thế giới và thấy sống trong thế giới đó là một cực hình triền miên, thì Apu đến đây như một nghệ sĩ lãng mạn tỉnh táo và một dân đô thị lang chạ, ve vãn mọi thứ ảo huyền nhưng với tầm nhìn sáng suốt cho phép gã thấy rõ con người, như những bức tranh chân dung của gã thể hiện: vẻ kinh hãi trong đôi mắt quý bà thượng lưu đang tàn tạ nhan sắc, sự ngu dốt dễ tổn thương trong thế đứng của tay vô địch quyền Anh không đeo găng đấm, lòng can đảm của vũ nữ ba-lê với đôi giày múa vấy máu giống như cô chị xấu xí trong cổ tích đã cắt cụt ngón chân mình để xỏ cho vừa đôi giày thủy tinh của nàng Lọ Lem. Tranh chân dung Apu vẽ hoàn toàn không phải thứ nịnh hót; chúng có thể rất thô bạo. Thế nhưng người ta tranh nhau tới tìm gã với những chi phiếu bộn tiền trong tay. Để được nhào nặn dưới tay Apu Golden, được đóng đinh vào khung toan của gã, trở thành thứ được ham muốn, có giá trị. Trở thành một hiện tượng. Trong lúc đó, khi không ở xưởng vẽ, gã thèm khát vô độ chạy khắp thành phố, ôm ấp lấy chốn này như một thi sĩ Whitman trẻ tuổi, đường tàu điện ngầm, câu lạc bộ, nhà máy điện, trại giam, các nhóm tiểu văn hoá, các tai họa, các sao chổi cháy rực, đám con bạc, những nhà máy sắp tiêu, những nữ hoàng vũ hội. Apu là hình ảnh đối chọi với người anh, gã thích khoảng trống một cách tham lam vô độ, dù không ai có thể biết chắc là gã bị mê hoặc hay bị đọa đày.

Gã ăn mặc màu mè lòe loẹt khác hẳn người anh, và bề ngoài thay đổi thường xuyên. Gã đeo kính áp tròng nhiều màu, có khi mỗi mắt một màu, và cho đến tận cùng tôi cũng không biết màu mắt thực của gã. Áo quần gã bao quát mọi thời trang của hành tinh này. Hứng lên gã bỏ luôn cái khăn san pashmina Ấn Độ và thay vào đó, mặc áo dài dishdasha Ả-rập, áo ngắn hoa hòe dashiki Phi châu, xà-rông veshti Nam Ân, sơ-mi sặc sỡ Mỹ La-tinh hay, có lúc, trong tâm trạng ủ rũ giống Petya, mặc đủ bộ quần tây, ghi-lê, vest vải tuýt đặt may bên Anh, cài khuy kín cổng cao tường. Có thể thấy gã trên đại lộ Sixth Avenue mặc váy dài đàn bà hay váy len đàn ông Scotland. Phong cách tắc kè hoa này khiến chúng tôi hoang mang về thiên tính của gã, nhưng theo như tôi biết gã có giới tính nam đúng chuẩn; mặc dù gã đúng là loại thiên tài trong chuyện phân chia quan hệ, gã để mỗi nhóm bạn bè khác nhau vào những ngăn niêm phong kín và không ai trong ngăn này thậm chí nhận biết sự tồn tại của những ngăn khác. Cho nên có thể Apu có một đời sống bí mật bên ngoài biên cương quan hệ khác giới, thậm chí là một đời sống lang chạ. Nhưng theo tôi điều này khó xảy ra. Như chúng ta rồi sẽ biết, gã không phải đứa con nhà Golden bị vấn đề nhận dạng giới tính. Tuy nhiên, trong những cuộc thám hiểm bí ẩn của mình, gã chắc chắn đã xây dựng nhiều quan hệ huyền bí, kỳ dị mà không muốn nói tới. Nhưng bây giờ khi mọi chuyện đã rõ thì tôi có thể bắt đầu dựng lại cuộc sống mà gã đã luôn che giấu.

Chúng tôi có điểm chung là điện ảnh, và thích dành những chiều cuối tuần ở IFC Center hay Film Forum xem phim Tokyo Monogatari hay Orfeu negro hay Le charme discret de la bourgeoisie*. Chính vì điện ảnh mà gã rút gọn tên mình lại để bắt chước nhân vật Apu bất tử của Ray*. Cha gã đã phản đối, Apu thú nhận với tôi. “Ông già nói bọn tao là dân La Mã chứ không phải dân Bengal. Nhưng đó là chuyện của ổng, không phải của tao.” Nero Golden thấy thú vị chuyện chúng tôi hẹn nhau coi phùn. Khi tôi đến đón Apu thỉnh thoảng lão vẫn đứng đợi trong khoảng sân nhỏ phía sau thông ra hoa viên chung, rồi quay mặt về hướng ngôi nhà, lão rống lên: “Apuleius! Bồ con tới rồi kìa!”

Một ghi chú cuối cùng về tên của Apu: gã đã từng nói với vẻ ngưỡng mộ về tác giả truyện The Golden Ass hồi thế kỷ thứ hai. “Thằng cha này thừa kế một triệu đồng sesterce của ông già hắn ở Algeria mà vẫn viết được một kiệt tác.” Còn về chuyện tên của anh gã cũng như của gã: “Nếu Petya là dương thần hay là dâm thần, thì tao chắc chắn là còn lừa khốn khiếp.” (Tiếp đó, một cái nhún vai bất cần.) Nhưng về khuya hôm đó, khi đã uống vài ly, gã đảo ngược ý nghĩ đó lại. Như thế lại phù hợp hơn; bởi vì nói thật, trong hai anh em này thì gã mới đúng là dương thần của giống đực, trong khi Petya tội nghiệp lại thường là con lừa tai dài.

Vào cái đêm dạ tiệc nhà Golden ở khu Gardens, Petya và Apu đã gặp người đàn bà Somali đó, và mối ràng buộc anh em ruột thịt bắt đầu tan vỡ.

Cô ta được người đại diện mỹ thuật đưa tới dạ tiệc, người bây giờ cũng đại diện cho Apu, dù không độc quyền: một tên xỏ lá tóc bạc lấp lánh tên là Frankie Sottovoce thời trẻ nổi tiếng nhờ phun sơn những chữ cái NLP* cao ba tấc lên một trong ba bức tranh bất hủ của Claude Monet, vẽ hoa súng treo ở Bảo tàng Mỹ Thuật Hiện Đại, để phản đối chiến tranh Việt Nam -bắt chước hành động của một tên phá hoại vô danh, cũng trong năm đó, 1974, đã rạch nấy chữ cái IRA* cao sáu tấc vào góc dưới bên phải bức Sự Sùng Bái Của Ba Vua của Peter Paul Rubens trong Nguyện đường King’s College ở Cambridge, một hành động mà Sottovoce, tron khi huênh hoang về hoạt động cực tả của y hồi trẻ, cũng thường tự nhận là do mình làm. Những bức tranh đó đều dễ phục chế, quân IRA đã thua cuộc chiến của họ, Việt Cộng đã thắng cuộc chiến của họ, và tay đại diện mỹ thuật tiếp tục có một sự nghiệp nổi bật, và đã phát hiện cũng như quảng bá thành công nhiều nghệ sĩ, trong đó có nữ điêu khắc gia cắt kim loại Ubah Tuur.

Ubah trong tiếng Somali có nghĩa là “đóa hoa” hay “nở hoa,” và có khi được viết là Ubax, âm “x” của Somali là một âm hơi trong cổ thách thức những cuống họng người nói tiếng Anh, một âm hơi nén không thành tiếng trong yết hầu. Vì thế mà thành “Ubah,” một sự nhân nhượng đơn giản hóa cho yết hầu kém cỏi của người không nói tiếng Somali. Cô ta đẹp theo kiểu đẹp của phụ nữ vùng Sừng châu Phi, cổ cao, mềm mại trong vòng tay ôm, và trong buổi tối mùa hè lê thế ấy đối với Petya cô ta chẳng khác một thân cây đang nở hoa mà gã có thể nương tựa dưới tán lá, được bóng mát của nàng chữa lành đến hết đời. Một lúc nào đó trong tối ấy cô ta hát: không phải loại bài hát Somali gào rú như gã chờ đợi sẽ phát ra từ đôi môi mọng căng đó mà là một bài tình ca nổi tiếng của Patti Smith, đầy u ám và khao khát, với câu điệp khúc vỗ về xảo trá, can’t hurt you now, can’t hurt you now… Và tới lúc cô hát xong thì gã mê mẩn luôn. Gã lao về hướng cô ta và dừng sững trước mặt, bối rối. Choáng váng trước tình yêu quá sức chịu đựng, không thể thốt nên lời, đột ngột dâng trào, gã bắt đầu nói lảm nhảm với cô gái trong mơ vừa bắt gặp về chuyện này chuyện nọ, thi ca và vật lý hạ nguyên tử và đời tư các ngôi sao điện ảnh, và cô ta đã nghiêm trang lắng nghe, chấp nhận mọi câu trả lời chập mạch chẳng ăn nhập vào đâu của gã cứ như đó hoàn toàn là những điều tự nhiên, và gã, lần đầu tiên trong đời, cảm thấy có người hiểu mình. Rồi cô ta bắt đầu nói và gã lắng nghe như bị hớp hồn, như con cầy bị rắn hổ mang thôi miên, về sau Petya có thể lặp lại nguyên văn từng lời một đã phát ra từ đôi môi tuyệt mỹ ấy.

Tác phẩm thời đầu của Ubah Tuur, cô ta nói, được gợi hứng từ những nghệ sĩ phái Hồn Nhiên mà cô đã gặp trong một chuyến thăm đảo Haiti, họ đã cưa các thùng phi xăng dầu làm đôi, đập bẹp hai nửa, rồi dùng những công cụ thô sơ nhất - búa và tua-vít - để cắt và gò thành những hình hoa văn cành, lá, chim chóc tinh xảo. Cô ta nói với Petya rất lâu về việc dùng mỏ hàn xì để cắt sắt thép thành những hoa văn tinh vi kết nối như đăng-ten rồi cho gã xem hình chụp tác phẩm của cô trong điện thoại: xác những chiếc ô-tô và xác xe tăng tan nát (bị bom?), được biến thành những hình thù đục khoét tinh tế, kim loại được xuyên thủng thành những lỗ tạo hình hóa văn và toát ra cảm giác bay bổng của chính chúng. Cô ta nói bằng ngôn ngữ của thế giới mỹ thuật, cuộc chiến của các biểu tượng, những đối kháng đáng mong muốn, những tiếng nhà nghề hết sức trừu tượng, mô tả cuộc tìm kiếm của cô nhắm tới những hình tượng đồng điệu tạo ra sự cân bằng lẫn đối chọi bằng các ý tưởng và chất liệu tương phản, và cô cũng khảo sát tính phi lý của việc sở hữu những lập trường cực đoan xung đột, như một võ sĩ đấu vật mặc váy xòe. Cô ta là người nói chuyện thông minh, có sức thu phục và nói nhanh tới mức gần như khó hiểu, vừa nói vừa lùa tay vào mái tóc và ôm chặt lấy đầu mình; nhưng cuối cùng thì gã bật thốt lên (chứng tự kỷ buộc gã phải nói sự thật): “Xin lỗi, nhưng cô nói gì tôi nghe chẳng hiểu nổi.”

Nói xong là gã căm ghét chính mình ngay lập tức. Cái thứ ngu ngốc gì đâu, mấy lời “anh yêu em” kẹt trong họng không nói được, ai đời lại phun ra với người yêu dấu thông minh này sự khinh miệt chứ không phải lòng ái mộ? Giờ cô ta sẽ thù Petya cho mà xem mà thù là đúng và cuộc đời gã sẽ thành vô nghĩa và bị nguyền rủa thôi.

Cô ta nhìn gã chằm chằm hồi lâu rồi bật ra tiếng cười xoa dịu. “Đó chỉ là cơ chế phòng vệ thôi,” Ubah nói. “Người ta cứ thường lo là không ai coi trọng mình nếu nói chuyện mà không đầy đủ lý thuyết, nhất là khi người đó là phụ nữ. Thực tế thì tác phẩm của tôi đã tự bộc lộ khá rõ rồi. Tôi đã biến cái đẹp thành thứ kinh khủng và tôi muốn anh rối loạn, buộc anh phải suy nghĩ. Tới Rhinebeck xem tác phẩm của tôi đi.”

Bây giờ tôi biết chắc - khi lắp ráp các mảnh ghép của nhà Golden, và cố tái dựng trong trí nhớ mình trình tự sự kiện chính xác của đêm quan trọng đó, và ghi chép lại khi nhớ ra các diễn tiến - chính ngay thời điểm ấy tối hôm đó thì mọi chuyện đối với Petya bắt đầu thất bại, khi cái ước muốn nhận lời mời của Ubah thực sự phải chống chọi với những thứ ma quỷ bên trong đã buộc gã sợ hãi thế giới bên ngoài. Gã vung hai tay làm những cử chỉ lạ lùng, nửa bất lực, nửa tức giận, và lập tức bắt đầu nói một mình hàng loạt chuyện không đâu vào đâu về bất cứ điều gì lướt qua tâm trí đau khổ của gã. Tâm trạng càng lúc càng u ám trong lúc gã phê bình đủ mọi đề tài, cuối cùng là tới chuyện nhạc kịch Broadway và chuyện chán ghét hầu hết các nhạc kịch. Rồi xảy ra tình tiết lúng túng với thành viên Python rồi gã biến vào trong nhà và rồi nỗi thống khổ của gã trên bệ cửa sổ. Tình yêu, trong lòng Petya, luôn cận kề niềm tuyệt vọng.

* * *

Suốt mùa hè đó, gã buồn bã giam mình trong căn phòng riêng ngập ánh đèn xanh, chơi game (về sau chúng tôi mới biết) sáng tạo những game máy tính tinh vi và tuyệt mỹ, mơ tưởng đến gương mặt ám ảnh của cô gái ấy đằng sau chiếc mặt nạ bảo vệ, đến ngọn lửa cắt thép chuyển động trong bàn tay nàng khi sáng tạo những hình tượng huyền ảo, tinh tế từ kim khí vô hồn. Petya tưởng tượng cô ta là một kiểu siêu nhân, nữ thần cầm mỏ hàn xì, và không muốn gì hơn là được bên cô nhưng gã lại sợ hãi hành trình đi tới, một hoàng tử đầy phiền muộn tới mức không thể theo đuổi nàng Lọ Lem đã biến mất. Gã cũng không thể gọi điện cho cô ta bày tỏ cảm xúc của mình, gã giống như một lục địa toàn chuyện ba hoa loạn xạ có một vùng cấm tê liệt ngôn từ. Và cuối cùng chính Apu thấy thương hại gã nên đề nghị giúp. “Tôi sẽ thuê một chiếc xe lắp kính đen,” Apu tuyên bố. “Bọn tôi sẽ đưa anh tới đó.”

Sau này Apu thề rằng đó là động cơ duy nhất của mình: đưa Petya vượt qua biên giới nỗi sợ và cho người anh cơ hội gặp cô gái. Nhưng cũng có thể Apu không nói thật.

Và thế là Petya gom hết can đảm và gọi điện, và Ubah Tuur mời hai anh em tới chơi vào cuối tuần, và đủ hiểu biết để nói với Petya: “Có một hàng rào khá kiên cố bao kín hết khu đất của tôi, cho nên có thể là anh sẽ thấy đó như một không gian kín trong nhà, giống như khu hoa viên chung của anh. Nếu anh đồng ý đi loanh quanh thì tôi có thể cho anh xem những tác phẩm dựng bên ngoài cũng như trong xưởng điêu khắc.”

Dưới ánh nắng cuối ngày, trong chiếc quần bảo hộ lấm lem, mái tóc hững hờ nhét dưới chiếc mũ bóng chày Yankees đội ngược, chiếc mặt nạ bảo vệ vừa gỡ ra lủng lẳng nơi khuỷu tay: chẳng cần cố gắng, cô đã đẹp tê người. “Đây, tôi muốn anh xem cái này,” cô nói, và nắm lấy tay Petya, dắt gã len lỏi giữa miền đất tịch dương rải rắc những hình thù đồ sộ mà chi tiết, như tấm chiến giáp viền đăng-ten của những vị thần khổng lồ, như những tàn tích chiến trường được bầy yêu tinh khéo tay tái tạo, và gã không hề than vãn, tin vào sự tồn tại của cái hàng rào gã không nhìn thấy dưới bóng tà huy, và kể cả dưới ánh sáng của vầng trăng tròn rực rỡ trên đầu; cô đi vòng quanh khu nhà dài, thâm thấp kiểu nông trang ấy và nói: “Nhìn kìa.” Ở tận cùng khu đất, chỗ đất dốc chúi xuống, là dòng sông cuộn chảy, sông Hudson rộng lớn, ánh bạc, khiến gã nín thở. Suốt một hồi lâu gã thậm chí không nghĩ đến hàng rào, không hỏi xem gã đang được bao bọc an toàn hay bị phơi bày nguy hiểm trước mọi thứ đáng sợ trên đời, và khi gã bắt đầu hỏi “Sao không…” và khi bàn tay buông xuống run lẩy bẩy thì cô nắm chặt tay gã và nói: “Sông này chính là bức tường chắn. Đây là nơi an toàn cho tất cả chúng ta.” Và gã chấp nhận lời cô nói và không thấy sợ hãi, đứng đó nhìn dòng nước cho tới lúc cô đưa hai anh em vào trong nhà ăn tối.

Gã lại trở về con người ba hoa chích chòe khi ngồi dưới ánh đèn vàng ấm áp trong nhà bếp của cô, ăn món cà-ri gà nấu với xoài, vị ngọt món này giao tranh ác liệt trong vòm họng gã với thứ bột cay gia vị berbere pha lẫn. Nhưng trong lúc gã nói và nói không ngừng về niềm say mê dành cho thế giới trò chơi điện tử, và xen kẽ những câu chuyện về các game mới nhất - do ảnh hưởng từ dòng sông ánh bạc bên ngoài - gã đọc thuộc lòng những bài thơ về dòng sông, cô ta đã chuyển hướng quan tâm. Buổi tối kéo dài thêm và kịch bản của chuyến viếng thăm này đã bị vứt bỏ, Ubah Tuur bỗng dưng trào dâng một ham muốn, một sự phản trắc. Sao anh chưa lập gia đình nhỉ, cô hỏi Petya, người như anh thì khối cô thèm muốn. Nhưng trong lúc nói thì mắt cô lại liếc sang Apu, người đang ngồi im phăng phắc, Apu kể với tôi, không làm gì cả, nhưng về sau Petya buộc tội Apu là đang lẩm bẩm, mày đang lẩm bẩm gì đó, thằng chó đẻ, mày dùng tà thuật ếm cô ta, trong khi gã, Petya, cố trả lời câu hỏi của Ubah lại ấp úng không nên lời, cũng lâu lắm rồi, phải, có một người, nhưng từ đó trở đi là chờ đợi, chờ đợi tình cảm thúc bách, và cô ta, nói chuyện với gã nhưng mắt nhìn người em, Vậy thì bây giờ anh tìm được tình cảm thúc bách chưa, vờ vĩnh tống tình, nhưng mắt cô ta cứ nhìn Apu, còn thằng em, cứ lẩm bẩm, theo lời Petya, dù chính người em luôn nói với tôi là hắn không hề lẩm bẩm.

Tao biết mày đã làm gì, thằng khốn, sau đó Petya sẽ hét lên, chắc mày đã bỏ gì đó vào đồ ăn của cô ta, gia vị cay sẽ át mùi đó đi, thứ bột lòng gà quỷ quái gì đó mà lấy ở chỗ mụ phù thủy Greenpoint của mày, rồi mày lẩm bẩm, mày đang nói gì, bùa chú, bùa chú.

Còn Apu mặt mày nghiêm trang, lại càng khiến chuyện thêm trầm trọng, Đứa con cưng của cha tôi giờ biến đâu rồi? Thế hai cộng hai bằng bốn thì sao? Bốn cộng bốn bằng tám? Tôi có làm gì đâu. Không làm gì cả.

Mày chơi con nhỏ rồi, Petrya rên rỉ.

À, đúng. Tôi chơi đó. Xin lỗi.

Sự việc có thể diễn ra hơi khác. Tôi không có mặt ở đó. Cũng rất có thể là lúc đó Petya thường ngày luyên thuyên lại câm bặt suốt buổi tối, nghẹn lời vì tình cảm yêu thương, và Apu sôi nổi sành đời lại độc chiếm cuộc nói chuyện, và người đàn bà. Cũng có thể là cô ta, Ubah, ai cũng cho là một phụ nữ lịch thiệp duyên dáng, thường là rất ý tứ, nhân dịp này lại bất ngờ nổi cơn hứng tình bất tử với người em, đồng nghiệp nghệ sĩ, ngôi sao đang lên, tên đào hoa, tay dụ gái. Những động cơ dục vọng này đều khó hiểu đối với kẻ đáng thèm muốn, kẻ đang thèm muốn và kẻ được thèm muốn. Tôi dối lừa phần cao cả trong tôi / Cho mưu phản của xác thân này bỉ ổi, Thi sĩ của Avon, Sonnet 151. Và thế là không tỏ tường nguyên do can cớ gì, chúng ta giáng những vết thương trí mạng lên người ta thương yêu.

Ngôi nhà tăm tối. Ván sàn cọt kẹt. Chuyển động. Không cần thuật lại màn kịch mê-lô tầm thường của hành động đó. Đến sáng ra vẻ tội lỗi trên mặt của hai kẻ phạm tội, rành rành dễ thấy như dòng tít lớn trên trang nhất. Petya to lớn, nặng nề, Apu đầu trọc, ẽo ợt, người đàn bà ngồi giữa họ như đám mây đen giông tố. Chẳng có gì để giải thích, cô ta nói. Đó là chuyện đã rồi. Tôi nghĩ cả hai anh nên đi đi.

Và rồi Petya ngồi ở băng sau, bị cầm tù bởi nỗi sợ thế giới này bên trong chiếc xe người em đã thuê có cửa sổ lắp kính đen, run rẩy vì cơn thịnh nộ nhục nhã, không thể kiểm soát, suốt ba giờ kinh hoàng câm lặng trong lúc xe chạy về thành phố. Vào những lúc như thế, tâm trí con người ta có thể bắt đầu nghĩ đến chuyện giết người.

8

Mười tám năm sau khi Apu ra đời, lão già lại có chuyện dan díu ngoại tình và bất cẩn và rốt cuộc là một cái thai mà lão quyết không cho phá, bởi vì, theo ý lão, việc quyết định luôn là việc của lão. Người mẹ là một người đàn bà nghèo lai lịch không ai biết (thư ký? gái điếm?) và để đổi lại một khoản đền bù tài chính nhất định, bà từ bỏ đứa con trai giao cho người cha nuôi nấng, rời thành phố, và biến mất khỏi câu chuyện đời của thằng con. Vậy là cũng giống thần Dionysus, hắn được sinh hai lần, một lần do mẹ sinh ra và một lần nữa thoát thai vào thế giới của cha hắn. Thần Dionysus luôn là kẻ ngoài cuộc, vị thần của phục sinh và xuất hiện, “thần đã đến”. Đây cũng là vị thần lưỡng tính, “bán nam bán nữ”. Việc cậu con út nhà Golden đã chọn tên vị thần này làm ngụy danh cho mình trong trò chơi đặt tên cổ điển đã cho thấy hắn có biết gì đó về bản thân trước khi hiểu rõ, cũng có thể nói như vậy. Mặc dù vào lúc đó, lý do hắn chọn cái tên này, thứ nhất, là vì thần Dionysus đã phiêu du cùng khắp Ấn Độ, và quả thực núi Nysa trong thần thoại nơi thần chào đời có thể là nằm ở tiểu lục địa này; và thứ hai, vị thần này là thần của thú vui nhục dục, không chỉ là Dionysus của Hy Lạp mà trong hiện thân La Mã với tên gọi Bacchus, còn là thần của rượu, của náo loạn và ngây ngất say sưa, mọi thứ đó có vẻ vui nhộn, - Dionysus Golden nói thế. Tuy nhiên, liền sau đó hắn tuyên bố là không thích gọi bằng tên thần thánh đầy đủ mà thích cái tên thân mật đơn giản, gần như nặc danh, chỉ có một chữ cái, “D”.

Sự hòa nhập của hắn vào gia đình này không hề dễ chút nào. Với hai người anh cùng cha khác mẹ, ngay từ đầu, hắn đã không có quan hệ hòa thuận. Suốt tuổi thơ hắn luôn có cảm giác bị loại trừ. Hai anh gọi hắn là người sói Mowgli và làm trò hề rướn cổ tru với mặt trăng. Mẹ sói của hắn là con đĩ rừng xanh nào đó; còn mẹ của hai đứa kia là mẹ sói của thành La Mã. (Tới lúc này thì hình như hai đứa anh đã chọn tên là Romulus và Remus, dù sau này Apu phủ nhận điều đó với tôi, hay đúng hơn gã ám chỉ rằng đó là ý tưởng trong đầu thằng D, chứ không phải của mình.) Hai người anh đã thành thạo tiếng La-tinh và Hy Lạp khi D còn đang tập nói, và sử dụng thứ ngôn ngữ bí mật đó để loại thằng út khỏi cuộc trò chuyện. Sau này cả hai người anh cũng chối luôn chuyện này, nhưng có thừa nhận là việc thằng út xuất hiện trong nhà, rồi tuổi tác cách biệt nữa, đã gây ra nhiều trở ngại nghiêm trọng, nhiều vấn đề về lòng trung thành và tình cảm tự nhiên. Bây giờ, khi đã thành thanh niên, D Golden khi ở cùng với hai anh, nếu hắn không cầu luỵ tình cảm thì chỉ nổi giận. Rõ ràng là hắn cần yêu thương và cần được yêu thương; trong lòng hắn là một cơn sóng triều cảm xúc cần phải xô dạt vào bến bờ người và hắn hy vọng cơn sóng đáp lại sẽ dội chút tình cảm vào chính mình. Khi chuyện tình cảm qua lại này không xảy ra, hắn quát tháo, hét toáng lên rồi sống khép kín lại. Khi gia đình này về tiếp quản Golden House, hắn đã hăm hai tuổi. Đôi lúc hắn có vẻ khôn ngoan trước tuổi. Lúc khác hắn cư xử như thằng bé lên bốn.

Hồi nhỏ có lần D thu hết can đảm hỏi cha và mẹ ghẻ về người đàn bà đã sinh ra hắn, cha hắn chỉ đơn giản vung tay lên trời rồi đi ra khỏi phòng. Mẹ ghẻ nổi nóng. “Dẹp đi!” Bà quát lên vào ngày định mệnh đó. “Con đàn bà đó không đáng nhắc tới. Nó bỏ đi, đau ốm và chết rồi.”

Cảm giác sẽ như thế nào khi hắn là Mowgli, do một người đàn bà không đáng nhắc tới sinh ra, người mà cha hắn đã tống khứ đi quá ư tàn nhẫn và sau đó trong bóng tối ngoài kia chết như muôn ngàn kẻ bần cùng đã bị lãng quên? Sau này tôi nghe một chuyện kinh khủng, từ Apu, sau khi luật im lặng đã bị phá bỏ. Có một dạo khi quan hệ của lão già với mẹ của hai đứa anh gặp nhiều trục trặc. Lão đã nổi điên với bà ta và bà ta đã quát lại. Tôi ngồi thẳng lên chú ý ngay vì đây là lần đầu tiên trong những cuộc trò chuyện của tôi với nhà Golden mà người đàn bà không danh tánh, không diện mạo ấy, vợ của Nero - một điều bất hạnh từ thuở xa xưa - đã bước lên sân khấu và mở miệng nói; và bởi vì, theo câu chuyện đó, Nero đã quát tháo, la hét, và bà ta đã quát tháo, la hét ngược lại lão. Đây không phải là lão Nero như tôi biết, người luôn khống chế cơn giận sôi sục, chỉ xì ra qua hình thức những lời khoa trương ca tụng bản thân.

Dù sao thì sau lần bùng nổ đó, gia đình chia làm hai phe. Hai người anh về phe mẹ còn Dionysus Golden thì đứng vững bên cha và thuyết phục vị gia trưởng là bà vợ ông, mẹ của Petya và Apu, không thích hợp điều hành gia đình. Nero gọi vợ tới ra lệnh cho bà giao nộp chùm chìa khoá, và sau đó suốt một thời gian chính hắn là người chỉ dẫn và đặt mua các thứ thực phẩm và quyết định nhà bếp sẽ nấu món gì. Đó là sự hạ nhục công khai, một chuyện hổ thẹn. Ý thức danh dự bản thân của bà gắn bó sâu xa với cái khoen sắt ấy, cái vòng tròn đường bệ đường kính hơn bảy phân, móc khoảng hai chục chìa khóa to nhỏ, các chìa mở tủ thức ăn, mở các hòm rương dưới hầm chứa vàng thỏi cùng các bí mật khác của nhà giàu, và mở đủ thứ ngóc ngách bí mật khắp dinh cơ nơi che giấu những gì chỉ có mình bà biết: thư tình cũ, nữ trang ngày cưới, khăn quàng xưa. Đó là biểu tượng thẩm quyền của bà trong gia đình, niềm kiêu hãnh và lòng tự trọng của bà treo ở đó cùng với mớ chìa khoá. Bà là bà chủ của những ổ khoá, và không có vai trò đó bà chẳng là gì cả. Hai tuần sau khi bị ông chồng ra lệnh nộp chùm chìa khoá, nữ gia chủ bị hạ bệ đó đã tính tự kết liễu cuộc đời. Nuốt nhiều viên thuốc, bà ngã quỵ ở chân cầu thang hoa cương, Apu và Petya phát hiện ra, xe cứu thuơng chạy tới. Lúc đó bà đang nắm chặt cổ tay Apu và mấy người cứu thương nói, xin đi cùng chúng tôi, bà giữ chặt cậu là quan trọng lắm, bà đang bám víu vào cuộc sống.

Trong xe cứu thương hai nhân viên y tế đang chơi trò tung hứng. - Con mụ ngu ngốc này làm cả nhà phát hoảng, mụ tưởng tụi mình chẳng có việc gì hay ho để làm sao chớ, bọn mình còn nhiều chuyện quan trọng hơn phải giải quyết, bao thương tích thật sự, những ca cấp cứu không phải tự hại bản thân, tụi mình lẽ ra nên mặc kệ cho mụ chết luôn. - Không, tội nghiệp cô ta, đừng quá khắt khe thế, cô ta hẳn phải đau buồn lắm, không sao đâu, cô em, bọn tôi sẽ chăm lo cho cô, mọi chuyện sẽ khá hơn, trong cái rủi có cái may mà. - May gì mà may, thậm chí mụ này không biết rủi là gì kia, nhìn nhà cửa của mụ đi, nhìn tiền bạc của mụ đi, hạng người này xem tụi mình là đầy tớ hết. - Đừng để ý tới hắn, cô em, tính nết hắn vậy đó, bọn tôi tới đây để chăm lo cho cô, có bọn tôi thì cô yên tâm đi. Bà mẹ cố mấp máy gì đó nhưng Apu không thể nghe được lời nào. Gã biết hai người kia đang làm gì, họ đang cố giữ cho bà khỏi bất tỉnh, và sau đó, sau khi súc bao tử - gã phải đứng xem vì bà mẹ nắm chặt cổ tay gã không buông - khi bà hồi tỉnh trên giường bệnh viện, bà nói với Apu, điều duy nhất mẹ định nói trong xe cứu thương là, con ơi, hãy đấm vào mặt thằng khốn thô lỗ kia cho mẹ.

Bà trở về nhà như khúc khải hoàn ca, vì tất nhiên bà được phục hồi địa vị là chủ gia đình và thằng nhỏ phản phúc không phải con bà phải van nài bà xin tha thứ, và bà nói tha cho hắn, nhưng thực tế bà không bao giờ tha, cho tới chết bà gần như không nói một lời với hắn nữa. Thằng nhỏ cũng đâu cần sự tha thứ của bà. Bà ta đã gọi mẹ hắn là con đàn bà không đáng nhắc tới thì đáng lãnh đủ mọi chuyện hắn gây ra. Sau đó là hai anh đóng sập cánh cửa tình cảm trước mặt hắn, bảo hắn gặp may vì hai thằng anh không phải là dân thích bạo lực. Hắn nuốt lòng kiêu hãnh vào trong và cũng van xin hai anh tha thứ. Chuyện này không dễ có ngay. Nhưng theo năm tháng, một tình thân dè dặt từ từ hình thành giữa ba đứa, sự tương tác ngắn gọn mà người ngoài lầm tưởng là tình anh em không thổ lộ ra, nhưng thật ra chẳng có gì hơn là sự chịu đựng lẫn nhau.

Những câu hỏi chưa trả lời cứ giăng mắc trong không trung, những bí ẩn chưa lý giải được: Tại sao thằng nhỏ lớn lên sẽ thành D Golden lại quá sức khao khát chuyện điều hành gia đình tới mức hắn hạ nhục bà mẹ ghẻ để thỏa mãn mong muốn vậy chứ? Làm thế để chứng tỏ hắn thuộc về gia đình này hay sao? Hay là, theo chuyện đã xảy ra thì cũng rất dễ nghĩ rằng hắn muốn trả thù cho mẹ ruột là người đàn bà đã chết?

“Tao không biết,” Apu nói đại khi tôi hỏi. “Khi nó muốn cái gì thì thằng nhỏ khốn kiếp đó có thể làm đủ chuyện động trời.”

* * *

Từ ý thức sâu sắc về sự khác biệt bắt nguồn từ việc hắn là con hoang, D Golden đã xây dựng một dạng chủ nghĩa tinh hoa kiểu Nietzsche để biện minh cho sự cô lập của mình. (Lúc nào khi nghĩ đến người nhà Golden, ta cũng đều gặp phải cái bóng của Übermensch*.) “Làm sao có được “cái lợi ích chung,” “hắn đã dẫn lời triết gia đó với tôi ở khu Gardens. “Bản thân cái từ đó đã mâu thuẫn rồi: bất cứ thứ gì chung đều chẳng có mấy giá trị. Cuối cùng thì phải là, và xưa nay luôn phải là điều này: những gì lớn lao vẫn dành cho những kẻ lớn lao, vực thẳm là dành cho kẻ sâu sắc, các sắc thái và rung động là dành cho kẻ tinh tế, nói tóm lại, mọi thứ hiếm hoi là dành cho số ít hiếm hoi.” Tôi thấy kiểu nói đó là trò màu mè của tuổi trẻ mà thôi; chỉ lớn hơn hắn vài tháng tuổi, tôi nhận ra ở hắn niềm dam mê triết lý của chính mình. D thực tế đúng là một đứa thích làm dáng thể hiện, kiểu Dorian Gray, mảnh khảnh, mềm mại, và gần như ẻo lả đàn bà. Hình ảnh hắn tự nhận về bản thân - rằng chỉ có hắn trong đại gia đình mới có khả năng đạt tới sự lớn lao, chỉ có hắn mới có chiều sâu trong cá tính để đắm chìm trong đau khổ, chỉ có hắn mới là hiếm hoi - có vẻ như một cách bảo vệ khá dễ hiểu cho xuất thân của hắn. Nhưng tôi thông cảm cho hắn lắm; đời đã chia cho hắn con bài khó nhằn, và chúng tôi ai cũng dựng lên những tường thành riêng, không phải vậy sao, và có thể chính chúng tôi cũng chẳng biết mình dựng tường thành lên để ngăn cái gì, chẳng biết sức mạnh nào cuối cùng sẽ quật vào tàn phá những giấc mơ nhỏ bé.

Tôi có đi nghe nhạc với hắn mấy lần. Có một ca sĩ tóc đỏ hắn thích tên là Ivy Manuel, hàng tuần lại biểu diễn lúc đêm muộn ở quán trên phố Orchard, cô này thỉnh thoảng đội một vương miện lên đầu để chứng tỏ mình là nữ hoàng. Cô ta hát cover những bài nổi tiếng như Wild Is the Wind và Famous Blue Raincoat và Under the Bridge* trước khi chuyển sang một vài sáng tác của cô, còn thằng D ngồi trước mặt cô ở cái bàn tròn nhỏ bằng sắt màu đen nhắm mắt lắc lư theo nhạc Bowie và Cohen và hát thầm những lời ca tự đặt theo nhạc Chili Peppers. Đôi khi ta thấy mình như chưa chào đời, đôi khi ta thấy mình không muốn chào đời. Ivy Manuel là bạn hắn bởi vì, hắn nói -không hề đùa cợt - mọi đứa con gái bình thường hắn gặp đều thích hắn nhưng Ivy lại là dân đồng tính nên hai đứa thực sự có tình bạn. Hắn là người có dung mạo đẹp nhất trong nhà Golden, như bất kỳ tấm gương thần nào cũng sẵn sàng xác nhận, và hắn cũng có thể là người hay lừa dối nhất nhà nữa. Tất cả chúng tôi trong những ngôi nhà ở Gardens đều là nạn nhân của vẻ đau khổ công khai của hắn và ở cả khu phố lớn hắn cũng mau chóng trở thành một nhân vật. Hắn tuyên bố là khó chịu vì bị chú ý. Tôi đi đâu người ta cũng nhìn, hắn nói, lúc nào cũng có ai đó nhìn, cứ như tôi khác biệt, cứ như họ mong đợi gì ở tôi vậy. Thôi ảo tưởng đi, Ivy bảo hắn, chẳng ai cần cái chó gì của mày đâu. Hắn nhăn răng cười và cúi đầu giả vờ xin lỗi. Sức hấp dẫn là lớp vỏ nguy trang của hắn, giống như Apu vậy; bên dưới bề mặt đó là một kẻ ủ ê và thường buồn khổ. Ngay từ đầu hắn đã là người mang cõi lòng tăm tối u ám nhất, cho dù hắn chào đời rực rỡ như ánh nắng, với đầu tóc vàng sáng trắng. Tóc hắn sậm dần thành màu nâu hạt dẻ, và cá tính cũng dần u ám như bầu trời mây mù, thường xuyên quay cuồng lao xuống vực thẳm ảm đạm.

Ivy không coi chuyện giới tính của mình là quan trọng, là nhạc sĩ cô không thích dán nhãn cho bản thân. “Tôi không gặp vấn đề gì khi công khai mình đồng tính, nhưng tôi nghĩ chuyện đó chẳng liên quan gì đến âm nhạc của tôi,” cô ta nói. “Tôi thích ai thì tôi thích. Tôi không muốn người ta ngưng nghe nhạc của tôi vì chuyện đó và tôi cũng không muốn người ta nghe nhạc của tôi chính vì chuyện đó.” Nhưng khán thính giả của cô lại thiên hẳn về phái nữ, rất nhiều phụ nữ cộng anh chàng duyên dáng không thích thiên hạ nhìn ngó, và tôi.

Nhà Golden ai cũng kể nhiều chuyện về bản thân họ, những câu chuyện đã loại bỏ hay nguy tạo các thông tin cốt yếu về xuất thân. Tôi lắng nghe những chuyện đó không phải như nghe chuyện “thật” mà là nghe những chỉ dấu của cá tính. Những chuyện người ta thêu dệt về chính mình thường phơi bày nhiều điều về họ mà không có hồ sơ nào tiết lộ được. Tôi xem những mẩu chuyện đó như những cử chỉ vô tình của một con bạc đã “bật mí” con bài trong tay hắn - xoa mũi khi nắm con bài mạnh, mân mê dái tai khi có con bài yếu. Tay chơi sành sỏi quan sát hết mọi người trong canh bạc để phát hiện những dấu hiệu bật mí đó. Tôi cũng cố quan sát và lắng nghe người nhà Golden như vậy. Thế nhưng có một đêm, khi tôi đi với D tới tụ điểm trên phố Orchard nghe Ivy Manuel hát ch-ch-ch-ch-changes của Bowie và don’t-it-always-seem-to-go của Mitchell và một bài nội dung khoa học viễn tưởng do cô ta sáng tác tựa đề là The Terminator, nói về lợi ích của cỗ máy thời gian đối với các đấng cứu tình tiềm năng của nhân loại, rồi sau đó tôi ngồi uống bia với hai người ở quán đã vắng khách, thì tôi lại bỏ sót dấu hiệu bật mí rõ ràng nhất. Tôi nghĩ chính Ivy là người nêu ra vấn đề ngày càng phức tạp của phân loại giới tính, và D đáp lại bằng một chuyện trong thần thoại Hy Lạp. Hermaphroditus là con của Hermes với Aphrodite và một nữ thủy thần tên là Salmacis đã yêu thương Hermaphroditus sâu nặng tới mức nàng van xin thần Zeus cho hai người mãi mãi kết hợp, để họ trở thành một, cả hai cùng chung một thân xác duy nhất thể hiện cả hai giới tính. Lúc đó tôi cứ tưởng hắn kể chuyện ấy là một cách bày tỏ hắn cảm thấy gần gũi với Ivy Manuel như thế nào, hai đứa mãi mãi kết hợp thành bạn ra sao. Nhưng lúc đó thật sự hắn đang kể tôi nghe những điều kỳ lạ hơn mà tôi không hiểu; những điều về chính bản thân hắn.

Điểm cốt yếu trong chuyện biến hình hóa thân, là điều đó không hề ngẫu nhiên. Nàng Philomela, bị anh rể Tereus bạo hành, hãm hiếp và cắt lưỡi, đã bay thoát trong hình hài một con chim họa mi, tự do, và có tiếng hót du dương nhất. Còn như trong chuyện Salmacis và Hermaphroditus, các vị thần cho phép hai thân xác hòa nhập làm một dưới áp lực của những nghịch cảnh tuyệt vọng - tình yêu, nỗi sợ, sự giải thoát, hay sự tồn tại của một chân lý bí mật trong thân xác mà chỉ có thể bộc lộ bằng cách đột biến chính thân xác đó.

Hắn lúc nào cũng mang trong túi ba đồng đô-la bạc để gieo quẻ bói Dịch. Đêm đó hắn đã gieo quẻ ở tụ điểm trên phố Orchard. Năm hào âm và trên cùng là một hào dương. “Quẻ hăm ba,” hắn nói, “theo đồ hình này,” rồi hắn cất mấy đồng xu đi. Tôi chẳng biết gì về Kỉnh Dịch, nhưng khuya hôm đó tôi đã truy tìm các đồ hình quẻ Dịch trong Google. Trong thời đại của cỗ máy tìm kiếm này chỉ cần vài thao tác là có hết thông tin. Quẻ 23 là “Sơn Địa Bác” quẻ của tước đoạt, tan vỡ, ly tán, chia lìa. Trong nội quái quẻ này có “chấn,” có “lôi,” có sấm động kinh thiên.

“Về nhà thôi,” hắn nói và bỏ đi ra trước không hề ngoái nhìn lại.

Tôi để hắn đi. Tôi không đuổi theo những người đã tỏ ý chán tôi đi cùng. Và có lẽ tính dễ tự ái của tôi đã ngăn cản không cho tôi hiểu; bởi vì mãi rất lâu sau đó tôi mới nghĩ ra là nỗi sợ bị quan sát của hắn có thể có nhiều lý do khác hơn là thói tự phụ, thói ái kỷ và nỗi ngượng ngùng.

* * *

Luôn luôn ngay từ đầu đã có nỗi đau cần xoa dịu, vết thương cần chữa trị, lỗ hổng cần lấp đầy. Và luôn luôn ở cuối cùng là thất bại - nỗi đau không thể chữa, vết thương không thể lành, những gì còn lại là nỗi trống rỗng u hoài.

* * *

Về vấn đề bản chất của cái tốt đẹp mà tôi đã nêu ra ngay từ đầu câu chuyện này, ít nhất tôi có thể trả lời phần nào: cuộc đời của cô gái bỗng đem lòng yêu thương Dionysus Golden một chiều trên hè phố Bowery và là người đứng bên hắn, bao bọc hắn trong một tình yêu không gì lay chuyển được suốt bao biến cố sau đó - đối với tôi, đó là một trong những định nghĩa hay nhất về một đời sống tốt đẹp mà tôi đã tìm ra trong cuộc đời khá ngắn ngủi, khá hạn hẹp của mình. Montherlant* đã nói Le bonheur écrit à Vencre blanche sur des pages blanches, - hạnh phúc được viết bằng mực trắng trên giấy trắng - và điều tốt đẹp, tôi muốn nói thêm, là điều cũng khó xác định bằng ngôn từ như là niềm vui. Thế nhưng tôi phải cố; bởi vì những gì hai người này tìm được, và giữ chặt, chính là những điều đó - hạnh phúc được tạo ra bằng sự tốt đẹp, và cũng được duy trì bằng điều ấy nữa, bất chấp mọi khó khăn. Cho đến khi sự bất hạnh hủy diệt nó đi.

Từ ngày hắn gặp nàng lần đầu - nàng lúc đó mặc sơ-mi trắng và đầm bó màu đen, hút một điếu thuốc lá Pháp không đầu lọc trên vỉa hè trước Museum of Identity, Bảo Tàng Bản Thể - hắn đã hiểu có cố giấu bí mật với nàng cũng vô ích, bởi vì nàng có thể đọc suy nghĩ của hắn rõ mồn một cứ như có một loạt bản tin được chiếu sáng chạy ngang trán.

“Ivy bảo chúng ta nên gặp nhau,” hắn nói. “Tôi đã nghĩ đó là ý kiến ngu ngốc.”

“Nếu vậy sao anh vẫn đến?” Nàng vừa hỏi vừa quay mặt đi, vẻ chán nản.

“Tôi muốn gặp cô xem thử mình có muốn gặp cô không,” hắn bảo nàng. Câu đó khiến nàng chú ý, nhưng chỉ mơ hồ, hình như thế.

“Ivy bảo tôi là gia đình anh phải sống lưu đày kiểu gì đó mà anh không muốn đá động tới,” nàng nói. Mắt nàng mênh mông như biển. “Nhưng giờ anh đang đứng đây thì tôi biết chính anh cũng đang lưu đày khỏi bản thân mình, có thể ngay từ ngày anh sinh ra đời.” Hắn cau mày, rõ ràng là bực. “Thế làm sao cô biết?” Nói hỏi, giọng gắt gỏng. “Cô là quản lý bảo tàng hay là pháp sư?”

“Có một kiểu u buồn đặc biệt,” nàng vừa đáp vừa rít một hơi thuốc Gauloises, trông giống Anna Karina trong phim Pierrot le Jou*, “kiểu đó cho thấy một người chán ghét chính căn tính của mình.”

“Cái kiểu ám ảnh hiện đại về căn tính này làm tôi tởm,” hắn nói, có vẻ nhấn mạnh quá. “Đó là cách thu hẹp chúng ta lại cho tới khi chúng ta như những kẻ xa lạ với nhau. Cô đọc Arthur Schlesinger* chưa? Ông ấy chống lại chuyện liên tục loại trừ kẻ khác ra ngoài lề xã hội qua việc khẳng định sự khác biệt.” Hắn đang mặc cái áo khoác đi mưa và đội mũ phớt cụp vành vì mùa hè đang đến nhưng chưa tới, giống như một người đàn bà vờ vĩnh hứa hẹn tình yêu.

“Nhưng chúng ta là thế đó, những kẻ xa lạ, tất cả chúng ta.” Một cái nhún vai mơ hồ và một cái nhăn mặt thoáng nhanh. “Vấn đề là phải xác định rõ hơn về kiểu người xa lạ mà ta muốn trở thành. À có, tôi có đọc lão già da trắng không đồng tính đã chết nghẻo đó. Anh lẽ ra nên xem qua tác phẩm của Spivak về chiến lược bản chất luận*.”

“Cô có muốn đi đâu đó uống rượu không,” hắn hỏi, giọng vẫn còn bực bội, và nàng tiếp tục xem hắn như một kẻ hơi đần cần trợ giúp trí khôn. Đôi vớ dài của nàng có những đường may màu đen chạy dọc phía sau bắp chân. “Bây giờ thì không,” nàng nói. “Bây giờ anh nên vào trong mà tìm hiểu về thế giới mới mẻ này đi.”

“Rồi sau đó thì sao?”

“Sau đó vẫn không.”

Tối đó hai đứa ở với nhau trong căn hộ của nàng ở đại lộ Second Avenue. Có quá nhiều chuyện để nói tới mức hai đứa không làm tình, điều này được đánh giá cao, hắn nói. Nàng không cãi nhưng thầm ghi nhận. Sáng ra hắn xuống nhà dưới mang cho nàng bánh croissant, cà phê, whisky, thuốc lá, và mấy tờ báo Chủ nhật. Chùm chìa khóa nằm trên chiếc bàn nhỏ gỗ gụ trong phòng ngoài, một kiểu hộp lớn có chân, không phải đồ cổ nhưng là đồ mô phỏng tốt. Hắn mở nắp bàn lên và thấy khẩu súng lục nằm trên một chiếc gối con nhưng đỏ, khẩu Colt báng nạm ngọc, cũng là đồ mô phỏng tốt, chắc thế. Hắn cầm khẩu súng lên, quay tít ổ đạn, dí nòng vào thái dương mình. Sau này hắn nói lúc đó hắn không bóp cò, nhưng nàng vẫn luôn quan sát hắn qua cánh cửa phòng ngủ để mở và có nghe tiếng cạch của kim hỏa đập vào ổ đạn trống không. “Tìm thấy chùm chìa khóa rồi,” hắn nói. “Anh sẽ đi lấy đồ ăn sáng.”

“Đừng làm đổ gì hết nghe,” nàng gọi với theo. “Em không muốn làm bê bết tấm thảm phòng ngoài.”

Riya, đó là tên nàng. Cô gái đáng nể. Lớn hơn hắn chỉ ba hay bốn tuổi nhưng đã giữ địa vị quan trọng ở bảo tàng, lại còn thỉnh thoảng buổi tối hát tình ca trên phố Orchard, tự sáng tạo một dòng sản phẩm thời trang độc lập từ lụa đen và đăng-ten xưa, thường là theo các mô-típ thêu hoa, chủ đề Đông phương, phong cách Hoa và Ân. Nàng là dân Mỹ gốc lai nửa Ân nửa Thuỵ Điển, cái họ Bắc Âu dài dòng của nàng, Zacharịassen, rất khó phát âm đối với những cái miệng Mỹ, cho nên giống như hắn là D Golden, nàng tự xưng là Riya z.

Bảng chữ cái là nơi mọi bí mật của chúng ta bắt đầu.

“Vào trong mà tìm hiểu về thế giới mới mẻ này đi.” Có một bảo tàng về thổ dân bản địa Mỹ châu ở Bowling Green và có bảo tàng về người Mỹ gốc Ý ở đường Mulberry và bảo tàng về người Mỹ gốc Ba Lan ở Port Washington và có hai bảo tàng về người Do Thái, đầu và cuối thành phố, và đó rõ ràng là những bảo tàng bản sắc, nhưng Museum of Identity - viết tắt là Moi, tức là Tôi - có mục tiêu lớn lao hơn, nhà giám tuyển đầy cuốn hút Orlando Wolf của bảo tàng này nhắm tới chính căn tính của bản sắc, một sức mạnh vĩ đại mới của thế giới, quyền lực như mọi hệ tôn giáo hay hệ tư tưởng, mọi bản sắc văn hóa và bản sắc tín ngưỡng và mọi dân tộc và bộ tộc và giáo phái và dòng họ, đó là một lãnh vực đa ngành đang phát triển nhanh chóng, và cốt lõi của Museum of Identíty là vấn đề nhận dạng bản thể, bắt đầu từ bản thể theo sinh học và vượt khỏi giới hạn đó. Bản thể giới tính, chưa bao giờ trong lịch sử loài người khái niệm ấy lại đang phân chia nhiều như thế, đang sản sinh hàng loạt từ vựng hoàn toàn mới để cố thấu hiểu những khả năng đột biến mới.

“Thượng Đế đã chết và lấp đầy khoảng trống là bản thể,” - nàng nói với hắn ở ngưỡng cửa vào khu vực trưng bày giới, ánh mắt ngời ngời nhiệt tâm của một tín đồ đích thực, “nhưng hóa ra ngay từ đầu các thần thánh lại là những kẻ đội lốt khác giới.”

Mái tóc đen của nàng cắt ngắn sát đầu. “Kiểu tóc hay lắm,” hắn nói.

Hai đứa đang đứng giữa mớ bình lọ, ấn triện và tượng đá từ Akkad, Assyria và Babylon. “Mau Thần, theo Plutarch, là một vị thần lưỡng giới… Cả hai giới tính cùng tồn tại, không thể chia cắt.”

Có thể nếu hắn thuê một chiếc xe mui gấp cũ, có cánh đuôi sơn hai màu đỏ trắng, hai đứa có thể đi một chuyến, có thể đi một lèo xuyên Mỹ. “Cô đã nhìn thấy biển Thái Bình Dương chưa?” Hắn hỏi nàng. “Chắc cũng đáng thất vọng như mọi thứ khác thôi.”

Hai đứa cứ đi. Bảo tàng âm u, được đánh dấu bằng những hiện vật chiếu sáng mạnh, như những câu kinh cảm thán trong tu viện. “Các hiện vật Thời Đồ Đá này có thể là các nữ pháp sư chuyển giới,” nàng nói. “Anh phải thật chú ý. Điều này quan trọng đối với cả những người thuận giới, cis, cũng như cộng đồng chuyển giới nữ, MTF.”

Cái từ cis đưa hắn quay về tuổi thơ; đột nhiên hắn thấy mình đang học lại tiếng La-tinh, chuyên tâm mãnh liệt, để phá tan quyền lực mà hai người anh đã dùng để loại trừ hắn - hai anh nói với nhau bằng ngôn ngữ bí mật của thành La Mã. “Những giới từ có danh từ đối cách theo sau,” hắn nói. “Ante, apud, ad, adversus / circum, circa, citra, cis. / Contra, erga, extra, infra. Đừng bận tâm. Cũng như Cisalpine Gaul với Transalpine Gaul, xứ Gaul phía nam Alps và xứ Gaul bên kia Alps đó mà. Tôi hiểu rồi. Dãy Alps bây giờ phân chia các giống.”

“Tôi không thích cái từ đó,” nàng nói.

“Từ nào?”

“Giống.”

Ồ.

“Dù sao thì Thượng Đế cũng chưa chết,” hắn nói. “Chưa chết ở Mỹ, chắc vậy.”

MTF là “male to female,” nam chuyển thành nữ, còn FTM là “female to male,” ngược lại. Bây giờ nàng đang dội từ ngữ lên đầu hắn, gender fluid bất định giới, bigender lưỡng giới, agender phi giới, trans chuyển tính có dấu hoa thị: trans*, sự khác biệt giữa woman phụ nữ và female nữ giới, gender nonconforming nghịch giới, genderqueer dị giới, nonbinary bất phân lưỡng tính, và từ nền văn hóa thổ dân bản địa châu Mỹ có từ two-spirit song linh. Nữ thần Cybele xứ Phrygia có nhiều gia nhân MTF gọi là gallae. Trong phòng châu Phi có trưng bày về người okule MTF và người agule FTM của bộ lạc Lugbara, những nữ tướng Abomey cải giống, Nữ hoàng Hatshepsut mặc trang phục đàn ông và đeo râu giả. Ở phòng châu Á, hắn dừng lại trước tượng đá thần Ardhanarishvara, thần bán nữ. “Từ đảo Elephanta,” hắn nói, rồi đưa tay lên bụm miệng ngay. “Cô không nghe tôi nói điều đó nhé,” hắn nói với nàng bằng giọng hung bạo thật sự.

“Tôi đã định cho anh xem tiếp các bộ trang phục fanchuan của các vở tuồng Trung Hoa mà diễn viên mặc đồ của người khác giới,” nàng nói, “nhưng hôm nay vậy chắc đủ với anh rồi.”

“Tôi phải đi,” hắn nói.

“Bây giờ tôi sẽ nhận lời mời uống rượu,” nàng đáp.

Và lúc điểm tâm sáng hôm sau, ngồi trên ga giường ăn bánh croissant, hút thuốc lá và tay còn lại cầm ly whisky, nàng khẽ thầm thì. “Em biết tên cái nước mà anh không muốn nói ra,” nàng nói,zz và em cũng biết tên cái thành phố mà anh không muốn nhắc tới.” Nàng nói thầm mấy lời vào tai hắn.

“Anh nghĩ là anh yêu em rồi đó,” hắn nói. “Nhưng anh muốn biết tại sao em lại có khẩu súng trong cái bàn nhỏ ở phòng ngoài.”

“Để bắn người nào nghĩ là họ đã yêu em,” nàng đáp. “Và có lẽ bắn luôn chính em nữa, nhưng em chưa quyết định chuyện đó.”

“Đừng nói với cha anh những gì em biết,” hắn nói, “nếu không thì chắc em không cần phải quyết định chuyện đó đâu.”

* * *

Tôi nhắm mắt và chiếu bộ phim ấy trong đầu. Tôi mở mắt ra và ghi lại. Rồi, một lần nữa, tôi nhắm mắt.

9

Đây là Vasilisa, cô gái Nga. Cô đẹp sững sờ. Có thể nói là cô đẹp kinh dị. Mái tóc đen dài, thân thể cũng dài, và hiếm có; cô chạy marathon, là vận động viên giỏi, chuyên về thể dục dụng cụ với dải lụa. Cô bảo hồi nhỏ suýt nữa đã được vào đội tuyển Olympic của Nga. Cô hai mươi tám tuổi. Hồi nhỏ của cô là lúc cô mười lăm tuổi. Vasilisa Arsenyeva là họ tên đầy đủ. Gốc gác của cô ở vùng Siberia và cô tự nhận là thuộc dòng dõi của chính nhà thám hiểm nổi tiếng Vladimir Arsenyev, người đã viết nhiều sách về vùng này, có một cuốn trở thành bộ phim của Kurosawa*, cuốn Dersu Uzala, nhưng dòng dõi hậu duệ này không khẳng định được vì Vasilisa, như ta sẽ thấy, là kẻ nói láo xuất sắc, thượng thừa nghệ thuật dối lừa. Cô ta nói cô được nuôi nấng giữa rừng, rừng taiga bạt ngàn bao phủ phần lớn vùng Siberia, và gia đình cô thuộc bộ tộc Nanai, bộ tộc mà cánh đàn ông chuyên làm nghề săn bắn, đánh bẫy và dẫn đường. Cô ra đời vào năm có Olympic Mùa Hè ở Moscow và thần tượng của cô, khi cô lớn lên, là vận động viên tài năng Nelli Kim, nửa Hàn nửa Tatar. Sáu mươi lăm nước, kể cả Mỹ, đã tẩy chay thế vận hội Moscow nhưng ở sâu trong rừng nên cô không biết gì mấy chuyện chính trị, dù có nghe chuyện sụp đổ Bức Tường Berlin lúc cô lên chín. Cô lúc đó thấy vui vì bắt đầu được xem vài tờ tạp chí và muốn sang Mỹ để được ái mộ và gửi đô-la Mỹ về cho gia đình ở quê hương.

Đó là việc cô ta đã làm được. Cô đã vượt thoát. Giờ đây cô ở Mỹ, ở thành phố New York và thỉnh thoảng cũng ở Florida, và cô được ngưỡng mộ lắm, và kiếm tiền bằng những việc mà người đẹp vẫn làm. Nhiều gã đàn ông mê cô nhưng cô đâu tìm một người đàn ông tầm thường. Cô cần một người bảo bọc. Một Sa hoàng.

Đây là Vasilisa. Cô có một con búp bê thần. Hồi nhỏ, khi một Vasilia thời xưa bị bà mẹ ghẻ ác độc sai tới nhà Baba Yaga, mụ phù thủy ăn thịt trẻ con, sống ở sâu tít ngay giữa lòng rừng già, chính con búp bê thần này đã giúp cô bé trốn thoát được để có thể bắt đầu cuộc tìm kiếm Sa hoàng mơ ước. Chuyện kể vậy đó. Nhưng cũng có người kể khác đi, bảo rằng Baba Yaga thực sự đã ăn thịt Vasilisa, nhai ngấu nghiến cô bé như mụ đã nhai ngấu nghiến mọi người, và khi ăn xong, mụ phù thủy già xấu xí hấp thụ được trọn vẹn nhan sắc của cô bé - cho nên bề ngoài mụ trở nên giống y hệt nàng Vasilisa Xinh Đẹp, mặc dù bên trong mụ vẫn là phù thủy Baba Yaga răng nhọn.

Còn đây là Vasilisa ở Miami. Nàng bây giờ tóc vàng. Nàng sắp được gặp Sa hoàng của mình.

* * *

Mùa đông năm 2010, mấy ngày trước Giáng sinh, bốn cha con nhà Golden, cảnh giác trước những dự báo thời tiết đầy đe dọa và được tháp tùng bởi bà Lăng Xăng với bà Lải Nhải, hai phụ tá tin cẩn của Nero, và tôi, từ Phi trường Teterboro bay về phía nam trên một chiếc máy bay tôi không biết loại gì cho đến khi Apu cho hay đó là loại mà những người sử dụng thường xuyên gọi là P.J., và thế là chúng tôi thoát khỏi trận bão tuyết dữ dội đó. Ở thành phố chúng tôi bỏ lại sau lưng, mọi người sau đó liền ta thán về chuyện xe xúc tuyết chậm trễ và sẽ có người tuyên bố sự chậm trễ cố tình này là để phản đối các khoản cắt giảm ngân sách của Thị trưởng Bloomberg. Tuyết rơi dày nửa thước ở công viên Central Park, gần một thước ở nhiều khu vực của New Jersey, và ngay cả ở Miami đó là tháng Mười hai lạnh nhất từng được ghi nhận, nhưng điều đó chỉ có nghĩa là 61 độ F, nhiệt độ trung bình, thực sự đâu có lạnh gì. Lão già đã thuê một cụm căn hộ trong một khu biệt thự rộng lớn trên một hòn đảo tư nhân ngoài khơi chóp mũi Miami Beach, và chúng tôi hầu như lúc nào cũng ấm áp. Petya thích hòn đảo này; điểm duy nhất có liên hệ với đất liền là một bến phà nhỏ và không người ngoài nào được phép đặt chân lên vùng đất quyến rũ này nếu không được người ở trên đảo giới thiệu. Những con công, cả chim lẫn người, khệnh khạng khoe mẽ ở đây không sợ bị những con mắt thiếu đứng đắn rình mò. Những kẻ giàu có phơi đùi và phơi những bí mật mà không sợ ai kể lại. Cho nên Petya có thể tự thuyết phục bản thân rằng hòn đảo này là một không gian khép kín và nỗi sợ ra ngoài trời của gã đã gầm gừ rút lui vào những xó tối.

- Ồ, mày cũng không biết PJ. là gì à? Là Private Jet, máy bay riêng đó, nhóc. Khỏi cần cảm ơn.

Apu - Apu bặt thiệp, chứ không phải thằng D u ám đồng lứa với tôi - đã mời tôi đi cùng, và mẹ tôi bảo “Đi đi,” mặc dù đằng nào tôi cũng sẽ vắng nhà vào kỳ nghỉ, “tận hưởng chuyến này đi, sao lại không?” Lúc ấy tôi còn không biết rằng mình sẽ mãi mãi không còn được đón Chúa Jesus hài đồng tưởng tượng hay năm mới có thực cùng bố mẹ nữa. Làm sao tôi đoán biết được chuyện gì sẽ xảy ra, nhưng giờ tôi thấy hối tiếc cay đắng.

Apu như cá gặp nước, cứ đấu láo với đám tỷ phú thập cẩm người Nga trên đảo và dụ mấy bà vợ của đám này để gã vẽ chân dung, càng thiếu vải càng hay. Tôi lội bộ theo Apu như con chó trung thành. Vợ mấy tên tỷ phú đâu có để ý tới tôi. Vậy cũng tốt; tôi đã quen với tình trạng vô hình của mình, và hầu như mọi lúc, tôi lại thích thế hơn.

Còn thằng D Golden: hắn đưa Riya theo cùng và hai đứa cứ quấn lấy nhau và nói chung là chẳng biết gì đến ai khác. Còn mấy người hầu theo hầu - đám tùy tùng tháp tùng - bà Lăng Xăng cứ lăng xăng và cộng sự nhỏ tuổi hơn của mụ là bà Lải Nhải cứ lải nhải - và kỳ nghỉ nhà Golden trôi qua khá êm thắm. Tôi, chàng Tintìn nhu mì của họ, cũng khá vui thú. Và vào đêm Giao Thừa, đảo này tổ chức một dạ tiệc bộn tiền cho những khách trú ngụ bộn tiền, có bắn pháo hoa đắt đỏ như thường lệ, có tôm hùm hạng nhất và vũ hội cực kỳ đầu tư, và Nero Golden tuyên bố ý định lão sẽ độc chiếm sàn nhảy.

Lão già này có tài khiêu vũ thật đáng nể, lúc đó tôi mới biết. Apu bảo tôi: “Mày mà thấy ông già hồi mấy năm trước lúc sinh nhật bảy mươi. Tất cả đám gái đẹp đều xếp hàng chờ tới phiên nhảy với ông già, và ông già nhảy valse, tango, polka, jive, cứ cho bọn gái hết ngả người lại quay tít không sót em nào. Khiêu vũ đôi nghe, chứ không phải thứ disco giơ tay, nhảy chồm chồm, cà giựt như cái thời mạt hạng của chúng ta đâu.” Giờ đã biết những bí mật của gia đình này, tôi có thể mường tượng ra cảnh lão ở ngôi nhà quê hương trong khu Walkeshwar, đứng trên hàng hiên mênh mông nhìn xuống bờ biển, và hình dung ra cảnh những người đẹp ưu tú của giới thượng lưu Bombay vui sướng trong vòng tay lão. Trong lúc đó, đứng ngoài nhìn chê trách nhưng câm lặng là bà vợ bị ngược đãi không ai mời khiêu vũ - “Poppaea Sabĩna,” tôi sẽ tiếp tục gọi bà ta bằng cái tên đó, cho giống với sở thích đặt tên theo triều đại Julio-Claudia của cha con nhà này Giờ lão đã già hơn, quá bảy mươi bốn rồi, nhưng vẫn chưa mất thăng bằng lẫn tài nghệ. Một lần nữa lại có đám gái trẻ chờ được lão cho quay tít và đỡ ngả người. Trong số đó có Vasilisa Arsenyeva, người mà châm ngôn sống của cô ta là lời của đấng Jesus, theo phúc âm của Thánh Matthew, chương bốn, câu mười chín. “Các ngươi hãy theo ta, ta sẽ cho các ngươi nên tay đánh lưới người.” Cô có khả năng chọn thời điểm xuất sắc. Và đúng 0 giờ của năm mới, ngay nửa đêm hay giờ của yêu ma, cô quăng lưỡi câu định mệnh. Và một khi cô bắt đầu khiêu vũ với lão rồi thì không ai khác có thể thế chỗ. Cô là người xếp hàng cuối cùng.

Đây là Vasilisa. Cô đang khiêu vũ với Sa hoàng của mình. Cô quàng một tay ôm lưng lão và gương mặt lồ lộ một lời: Tôi sẽ không bao giờ buông. Cao hơn lão, cô hơi cúi xuống để miệng mình gần kề tai lão. Tai lão nghiêng về phía cái miệng ấy, để hiểu rõ nó đang nói gì. Đây là Vasilisa. Cô thè lưỡi liếm tai lão. Điều đó nói một ngôn ngữ không lời mà mọi đàn ông đều hiểu.

Biệt thự Vanderbilt nằm ngay giữa đảo. Tua phim lại: đây là William Kissam Vanderbilt II trên chiếc du thuyền dài tám chục mét, đang đổi chác với nhà thầu địa ốc Carl Fisher. Đổi du thuyền lấy hòn đảo. Bắt tay đồng ý. Đây là Bebe Rebozo, vào thời xảy ra vụ Watergate bị buộc tội là “người chào hàng của Nixon,” tham gia một nhóm mua lại hòn đảo này từ kẻ đã mua hòn đảo từ kẻ đã mua hòn đảo từ Vanderbilt. Đảo này có lịch sử. Nó có một đài quan sát. Nó có những con công, như đã nói ở trên. Nó có sự kín đáo. Nó có sân golf. Nó có đẳng cấp.

Và vào mùa nghỉ lạnh lẽo này ở Biệt thự Vanderbilt House, sau vũ hội Giao Thừa trên sàn nhảy ngoài trời lát gỗ tốt nằm giữa những thân cây giăng mắc những chuỗi đèn trang trí, và những lò than cháy hừng, và nhạc sống, và những người đàn bà đeo ngọc ngà và đám nhân viên bảo vệ canh giữ ngọc ngà và những gã đàn ông đã mua các thứ ngọc ngà này đang chiêm ngưỡng tài sản của mình, đảo này có một giao kèo tình ái được-bàn-tán-suốt-mùa-đông-và-mùa-xuân, từ-tháng-Mười-một-đến-tháng-Tư. Tiền của tôi đổi nhan sắc của cô. Bắt tay đồng ý.

* * *

Giao Thừa là để khiêu vũ và khi nhạc ngừng cô ra lệnh cho Nero, về nhà ngủ đi, em muốn anh dưỡng sức cho em khi chúng mình thật sự khởi đầu. Và lão ngoan ngoãn đi về giường như thằng bé ngoan, trong lúc ba thằng con đứng nhìn sửng sốt. Làm sao có chuyện này được, vẻ mặt họ đã bộc lộ. Lão đâu có thực sự phải lòng con nhỏ này. Nhưng uy quyền của lão ghê gớm quá nên đâu có đứa nào dám nói. Đêm hôm sau lão dọn sạch căn hộ đã thuê cho mình và hai phụ tá, tống khứ hết nhân viên và gia đình sang ba chỗ ở khác, nơi vẫn còn nhiều phòng trống. Lão một mình trên tầng bảy đứng nhìn xuống những ngọn dừa, nhìn bãi biển nhỏ hình bán nguyệt, và vùng nước sáng rực đằng xa. Bữa tối - món cocktail tôm, thịt nguội, món xà-lách trộn trái bơ và cải xoăn, một rổ trái cây, tráng miệng bằng bánh tiramisu - được mang tới bằng ca-nô từ một nhà hàng danh tiếng ở phía nam sông Miami và đã được bày biện trên bàn ăn. Có kem và trứng cá caviar và vodka và rượu vang. Đúng giờ đã hẹn, không sớm không muộn một phút, cô ta xuất hiện trước cửa, như một gói quà quấn dải vải ánh kim, với cái nơ cột sau lưng để lão dễ dàng lột cô ra.

Họ đồng ý với nhau là không cần ăn.

Đây là nàng Vasilisa Xinh Đẹp hiến thân cho Sa hoàng của mình.

Đêm đầu tiên và đêm thứ hai, hai đêm đầu năm mới, cô khoe hàng, cho lão thấy chất lượng của những thứ đang chào mời, không chỉ về thân thể mà còn cảm xúc nữa. Cô ta… tới đây thì tôi nổi uất lên và dừng viết, xấu hổ, giống gã Prufrock* trong thơ đột nhiên pudeur*, bởi, nói cho cùng, sao tôi có thể nói liều như vậy? Lẽ nào tôi được quyền nói, tôi đã biết rõ họ hết, tôi thấy cô như màn sương mù vàng vọt cạ lưng, cọ mũi, được quyền nói, thè lưỡi liếm vào những ngóc ngách buổi chiều của lão*? Tôi dám không, và tôi dám không? Và nói cho cùng, tôi là ai? Tôi nào phải hoàng tử. Một gã quan phục dịch, cung kính, mừng vui vì mình có ích. Có lúc chẳng khác thằng hề… Nhưng dẹp thơ ca qua một bên, tôi đã lún quá sâu nên bây giờ không dừng được nữa. Tôi lại đang tưởng tượng về cô ta. Có lẽ đang quỳ gối bên cạnh lão ta ở trên giường. Đúng, quỳ gối, tôi nghĩ. Cầu xin. Có phải ý cô là vậy không? Hay thế này? Hay đây mới thật là ý cô muốn?

The yellowfog that rubs its back upon the window-panes,

The yellow smoke that rubs its muzzle on the window-panes,

Licked its tongue into the corners of the evening,

Lão là Vua. Lão biết lão muốn gì. Và: mọi thứ anh muốn, cô nói, khi anh muốn có cái gì thì nó thuộc về anh. Và tới đêm thứ ba thì cô ta ra giá. Điều này không làm cho lão bất ngờ. Thế lại càng khiến mọi sự dễ dàng hơn. Ra giá là nghề của lão. Cô chìa một tấm thiếp in sẵn, bằng cỡ tấm bưu thiếp, có những ô vuông đầu mục đê đánh dấu chọn. Chúng mình hãy xem qua chi tiết, cô nói.

Rõ ràng là em không nên ở trong ngôi nhà ở đường Macdougal. Đó là nhà của gia đình anh, dành cho anh và các con anh. Còn em không phải vợ anh, cho nên em không thuộc gia đình anh. Như vậy anh có thể chọn (a) một căn nhà ở West Village, cho thuận tiện, dễ lui tới, hay (b) ở Upper East Side, hơi xa một chút, kín đáo hơn một chút. Rất hay, (b), em cũng thích căn này. Đấy, bằng cỡ một căn hộ, tối thiểu hai phòng ngủ, không à?, và có thể thêm một phòng nữa làm chỗ sáng tạo nghệ thuật?, tốt! Vậy em sẽ làm chủ luôn hay là nhà thuê, và nếu thuê thì bao nhiêu năm? OK, để nghĩ xem. Giờ mình bàn tới chuyện xe cộ, chuyện này em để anh toàn quyền, (a) Mercedes mui gấp, (b) BMW 6 series, (c) Lexus suv Ô, (a), dễ thương quá, em yêu anh. Vấn đề nảy sinh về nơi em sẽ mở tài khoản, (a) Bergdorí, (b) Barneys, (c) cả hai nơi trên. Thời trang Fendi, Gucci, Prada, đương nhiên rồi. Nhà hàng, gym, spa Equinox, Soho House Every House, anh xem danh mục. Vấn đề tiền xài hàng tháng. Em phải đối xử với bản thân em sao cho xứng với anh chứ. Anh thấy các mục là mười, mười lăm, hai mươi. Em đề nghị hào phóng. Đúng rồi, đơn vị là ngàn đô-la, anh yêu. Hoàn hảo. Anh sẽ không hối tiếc. Em sẽ hoàn hảo cho anh. Em nói được tiếng Anh, Pháp, Đức, Ý, Nhật, Quảng Đông và Nga. Em biết trượt tuyết, trượt nước, lướt ván, chạy và bơi. Sự dẻo dai thời trẻ tập luyện thể thao của em, cái này em vẫn giữ. Trong những ngày sắp tới em sẽ biết cách làm anh thỏa mãn còn nhiều hơn cả anh tự biết và nếu cần có phương tiện hỗ trợ việc này, nếu phải xây một căn phòng, phòng cho hai chúng mình, ta hãy gọi đó là phòng chơi, em sẽ bảo đảm phòng sẽ được làm hoàn hảo và cực kỳ chăm chút. Em sẽ không bao giờ nhìn ngó người đàn ông nào khác. Không người đàn ông nào khác sẽ động chạm vào em mà em cũng sẽ không chấp nhận bất kỳ sự đeo đuổi hay lời ngỏ ý nào không thích hợp. Anh xứng đáng và phải được độc quyền em và em là của anh, em xin thề với anh đó. Bây giờ chỉ có bấy nhiêu đó thôi, nhưng còn một chuyện nữa để tính sau.

Đó là chuyện hôn nhân, cô ta nói, hạ giọng xuống tới mức thều thào và cám dỗ nhất. Làm vợ anh em sẽ có danh giá và vị thế. Chỉ là vợ anh em mới hoàn toàn và đích thực có điều đó. Từ giờ tới đó, vâng, em hạnh phúc, em là loại phụ nữ trung thành nhất, nhưng danh giá là điều quan trọng đối với em. Anh hiểu mà. Tất nhiên rồi. Anh là người đàn ông hiểu biết nhất mà em từng gặp.

10

Tôi nhắc lại: đã lún quá sâu nên bây giờ không dừng được nữa. Tôi phải tiếp tục tưởng tượng, phải tiếp tục xem phim qua hộp máy chiếu bỏ tiền xu, bỏ thêm đồng năm xu nữa / vào máy chiếu tự động*. Vâng: trong trí tưởng tượng của tôi chuyện đó bây giờ là một bộ phim. Màn ảnh rộng, đen trắng.

Ba người con của lão Nero Golden, PETYA, APU, và D, hai anh đầu còn lớn tuổi hơn người tình mới của cha chúng còn cậu út chỉ nhỏ hơn bốn tuổi, cả bọn đều hoang mang. Bất kể sự khác biệt của họ, đây là chuyện hệ trọng của gia đình, và họ hợp lại bàn bạc, nhưng không dễ đưa ra được chiến lược. Họ gặp nhau ở chỗ cách xa mấy căn hộ đã thuê, đứng tụm thành một nhóm ngoài bãi biển nhỏ của hòn đảo, bãi này vắng vẻ vì trời lạnh trái mùa, nhiệt độ thấp, gió lớn, mây kéo tới ùn ùn, và nguy cơ mưa tuôn buốt giá - điều nhanh chóng thành hiện thực. Họ đội mũ, khoác áo, quàng khăn và trông giống một nhóm âm mưu của dân trí thức Tiệp đứng trên bờ biển Bohemia, bị giám sát chặt, như đoàn tàu trong phim*. Bất kể sự khó chịu của hai người anh, RIYA Z có mặt cùng với D, bám cứng lấy hắn cứ như cô ấy sợ bị thổi bay. RIYA bằng tuổi Vasilisa. D đã biết điều này nhưng không nói ra.

Máy quay theo dõi họ qua những góc đặc tả cực cận cho tới khi họ nói, nhưng khi chúng ta nghe tiếng họ thì máy cắt cảnh sang các góc rộng.

PETYA

(gã bày tỏ lo ngại một cách lý thuyết, như cách vụng về bất biến của gã)

Điểm mấu chốt trong cuộc đời của một người vĩ đại là sự lựa chọn giữa làm điều đúng và điều mình muốn làm. Abraham Lincoln, người từng là một đô vật lành nghề và thích một trận đấu ra trò, có lẽ sẽ thích dành thời gian trên võ đài hơn là phát động một cuộc chiến mà trong đó ước chừng hai phần trăm dân số đã chết, khoảng sáu trăm hai mươi ngàn người, nhưng đó là điều đúng phải làm. Rõ ràng Marie Curỉe hẳn phải thích dành thời gian với con gái bà ta hơn là chết vì tia X bức xạ, nhưng nghĩ xem bà ta lựa chọn điều gì. Hay với trường hợp Mahatma Gandhi, người thời trẻ đã chứng tỏ mình là tay ăn diện bảnh bao trong bộ vest may đo ở Anh, thứ tất nhiên là đẹp đẽ hơn mấy cái khố nhiều. Tuy nhiên, cái khố đó, về mặt chính trị mà nói…

APU

(ngắt ngang câu nói có thể biến thành một danh mục liệt kê lê thê)

Cho nên rõ ràng là ông già lẽ ra phải biết là đừng có chạy theo một con…, tôi tránh nói cái từ đó ra, một con vận động viên Nga.

Máy quay xoay vòng, khuôn hình cận cảnh, xoay tròn chung quanh họ trên cảnh cát bay tung, góc máy hơi cao hơn đầu họ, từ trên cao hướng xuống như một máy bay do thám điều khiển từ xa.

D

Ông sẽ cưới cô ta. Đó là âm mưu của cô ta. Ả sẽ không buông và ổng không cưỡng lại được.

PETYA

Trong trường hợp hôn nhân thì sẽ nảy sinh nhiều vấn đề pháp lý. Quan hệ với người máu mủ sẽ trở thành nghiêm trọng, lại còn quyền thi hành di chúc của người đang còn sống, và vấn đề thừa kế rộng hơn nữa. Ngoài ra còn chưa rõ về việc họ tính làm lễ cưới ở đâu để ta bàn luận, có nhiều khác biệt giữa luật Florida và luật tiểu bang New York.

APU

Ông già đâu phải đồ ngu. Có thể, ngay lúc này, ổng ngu vì con nhỏ đó, nhưng về bản chất ổng đâu có ngu. Cả đời ổng là dân rành nghề mặc cả mà. ổng sẽ thấy được sự hợp lý của những thỏa thuận cam kết trước khi cưới.

PETYA

(nói cao giọng than van, bắt chước tiếng gió hú đang lớn dần) Vậy ai sẽ nói với ổng về chuyện này?

(ngập ngừng)

Tao không thể nói.

(ngập ngừng)

Ổng sẽ không thích.

APU

Tất cả chúng ta nên cùng nhau nói.

D

(nhún vai, sẵn sàng bỏ đi)

Em cóc quan tâm chuyện tiền bạc. Cứ để ông già muốn làm gì thì làm.

Hắn và RIYA quay lưng ra đi.

RIYA

(đặc tả cực cận, nói với APU và PETYA)

Hai anh có nghĩ là cô ta có thể làm cho ông ấy hạnh phúc, và cô ta thực lòng yêu ông ấy không? Nhưng cứ cho cô ta giả vờ đi nữa thì chuyện này có thể cũng tốt. Chuyện gì làm vơi bớt được bao điều khổ sở chung, hay bớt được bao điều bất công, hay cả hai, đều tốt mà. Cho nên nếu cô ta làm vơi bớt được sự bất hạnh của ông ấy dù chỉ một lúc ngắn ngủi, dù là gian trá, thì cũng coi là điều tốt.

Em đã thấy cuộc sống ông ấy tạo dựng cho tất cả các anh. ông ấy như một mái nhà lớn và các anh trú ẩn bên dưới. Tránh xa ông ấy ra là các anh sa vào giông bão, tất cả các anh, nhưng ngay lúc này thì có ông ấy đó. ông ấy sẽ còn đó cho tới khi không còn nữa. Nhưng ông ấy đâu chỉ là ngôi nhà để các anh sổng. Ông ấy cũng là một con người và có những nhu cầu của con người, có ham muốn và được ham muốn. Sao các anh lại không chấp nhận ông ấy chứ? Các anh cho rằng chỉ vì tuổi tác mà điều đó chấm dứt à? Em xin nói thẳng. Bất kể các anh lớn tuổi chừng nào. Nó không bao giờ dứt.

PETYA

(lặp lại, xấu hổ, buồn bã nhảy lò cò khi mưa rơi như trút)

Không bao giờ dứt, không bao giờ dứt, không bao giờ dứt,

không bao giờ dứt, không bao giờ dứt, không bao giờ dứt,

không bao giờ dứt, không bao giờ dứt, không bao giờ dứt,

không bao giờ dứt, không bao giờ dứt, không bao giờ dứt,

không bao giờ dứt, không bao giờ dứt, không bao giờ dứt,

không bao giờ dứt,….

Mưa bắt đầu tầm tã. Nước trên ống kính máy quay. Mờ dần sang trắng.

11

Đây là bạn thân của Vasilisa, kiêm huấn luyện viên thể dục riêng của cô ta, và tên của người này là, hãy tạm gọi, Masha. Masha nhỏ nhắn, nhỏ con hơn Vasilisa, nhưng rất khoẻ, lesbian, và không tránh khỏi, cũng tóc vàng. Masha muốn thành diễn viên điện ảnh. Khi Nero Golden nghe thế, lão nói: “Này cưng, với tham vọng đó, cô em cũng hợp đó, nhưng cô em lên lầm bờ* rồi.”

Lão già kéo dài kỳ nghỉ trên đảo và gia đình cùng tùy tùng cũng ở lại theo nhưng phải sắp xếp lại chỗ trọ. Vasilisa sẽ chuyển vào căn hộ của Nero cùng với cô bạn kiêm huấn luyện viên thể dục riêng và mọi người khác đều phải thay đổi chỗ ở hết. Chẳng ai hài lòng ngoại trừ Nero, Vasilisa và Masha. Vào buổi tối hai cô nàng kia dọn tới, Nero đưa họ ra ngoài đi ăn. Có nhiều hàng ăn ngon trên đảo này nhưng Nero muốn hạng nhất, và muốn hạng nhất thì phải lên chiếc xe thể thao Bentley của lão với Vasilisa bên cạnh, Masha nằm khoanh ở băng sau và qua phà lái tới nhà hàng Ý danh tiếng mà lão đã đặt bữa ăn không đụng tới trong đêm hẹn hò đầu tiên. Ở nhà hàng Ý danh tiếng đó, hai cô nàng hứng chí uống quá nhiều vodka; Nero giữ nhiệm vụ lái xe nên tự kiềm chế. Tới lúc ba người quay về đảo thì hai cô nàng đã nói cười ầm ĩ và ngả ngớn lả lơi, điều đó cũng OK với lão Nero thôi, về tới căn hộ, lão mới uống hai ly vodka nhỏ. Nhưng lúc đó mới có chuyện bất ngờ. Cô huấn luyện viên thể dục chồm tới nàng Vasilisa Xinh Đẹp và hôn môi nàng. Và Vasilisa đáp lại. Và rồi căn phòng khách im ắng trong khi hai cô nàng quấn ghì nhau và Nero ngồi trong ghế bành, nhìn, chẳng thấy kích thích, sửng sốt, thấy mình như thằng ngu, thậm chí còn ngu hơn khi hai cô nàng đứng dậy không đếm xỉa gì tới lão, tắt đèn phòng khách làm như không có lão ở đó, rồi đi vào phòng ngủ của lão - phòng của lão! - rồi đóng cửa.

Khi hai ả khuất bóng, chính cái việc tắt đèn bất kể tới ai là chuyện khiến lão nổi điên đầu tiên. Trong nhà lão! Đang lúc lão ngồi đây! Làm như lão chẳng là cái thá gì cả! Cơn giận ngùn ngụt cho lão thấy sai lầm chết người của mình. Lão thấy lão như một thằng già bị lừa dối và bây giờ lòng kiêu hãnh của lão vùng dậy đời lão phải trở về với con người đích thực, con người quyền lực, đại tài phiệt, một thời trùm tư bản ngành xây dựng và sắt thép, người đứng đầu gia đình, người khổng lồ sừng sững giữa sân triều mênh mông của cung điện vàng, đã và vẫn sẽ là vua. Lão đứng lên bỏ mặc hai ả đàn bà trong phòng ngủ muốn làm gì thì làm và bình tĩnh bước thẳng ra cửa chính căn hộ đó.

Có một buồng cạnh cửa chính trong đó, trên cái kệ bên trên chỗ mắc áo khoác, là một va-li da nhỏ. Lão già xưa giờ vẫn tin là mọi chuyện luôn biến đổi khôn lường; đã biết rõ bất kể mặt đất dưới chân có vẻ rắn chắc đến đâu đi nữa thì, bất cứ lúc nào, nó cũng có thể biến thành cát lầy nuốt chửng mình. Luôn sẵn sàng. Lão đã sẵn sàng cho cú đại dịch chuyển từ Bombay tới New York, và lão đã sẵn sàng cho cuộc ra đi nhỏ nhặt bây giờ. Lão lấy chiếc va-li đó xuống, bảo đảm là chìa khóa các căn hộ khác đã nằm trong túi quần đúng nơi đúng chỗ, rồi lặng lẽ rời nhà. Lão không đóng sầm cửa. Lão biết là trong căn hộ kế cận, chỗ Petya ngủ cùng với mấy phụ tá, có một phòng nhỏ cho người hầu còn trống. Ngay lúc này lão Nero không cần xa hoa. Lão cần một cánh cửa để đóng lại và sau cửa có một cái giường là đủ. Sáng ra lão sẽ xử trí những gì phải xử trí và lúc đó lão sẽ dùng tới tất cả sức mạnh. Cái đầu lão sẽ một lần nữa lại điều khiển trái tim. Lão đi vào căn phòng dành cho người hầu, cởi áo vest, cà-vạt và giày ra, mặc kệ những thứ khác còn trên người và ngủ liền.

* * *

Lão đã đánh giá thấp con nhỏ này. Lão đã ước lượng sai cả tính dễ tổn thương của mình lẫn quyết tâm của cô ả. Bên dưới bao sức mạnh của lão là sự cô đơn và cô ả đã đánh hơi được như chó săn ngửi thấy con mồi rướm máu. Cô đơn là yếu đuối, và đây là mụ phù thủy Baba Yaga trong lốt nàng Vasilisa Xinh Đẹp. Nếu ả muốn, ả có thể ăn thịt lão. Á đang ăn thịt lão ngay lúc này.

Anh còn thức không? Ôi anh yêu em thật có lỗi. Em thấy xấu hổ quá sức. Em đã say, em xin lỗi. Rượu vào em không biết suy nghĩ gì nữa. Em xin lỗi. Em luôn biết là nó thích em nhưng em không ngờ. Em đã đuổi nó đi rồi, chúng mình sẽ không bao giờ thấy mặt nó nữa đâu, em thề với anh, nó biến khỏi đời em, nó không tồn tại nữa. Xin tha thứ cho em. Em yêu anh, xin tha cho em lần này và anh sẽ không bao giờ phải tha thứ em nữa. Em sẽ đền bù cho anh bằng cả trăm cách, rồi anh xem, công việc hàng ngày của em sẽ là làm cho anh quên và bỏ qua chuyện này Em đã say nên em đâm ra hơi tò mò, thậm chí em đâu có thích đàn bà, em đâu phải loại đó, em còn không thích việc đó nữa kìa, thực tế em chỉ mê đi rồi ngủ luôn và lúc tỉnh giấc thì tất nhiên là em sợ chết khiếp, Chúa ơi, con đã làm gì, người đàn ông đó đã quá tốt với con mà, em thiết tha xin lỗi anh, em hôn chân anh, em lấy nước mắt em rửa chân anh và lấy tóc em lau khô chân anh, thậm chí em có nghĩ trong năm giây là làm vậy biết đâu anh sẽ hứng lên, đúng là ngu ngốc, ngu vì rượu, em thật có lỗi, khi say em có thể đâm ra hơi bê bối, hơi ngông cuồng, chính vì thế em sẽ không bao giờ say nữa trừ khi chính anh muốn thế, chỉ khi nào anh muốn em hơi ngông cuồng, bê bối trong vòng tay anh, nếu vậy thì em hoàn toàn sung sướng chiều ý anh, tha cho em đi, xin hãy hiểu cho sự hổ thẹn của em và lời xin lỗi ê chề này, anh ở đâu, để em tới tìm anh. Hãy cho em tới một chốc lát thôi và xin lỗi trước mặt anh, rồi sau đó anh có đuổi thì em đi, em đáng bị đuổi đi lắm, em biết điều đó, nhưng đừng đuổi em mà không cho em một cơ hội nói trước mặt anh là em xin lỗi, em đã làm điều sai trái, rất sai trái, nhưng lúc đó em say, và xin anh hãy nhìn em đang đứng xấu hổ trước mặt anh đây, và có thể anh sẽ thấy lòng anh muốn tha thứ, sẽ thấy ở em tất cả yêu thương tất cả lòng biết ơn tất cả trìu mến đang đứng trước mặt anh đây và xin anh hãy vì điều đó mà cho em vào trong, biết đâu anh sẽ không đóng sập cửa ngay mặt em, biết đâu anh sẽ nhìn thấy sự thật trong mắt em và tha cho em, và lúc đó mà anh vẫn không tha thứ thì em không có quyền gì đòi hỏi, em sẽ cúi đầu ra đi và anh sẽ không bao giờ gặp em nữa, sẽ không bao giờ thấy nỗi nhục trần trụi của em nữa, không bao giờ thấy người em run rẩy nức nở trước mặt anh vì nỗi xấu hổ này nữa, anh sẽ không bao giờ thấy em nữa, em sẽ không bao giờ dám tiếp xúc với anh nữa, biết bao nhiêu chuyện, sẽ không bao giờ nữa, bao nhiêu chuyện sẽ không bao giờ xảy ra nữa, nếu anh đuổi em đi, em sẽ đi, nhưng có lẽ, vì anh là người cao cả, anh sẽ cho em ở lại, phải là người cao cả mới biết tha thứ, mà chuyện này có gì đâu chứ, một lỗi lầm nhỏ, một sự ngu ngốc, và anh có thể thấy điều đó và cho em ở lại, nhưng hãy để em đến gặp anh, em sẽ đến bên anh ngay, em sẽ luôn luôn tìm đến anh dù anh ở đâu, nếu anh muốn em trần truồng quỳ trước cửa em cũng làm, em làm hết, bất cứ điều gì, chỉ cần cho em đến, anh ở đâu, chỉ cần cho em đến.

Vậy thì đúng lúc này rồi. Lão có thể gác máy không nghe ả nói, bỏ quách cho rảnh nợ, tự do. Lão đã thấy cô ả là ai, chiếc mặt nạ đã rơi và ả đã hiện nguyên hình, và ả có nói gì thì cũng không thể khiến lão không thấy những gì đã thấy hay không cảm nhận những gì đã cảm nhận khi hai đứa nó tắt đèn và đi vào phòng ngủ của lão - phòng của lão! - rồi đóng cửa. Lão có quyền bỏ luôn.

Cô ta đã đánh cược mọi thứ vào cơ hội duy nhất có được: rằng tự lão sẽ không nhìn thấy cảnh tượng đó, không cảm nhận cảm xúc đó. Rằng lão sẽ muốn bật đèn lên, mở cửa phòng lão ra, và thấy cô ta ở đó, một mình, và đang chờ đợi. Rằng tự lão sẽ kể ra câu chuyện đó, câu chuyện của tình yêu đích thực, và bước chân vào thế giới hư cấu ấy.

Lão không gác máy, mà vẫn nghe. Lão quay lại căn hộ chỗ cô ta đang chờ. Và tất nhiên cô ta bày tỏ sự hối lỗi bằng nhiều cách, và nhiều cách trong số đó khiến lão hài lòng, nhưng đó chỉ là bề ngoài. Dưới lớp vỏ đó là sự thật, chính là cô ta giờ đã biết uy lực của mình, đã biết rằng trong mối quan hệ này cô ta đang và sẽ luôn là kẻ mạnh hơn, và biết lão chẳng thể làm được gì hơn trong chuyện này.

Mỹ Nương Tàn Bạo đã buộc ngươi phải phục tùng*.

ĐỘC THOẠI CỦA V. ARSENYEVA

VỀ TÌNH YÊU VÀ NHU CẦU

Làm ơn. Tôi chẳng đòi hỏi ai thông cảm cái xuất thân nghèo khổ của tôi. Chỉ người nào chưa bao giờ nghèo mới nghĩ là cái nghèo có gì đó đáng thông cảm, và với quan niệm này thì phản ứng thích đáng duy nhất là sự khinh bỉ. Tôi chỉ nói vắn tắt thôi về những khổ sở của gia đình tôi mặc dù khổ đủ thứ. Thiếu ăn, thiếu mặc, thiếu phương tiện sưởi ấm, nhưng chẳng hiểu sao không bao giờ thiếu rượu cho cha tôi, tôi có thể nói là rượu dư dả. Hồi tôi còn nhỏ nhà chúng tôi dọn tới thành phố Norilsk gần chỗ ngày xưa là trại tù chính trị Norillag tất nhiên trại này đã bị dẹp bỏ sáu mươi năm trước rồi và bỏ hoang phía sau thành phố, mà thành phố này nguyên thủy cũng là do tù nhân xây nên. Ở tuổi mười hai tôi đã biết thành phố này cấm cửa bất kỳ ai không phải dân Nga và cũng không phải là chỗ dễ bỏ đi. Cho nên tôi hiểu được sự áp bức cả trước lẫn sau thời cộng sản nhưng tôi không thích nói tới chuyện này. Cũng không muốn nói tới thói nghiện rượu của cha tôi. Cái nghèo là một thứ đáng ghê tởm và không thoát khỏi cái nghèo thì cũng đáng ghê tởm như vậy. May sao tôi vượt trội về mọi mặt cả thể chất lẫn tinh thần và vì thế tôi đã đến được nước Mỹ và tôi mang ơn điều đó nhưng tôi cũng biết tôi có mặt ở đây là kết quả công sức của tôi nên thực tế chẳng cần phải cám ơn ai. Tôi bỏ lại quá khứ sau lưng và bây giờ, ở chốn này, mặc áo quần này, tôi là tôi. Quá khứ là cái va-li giấy bồi tả tơi chứa toàn những bức ảnh chụp các thứ tôi không còn muốn ngó tới nữa. Chuyện lạm dụng tình dục tôi không muốn nói dù cũng có xảy ra. Có một ông chú và sau khi cha mẹ ly dị thì có gã nhân tình của mẹ tôi. Tôi đóng cái va-li này lại. Nếu tôi gửi tiền về cho mẹ tôi thì có nghĩa là, làm ơn, đóng chặt luôn cái va-li đó đi. Còn với cha tôi bây giờ là tiền cúng cho bệnh viện ung thư. Tôi gửi tiền nhưng tôi không còn quan hệ gì. Xong chuyện. May là Chúa cho tôi nhan sắc và nhan sắc cho phép tôi vứt bỏ những gì xấu xí ra khỏi đời mình. Tôi chỉ tập trung nhìn phía trước thôi, trăm phần trăm. Tôi tập trung vào tình yêu.

Cái người ta gọi là tình yêu thì những kẻ cay độc nói đó thực ra là nhu cầu. Cái người ta gọi là mãi mãi, theo những kẻ cay độc không tình yêu, thực ra chỉ là vay mượn tạm thời. Tôi đã vượt lên những suy nghĩ đó, nghĩ như vậy là thấp kém. Tôi tin vào trái tim tốt đẹp của tôi và khả năng yêu thương lớn lao của nó. Nhu cầu là có thật, rõ rồi, nhưng phải được thỏa mãn, đó là điều kiện tiên quyết không có nó thì không thể nảy nở tình yêu. Ta phải tưới nước cho đất thì cây mới mọc được. Với một người quyền thế thì ta phải làm sao cho xứng quyền thế của ông ta thì sẽ tới lượt ông ta chứng tỏ quyền thế bằng lòng tốt của mình và đi tới thỏa thuận, và chuyện này là bình thường, ta có thể nói vậy, giống như tưới nước cho đất. Tôi là người thực tế, cho nên tôi biết phải xây nhà trước rồi mới vào đó ở được.

Trước tiên phải xây nhà vững chắc, rồi mới sống một cuộc sống hạnh phúc trong đó, mãi mãi. Đó là kiểu của tôi. Tôi biết mấy người con của ông ta sợ tôi. Có thể sợ cho cha họ, có thể sợ cho chính họ, nhưng họ chỉ nghĩ đến ngôi nhà chứ không nghĩ đến cuộc sống trong đó. Họ không nghĩ về tình yêu. Ngôi nhà tôi đang xây là ngôi nhà của tình yêu. Họ nên hiểu điều này nhưng nếu họ không hiểu thì tôi vẫn cứ xây như thường. Vâng, họ gọi đó là cung điện vàng, nhưng nó là cái gì nếu không có tình yêu trong mọi căn phòng, mọi ngóc ngách trong từng phòng chứ? Chính tình yêu mới là vàng, chứ không phải tiền. Họ chưa bao giờ thiếu thốn, mấy người con ấy, họ có thấy thiếu thốn cái gì đâu? Họ sống trong bùa mê. Họ tự dối mình kinh khủng. Họ nói họ thương người cha nhưng họ đang lẫn lộn nhu cầu với tình yêu. Họ cần ông ấy. Họ có yêu thương ông ấy không? Tôi phải biết nhiều chứng cớ hơn thì mới trả lời được. Ông ấy phải có tình yêu cho cuộc đời ông khi còn có thể.

Người con có bạn là bà phù thủy đó, anh ta phải hiểu: chính người cha mới là pháp sư của cuộc đời anh ta. Người con có cô bồ kỳ lạ đó, anh ta phải hiểu: chính người cha mới là bản thể của anh ta. Người con có đầu óc bất thường đó, anh ta phải hiểu: chính người cha mới là thiên thần của anh ta.

Họ chỉ lo lắng về gia tài thôi. Họ phải hiểu ba điều. Thứ nhất, sau khi tôi đã cho ông ấy tình yêu thương của tôi mà lại tống tôi ra đường thì có đúng không? Tất nhiên là không, vì vậy phải có khoản dành cho tôi chứ, đó là thực tế. Thứ hai, tôi đã ký thỏa thuận về quan hệ hai bên mà ông ấy đã đưa tôi ký rồi, đúng như ý ông ấy muốn, không hề tranh cãi, đây là sự tín nhiệm của tôi, đây là sự tin cậy yêu thương của tôi. Cho nên cả ba người con đều đã được bảo vệ quyền lợi và không cần phải e sợ tôi. Thứ ba, điều họ sợ nhất là lời ra một đứa em trai hay em gái nữa. Họ sợ cái bụng tôi. Họ sợ cái bụng tôi muốn mang bầu. Thậm chí họ còn không biết cha họ có còn khả năng tạo con nữa không mà vẫn họ cứ sợ. Chuyện này thì tôi coi khinh. Họ phải hiểu rằng tôi là một người cực kỳ biết kỷ luật tự giác. Tôi là tướng chỉ huy của chính mình và thân xác tôi là tên lính bộ binh tuân theo mọi mệnh lệnh của ông tướng đó. Trong trường hợp này thì tôi hiểu rõ lời ông ấy, người đàn ông tôi yêu. Ông ấy đã nói rõ. Ở tuổi này ông ấy không sẵn sàng quay lại cái thời bắt đầu làm cha, có con mọn, khóc la, ỉa đái, có một đứa con mà ông ấy không thể nhìn thấy nó trưởng thành. Ông ấy đã nói thế đó. Điều khoản này có trong thỏa thuận tôi đã ký. Tôi đã ký loại trừ chuyện đẻ con rồi. Tôi đã ra lệnh cho thân xác tôi, cho cái bụng tôi. Sẽ không có đứa con nào với người đàn ông tôi yêu. Tình yêu của chúng tôi chính là đứa con và đứa con ấy đã ra đời và chúng tôi đang nuôi dưỡng. Đấy, ông ấy muốn thế, và tôi cũng thế, ý muốn của ông ấy cũng là của tôi. Đó là tình yêu. Đó là cách tình yêu chiến thắng nhu cầu. Còn những người con đó với mọi nhu cầu của họ, cứ để cho họ biết thế nào là tình yêu, học từ cha họ, và từ tôi.

ĐỘC THOẠI CỦA PHÙ THỦY BABA YAGA

ĐỘI LỐT ARSENYEVA

Tao chờ thời cơ. Tao ngồi đợi, tao nấu ăn, tao giăng tơ, mắt cúi xuống tao im lặng cứ để lão nói. Không sao cả. Tao chờ thời cơ.

Mọi thứ đều là chiến thuật. Đây là sự khôn ngoan của con nhện. Im lặng, im lặng giăng tơ. Cứ để con ruồi vo ve. Trước khi tao ăn thịt con nhỏ đó và đội lốt nó tao nằm vắt ngang bếp lò trong túp lều của tao, túp lều dựng trên một cái chân gà, và tao chờ, và chúng nó tới tìm tao, và trở thành món ăn của tao, rồi cuối cùng con nhỏ cũng tới, đứa mà tao muốn, thay vì nuốt chửng nó tao chui sâu vào trong và để cho con nhỏ nuốt tao. Trong hay ngoài cũng chẳng quan trọng! Tao đã ăn thịt nó đúng lúc tao để cho nó ăn tao. Đó là một phép thuật tiêu hóa đặc biệt: kẻ bị ăn lại chiếm hữu ngược lại kẻ ăn nó. Và thế là từ biệt túp lều chân gà trong rừng! Từ biệt mãi mãi mùi thịt Nga hôi hám! Giờ tao thơm tho trong lốt nhan sắc mỹ miều, mắt tao nằm sau mắt con nhỏ đó, hàm răng tao nằm sau hàm răng con nhỏ đó.

Mọi chuyện nó làm đều giả tạo, mọi lời đều dối trá, vì tao đây ở bên trong nó, giật dây điều khiển, quẳng tấm màng nhện ngôn từ và hành động của nó quanh con ruồi nhỏ là thằng già ngu đó. Lão tin là con nhỏ thương lão! Ha ha ha ha ha! Khặc khặc khặc! Đúng là mồi ngon, ngon thật.

Giờ xem tao sẽ sống ra sao! Xe hơi, cao lương mỹ vị, áo lông thú. Không đi máy bay thương mại nữa! Tao ghét đi máy bay thương mại cũng chẳng kém gì ghét bay trên mấy cái chân gà hay trên chổi phù thủy. Tao phỉ nhổ những chuyến bay thương mại. Hãy xem tao bay qua Tổng cục Hàng không như một bà hoàng! Tao bước vào máy bay riêng và mọi kẻ chung quanh tao đều khom lưng mong tao chấp thuận, hầu hạ cho tao mọi tiện nghi, sung sướng, thoải mái. Hãy sờ xem cái giường của tao êm như thế nào và dụng cụ thể dục của tao tốt như thế nào. Tao đã có huấn luyện viên riêng mới. Không ngủ với tên này! Phải cẩn thận! Suýt nữa là rồi.

Trong thế giới bình thường, ai cũng biết đối với con cái của giống người thì chuyện biến hình, đổi lốt dễ hơn là con đực. Con đàn bà rời khỏi nhà cha nó là vứt bỏ họ cha như lột lớp da cũ và mang họ chồng giống khoác cái áo cưới. Thân xác nó biến đổi và rồi có khả năng chứa đựng và tống ra nhiều thân xác khác. Ta đã quen có những con người trong lòng mình, định đoạt tương lai của ta. Có lẽ đời con đàn bà có ý nghĩa là nhờ những biến hình như thế, những lần nuốt vào và tống ra, nhưng với thằng đàn ông thì ngược lại. Sự từ bỏ quá khứ khiến thằng đàn ông thành ra vô nghĩa. Những chuyện cha con nhà Golden đang làm đó, là chạy trốn vào sự vô nghĩa, vào sự phi lý chứ còn gì? Thế lực nào mà mạnh tới mức tống được những người này ra khỏi ý nghĩa của cuộc đời chúng? Bây giờ chúng nó thật buồn cười. Một kẻ vong thân là một thằng người rỗng đang cố lấp đầy nhân cách một lần nữa, một bóng ma kiếm tìm thịt xương đã mất, một con tàu kiếm tìm bến đậu. Những kẻ như thế đều là con mồi dễ xơi.

— Cái gì? Thằng ngu đó đã nói gì? Thằng con út? “Đây là thời của nhiều thứ biến hình, nhiều thứ giống, và thế giới này phức tạp hơn ngươi tưởng nhiều, Con Nhện Cái Phù Thủy kia!” Có phải thằng đó định nói như thế với tao, trừng mắt tức giận với tao, khi nó bám cứng cánh tay con người yêu Nouvelle Vague* của nó? Để rồi xem, cưng à. Để xem mọi chuyện ra sao và ai sẽ là người đứng cười vào phút chót, hút thuốc lá vào phút tận thế. Mày là Dionysus, và, nói thật, hơi quái dị đó, nhưng tao là Baba Yaga, bà chị quái dị nhất trong ba chị em. Tao là Phù Thủy Baba Yaga. —

Tao che giấu tiếng nói này sâu trong lòng, sâu tới mức con nhỏ này, xác thân tao, tự nó cũng phải tin là không hề nghe thấy, rằng đó không phải là tiếng nói đích thực nhất của nó. Và bên ngoài cái lốt này, cái lưỡi này, một tiếng nói khác thốt ra, và con nhỏ đó tự kể một câu chuyện khác, trong câu chuyện đó nó là kẻ có đạo đức và những việc nó làm là chính đáng, vừa hoàn toàn đúng theo các chuẩn mực đạo đức vừa đúng theo kinh nghiệm từng trải trong đời nó. Và đúng theo ông ta, lão già đó, vị vua trong Kim Cung đó, theo con người lão, theo cách lão đối đãi với nó, theo những sai lầm của lão. Nhưng đây này, cái giọng trầm đang nói đây, đang chỉ huy con nhỏ từ cấp độ sâu thẳm nhất, cấp độ của những phân tử điều khiển, kết thành những chuỗi xoắn hữu cơ là sự sống của nó, và cũng là sự sống của tao. Đó mới thực là tao. Đó mới thực là nó.

12

Quả là khó khăn để cậu út nhà Golden từ bỏ thói quen cô độc. Hắn đã cảm thấy cô độc từ thời nhỏ xíu khi là đứa con rơi rớt từ một quan hệ bất chính, nửa được chấp nhận nửa bị oán hận trong những dinh cơ nguy nga mà hắn buộc phải gọi là nhà mình, lúc đầu ở Bombay, rồi tới New York. Ngay cả trong đám đông chen chúc, hắn cũng thấy cô độc, thế mà bây giờ, chỉ có mỗi Riya bầu bạn, hắn lại gặp phải những cảm giác mà ngay từ đầu hắn đã thấy khó xác định. Rốt cuộc D cũng tìm ra từ để gọi. Cảm giác luyến ái, cảm giác thân thiết gắn bó. Hắn đang trở thành một nửa của một thực thể hợp nhất. Từ yêu nghe xa lạ trên môi trên lưỡi hắn, cứ như một khách lạ từ hành tinh khác tới sống bám, nhưng dù sinh vật đó có chiếm ngụ Hỏa Tinh hay không thì cái từ đó chắc chắn đã gieo vào miệng hắn, và bám rễ. Mĩnh đang yêu, hắn tự nói trước tấm gương phòng tắm. Hắn tưởng chừng gương mặt đang nhép môi đồng bộ với chính hắn ở trong gương lại thuộc về kẻ khác, người không quen biết. Hắn đang trở thành kẻ đó, D nghĩ, một bản thể xa lạ với chính mình. Tình yêu đã bắt đầu xáo trộn trong lòng D nhiều động lực mà chẳng bao lâu sau chúng sẽ biến đổi hắn hoàn toàn và không thể đảo ngược. Nhận thức này đã nằm trong suy nghĩ của hắn lâu nay và cái ý nghĩ biến đổi sắp xảy ra đã bắt đầu thay đổi nhiều thứ trong não trạng, giống như cái từ yêu đã bắt đầu tác động đến ngôn từ. Nhưng đó là một điều nhận biết mà suốt một thời gian hắn đã cố đè nén.

D là người đầu tiên dọn đi khỏi ngôi nhà ở đường Macdougal. “Cứ để ông già muốn làm gì thì làm,” hắn đã nói với hai anh ở Florida, nhưng điều đó không có nghĩa là hắn phải nấn ná lại để nhìn ngó. Một ngày kia Vasilisa Arsenyeva tới nhà, theo sau là vô số hành lý đắt tiền cho thấy Nero Golden có thể không phải là ân nhân đầu tiên của cô ta. Rõ ràng cô ta đã vượt khỏi thỏa thuận ban đầu, tức là không chung sống như vợ chồng. Liền ngay sau đó cậu út của Nero cũng xếp hành lý dọn tới khu phố Tàu, chỗ đó Riya đã tìm cho hai đứa một căn nhỏ trên tầng hai không có thang máy trong ngôi nhà màu hồng cá hồi có những khung cửa sổ nổi bật sơn màu vàng sáng. Bên dưới ở tầng một là chỗ của Madame George Thầy Bói Bài Tarot Đoán cầu Thủy Tinh Xem Tử Vi Tương Lai Vận Mệnh, và ở tầng trệt là tiệm Run Run Trading Inc. bán vịt quay treo lủng lẳng, có những chiếc dù sọc xanh sọc hồng che cho những khay hàng và cho bà chủ hung hăng, bà Run, người cũng là chủ ngôi nhà này và là người bác bỏ mọi yêu cầu thay bóng đèn hành lang hay bật hệ thống sưởi khi trời lạnh. Riya lập tức đụng độ với bà Run nhưng nàng không muốn bỏ chỗ này vì bên ngoài cửa sổ phòng khách là mái bằng của ngôi nhà bên cạnh và vào những ngày nắng hai đứa có thể mở cánh cửa trượt của cửa sổ, chui qua đó và thế là chẳng khác gì có một khoảng sân sau lộ thiên.

Hai đứa bắt đầu ăn mặc giống nhau, vào mùa đông thì áo da mô-tô, kính râm phi công và mũ két Brando, và có khi đằng sau kính râm D đánh mắt khói cho giống nàng, cho nên nhiều người tưởng hai đứa sinh đôi, cả hai đều nhợt nhạt, cả hai thân hình đều ốm yếu, cả hai đều giống như mới trốn ra từ cùng một bộ phim nghệ thuật. Và vào mùa xuân nàng, và hắn cũng thế, làm quả đầu tóc đen tua tủa và trông nàng như một Moreau phiên bản Gothic ngồi trên mái nhà đó với cây guitar thùng cỡ lớn và hát bài ca hai đứa thích, Elle avait des yeux, des yeux d’opale / qui me jascinaient, qui me jascinaient,* với điếu thuốc ngậm trễ bên mép.

“Chacun pour soi est reparti

Dans le tourbillon de la vie…*”

Vì quan hệ của hai đứa đã tiến triển vậy đấy: thành cái gì đó hình như là tình yêu, phải, nhưng cũng trúc trắc, hục hặc, và đó là lỗi của hắn, nàng nói, vì nàng đã hết lòng, ngay từ đầu, nàng là người tất-cả-hoặc-không-gì-cả, nhưng hắn thì cứ lưng chừng ở giữa.

“Đúng, em yêu anh, đó là lý do tụi mình sống chung với nhau, nhưng anh không có sở hữu em, nhà anh quá quen chuyện sở hữu các thứ, nhưng em không phải là tài sản, và anh cần phải hiểu sự tự do của em. Và ngoài ra, còn nhiều điều quan trọng về bản thân anh mà anh không kể em nghe, mà em cần biết những điều đó.”

Nghe nàng nói thế D thấy choáng váng, cứ như cả thế giới này đang bay tan tác thành muôn mảnh, và hắn rất sợ cái thế giới vỡ vụn đó và những gì thế giới đó dành cho mình, bài hát nói đúng, đời là cơn lốc xoáy, un tourbillon. Nhưng hắn đã kể hết mọi chuyện với nàng rồi, D cãi, hắn đã phun hết bí mật gia đình cho nàng biết như một đứa bé xưng tội lần đầu. “Anh thậm chí còn không biết tại sao anh lại làm theo những gì ông già muốn nữa,” hắn nói. “Bỏ chỗ đó, đến chỗ này, thay đổi nhân thân, tất cả mọi thứ. Đâu phải mẹ anh chết ở cái khách sạn đó. Thậm chí không phải là bất kỳ ai anh yêu mến chết ở đó. Thậm chí anh còn không biết mẹ mình là ai, bà biến mất, cứ như ông ấy đã giết chết bà từ lâu rồi. Hay giống như một ông trùm Z-Company đã cho người giết mẹ anh.”

“Đó là cái gì, Z-Company ấy?”

“Đó là matìa,” hắn nói. “Z là tên tắt của bố già, Zamzama Alankar. Không phải tên thật của lão ta.”

Nàng nhún vai. “Anh muốn biết tại sao em có khẩu súng trong ngăn bàn không? Em sẽ nói anh nghe. Giống như một phim TV hạng bét. Bố em, Zachariassen, say rượu và giết mẹ em khi em về nhà nghỉ lễ Tạ ơn và em đã chạy ra đường la hét cầu cứu cảnh sát và ông ta đã bắn em trong lúc em bỏ chạy và ông ta gào lên tao sẽ tìm ra mày, tao sẽ săn lùng mày. Nhưng lúc đó thì ông ta đã là kẻ điên loạn thật sự rồi. Bố em từng là một phi công cho hãng hàng không Northwest nhưng sau vụ sáp nhập vào hãng Delta thì hãng này lo thu hẹp quy mô và tính khí thất thường của bố em đã khiến ông ta bị sa thải và sau đó ông ta bắt đầu uống rượu, tính khí ngày càng tồi tệ hơn và bố em trở thành người đáng sợ. Lúc đó ông ta đang sống với mẹ em ở Mendota Heights, Minnesota, chỗ đó là vùng khá sung túc nằm sát nội thành khu vực Twin Cities, giá cả cao hơn mức lương của bố em. Mẹ em mồ côi, ông bà ngoại đã chết để lại tiền cho bà nên mẹ em đã mua căn nhà đó với chiếc xe và em đã lớn lên ở đó, học trường tốt, nhưng sau khi bố em mất việc thì họ xung khắc. Tới lúc đó thì em đã xong đại học, em tự lo việc học ở Đại học Tuíts nhờ có học bổng và nhiều việc làm khác nhau, và đang làm việc ở ngay thành phố, rồi sau vụ bắn giết đó em bỏ ngay Mendota Heights ra đi và vĩnh viễn khép lại quá khứ. Chỉ trừ chuyện em giữ khẩu súng. Ông ta đã vào tù lâu lắc cứ như cả triệu năm rồi mà không hề có khả năng giảm án hay tha bổng đâu, nhưng em vẫn cứ giữ khẩu súng.”

Nàng chơi lại bài nhạc trên guitar thêm chút nữa, nhưng không hát.

“Vậy là chuyện buồn của em còn đỡ hơn của anh,” cuối cùng nàng nói. “Và em sẽ cho anh biết tại sao anh đồng ý với kế hoạch điên rồ của cha anh. Anh đồng ý vì ở đó, nơi gốc gác của anh, anh không được tự do làm con người anh muốn, trở thành con người anh phải trở thành.”

“Vậy thành cái gì chứ?”

“Đó là điều em chờ anh nói em nghe.”

* * *

Đó là đề tài nàng cứ quay lại mãi kể từ khi hắn cho nàng biết, chuyện hắn gây ra cho bà mẹ ghẻ, sự nhục nhã của bà ta, màn tự tử hụt của bà ta. Anh là người dễ thương, em thấy điều đó, nàng nói, nhưng chuyện này em không hiểu, làm sao anh lại có thể làm điều quá hèn như vậy.

Anh nghĩ là, D nói, thù hận cũng là một thứ quan hệ gia đình mạnh mẽ như huyết thống, hay tình yêu thương. Hồi còn nhỏ hơn, anh đã đầy căm hận trong lòng và đó là thứ ràng buộc anh với gia đình đó cho nên anh mới làm thế.

Chưa đủ lý do, nàng nói. Phải còn gì nữa.

Chiếc limousine chạy tới nhà kho ở Bushwick nơi nàng cần kiểm tra một số hiện vật Nam Á đang chào bán cho Bảo Tàng Bản Thể. Đi đi, nàng thúc giục hắn, ít nhất có hai món liên quan đến cuộc ngao du của thần Dionysus tới xứ Ân, cho nên anh sẽ quan tâm. Nàng không tin tưởng người môi giới này. Nàng đã được gửi cho các giấy tờ chứng nhận là các món này được xuất khẩu hợp pháp từ Ấn Độ nhưng thứ chứng nhận đó cũng có thể là giấy tờ phi pháp. Vào thời trước khi Ấn Độ có Đạo Luật Bảo Vật Mỹ Thuật và cổ Vật, nàng nói, lại khó buôn lậu các thứ này hơn vì người ta không biết phải hối lộ ai. Nhưng từ năm 1976 những người xuất khẩu hàng đã biết cần phải móc ngoặc với các viên thanh tra nào, cho nên chuyện này lại đơn giản hơn nhiều. Nhưng chính vấn đề xác minh nguồn gốc lại khiến việc thu thập cho bảo tàng thêm phức tạp. Dù vậy cũng đáng xem qua.

Có một bức tranh vẽ thần Dionysus đứng giữa bầy cọp beo và nàng chẳng hề quan tâm tới. Món kia là một chén cẩm thạch chung quanh khắc hình một đám rước khải hoàn hết sức tinh tế, một bầy náo loạn những dương thần, thủy thần, thú vật và ngay chính giữa là vị thần ấy. Hãy xem thần này yểu điệu chưa kìa, nàng nói. Thần này ở ngay trên ranh giới của giới tính, ta hầu như không biết phải gọi đây là nữ thần hay nam thần nữa. Nàng vừa nói vừa nhìn D như xuyên thấu tâm can, trong ánh mắt là một câu hỏi không thốt thành lời, và hắn tránh né.

Gì, hắn nói. Gì đây. Em muốn gì đây.

Món này gần như chắc chắn là hàng xuất khẩu trái phép, nàng nói với người môi giới, trả lại cái chén. Giấy tờ không đủ sức thuyết phục. Chúng tôi không thể thu vào.

Hai đứa ngồi trong xe trên đường về. Công trình xây dựng trên đường vào cầu Manhattan khiến xe cộ chậm lại nhích từng chút. Thôi nào, nàng nói, đâu phải ngẫu nhiên mà anh đến tìm em, đâu phải anh mò tới Bảo tàng Moi mà chẳng hề quan tâm đến những gì bọn em nghiên cứu ở đó. Còn bà mẹ ghẻ của anh nữa, có thể ở trong anh có cái gì đó muốn chết, một phần trong con người anh không muốn hoạt động nữa, và đó là lý do anh muốn ép bà ta tới mức suýt chết. Đây là điều anh cần phải nói em biết. Tại sao anh lại muốn thay thế cương vị của bà ta? Phần nào trong con người anh muốn trở thành bà ta, thành bà mẹ, thành bà nội trợ, với chùm chìa khóa gia đình, đảm đương mọi bổn phận trong nhà? Tại sao cái nhu cầu đó thúc bách tới mức anh phải làm một việc cùng cực như thế? Đúng, em phải biết hết những điều đó. Nhưng trước khi em biết, chính anh cũng phải tự biết rõ.

Cho tôi xuống xe, hắn nói. Ngừng cái xe khốn kiếp này lại đi. Thật sao, nàng đáp mà không cao giọng. Anh sẽ xuống xe. Đ.m. ngừng cái xe khốn kiếp này lại.

* * *

Về sau hắn không sao nhớ rõ được chuyện cãi nhau đó, hắn chỉ nhớ những cảm giác mà lời nàng đã khiêu khích, đầu óc bùng nổ, ánh mắt mờ tối, tim đập dồn dập, người run bần bật vì những buộc tội rõ ràng là phi lý của nàng, những lời đả kích của nàng sai trái tới mức nhục mạ hắn. Hắn muốn kêu gọi một đấng phán xét toàn năng hãy tuyên bố là nàng có tội, nhưng không có con mắt tối cao nào theo dõi hai đứa, không có thiên thần thư lại nào để triệu hồi tới. Hắn muốn nàng xin lỗi. Mẹ kiếp. Nàng phải xin lỗi. Không tiếc lời.

Hắn tức điên quay về ngôi nhà ở đường Macdougal, không nói gì với ai, đắm chìm trong một cơn giông bão cảnh báo mọi người đừng đụng tới hắn. Riya và hắn không nói chuyện với nhau suốt bốn ngày. Tới ngày thứ năm thì nàng gọi điện, giọng điềm tĩnh của một người trưởng thành như thường lệ. Về lại đi. Em không muốn ngủ một mình. Em muốn ngủ với… mafia.

Hắn bật cười, không ngăn được, và sau đó thì dễ dàng nói xin lỗi, xin lỗi, xin lỗi.

Chuyện đó ta sẽ bàn sau, nàng nói.

* * *

Nàng đang ngồi trên sàn đọc sách. Trên kệ sách nhỏ ở căn hộ phố Tàu nàng để bảy cuốn sách, vài cuốn nổi tiếng - của Juan Rulío, Elsa Morante, và Anna Akhmatova - mấy cuốn kia ít cao siêu hơn, Green Eggs and Ham, Twilight, The Silence of the Lambs, và The Huntfor Red October*. Chính tập thơ Akhmatova nàng chọn đọc.

Anh sẽ nghe sấm rền và nhớ tới em,

Và nghĩ: nàng càn giông tố. Rực đỏ

Viền trời sẽ nhuốm tươi màu máu,

Và trái tim anh, khi ấy, cũng lửa thiêu.

“Khi em đọc xong một cuốn sách,” nàng nói, “thì nó cũng xong với em và đi luôn. Em để lại cuốn sách trong công viên Columbus. Chắc mấy người Hoa đang chơi bài hay chơi cờ vây sẽ không cần tới cuốn sách của em, cả mấy người Hoa nhớ quê hương đang cúi đầu buồn bã trước tượng Tôn Dật Tiên, nhưng có mấy cặp từ Tòa Thị Chính đi ra với giấy hôn thú mới cấp và mắt sáng như sao, lang thang một chút giữa những người đi xe đạp và lũ trẻ, cười vui với cảm nhận là tình yêu của họ vừa được chứng thực, và em tưởng tượng là những người đó có thể thích tìm thấy cuốn sách, như một món quà của thành phố này đánh dấu ngày đặc biệt của họ, hay cuốn sách có thể thích tìm thấy họ. Ban đầu em chỉ cho sách đi thôi. Em có cuốn mới thì em cho cuốn cũ. Em chỉ luôn giữ bảy cuốn. Nhưng rồi em bắt đầu thấy nhiều người khác cũng đang để sách lại ở chỗ em bỏ sách của mình và em nghĩ, những cuốn này là dành cho mình. Thế là bây giờ em bổ sung cho tủ sách của em bằng những món quà ngẫu nhiên của những người xa lạ và em không bao giờ biết mình sẽ đọc gì kế tiếp, em chờ đợi những cuốn sách vô gia cư kêu gọi: mi, độc giả kia, mi là dành cho ta. Em không còn lựa chọn đọc gì nữa. Em đang lang thang qua những câu chuyện bị vứt bỏ của thành phố này.”

Hắn đứng ở ngưỡng cửa, hối lỗi, lúng túng. Nàng nói mà mắt vẫn trên trang sách không ngước lên. Hắn ngồi xuống cạnh nàng, lưng tựa vào tường. Nàng nghiêng về phía hắn, chỉ một chút thôi, để vai hai đứa chạm nhau. Hai cánh tay nàng bắt tréo, hai bàn tay ôm lấy bờ vai. Nàng chìa ra một ngón tay chạm vào cánh tay hắn.

“Nếu anh thích hút thuốc,” nàng nói, “thì tụi mình sẽ có cái gì đó giống nhau.”

Cắt.

* * *

“Ngày tiếp theo,” hắn nói. Đó là ngày tiếp theo, một ngày trong thì hiện tại. “Tụi mình lúc này đây đang ở trong ngày tiếp theo,” hắn nói. “Là ngày mai, một trong hai cái ngày không thể nào có thực. Tụi mình đang ở đây và giờ là ngày mai.”

“Em là tinh thần tự do,” nàng vừa nói vừa méo miệng bất kể, chẳng có gì đặc biệt, cái miệng nàng ngụ ý thế. “Nhưng anh ở đâu cũng bị ràng buộc. Anh có những tiếng nói bên trong mà anh không lắng nghe, cảm xúc sôi sục mà anh cứ đè nén, và những giấc mơ quấy nhiễu mà anh cứ phớt lờ.”

“Anh chẳng hề mơ,” hắn nói, “trừ khi thỉnh thoảng mơ bằng ngôn ngữ khác, những giấc mơ đủ màu rực rỡ, nhưng luôn là bình yên. Biển gợn sóng, dãy Himalaya hùng vĩ, mẹ anh trên cao mỉm cười nhìn xuống, và những con cọp mắt xanh lá cây.”

“Em có nghe anh ngủ mớ,” nàng nói. “Khi anh không ngáy, thường là anh rú lên, nhưng nghe như tiếng cú rúc hơn là tiếng sói tru. Who… who… who… anh cứ ú ớ vậy đó. Nghe như đang hỏi Ai… ai… ai… mà anh không trả lời được.”

Hai đứa đang dạo trên đường Bowery và vỉa hè, lề đường quanh họ bị băm nát vì công trình xây dựng. Một cái búa máy bắt đầu nện và không ai có thể nghe ai nói gì. Hắn quay sang nàng và miệng mấp máy không thành tiếng, thực sự không hề nói gì, chỉ đóng mở gương mặt hắn. Búa máy ngừng nện một phút.

“Đó là câu trả lời của anh,” - hắn nói.

Cắt.

* * *

Hai đứa làm tình, vẫn đang là ngày mai, vẫn là buổi trưa, nhưng cả hai đều hứng và thấy chẳng có lý do gì để chờ đến tối. Dù vậy, cả hai đều nhắm mắt. Chuyện ái ân có nhiều phương diện cô đơn ngay cả khi có mặt người khác, người mình yêu thương và muốn chiều chuộng. Và cũng không cần nhìn thấy nhau nữa một khi hai tình nhân đã thuần thục những cách yêu ưa thích. Thân xác hai đứa tới lúc này đã dạy dỗ lẫn nhau, người này đã biết cách chuyển dịch để thích ứng theo chuyển động tự nhiên của người kia. Miệng biết đường tìm nhau. Bàn tay thạo việc phải làm. Không hề có gì gập ghềnh góc cạnh; cách yêu đương hai đứa đã mượt mà.

Thường vẫn thế, luôn có trở ngại tự nảy sinh. Hắn khó cương và giữ cứng lâu. Hắn thấy nàng quyến rũ biết bao, mỗi lần thất bại, mỗi lần mềm đi là mỗi lần hắn vẫn quả quyết như thế, và nàng chấp nhận và ôm ghì hắn. Có lúc hắn thành công được một chút và định vào sâu thì đúng ngay lúc thâm nhập hắn lại hết cương và bộ phận mềm oặt của hắn bị ép chặt vào nàng. Cũng không sao, vì hai đứa đã tìm ra nhiều cách để tới đích. Hắn hấp dẫn nàng mạnh quá nên chỉ ngay cái vuốt ve đầu tiên của hắn là nàng đã gần tới tột cùng rồi, cho nên chỉ cần âu yếm hôn hít, chỉ cần dùng các cơ quan thứ yếu (tay, môi, lưỡi), là đủ để hắn đưa nàng lên tuyệt đỉnh cho đến khi nàng cười vang, mệt lả vì sung sướng. Khoái lạc của nàng trở thành của hắn và thường thì hắn thậm chí cũng chẳng cần xuất tinh. Hắn được thỏa mãn bằng cách thỏa mãn nàng. Hai đứa đâm ra bạo dạn hơn với nhau khi mọi chuyện tiến triển, một chút thô bạo hơn, và điều này cũng rất cảm khoái cho cả hai. Nàng nghĩ, nhưng không nói ra, khó khăn thường gặp của trai trẻ là họ cương ngay lập tức và nhiều lần nhưng thiếu nhẫn nại, tự chủ, hay lịch sự nên chỉ sau hai phút là xong. Những cuộc ái ân kéo dài nhiều giờ mới đúng là hoan lạc tuyệt diệu. Lời nàng nói ra, và đã nghĩ rất lâu trước khi nói: Cứ như tụi mình là hai người đàn bà. Cảm giác thật an toàn, thật buông thả, cả hai. Được điều thứ hai là vì có điều thứ nhất.

Đó. Nàng đã nói ra. Nói thẳng không úp mở. Hắn nằm ngửa đăm đăm nhìn trần nhà. Suốt một hồi lâu hắn không đáp. Rồi:

Đúng, hắn nói.

Một lúc im lặng kéo dài nữa.

Đúng cái gì, nàng hỏi khẽ, bàn tay đặt trên ngực hắn, những ngón tay nàng vuốt ve hắn.

Đúng, hắn nói. Anh đã nghĩ tới điều đó. Anh đã suy nghĩ nhiều lắm.

Hồi tưởng. Chuyển cảnh nhòe tròn.

Đó là năm Michael Jackson diễn ở Bombay. Mumbai. Bombay. Trên thời sự TV nhiều đàn ông mặc áo hồng và quấn khăn xếp vàng nghệ ở phi trường, nhảy nhót loạn xạ theo nhạc điệu những chiếc trống dhol. Dòng chữ trên băng vải lớn giăng ở cổng ga đến như gào lên cục QUẢN LÝ PHI TRƯỜNG ẤN ĐỘ NAMASTE MICHAEL NAMASTE*. Và MJ mũ đen vest đỏ đính khuy vàng vỗ tay tán thưởng những người nhảy múa. Các bạn là tình yêu đặc biệt của tôi, Ấn Độ, anh ta nói. Cầu Thượng Đế luôn ban phước lành cho cấc bạn. Thằng D mười hai tuổi ở trong phòng riêng, xem tin tức, tự học kiểu nhảy moonwalk, mấp máy lời những bài hát nổi tiếng, nó thuộc lòng mọi lời nhạc, trăm phần trăm. Ngày tuyệt vời! Và rồi sáng hôm sau ngồi trong xe có tài xế đưa đến trường. Xe xuống đồi trên đường Marine Drive và gặp kẹt xe ở đoạn Chowpatty Beach. Và thình lình anh ta kìa, chính MJ, đang bước đi giữa những hàng xe bất động! Ôitrời ôitrời ôitrời ôitrời ôitrời. Nhưng không, tất nhiên đó không phải Michael Jackson. Đó là một tên hijra*. Tên hijra giống một Michael khổng lồ với mũ đen vest đỏ đính khuy vàng của Michael. Đồ nhái rẻ tiền. Sao mi dám làm thế. Lột bỏ hết đi. Những cái đó không thuộc về mi. Tên hijra đưa bàn tay phải lên chạm vành mũ quay mấy vòng không nhấc chân giữa đám kẹt xe, hai tay túm lấy háng của hắn/ả/nó. Tên hijra có chiếc máy hát xách tay cũ mèm đang phát bài “Bad,” tay hijra mặt bôi trắng môi son đỏ mồm nhóp nhép theo. Thật tởm lợm. Thật khó cưỡng. Thật hãi hùng. Sao lại được phép làm thế. Tên hijra giờ tới tựa ngay vào cửa sổ xe hơi của nó, cậu nhỏ quý tộc trên đường tới Cathedral School, nhảy với tôi, cậu chủ, nhảy với tôi. La hét vào cánh cửa xe đóng kín, tì đôi môi đỏ vào lớp kính. Hato, hato, tài xế quát lên, vẫy cánh tay, cúi đi, và tên hijra cười ầm, tiếng cười the thé đầy khinh miệt, và bước đĩ vào nguồn nắng ngược.

Chuyển cảnh nhòe tròn.

Khi em cho anh xem pho tượng thần Ardhanarishvara anh đã buột miệng, từ đảo Elephanta, và rồi ngậm tăm. Nhưng đúng, anh biết nam-nữ thần này từ lâu. Đó là hiện thân kép của thần Shiva và nữ thần Shakti, sức mạnh Tồn Tại và Hành Động của thánh thần Hindu, ngọn lửa và sức nóng, trong hình hài của riêng vị thần lưỡng tính này. Ardha, nửa, nari, phụ nữ, ishvara, thần. Bán nam, bán nữ. Anh đã nghĩ đến nam-nữ thần này từ lúc nhỏ. Nhưng sau khi anh gặp tên hijra kia thì anh sợ. Ai cũng hơi sợ những người hijra, hơi ghê tởm, cho nên anh cũng thế. Anh cũng thấy bị quyến rũ nữa, đúng vậy, nhưng anh cũng sợ chính cái việc mình bị quyến rũ. Họ có liên quan gì đến anh, những kẻ bán nam-bán nữ này? Hễ nghe về họ là anh rùng mình. Nhất là chuyện Operation. Họ gọi như thế, Operation, phẫu thuật, bằng tiếng Anh. Họ dùng rượu hay thuốc phiện chứ không dùng thuốc gây tê. Việc này do các hijra làm chứ không phải bác sĩ, một sợi dây buộc quanh cơ quan sinh dục để cắt cho thẳng, rồi một lưỡi dao cong dài vụt xuống. Vùng thịt ấy cứ để cho chảy máu, rồi làm chai bằng dầu nóng. Trong những ngày sau đó, khi vết thương đang lành, niệu đạo vẫn được thông bằng cách chọc dò liên tục. Cuối cùng, một vết sẹo nhăn nhúm, giống hình thù, và có thể dùng, như một âm đạo. Chuyện đó có gì liên quan tới anh, không hề, anh chẳng ưa thích gì bộ phận sinh dục của mình nhưng chuyện này, chuyện này, ôi.

Chính cái điều anh vừa nói đó, nàng ngắt lời. Chẳng ưa thích gì bộ phận sinh dục của anh.

Anh có nói đâu. Đó không phải điều anh nói.

Cắt.

Riya đang ngồi trên sàn, đọc một đoạn trong sách. “Theo các vị thánh thi của phái Shiva, Shiva là Ammaỉ-Appar, Mẹ và Cha kết hợp. Nói về thần Brahma, tương truyền là ngài đã tạo ra loài người bằng cách tự biến mình thành hai con người: người nam đầu tiên, Manu Svayambhuva, và người nữ đầu tiên, Satarupa. Ấn Độ xưa nay luôn hiểu rõ sự lưỡng tính, đàn ông trong thân thể phụ nữ, phụ nữ trong thân thể đàn ông.”

D đang trong trạng thái hết sức kích động, hắn đi từ bước tường trắng này sang bức tường trắng kia, tới nơi là đập tay vào tường rồi quay lưng đi ngược lại, tới bức tường kia, đập tay, quay lưng, bước đi, tới nơi, đập tay.

Tôi không biết em đang tính làm gì với tôi. Công việc ở bảo tàng đang phá hoại cái đầu của em rồi. Đây chính là tôi. Tôi chứ không phải một kẻ nào khác. Đây là tôi.

Riya không ngẩng lên, cứ tiếp tục đọc to: “ít có hijra nào định cư ở nơi chốn xuất thân. Sự chối bỏ của gia đình có lẽ là nguyên nhân của sự từ bỏ cội nguồn. Khi họ đã tự tái tạo bản thân thành những thực thể mà gia đình gốc gác của họ thường không chấp thuận, các hijra thường mang những bản thể mới đến những nơi chốn mới, nơi những gia đình mới hình thành quanh họ và đón nhận họ.”

Thôi, hắn la lên. Tôi không muốn nghe chuyện này nữa. Em muốn lôi tôi xuống cống sao? Tôi là con trai út của Nero Golden. Em nghe rõ chưa? Con trai út. Tôi chưa sẵn sàng.

“‘Lúc còn bé tôi cứ xử sự theo kiểu con gái và bị chế nhạo, la mắng vì kiểu con gái của tôi.’ ‘Tôi thường nghĩ tôi nên sống như con trai và tôi đã cố hết sức nhưng không làm được.’ ‘Chúng tôi cũng là một phần của tạo hoá.’” Nàng ngước nhìn lên, gập cuốn sách lại, đứng dậy và đi tới đứng ngay trước mặt hắn, đối diện sát kề nhau, gương mặt tức giận của hắn, gương mặt hoàn toàn bình tình không cảm xúc của nàng.

Anh biết không? nàng nói. Nhiều người trong số họ không có Operation. Họ không hề làm chuyện đó. Không cần thiết. Điều quan trọng là họ biết mình là ai.

Có phải đó là cuốn sách em tìm được trên băng ghế công viên không? Hắn hỏi. Thật sao?

Nàng lắc đầu, chầm chậm, buồn bã. Không, tất nhiên là không.

Tôi đi đây, hắn nói.

Hắn bỏ đi. Bên ngoài phố trưa nóng bức, đường ồn ào, chói chang, chen chúc. Đây khu phố Tàu.

13

Một con côn trùng khổng lồ. Một con rận quái vật. Một con bọ kinh tởm. Một sáng tỉnh cơn mơ rối loạn Gregor Samsa nằm trên giường thấy mình biến thành một con ungeheuren Ungeziefer. Mọi người luôn cãi nhau về cách dịch đúng nhất. Tính chất đích thực của sinh vật này không được xác định chính xác trong truyện Kafka. Có thể là một con gián khổng lồ. Bà lau dọn nói anh ta là con bọ hung. Chính anh ta hình như lại không biết chắc chắn. Đằng nào cũng là một con gì kinh khủng, có cái lưng bọc vỏ cứng và những cẳng chân nhỏ vung vẫy. “Thành một con ungeheuren Ungeziefer.” Thứ chẳng ai muốn trở thành. Thứ mà rồi ai cũng hãi hùng quay lưng, ông chủ của anh, gia đình anh, ngay cả đứa em gái anh thương và từng thương anh. Rốt cuộc, một thứ đã chết, được bà lau dọn quét phăng cùng rác rưởi tống khứ đi. Mình sẽ thành một thứ như vậy, D tự nhủ, một thứ quái vật, ngay cả với chính mình.

Hắn đang đi bộ ngược lên phố, lạc lối trong những suy nghĩ bệnh hoạn, và dù nắng rực hắn vẫn có cảm giác bị bao trùm trong bóng tối - nói chính xác, bị một ngọn đèn pha chiếu sáng rực phơi bày hắn cho mọi người săm soi và phê phán, nhưng bao quanh là một vùng chướng khí đen ngòm khiến hắn không thể nhận ra mặt mũi những kẻ phán xét. Chỉ đến khi tới ngay cửa nhà mình D mới nhận ra bước chân đã đưa hắn về lại đường Macdougal. Hắn mò mẫm trong túi tìm chìa khóa rồi vào trong, hy vọng không phải giáp mặt với gia đình. Hắn chưa sẵn sàng. Hắn chưa phải là chính mình. Nếu họ gặp hắn có lẽ họ sẽ thấy toàn thân hắn là một dạng biến thái và sẽ kinh hoàng la lên, Ungeziefer! Hắn chưa sẵn sàng cho điều đó.

Trong nhà bây giờ sao có vẻ xa lạ quá! Không chỉ vì lý do hiển nhiên đó, tức là ả Vasilisa Arsenyeva nhân tình của cha vừa xúc tiến kế hoạch “hiện đại hoá” triệt để bằng cách trang trí lại ngôi nhà này ngay sau khi cô ta dọn tới, như vậy là bước thêm một nấc thang gắn bó nữa lên địa vị “nhân tình sống chung”. Ngón áp út tay trái của cô ta vẫn còn để trống, nhưng, ba đứa con nhà Golden đều nhất trí, có lẽ chẳng bao lâu nữa một chiếc nhẫn kim cương sẽ lấp lánh ở đó, và sau khi có nhẫn kim cương nhất định sẽ xuất hiện một mối ràng buộc bằng vàng. Rõ ràng cô ta đã bắt đầu ra vẻ gia chủ. Toàn bộ dinh cơ này đã được sơn lại màu xám vỏ sò sang trọng và mọi thứ cũ đã hay đang được thay thế bằng mọi thứ mới và “cao-cấp” - đồ đạc, thảm sàn, tranh ảnh, đèn trần, đèn bàn, gạt tàn, khung hình. D đã yêu cầu để yên phòng hắn không đụng tới và cô ta đã nghe theo, cho nên ít ra cũng còn chút gì quen thuộc. Nhưng hắn biết cảm giác xa lạ của mình không phải bắt nguồn từ chuyện trang trí lại ngôi nhà mà từ trong bản thân. Trong lúc hắn đi qua sảnh và lên cầu thang, một linh tính xâm chiếm tâm trạng, một cảm giác rằng mọi thứ sắp thay đổi và sự thay đổi này sẽ là một tai họa nào đó, nếu vậy thì nguyên do của linh cảm ấy không nằm trong lớp sơn màu vỏ sò hay bộ sa-lông ghép bọc nhưng tuyết bạc, không giăng mắc trong lớp màn rèm mới của phòng khách hay rực sáng trong chùm đèn treo phòng ăn hay lung linh trong những lò sưởi mới đốt bằng ga nơi ngọn lửa mùa đông sẽ làm nóng lớp sỏi đáy lò cho lấp lánh niềm khoái cảm thời thượng. Đúng là môi trường đổi mới này không còn là thế giới quen thuộc theo trường phái cũ mà Nero Golden đã tạo ra cho bốn cha con cư ngụ khi họ mới tới đây. Ngôi nhà mang vẻ xa lạ khó chịu của thứ hàng nhái mà phiên bản trước, dù cũng là một kiểu giả tạo cuộc sống, đã tránh được bằng cách nào đó. Nhưng không! Không phải ngôi nhà. Sự thay đổi nằm trong bản thân này. Chính hắn là cái bóng tối hắn cảm thấy bao quanh, chính hắn là sức hút lôi các bức tường gần lại, trần nhà thấp xuống, như căn nhà trong phim kinh dị, và tạo ra một không khí bức bối và tù hãm bệnh hoạn. Ngôi nhà này, nói thật, sáng sủa hơn trước kia nhiều. Chính hắn đã trở thành tăm tối.

Hắn đang chạy trốn khỏi cái điều mà hắn cũng biết chính mình đang tiến gần tới. Hắn biết điều đó sẽ đến nhưng không có nghĩa là hắn sẽ thích. Hắn ghét điều đó, không có cách nào trốn thoát sự thật được, và điều đó giờ đây đã tạo ra giống tố bao vây. Hắn muốn về phòng riêng và đóng chặt cửa. Hắn muốn biến mất.

Khi tôi nghĩ về D ở bước ngoặt hệ trọng này, tôi nhớ tới Theodor W. Adorno*: “Hình thức cao nhất của đạo đức là không thấy cảm giác như ở nhà trong chính nhà mình.” Đúng, cảm thấy không thoải mái với sự thoải mái, khó chịu về sự dễ chịu, hoài nghi các giả định về những gì thường được vui vẻ nghiễm nhiên công nhận, tự biến mình thành một sự thách thức với cái không gian mà hầu hết mọi người bên trong đều thấy thoát khỏi thách thức; đúng! Đó là đạo đức được nâng tới mức gần như có thể gọi là anh hùng tính. Trong trường hợp này “nhà” của D Golden là một không gian thậm chí còn thiết thân hơn cả ngôi nhà của gia đình; đó chính là thể xác hắn. Hắn là kẻ không thích hợp với chính bộ da của mình, đang chịu đựng khốc liệt sự biến đổi quan trọng mới mẻ của vấn đề tinh thần/thể xác. Bản thể phi vật chất của hắn, tinh thần, bắt đầu đời trở thành cái mà thể xác, bản thể vật chất của hắn, khước từ, và kết quả là nỗi thống khổ cả tinh thần lẫn thể xác.

Ngôi nhà Golden im ắng. Hắn đứng một lúc ở đầu cầu thang tầng hai bên ngoài gian phòng chính của cha. Cửa đóng, nhưng cửa phòng kế cận lại mở, nơi trước kia là phòng trống giờ là phòng thay đồ của Vasilisa Arsenyeva, khoe trong nắng chiều tà hàng dãy hàng dãy váy dài lung linh, hàng kệ hàng kệ giày gót cao thách thức. Đó cũng sẽ là vấn đề đối với mình, những lời rơi vào ý thức hắn từ chiếc phi thuyền mẹ vô danh nào lơ lửng ngoài bầu khí quyển bên kia ranh giới ngoại tầng không gian, hai chi chân của mi lớn quá cỡ, không thể dùng mi vì bàn chân mi quá to, ta thật căm ghét mi vì bàn chân mi quá to*. Phải, Fats Waller, ông nói đúng. Và bây giờ hai bàn chân đó tự ý chúng đưa hắn đi thẳng vào giữa căn phòng nơi mùi hoắc hương nồng hơn bất kỳ nơi nào khác trong nhà, mùi hương cô ta mang tới để áp đảo mọi mùi hương từng có nơi đây, Vasilisa Arsenyeva, lặng lẽ và kiêu kỳ như loài mèo, đi tới bất kỳ đâu cũng để lại dấu vết. Và hai bàn tay hắn đang vươn ra chạm vào những chiếc váy dài kia, hắn vùi mặt mình vào lớp vảy kim sa thơm tho kết trên váy, hít vào, thở ra, hít vào. Bóng tối quanh hắn lùi xa; căn phòng ửng lên một nguồn sáng lẽ ra đã có thể gọi tên là hạnh phúc.

Hắn ở trong đó bao lâu? Năm phút hay năm giờ? Hắn không hề biết, quá nhiều cảm xúc chồng chất, toàn bộ con người hắn là xoáy lốc hỗn loạn, nhưng cảm giác mới tuyệt làm sao, cảm giác vải vóc này cọ vào má hắn thật mịn màng, sự rung động thật kinh ngạc về, về sức quyến rũ, làm sao hắn chối bỏ được điều này, chối bỏ những gì theo sau điều này, một bước tiếp nối hợp lý.

Rồi Vasilisa đã đứng ở ngưỡng cửa tự bao giờ, quan sát hắn. “Cần tôi giúp không?” Cô ta nói.

Cần tôi giúp không, thật à?, làm như đây là cửa hàng bách hóa và cô ta đang buộc tội hắn ăn cắp đồ, kiểu hung hăng-thụ động hết sức, đứng đó bình thản hết sức và thậm chí còn hơi cười, đừng hạ mình với tôi chứ, thưa bà, cần tôi giúp không, không, chắc là không. OK, hắn đang ở trong phòng thay đồ của cô ta, hít ngửi váy áo của cô ta, việc này có thực, nhưng dù vậy, vẫn không hợp lý. Hay có lẽ chỉ là vấn đề ngôn ngữ, có thể đó là một câu cô ta học trong sách đàm thoại tiếng Anh nào đó, cô ta cũng không hiểu các biến điệu của ngữ cảnh, cứ hỏi một câu kiểu đó và nghe có vẻ thù địch khi lẽ ra, cũng có thể chứ, cô ta hàm ý đúng như thế, cô ta đúng là muốn giúp mình và đang hỏi ý thế nào, cô ta không phán xét mình hay tức giận và thực tế đang sẵn sàng giúp đỡ, mình không muốn hiểu lầm cô ta ở đây, tình huống này đã khó xử lắm rồi, nhưng đúng, cô ta đang đi thẳng tới chỗ mình đứng và bây giờ cô ta ôm chặt mình, và lại một câu đàm thoại trong sách nữa, “Để xem chúng tôi giúp gì được cho em.”

Vasilisa bắt đầu lôi đồ ra ướm lên người hắn, cái này? cái này?, cô ta hỏi, và giọng trấn an, “Em với tôi giống nhau,” cô ta nói, “Về dáng. Mình dây, dùng từ đó đúng chứ.” Phải, hắn gật đầu, đúng từ. “Mình dây như cây liễu,” cô ta nói tiếp, chính cô ta cũng an lòng vì xác nhận đó. “Mẹ em chắc phải cao và mảnh mai, như người mẫu thời trang.”

Người hắn gồng cứng. “Mẹ tôi là gái điếm,” hắn nói. Hắn bắt đầu run lẩy bẩy. “Bà ta bán tôi cho cha tôi rồi lặn mất biến vào vương quốc của bọn điếm.”

“Suỵt, suỵt,” cô ta nói. “Thôi. Chuyện đó lúc khác nói. Còn bây giờ là lúc dành cho em. Thử cái này đi.”

“Không được. Tôi không muốn làm hỏng đồ của chị.”

“Không sao đâu. Tôi có nhiều lắm. Đây, cởi sơ-mi ra đi, tròng cái này vào thử. Thấy chưa, hơi chật tí thôi. Em thấy sao?”

“Tôi muốn thử cái kia?”

“Được. Dễ mà.”

(Tôi muốn để họ ở đó một lát, cho hai người ấy sự riêng tư, kín đáo ngoảnh mặt đi và tắt cái tôi-là-máy-quay-phim-điện-thoại-di-động-của mình, hoặc có thể hướng máy ra chung quanh, đây là đầu cầu thang, đây là cầu thang dẫn xuống tiền sảnh nơi lúc này, sau khi trang trí lại, con chó bong bóng đang canh nhà, con cá răng kiếm pừanha đã ngâm dung dịch nhe răng trên tường, và những lời yêu thương bằng đèn neon sáng lên màu hồng và lục chói lọi trên ngưỡng cửa, và đây là cửa chính, đang mở ra. Nero Golden đi vào. Nhà vua đã trở lại cung điện. Tôi quan sát gương mặt lão. Lão nhìn quanh, bực bội. Lão muốn cô ta đứng sẵn đó chào đón lão, cô ta đâu rồi, không đọc tin nhắn của lão sao. Lão mắc mũ và cây gậy trên giá treo ở tiền sảnh rồi gọi to.)

“Vasilisa!”

(Hãy tưởng tượng cái tôi-là-máy-quay-Steadicam giờ chạy băng băng ngược cầu thang, lên lầu và vào căn phòng nơi cô ta và chàng trai trẻ mặc đồ của cô ta đứng chết điếng vì nghe tiếng lão gọi, và cô ta, Vasilisa, nhìn D và hiểu là hắn vẫn sợ cha.)

“Ông già sẽ giết tôi mất. Ông già sẽ giết tôi liền. Ôi lạy Chúa.”

“Không, chắc chắn ông ấy không giết em đâu.”

Cô ta đưa lại áo quần thường ngày cho hắn.

“Mặc lại đi. Để tôi đánh lạc hướng ông ấy.”

“Bằng cách nào?”

“Tôi sẽ đưa ông ấy lên lầu…”

“Đừng!”

“…vào phòng ngủ và đóng cửa lại. Khi em nghe tôi bắt đầu làm ồn ào inh ỏi cả lên thì lúc đó là em biết đã an toàn để đi ra.”

“Ồn ào kiểu gì?”

“Em chắc chắn đoán được ồn ào kiểu gì. Tôi không cần phải nói thẳng ra đây.”

“Ồ.”

Cô ta dừng ở ngưỡng cửa một chút trước khi đi xuống chỗ Nero.

“Này D?”

“Gì! Xin lỗi, ý tôi là, vâng, sao ạ?”

“Có thể tôi không phải là đồ đĩ ác ôn hoàn toàn, một ngàn phần trăm.”

“Phải. Phải. Tất nhiên rồi. Ý tôi là không. Tất nhiên là không phải.”

“Không có chi.”

“Cảm ơn.”

Cô ta mỉm cười với vẻ đồng lõa. Tôi nên kết thúc cảnh này ở đó, một khuôn hình đặc tả cận nụ cười Mona Lisa bí ẩn như nhân sư ấy.

* * *

Sau đó.

Hắn đã làm hòa với nàng Riya hiểu biết, nhẫn nại, và đây là cảnh hai đứa cùng Ivy Manuel ở nhà hàng Jamaica góc Houston và Sullivan uống thứ cocktail ác hiểm lúc khuya. Hoặc, tưởng tượng khác đi: cảnh ba người này ngồi quanh một chiếc bàn tròn đơn giản trong một phòng toàn màu đen, đang uống (chấp nhận các loại cocktail ác hiểm, ngay cả trong chốn Limbo), thế giới không tồn tại ngoại trừ ba người này khi họ bàn luận những vấn đề sâu xa của ngôn ngữ và triết học. (Tham chiếu cố tình: phim của Jean-Luc Godard, Le gai savoir*, 1969, Jean-Pierre Léaud và Juliet Berto thủ vai chính. Nhiều người cho là phim này nặng tính giáo huấn, nhưng nhiều khi cũng cần giáo huấn.) Lúc đầu D rầu rĩ, trích dẫn Nietzsche (tác giả của Die fröhliche Wissenschaft*) hỏi “câu hỏi của Schopenhauer: Vậy sự tồn tại có ý nghĩa nào không?—câu hỏi mà phải cần tới đôi ba thế kỷ mới có thể nghe được thấu triệt mọi tầng sâu của nó.” Nhưng dần dần hai người phụ nữ kia làm hắn lên tinh thần, khích lệ hắn, ủng hộ hắn, dụ dỗ hắn, và rồi, sau khi hắn khẽ gật đầu chấp nhận và mỉm cười e dè, hai người ấy mới khai tâm cho D từng chút một về vốn từ vựng tương lai, một tương lai mà his, đại từ giống đực, sẽ không còn thuộc về hắn. Từ đầu tiên và quan trọng nhất là transition, chuyển. Trong âm nhạc transition là chuyển dịch tạm thời từ cung này sang cung khác. Trong vật lý, transition là chuyển biến một nguyên tử, hạt nhân, điện tử, v.v. từ trạng thái lượng tử này sang trạng thái khác, có phát tán hoặc hấp thu bức xạ. Trong văn học, transition là đoạn chuyển mạch liên kết trôi chảy hai chủ đề hay hai đoạn văn với nhau. Trong trường hợp hiện tại… trong trường hợp hiện tại, transition là tiến trình qua đó một người sẽ vĩnh viễn chọn bề ngoài hay những đặc điểm cơ thể của giới tính mà họ đã đồng nhất với nó, trái ngược với bề ngoài hay những đặc điểm cơ thể của giới tính mà họ được ấn định lúc chào đời. Tiến trình này có thể có hoặc không liên quan đến những biện pháp như trị liệu hormone và giải phẫu chuyển giới.

* * *

“Đừng nghĩ tới chuyện giải phẫu,” hai phụ nữ ấy nói. “Thậm chí đừng để ý nghĩ đó thoáng qua đầu. Chúng ta hiện chưa hề tiếp cận vấn đề đó.” (Khi quay cảnh này các nữ diễn viên có thể chọn ai nói lời thoại nào. Còn lúc này cứ tạm cho đây là Riya đang nói, rồi tới Ivy, và cứ lần lượt.)

“Anh cần phải biết được mình là ai. Về chuyện này thì có chuyên gia giúp.”

“Ngay bây giờ anh có thể là TG, TS, TV, CD. Bất cứ dạng nào anh thấy hợp.” TG là Transgender chuyển giới, TS là transsexual chuyển giống, TV là transvestite chuyển phái, CD là cross-dresser chuyển tính*. “Thấy hợp là được, không cần tiến thêm bước nào nữa.”

“Về chuyện này thì có chuyên gia giúp.”

“Trước đây nhiều người bị gắn nhãn trước tên của mình. Chẳng hạn, TS Ivy, hay CD Riya. Rồi có cả Sex Change nữa. “Kìa, Sex Change Sally đang tới.” Toàn bộ thế giới trans bây giờ đã lớn mạnh. Bây giờ cô ta chỉ là Sally hay bất kỳ ai. Không còn phân loại tách biệt nữa.”

“Nhưng anh nên nghĩ tới các đại từ. Từ ngữ quan trọng đấy. Nếu anh bỏ đại từ he, anh/cậu/ông ta, thì thay thế bằng ai? Anh có thể chọn they, họ. Nếu như anh muốn không xác nhận mình là nam lẫn nữ. They là đại từ tương đương với đặc tính giới không xác định. Rất riêng tư.”

“Còn có đại từ ze.”

“Còn có đại từ ey.”

“Còn có đại từ hir, xe, hen, ve, ne, per, thon, và Mx.”

“Thấy chưa. Nhiều lắm.”

“Chẳng hạn thon là nhập chung that và one.”

“Mx thay cho Ms. Và phát âm là mix. Riêng tôi thích từ này đó.”

“Tất nhiên là không chỉ có đại từ thôi đâu. Một số từ em đã cho anh biết ở Bảo tàng lần gặp đầu tiên. Từ ngữ quan trọng đấy. Anh cần phải biết chắc về bản thể của mình trừ phi anh biết chắc là anh không chắc trong trường hợp đó có thể anh là genderfluid, bất định giới.”

“Hoặc có thể là transfeminine, chuyển tính nữ, vì anh sinh ra là nam, đồng nhất với nhiều phương diện của nữ tính nhưng anh không cảm thấy mình thật sự là phụ nữ.”

“Cái từ ‘phụ nữ’ đang tách rời khỏi sinh học rồi. Cũng như từ ‘đàn ông’.”

“Còn nếu anh không đồng nhất với tính phụ nữ hay tính đàn ông thì có thể anh là nonbinary, bất phân lưỡng tính.”

“Vậy đó, không việc gì phải vội. Còn nhiều điều cần suy nghĩ lắm.”

“Nhiều điều cần học hỏi.”

“Chuyển giới cũng giống như dịch thuật vậy. Anh chuyển từ ngôn ngữ này sang ngôn ngữ khác.”

“Có người học ngôn ngữ đễ dàng. Người khác lại thấy khó khăn. Nhưng về chuyện này thì có chuyên gia giúp.”

“Hãy nghĩ tới người da đỏ Navajo. Họ chấp nhận bốn giới tính. Ngoài nam và nữ ra còn có hai Nádleehi, tức là two-spirits, song linh, sinh ra là nam nhưng hoạt động trong vai trò phụ nữ, hoặc ngược lại, tất nhiên rồi.”

“Anh có thể chọn điều anh muốn trở thành.”

“Đặc tính giới không phải là một quy định. Đó là một lựa chọn.

Nãy giờ D vẫn im lặng. Cuối cùng hắn lên tiếng. “Vậy chẳng lẽ lập luận trước kia là mâu thuẫn sao? Đồng tính không phải là một lựa chọn, đó là một nhu cầu sinh học? Thế mà bây giờ rốt cuộc chúng ta lại bảo đó là lựa chọn?”

“Lựa chọn một bản thể,” Ivy Manuel nói, “đâu có giống như chọn món hàng ở siêu thị.”

“Nói Tựa chọn’ cũng có thể là một cách nói khác của ‘được lựa chọn’.”

“Nhưng nó bây giờ là sự lựa chọn rồi sao?”

“Về chuyện này thì có chuyên gia giúp. Có người giúp thì lựa chọn của anh sẽ trở nên rõ ràng.”

“Điều đó sẽ trở thành cần thiết.”

“Vậy thì sẽ không phải là một lựa chọn nữa?

“Đó chỉ là một từ ngữ thôi. Tại sao anh cứ cố bám vào đấy chứ? Chỉ là từ ngữ thôi.”

Chuyển cảnh đen.

14

Lúc bảy giờ sáng hôm đám cưới lão, một trong những ngày nóng nhất mùa hè ấy, với những bản tin thời tiết cảnh báo bão, Nero Golden như thường lệ đi chơi tennis ở góc đường Fourth và Laíayette với ba người trong nhóm bạn-bè-gạch-đối-tác-gạch-khách-hàng gắn bó. Nhóm người bí ẩn này, tất cả là năm người, tôi thấy họ giống nhau: dẻo dai, da nâu giòn do phơi lâu trong ánh nắng đắt giá ở những chốn đắt giá, mái tóc đang thưa dần trên đầu, mặt mày nhẵn nhụi, cằm bạnh, ngực nở, chân lông lá. Trong bộ đồ thể thao trắng họ giống một nhóm thủy quân lục chiến đã giải ngũ, chỉ có điều là thủy quân lục chiến chắc không thể mua nổi những chiếc đồng hồ họ đeo; tôi đếm được hai chiếc Rolex, một Vacheron Constantin, một Piaget, một Audemars Piguet. Những người đàn ông giàu có thế lực nhất. Lão không bao giờ giới thiệu họ với chúng tôi hoặc mời họ tới khu Gardens chuyện trò thù tiếp. Họ là người của lão. Chỉ mình lão tiếp xúc.

Khi tôi hỏi mấy người con chuyện ông già đã làm giàu bằng cách nào, mỗi lần tôi lại nghe một câu trả lời khác nhau. “Xây dựng.” “Bất động sản.” “Tủ sắt và két sắt.” “Nghề cá cược trên mạng.” “Buôn tơ sợi.” “Vận chuyển hàng.” “Đầu tư mạo hiểm.” “Dệt may.” “Sản xuất phim.” “Tò mò làm gì.” “Sắt thép.” Sau khi hai bố mẹ giáo sư đã giúp tôi nhận diện được lão thì tôi, dốc hết khả năng, âm thầm điều tra thực hư về những lời xác nhận hết sức khác biệt đó. Tôi khám phá ra người mà chúng tôi biết dưới tên N. J. Golden đã hình thành thói quen giữ bí mật từ lâu trước khi nhà họ đến sống ở chỗ chúng tôi, và mạng lưới bình phong giả dối che đậy, các công ty ủy thác và công ty ma mà lão đã thiết lập để bảo vệ các giao dịch làm ăn khỏi con mắt soi mói của người đời, đúng là quá phức tạp cho tôi có thể nhìn thấu từ xa - tôi chỉ là một gã thanh niên mơ tưởng nghề điện ảnh thôi. Lão nhúng tay vào nhiều miếng bánh, khét tiếng là kẻ thôn tính đáng sợ. Lão ẩn mình trong lớp vỏ nặc danh benami nhưng mỗi lần lão hành động thì ai cũng biết kẻ nào ra tay. Lão từng có một biệt danh ở cái nước không được nêu tên. “Rắn Hổ Mang.” Nếu như có khi nào tôi làm được một bộ phim về lão, tôi nghĩ, có thể lấy biệt danh đó làm tựa phim. Hoặc có thể là Vua Hổ Mang. Nhưng khi đã cân nhắc kỹ thì tôi gạt bỏ mấy tựa đề đó. Tôi đã có tựa đề rồi.

The Golden House.

Việc điều tra đã dẫn dắt tôi đến vụ lừa đảo đầy tai tiếng 2G Spectrum, gần đây được báo chí đăng tải rầm rộ ở cái nước không được nêu tên. Có vẻ như ở cái nước vô danh ấy nhiều người trong chính phủ vô danh ấy đã tham nhũng bằng cách bán giấy phép tần số mạng điện thoại di động cho những công ty hữu hảo với giá thấp khủng khiếp, và các công ty hữu hảo này đã tích lũy được đâu khoảng 26 tỷ đô-la lợi nhuận bất hợp pháp. Theo tuần báo Time, tờ báo mà thời đó vẫn còn một số ít độc giả, vụ này được xếp thứ hai trong danh sách Mười Vụ Lạm Dụng Quyền Lực Hàng Đầu, ngay dưới vụ Watergate. Tôi đã đọc những cái tên và những câu chuyện của các công ty được cấp phép đó và nhận ra cùng một kiểu mạng lưới hữu hảo của Nero, một hệ thống công ty chằng chịt do những công ty khác sở hữu mà chúng lại do những công ty khác nữa nắm cổ phần đáng kể. Giỏi lắm tôi chỉ đoán được Nero là thế lực đằng sau công ty lớn nhất trong số này, Eagle Telecom, đã sáp nhập vào một doanh nghiệp Đức, Verbunden Extratech, và sau đó bán 45% cổ phiếu cho Murtasín của Abu Dhabi, người này đổi tên nó thành Murtasín-EV Telecom. Nhiều công ty trong số mới nắm giấy phép đó đã bị truy tố qua một loạt phiên tòa do CBI, Cục Điều Tra Trung Ương, thiết lập. Đây rồi, khoảnh khắc “a ha” của tôi. Tôi chưa bao giờ tin là Nero có thể vạch ra kế hoạch phức tạp đến thế để rời khỏi đất nước mà không có lý do - có lẽ lão đã không lường trước cái chết của bà vợ trong cuộc tấn công khủng bố vào khách sạn xưa biểu tượng cho thành phố - và việc lão có thể đã can dự vào vụ tai tiếng kinh khủng này đã cho lão một lý do thuyết phục hơn nhiều để phòng hờ trường hợp cần bay khỏi lồng. Dĩ nhiên tôi đâu dám đem những chuyện hồ nghi ra hỏi thẳng lão. Nhưng bộ phim tưởng tượng của tôi, hay bộ phim liên hoàn mơ tưởng của tôi, đang càng lúc càng hấp dẫn; một phim gay cấn về chính trị và tài chánh, hay một loạt phim gay cấn như thế, với các láng giềng chính là các nhân vật trung tâm. Thật là đã.

Đám cưới luôn khiến tôi nghĩ đến phim. (Cái gì cũng khiến tôi nghĩ đến phim.) Dustin Hoíhnan trong The Graduate*nện búa vào tường kính trong giáo đường ở Santa Barbara để cướp Katharine Ross khỏi ban thờ. Các bà già khiêu vũ ở New Delhi giữa mùa mưa trong Monsoon Wedding*. Rượu vang đổ trên váy cô dâu như điềm dữ báo trước trong The Deer Hunter*. Cô dâu bị bắn vào đầu ngay ngày cưới trong Kill Bill: Vol. 2*. Peter Cook làm lễ thành hôn trong The Pwincess Bwide*. Tiệc cưới không thể nào quên trong Hoàng Thổ của Trần Khải Ca, trong phim này khách khứa dự một đám cưới người Hoa vùng nông thôn ở tỉnh Thiểm lầy bần cùng được cho ăn cá gỗ thay vì đồ ăn thật, bởi thực tế làm gì có cá mà ăn, nhưng ở đám cưới thì trên bàn phải có món cá cho long trọng. Nhưng khi Nero Golden kết hôn với Vasilisa Arsenyeva ở Khu phố Lịch sử Macdougal-Sullivan Gardens lúc bốn giờ chiều, trong đầu tôi không thể không nảy ra ý nghĩ rằng đây mới là cảnh phim đám cưới lừng danh nhất lịch sử điện ảnh, chỉ có điều là lần này không phải Connie Corleone khiêu vũ với cha cô ta, lần này vị trưởng lão khiêu vũ với chính cô dâu trẻ của ông, trong lúc tôi tưởng tượng ra điệu nhạc du dương Mỹ pha Ý - do Carmine Coppola, cha của đạo diễn*, viết riêng cho cảnh phim này -đang dâng cao và nhấn chìm tiếng nhạc thực tế vào lúc đó ở khu Gardens: tầm thường thảm hại làm sao, đám cưới chỉ mở đĩa nhạc Beatles hát bài “In My Lite.”

Tua phim lại vài giờ trước: sau khi Nero từ sân tennis về nhà, người đầm đìa mồ hôi như thường lệ, lão là người rất nhiều mồ hôi, như lão công khai thừa nhận, “Tôi chỉ chạy lên cầu thang thôi mà áo ướt đẫm,” sau khi lột áo ra và quấn vào người chiếc áo choàng tắm màu đen dày cộm, lão gọi ba cậu con đến phòng làm việc để bàn việc. “Ta muốn giải đáp các vấn đề trong đầu các con,” lão nói với chúng, “Vẫn như trước, chẳng có gì thay đổi. Ta vẫn là cha của các con, đó là điều số một, và với hai đứa lớn, ta luôn yêu thương bà mẹ quá cố của hai con như thường, đó là điều số hai, còn về phần con, đứa con út của ta, ta vẫn hối tiếc về hoàn cảnh này, nhưng con biết điều đó, và con là con trai ta cũng như hai anh lớn đây, đó là điều số ba; cho nên, giữ nguyên hiện trạng, các con hiểu điều này. Giờ nói thẳng luôn vào thực chất: các con ai cũng biết có một bản thỏa thuận tiền hôn nhân khá tàn nhẫn mà Vasilisa đã ký không chút do dự. Yên tâm: quyền thừa kế của các con vẫn bảo đảm. Hiện trạng vẫn được duy trì. Ngoài ra, đối với ta, sau bao nhiêu năm làm cha của các con, ta không nghĩ đến chuyện có thêm đứa nữa. Con mọn, ta đã bảo cô ấy, đối với ta con mọn là cực hình đáng nguyền rủa. Điều này cô ấy cũng không phản đối. Sẽ không có đứa con trai thứ tư hay đứa con gái đầu tiên. Giữ nguyên hiện trạng. Ta hứa như thế với các con ngay hôm nay, ngày cưới của ta. Ta chỉ muốn các con chấp nhận người vợ của ta. Ở đây không có vàng để đào mỏ, không có đứa nhỏ cướp gia tài nào sinh ra. Ta không bắt buộc phải thông báo với các con những chuyện này, nhưng ta đã quyết định nói ra. Ớ tuổi này rồi ta chỉ xin các con chúc phúc cho ta. Điều đó không cần thiết nhưng ta yêu cầu vậy đó. Ta xin các con, vui lòng, cho cha hưởng ngày hạnh phúc của mình.”

Trong khu vườn sau khi thẩm phán đến làm thủ tục xong đi về và Nero với Vasilisa đã thành chồng vợ, tôi theo dõi họ khiêu vũ lần nữa như họ đã khiêu vũ ở Florida, tháng năm lùi xa khỏi ông già khi lão lướt theo nhạc, rất thẳng, rất lanh, rất nhẹ trên đôi chân, rất ân cần với bạn nhảy, ngôn ngữ vũ điệu thì thầm những câu thần chú và dường như đã biến lão thành trẻ lại. Và cô ta trong vòng tay lão, tung ra uy quyền của nhan sắc, nép sát vào với đôi môi kề tai lão, rồi ưỡn bờ lưng trần vươn ngửa người ra, và cứ thế tiến gần cứ thế lùi xa, nhịp nhàng, chế ngự lão bằng thứ bùa mê mạnh mẽ nhất trên đời, sức cám dỗ đến-rồi-đi; Vasilisa để cho lão ôm và dìu cô ta, tuyên bố với chúng tôi mà không cần thốt một lời: ta không sợ, ta chiếm được lão, bằng quyền lực phù thủy của thân xác, ta đã ra lệnh cho lão ôm ta thật chặt trong vòng tay và cho dù lão có muốn thì lão cũng thể buông cho ta rơi ngã.

Đây không phải là cuộc khiêu vũ, tôi nghĩ, đó là lễ đăng quang.

Các con của Nero Golden quan sát và dò xét. Petya quan sát từ vị trí tương đối khuất phía sau xà leo trèo và cầu tuột của trẻ con, tay nắm những thanh chống xà như thể đó là chấn song nhà tù. Có lúc tôi đứng gần gã và gã nói, “Lượng tình yêu của ông già có giới hạn thôi. Nó không co giãn. Bây giờ nó phải căng ra thêm thì sẽ giảm bớt phần dành cho bọn tôi.” Nhưng hễ Vasilisa nhìn về hướng gã thì gã lại cười toe toét. “Tốt nhất là đừng gây thù chuốc oán với tân nữ hoàng,” gã nói nghiêm trọng như đang tiết lộ bí mật quốc gia. “Cô ta có thể quyết định lấy mạng bọn tôi bất cứ lúc nào.”

Apu em gã đứng dưới bóng cây giữa nhóm văn nghệ văn gừng quen thuộc trong thành phố, đám họa sĩ, dân la cà hộp đêm và tụi Ý, và đứng cạnh gã, hút thuốc liên tục, khoác chiếc áo vest nhưng với sơ-mi trắng cổ bẻ thường ngày, là Andy Drescher, tên trùm sò nổi tiếng chuyên đi gây gổ mà Apu không hiểu sao lại có cảm tình. Andy là một biểu tượng của New York, kẻ chẳng xuất bản gì cả kể từ khi ra hai tập thơ từ những năm 1980 nhưng không hiểu sao vẫn sống khỏe ở đẳng cấp cao nhất thành phố này mà không hề có nguồn thu nhập rõ ràng hay sinh kế nào khác. Tôi tưởng tượng cha này sống trong căn hộ nhỏ không nước nóng không thang máy, ăn đồ hộp dành cho mèo rồi phủi bụi bộ cánh nhưng này và đi tới những dạ tiệc sang nhất để cười đám trai trẻ đỏm dáng với vẻ nhịn nhục đầy thèm khát và chua chát sủa lên những lời ta thán lừng danh. Danh sách những thứ và người để hắn ta kêu ca cứ không ngừng dài thêm và bao gồm - vào lúc này - chuyện đi xem phim, thị trưởng Bloomberg, quan niệm về hôn nhân, cả đồng tính lẫn dị tính, quan niệm về chuyện xem TV khi người ta lẽ ra có thể làm tình, máy móc (mọi loại, nhưng đặc biệt là smartphone), khu East Village, những tấm bảng tổng hợp ý tưởng trong phòng thiết kế thời trang (thứ mà hắn ta gọi là ăn cắp có tổ chức), đám du khách, và bọn nhà văn xuất bản sách. Hôm đó cha này đã xúc phạm Riya tội nghiệp (nhưng mà lão xúc phạm tất cả mọi người đấy thôi) vì lão chế nhạo Bảo Tàng Bản Thể nơi Riya làm việc, và chế nhạo ý tưởng cho rằng ta có thể là bất kỳ giới tính nào ta lựa chọn nếu thấy thích hợp. “Tuần sau tôi sẽ mua căn hộ mười triệu đô-la,” cha này bảo Riya. “Đố biết tiền đâu mà tôi mua được.” Riya sụp bẫy và hỏi. Câu trả lời: “Ô, tôi bây giờ là một chuyển-tính-tỷ-phú. Tôi đồng nhất hóa bản thể tôi với tính giàu cho nên tôi giàu.”

Sau đó Riya đứng sát bên D và hai đứa cùng quan sát nữ hoàng vũ hội trong giây phút khải hoàn, Mỹ Nhân xoay tròn vòng vòng trong cánh tay của Quái Thú trìu mến, bao quanh cô ta là khu Gardens này, và tất cả chúng tôi, những người được mời lẫn không được mời, có thực lẫn hư cấu, trong lúc chiều buông và những chuỗi đèn thần tiên giăng trên những thân cây càng làm bầu không khí mê hoặc như phim Disney thêm huyền ảo; hai bố mẹ giáo sư của tôi vui vẻ khiêu vũ với nhau, mắt họ nhìn nhau không biết đến ai khác, và ông U Lnu Fnu u sầu của Liên Hiệp Quốc, và ông Arribista xứ Argentina, và hai nhà quý tộc đích thực của cộng đồng khu Gardens, Vito và Blanca Tagliabue - ông bà Nam tước Selinunte - và tôi, tất cả đều vui vẻ tiếp xúc với nhau, được bôi trơn bằng rượu champagne ê hề, ăn thức ăn hảo hạng do dịch vụ ẩm thực hạng nhất thành phố cung cấp, và trong một khoảng ngắn sung sướng của thời-gian-phi-thực, ai cũng cảm thấy một đám cưới đôi lúc cũng tạo ra niềm vui, gắn bó, và hợp nhất. Ngay cả năm người đánh tennis đeo đồng hồ đắt giá cũng vẽ những cái cười toe toét lên những bộ mặt vốn không dành cho tươi cười và gật gù có vẻ na ná như đồng điệu với những người khác trong khu Gardens, và vỗ tay tán thưởng bước nhảy của cặp vương hậu.

Nhưng có một nhóm đứng tách riêng ra và trong lúc nhạc chơi và màn đêm buông xuống và vui nhộn tăng lên, nhóm này có vẻ càng lúc càng chụm sát vào nhau hơn cứ như muốn nói, hãy tránh xa chúng tôi, hãy giữ khoảng cách, chúng tôi không thuộc nhóm các người. Nhóm này là những người tóc chải keo dài quá gáy, ẹp sát da đầu, và để kiểu râu ngắn thời trang, ngôn ngữ cơ thể không thoải mái, mặc những bộ tuxedo không vừa vặn với cổ tay áo sơ-mi trắng thời ra quá xa khỏi ống tay áo vest, những người đàn ông không có đàn bà đi cùng, chỉ uống nước hoặc sô-đa hoặc không uống gì, hai chân luôn xê dịch, hút thuốc quá độ, và đột nhiên tôi nghĩ, có lẽ trực giác “bố già” của mình có lẽ không phải nảy sinh là do xem bộ phim Godfather ba tập ấy quá nhiều lần, có lẽ tôi đã đánh hơi được gì đó, vì những người này trông như đang chầu chực, những người tới gặp ông trùm vào ngày trọng đại để hôn lên nhẫn của ông ta. Hoặc là (bây giờ tôi đã thực sự bị cuốn theo ngôn ngữ trong phùn gangster) nhóm này coi bộ đang thủ hàng nóng trong người. Tôi chiếu lại bộ phim ấy trong đầu, những khẩu súng ngắn bất ngờ nhảy ra khỏi túi áo trong căng phồng của bộ đồ vest may vụng kia, máu nhuộm lễ cưới thành lễ tang.

Chẳng hề có chuyện đó. Mấy quý ngài này làm bên ngành khách sạn, chúng tôi nghe nói vậy, họ là bạn làm ăn của ông Golden. Có bảo họ bán dầu ô-liu thì cũng thế thôi: đúng, có lẽ, nhưng cũng chưa chắc là toàn bộ sự thật.

Cậu con cả của chú rể đang đứng bên bàn thức ăn trải khăn vàng bày những khay đầy món ăn chơi chờ đón những kẻ đói bụng, gã đang cặm cụi giải quyết món xúc xích cuộn, hết miếng này đến miếng khác. Tôi chợt nảy ra một ý. “Này, Petya.” Tôi lại gần hỏi gã, cố tỏ ra tự nhiên hết mức, “anh có biết gì về 2G Spectrum không?” Một làn sóng bối rối gợn qua gương mặt gã, có thể là do cái từ spectrum khiến gã nghĩ ngay tới cái thuật ngữ “phổ rối loạn” của chứng tự kỷ, và có thể là do trí nhớ phi thường với bản năng nói thật của gã đang đấu tranh với lời thề giữ bí mật mà nhà Golden đã cam kết. Cuối cùng gã quyết định là câu trả lời không nằm trong những cam kết ràng buộc và vì thế không bị cấm vận. “Vụ viễn thông om sòm đó mà,” gã nói. “Tôi đọc luôn danh sách các công ty liên can nhé? Adonis, Nahan, Aska, Volga, Azure, Hudson, Unitech, Loop, Datacom, Telelink, Swan, AUianz, Idea, Spice, s Tel, Tata. Phải nói thêm là năm 2008 Telenor đã mua cổ phần đa số của công ty viễn thông thuộc tập đoàn Unitech và hiện thời đang hoạt động bằng hai mươi giấy phép dưới tên Uninor. Datacom hoạt động dưới tên Videocon. Công ty Sistema đặt ở Nga chiếm cổ phần đa số trong Telelink và đang đổi tên hoạt động thành MTS. Swan nguyên là một công ty con của tập đoàn Reliance. Idea đã mua Spice. Bahrain Telecommunications và Sahara Group cả hai đều nắm số vốn đáng kể trong s Tel. Một vụ kiện xung đột công ích đang được xúc tiến và sắp lên tới Tòa Án Tối Cao. Dư luận chờ đợi ít nhất sẽ có một bộ trưởng và nhiều giám đốc công ty phải chịu án tù nặng. Dải tần năm megahertz của 2G Spectrum được định giá theo megahertz là…”

“Tôi thấy anh không nhắc tới Eagle, hay Verbunden Extratech, hay Murtasín,” tôi nói.

“Tôi chỉ đơn thuần liệt kê những công ty có nêu tên trong vụ gian lận này,” gã nói. “Còn mấy công ty chú em nói đâu có bị cáo buộc sai trái gì đâu, mà cũng không có bị kiện tụng gì chờ giải quyết cả. Chú em đang tính viết kịch bản phim về sự phát triển mạnh phải nói là kinh ngạc và chắc chắn có dính đến tham nhũng trong ngành điện thoại di động ở cái nước xa xôi ấy sao? Nếu vậy, chú em nhất định phải đóng vai chính. Vì chú em rất bảnh trai, chú em biết mà, René, chú em đúng là nên trở thành ngôi sao điện ảnh.”

Chuyện này quả là mới đối với gã vào mùa hè ấy. Bất kể điều hiển nhiên trong mắt mọi người khác, Petya gần đây khẳng định rằng tôi là anh chàng đẹp trai nhất thế giới. Lúc đâu gã tuyên bố tôi “đẹp trai hơn Tom Cruise,” rồi tôi trở thành “ngon lành hơn Brad Pitt nhiều lắm,” và dạo này tôi “một trăm lần hấp dẫn hơn George Clooney.” Sic transit gloria*, Tom, Brad, George, tôi nghĩ thầm. Petya chẳng có biểu hiện ham muốn đồng tính đâu. Gã nói đúng như cách gã nhìn nhận, như tính gã vốn luôn như thế, và tôi chỉ biết cảm ơn mà thôi.

“Đại khái là vậy,” tôi trả lời gã. “Nhưng tôi không nghĩ là có vai diễn cho tôi đâu.”

“Thật buồn cười,” gã nói. “Chú em cứ viết ngay một vai cho mình. Vai lớn vào. Vai chính lãng mạn. Chú em rất quyến rũ đó, René. Tôi nói nghiêm túc. Chú em là quả bom sex.”

Có lẽ những đám cưới luôn khơi gợi chất lãng mạn trong tất cả chúng ta.

* * *

Và vào một lúc nào đó trong cảnh vui vẻ tối hôm ấy, tôi đã không để ý, Nero Golden đã biến đâu mất, và có ánh đèn trong cửa sổ văn phòng lão, và mấy người mặc tuxedo cũng không thấy đâu. Petya đang trên sàn nhảy. Gã khiêu vũ kém, tay chân phối hợp vô lý tới mức ai cũng thấy gã tức cười, năm người chơi tennis không nén nổi những cái cười khẩy ngạo mạn của kẻ bề trên, nhưng may sao Petya đang phiêu theo tiếng nhạc nên hình như không để ý. Và rồi Vasilisa khiêu vũ với các bạn gái của cô ta, toàn kiều nữ, toàn dân môi giới bất động sản, đang thể hiện phiên bản New York của vũ điệu Cossack có nến có khăn san có vỗ tay có đá cao chân và giậm gót giày. Thay cho mũ lông và quân phục là những chiếc váy mỏng như tơ và da thịt phụ nữ nhưng chẳng có ai than phiền, chúng tôi nhảy theo vòng tròn quanh các cô gái đang múa rồi đồng thanh vỗ tay và hô to “Hey! Hey!” theo lời nhắc rồi uống những ly nhỏ vodka được mời và vâng, nước Nga tử tế, văn hóa Nga hay, chúng ta đang có một thời đại Nga tốt đẹp làm sao, mọi người ơi, và rồi Nero Golden tái xuất trong nguyên bộ đồ hoá trang Cossack, cho nên ít nhất có một chiếc mũ lông và một bộ quân phục xanh có viền vàng, khuy vàng, và các cô gái nhảy múa quanh lão cứ như lão là chỉ huy, là vua của họ, đúng chứ còn gì nữa, và lão vung vẩy thanh kiếm cong shashka đặc biệt trên không, phía trên đầu các cô này, và chúng tôi nhảy múa chung quanh, uống, hô to “Hey! Hey!” thêm mấy lần nữa, và thế là Nero và người đẹp của lão đã thành hôn.

Nhưng mấy quý ngài bên ngành khách sạn mặc tuxedo luộm thuộm đã biến mất luôn.

* * *

Màn sương mù mùa hè kỳ lạ lẻn vào khu Gardens hôm ấy sau lúc nửa đêm và biến nơi này thành bối cảnh cho một bộ phim ma Nhật Bản, phim Ugetsu, có lẽ, hoặc Kwaidan*. Khách khứa đã về hết và những thứ còn thừa sau tiệc mừng đã được các nhân viên cần mẫn của công ty dịch vụ dọn dẹp sạch sẽ, đích thân Nero Golden đã trao cho họ món tiền thưởng hậu hĩ. Một chiếc lồng đèn lẻ loi vẫn còn mắc trên cành cây, ngọn nến bên trong đang xèo xèo cháy tàn. Tôi nghe một tiếng hú gì đó chắc là tiếng cú kêu, nhưng cũng có thể tôi đã lầm. Trên trời một vầng trăng héo sáng lờ mờ sau những đám mây đen đang tụ về. Giông tố sắp đến. Bốn bề im ắng trước cơn bão.

Như lần trước, chứng mất ngủ lại xua tôi ra khỏi giường. Tôi tròng chiếc áo len với quần jeans xanh vào người rồi bước ra ngoài trời sương và ngay lập tức sương bỗng dày đặc và tôi một mình đứng giữa cơn lốc xoáy, tưởng chừng vũ trụ đã biến mất chỉ còn lại mình tôi. Rồi từ xa tôi nghe một tiếng động, lặp đi lặp lại, mỗi lần lại lớn dần. Đó là âm thanh của một người đàn ông lâm vào cảnh thống khổ cùng cực, đang khóc nức nở không kiềm nén được. Tiếng khóc não lòng.

Tôi rón rén tới gần, óc tò mò đang chống cự với bản năng văn minh đời để cho người đang khóc được riêng tư. Không dám tin màn sương sẽ che giấu được mình, tôi cố hết sức náu kín trong bụi cây, lòng hơi xấu hổ (nhưng chỉ hơi thôi, tôi phải nói thật) vì nỗi ham muốn nhìn trộm của tôi đã chiến thắng. Cuối cùng tôi đã thấy, và phải thú nhận là tôi kinh ngạc khi nhận ra ngôi sao của đêm hội ấy, người mà tất cả mọi thứ đều quay tròn chung quanh, chính chú rể, đang quỳ trên cỏ ướt trong bộ pyjama đắt tiền và đang nắm tay đấm ngực, kêu gào như một kẻ khóc mướn đám ma chuyên nghiệp. Điều gì đã khiến lão phải ra ngoài đây lúc khuya khoắt này, từ bỏ chiếc giường hoa chúc để gào với vầng trăng mờ khuất kia? Tôi liều bò lại thật gần hết mức có thể và nghe được, hay tưởng mình nghe được, mấy lời này: “Tha cho tôi! Tôi đã giết chết cả hai người.”

Giờ tôi nói luôn tôi không phải là người tin vào những lời xác nhận có tính huyền bí hay siêu nhiên. Tôi không có thời giờ cho thiên đàng, địa ngục, u minh, hay bất cứ điểm đến nghỉ mát sau khi chết nào. Tôi không tin là tôi sẽ đầu thai, dù là thành con bọ hung hay thành George Clooney hay những kẻ kế tục tài tử này về mặt hấp dẫn ngoại hình. Bất kể say mê Joyce, Nietzsche và Schopenhauer, tôi quay lưng lại với thuyết luân hồi, với hiện tượng xuất hồn. Phim Uncle Boonmee Who Can Recall His Past Lives* của nhà làm phim Thái Lan Apichatpong Weerasethakul có khả năng là phim tôi ưa thích nhất năm đó nhưng tôi không tin là Bác Boonmee, hay tôi, có bất kỳ kiếp trước nào thi hành nghĩa vụ ở trần gian này. Tôi không quan tâm đến các hậu duệ của ma quỷ; Damien, Carrie, Rosemary’s Baby, các vị cứ ngồi yên trên kệ sách tiểu thuyết rẻ tiền. Tôi không có thời gian cho thiên thần hay ác quỷ hay quái vật dưới đáy hồ xanh. Tất cả những điều đó là lý do khiến tôi ngỡ ngàng không lý giải được những gì chứng kiến đêm ấy, là lý do tôi tự nhủ đó là ảo giác do uống thuốc ngủ Ambien quá liều (nhưng vẫn không ngủ được) và rồi lang thang ngầy ngật vào sương mù: một kiểu gần như mộng du. Nhưng hình ảnh lão Nero ăn năn sám hối kia đúng là có thật, và những gì tôi thấy, những gì tôi biết mình đã thấy, những gì tôi nghĩ tôi biết mình đã thấy cho dù đầu óc duy lý của tôi bác bỏ ý tưởng đó, chính là màn sương quanh lão đang tụ lại, như một thứ ngoại chất từ cõi âm, thành hai bóng người, bóng hai người phụ nữ, đứng trước người đàn ông đang quỳ để nghe lời ân hận cay đắng của ông ta. Hai bóng người không nói, mà cũng không hoàn toàn hiện rõ hình hài cụ thể, cứ mơ hồ phảng phất, nhưng ý tưởng này đã nảy ra trong đầu tôi, rõ ràng như có ai nói to những lời đó, rằng đây là hai người mẹ của các con lão, bà vợ đã chết ở khách sạn Taj và người đàn bà nghèo khổ bị ruồng bỏ phải đem cho đứa con mình và là người, theo lời bà Golden, đã chết cô độc không ai hay biết ở nơi nào đó là chốn lìa đời của những kẻ khốn cùng.

Tha cho tôi. Tôi đã giết chết cả hai người. Phải hiểu thế nào đây một lời khẩn khoản nhường ấy, thốt ra vào đêm tân hôn của một người đàn ông? Đây là lời lão thú tội đã tìm kiếm hạnh phúc mới trong lúc những người chết bất hạnh đang nằm dưới chân mình? Hay đây là lời lão bộc lộ rằng quá khứ ám ảnh kia chi phối cảm xúc của lão mạnh mẽ hơn thực tại hiện hữu tuy trẻ đẹp nhưng hời hợt này? Và ngay lúc này, bà Golden mới đang ở đâu, và cô ta nghĩ sao về việc ông chồng mình đang thổn thức với những hồn ma ngoài vườn? Một khởi đầu không thuận lợi, phải nói như thế. Tôi lùi vào màn sương và lần mò về giường, nơi mà lạ thay, tôi lập tức chìm vào giấc ngủ và an giấc lành của người công chính.

Sáng hôm sau Vasilisa thông báo giai đoạn kế tiếp trong kế hoạch dọn sạch và cải tạo ngôi nhà này từ trên xuống dưới, tống hết cái cũ! Thế vào cái mới! Đổi đèn mới lấy đèn cũ đây! Còn lão, ông già ấy, chấp thuận. Nhưng kế hoạch của cô ta không chỉ là việc trang trí lại nội thất. “Ở Nga,” cô ta nói, “chúng tôi không ngu ngốc tới mức nghĩ là không có ma quỷ”. Câu này là đang nói với tôi (lúc đó tôi đã là khách thường lui tới và được hoan nghênh). “Xin lỗi cậu, René, tôi biết là cậu hoài nghi, nhưng thực tế không phải là chuyện có thể lựa chọn. Nó bất cần ý kiến của cậu trong chuyện này. Thế giới này vẫn luôn vậy đó. Cứ đi tới nhà thờ Chính thống giáo ở Nga là cậu sẽ thấy nhiều gia đình đưa tới những người thân bị quỷ nhập, những người đầy thù hận, cả những kẻ báng bổ thánh thần, những kẻ thô lỗ tục tằn, hay mang tâm hồn lạnh giá nữa. Rồi, bắt đầu. Trước hết linh mục sẽ đến mang theo nước thánh để rảy, rồi đọc nhiều đoạn trong Thánh Kinh chỗ Jesus đuổi quỷ trừ tà đó, và Chúa ơi, chúng hiện ra, tiếng đàn ông phát ra từ miệng đàn bà, cơ thể rung bần bật rồi rú rít rồi hú hét nguyền rủa linh mục, rồi nước thánh thiêu hủy chúng, cậu sẽ thấy, và nhiều người rống lên như con vật, giống tiếng bò, tiếng gấu, tiếng lợn. Rồi nôn ọe với gục ngã. Khủng khiếp nhưng mang lại tốt lành. Trong nhà này thì khác. Có thể không phải người bị ám mà là chính ngôi nhà bị ám. Từ chốn cũ tới đây ta đã mang ma quỷ theo cùng và bây giờ nó ở trong tường, trong thảm, trong các xó tối và cả trong nhà vệ sinh nữa. Có những bóng ma đang trú ngụ sẵn ở đây, có thể là những bóng ma của các cậu đó, cũng có thể là những thứ lâu đời hơn, phải trục xuất đi. Nếu cậu muốn xem khi linh mục tới thì tôi cho phép, tôi biết cậu là một nhà sáng tác trẻ đang tìm kiếm chất liệu, nhưng cứ đứng đó gần Đức Mẹ và khi khởi sự thì chỉ cần nói những lời cầu Chúa Jesus. Lạy Đấng Ki-tô, Con Đức Chúa Trời, xin thương xót con là kẻ tội lỗi. Cậu không tin cũng không sao cả, chỉ cần nói thế là những lời đó sẽ bảo vệ cậu khỏi bị hãm hại.”

Mới được đặt vào vị trí trang trọng trong “đại sảnh” rộng lớn của tầng trệt ngôi nhà Golden là bản sao thời kỳ đầu hoàn hảo của bức tranh thánh Đức Mẹ Feodorovskaya - bản chính được treo ở Cung Alexander trong nhà nguyện nhỏ bên trái phòng ngủ của Alexandra, vợ của Sa hoàng Romanov cuối cùng, người mỗi ngày đã cần khấn hàng giờ trước bức tranh Mẹ Đồng Trinh này. Luồng gió đang mạnh dần từ ngoài khu Gardens lùa qua những khung cửa sổ lớn của đại sảnh đang hôn lên mặt Đức Mẹ, luồng gió ẩm hứa hẹn cơn mưa. Đúng là chuyện lạ. Mấy người con của Nero Golden không hề che giấu chuyện họ không tín ngưỡng và mặc dù tôi chưa nghe người cha nói gì về chuyện này tôi cũng giả định là cha họ cũng giống như thế, và nói cách khác, ông ta chính là nguồn gốc khiến các con hờ hững với tôn giáo. Thế nhưng bức tranh thánh ấy lại chính là quà cưới của Nero tặng người vợ trẻ, và lúc này, không hề tranh cãi, lão đứng cạnh cô ta trước hình tượng Đức Mẹ ấy, chắp tay và cúi đầu và ra dấu rằng đã tới giờ bắt đầu lễ trừ tà, và chính ông đưa cả ba cậu Golden con vào chứng kiến, ai nấy mặt mày nghiêm trang, làm theo hướng dẫn. Và đúng lúc đó vị linh mục Chính thống giáo Nga, bộ râu dài cắm trên chiếc áo thụng xòe như cái lều, bắt đầu đọc kinh và rảy nước thánh lên tất cả chúng tôi, và cũng ngay lúc đó cơn bão Irene ập tới, không gian tối sầm lại, các tầng mây mở toang và ánh chớp chói lóa sáng rực cả gian phòng. Vị linh mục kêu to bằng tiếng Nga và Vasilisa dịch lại lời ông ta.

Vinh danh Chúa, việc đã hoàn thành.

Nghe thế Nero Golden cũng la to lên, “Đóng cửa lại,” và ba cậu con lao tới các khung cửa sổ lớn, và trong khi tôi hiểu việc này là một phản ứng thực tế để chặn gió lùa và mưa tạt vào nhà, Vasilisa và vị linh mục lại hiểu khác. Bộ râu dài lúc lắc, chiếc áo thụng xòe như cái lều rung rinh, một tràng tiếng Nga phấn khích thốt ra, và Golden tân phu nhân đắc thắng diễn dịch là, “Đóng cửa để ngăn mưa, nhưng không cần đóng cửa để ngăn ma quỷ, vì chúng đã bị trục khỏi chồng tôi và sẽ không bao giờ quay lại nữa.”

Cho dù chuyện gì đã xảy ra sáng hôm đó - và tôi hết sức nghi ngờ về độ tin cậy của lễ trừ tà này - điều chắc chắn có thật là Nero không còn đi dạo đêm khuya lần nào nữa, không còn khóc nức nở trên bãi cỏ mùa hè nữa. Theo như tôi biết, bóng ma của hai người đàn bà kia cũng không còn hiện ra với lão. Hoặc nếu có thì lão kiềm chế cảm xúc, quay lưng với họ, và không nói cho vợ biết họ hiện hồn về.

Từ cõi thiêng bất khả xâm phạm của Nero, tối hôm đó, vẳng ra tiếng đàn violon Guadagnini, lão đang chơi - tàm tạm - bài Chaconne xúc động mãnh liệt của Bach.

* * *

Vào tối thứ Hai khi rắc rối bắt đầu Nero Golden đưa cô vợ Vasilisa đến nhà hàng Nga ưa thích của cô ta ở khu Hatiron dự buổi tiệc tôn vinh Mikhail Gorbachev, nhân vật này đang viếng thăm thành phố để gây quỹ cho tổ chức từ thiện về bệnh ung thư của ông ta. Cặp Nero được xếp vào bàn danh dự ngồi cùng một tỷ phú lưu vong với người vợ có máu nghệ sĩ, và một tỷ phú lưu vong đã mua được chỗ đứng trong ngành xuất bản báo in đúng lúc báo in hết đường xuất bản nhưng may thay y còn sở hữu một đội bóng chày, và một tỷ phú lưu vong có vốn lớn ở Thung lũng Silicon có bà vợ cũng đầu tư bộn tiền cho việc bơm Silicon, và ở các bàn cạnh bên là các tỷ phú cấp thấp hơn có du thuyền, đội bóng và mạng truyền hình cáp nhỏ hơn và những bà vợ không gợi cảm bằng. Với Vasilisa Arsenyeva, cô gái gốc Siberia, sự có mặt của cô ta trong nhóm chóp bu này là bằng chứng cho thấy cuộc đời cô rốt cuộc cũng đáng giá và cô ta cứ lấy điện thoại đời chụp hình chung với từng nhân vật Nga quyền thế này (và tất nhiên với các bà vợ của họ nữa) để gửi ngay về cho mẹ.

Trước khi hai người rời nhà, lúc Vasilisa đã thay đồ xong xuôi và trông quyến rũ đến mức tội lỗi, cô ta quỳ dưới chân ông chồng, kéo íermature quần của Nero xuống và hầu hạ lão chầm chậm, rành nghề, “bởi vì,” cô ta nói với lão, “khi một người như anh đưa một phụ nữ như em vào một gian phòng như thế này thì người ấy phải biết mình có vị trí như thế nào với cô ta.” Đây là một tính toán sai lầm hiếm thấy - và cô ta thường rất giỏi chuyện tính toán dục tình - vì màn hầu hạ đó chỉ khiến Nero Golden càng thêm nghi ngờ, chứ chẳng giảm bớt, tới mức lúc đến nhà hàng lão theo dõi từng động thái của cô ta như một con diều hâu càng lúc càng bực tức, và khi thức ăn lần lượt bày ra, món salad cá trích, món golubtsy cải bắp nhồi thịt bò, các món bánh nhân thịt vareniki, vushka và halushky của Ukraine, món pelmeni bánh nhồi thịt bê, món bò xốt kem stroganoíí, rượu vodka ngâm các thứ trái quả, bánh blinchiki, trứng cá caviar, thì cơn ghen của lão càng tăng lên, thật chẳng khác gì cô ả đang lấy chính thân xác mình ra dâng từng miếng mời mọc tất cả đám đàn ông ở đó, bày trên những chiếc khăn ăn bằng giấy đỏ, để cho họ ãn bằng cái nĩa nhỏ hai răng, như một món khai vị ngon lành. Tất nhiên, ngồi ở bàn hàng đầu này toàn là đàn ông mang vợ theo nên ai cũng cư xử thận trọng, tay tỷ phú với bà vợ có máu nghệ sĩ nói với lão rằng lão đã may mắn chiếm đoạt được “Vasilisa của chúng tôi,” tay tỷ phú có mấy tờ nhật báo thất bại và đội bóng chày thành công nói “cô ấy giống như con gái của chúng tôi.” Tay tỷ phú Thung lũng Silicon có bà vợ bơm Silicon nói, “Có Chúa mới biết làm sao ông chiếm được cô ta,” và đưa hai bàn tay làm một cử chỉ tục tĩu ngụ ý một thứ gì to lớn ở trong quần, nhưng ai cũng đã uống nhiều vodka rồi nên không ai có ý xúc phạm hay cảm thấy bị xúc phạm cả, chỉ là chuyện tán gẫu của đàn ông. Nhưng một lúc sau lão để ý thấy cô ta đang vẫy tay với nhiều người ở đầu phòng bên kia, và họ vẫy lại, và tất cả đám đó đều là đàn ông, đặc biệt có một tên, khá trẻ trung, cao lớn, vạm vỡ, chắc khoảng bốn mươi, tóc bạc trắng lạ lùng, bạc sớm trước tuổi, đeo kính râm phi công cho dù đang buổi tối, một gã tướng tá giống như huấn luyện viên tennis hay là một huấn luyện viên riêng - đây là cái từ mà Nero Golden ghét nhất hạng, vì những lý do hiển nhiên. Cũng có thể đó là một tên thợ làm tóc, một gã đồng tính nam, điều này thì được. Hoặc, ờ, cũng có thể là một tỷ phú khác, trẻ hơn mấy tay kia, chẳng hạn một tên có chiếc du thuyền lớn màu đỏ đóng ở xưởng đóng tàu Benetti ở Viareggio, bên Ý, và mê những chiếc siêu xe một-triệu-rưỡi-đô-la được đặt tên theo các vị thần gió của thổ dân Quechua và thích có những cô gái tốc độ theo cùng. Không thể bỏ qua khả năng đó. “Em xin phép,” cô ta nói, “em phải đi chào các bạn em.” Thế là cô ta bỏ đi, và lão theo dõi, những cái ôm, những cái hôn gió, hoàn toàn đúng phép lịch sự nhưng vẫn có mùi gì bất ổn ở đằng đó, có lẽ lão cần đi kiểm tra mấy người bạn này, những kẻ gọi là bạn này. Có lẽ lão nên để ý kỹ hơn cái con tóc vàng mà lão không nhìn rõ mặt, con bồ của thằng kia, con tóc vàng nhỏ con quay lưng về phía lão, lão có thể nhận ra kiểu cơ bắp trên hai cánh tay con nhỏ đó, đúng rồi, lão nhớ ra, con đĩ đó. Có lẽ lão phải vặt rụng cái đầu con nhỏ chó má đó mới được.

Nhưng rồi Gorbachev đang gợi chuyện, “Nên bây giờ, thưa ông Golden, với người vợ Nga kiều diễm này thì ông đã thành người thân thiết của chúng tôi, gần như vậy, tôi dám nói thế, và tôi có thể thấy rằng ông là một người có địa vị, nên tôi xin mạo muội hỏi là..Chỉ có điều đây không phải là Gorbachev đang nói, mà là phiên dịch viên của ông ta hình như tên là Pavel, từ đằng sau nhìn chằm chằm qua vai Gorbachev như cái đầu thứ hai, và đang nói rất nhanh tiếp lời vị cựu Tổng thống này tới mức gần như hắn đang nhép miệng đồng bộ theo, như vậy hắn ta hoặc là người phiên dịch nhanh nhất, giỏi nhất xưa nay hoặc hắn chỉ đang bịa đặt những câu tiếng Anh, hoặc Gorbachev chỉ luôn nói mãi một chuyện đó. Dù trong tâm trạng bực tức kinh khủng càng lúc càng tăng với thái độ của Vasilisa, Nero Golden cũng không cho phép mình bị vị khách danh dự này chất vấn nên lão phải ngắt lời Gorbachev để hỏi một câu của lão.

“Tôi có nhiều đối tác làm ăn ở Leipzig, trước kia thuộc CHDC Đức,” lão nói. “Họ có kể tôi nghe một chuyện thú vị và tôi rất mong được nghe ý kiến của ngài.”

Mặt Gorbachev trở nên nghiêm trọng. “Chuyện gì thế,” Pavel, cái đầu thứ hai của ông ta hỏi.

“Trong lúc bất ổn năm 1989,” Nero Golden nói, “khi những người biểu tình ẩn náu trong nhà thờ Thomaskirche, nhà thờ của Bach*, tổng bí thư Đảng Cộng sản Đông Đức, ông Honecker, đã muốn cho quân đội mang súng máy xông vào giết sạch và thế là tiêu tùng cách mạng, dẹp xong luôn. Nhưng vì kiến nghị này đòi hỏi dùng quân đội chống lại thường dân, ông ta phải gọi điện xin phép ngài, và ngài đã bác bỏ, sau đó chỉ trong vài ngày là Bức Tường sụp đổ.”

Cả Gorbachev lẫn cái đầu thứ hai của ông ta không nói lời nào.

“Cho nên tôi muốn hỏi điều này,” Nero Golden nói. “Khi ngài nhận cú điện thoại đó và nghe câu hỏi đó thì lời bác bỏ của ngài là tự động theo bản năng… hay là ngài phải suy nghĩ kỹ?”

“Câu hỏi này có mục đích gì?” Gorbachev-Pavel nói với hai bộ mặt hầm hầm.

“Nó đặt ra vấn đề về giá trị của mạng người,” Nero Golden nói.

“Thế quan điểm của ông về vấn đề này là thế nào?” Hai Gorbachev cùng hỏi.

“Người Nga luôn dạy chúng tôi,” Nero nói, và bây giờ ai cũng thấy rõ lão cố ý tỏ ra thù địch, “rằng sinh mạng cá nhân là thứ có thể thí bỏ nếu nó chống lại lẽ phải của nhà nước. Điều này tôi học từ Stalin, và từ vụ ám sát Georgi Markov ở London bằng cây dù có đầu nhọn tẩm thuốc độc và vụ đầu độc tay KGB tị nạn Alexander Litvinenko bằng chất phóng xạ polonium. Còn thêm tay nhà báo này bị xe đụng, tay nhà báo khác chết ngẫu nhiên nữa, nhưng dù sao mấy vụ này chỉ là mối quan tâm thứ yếu. Về giá trị của con người, người Nga đã chỉ cho chúng tôi con đường đến tương lai. Trong năm nay, nhiều biến cố trong thế giới Ả-rập đã khẳng định, và sẽ nhanh chóng khẳng định thêm điều này. Osama chết, tôi không thấy có vấn đề gì. Gaddah tiêu, thằng lại cái đó, mặc xác nó. Nhưng ở đây chúng ta sẽ thấy là những nhà cách mạng này, kết cục của họ sẽ đến rất nhanh. Còn chính cuộc sống vẫn cứ tiếp diễn, tàn nhẫn với nhiều người. Người sống chẳng có quan trọng gì lắm đối với công việc của thế giới này.”

Cả bàn im lặng. Rồi cái đầu thứ hai của Gorbachev lên tiếng cho dù chính Gorbachev không nói gì cả. “Georgi Markov là người Bulgary,” cái đầu thứ hai nói.

Gorbachev trả lời rất chậm rãi, bằng tiếng Anh. “Đây không phải là diễn đàn thích hợp cho câu chuyện này,” ông ta nói.

“Tôi xin kiếu,” Nero gật gù đáp lại. Lão giơ một cánh tay lên và cô vợ lập tức rời khỏi bàn của nhóm bạn đi theo lão ra cửa. “Một buổi tối tuyệt vời,” lão nói với cả phòng. “Xin cảm ơn.”

* * *

GÓC QUAY RỘNG. ĐƯỜNG PHỐ MANHATTAN.

ĐÊM.

MỘT NGƯỜI ĐÀN ÔNG KHÁ TRẺ TRUNG, cao lớn, vạm vỡ, chắc khoảng bốn mươi, tóc bạc trắng lạ lùng, bạc sớm trước tuổi, đeo kính râm phi công cho dù đang buổi tối, một gã tướng tá giống huấn luyện viên tennis hay là một huấn luyện viên riêng, đi cùng cô bồ, một NGƯỜI ĐÀN BÀ TÓC VÀNG nhỏ nhắn trông giống một huấn luyện viên riêng khác, từ khu Broadway đi xuống hướng Quảng trường Union, băng qua rạp phim AMC Loews ở Đường 19, qua cửa hiệu ABC Carpet, băng qua xưởng họa thứ ba trong bốn xưởng họa The Factory của Andy Warhol ở 860 Broadway và rồi tới xưởng họa thứ hai trong tòa nhà Decker Building ở Đường 16. Xét theo sự lẻ loi của họ, không hề có cận vệ, gã có lẽ không phải là tỷ phú, và không có du thuyền lớn màu đỏ và chiếc siêu xe một-triệu-rưỡi-đô-la. Gã ta chỉ là một anh chàng cô đơn đi cùng một cô gái trong thành phố buổi tối.

Nhạc đang phát. Bất ngờ thay đó lại là một bài nhạc phim Ấn Độ, Tuhi Meri Shab Hai, và lời ca có dịch phụ đề. Chỉ có em là đêm của tôi. Chỉ có em là ngày của tôi. Bài hát trong một bộ phim phát hành năm 2006, với Kangana Ranaut thủ vai chính. Tựa đề bộ phim là Gangster.

NGƯỜI THUẬT CHUYỆN (thuyết minh)

Theo tờ New York Times, số vụ giết người ở Mỹ từng lên tới mức báo động trong những năm 1990 nhưng giờ đã hạ xuống những mức thấp gần như lịch sử. Nhiều người vẫn lo sợ rằng sự lan tràn của heroỉn và sự trỗi dậy của băng đảng bạo lực có thể đẩy con số này gia tăng trở lại ở một số thành phố như: Chicago, Las Vegas, Los Angeles, Dallas, Memphis. Tuy nhiên, đáng lạc quan hơn, ở New York City con số này lại giảm đều 25% mỗi năm.

Người đàn ông đeo kính râm phi công và người phụ nữ có đôi tay nở nang lúc này đang băng qua công viên, đi giữa tượng George Washington và cổng xuống ga tàu điện ngầm.

Bài hát tiếp tục, càng lúc càng lớn, và không cần phụ đề nữa:

BÀI HÁT

Oh oh oh oh oh oh oh oh

Oh oh oh oh oh oh oh

Oh oh oh oh oh oh oh oh

Oh oh oh oh oh oh oh

Lúc NGƯỜI ĐÀN ÔNG KHÁ TRẺ TRUNG và NGƯỜI ĐÀN BÀ TÓC VÀNG đi ngang cổng ga tàu điện ngầm, một NGƯỜI ĐÀN ÔNG THỨ HAI từ dưới ga đi ra, di chuyển nhanh, đội mũ bảo hiểm mô-tô, rút ra một khẩu súng ngắn gắn hãm thanh, bắn NGƯỜI ĐÀN ÔNG KHÁ TRẺ TRUNG, một phát, vào gáy; và trong lúc người này gục ngã và NGƯỜI ĐÀN BÀ TÓC VÀNG mở miệng gào thét, gã này bắn luôn cô ta, rất nhanh, một phát, ngay giữa hai mắt. Cô ta khụy gổi phịch xuống và giữ nguyên tư thế đó, đầu cúi, gối quỳ, chết. NGƯỜI ĐÀN ÔNG KHÁ TRẺ TRUNG nằm úp mặt phía trước cô ta. NGƯỜI ĐÀN ÔNG THỨ HAI nhanh chóng bước đi, nhưng không chạy, đến góc Đường 14 và Đại học, băng qua khu vực những người chơi cờ, tay vẫn cầm vũ khí. Không có người chơi cờ nào, trời đã về khuya. Nhưng có một NGƯỜI LÁI MÔ-TÔ đang chờ sẵn. Gã bỏ khẩu súng vào thùng rác góc đường, lên chiếc mô-tô của người kia và cả hai phóng đi. Chỉ đến lúc đó, khi chiếc mô-tô khuất bóng, thì MỘT TOÁN CẢNH SÁT mới bước ra từ trong các xe tuần tiễu bố trí quanh công viên và nhanh chóng tới chỗ người đàn bà quỳ và người đàn ông ngã gục.

Cắt.

CẢNH NỘI. ĐÊM. PHÒNG NGỦ NERO GOLDEN.

VASILISA ngủ say trên chiếc giường rộng lớn của họ, đầu giường trang trí kiểu rococo mạ vàng tinh xảo. Hai mắt của NERO cũng nhắm. Sau đó, trong một cú QUAY KỸ XẢO, ông ta “bước ra khỏi thân xác” và đi tới cửa sổ. Bóng ma-bản thân này trong suổt. Máy quay, từ đằng sau, nhìn thấu qua người ông ta thấy những tấm màn cửa dày mà ông ta đang mở hé ra để nhìn xuống khu Gardens. NERO “thật” vẫn tiếp tục ngủ trên giường.

NERO (thuyết minh)

Tôi nói điều này khi tôi vẫn còn kiểm soát đầy đủ năng lực tinh thần. Tôi biết là một lúc nào đó sau này trong câu chuyện, sự sáng suốt của tôi sẽ bắt đầu bị nghi ngờ, và có lẽ cũng chính đáng thôi. Nhưng không phải bây giờ, chưa tới lúc đó. Vẫn còn thời gian để tôi thú nhận sự ngu ngốc của mình, và cũng để chấp nhận việc nó gây tai hại cho tôi. Đầu óc tôi mê muội quá dễ dàng vì một gương mặt đẹp. Giờ tôi đã hiểu ra cô ta ý đồ tư lợi sâu xa thế nào, tính toán lạnh lùng thế nào, và do đó trái tim cô ta cũng lạnh lùng như thế.

NERO-bóng ma bình thản quay lại giường, và “ngồi vào” trong NERO “thật,” và sau đó chỉ còn đúng một NERO, mắt nhắm, nằm cạnh cô vợ đang ngủ.

Điện thoại di động của cô ta bắt đầu đổ chuông, ở “chế độ rung.” Cô ta không thức dậy bắt máy.

Điện thoại rung hồi thứ hai và lần này NERO, vẫn nằm im, mở mắt ra.

Hồi rung thứ ba, VASILISA thức giấc, rên rì, với lấy điện thoại.

Cô ta tỉnh hẳn, ngồi thẳng trên giường, và bàn tay còn lại ôm chặt bờ má đầy vẻ hãi hùng. Cô ta nói hấp tấp bằng tiếng Nga vào điện thoại, hỏi mấy câu. Rồi cô ta im lặng đặt điện thoại xuống.

Suốt một hồi lâu hai người giữ nguyên tư thế, cô ta ngồi thẳng với nét mặt hãi hùng, ông ta nằm ngửa bình thản mở mắt, nhìn lên trần nhà.

Rồi từ từ, cô ta quay sang nhìn ông ta, nét mặt cô ta thay đổi. Bây giờ cảm xúc duy nhất trên gương mặt cô ta là nỗi kinh sợ.

Họ không nói gì.

Cắt.

PHẦN II

15

VỀ CHUỘT VÀ NGƯỜI KHỔNG LỒ,

TỶ LỆ, VÀ NGHỆ THUẬT

Apu Golden có nghe tới cuộc tụ tập đông đảo những người biểu tình chống lại thói ngạo mạn của các ngân hàng, họ bắt đầu đứng đầy khu vực ngoài trời ở Khu Tài Chính và khi gã tới đó xem, đội mũ Panama, mặc quần soóc ka-ki và áo sơ-mi Hawaii để không quá lộ liễu, gã lại thấy bị quyến rũ trước tính chất hội hè hoạt náo của đám người này, những bộ râu, những cái đầu trọc, tủ sách cho mượn, những cái hôn, mùi người, những nhà hoạt động say mê, những lão lập dị khùng điên, những tay đầu bếp, người trẻ, người già. “Ngay cả đám cảnh sát hình như cũng tươi cười,” gã bảo tôi, “ờ, một số thôi, phải nói thật là vậy, còn số khác vẫn là loại mặt mày khỉ đột đụng-phải-thì-tốt-nhất-là-nên-tránh-xa như thường lệ.” Gã thích khía cạnh hình ảnh lẫn văn chương của sự kiện này, các màn ngâm thơ, các tấm biểu ngữ làm từ thùng giấy bồi cũ, những hình cắt nắm đấm và biểu tượng chữ V, và hắn ấn tượng nhất là việc đám biểu tình được hậu thuẫn bởi những vĩ nhân đã chết. Gã bảo tôi, “Thật tuyệt vời khi thấy Goethe nằm dài giữa đống túi ngủ, G. K. Chesterton đứng xếp hàng chờ lãnh phần xúp, Gandhi ngọ ngoạy mấy ngón tay đưa lên cao tỏ ý tán thành theo dấu hiệu đã ngầm quy ước gọi là “nháy lên” - hay thực sự đó tất nhiên là Ghandi vì có ai viết đúng chính tả nữa đâu, viết đúng chính tả thì quá tư xảng. Ngay cả Henry Ford cũng có ở đó, lời của ông ta lan tỏa khắp đám đông bằng kỹ thuật khuếch đại âm thanh nhờ nói đồng thanh.” Tôi theo Apu đi ra đó xem vì lây sự say mê buồn cười của gã và tôi thán phục theo dõi tốc độ và sự chính xác của chiếc bút chì trên tay Apu thâu tóm cảnh chen chúc đó, và phải, đúng như thế, trong những ký họa của gã có những bóng ma bất tử đứng giữa đám đông, Goethe huênh hoang rao giảng, “Những kẻ lầm tưởng mình đang tự do chính là những kẻ đang bị nô lệ tuyệt vọng hơn hết,” còn “Ghandi” đang ngâm nga mấy lời cũ mèm của lão, “Đầu tiên chúng sẽ phớt lờ ta, rồi chúng bô lô ba la đủ thứ, rồi chúng sẽ chiến thắng.” “Ông ấy có bao giờ nói thế đâu,” Apu giải thích. “Đó chỉ là một câu chế trên mạng, nhưng đành bó tay, chẳng ai biết cái quái gì hết, như tôi đã nói đó, hiểu biết nhiều thì cũng là tư xảng luôn.” Chesterton và Henry Ford mặc áo đuôi tôm coi bộ lạc lõng ở đây nhưng họ cũng có một nhóm công chúng kính cẩn, cảm xúc của họ nằm ngay đồng tiền, phải nói thẳng là vậy, “Một lượng khổng lồ tài trí hiện đại đã bị tiêu hao,” lão G. K. phát biểu, “Vào chuyện tìm cách biện hộ cho thói hành xử không thể biện hộ của những kẻ quyền lực,” còn H. Ford đứng bên dây chuyền lắp ráp của mình la lên, “Nếu dân chúng của quốc gia này hiểu được hệ thống tiền tệ và ngân hàng của chúng ta thì tôi tin rằng sẽ có một cuộc cách mạng ngay ngày mai.” Apu nói, “Cái cách internet đã biến tất cả chúng ta thành triết gia quả thật đáng nể.” Cá nhân tôi lại thích tuyên ngôn trên những tấm bìa cứng của một nhà tư tưởng vô danh nào đó dường như bị thúc đẩy chủ yếu vì cơn đói. “Sẽ có ngày người nghèo không còn gì để ăn ngoài người giàu,” nhà tư tưởng này trách cứ chúng tôi, và trên một tấm bìa khác vẽ hình bong bóng lời thoại có cùng ý tưởng của triết gia vô danh đó nhưng trần trụi hơn. “Hãy ăn thịt chủ ngân hàng.” Triết gia này đeo mặt nạ của nhóm tin tặc Anonymous, bộ mặt màu trắng có ria mép tươi cười của Guy Fawkes nổi tiếng nhờ anh em Wachowskis qua phim V for Vendetta, nhưng khi tôi hỏi anh ta về người trên cái mặt nạ anh ta đang đeo thì anh ta thú thật là chưa bao giờ nghe tới Âm Mưu Thuốc Súng và không nhớ, không nhớ sự kiện ngày năm tháng Mười một đó*. Cách mạng tương lai là như thế. Apu phác họa hết bối cảnh đó.

Gã triển lãm những tranh vẽ ấy ở một không gian trưng bày do Frankie Sottovoce quản lý tại Bowery, một môi trường “gai góc” hơn các phòng triển lãm của Sottovoce ở khu Chelsea. Đây là cuộc triển lãm chung với Jennifer Caban, họa sĩ kiêm nhà hoạt động nổi bật nhất ngay thời điểm gây tranh cãi đó, người này trong lễ khai mạc đã có lúc nằm dài trong một chiếc bồn tắm chứa đầy tiền giả; và cả hai nhanh chóng vừa được tán thưởng vừa bị chế nhạo vì tinh thần đảng phái. Apu chống lại những bức ảnh chụp cái bồn tắm đó lẫn cái nhãn ủng hộ đảng phái. “Với tôi phương diện thẩm mỹ luôn là hàng đầu,” gã cố cãi lại, nhưng những kẻ mang tinh thần thời đại đâu chịu lắng nghe, và cuối cùng Apu phải chịu thua những cái nhãn gán cho gã và mức độ danh tiếng chính trị mà chúng ban cho. “Có lẽ bây giờ tao đã nổi tiếng hơn hai mươi dãy phố,” gã băn khoăn bảo tôi. “Chắc bây giờ phải tới ba mươi lăm hay bốn mươi gì đó.”

Trong ngôi nhà ở đường Macdougal, tiếng tăm cổ động chính trị của Apu chẳng được coi trọng gì mấy. Bản thân Nero Golden không nói gì, không khen ngợi hay lên án, nhưng vành môi căng mỏng của lão lại nhiều ngụ ý chẳng kém ngôn từ. Lão để cho cô vợ rủa xả thay Đang ở dưới phòng khách tầng trệt giữa đống tạp chí sành điệu về trang trí nhà cửa, Vasilisa ngừng tay cho Apu một tràng kiểu Nga đầy lỗ tai. “Mấy thằng ăn mày ngoài đường đó, đang làm ầm và phá thối vì cái gì chứ? Bộ chúng tưởng thế lực mà chúng đang công kích là yếu kém lắm sao, là sẽ run sợ trước đám khố rách áo ôm đó sao? Chúng chỉ là con chuột giẫm lên bàn chân người khổng lồ. Người khổng lồ chẳng cảm thấy gì cả và thậm chí chẳng buồn đạp bẹp con chuột. Mà cần gì đạp? Con chuột sẽ bỏ chạy ngay thôi. Chúng sẽ làm gì khi mùa đông tới? Thời tiết sẽ nghiền nát chúng. Chẳng cần ai khác phải phí sức. Thêm nữa, chúng đâu có ai lãnh đạo đâu, cái đội quân nông dân của anh đó. Chúng chẳng có cương lĩnh hành động gì cả. Cho nên chúng chẳng là cái thá gì. Chúng là một con chuột không có cái đầu. Chúng là con chuột chết mà không biết nó chết rồi.”

Nửa đùa nửa thật cô ta quẳng một tờ tạp chí sành điệu về phía gã. “Xin lỗi, anh nghĩ anh là ai chứ? Anh nghĩ là khi cuộc cách mạng của họ đến thì họ sẽ cho anh đứng chung đội ngũ chín mươi chín phần trăm thần thánh vì anh đã vẽ mấy bức tranh sao? Ở nước tôi chúng tôi có biết ít nhiều về những điều sẽ xảy ra khi cách mạng tới. Anh nên quỳ với tôi trước Thánh Mau Feodorovskaya và chúng ta sẽ cầu xin Mẹ Đồng Trinh cứu vớt, để chúng ta không bị giết chết trong một cái hầm bít bùng nào đó vì đội quân chuột chết không đầu này.”

Ở Vasilisa Golden giờ đã có thay đổi. Có đôi lúc, khi ánh sáng chiếu trên mặt theo cách nào đó, cô ta khiến tôi nhớ đến Diane Keaton với vai diễn trong phim Godfather, gương mặt, tâm trí và cõi lòng của cô đã giá băng theo mong mỏi hàng ngày: dửng dưng với những gì đang sờ sờ trước mặt. Nhưng “Kay Adams” làm vợ “Michael Corleone” vì tin tưởng chồng mình là người tốt. Còn Vasilisa, có thể nói là cô ta đã chọn đúng ngay nhân vật của Marlon Brando* làm chồng mình, cho nên cô ta không hề ảo tưởng về tính chất tàn bạo, vô luân cùng những bí mật đen tối vốn là ban tham mưu của những người quyền lực, và khi ánh sáng chiếu trên gương mặt Vasilisa theo cách khác thì rõ ràng là cô ta chẳng phải Diane Keaton nào cả. Cô ta là đồng lõa. Cô ta nghi ngờ lão đã phạm một tội ác kinh khủng và cô ta đã bằng lòng gạt bỏ ngờ vực vì cuộc sống cô ta đã tự chọn, cuộc sống cô ta cho rằng xứng đáng với nhan sắc của mình. Và có lẽ, vì cô ta bây giờ đã sợ hãi. Vasilisa vẫn tin vào quyền năng chi phối của mình đối với lão, nhưng giờ cô ta cũng tin vào quyền năng của lão, và biết nếu lấy sức mạnh của mình mà đối chọi với lão thì những hậu quả dành cho cô ta có thể rất… khắc nghiệt. Cô ta không bước vào ngôi nhà này để đương đầu với những hậu quả khắc nghiệt cho nên cô ta phải thay đổi chiến thuật. Cô ta chưa bao giờ là một kẻ ngây thơ nơi xứ lạ. Nhưng vụ bắn giết ở Công viên Union đã khiến cô ta gan lì hơn. Vasilisa đã biết rõ hơn về người đàn ông đang chung chăn gối và cô ta hiểu nếu muốn sống thì phải biết im lặng khi cần thiết.

VỀ GIA ĐÌNH: MỘT CUỘC THẨM VẤN

—Chuyện này nữa, thưa ông: tại sao một người lại phải từ bỏ quê hương, đổi họ tên, và làm lại cuộc đời mới bên kia nửa vòng trái đất?—Ô, do đau buồn, thưa ông, cái chết của người vợ thương yêu, chuyện đã thúc đẩy ông ta buộc phải từ bỏ chính mình. Do đau buồn, do cần phải quên chuyện này đi, và muốn quên chuyện này đi thì phải quên chính mình luôn.—Có lý. Nhưng lý do đó không hoàn toàn thuyết phục. Và vẫn còn điều thắc mắc: những chuẩn bị cho cuộc ra đi thì sao, việc này đã xúc tiến trước khi xảy ra thảm kịch ấy? Chắc chắn là cần phải có giải thích chứ?—Vậy ông tìm kiếm một ẩn ý gì chăng? Ồng nghi ngờ có chuyện man trá, bịp bợm, lường gạt gì chăng?— Chưa chứng minh được có tội thì vẫn là vô tội. Vị trưởng lão này không hề bị buộc tội gì trong vụ lừa đảo 2G Spectrum. Điều này ta phải thừa nhận. Và chắc chắn một kẻ chạy trốn pháp luật thì, sau khi thay tên đổi họ, phải chọn cách sống kín đáo chứ? Chắc chắn một kẻ như thế sẽ không biến mình thành dư luận ồn ào ở xứ sở mới tìm đến chứ? Trong khi đó người này lại tạo dư luận ngày càng tăng, liên tục, và càng lúc càng ồn ào, phải vậy không.—Thưa ông, đúng thế. Điều này cũng có thể, như ông nói đó, chứng tỏ ông ta vô tội. Nhưng ta cũng có thể nghĩ đến câu chuyện ngụ ngôn về con bọ cạp và con ếch. Con bọ cạp hành động theo bản chất dẫu có lúc làm thế là tự sát. Ngoài ra, hoặc là để khẳng định, mình thuộc loại mặt dày mày dạn, kẻ đó đấy. Người ta tưởng chừng ông ta tin chắc là mình bất khả chiến bại, vững tin là mình an toàn, bất khả tổn thương. Nếu quả thực ông ta có vi phạm luật lệ nào đó, hay, nói làm sao nhỉ, hay ông ta có làm cho nhiều người thù ghét - bởi vì bản thân những địch thủ nguy hiểm nhất của ta đâu nhất thiết phải tuân thủ luật pháp - vậy thì ông ta đã tin chắc là mình nằm ngoài tầm với của họ rồi. Tầm với của những đối thủ nguy hiểm đâu phải là vô tận. Họ có thể là những kẻ rất nguy hiểm trong giang sơn của họ, nhưng muốn vươn ra ngoài đâu có dễ, cho nên họ không mưu tính chuyện đó.—Tôi cũng suy luận vậy. Đây không phải lãnh vực chuyên môn của tôi.—Nhưng rõ ràng là Nero ngày càng cảm thấy an toàn, và với niềm tự tin ngày càng tăng làm áo giáp bảo vệ, ông ta diễu võ giương oai, khua chiêng thổi kèn, thiết lập một thương hiệu cá nhân… như ngày nay mọi người hay nói, một brand. —Brand là từ có nhiều nghĩa, thưa ông, bao gồm những nghĩa này nữa: là dấu sắt nung nhận dạng đóng vào tội phạm hay nô lệ. Là một thói quen, tính nết, hay tính chất khiến ta phải nhục nhã, hổ thẹn. Là cây đuốc. Là thanh kiếm.—Rồi chúng ta sẽ thấy, trong truờng hợp này, nghĩa nào đúng.

Tiếp tục: Rõ ràng là đến năm bầu cử 2012 thì Nero Golden đã không còn ý định sống cuộc đời thầm lặng nữa. Trong tất cả những-món-hảo-hạng-với-hai-mươi-tư-con-chim-quạ* mà lão đã chọc tay vào trong quá trình trước khi đổi đời, chính ngành xây dựng và phát triển địa ốc đã đến với lão tự nhiên nhất và vẫn là khả năng mạnh nhất của lão, vậy cho nên cái từ GOLDEN, một từ bằng vàng, có màu vàng, sáng rực bằng đèn neon vàng, và toàn những chữ hoa bằng vàng, bắt đầu xuất hiện trên nhiều công trường xây dựng quanh thành phố này, và ngoài thành phố nữa, và chủ sở hữu cái tên ấy bắt đầu được nhắc tới như một tay quyền lực mới trong giới chóp bu kín đáo nhất, tức là số ít gia đình và tập đoàn kiểm soát ngành địa ốc của thành phố vàng New York này.

—Gia đình à, thưa ông? Khi ông nói gia đình thì có phải ý ông muốn nói là, xin phép cho tôi dùng từ tế nhị, gia đình kiểu Ý?—Không, thưa ông, hoàn toàn không. Ngành này vào năm 2012 đã sạch sẽ hơn trước đây nhiều. Trong những năm 1990, các công ty xây dựng đều là của mafia và giá thầu của chúng bị đẩy cao tới mức phi lý. Bây giờ ảnh hưởng của Ngũ Đại Gia Đình đã suy giảm rồi. Ở một số công trường của Nero Golden có cả công nhân không tham gia công đoàn. Nếu là hai mươi năm trước thì số công nhân này tiêu rồi.—Vậy là ông đang nói đến những người danh giá: Doronin, Sumaida, Khurana, Silverstein, Stern, Feldman, các nhà quý tộc bất động sản.— Không hẳn, thưa ông, như tôi đã nói. Mafia vẫn còn. Bây giờ khi mọi chuyện đã xong hết và tất cả đều đã phơi bày ra rồi, chúng ta có thể xác định Nero Golden đã có móc nối ngầm với những đối tác như hậu duệ của Petruchio Leone tức “Gà Nhép” ở Philadelphia, với Arcimboldo Antonioni tức “Archie Con” ở Atlantic City, và với Pederico Bertolucci tức “Fred Khùng” ở Miami. Chúng ta cũng có thể nhắc tới chuyện ở New York City, nhiều cao ốc Golden là do tập đoàn Ponti &Quasimodo Concrete Co. xây lên.—“P&Q”—một hoạt động mà phần lớn lợi tức trong đó thuộc về Francesco Palermo tức “Frankie Béo”, một nhân vật được cho là cao cấp trong gia đình tội ác ở Genova.—Chuyện này ai cũng biết sao?—Bây giờ, khi đã kết thúc vụ ỉ’affaire Golden, ai cũng biết. Hơn nữa, Nero Golden rõ ràng là khá thoải mái khi móc nối với các cá nhân này và các gia đình đứng đằng sau.—Thoải mái.—Thưa ông: tự nhiên không cần giấu giếm.

Hai câu hỏi cuối cùng: Vậy có phải Gà Nhép, Archie Con, Fred Khùng và Frankie Béo là những người cằm bạnh để râu lởm chởm không? Và nếu đúng, thì vào buổi tối có phải thỉnh thoảng họ cũng mặc những bộ tuxedo luộm thuộm không?— Thưa ông: đúng vậy.

Đây là Nero Golden, đã bỏ cấm vận truyền thông, đang đưa tay chụp ảnh của một tạp chí sành điệu đi quanh ngôi nhà đẹp của lão. (Bây giờ không bí mật nữa; ngược lại, mọi thứ trưng ra hết.) Đây là Nero Golden, đang đưa một tạp chí khác cùng loại đi quanh cô vợ đẹp của lão. Nero nói về người vợ như là nguồn cảm hứng, như ngôi sao dẫn đường, như nguồn gốc sự “hồi xuân”. Tôi là một ông già, lão nói, và có lẽ với những người như tôi đây thì đã tới lúc phải thảnh thơi, đi chơi du thuyền, chọn hội đánh golf, nghỉ đông ở Florida, giao quyền cho người khác. Mãi tới gần đây tôi mới sẵn sàng làm chuyện đó, mặc dù các con trai tôi, nói có Chúa, chẳng quan tâm gì mấy đến nghiệp nhà. Thằng út của tôi, anh tin nổi không, nó bây giờ làm việc cho một hội quán thanh nữ của giới lesbian, nó đang làm nhiều việc tốt, vậy cũng được, nhưng có lẽ tôi cũng cần nó, quan tâm thêm một chút, làm ơn. Rồi còn anh họa sĩ, rồi còn Petya. Vậy đó. Nhưng những quan ngại đó không còn khiến tôi lo lắng nữa vì tôi giờ như một người được tái sinh. Một phụ nữ sẽ làm điều này cho anh. Một phụ nữ như bà Golden, vợ tôi chính là thuốc trường xuân bất lão, vợ tôi làm cho tóc đen trở lại, bụng săn trở lại, đôi chân không biết mỏi như xưa, và đầu óc, vâng, kể cả đầu óc kinh doanh nữa, vợ tôi cũng mài giũa lại cho bén như dao. Hãy nhìn vợ tôi đi! Anh không tin tôi à? Anh có thấy những ảnh chụp vợ tôi trên tờ Playboy chưa? Tất nhiên là không xấu hổ rồi, sao lại phải xấu hổ chứ? Được sở hữu thân thể của mình, được chăm sóc cho nó và làm cho nó tuyệt hảo, không thấy một tì vết nào trong nhan sắc, đó là sự giải phóng. Vợ tôi là hình mẫu lý tưởng của người phụ nữ được giải phóng và cũng là hình mẫu lý tưởng của người vợ. Hai mặt của một đồng xu. Đúng: một người đàn ông may mắn. Hẳn rồi. Vợ tôi là giải độc đắc, chắc chắn.

16

VỀ TÌNH YÊU: MỘT THẢM KỊCH

Vào ngày bố mẹ tôi mất, tôi không ngồi trong chiếc xe đó. Hôm ấy là ngày cuối tuần dịp lễ Chiến Sĩ Trận Vong và bố mẹ sẽ ra ngoại thành nhưng tôi vào phút chót đổi ý ở lại thành phố vì Suchitra Roy muốn tôi giúp cô ấy ráp dựng video cho một hãng thời trang Ý. Tất nhiên là tôi phải lòng Suchitra, ai từng run rủi gặp được con người năng động không biết mệt ấy đều thấy yêu nàng một chút, và suốt một thời gian dài tôi đã quá sợ năng lượng phi thường của cô ấy, tầm vóc của người phụ nữ ấy, mái tóc đen sau lưng bay trong gió trên đại lộ Sixth Avenue, chiếc váy màu xanh và óng vàng ửng sáng bên trên đôi giày sneaker kiểu mới nhất, hai cánh tay giang ra cả chục hướng khác nhau như một nữ thần Hindu đang cố ôm trọn cả thành phố này trong vòng tay… quá sợ phải thú nhận với bản thân là mình đã yêu nàng, nhưng bây giờ điều đó không còn nghi ngờ gì nữa, và vấn đề duy nhất là, khi nào tôi sẽ thổ lộ với nàng, hay tôi có nên thổ lộ không. Trong tâm trí tôi một tiếng nói cứ thôi thúc làm ngay đi, đồ ngu, nhưng một giây sau, một tiếng nói khác thường lấn át, tiếng nói của thói hèn nhát, lại cãi lý rằng chúng tôi đã là bạn bè quá lâu, tới mức khi đã quá một thời điểm nào đó thì đâm ra không thể nào biến đổi tình bạn thành tình yêu lãng mạn được, rằng nếu ai cứ cố làm thế mà thất bại thì người đó sẽ mất cả tình bạn lẫn tình yêu, và tới đây thì anh chàng Pruírock của Eliot lại ngự trong đầu tôi, rền rĩ đau khổ bằng tiếng nói trong lòng tôi, Tôi có dám chăng, và cân nhắc cái chuyện kinh khủng đáng sợ là tỏ tình, Liệu có đáng vậy không/Nếu người, đặt gối tựa kề hay vứt bỏ chiếc khăn, / và quay ra cửa sổ, thốt lên: / “Hoàn toàn không phải thế, / Nào phải ta muốn thế, hoàn toàn không.”*

Tôi quyết định ở lại làm việc với nàng, biên tập phim xong chúng tôi sẽ ra ngoài uống bia và tôi sẽ tỏ tình. Đúng. Tôi sẽ nói. Cho nên tôi không ngồi vào xe của bố mẹ và vì thế mà hôm nay tôi còn sống. Cả sống và chết đều vô nghĩa. Hai điều đó xảy ra hoặc không xảy ra vì những lý do lãng xẹt mà ta chẳng học được gì từ đó cả. Chẳng hề có sự khôn ngoan nào trên đời này. Tất cả chúng ta đều là kẻ ngu ngốc của vận số. Đây là trần gian và nó quá tuyệt vời và chúng ta quá may mắn ở đây bên nhau và chúng ta quá ngu ngốc và những gì xảy ra cho chúng ta quá ngu ngốc và chúng ta không xứng đáng với vận may ngu ngốc của mình.

Tôi đang nói tào lao rồi. Để tôi kể bạn nghe về con đường đó.

Đường cao tốc Long Island là con đường đầy ắp những câu chuyện gia đình và khi tới mùa hè chúng tôi lái xe tới căn nhà mượn tạm trên Xa lộ Old Stone ở khu The Springs - chủ nhân là một nhân vật lớn ở Đại học Columbia, người sau khi bị nổi ban ngứa toàn thân do bọ ve đốt và khổ sở suốt nhiều năm đã không còn muốn ngao du tới vương quốc vo ve này nữa - Chúng tôi cũng đã vo ve mọi dấu mốc quen thuộc. Mineola, khu nghĩa trang đó, tôi có một bà cô và một ông chú đã để lại địa chỉ sau khi tạ thế cho chúng tôi tới cúi đầu chào kính. Great Neck, Little Neck, những địa danh nhắc chúng ta nhớ đến Gatsby, và dù chúng tôi không lái xe ngang qua Remsenburg, nơi p G. Wodehouse đã ở rất nhiều năm thời hậu chiến khi ông ta rời nước Anh sống tha hương, chúng tôi thường tưởng tượng, trong lúc xe chạy, một thế giới hư cấu trong đó các nhân vật của Fitzgerald và Wodehouse có thể viếng thăm lẫn nhau*. Bertie Wooster và Jeeves có thể đã từng tiến vào thế giới tinh hoa của hai Quả trứng*, nàng Bertie ngớ ngẩn đặt mình vào cương vị của Nick Carraway nhạy cảm, còn Reginald Jeeves là người phục vụ thích ăn cá, thích triết Spinoza và tìm cách ban cho nhân vật Jay Gatsby cái kết mãi-mãi-hạnh-phúc-về-sau với nàng Daisy Buchanan mà chàng Gatsby thiết tha khao khát. Rồi tới Dix Hills, bố tôi bằng cái giọng Bỉ khọt khẹt cố gắng pha trò luôn phát âm địa danh này theo kiểu Pháp. Dee Heels. Và tôi nói, tôi luôn luôn nói, phát âm thế nghe giống tên một ngôi sao phim bộ truyền hình ít người xem. Rồi tới Wyandanch; khi xe băng qua ngã rẽ này thì bố hoặc mẹ tôi lần nào cũng kể chuyện vị tù trưởng hoặc sachem tộc Montaukett tên là Wyandanch đã bán phần lớn vùng đất khu Đông Long Island cho một người Anh tên là Lion Gardiner, rồi sau đó chết vì bệnh dịch. Cái tên Wyandanch thường nhảy ra lại khi chúng tôi tới khu Đông và bố mẹ tôi lại nhớ câu chuyện về Stephen Talkhouse, người thuộc dòng dõi Wyandanch, từng cuốc bộ năm mươi dặm mỗi ngày giữa Montauk, Sag Harbor và East Hampton. Rồi giữa Wyandanch và Talkhouse chúng tôi băng qua một bảng chỉ đường dẫn tới nơi mang tên một bà thổ dân Mỹ hoàn toàn hư cấu: Shừley Wading River. Trên thực tế bảng chỉ đường này đưa đến hai cộng đồng khác nhau, một nơi là Wading River còn nơi kia là Shirley, nhưng nhân vật Shirley Wading River đã đóng vai trò quan trọng trong kho tàng truyện kể của gia đình chúng tôi. Là dân mê truyện khoa học viễn tưởng, chúng tôi có lúc cho bà ta nhập bọn với các thủ lĩnh thời hậu tận thế, Three Hydrogen Bombs và Makes Much Radiation trong vở kịch kinh điển Eastward Ho! năm 1958 của William Tenn, và lúc khác chúng tôi tưởng tượng bà này là một người khổng lồ, kiểu nhân vật bà mẹ của Gendel trong trường ca Beowulf, hay một thần mưa wandjina hay tổ tiên kiểu úc, vừa đi bà ta vừa tạo dựng cảnh vật.

Bố mẹ vừa lái xe vừa nghe radio. Những đài dành cho người già, 101.1 để nghe nhạc, WNYC để nghe lời, cho đến khi tín hiệu mất sóng và rồi họ chờ đến lúc East Hampton Music hiện ra trên băng tần dò đài, dấu hiệu cho thấy ngày cuối tuần sắp bắt đầu, những đêm rock-đồ-ăn-và-roll-âm-nhạc, lại một kiểu nói pha trò nữa của bố. Giữa các đài New York và WEHM là kênh đọc sách trên radio và năm đó hai người định nghe Homer. Tôi nghĩ - tôi không thể biết chắc, nhưng tôi nghĩ - là đến lúc lên đường nghỉ cuối tuần nhân lễ Chiến Sĩ Trận Vong thì họ đã nghe đến tập Bốn của Odyssey, đoạn Telemachus viếng thăm cung điện vua Menelaus vào ngày con gái ông ta, cô con gái của nàng Helen thành Troy đã bị bắt về lại, thành hôn với con trai của Achilles.

Vậy có thể là họ đang nghe đoạn Menelaus thuật lại ngày nàng Helen đi đến con ngựa gỗ, nghi ngờ có quân Hy Lạp ẩn bên trong, và dùng tài lừa dối mê hoặc xuất chúng giả tiếng nói người vợ của tất cả các chiến binh (tôi tưởng tượng cảnh nàng vừa nói vừa với tay vuốt ve thành bụng con vật bằng gỗ này một cách khêu gợi), tiếng nói đầy nhục cảm tới mức Diomed, chính Menelaus và Ulysses nữa cũng muốn nhảy ra khỏi con ngựa đó ngay lập tức; nhưng Ulysses tự kiềm chế mình và ngăn được đồng đội, chỉ trừ Anticlus, người này định kêu lên, và lẽ ra đã làm thế nếu như Ulysses không đưa hai bàn tay lực lưỡng bóp chặt miệng y và giữ nguyên, và theo một số dị bản của câu chuyện này, bóp chết kẻ ấy luôn để bảo vệ đội quân Hy Lạp đang ẩn náu. Phải, có thể cái khoảnh khắc bất hủ ấy vang lên trong tai họ, khi cái ống sắt ở giữa đường nằm đúng ngay đó cái ống sắt khốn kiếp rơi xuống từ một chiếc xe tải khốn kiếp nào đó tài xế liệu có dừng xe không không dừng chắc gã ta thậm chí còn không biết không có lẽ gã không biết gã có buộc chặt đàng hoàng hàng hóa chất trên xe không không gã chắc chắn là đéo buộc chặt vì nằm ngay dưới đường là cái ống sắt đó trên làn HOV* bởi vì đó là bố mẹ tôi hai người thương yêu nhất trên đời và họ không phải là người thích phóng nhanh không thưa ông họ thích lái tà tà an toàn trên xa lộ ở làn không có ngả vào ngả ra dành cho xe chở nhiều người trên xe làn đường hợp lý có đánh dấu phân tuyến hình thoi lý do tại sao ai cần biết tại sao chứ nhưng đúng ngay lần nay thì đéo an toàn gì bởi vì cái ống sắt đang lăn.

Tôi sắp đến chỗ kinh hoàng và phải tạm dừng để trấn tĩnh và sau đó có thể viết nhiều hơn.

Không.

Không có sau đó.

Lúc này.

Ông sắt ấy dài hai mét mốt. Nó lăn vào đường đi của một chiếc xe khác và chiếc xe húc cho nó một cú mà các báo cáo gọi là va chạm chéo. Cái ống quay tít, không hiểu sao dựng đứng lên nảy tưng từ đầu ống này sang đầu ống kia, và đâm xuyên qua kính chắn gió chiếc xe của bố tôi, nện thẳng vào đầu ông, chết ngay tức khắc. Chiếc xe, mất điều khiển, chệch khỏi làn HOV ngoặt vào làn đường dành riêng cho xe cộ chạy nhanh và trong nhiều cú đụng xe liên tiếp sau đó mẹ tôi cũng thiệt mạng. Để đưa được họ ra ngoài, các dịch vụ cấp cứu phải dùng tới dụng cụ thủy lực để nạy xác xe ra, nhưng cả hai đều đã chết. Xác họ được đưa về Bệnh viện Đại học North Shore ở Plainview, hạt Nassau, ở đó người ta tuyên bố chết trước khi nhập viện. Lúc nửa đêm, ngay sau khi tôi sợ hãi tỏ tình với Suchitra Roy trong một quán bia kiểu Anh ở góc đường Bleecker và LaGuardia và đã nhận được tin hoàn toàn bất ngờ là nàng cũng có cảm tình sâu nặng dành cho tôi thì tôi nghe điện thoại gọi tới.

Gần cả năm đó tôi hầu như ngừng suy nghĩ. Tôi chỉ toàn nghe tiếng đập ầm vang như sấm của đôi cánh tử thần khổng lồ. Có hai người đã cứu tôi. Một là người yêu dấu mới của tôi, Suchitra đáng yêu, tài giỏi.

Người kia là Nero Golden.

Với tính cẩn thận đặc trưng của họ—ĐIỀU NÀY CÓ CỨU MẠNG HỌ ĐƯỢC ĐÂU, SỰ BẤT CẨN CỦA NGƯỜI KHÁC ĐÃ XÓA SẠCH SỰ CẨN THẬN CỦA CHÍNH CHÚNG TA, SỰ BẤT CẨN CỦA MỘT ỐNG SẮT DỰNG ĐỨNG, NỆN THANG VÀO MẶT BỐ TÔI, GƯƠNG MẶT MÀ TÔI LÀ MỘT BẢN SAO TỒI, CHÚNG TA NHỮNG KẺ SINH SAU LÀ ĐỒ GIẢ MẠO CỦA NHỮNG CON NGƯỜI ĐÍCH THỰC CÓ TRƯỚC CHÚNG TA VÀ ĐÃ RA ĐI MÃI MÃI, MỘT CÁCH NGU NGỐC, VÔ NGHĨA, BỊ GIẾT BỞI MỘT CÁI ỐNG SẮT TÌNH CỜ, HAY MỘT QUẢ BOM TRONG HỘP ĐÊM, HAY MỘT THIẾT BỊ BAY ĐIỀU KHIỂN—bố mẹ tôi đã lo sẵn mọi chuyện đâu vào đó. Có đủ tất cả giấy tờ pháp lý cần thiết, cẩn thận, soạn thảo cẩn thận, bảo đảm tình trạng tôi là người thừa kế duy nhất sẽ được bảo vệ, và có bảo hiểm để thanh toán khoản tiền tiểu bang yêu cầu người thừa kế phải đóng, và sẽ có một số tiền. Cho nên hiện thời tôi không cần phải thu xếp việc nhà cửa, mặc dù về trung hạn thì căn nhà này cần phải bán đi. Nhà quá rộng lớn đối với tôi, giá trị nó lại cao, chi phí bảo trì và các khoản thuế bất động sản và vân vân sẽ khiến tôi khó xử trí, và VÂN VÂN TÔI MẶC KỆ. Tôi đi ngoài đường giận dữ đến mù quáng và ngay lập tức cứ như bao tức tối trên trời cũng đang gom lại trút xuống đầu tôi, tôi cảm thấy điều đó, cơn tức tối của những kẻ chết oan ức, những thanh niên bị bắn vì đi bộ trên cầu thang trong khi màu da đen, đứa trẻ nhỏ bị bắn vì chơi với khẩu súng nhựa ở sân chơi trong khi màu da đen, tất cả những cái chết đen thường nhật của nước Mỹ, đang gào thét là họ đáng được sống, và tôi cũng cảm thấy, sự thịnh nộ của nước Mỹ trắng vì phải chịu đựng một người đen trong nhà trắng, và lòng oán ghét sôi sục của những kẻ kỳ thị người đồng tính, và nỗi uất hận vì tổn thương của các mục tiêu của họ, cơn tức tối của những người trong giới cần lao bị mất nhà ở do tai họa thế chấp của hai cơ quan Fannie Mae và Freddie Mac gây ra, tất cả nỗi bất bình của một đất nước bị hung hăng chia rẽ, ai cũng tin là mình đúng, động cơ của mình là chính đáng, đau khổ của mình là độc nhất, cần phải được quan tâm, sự quan tâm cuối cùng phải dành cho họ và chỉ họ mà thôi, và tôi bắt đầu thắc mắc không biết chúng ta có phải những con người có đạo đức chăng hay chỉ là những kẻ man rợ tự phong những điều cuồng tín cá nhân là đạo lý cần thiết, là lẽ sống duy nhất phải theo. Tôi được hai người Bỉ thân yêu đã từ trần nuôi dạy để tin rằng “đúng” và “sai” là những ý tưởng nảy sinh tự nhiên của con vật người, rằng những khái niệm này là bẩm sinh chứ không phải được tạo ra. Chúng tôi tin rằng có một “bản năng đạo đức”: cài cắm sẵn trong DNA giống như “bản năng ngôn ngữ” - nói theo Steven Pinker*. Đây là lời đáp trả của gia đình tôi trước luận điệu tôn giáo cho rằng kẻ nào không có tôn giáo thì không thể là con người có đạo đức, rằng chỉ có cơ cấu đạo đức của một hệ tôn giáo được một Đấng Phán Xét Tối Cao nào đó chứng thực thì mới có thể cho con người hiểu rõ thiện ác. Lời đáp trả của bố mẹ tôi trước điều đó là “Bá láp,” hay thi thoảng là từ mà họ học được từ những người bạn úc và khoái chí dùng luôn: “Cứt.” Đạo đức có trước tôn giáo và tôn giáo là cách thức tổ tiên ta đáp ứng cho cái nhu cầu có sẵn đó. Và nếu là vậy thì có thể suy ra rằng ta hoàn toàn có thể sống một cuộc đời tốt đẹp, có ý thức đúng sai mạnh mẽ, mà chẳng cần phải cho Thượng Đế và đám nữ yêu của lão ta đi vào nhà mình.

“Vấn đề là,” mẹ tôi nói lúc ngồi trên băng ghế trong khu Gardens, “tuy chúng ta được lập trình để cần có đạo đức, chương trình này lại không cho ta biết điều gì thật sự là đúng hay là sai. Bộ óc trống rỗng hai phạm trù này và ta cần phải lấp đầy bằng cái gì? Suy nghĩ. Đánh giá. Các thứ đại loại như vậy.”

“Một trong những nguyên tắc chung của hành zi con người,” bố tôi vừa bổ sung vừa đi tới đi lui trước mặt mẹ,” bố thấy làà trong hầu hết mọi tình huống, ai cũng tin làà mình đúng, zà đối phương sai.”

Mẹ tôi phụ họa theo, “Ngoài ra chúng ta đang sống ở cái thời mà hầu như không có một sự nhất trí về các vấn đề hiện sinh, chúng ta thậm chí còn không đồng ý với nhau với ngay cả tính chất của sự việc, và khi bản chất của điều có thật lại gây tranh cãi đến thế thì bản chất của cái tốt đẹp cũng phải vậy thôi.”

Khi bố mẹ hào hứng như thế thì họ giống hai vũ công, hay hai người chơi cầu lông, lời họ tuôn ra ăn ý hòa hợp, hai chiếc vợt tâng quả cầu lông qua lại, qua lại. “Cho nên khái niệm cho rằng chúng ta có sẵn bản năng đạo đức lại không hàm ý làà chúng ta biết những nguyên tắc đạo đức ấy làà cái zì. Nếu biết thì các triết za thứ thiệt sẽ thất nghiệp hết zà chúng ta sẽ sống trong một thế giới ít sinh sự hơn,” bố tôi đưa một ngón tay chỉ vào tôi, con thấy chưa?, con hiểu cái này không?, và tôi như một cậu học trò gật đầu, rồi, bố, rồi, mẹ, con hiểu rồi, tất cả chúng ta nhất trí điều này, đây là những điều chúng ta hiểu biết.

“Đúng, nhưng con có biết có một từ để gọi khái niệm đó không?” Bố hỏi tôi.

Từ để gọi cái gì, bố.

“Định nghĩa: Khả năng được cho làà bẩm sinh của trí tuệ con người để nhận ra những nguyên tắc cơ bản của luân thường đạo lý. Một thuật ngữ triết học, chỉ cái nguyên lý zốn có trong ý thức đạo đức của mọi con người, điều sẽ hướng dẫn con người tới cái thiện zà ngăn cản con người làm điều ác.”

Không biết, bố à, đó là từ gì chứ.

“Luân năng” mẹ nói. “Con có bao giờ nghe từ nào hay hơn thế chưa?”

“Không có từ nào hay hơn,” bố tôi đồng tình. “Nhớ đi, con. Từ hay nhất trên đời.”

Đó là những tiếng nói mà tôi sẽ không bao giờ được nghe nữa.

Và bố mẹ đã lầm. Loài người này man rợ chứ không có đạo đức. Tôi đã sống trong một hoa viên đáng khao khát nhưng sự man rợ ấy, sự vô nghĩa ấy, sự thịnh nộ ấy đã leo qua tường tràn vào và giết chết những gì tồi yêu thương nhất.

* * *

Tôi chưa từng thấy một xác chết cho tới khi tôi nhìn thi hài bố mẹ ở nhà xác Mineola. Tôi đã gửi trang phục tới cho họ, một trong những sinh viên thực tập của Suchitra đã mang giúp, và đã chọn mua quan tài trên mạng, chọn những cái đắt tiền nhất - như người ta thường làm - cho bố mẹ tôi để hỏa thiêu. Nhà chúng tôi chật cứng các vị giáo sư trong biên chế, nam lẫn nữ, tới phụ giúp. Tôi nhận được mọi giúp đỡ trên đời từ các chuyên gia hàng đầu về nghệ thuật văn minh cổ Sumer, vật lý hạ nguyên tử, luật Tu Chính Án Thứ Nhất, và văn học khối Thịnh Vượng Chung. Nhưng không ai có thể giúp tôi nhìn hai thi hài ấy. Suchitra lái chiếc xe Jeep già nua đưa tôi đến đó và do không có cách nào để có thể nói những gì cần nói chúng tôi bắt đầu hài hước mỉa mai, nhớ lại cái những “xác chết trong tuần” hết sức kinh khủng trong loạt phim truyền hình HBO cũ Six Feet Under*. Tập phim yêu thích nhất của tôi là về một phụ nữ, trong đêm tụ tập bạn gái trên chiếc xe limousine thân dài đi thuê, đã thò đầu ra ngoài ô cửa mở trên mui xe để biểu lộ niềm vui sướng và đập mặt thẳng vào cái máng xúc của một chiếc xe cần cẩu. Sau đó thì ai can đảm nhất trong số khán giả trung thành của loạt phim này mới dám nhìn gương mặt đập dẹp của cô ta.

Và rồi một căn phòng sáng rực với hai chiếc băng ca và hai con người nằm dài dưới tấm khăn phủ, hai con người nằm dài đã từng nằm dài trên một bề mặt khác êm ái hơn, đã từng giao hoan - có thể vụng về - có thể không - tôi không tưởng tượng nổi bố mẹ mình là hai kẻ nghiện môn làm tình thể lực, nhưng tôi cũng không muốn họ là những kẻ lóng ngóng kém cỏi chuyện chăn gối - và kết quả là cái thực thể trống rỗng mụ mẫm này đang đứng bên cạnh hai chiếc băng ca để xác nhận rằng họ không còn thực hiện được nữa cái hành động đã sinh ra hắn, hay sinh ra bất cứ thứ gì khác.

Người của nhà xác đã dốc hết tài nghệ. Tôi đến chỗ mẹ tôi trước và thấy họ đã xóa hết vẻ kinh hoàng trên gương mặt bà cũng như lấy sạch mọi mảnh thủy tinh và kim khí đã xuyên thủng da thịt và đó chính là mẹ tôi mặc dù bà trang điểm dày hơn thường lệ khi còn sống, tôi nhận ra được đó là bà, và bà trông có vẻ, hay là tôi tự thuyết phục mình rằng trông bà có vẻ, bình an. Tôi quay sang bố tôi và Suchitra tiến sát lại sau lưng và tựa má nàng vào lưng tôi và vòng tay ôm quanh người tôi. Không sao, tôi nói, không sao, và nhấc tấm khăn phủ lên. Rồi cuối cùng tôi òa khóc.

* * *

Sau hôm hỏa thiêu, Nero Golden băng qua khu Gardens tới nhà chúng tôi - cái từ “nhà tôi” không hợp lý; bố mẹ tôi vẫn hiện diện mọi nơi trong nhà này - và lão vung gậy gõ vào ô cửa sổ lớn. Thật bất ngờ - đức vua gõ cửa nhà thường dân mồ côi này - tới mức lúc đầu tôi tưởng lão là một ảo ảnh rọi chiếu từ trí tưởng tượng của mình. Cái chết của bố mẹ đã khiến tôi khó nắm bắt hiện thực. Có một bà già, bà Stone, sống ở khu Gardens này (trong bốn phòng trần cao trên tầng chính của một ngôi nhà được chia thành bốn căn chiếm toàn bộ tầng lầu), bà thường nói chuyện ma. Đây là nhân vật trước đây tôi chưa từng nhắc tới, và rất có thể sẽ mặc xác bà ta sau lần xuất hiện chớp nhoáng trong bộ phim này, một bà già mà đám trẻ con khu Gardens gọi là bà Mũ vì bà ta thích đội những chiếc mũ rộng vành, góa phụ lâu năm, người chồng quá cố là một chủ trại gia súc ở Texas đã gặp trúng mỏ dầu trên đất của ông ta và lập tức từ bỏ nghề nuôi bò để sống cao sang và chơi trò sưu tập tem khắp thế giới hâm mộ. Bà Stone cũng níu áo tôi lại bên giàn xà leo trèo của trẻ em để nói về chuyện mất mát. Một cái chết trong gia đình, cũng giống như một em bé mới sinh, thường cho phép người lạ hay gần như xa lạ tới gặp và độc thoại. “Tôi chưa thấy chồng tôi về lần nào sau khi ổng mãn phần,” bà thổ lộ. “Hình như ổng sung sướng được thoát thân. Chẳng buồn liên lạc một lần nào. Cậu cứ sống đi rồi sẽ biết. Nhưng có một đêm trên ngõ Macdougal tôi đã thấy một thằng nhỏ mặc đồ gia nhân - một thằng nhỏ da đen trong bộ đồng phục hoa hòe rất đẹp - đang đi bằng đầu gối. Sao nó lại đi bằng đầu gối, tôi nghĩ, ở đây có lịch sử gì về tôn giáo đâu. Rồi cuối cùng tôi mới hiểu ra. Nó chẳng hề đi bằng đầu gối. Mặt đường ở cái ngõ đó theo thời gian được nâng cao lên và thằng nhỏ đang đi trên nền đất cũ và tôi chỉ có thể nhìn thấy nó tới đầu gối thôi. Một đứa giữ chuồng ngựa, chắc vậy, đang đi xuống ngõ này để làm việc ở mấy chuồng ngựa ngày xưa từ thời 1830, phục vụ cho khu vực Washington Square North. Hoặc là một thằng nhỏ đầy tớ, có lẽ làm việc cho bà Gertrude Whitney*, cậu biết rồi, bả đã sống ở đó khi bả lập ra cái viện bảo tàng. Dù sao thì đó cũng là một hồn ma, hồn ma sờ sờ ra đó. Mà chưa hết đâu nghe.” Tôi cáo lỗi và bỏ đi. Nhưng mấy chuyện ma của người hàng xóm này hình như cứ đeo đuổi tôi trong những ngày u sầu ấy. Hồn ma của Aaron Burr* lảng vảng khu Village tìm gái điếm. Những hồn ma âm nhạc, hồn ma kịch nghệ, mặc trang phục sân khấu và trình diễn vào mùa đông trên đường Commerce. Bản thân tôi ngày trước chẳng hề quan tâm nhưng cái bản thân mồ côi mới mẻ này lại để cho người ta kể chuyện của họ rồi ban đêm tôi lại cố tìm nghe tiếng cười của bố mẹ vang vọng trong những căn phòng trống. Trong tâm trạng như thế tôi đã thấy Nero Golden ở ngoài khung cửa sổ lớn và nghĩ thầm, một bóng ma. Nhưng chính là lão bằng xương bằng thịt.

“Cậu cho phép tôi vào,” lão vừa nói vừa đi vào trước khi tôi cho phép. Vào trong là lão gác cây gậy tựa vào tường rồi tự ý ngồi vào cái ghế ưa thích của bố tôi: “Tôi là người bộc trực, René, không úp mở, chẳng hề có việc gì phải vòng vo tam quốc. Cho nên về chuyện mất mát này tôi nói với cậu đó là mất mát của cậu. Bố mẹ cậu đã đi rồi thì cậu đừng bận tâm tới họ nữa, họ không còn tồn tại đâu. Hãy bận tâm về chính bản thân cậu đó. Đây không chỉ là chuyện cậu bị thương tổn và phải chữa lành. Nó còn là chuyện bố mẹ cậu từ giờ không còn đứng chắn giữa cậu và nấm mồ nữa. Đây là sự trưởng thành. Bây giờ cậu đang ở ngay tuyến đầu và nấm mồ đang há họng chờ cậu đó. Cho nên phải biết khôn ngoan; phải học cách trở thành người đàn ông. Nếu cậu bằng lòng, tôi sẵn sàng giúp.”

Bài diễn thuyết quả là ấn tượng. Nếu như lão muốn giũ sạch nỗi buồn của tôi bằng cách chọc tức thì lão đã thành công. Nhưng tôi chưa kịp nói gì lão đã đưa một bàn tay độc tài ra ngăn chặn. “Tôi thấy phản ứng trên mặt cậu, nơi mây giông đã tụ lại và bão tố đang đe dọa. Bỏ đi! Cậu có tức giận cũng bằng thừa. Cậu còn trẻ còn tôi già rồi. Tôi muốn cậu học tôi đây này. Đất nước của cậu cũng còn non trẻ. Người ta sẽ suy nghĩ khác đi khi đã có cả nghìn năm quá khứ. Cậu thậm chí còn chưa tới hai trăm năm mươi năm. Tôi cũng nói luôn là tôi không đui mù nên tôi biết cậu tò mò chuyện nhà tôi. Vì tôi nghĩ cậu là người tốt nên tôi bỏ qua, trong lúc con người khác trong tôi lại muốn cho cậu chết, ha ha. Tôi nghĩ là - giờ cậu là đàn ông rồi - cậu có thể học hỏi từ mọi người nhà Golden chúng tôi, chuyện tốt lẫn chuyện xấu, chuyện gì phải làm chuyện gì không. Học từ thằng Petya cái cách chống lại những gì không phải lỗi lầm của mình, học cách chơi khi bị chia trúng những con bài hẻo. Học từ thằng Apu, cũng được, đừng giống như nó. Có thể là nó không trở nên sâu sắc được. Học từ Dionysus, thằng con khổ sở của tôi, học về sự mơ hồ và nỗi đau đớn.”

“Còn từ ông?”

“Về chính tôi, cậu René: chắc cậu cũng đã đoán biết được tôi không phải lúc nào cũng là ông thánh. Tôi khó tính và huênh hoang, quen đứng ở địa vị cao hơn và cái gì tôi muốn thì tôi lấy và cái gì không muốn thì tống đi cho khỏi cản đường. Nhưng khi cậu đối mặt với tôi cậu phải tự hỏi mình điều này: Có thể nào vừa thiện vừa ác được không? Có thể nào một người lại là người tốt trong khi hắn là kẻ xấu không? Nếu cậu tin vào Spinoza và nhất trí là mọi thứ đều do nhu cầu định đoạt, vậy có thể nào những nhu cầu thúc đẩy con người ấy có thể thúc giục hắn vừa làm điều sai lẫn điều đúng không? Người tốt là gì trong cái thế giới tất định này? Cái tính từ ấy có ý nghĩa gì không? Khi nào đã có câu trả lời cậu nói tôi nghe. Nhưng mọi chuyện đó tính sau, tối nay, cậu với tôi đi ra phố uống rượu.”

* * *

Sau đó.

“Cái chết, chúng ta đối phó với nó, chúng ta chấp nhận nó, chúng ta đi tiếp,” Nero Golden nói. “Chúng ta là những người sống, nên chúng ta phải sống. Cảm giác hối lỗi, ờ, đúng là tồi tệ. Nó vẫn còn đó và hãm hại chúng ta.” Chúng tôi đang ở nhà hàng Russian Tea Room - lão đãi - cầm những ly vodka ướp lạnh. Lão nâng ly tỏ thiện ý; lão uống, tôi uống. Đó là lý do chúng tôi tới đây, và thức ăn - món bánh blini ăn kèm trứng cá caviar, các món bánh nhân thịt, món gà Kiev - chúng tôi ăn chỉ để uống được nhiều hơn.

“Nếu chúng ta về nhà còn tỉnh táo tức là chúng ta đã thất bại,” Nero Golden bảo tôi. “Chúng ta cần phải uống tới mức không biết được chính xác làm cách nào về nhà được.”

Tôi cúi đầu nghiêm trang. “Đồng ý.”

Một ly nữa. “Người vợ quá cố của tôi, cậu cứ xét trường hợp bà ấy đi,” Nero chĩa một ngón tay vào tôi, “đừng có làm bộ là cậu không biết, tôi biết rõ những cái mồm lẻo mép trong nhà tôi. Đừng bận tâm chuyện đó. Về cái chết của bà ấy, chuyện đau buồn lớn, nhưng thực tế không phải là thảm kịch, chưa lên tới mức thảm kịch.” Một ly nữa. “Tôi nói lại cho đúng. Tất nhiên là một thảm kịch cá nhân. Một thảm kịch đối với tôi và các con tôi. Nhưng thảm kịch lớn thì chung cho tất cả mọi người, đúng không.”

“Đúng vậy.”

“Đấy. Quan điểm của tôi thế này. Mặt tiêu cực đối với tôi, mặt tiêu cực làm thay đổi cuộc sống, lại không phải là chuyện chết mà là chuyện trách nhiệm. Của tôi. Trách nhiệm của tôi, đó là vấn đề. Đó là chuyện ám ảnh tôi đêm đêm khi tôi đi dạo trong khu Gardens.”

Tới lúc này thì tôi bắt đầu thấy nhiệm vụ của tôi tối hôm đó là an ủi lão cho dù mục đích của buổi uống rượu vốn là ngược lại. “Ông bà đã cãi nhau,” tôi nói. “Chuyện này thường xảy ra mà. Đâu phải vì thế mà ông phải chịu trách nhiệm cho cái chết của bà ấy. Trong một thế giới có đạo lý thì chỉ có kẻ giết người mới mang tội giết người. Nếu phải khác đi thì thế giới đó sẽ thành phi lý về mặt đạo đức.”

Lão im lặng, uống, những người hầu bàn lảng vảng chờ mang thêm vodka khi cần. “Để tôi cho một ví dụ khác,” tôi nói, giờ đã bốc lên, tôi thấy mình đang ở đỉnh cao tư duy, thấy mình đúng là đứa con của bố mẹ. “Giả sử tôi là một thằng chó chết.”

“Chó chết thậm tệ?”

“Hoàn toàn thậm tệ. Và tồi bại.”

“Tôi hình dung được, okay.”

“Giả sử mỗi ngày tôi đứng trước nhà ông và chửi bới ông với gia đình ông.”

“Cậu có chửi tục không?”

“Tục tĩu nhất hạng. Tôi chửi chính ông và những người thân yêu của ông bằng những lời lẽ thô bỉ nhất.”

“Thế thì không chịu được, tất nhiên.”

“Thế đấy, ông có khẩu súng trong nhà.”

“Sao cậu biết được?”

“Tôi đang đặt giả thuyết.”

“A, giả thuyết. Hay lắm. Hiểu rồi. Một khẩu súng giả thuyết.”

“Rồi ông lấy khẩu súng giả định này và ông có biết mình sẽ làm gì không?”

“Tôi bắn cậu.”

“Ông bắn tôi thủng tim và tôi chết và ông thử đoán xem bắn tôi rồi thì ông ra sao?”

“Tôi sẽ vui sướng.”

“Ông sẽ thành kẻ giết người.”

“Bắn cậu thì tôi sẽ vui sướng và thành kẻ giết người.”

“Ông phạm tội giết người và ra tòa ông không thể bào chữa là, thưa quý tòa, đó là một tên chó chết.”

“Không được à?”

“Ngay cả bọn chó chết khi bị giết cũng không chịu trách nhiệm cho cái chết của chúng. Chỉ có kẻ giết người phải gánh chịu tội ác này.”

“Đây là triết học à?”

“Tôi cần thêm vodka. Triết học nằm trong cái chai này.”

“Bồi.”

Sau một ly nữa lão bắt đầu lè nhè. “Cậu còn trẻ,” lão nói. “Cậu không biết trách nhiệm là gì. Cậu không biết tội lỗi hay nhục nhã. Cậu chẳng biết gì cả. Chuyện đó không quan trọng. Bố mẹ cậu chết rồi. Đó mới là điều đáng quan tâm.”

“Cảm ơn ông,” tôi nói, và sau đó tôi không nhớ nữa.

Kết thúc.

“Lúc ban đầu,” Suchitra nói, nàng ngồi bên cạnh giường tôi trong lúc tôi rên rỉ vì nhức đầu, “lúc ban đầu có một Đảng Cộng Sản Ấn Độ chính thức - đảng CPI. Nhưng Ấn Độ có vấn đề dân số và các đảng phe tả của nó cũng phớt lờ chuyện hạn chế sinh sản. Cho nên sau khi có đảng CPI thì lại sinh ra đảng CPI(M), tức là Đảng Cộng Sản Ấn Độ (Marxist), và Đảng Cộng Sản Ấn Độ (Marxist-Leninist) tức CPI(M-L). Đủ đảng phái rồi chắc? Cưng ơi, đảng phái chỉ mới khởi đầu thôi. Hãy cố theo dõi nghe. Bây giờ lại có Đảng Cộng Sản Ấn Độ (Marxist-Leninist) Giải Phóng, cộng với Đảng Cộng Sản Ấn Độ (Marxist-Leninist) Naxalbari, và còn Đảng Cộng Sản Ấn Độ (Marxist-Leninist) Janashakti, rồi thêm Đảng Cộng Sản Ấn Độ (Marxist-Leninist) Sao Đỏ, và đừng quên Đảng Cộng Sản Ấn Độ (Marxist-Leninist) Trung Ương Đội, hay bỏ sót không nhắc tới đảng Cộng Sản Cách Mạng Trung Ân (Marxist-Leninist-Maoist), chưa nói tới Đảng Cộng Sản Liên Bang Ấn Độ hay Đảng Cộng Sản Ấn Độ (Marxist-Leninist) Cờ Đỏ, hay Đảng Cộng Sản Ấn Độ (Marxist-Leninist) lần Dân Chủ, hay Đảng Cộng Sản Ấn Độ (Marxist-Leninist) Sáng Kiến Mới, hay Đảng Cộng Sản Ấn Độ (Marxist-Leninist) Somnath, hay Đảng Cộng Sản Ấn Độ (Marxist-Leninist) Đệ Nhị Trung ủy, hay Đảng Cộng Sản Ấn Độ (Marxist-Leninist) Bolshevik. Xin vui lòng tiếp tục tập trung chú ý. Trong các phân nhóm cũng sinh sôi tràn lan. Đã có Trung lầm Cộng Sản Maoist sáp nhập với Tổ Chức Chiến Iranh Nhân Dân thành Trung lầm Cộng Sản Maoist Ấn Độ. Hoặc có khả năng là Trung lầm Cộng Sản Maoist Ấn Độ sáp nhập với Đảng Cộng Sản Ấn Độ (Marxist-Leninist) Chiến Tranh Nhân Dân và lập ra Đảng Cộng Sản Ấn Độ (Maoist). Khó mà phân biệt rõ ràng các tổ chức này. Em kể anh nghe hết những chuyện này để giải thích cái quyết định của bà mẹ và ông bố người Bengal của em, hai mẫu người kinh doanh gan dạ theo hướng tư bản chủ nghĩa bị mắc kẹt ở Calcutta giữa đám thần Ravana nhiều đầu của Đảng Cộng Sản Ấn Độ (Uranium-Plutonium), những đầu đạn phân rã hạt nhân của phe tả, ông bà phải chạy trốn và định cư ở Alpharetta, ngoại ô Atlanta, bang Georgia, đó là nơi em sinh ra. Có lẽ đó lại là ý tưởng hay, và thực tế về mặt kinh tế mà nói, đúng là ý tưởng hay vì bố mẹ đã thành công trong đủ thứ ngành kinh doanh, tiệm làm đẹp, hiệu bán áo quần, đại lý bất động sản, dịch vụ điều trị tâm lý, cho nên anh thấy họ cũng phất lên nhanh chóng. Nhưng rủi thay chung quanh họ là những tổ chức chính trị của người Hindu theo phe hữu cũng đang sinh sôi nảy nở trên đất Mỹ phì nhiêu, các chi nhánh hải ngoại của tổ chức Rashtriya Swayamsevak Sangh (RSS) cũng mọc lên, tổ chức Vishwa Hindu Parishad cũng phát triển, Đảng Bharatiya Janata cũng lớn mạnh, cũng như các tổ chức gây quỹ để chuyển đô-la về cho chính các tổ chức đó. Bố mẹ em thoát khỏi cơn lốc này thì lại bị hút vào cơn lốc khác và khi họ bắt đầu đi dự những tiệc gala của RSS và ngưỡng mộ trầm trồ về một người vạm vỡ tên là NaMo nào đó, thì em có thương bố mẹ cũng phải goodbye bỏ chạy. Thế là em chuồn thẳng tới New York này nơi em đang làm chết xác để ráng cho anh cười và tới lúc này thì xin anh làm ơn làm phước cười giùm một cái đi.”

“Hóa ra đây là ý tưởng của em để trị say rượu à,” tôi nói.

Về chuyện làm chết xác: Suchitra làm đúng như thế hàng ngày, từng phút của mỗi ngày. Tôi chưa thấy ai làm việc cần cù chỉ bằng phân nửa của nàng thôi mà vẫn còn thời gian hưởng thụ, về phạm trù này thì tôi cũng may mắn được hưởng chung. Nàng thức dậy sớm, tập thể dục bằng máy đạp xe đạp, chạy tới văn phòng, dốc hết sức cho ngày làm việc, chạy bộ bên sông Hudson hay băng qua cầu Brooklyn rồi quay về, vậy mà vẫn xuất hiện tươi như hoa và diện đẹp gấp đôi ở bất cứ sự kiện nào dù là dạ tiệc, một lễ khai mạc gallery, buổi chiếu phim ra mắt, tiệc sinh nhật, đêm hát karaoke, hẹn hò ăn tối với tôi, và xong xuôi hết vẫn còn thừa sức làm tình nữa. Là người tình, nàng cũng mạnh mẽ như vậy, dù không đặc biệt, nhưng tôi không than phiền. Bản thân tôi cũng nào phải tay ham hố dục tình và vào lúc đó tình yêu của một người phụ nữ tử tế đã cứu tôi khỏi hố thẳm. Tình cảm cứng rắn của Nero Golden và những tối vodka say khướt, cùng tình yêu siêu tốc, ân cần của Suchitra Roy, đã giúp tôi vượt qua những ngày tháng đó. Tôi nghĩ đến chuyện hai nhân viên y tế trong chiếc xe cứu thương chơi trò tung hứng sau vụ tự tử hụt của bà Golden và nhận ra lần này chính tôi là kẻ đang bị canh chừng đề phòng tự tử.

IM LẶNG TRÊN BẦU TRỜI, HAY, CON CHÓ TRONG CÕI TRUNG HỮU

New York City suốt mùa hè ấy chỉ là hình ảnh bố mẹ tôi cho đến khi tôi học cách sống không có bố mẹ và chấp nhận vị trí trưởng thành của tôi ở đầu hàng người chờ xem xuất chiếu phim cuối cùng, như Nero đã khuyên tôi chấp nhận. Như thường lệ, chính một bộ phim đã cứu giúp tôi, phim Det sjunde inseglet, “Dấu Ấn Thứ Bảy”, của Ingmar Bergman - phim mà chính đạo diễn lừng danh này cho là “không đồng đều” nhưng đó là điều tất cả chúng tôi kính nể. Chàng hiệp sĩ (Max von Sydow, người sẽ tiếp tục thủ vai chàng họa sĩ nhàm chán Frederick trong Hannah and Her Sisters và vai Ming Bạo Chúa bất hủ trong Flash Gordon) trên đường về sau cuộc Thập Tự Chinh đã chơi cờ với Tử Thần áo đen để trì hoãn điều không thể tránh khỏi, để có thể nhìn thấy vợ mình một lần nữa trước khi chàng chết. Hiệp sĩ đau khổ và cận vệ chán đời, cặp Quixote và Sancho thiếu hài hước của Bergman, tìm kiếm những con chim năm nay trong những chiếc tổ năm trước. Do xuất thân từ một gia đình hết sức mộ đạo, Bergman có nhiều vấn đề tôn giáo phải giải quyết, nhưng đối với tôi không cần phải xem phim này theo quan điểm đó. Tựa phim lấy từ Sách Khải Huyền. “Khi Chiên Con mở ấn thứ bảy, trên trời yên lặng chừng nửa giờ.” (Khải Huyền 8:1). Với tôi, sự im lặng trên bầu trời, sự vắng mặt Chúa, là sự thật về hình ảnh trường cữu của thế giới này và nửa giờ có nghĩa là độ dài một đời người. Việc mở ấn thứ bảy tiết lộ rằng Chúa không có ở đâu cả cũng như không có gì để nói và Con Người được ban cho quãng đời ít ỏi để thực hiện một việc làm có ý nghĩa, như chàng hiệp sĩ ấy mong muốn thực hiện. Người vợ tôi muốn gặp trước khi tôi chết là giấc mơ thành nhà điện ảnh của tôi. Việc làm có ý nghĩa là bộ phim tôi đang mơ thực hiện, bộ phim về khu Gardens điểm xuyết những con người có thực và hư cấu giống như dàn diễn viên đông đảo của đạo diễn Altrnan và gia đình Goldens trong ngôi nhà của họ ở đầu bên kia nhìn từ phía nhà tôi. “Việc làm” đó chính là hành trình và “người vợ” là đích đến. Tôi có nói đại khái như thế với Suchitra và nàng nghiêm trang gật đầu. “Đã đến lúc hoàn tất kịch bản của anh và huy động vốn rồi đó.”

Còn hiện thời, đại đô thị này đang ôm tôi vào lòng nó và cố dạy cho tôi những bài học cuộc đời. Chiếc thuyền trên cái hồ - nơi con chuột Stuart Little lướt sóng - nhắc nhở tôi về cái đẹp của sự ngây thơ, và không gian trên đường Clinton - nơi nữ diễn viên Judith Malina gần như vẫn còn hoạt động và đoàn kịch Living Theatre của bà vẫn thích diễn trần trụi - nói với tôi về sự bất kính đếch-cần-quan-tâm của trường phái cũ. Và trên Quảng trường Union những người chơi cờ đã chơi và có thể Thần Chết cũng đang chơi ở đó nữa, những ván tấn công chớp nhoáng lấy mạng như không hay những ván cờ chậm, không tính giờ, cho phép thiên thần áo đen kia giả vờ tôn trọng sự sống trong lúc vẫn tuyển mộ bạn cờ tham gia danse macabre*. Những gì thiếu vắng cũng nói với tôi nhiều điều chẳng kém những gì hiện diện: các hiệu giày đã biến khỏi Eighth Street, nét lập dị đã biến khỏi khu Upper West Side nơi bà Maya Schaper từng mở tiệm Cheese &Antiques và, khi hỏi lý do, bà thích trả lời, “Vì đó là những thứ tôi yêu.” Tôi đi đâu thành phố này cũng ôm tôi trong vòng tay và thầm thì vỗ về bên tai.

Vào đêm khai mạc thứ hai của Apu ở không gian triển lãm Sottovoce Bowery cách Bảo Tàng Bản Thể một dãy phố (những bức tranh này vẽ khéo, nhanh, kỹ thuật cao, sôi nổi, có chất pop-art và không làm tôi rung động), ở đầu kia thành phố lại đang trưng bày những tranh lớn của Laurie Anderson khắc họa trải nghiệm bốn mươi chín ngày của con Lolabelle - con chó săn chuột yêu quý đã chết của cô ta - trong cõi trung hữu, cõi lưng chừng nằm sau cái chết và trước sự tái sinh của Phật giáo lầy Tạng. Suchitra và tôi đang đứng trước một trong những bức lớn nhất vẽ con chó mặt dễ thương đang mở to mắt nhìn chúng tôi từ bên kia hậu kiếp thì bất thình lình mấy từ Không sao đâu nảy ra trong đầu tôi và rồi tôi thốt lên thật to. “Không sao đâu,” tôi nói, và nụ cười căng rộng trên gương mặt. “Không sao đâu, không sao đâu, không sao đâu.” Bóng tối tan biến khỏi gương mặt tôi và tương lai có vẻ có triển vọng và hạnh phúc dường như có thể cảm nhận được và cuộc sống bắt đầu trở lại. Mãi rất lâu sau này, khi nghĩ lại, tôi mới nhận ra rằng hôm đó là bốn mươi chín ngày từ khi bố mẹ tôi mất.

Tôi không tin vào cõi trung hữu. Nhưng đúng là vậy đó.

“FLASH*! EM YÊU ANH! NHƯNG CHÚNG TA CHỈ CÓ MƯỜI BỐN GIỜ ĐẾ CỨU TRÁI ĐẤT!”

Tôi chìm trong trạng thái ngây ngất đêm hôm đó, lòng tràn ngập cảm giác hưng phấn với việc tha thứ cho bố mẹ vì đã chết và tha thứ cho chính mình vì còn sống. Suchitra và tôi về khu Gardens và tôi biết đã đến lúc làm điều cấm. Đang cao hứng với cuộc đời, chúng tôi bẻ cái bánh cần sa Aíghan Mặt Trăng để dành đã lâu và hít. Lập tức con mắt thứ ba trong tuyến yên của chúng tôi mở ra đúng như bố tôi đã nói và chúng tôi hiểu được nhiều bí mật của thế giới này. Chúng tôi thấy rằng thế giới này không vô nghĩa mà cũng không phi lý, rằng thực tế nó có ý nghĩa sâu xa và có hình hài, nhưng hình hài và ý nghĩa đó cho tới bây giờ vẫn giấu kín với chúng tôi, đã bị che đậy trong các ký hiệu tượng hình và bí thuật quyền năng, bởi vì ý định của những bá chủ thế giới là che giấu ý nghĩa với tất cả, chỉ trừ những ai thông tuệ nhất. Chúng tôi cũng đã hiểu việc cứu nguy hành tinh này phụ thuộc vào hai chúng tôi và sức mạnh để cứu hành tinh này là tình yêu. Đầu óc quay cuồng, chúng tôi đã hiểu ra Max von Sydow trong vai Ming Bạo Chúa, kẻ độc tài, bốc đồng và ăn mặc xấu xí trong chiếc áo choàng thiên tài ác độc màu đỏ chói trong truyện tranh khoa học viễn tưởng, sẽ đến chinh phục loài người, và nếu có lúc gương mặt của Ming mờ đi và bắt đầu giống mặt Nero Golden, thì như vậy là bất công vì gần đây lão tử tế với tôi, nhưng có thể nào một người cùng lúc vừa tốt vừa xấu không, chúng tôi tự hỏi, và Aíghan Mặt Trăng trả lời rằng điều bí mật sâu xa nhất trần đời chính là sự mâu thuẫn không thể hòa hợp và sự kết hợp những điều đối nghịch. Đêm nay là dành cho tình yêu, Aíghan Mặt Trăng nói, đêm nay là dành để tôn vinh những cơ thể còn sống và để nói lời vĩnh biệt với những cơ thể đã mất của những người thân yêu đã lìa đời, nhưng sau khi mặt trời mọc vào sáng mai thì sẽ không còn thời gian nào để mất.

17

Nếu ta nợ ngân hàng một đồng thì ta là con nợ thấu chi. Nếu ta nợ một tỷ thì ta giàu có và ngân hàng đang phục vụ cho ta. Khó mà biết Nero Golden thực sự giàu chừng nào. Tên lão dạo này xuất hiện khắp nơi, trên mọi thứ từ bánh mì kẹp xúc xích cho tới các đại học vì lợi nhuận, cái tên đang rảo quanh Lincoln Center suy nghĩ chuyện hiến tặng một đơn vị để cải tạo thính phòng Avery Fisher Hall miễn là loại bỏ cái tên cũ và trên đó sẽ mọc lên cái tên Golden bằng những chữ in hoa vàng chóe. Một đơn vị là từ tắt mà cái tên của lão sử dụng với nghĩa “một trăm triệu đô-la,” một trăm triệu đô-la là cái giá để gia nhập thế giới của những kẻ thật sự giàu, ta chẳng là cái thá gì cả cho đến khi ta có một đơn vị. Cái tên của lão đang dắt cái đơn vị này đi quanh thành phố, nó suýt nữa đã định chường mặt trên đầu Liên hoan Phim Tribeca, nhưng như thế lại tốn không tới một đơn vị, cho nên cuối cùng Liên hoan Phim này giống như thứ rẻ tiền hạng bét; điều mà cái tên lão thực sự, thực sự muốn là xuất hiện sừng sững trên đầu sân vận động Yankee Stadium. Điều đó sẽ chứng tỏ tên của lão đã chinh phục New York. Sau đó thì người ta cho cái tên đó đứng trên đầu Tòa Thị Chính luôn cũng được.

Tôi chắc lão đã mang theo nhiều nguồn tiền lớn khi sang phương lầy, nhưng luôn nghe tin đồn rằng mọi chuyện kinh doanh của lão đều là đầu cơ vay nợ rất lớn, rằng toàn bộ siêu đại doanh nghiệp của lão là một trò lừa đảo và lão đưa cái tên lão đi dạo tới đâu thì cái bóng ma phá sản bám theo tới đó. Tôi coi lão như một công dân không phải của New York mà là của thành phố vô hình Octavia mà Marco Polo đã mô tả với vua Kublai Khan trong truyện của Calvino*, một thành phố mạng nhện giăng trên một cái lưới khổng lồ bên trên một vực thẳm giữa hai ngọn núi. “Cuộc sống của dân cư Octavia ít bất ổn hơn ở các thành phố khác,” Calvino viết. “Họ biết cái lưới ấy chỉ tồn tại lâu chừng đó.” Tôi cũng coi lão như một nhân vật trong phim hoạt hình, có lẽ là Wile E. Coyote*, con sói này không ngừng chạy băng khỏi rìa vách núi nhưng vẫn cứ phóng tới, thách thức trọng lực, cho đến khi nó nhìn xuống, rồi mới rơi. Ý thức về tính bất khả thi của nỗ lực này đã gây ra cái kết thúc tai họa. Nero Golden vẫn còn đi tới mãi, chắc bởi vì lão không hề nhìn xuống.

Suốt nhiều tháng tôi bận rộn thu dọn nhà cửa, những gì muốn giữ lại tôi gửi cất hết ở dịch vụ Manhattan Mini Storage bên West Side, dịch vụ này có nhiều biển quảng cáo buồn cười trên bức tường nhìn ra xa lộ, New York có sáu đội thể thao chuyên nghiệp, và còn thêm đội Mets, và Nếu bạn không thích hôn nhân đồng tính, đừng kết hôn đồng tính, và “Trong nhà Cha ta có nhiều chỗ ở”— John 14:2—Rõ ràng Jesus không phải là người New York, và Đừng quên, nếu rời khỏi thành phố này, bạn sẽ phải sống ở nước Mỹ. Đúng, ha ha, tôi hiểu, nhưng nói chung là tôi đâm khó chịu trở lại, cố hết sức không để lộ ra khi ở bên Suchitra, nhưng nàng hiểu tâm trạng ấy của tôi. Rồi đến lúc phải rao bán căn nhà và Vasilisa Golden đến tìm tôi ở khu Gardens và ôm choàng lấy tôi, hôn lên má tôi, rồi bảo, để tôi lo việc này cho, cứ coi đây việc trong gia đình, nói thế nghe thật dễ thương tới mức tôi gật đầu không nói gì và để cho cô ta xử trí chuyện bán nhà.

Vả lại, năm đó tôi cũng khó giữ thái độ khách quan với nhà Golden. Một đằng là sự tử tế lão Nero dành cho tôi, bây giờ lại thêm sự tử tế của cô vợ lão nữa. Mặt khác có vẻ chắc chắn lão là người ủng hộ nhiệt tình chiến dịch tranh cử Tổng thống của Romney, và nhận xét của lão về ông bà Tổng thống hiện thời ngấp nghé bên bờ vực cuồng tín, tất nhiên là hắn thích bọn đồng tính, hắn đã cưới một người đàn ông, đó là một câu nhẹ nhàng đấy nhé. Lão rất hay kể “chuyện tiếu lâm về Đảng Cộng Hòa,” chuyện một cha nội da trắng lớn tuổi sau khi chính phủ hiện thời kết thúc một thời gian đã mò tới gặp tay lính gác Nhà Trắng, nhiều ngày liên tiếp, và lần nào cũng xin gặp Tổng thống Obama. Tới lần thứ ba hay thứ tư lão mò tới, anh lính bực tức nói, Thưa ông, ông cứ tới mãi và tôi đã nói với ông mãi, ông Obama không còn là Tổng thống của Hợp Chủng Quốc này nữa, và không còn ở địa chỉ này nữa. Ông đã biết rồi mà vẫn cứ quay lại đây và hỏi cùng một câu đấy và nghe cùng một câu trả lời đấy, vậy tại sao ông còn hỏi nữa? Và lão già da trắng đó nói, Ô, tôi thích nghe điều đấy thôi mà.

Chuyện này tôi chịu đựng được, dù tôi lo sợ thay cho lão Nero rằng mặt tối của lão sẽ lấn át mặt sáng. Tôi đưa cho lão đọc truyện ngắn tuyệt hay Cái bóng của Hans Christian Andersen nói về một người mà cái bóng của hắn tự tách rời ra, đi khắp thế giới, trở thành thạo đời hơn cả “chủ nhân” cũ, rồi trở về dụ dỗ và cưới cô công chúa đã hứa hôn với người này, và cùng với cô công chúa (khá tàn nhẫn) kết án con người thực đó phải chết. Tôi muốn lão hiểu cái nguy cơ mà linh hồn lão - nếu như có thể cho phép một người vô thần dùng cái từ đó - đang mắc phải, nhưng lão không phải là người thích đọc văn chương, và trả lại cuốn sách có truyện đó với một cái xua tay thô bạo. “Tôi không thích truyện cổ tích,” lão nói.

Nhưng sau đó… hai người đó, hai vợ chồng, đã gọi tôi tới yết kiến và tuyên bố quyết định của họ liên quan đến tôi. “Điều cần thiết cho cậu là tới sống chung với chúng tôi trong nhà này,” Vasilisa Golden nói. “Đây là ngôi nhà rộng lớn có nhiều phòng và ba anh con trai thì hai người chẳng mấy khi ở đây nữa còn người thứ ba là Petya hầu như không ra khỏi phòng riêng. Cho nên tha hồ có chỗ cho cậu và cậu sẽ là người bầu bạn tuyệt vời với cả hai chúng tôi.”

“Tạm thời,” Nero Golden nói.

“Với cô gái kia thì ai biết chuyện gì sẽ xảy ra,” Vasilisa nói rõ. “Cậu muốn dọn tới ở chung với cô ta hay cậu quyết định chia tay, thời gian sẽ trả lời. Gạt bớt áp lực đi. Ngay bây giờ cậu không cần tới áp lực.”

“Trong lúc này thôi,” Nero Golden nói.

Quả là một đề nghị thật hào phóng - phải thừa nhận là đề nghị ngắn hạn - hoàn toàn mang thiện chí; và tôi không biết làm sao có thể chấp nhận được. Tôi mở miệng định phản đối thì Vasilisa đưa bàn tay nữ hoàng lên. “Không có chuyện từ chối,” cô ta nói. “Về nhà thu xếp đồ đạc đi rồi chúng tôi cho người sang mang tới đây.”

Thế là vào mùa thu năm 2012 tôi đến sống trong ngôi nhà Golden, tạm thời, trong lúc này thôi, trong lòng một đằng hết sức cảm kích, như một tên nông nô được cho một phòng ngủ trong lâu đài, còn một đằng cứ như tôi đã bắt tay với quỷ dữ. Cách duy nhất để biết đằng nào đúng là phải lột trần hết mọi bí mật quanh Nero, hiện tại cũng như quá khứ của lão, để tôi có thể phán xét lão thật xác đáng, và muốn làm như thế thì ở trong ngôi nhà này chắc là tốt hơn ở bên ngoài. Họ đã mở cổng và kéo tôi vào thế giới của họ và sau đó tôi thành con ngựa gỗ đứng trong cổng thành Troy. Và trong lòng tôi, Odysseus cùng các chiến binh. Và trước mặt tôi, nàng Helen của thành Ilium nước Mỹ. Và trước khi câu chuyện của chúng tôi kết thúc tôi sẽ phản bội họ, phản bội người phụ nữ tôi yêu, và phản bội chính mình. Và những tòa tháp chót vót sẽ rực cháy.

* * *

Ba “anh con trai,” con lão Nero, đến gặp lão hàng ngày, và những cuộc gặp ấy đúng là khác thường, cho thấy uy quyền vô hạn của lão đối với các con, không giống như dịp cha con quây quần mà như sự phục tùng cắp-mũ-cúi-đầu của tôi tớ dành cho chủ nhân. Tôi biết bất kỳ đề cương kịch bản nào, hư cấu, tất nhiên, cũng sẽ phải đương đầu với mối quan hệ độc đoán kỳ lạ này. Một phần nguyên do chắc chắn là tài chính. Nero hào phóng chuyện tiền bạc nên Apu có thể tự tìm một căn hộ ở Montauk và mỗi lần tới đó là ở lì nhiều tuần liền để vẽ, và cũng để tiệc tùng vui chơi nữa. Cậu út D Golden ở khu phố Tàu nhìn bề ngoài thì đúng là không có tiền, và lâu nay đang làm việc tình nguyện ở một hội quán thanh nữ bên khu Lower East Side, như vậy bắt buộc hắn phải sống nhờ tiền lương của Riya, nhưng sự thực là - như Vasilisa đã mau mắn cho tôi biết - hắn nhận tiền cha hắn cho. “Ngay lúc này cậu ta có nhiều khoản chi tiêu lắm,” cô ta nói, nhưng không chịu giải thích rõ hơn, đúng như kiểu nhà Golden này, người một nhà không bàn những chuyện quan trọng với nhau, cứ như đó toàn chuyện bí mật mặc dù họ thừa biết chuyện gì thì ai cũng biết hết. Nhưng có lẽ, tôi nghĩ, những cuộc gặp của cha con nhà Nero cũng giống như những phiên xưng tội, nơi các “anh con trai” thú nhận “tội lỗi” và được “tha thứ” bằng cách nào đó, ở mức nào đó, đổi lại cho những hành động ăn năn chuộc lỗi không ai biết. Phải viết kịch bản theo hướng này, tôi nghĩ. Hoặc, một khả năng thú vị hơn. Có thể ba người con lại là linh mục của người cha cũng như ngược lại. Có thể mỗi người giữ những bí mật của người kia, và họ xá tội vă ban bình an cho nhau.

Ngôi nhà rộng lớn này thường yên tĩnh, điều đó thật tuyệt đối với tôi. Tôi được cho một phòng ở tầng trên cùng có cửa sổ trổ mái nhìn xuống hoa viên khu Gardens và tôi hoàn toàn hài lòng, và bận rộn. Cùng với dự án phim dài hạn riêng, tôi còn làm với Suchitra một loạt video ngắn cho mạng truyền hình cáp VOD, những gương mặt nổi tiếng trong giới làm phim độc lập nói về những khoảnh khắc điện ảnh ưa thích, cảnh đóng dấu vào mông trong phim Closely Observed Trains của Jiri Menzel (tôi thích tính trang trọng của tựa phim phát hành ở Anh hơn là tựa Closely Watched Trains ở Mỹ), cảnh Toshiro Mitìme giới thiệu nhận vật hiệp sĩ samurai tiều tuy, nóng nảy trong phim Sanjuro của Kurosawa, cảnh đầu tiên của Michael J. Pollard trong phim Bonnie and Clyde của Arthur Penn (“bụi trong ống dẫn xăng—thổi sạch đi là xong”), cảnh con công mùa đông xòe lông đuôi trong phim Amarcord của Fellini, cảnh đứa bé rơi khỏi cửa sổ và nảy tưng, không hề hấn gì, trong phim L’argent de poche (“Tiền Túi”) của Truffaut, những khoảnh khắc cuối phim The Hustler của Robert Rossen (“Fat Man, mày đã chơi một ván bi da tuyệt diệu.”—“Mày cũng vậy, Fast Eddie.”), và cảnh phim yêu thích của riêng tôi, trò xếp que diêm trong phim Vannée dernière à Marienbad (“Năm Trước Ở Marienbad”) của Alain Resnais, với tài tử Sacha Pitoếíí mặt lạnh như tiền kiểu Dracula (“Đây không phải trò chơi nếu anh không thể thua.”—“Ô, tôi có thể thua, nhưng không bao giờ tôi chịu thua.”) Chúng tôi đã quay một số một số diễn viên Mỹ và các nhà làm phim tài năng (Greta Gerwig, Wes Anderson, Noah Baumbach, Todd Solondz, Parker Posey, Jake Paltrow, Chloế Sevigny) bày tỏ lòng ngưỡng mộ với những bộ phim kinh điển này và tôi đang luyện các kỹ năng dựng phim trên laptop bằng cách ráp dựng các tư liệu này thành những video ngắn ba phút để chèn vào đủ thứ website. Suchitra đang giao công việc này cho tôi trong lúc nàng dàn dựng bộ phim đầu tay trong vai trò kịch bản kiêm đạo diễn, vượt qua giới hạn của việc sản xuất, và hai đứa chúng tôi đều chìm ngập trong công việc, tới khuya mới gặp nhau kể nhau nghe chuyện trong ngày, ăn nhanh và muộn, và hoặc làm tình chớp nhoáng hoặc chỉ ngủ thiếp đi kiệt sức trong vòng tay nhau, hoặc ở trên gác xép nghệ sĩ của tôi hoặc ở căn hộ nhỏ của nàng. Sau tác động của thảm kịch đó, tôi đã tìm cách vui sống trở lại như thế.

Trong những lúc rảnh, tôi nghiên cứu những hoạt động của nhà Golden. Các dịch vụ lau dọn, phụ giúp nhà bếp, anh thợ sửa lặt vặt Gonzalo đến rồi đi, kín đáo tới mức giống như thực tế ảo, những đứa con ảo ảnh của thời đại hậu-thực tế. Hai bà chằn quản gia thì rõ ràng là thực, sáng nào cũng đến đây vo ve năng nổ, ẩn mình trong căn phòng cạnh văn phòng của Nero, và không ló mặt ra cho đến tối họ mới vù vù bay về như hai con ong bắp cày thoát ra cửa. Mọi âm thanh dường như bị hãm lại, như thể bên trong bốn bức tường này chính những quy tắc khoa học cũng hoạt động với đôi tay mang găng trắng, có thể nói như thế.

Bản thân Nero chủ yếu chỉ ngồi trong văn phòng tại nhà, mặc dù trụ sở chính của Golden Enterprises nằm ở Midtown trong một tòa tháp bực mình thay lại thuộc sở hữu của một tay Gary Gwynplaine “Xanh Lè” nào đó, một tên trọc phú mà Nero khinh bỉ không muốn nhắc tên, một kẻ thích tự xưng là Joker vì bẩm sinh không hiểu sao lại có mái tóc màu xanh lá cây*. Áo tím, da trắng, môi đỏ, chính Gwynplaine trở thành hình ảnh phản chiếu của nhân vật phản diện khét tiếng trong truyện tranh và có vẻ cũng khoái chí vì sự giống nhau đó. Nero lại thấy không chịu được tên chủ nhà này, và một tối nọ tuyên bố, “One World. Khi nào họ cho vào thì tôi sẽ là người đầu tiên đứng trước cửa.” Nero nói với tôi không về chuyện gì cụ thể cả và cũng không hề giải thích - kiểu của lão là thế, dòng suy nghĩ của lão có khi thoát ra ngoài miệng như một đoàn tàu lửa lao ra khỏi đường hầm và bất cứ ai đứng gần đó sẽ trở thành nhà ga cho nó tạm dừng chốc lát. One World. Phải mất một lúc tôi mới hiểu ra là không phải lão định nói chuyện một thế giới toàn cầu hóa mà nói về tòa tháp One World Trade Center, nơi sẽ sẵn sàng cho thuê trong vài năm tới, và tuyên bố ý định rời khỏi tòa nhà của Joker để chuyển sang tòa tháp mới được xây ngay chỗ xảy ra thảm họa trước đây. “Ở các tầng trên cao tôi có thể thuê được giá cực rẻ,” lão nói rõ hơn. “Các tầng năm mươi, sáu mươi, okay, họ có thể cho thuê kín được, nhưng cao hơn nữa thì sao? Sau cái vụ đó thì có ma nào muốn thuê ở tít trên trời nữa. Cho nên dễ ợt. Dễ thuê nhất thành phố. Tất cả những tầng còn trống đó đang cần cho thuê mà chẳng ai thèm. Tôi, chỉ có tôi, chỗ nào giá hời thì tôi tới. Cao ngất trên trời? Được. Để giá bèo đi, tôi lấy cho. Thuê chỗ đó là ngon. Tai họa sức mấy mà tái diễn cùng một chỗ được.”

Nhân viên hiếm khi gặp lão. Nero để tóc mọc dài hơn. Tôi bắt đầu thắc mắc về độ dài móng chân của lão. Sau thất bại tranh cử của Romney, tâm trạng Nero càng tệ hơn và ngay cả cô vợ cũng như người nhà cũng hầu như không thấy mặt lão. Nero đâm ra thích ngủ trên chiếc giường xếp trong văn phòng tại nhà và hay gọi pizza lúc về khuya. Trong đêm lão gọi điện cho nhân viên ở khắp các nước - ít ra thì tôi đoán họ là nhân viên của lão - và ở khu Manhattan nữa. Thói quen của lão là gọi điện bất cứ lúc nào bất kể ngày đêm và đòi hỏi người nghe phải tỉnh táo và sẵn sàng bàn bạc bất cứ chuyện gì lão muốn, chuyện làm ăn, chuyện đàn bà hay bất cứ chuyện gì trên báo. Lão thường nói hàng giờ với cộng sự qua điện thoại và họ phải thấy việc này là bình thường. Có một tối ở khu Gardens khi lão đang trong tâm trạng dễ chịu, tôi bèn gắn nụ cười ngây thơ nhất lên mặt và hỏi có bao giờ lão nghĩ đến Howard Hughes* không. “Cái thằng quái gở,” lão đáp. “May cho cậu là tôi có cảm tình với cậu. Đừng bao giờ so sánh tôi với thằng quái gở đó.” Nhưng cùng lúc đó lão lại càng ngày càng lẩn tránh nhiều hơn ánh mắt của người đời. Vasilisa bị bỏ mặc nhiều ngày liền cứ toàn đi spa làm đẹp hay lui tới đủ thứ cửa hiệu ở Madision và ăn trưa với đám bạn gái ở Bergdorf hay Sant Ambroeus. Bỏ bê một người đàn bà đẹp quá lâu là sẽ có chuyện. Quá lâu là bao lâu? Năm phút. Còn từ một giờ trở lên: thảm họa chực chờ.

Ngôi nhà này đã trở thành biểu tượng của nhan sắc lẫn nhu cầu mãnh liệt của cô ta. Trên các bức tường màu xám vỏ sò cô ta treo những tấm gương lớn ghép từ nhiều ô gương vuông nhỏ, có ô lắp chéo, có ô nhuộm màu sậm gần như đen, thể hiện nhu cầu muốn thấy nhiều phối cảnh cùng một lúc, giống kiểu tranh Lập thể. Một lò sưởi mới vĩ đại được lắp trong đại sảnh, đe dọa sẽ tỏa nhiệt quang khi trời lạnh. Những tấm thảm mới dưới chân, mịn như lụa, màu xanh xám. Ngôi nhà là ngôn ngữ của cô ta. Cô ta lên tiếng với lão thông qua việc tân trang ngôi nhà, biết lão là người chịu ảnh hưởng của môi trường chung quanh, nói với lão không cần dùng lời rằng nếu nhà vua cần có cung điện thì cung điện đó phải có, và phải nguy nga cho xứng với, một hoàng hậu.

Và từ từ cũng có tác dụng. Đến lễ Giáng sinh lão đã hồi phục khỏi ảnh hưởng của kết quả bầu cử Tổng thống và trở thành một nhà luận chiến mạnh mẽ chống lại đối thủ thất cử, đối thủ kém nhất xưa nay, lão nói vào bữa ăn, tay cầm nĩa chỉ chỏ vào chúng tôi để nhấn mạnh quan điểm, chưa bao giờ trong lịch sử tranh cử lại có một đối thủ kém cỏi như vậy, thậm chí các người không thể gọi hắn ta là một đối thủ thật sự, có tranh đua gì đâu chứ, giống như một thằng chưa đấm đã chịu thua, cho nên lần sau đừng dại mà chọn một thằng hề, phải bảo đảm đó là một thằng cha có tư cách, một người có vẻ biết lãnh đạo. Lần sau. Nhất định.

Đến lúc tân Tổng thống nhậm chức thì không khí trong nhà Golden đã khá hơn nhiều, cấm không được xem lễ nhậm chức trên TV, nhưng tâm trạng của vua và hoàng hậu đã vui vẻ và tình tứ rồi. Tôi biết trong lòng Nero cũng dễ nắng mưa bất chợt, và lão càng già thêm thì dục tình của lão trước những quyến rũ của cô vợ chỉ càng thêm dễ bị tấn công, và phòng ngủ là nơi cô ta luôn thực hiện được những thay đổi cần thiết trong hệ khí tượng riêng tư của lão. Nhưng lúc đó tôi không biết những gì bây giờ đã rõ - biết là lão không còn khoẻ. Chứng tỏ mình là bậc thầy trong chuyện chọn thời điểm, Vasilisa đã cảm nhận được cơ hội của mình và bắt đầu diễn trò. Trước khi tất cả chúng tôi biết, cô ta đã thấy điều mà sau này buồn thay đã quá rõ ràng với cả đám chúng tôi: rằng lão đang suy yếu dần, rằng chẳng mấy chốc sẽ tới lúc lão không còn như xưa. Cô ta đã đánh hơi được dấu hiệu đầu tiên của sự suy yếu sắp tới như con cá mập đánh hơi được một giọt máu duy nhất trong biển nước, và tiến về phía con mồi.

Tất cả đều là chiến lược. Đó là trí khôn của con nhện.

Tất cả đều là thức ăn. Đó là trí khôn của cá mập.

ĐỘC THOẠI CỦA CON NHỆN TRƯỚC CON RUỒI, HAY CỦA CÁ MẬP TRƯỚC CON MỒI

Anh nhìn thấy bởi vì nó được chế tạo đặc biệt bằng loại pha lê đặc biệt rực sáng theo một cách đặc biệt khi ngọn lửa đun nóng chúng lên như thế, rực sáng như kim cương trong cái hang Ali Baba mà em không biết nó thực ra tên là Vừng đúng đó là tên của cái hang đó anh có biết không à dù sao thì em đọc trong tạp chí người ta viết thế đấy cho nên khi hắn nói Vừng ơi mở ra thì hắn đang gọi đích danh cái hang đó vậy mà em cứ luôn nghĩ đó chỉ là một lời thần chú, vừng ơi!, nhưng không sao chính ngọn lửa mới là chuyện em đang nói ngọn lửa em đã tạo ra để đại diện cho ngọn lửa trong lòng anh ngọn lửa trong anh mà em yêu thương. Anh biết điều đó. Em biết anh biết. Cho nên chúng ta mới thế này như đã lâu nay rồi, anh hạnh phúc không, hạnh phúc của anh là công trình lớn lao nhất đời em cho nên em mong anh sẽ trả lời có, bây giờ anh phải hỏi em có hạnh phúc không, và em trả lời, có, nhưng. Bây giờ anh sẽ nói làm sao em lại có thể nói nhưng khi em biết em đang ở đâu khi anh tìm thấy em và em đang ở đâu hiện nay và em đồng ý là anh đã cho em tất cả anh đã cho em cuộc sống của em nhưng dù vậy vẫn có nhưng, đúng vẫn còn một chữ nhưng. Anh không cần phải hỏi đó là cái gì anh phải biết chứ. Em là một phụ nữ trẻ. Em sẵn sàng để làm hơn một người tình mặc dù làm người tình của anh luôn là việc ưu tiên hàng đầu của em, anh luôn là ưu tiên hàng đầu của em, nhưng em cũng muốn làm, anh biết em muốn gì, làm một người mẹ. Và em hiểu phải như thế là vi phạm những điều khoản cảm thông của chúng mình bởi vì em đã nói là em sẽ từ bỏ chuyện đó vì anh và tình yêu của chúng mình sẽ là đứa con của chúng mình nhưng thân thể muốn có cái nó muốn và trái tim cũng thế, không thể chối cãi được. Cho nên em cứ phân vân anh yêu và đúng là nan giải và em thấy chỉ có một con đường duy nhất phía trước và mặc dù em rất khổ tâm cho nên em phải nói với anh dù rất khổ tâm phải nói ra là bởi vì em hết lòng tôn trọng anh và em cũng tôn trọng danh dự của chính em là điều bắt buộc em phải tôn trọng những điều khoản cảm thông của chúng mình nên anh yêu em phải bỏ anh. Em yêu anh vô cùng nhưng vì nhu cầu của thân thể trẻ trung và trái tim đau khổ này em phải đi tìm cách nào đó để có một đứa con mặc dù ý nghĩ không được ở bên anh khiến em đau khổ muốn chết cho xong nhưng đó là cách duy nhất em tìm thấy được, cho nên, anh yêu, em phải nói ra. Vĩnh biệt.

* * *

Trong môn cờ vua hầu như không bao giờ có ai dùng tới nước cờ gọi là thí quân hậu bởi vì như thế là từ bỏ quân mạnh nhất trên bàn cờ để đổi lấy một lợi thế tiến công đầy mạo hiểm. Chỉ có những kỳ thủ đại kiện tướng đích thực mới dám thử thế cờ ấy, với khả năng hình dung trước nhiều nước đi trên đường tiến, cân nhắc mọi biến thể, và do đó biết chắc thành công của sự hy sinh này: thí hậu để diệt vua. Trong Trận Cờ Thế Kỷ được truyền thông rầm rộ, Bobby Eischer chơi quân đen đã sắc sảo dùng nước cờ thí hậu đấu với Donald Byrne. Trong thời gian ở nhà Golden tôi đã biết Vasilisa Arsenyeva Golden là môn đồ say mê của “trò chơi hoàng gia” này, và có thể biểu diễn cho tôi thế cờ chiếu tướng hai mươi bước lừng danh mà đại kiện tướng Nga Mikhail Tal đã dùng nước thí hậu để phá ngang đối thủ, một ông Alexander Koblentz nào đó. Vasilisa và tôi thường chơi cờ vào những buổi chiều rảnh rỗi khi Suchitra đi quay phim, và Vasilisa bao giờ cũng thắng, nhưng sau đó liền chỉ cho tôi thấy cô ta đã thắng bằng cách nào, nhất định đòi hỏi tôi phải nâng cao trình độ chơi cờ. Giờ nghĩ lại mới biết, lúc đó cô ta cũng đang dạy cho tôi ván cờ cuộc đời, đi xa tới mức cho thấy trước nước cờ mình sẽ đi trước khi ra tay thực sự. Lúc Vasilisa đời Nero Golden phải ly dị, tôi mới hiểu được mức độ xuất sắc của cô ta. Đó là một nước cờ chắc thắng.

Yêu cầu của Vasilisa khiến Nero giận run, và ban đầu lão tự vệ bằng cách chửi toáng lên bất kể thể diện, cãi cọ to tiếng với cô ta trên đầu cầu thang bên ngoài văn phòng lão, khiến những bóng ma gia nhân trong nhà cuống cuồng tìm chỗ nấp, lão tàn nhẫn nói thẳng là cô ta mà ra đi thì chấm dứt luôn những thỏa thuận tài chính giữa hai người, và đã đi thì cô ta phải đi tay không chỉ được mang theo cái tủ áo đẹp và những thứ y trang rẻ tiền. “Để xem cô đi xa tới đâu,” lão quát lên, rồi đi vào cõi riêng linh thiêng của lão và đóng sầm cửa lại. Lặng lẽ, không buồn thử mở cánh cửa đã đóng sầm đó, cô ta vào buồng quần áo của mình và bắt đầu xếp hành trang. Tôi tới gặp cô ta. “Chị sẽ đi đâu?” tôi hỏi. Ngay lúc đó, khi cô ta hướng tia nhìn hừng hực lửa về phía tôi, lần đầu tiên tôi đã thấy bà hoàng-phù thủy này lột bỏ mặt nạ, và tôi thực tế đã phải thối lui tránh ra xa. Cô ta cười to, đó không phải là nụ cười bình thường của cô gái đẹp mà cái gì đó hoàn toàn man rợ hơn. “Tôi sẽ không đi đâu cả,” cô ta gầm gừ. “Lão sẽ phải chống tay chống chân bò tới tìm tôi van xin tôi ở lại và sẽ thề thốt chiều theo ý tôi muốn.”

Đêm xuống; đêm, thời điểm gia tăng uy quyền của cô ta. Ngôi nhà im lặng. Petya trong phòng riêng ngập ánh sáng xanh vẫn chìm đắm trong bản thân mình và lạc hồn sau những màn hình máy tính. Vasilisa trong phòng ngủ lớn để cửa mở, ngồi thẳng lưng một bên giường, mặc đồ sẵn sàng, chiếc túi xách du lịch đã xếp hành trang nằm chờ dưới chân, hai bàn tay đan vào nhau đặt trên đùi, mọi ngọn đèn đều tắt chỉ trừ một chiếc đèn đọc sách nhỏ rọi chiếu bóng hình chỉnh tề của cô ta. Tôi, tên do thám, đứng trong ngưỡng cửa phòng mình, chờ đợi. Và đến nửa đêm thì tiên đoán của cô ta thành sự thật. Lão già chó chết kia chịu khuất phục lê mình tới yết kiến thừa nhận uy quyền của cô ta, năn nỉ cô ta ở lại, và chấp nhận các điều kiện. Cứ cúi đầu đứng trước Vasilisa cho đến khi cô ta với tay lên kéo lão xuống gần và ngã ngửa ra gối và sau đó lại cho phép lão mang cái ảo ảnh làm chủ trong ngôi nhà của chính mình mặc dù lão cũng như mọi người đều biết cô ta mới là người ngồi trên ngai.

— Một đứa con.

— Được.

— Anh yêu. Đến với em.

Cô ta tắt ngọn đèn đọc sách.

18

Khi bước vào đời, được dẫn dắt bằng nguồn cảm hứng từ cuộc sống của bố mẹ, tôi lâu nay đã có ý định cố gắng hết sức để sống tuyệt vời - tôi phải công khai thú nhận ở đây là tôi vốn có cách dùng từ “tuyệt vời” riêng cho mình. Nếu không sống như thế thì còn cách sống nào đáng nữa? Từ bỏ những cái tôi René nhàm chán, vô vị, đơn điệu, tầm thường, tôi hướng mặt về phía cái bản ngã phi thường thông thái, lên con tàu Argo tưởng tượng đi tìm kiếm bộ lông cừu vàng, mà không có bất kỳ ý thức thực tế nào về vương quốc Colchis mình muốn đến (chỉ biết rằng nó có lẽ nằm đâu đó cận kề với một rạp chiếu phim) hoặc về cách vượt trùng khơi tới đích hướng đó (chỉ biết rằng một chiếc máy quay phim có thể là thứ gần giống tay lái nhất cho tôi tùy nghi sử dụng). Rồi tôi thấy mình được một người phụ nữ xinh đẹp yêu thương, và đứng nơi ngưỡng cửa của cuộc đời điện ảnh vốn đã là điều trái tim tôi mong ước. Và trong tâm trạng hạnh phúc đó, tôi dốc hết sức ra phá hủy những gì mình đã đạt được.

Phóng viên ở chiến trường hàng ngày phải đối mặt với một lựa chọn: tham gia hay không tham gia? Điều này vốn đã khó khăn lắm rồi khi quốc gia của ta là nước tham chiến, dân chúng phải liên luỵ và, nói rộng ra, cả ta nữa. Nhưng có khi cuộc chiến đấu ấy lại không phải là trận chiến của ta. Thậm chí không phải là chiến tranh, cuộc tỉ thí quyền anh giành giải thưởng thì đúng hơn, và ta thấy mình ngẫu nhiên ngồi sát võ đài. Và rồi bất thình lình một võ sĩ đưa cánh tay ra như một người tình mời gọi ta tham gia cuộc tay ba. Nhập bọn đi. Vào thời điểm này một người tình trí, hay ít ra là thận trọng, sẽ gài số de và bỏ chạy càng nhanh càng tốt.

Tôi lại không. Tôi hiểu điều này đã cho thấy tôi không hoàn toàn đáng ngưỡng mộ. Những gì tiếp theo, chuyện tôi tham gia cuộc chiến đó như thế nào, lại càng ít đáng ngưỡng mộ hơn. Bởi tôi không những phản bội người chủ nhà đã dung chứa tôi lẫn người phụ nữ tôi yêu và yêu tôi, mà tôi còn phản bội cả chính bản thân mình nữa. Và sau việc này tôi mới hiểu rằng những câu hỏi mà Nero Golden muốn tôi cân nhắc khi nghĩ về lão thì chúng cũng áp dụng cho chính mình. Một người có thể nào là người tốt được không khi y cũng là kẻ xấu? Cái ác có thể nào đồng tồn tại với cái thiện không và nếu có thì những từ đó còn có ý nghĩa gì nữa khi chúng bị xô đẩy vào một liên minh khó chịu và có lẽ không thể nào hòa hợp được? Cũng có thể khi thiện và ác được tách rời ra, tôi nghĩ, cả hai đều có sức hủy diệt như nhau; vị thánh cũng đáng sợ và nguy hiểm chẳng kém tên lưu manh trăm phần trăm. Tuy nhiên, khi cái đúng và cái sai được kết hợp đúng tỷ lệ, giống như rượu whisky pha với rượu vermouth ngọt, thì đó chính là thứ tạo ra món cocktail Manhattan kinh điển của con vật người (phải, với một chút rượu đắng và chút vỏ cam bào, và ta có thể biến các thành phần đó thành biểu tượng tùy ý, và cả nước đá trong ly nữa). Nhưng tôi chưa bao giờ chắc chắc mình hiểu rõ cái khái niệm âm dương này. Có thể sự hợp nhất hai thái cực để tạo thành bản chất con người chỉ là điều mà con người tự nhủ phải vin vào để hợp lý hóa những lỗi lầm của mình. Có thể lý do đó quá tiện lợi, còn sự thật là điều ác đã thắng thế điều thiện. Chẳng hạn, có ý nghĩa gì đâu chuyện Hitler rất tốt với lũ chó.

Chuyện bắt đầu thế này: Như cô ta thỉnh thoảng vẫn làm lúc tôi còn tá túc trong nhà Golden, Vasilisa nhờ tôi tháp tùng một chuyến mua sắm ở khu thời trang cao cấp hên Đại lộ Madison, bởi vì tôi tin vào khiếu thẩm mỹ của cậu, cậu em à, còn Nero, ông ấy chỉ muốn đồ sexy, càng hở càng tốt, nhưng vậy là lầm, phải không, chúng ta biết mà, nhiều khi che giấu đi lại càng quyến rũ hơn là phơi bày ra. Nói thật, chuyện mua sắm quần áo là tôi chán nhất hạng; khi cần thì tôi tự mua áo quần cho mình, chủ yếu mua trên mạng, và rất nhanh chóng. Trong cửa hàng thời trang, thời lượng tập trung của tôi có hạn. Suchitra không hẳn là người chống lại thời hang - nàng có nhiều bạn bè làm trong ngành này và nàng mặc những bộ đồ họ gửi cho rất sang và có phong cách - nhưng đúng là Suchitra chống lại chuyện mất thời giờ trong các cửa hàng, đó là một trong nhiều điều khiến tôi yêu quý nàng. Nhưng với Vasilisa, những hiệu quần áo tuyệt mỹ đó chính là sân khấu của cô ta, và tôi có bổn phận làm khán giả, nghênh đón cô ta bước ra, và Vasilisa ưỡn lưng, ngoái qua vai nhìn ngắm bản thân trong gương soi, rồi nhìn ngắm tôi qua tấm gương, rồi lại nhìn ngắm chính mình, trong lúc một đám nhân viên lăng xăng khen ngợi và gật gù. Mà đúng như thế, trông cô ta đẹp phi thường trong bất cứ trang phục nào khoác lên người, những y phục này được dành riêng cho khoảng hai trăm phụ nữ trên đất Mỹ và cô ta là một trong số đó, cô ta giống như một con rắn có thể luồn vào luồn ra nhiều bộ da khác nhau, hườn từ bộ này sang bộ khác với cái lưỡi chẻ đôi ngo ngoe hai bên mép, tự thích nghi và được ái mộ, khoác những trang phục đẹp mê hồn, như rắn độc.

Chiều hôm đó nhan sắc Vasilisa lại thêm phần rực rỡ, một vẻ chói lộng, cứ như cô ta đang cố gắng quá sức trong khi người như cô ta thì chẳng cần phải nỗ lực gì về phương diện dung nhan. Nhân viên ở nhiều cửa hiệu - nào của Fendi, nào của Gucci, nào của Prada - hưởng ứng bằng cách nịnh hót tích cực hơn cả thói quen nghề nghiệp. Cô ta đón nhận cứ như mình còn xứng đáng hơn thế nhiều. Và sau chầu sùng bái đó, trên tầng bảy trung tâm Bergdorí Goodman, lượn vào nhà hàng, gọi tên thân mật với các nhân viên, phớt lờ nhưng trong khi phớt lờ cũng đón nhận sự chú ý ngưỡng mộ của những phụ nữ tiền nhiều người lép đủ lứa tuổi, ngồi vào “bàn riêng” bên cửa sổ, chống khuỷu tay lên bàn chồm tới trước, hai bàn tay đan nhau đặt dưới cằm, rồi nhìn thẳng vào mắt tôi, cô ta hỏi câu hỏi thảm họa đó.

“René, tôi có thể tin tưởng cậu không? Thật sự tin tưởng cậu trăm phần trăm? Bởi vì tôi cần phải tin ai đó và tôi nghĩ chỉ có cậu.”

Như sách văn phạm La-tinh xưa có ghi, đây là một câu hỏi nonne, câu hỏi chờ đợi được trả lời là “có,” Vasilisa Golden chỉ hỏi toàn loại câu hỏi này, câu hỏi “có,” cậu có thích đi mua sắm với tôi không, trông tôi có okay không, cậu có thể kéo khóa lên giúp tôi không, cậu có nghĩ là ngôi nhà này đẹp không, cậu thích chơi một ván cờ không, cậu có thương tôi không. Không thể nào nói không, cho nên, tất nhiên, tôi nói có, nhưng phải thú thật đó là câu trả lời ẩn dụ rằng tôi nghĩ ngược với điều tôi nói. Tôi đúng là thằng lưu manh! Không sao, mọi người cầm bút đều là đồ trộm cắp, và lúc đó tôi đang làm việc cật lực. “Dĩ nhiên rồi,” tôi nói, “chuyện gì thế?”

Cô ta mở túi xách lấy ra một lá thư gập đôi và đẩy qua mặt bàn sang cho tôi. “Suỵt,” cô ta nói. Hai tờ giấy, từ phòng lab chẩn đoán y khoa trên khu Upper West Side, kết quả của nhiều loại xét nghiệm cho cả Vasilisa và Nero Golden. Cô ta lấy lại tờ giấy liên quan đến mình. “Cái này không quan trọng,” cô ta nói, “Với tôi mọi thứ đều ổn trăm phần trăm.” Tôi nhìn tờ kết quả còn lại trên tay. Tôi không thạo chuyện đọc các giấy tờ chuyên môn này và cô ta hẳn đã thấy vẻ hoang mang trên gương mặt tôi nên từ bên kia bàn chồm sát tới. “Đó là tinh dịch đồ,” cô ta nói thì thào. “Kết quả xét nghiệm tinh dịch.” Ồ. Tôi nhìn vào đủ thứ con số đo lường và nhận xét. Những từ không có ý nghĩa gì. Hoạt tính. Mật độ tinh trùng. Sinh năng NICE. “Nó nói gì thế,” tôi hỏi nhỏ. Cô ta hắt ra một tiếng thở dài bực bội: chẳng lẽ mọi đàn ông đều vô dụng thế này sao ngay cả khi bàn đến chuyện hết sức quan trọng đối với nam tính của họ? Cô ta nói rất khẽ, nhấn rõ từng lời một cách cường điệu cho tôi hiểu được. Nó có nghĩa là ông ấy quá già không thể có con được. Chắc chắn chín mươi chín phần trăm.

Bây giờ tôi hiểu ra cô ta đang bị áp lực, cái áp lực lúc trước vốn là mục đích khiến cô ta phải vặn âm lượng lên quá cao. Cô ta đã chơi ván cờ lớn và Nero đã nhượng bộ - và rồi thế này. “Cứ như ông ấy cố tình gây sự,” cô ta vẫn nói bằng giọng rất khẽ đó. “Chỉ có điều tôi biết là ổng không biết. Ông ấy tưởng là mình mạnh lắm, mình ngon lắm, chỉ cần đá lông nheo em nào là em đó mang bầu liền. Kết quả này khác gì tát vào mặt ổng.”

“Giờ chị tính sao?”

“Ăn món salad Caesar của cậu đi,” cô ta nói. “Ăn trưa xong chúng ta sẽ nói chuyện.”

Có tuyết trên mặt đất trong công viên và một nhà hùng biện vô gia cư đang diễn thuyết trên lối đi tới vòng quay ngựa gỗ. Một tay kỳ cựu, ông ta đấy, một ngài cuồng chữ: da trắng, râu xám rậm rạp, mũ len kéo sụp xuống chân mày, quần yếm công nhân, găng tay không ngón, kính gọng tròn không vành kiểu John Lennon, trông y có lẽ đã từng là một nhạc công trong ban nhạc dã chiến miền nam thì phải. Nhưng giọng nói của y thì không có chút gì miền nam cả, và ngài này đang có một luận điểm cần diễn giải bằng vốn từ vựng khá là hoa mỹ. Đời sống riêng tư của nam nữ công dân Mỹ, ngài muốn nói với chúng tôi, đang bị thủ tiêu bởi đời sống công khai của súng, thứ không còn là vật vô tri nữa và đang mưu đồ tiệt trừ và mục tiêu tối hậu là chinh phục nhân loại. Ba trăm triệu khẩu súng đang sống ở Mỹ, tương đương tổng dân số người Mỹ, và đang cố tạo ra một lebensraum* nhỏ bằng cách loại bỏ một lượng người đáng kể. Vũ khí đã thành sinh vật! Chúng bây giờ đã có trí tuệ riêng! Chúng muốn làm những điều mà bản chất của chúng muốn làm, ví dụ và chẳng hạn, và nói cách khác, tức là bắn. Hậu quả là những khẩu súng sống này đang hỗ trợ các quý ông bắn bay ngẩu pín của mình trong lúc tạo dáng chụp ảnh selhe khỏa thân, bùm!, và chúng đang khuyến khích các người cha ngẫu nhiên bắn con em mình ở tầm bắn trăm phần trăm an toàn, ngẫu nhiên?, ngài không nghĩ vậy!, bùm!, và chúng bây giờ chúng đang dụ dỗ trẻ nhỏ bắn vào đầu các bà mẹ trong lúc họ đang lái những chiếc xe suv của gia đình, đoành!, và ngài vẫn chưa muốn nói về chuyện giết người hàng loạt, tặc-tặc-tặc!, khuôn viên đại học, tặc-tặc-tặc-tặc!, trung tâm mua sắm, tặc-tặc-tặc-tặc-tặc!, Florida khốn kiếp, tặc-tặc-tặc-tặc-tặc-tặc! Ngài thậm chí còn chưa định nói đến chuyện súng của cớm thành tinh và khiến cớm phải lấy mạng bọn đen, hay súng của đám cựu chiến binh khùng đã khiến đám cựu chiến binh khùng bắn hạ cảnh sát tàn bạo tỉnh bơ. Không! Ngài thậm chí còn chưa bắt đầu nói tới chuyện đó. Những gì ngài đang nói với chúng tôi hôm nay trong công viên mùa đông này là chuyện chúng ta đang bị những mắy móc sắt nhẫn xâm lược. Thứ vũ khí vô tri đó đã trở nên có sức sống, như món đồ chơi biến thành sinh vật trong phim kinh dị, giống như con gấu nhồi bông của ta bây giờ biết suy nghĩ và nó đang nghĩ gì? Nó muốn cắt cổ chúng ta. Làm sao còn ai dám nghĩ tới đời sống riêng tư nhỏ nhoi của mình nữa khi cái thứ chó chết này đang tàn lụi?

Tôi bỏ mấy đồng đô-la vào cái lon dưới chân nhà hùng biện rồi chúng tôi đi tiếp. Đây không phải lúc để cãi với ngài là quyền sử dụng vũ khí đã được Hiến Pháp bảo vệ. “Tôi sẽ cho cậu biết tôi định làm gì,” Vasilisa nói. “Tôi sẽ bảo vệ Nero trước thông tin xét nghiệm này và làm thế là nhờ cậu đó. Ngồi xuống đây. Chúng ta sẽ sửa lại mấy con số trên giấy xác nhận kết quả.” Chúng tôi đang ngồi ở một chiếc bàn gần vòng quay ngựa gỗ. Sau lưng chúng tôi ngay cả vòng quay ấy cũng được lắp cửa chớp vào mùa đông. Cô ta lấy bút ra và thay đổi có hệ thống các chữ số viết tay. “Hoạt tính I, một La Mã,” cô ta nói, “đó là kém. Có nghĩa là hoạt tính bằng zero, và không có hoạt tính thì tinh trùng không di chuyển tới trước được, cậu hiểu không. Nhưng nếu tôi ghi thêm V sau I, thì bây giờ là Hoạt tính IV, vậy là hoàn hảo, vậy là số dách. Còn đây, mật độ tinh trùng, 5 triệu trên một mi-li-lít, rất thấp, nhưng bây giờ tôi ghi thêm số 1 nhỏ trước số 5, thành 15 triệu, đó là bình thường theo Tổ Chức Y Tế Thế Giới, tôi đã tra cứu rồi. Và cứ vậy, chỗ này, chỗ này, chỗ này. Nâng lên, nâng lên, nâng lên hết. Cậu thấy chưa? Bây giờ ông ấy ngon lành rồi. Giờ đây ông ấy hoàn toàn có khả năng làm cha.”

Thực tế là cô ta vỗ tay. Nụ cười vui mừng lan tỏa khắp gương mặt cô ta mạnh mẽ tới mức nó hầu như có thể thuyết phục người lãnh đủ sức mạnh ấy (tôi) rằng hư cấu chính là sự thật, rằng việc giả mạo một chẩn đoán thực tế sẽ làm thay đổi chẩn đoán trong đời thực. Hầu như, nhưng không hoàn toàn. “Việc này có thể thỏa mãn cái tôi của ông ấy,” tôi nói, “nhưng đứa con đâu phải trên trời rớt xuống mà có được.”

“Tất nhiên rồi,” cô ta nói.

“Như vậy thì chị sẽ giả vờ cố gắng tiếp một thời gian nữa rồi thuyết phục ông ấy nhận con nuôi à?”

“Không thể nào nhận con nuôi được.”

“Thế thì tôi không hiểu.”

“Tôi sẽ tìm người hiến tặng.”

“Người hiến tình trùng.”

“Phải.”

“Làm sao chị nói ông ấy đồng ý chuyện này được nếu ông ấy không biết tình trùng của mình không hoạt động?”

“Ông ấy sẽ không bao giờ đồng ý.”

“Chị tìm người hiến tinh trùng mà không cho ông ấy biết? Làm sao có thể có chuyện ấy chứ? Chẳng lẽ không phải ký giấy tờ gì hết sao? Chẳng lẽ không cần ông ấy cho phép à?”

“Ồng ấy sẽ không bao giờ cho phép.”

“Vậy làm cách nào?”

Cô ta với tay qua mặt bàn và nắm lấy hai bàn tay tôi.

“Cậu René yêu quý,” cô ta nói, “đó là lúc cần tới cậu.”

* * *

Sau đó:

“Tôi không muốn có con với người xa lạ,” cô ta nói. “Tôi không muốn mang thai bằng dụng cụ. Tôi muốn làm theo cách thực thụ, với người nào tôi tin tưởng, một người giống như gia đình đối với tôi, người là một anh chàng đẹp trai dễ thương có thể dễ dàng, đừng mắc cỡ khi tôi nói thẳng là dễ dàng làm tôi hứng tình. Xin hãy coi đó như một lời khen. Tôi muốn làm chuyện đó với cậu.”

“Vasilisa,” tôi nói. “Ý tưởng này kinh khủng quá. Làm thế không những là lừa dối Nero, mà còn đê tiện với Suchitra nữa.”

“Không có lừa dối,” cô ta nói. “Mà thậm chí cũng không đê tiện chút nào, ngoài lý do là ý thích riêng của chúng ta. Tôi không hề muốn xen vào chuyện tình yêu của cậu. Đây chỉ là một việc cậu làm riêng cho tôi thôi.”

* * *

Sau đó:

“Nero, René,” cô ta nói thoáng vẻ mơ màng, “cứ như hai người có cùng một tên, cùng có hai âm tiết, gần như giống nhau, chỉ có đảo ngược thôi. Cậu thấy không? Đó là định mệnh.”

Tuyết bắt đầu rơi nhẹ. Rơi rụng rơi, rơi rụng rơi. Vasilisa dựng cổ áo khoác lên và không nói thêm lời nào nữa thọc sâu hai bàn tay vào túi rồi chủ động đi về hướng tây. Bao trùm trong tuyết trắng, người thuật chuyện sửng sốt của bạn trải qua một trạng thái mà sau này hắn sẽ gọi là trải nghiệm thoát xác. Hắn dường như thấy mình đang nghe tiếng nhạc ma quái phát ra từ vòng quay ngựa gỗ lắp cửa chớp, bài “Lara’s Theme” trong phim Zhivago*. Hắn dường như thấy hắn đang lơ lửng bên trên vai phải của chính mình, quan sát bản thân khi hắn bất lực đi theo cô ta băng qua công viên và đi xuống Columbus Cừcle, thân xác hắn ngay lúc đó đang từ bỏ mọi động lực và hoàn toàn bị cô ta điều khiển, cứ như cô ta là một phù thủy bokor xứ Haiti và khi hắn ăn trưa ở Bergdorí Goodman người ta đã phục vụ hắn một thứ gọi là cà độc dược làm rối loạn suy nghĩ và biến hắn thành nô lệ suốt đời cho cô ta. (Tôi nhận thức điều đó bằng cách chuyển sang ngôi thứ ba và khi vin vào chuyện mất ý chí của mình tôi đang tìm cách được miễn trừ mọi phán xét đạo đức. Tôi còn nhận thức rõ hơn là “hắn không cưỡng lại được” không phải là lời bào chữa mạnh mẽ. ít nhất cũng cho phép tôi nói rằng: tôi có tự nhận thức.)

Tưởng tượng Julie Christie của hắn—của tôi—mờ nhạt dần và hắn—tôi—thay vào đó lại đang nghĩ đến phim Knife in the Water* của Polanski. Cặp vợ chồng mời một người quá giang lên chiếc thuyền của họ. Kết cục là người đàn bà làm tình với kẻ xâm phạm sự riêng tư. Khó chịu thay, tôi thấy rõ ràng chính mình là tên quá giang đó, đỉnh thứ ba của tam giác. Có lẽ cặp vợ chồng trong phim đã có một cuộc hôn nhân bất hạnh. Người đàn bà rõ ràng bị kẻ quá giang này hấp dẫn và không phản đối chuyện dục tình. Kẻ quá giang là tấm bảng trắng trên đó cặp vợ chồng kia viết câu chuyện của họ. Tôi cũng như thế, đi theo bước chân của Vasilisa để cô ta viết câu chuyện tương lai theo cách cô đã xác định phải được viết. Đây là đường West Sixtieth, và cô lướt qua những cánh cửa của khách sạn năm sao ở đây. Tôi theo cô ta vào thang máy và chúng tôi lên tầng năm mươi ba, bỏ qua khách sảnh ở tầng ba mươi lăm. Cô ta đã có sẵn chìa khóa phòng. Tất cả đều được trù tính trước và, vẫn bị chế ngự bởi sự thụ động vừa yếu đuối vừa hiếu kỳ, tôi không còn ý chí để ngăn chặn điều sẽ xảy ra.

“Vào trong nhanh lên,” cô ta nói.

* * *

Sau đó:

Có một câu nói tôi luôn gán cho François Truffaut*, mặc dù bây giờ tôi có tìm cũng không hề thấy bằng chứng nào là ông ta đã nói như thế. Cho nên dù không hẳn như vậy, Truííaut được cho là đã nói thế này, “Nghệ thuật của điện ảnh là hướng máy quay vào một người đàn bà đẹp.” Lúc tôi chăm chăm nhìn bóng Vasilisa Golden nổi bật trên khung cửa sổ, bên ngoài là dòng nước mùa đông của sông Hudson, tôi thấy cô ta chẳng khác nào một nữ thần màn bạc từ những bộ phim tôi yêu thích trốn thoát ra, như Jeff Daniels từ trên màn ảnh bước ra rạp chiếu trong phim The Purple Rose of Cairo. Tôi nghĩ tới cảnh Ornella Muti mê hoặc Swann trong bộ phim của Schlõndoríí về Proust; cảnh Faye Dunaway trong vai Bonnie Parker với cái miệng cong cớn đầy nhục cảm đang quyến rũ Warren Beatty trong vai Clyde Barrow; cảnh Monica Vitti trong phim của Antonioni thu mình đầy khêu gợi vào một góc phòng và thầm thì No lo so; cảnh Emmanuelle Béart không mặc trang phục nào ngoài nhan sắc trong phim La belle noiseuse*. Tôi nghĩ tới Godardettes, Seberg trong Breathless và Karina trong Pierrot le fou và Bardot trong Le mépris, và rồi tôi tự khiển trách mình, tự nhắc mình nhớ về những bài phê bình mạnh mẽ theo thuyết nữ quyền của trào lưu điện ảnh Làn Sóng Mới, lý thuyết “cái nhìn giống đực” của bà Laura Mulvey*, trong đó bà ta đề xuất rằng khán giả bắt buộc phải xem các bộ phim này theo quan điểm của nam giới thích tình dục khác giới, và phụ nữ bị hạ giá trị thành thành thân phận đồ vật, w. Và Mailer cũng nhảy vào đầu tôi nữa, chính ông ta cũng là tù nhân của dục tính, nhưng tôi loại bỏ ông ta ra gần như ngay tức khắc*, về vấn đề tự nhận thức của tôi: có, tôi có nhận thức rằng tôi sống bằng cái đầu quá nhiều, quá chìm đắm trong phim và sách và nghệ thuật, vậy cho nên những xúc động của trái tim tôi, những trò phản trắc trong bản chất đích thực của tôi, nhiều khi tôi cũng không biết rõ. Trong những diễn tiến mà tôi bây giờ phải kể ra, tôi buộc phải nhìn thẳng vào con người thực sự là tôi và rồi trông cậy vào lòng nhân từ của nữ giới mà xin hiểu giúp cho. Và cô ta đó, đang đứng trước mặt tôi: nữ quỷ vương của tôi, nữ thần báo ứng của tôi, người mẹ tương lai của con tôi.

* * *

Sau đó.

Thái độ của cô ta ban đầu là thẳng thừng, dứt khoát, tới mức sống sượng. “Cậu muốn uống gì không? uống cũng tốt chứ? Đừng có làm như học trò thế, René. Chúng ta ở đây đều trưởng thành cả. Cậu uống gì tùy ý. Cho tôi một ly luôn. Vodka. Pha nước đá. Xô nước đá đầy ắp kia. Thế! Hãy uống mừng cuộc mạo hiểm của chúng ta, về mặt nào đó, cũng là trọng đại. Sáng tạo sự sống. Chúng ta sinh ra trên cõi đời này vì lý do nào khác đâu? Giống nòi nhất định phải sinh sôi. Ta hãy dứt điểm chuyện này đi.”

Rồi, sau khi xong không phải một mà là hai ly vodka: “Hôm nay chỉ là làm quen thôi. Hôm nay không phải đúng ngày để đậu thai được. Sau ngày hôm nay tôi sẽ cho cậu biết lúc nào tôi rụng trứng và cậu sẽ chuẩn bị sẵn sàng. Tôi luôn biết chính xác rụng trứng ngày nào, tôi đúng chu kỳ lắm, giống như tàu lửa chạy ở Ý thời Mussolini. Phòng sui te này tôi đã thuê bao thường trực rồi. Chìa khóa của cậu đây. Tôi sẽ gặp cậu ở đây, mỗi chu kỳ tổng cộng ba lần. Ngoài ra thì quan hệ giữa chúng ta vẫn cứ như cũ. Cậu chấp thuận chứ gì nữa.”

Đó là cái giọng điệu cô ta thường dùng khi nói với người giúp việc trong nhà, và kiểu nói đó suýt nữa đã làm tôi tỉnh mộng. “Không, cưng đừng có nhăn nhó thế,” cô ta nói bằng giọng điệu hoàn toàn khác, khe khẽ, cám dỗ. “Hai đứa mình ở đây, có nghĩa là mình đã có những quyết định quan trọng. Bây giờ là lúc sung sướng, và từ giờ trở đi em sẽ còn được sướng nhiều, chị bảo đảm với em đó.”

“Phải,” tôi nói, nhưng trong giọng điệu hẳn phải thoáng chút nghi ngờ nào đó, bởi vì cô ta bây giờ đã tăng âm lượng dục tình lên. “Cưng ơi, phải chứ còn gì nữa, chị cũng vậy đó, vì chị đang ngắm em, một chàng trai như em thật hấp dẫn. Giờ mình vào phòng ngủ nhé. Chị không chờ thêm được nữa đâu.”

Quả là một con bạc liều mạng! Vasilisa đã khôi phục mau lẹ làm sao sau khi lãnh một con bài hẻo bất ngờ! Nhận được cái kết quả xét nghiệm tình dịch như vậy đối với cô ta nhất định phải là một cú đấm trời giáng, phá tan tành các kế hoạch tương lai, vậy mà bất kể khủng hoảng đột ngột này cô ta đã ra tay ngay tức khắc, theo trực giác, để giấu nhẹm thông tin này với ông chồng. Và rồi, không chút do dự, Vasilỉsa đánh cược tất cả vào tôi, chỉ bằng sự tự tin vào những phán đoán về cá tính thằng tôi này và vào sức mạnh quyến rũ của chính cô ta (Vasilisa đã nhìn thấy trong tôi cả sự nghiêm túc đồng nghĩa với việc có thể tin tưởng là tôi sẽ giữ kín bí mật, lẫn sự yếu đuối đồng nghĩa với việc tôi sẽ không thể nào chống cự nổi sức mê hoặc lớn lao của cô ta), vẫn đánh cược bất kể Vasilisa thừa biết rằng nếu âm mưu này thất bại và ông chồng biết được sự thật thì vị thế của cô ta càng mong manh và thậm chí có thể lâm nguy. Và tôi cũng thế; cô ta lôi kéo tôi vào mưa đồ riêng mà bất chấp sự an toàn của tôi, tương lai của tôi. Nhưng tôi không thể trách cô ta, bởi tôi thấy cô ta hấp dẫn không cưỡng lại được, thấy lời mời gọi thân xác này quá áp đảo, và tôi tự nguyện để mình sa bẫy. Và bây giờ tôi đã vào tròng: thành đồng lõa, cũng bất chấp đạo đức như cô ta, và không còn lựa chọn nào ngoại trừ đâm lao phải theo lao, và giữ kín những chuyện bí mật của cô ta, và cũng là của tôi. Tôi cũng có nhiều điều để mất, có khác gì đâu.

Vasilisa kéo tôi xuống giường nằm trên người cô ta. “Khoái lạc sẽ tạo ra những đứa con xinh đẹp,” cô ta nói. “Nhưng cũng là để hưởng cho sướng.”

Cắt.

19

“Em không thích nhà Golden,” Suchitra nói. “Từ lâu em đã có ý định nói điều này. Anh nên dọn đi sớm.” Nàng đưa ra lời giải thích bên ly cocktail buổi tối giờ đã thành thông lệ của chúng tôi trong quán rượu kiểu Anh gần Quảng trường Washington: whisky Ireland thêm đá cho nàng, vodka và soda cho tôi. “Thực ra em không có quan điểm tiêu cực nào với ba người con trai, nhưng ông già… em không thích, và vợ ông ta nữa. Chủ yếu là chính cái ngôi nhà ấy. Nó khiến em rờn rợn. Không hiểu tại sao nhưng đúng là thế. Cảm giác giống như dinh thự gia đình Addams*. Anh không cảm thấy thế khi ở trong đó sao? Giống như ngôi nhà của những hồn ma. Những người giàu mất gốc này chối bỏ lịch sử và văn hóa và danh tánh. Thoát được tội đó vì tình cờ màu da cho phép họ biến đi. Họ là người thế nào mà phủ nhận giống nòi? Em không quan tâm nếu anh sống ở xứ sở của cha anh hay không, em không nói đến mấy thứ kiểu như ủng hộ bản xứ chống đối nhập cư, nhưng nếu cứ giả vờ như gốc gác không tồn tại, như mình chưa bao giờ sống ở đó, như nó chẳng dính dáng đến mình và mình chẳng dính dáng đến nó, thì em có cảm giác như họ, về mặt nào đó, đã chấp nhận chết rồi. Giống như họ đang sống kiếp sau của mình trong khi vẫn đang sờ sờ ra đấy. Em tưởng tượng họ đêm đêm cứ nằm xuống những chiếc chiếc quan tài. Không, tất nhiên không hẳn thế, nhưng anh hiểu ý em mà.”

Suchitra là một phụ nữ New York không điển hình. “Em có ba quy tắc dành cho tất cả các bạn trai của em,” nàng nói với tôi khi hai đứa trở thành tình nhân lần đầu. “Tự kiếm tiền, tự kiếm nhà ở, và đừng hỏi cưới em.” Bản thân nàng sống đơn giản trong căn hộ hai phòng thuê ở Battery Park City. “Em thực tế chỉ sống trong một phòng,” nàng nói rõ. “Phòng kia để áo quần với giày dép.” Đó là một căn góc có những cửa sổ lớn nên dòng sông ngoài kia thành bức tranh treo tường, sương mù lan vào lúc bình minh, những phiến băng mùa đông tiếp nối với những cánh buồm đầu tiên của mùa xuân, những chiếc tàu vận tải, những chiếc tàu kéo, những chiếc phà, chiếc ca-nô cao tốc cắm cờ cầu vồng của hội du thuyền dành cho người đồng tính địa phương, trái tim nàng ngập tràn tình yêu dành cho thành phố này bất cứ lúc nào nàng nhìn khung cảnh đó, cảnh vật không bao giờ lặp lại, gió và ánh sáng và mưa, điệu múa của mặt trời và mặt nước, và căn hộ trong tòa nhà bên kia đường có chiếc kính viễn vọng lớn bằng đồng bên cửa sổ và nhìn thấy rõ cái giường của nàng, nghe đồn là một chỗ trú tạm của Brad Pitt để sử dụng khi trốn VỢ; và cách xa một chút là nữ thần màu xanh lá cây cầm ngọn đuốc theo dõi tất cả, soi sáng thế giới. “Thành phố này là người tình chung sống của em,” nàng bảo tôi ngay từ đầu. “Nàng sẽ ghen khi có anh chàng nào dọn tới ở.”

Tôi thấy vậy cũng được. Bản tính tôi cũng thích một chút không gian và im lặng quanh mình, và tôi thích một phụ nữ độc lập, cho nên cũng dễ đáp ứng các điều kiện của Suchitra. Về vấn đề hôn nhân tôi có đầu óc phóng khoáng, nhưng vui vẻ chấp nhận lập trường vững chắc của nàng vì cũng hợp với tôi. Tuy nhiên, tôi bây giờ thấy mình lâm vào thế cờ bí rốt cuộc mọi kẻ giả dối, lường gạt và lừa đảo đều phải đối mặt: ván cờ đã tới lúc phải đi một nước nhưng chẳng có nước cờ hay nào để đi. Lúc đó là đầu xuân, và thị trường bất động sản đã bắt đầu chuyển động; đã có một người chắc chắn muốn mua căn nhà cũ của gia đình tôi, và giao dịch đã gần hoàn tất, Vasilisa rất rạch ròi sòng phẳng khi cô ta nói chuyện nhà cửa với tôi; không một chút ẩn ý gì về sinh hoạt bí mật của chúng tôi trong giọng nói hay trên gương mặt cô ta. Tôi có khoản thừa kế và sắp nhận được một khoản gia tăng tài sản lớn đáng kể ngay khi bán xong căn nhà này. Trong lúc này bản năng bảo tôi cứ ở yên nơi đang ở, cuối cùng sẽ đi thuê nhà, và tìm quanh cho tới khi tìm được nhà phù hợp thì mua luôn. Do đó chuyện Suchitra khuyến khích tôi dọn đi là hoàn toàn có lý, nhưng lại xung đột với mong muốn của tôi. Vì ba lý do công khai và một lý do không công khai, tôi phản đối. Tôi chia sẻ với nàng ba lý do đầu tiên, tất nhiên. “Nhà đó yên tĩnh, (a),” tôi nói. “Ở đó dễ làm việc. Anh có không gian cần thiết và gần như anh muốn làm gì thì làm. Và (b), em biết những người ở đó là cốt lõi của công việc anh đang làm. Đúng, có gì đó không bình thường ở ông già ấy, nhưng ông ta đã bắt đầu thích có anh bầu bạn, anh có cảm giác là ông ta có thể mở lòng với anh bất cứ lúc nào, và điều đó đáng bỏ công chờ đợi. Anh nghĩ Petya là một gánh nặng lớn của ông ta và tuổi già cũng đang khiến ông ta chật vật, ông ta đột nhiên cư xử rất là già lão. Và rồi còn (c), tức là khu Gardens này vốn là cả cuộc đời anh và khi anh dọn khỏi nhà Golden thì anh không còn ra vào khu đó được nữa. Anh không biết mình đã sẵn sàng cho chuyện ấy chưa, phải sống mà không còn không gian kỳ diệu đó.”

Nàng không cãi. “Okay,” nàng tử tế nói. “Chỉ nói cho biết vậy thôi. Khi nào anh sẵn sàng thì nói em.”

Kẻ phản bội lo sợ tội lỗi sẽ in dấu trên gương mặt mình. Bố mẹ tôi luôn bảo tôi không có khả năng giữ bí mật và tôi mà nói dối là họ thấy đèn đỏ nháy sáng trên trán tôi liền. Tôi bắt đầu thắc mắc không biết Suchitra đã thấy cái ánh đèn đó chưa, và không biết việc nàng thúc giục tôi rời khỏi nhà Golden có phát xuất từ nghi ngờ là khoảng thời gian của tôi dưới mái nhà đó không hoàn toàn vô hại. Nỗi sợ lớn nhất của tôi là nàng sẽ để ý ở tôi có sự khác thường nào đó về tình dục. Tôi chưa từng tin rằng việc làm tình lại chính là một môn thể thao Olympic; việc gợi hứng và hấp dẫn nhau là kết quả của cảm xúc sâu xa giữa hai bên, của sức mạnh quan hệ. Đó cũng là quan điểm của Suchitra. Nàng là một người tình nôn nóng. (Thời gian biểu của nàng quá bận rộn cho nên nàng không có thời gian rề rà cho bất cứ chuyện gì.) Màn dạo đầu của chúng tôi thường được tối thiểu hóa. Buổi tối nàng kéo tôi nằm xuống và bảo, “Vào trong em liền đi, em muốn thế,” và sau đó nàng tự cho là đã thỏa mãn, là loại lên đỉnh nhanh và thường xuyên. Dù lẽ ra tôi phải thấy mình không thích hợp với cách hành sự đó, tôi lại thấy mình không bị coi thường chút nào. Nàng là người quá chu đáo nên hoàn toàn không có ý khinh rẻ năng lực của tôi đâu.

Nhưng với Vasilisa, mọi chuyện diễn tiến khác hẳn. Cách hành sự của cô ta và tôi luôn ấn định vào buổi chiều, kiểu cinq-à-sept* kinh điển Pháp. Chúng tôi không ngủ với nhau. Chúng tôi không hề ngủ chút nào. Ngoài ra, việc làm tình của chúng tôi hoàn toàn có mục đích, nhằm tạo ra sinh linh mới, điều khiến tôi vừa kinh hãi vừa phấn khởi, mặc dù cô ta không ngừng trấn an rằng đứa bé ấy sẽ không thành gánh nặng cho tôi, nó sẽ không làm đời tôi thay đổi mảy may. Đây là chuyện sinh con không cần trách nhiệm. Lạ thay, ý tưởng đó lại khiến tôi thấy đáng sợ hơn một chút chứ không phải đáng mừng hơn một chút. “Chị hiểu được,” cô ta nói trong tổ chim riêng của chúng tôi chót vót trên khách sạn nhìn ra công viên, “chị sẽ phải làm hết sức để em thấy thoải mái với chuyện đó.” Cô ta vững tin rằng chuyện tạo em bé đòi hỏi phải phấn khích cực độ và cô ta tự tin mình là chuyên gia trong lãnh vực đó. “Cưng ơi,” cô ta nói thì thầm, “chị có thể làm gái hư một chút cho em, nên chị cần em nói cho biết những chuyện thầm kín của em để chị có thể biến chúng thành hiện thực.” Những gì sau đó là một kiểu làm tình tôi chưa từng biết, buông thả hơn, nhiều thử nghiệm hơn, cực độ hơn, và lạ thay lại đầy tin cậy hơn. Cùng là kẻ phản bội cả, chúng tôi biết tin cậy ai đây ngoài tin cậy lẫn nhau?

Suchitra: trong những cuộc đọ sức yêu đương ít hoành tráng hơn giữa nàng với tôi, không biết nàng có để ý thân thể tôi đang bắt đầu chuyển động theo nhiều cách khác, sau khi đã học những thói quen mới, câm lặng đòi hỏi những thỏa mãn khác biệt? Làm sao nàng không để ý được? Vì tôi chắc chắn đã khác, mọi thứ đều khác lạ đối với tôi, những kỳ ba ngày mỗi tháng đó đã thay đổi tất cả đối với tôi. Và những lần kiệt sức hàng tháng của tôi sau những chiều tình hoạt náo ấy thì sao?

Làm sao giải thích những điều đó, sự lặp lại đều đặn đó? Nhất định là nàng có nghi ngờ. Nàng phải nghi ngờ. Không thể nào che giấu nàng, người bạn thân thiết nhất của tôi, những đổi khác như vậy.

Nàng dường như chẳng để ý thấy gì. Buổi tối chúng tôi bàn về công việc rồi ngủ. Quan hệ chúng tôi không phải kiểu làm-tình-mỗi-đêm-không-là-chết. Chúng tôi thoải mái với nhau, vui sướng chỉ cần được ôm nhau và nghỉ ngơi. Chuyện này thường xảy ra ở căn hộ của nàng (Nàng luôn vui vẻ cho tôi ở đó miễn là không đả động gì đến việc tôi dọn tới đó luôn). Nàng không thích ở lại Kim Cung. Do đó không phải đêm nào chúng tôi cũng ở bên nhau, hoàn toàn không. Cho nên khi xảy ra chuyện thì cũng không khỏ cho tôi che đậy dấu vết. Tuy nhiên, nàng vẫn tiếp tục đưa vấn đề tôi nên rời khỏi chỗ ở trên đường Macdougal đó. “Anh lúc nào cũng có thể lui tới khu Gardens ấy thông qua các nhà hàng xóm khác,” nàng lập luận. “Nhiều nhà hàng xóm cũng từng yêu mến và thân thiện với bố mẹ anh mà.”

“Anh cần thêm thời gian với Nero,” tôi nói. “Anh muốn đi tới tận cùng cái ý tưởng về một kẻ xóa sạch mọi điểm quy chiếu của mình, kẻ không còn muốn liên quan gì đến quá khứ của mình. Một kẻ như thế có thể gọi là một con người không? Một thực thể trôi dạt tự do không hề có bất kỳ chốn neo đậu buộc ràng? Ý tưởng hay quá mà, phải không?”

“Hay,” nàng nói, “okay,” rồi trở mình và ngủ.

Sau đó:

“Còn ả gái bao đó thế nào rồi?” Suchitra hỏi tôi. “Anh có thường gặp cô ả không?”

“Cô ta toàn mua sắm áo quần,” tôi đáp, “Và bán những căn hộ penthouse cho bọn Nga.”

“Em có lần đã muốn làm một phim tài liệu về những ả gái bao,” nàng nói. “Madame de Pompadour, Nell Gwynn, Mata Hari, Umrao Jaan. Đã nghiên cứu nhiều lắm. Có thể em sẽ làm lại dự án này.”

Nàng dứt khoát đã nghi ngờ.

“Okay,” tôi nói. “Anh sẽ dọn đi.”

Cắt.

* * *

Khi nhìn thế giới bên ngoài bản thân, tôi thấy phản chiếu ở đó là sự nhu nhược đạo đức của chính mình. Bố mẹ tôi đã lớn lên ở xứ thần tiên, thế hệ cuối cùng không có người thất nghiệp, thời đại cuối cùng của tình dục không sợ hãi, khoảnh khắc cuối cùng của chính trị không có tôn giáo, nhưng bằng cách nào đó những năm tháng của họ ở xứ thần tiên ấy đã truyền thụ cho họ, củng cố cho họ, ban cho họ niềm xác tín rằng họ có thể thay đổi và cải thiện thế giới của mình bằng những hành động trực tiếp, và cho phép họ ăn trái táo cấm vườn Địa Đàng, thứ sẽ cho họ hiểu biết thiện ác mà không sợ bị mê hoặc bởi đôi mắt thôi miên hãy-tin-ta và vòng cuộn siết chết người của con trăn trong Truyện Rừng Xanh*. Bây giờ hễ thấy điều kinh khủng đang ào ạt lan tràn bất kỳ đâu là chúng ta nhắm mắt làm ngơ hay nhân nhượng với nó. Những lời này không phải của tôi. Trong một giây phút thọc mạch đậm chất tỉnh lẻ ngay giữa cuộc sống Manhattan, cũng đúng gã hùng biện rỗng tuếch tôi đã gặp ở Central Park đang đi bộ trên đường Macdougal ngay dưới cửa sổ phòng tôi, ngày hôm nay y đang nói về sự phản bội, sự phản bội y lãnh đủ từ gia đình, chủ thuê, bạn bè, thành phố, quốc gia, thế giới, và điều kinh khủng ấy, đang lan tràn, và chúng ta, ngoảnh mặt đi… như thể lương tâm tôi đã biến thành gã vô gia cư lập dị đang lảm nhảm một mình kia không thèm đếm xỉa tới tai nghe điện thoại di động lủng lẳng bên tai. Trời ấm, lời lạnh. Có phải là y bằng xương bằng thịt hay đó là tội lỗi tôi hiện hình thành y? Tôi nhắm mắt lại rồi mở ra. Gã ta đang đi về phía đường Bleecker. Có lẽ đây là một thằng cha khác.

Tôi vẫn có những khoảnh khắc khi thân phận mồ côi dường như từ tôi lan tỏa ra và ngập tràn thế giới, hay chí ít là phần thế giới trong tầm mắt tôi. Những khoảnh khắc mất phương hướng. Tôi tự cho phép mình nghĩ rằng chính là vì lâm vào nỗi thống khổ của một biến cố đảo lộn nhường ấy mà tôi chấp thuận mưu đồ nguy hiểm của Vasilisa Golden. Tôi tự cho phép mình nghĩ rằng lời than oán cho hành tinh này, vốn ngày càng đầy ắp trong suy nghĩ, phát sinh từ mất mát nhỏ nhoi của bản thân tôi và rằng thế giới này không đáng bị nghĩ tệ như vậy. Nếu tôi tự cứu mình khỏi vực thẳm đạo đức thì thế giới này sẽ tự lo thân nó, cái lỗ thủng trên tầng ozone sẽ tự khép lại, những kẻ cuồng tín sẽ rút lui vào những mê cung tăm tối của họ dưới gốc cây và trong những hào rãnh dưới đáy biển và mặt trời lại sẽ sáng soi và điệu nhạc vui sẽ tràn ngập không gian.

Đúng, đã đến lúc phải dọn đi. Nhưng dọn đi thì giải quyết được cái gì? Tôi vẫn còn nghiện ba buổi chiều mỗi tháng trên tầng năm mươi ba. Âm mưu này chậm có kết quả hơn Vasilisa dự tính và cô ta bắt đầu ta thán. Cô ta buộc tội tôi là không có ý hướng tốt với cuộc mạo hiểm này. Bằng cách nào đó tôi đã gây xui xẻo. Tôi phải tập trung, chú tâm, và trên hết tôi phải muốn chuyện đó. Nếu tôi không muốn thì chuyện không thành. Đứa con sẽ không xuất hiện khi nó cảm thấy mình không được mong muốn hoàn toàn. “Đừng có chối với tôi,” cô ta nói. “Không chừng cậu chỉ muốn chơi tôi thôi, phải không? Cho nên cậu cố tình kéo dài. Vậy thì, okay, tôi có thể chấp nhận sau này vẫn chơi với cậu. ít ra là thỉnh thoảng.” Khi cô ta nói thế tôi chỉ muốn khóc lên, nhưng nước mắt của tôi nếu có tuôn ra chỉ càng khiến cô ta thêm tin chắc rằng vì lý do nào đó và bằng cách nào đó tôi đang từ chối không cho cô ta những con tinh trùng mạnh mẽ nhất, rằng tôi - dưới mắt cô ta - là kẻ đáng khinh về mặt sinh học. Tôi đã muốn phát điên lên rồi và tôi muốn chuyện này kết thúc cho xong, tôi không muốn kết thúc, tôi muốn cô ta mang bầu, không tôi không muốn, có tôi có muốn, không, không muốn.

Và rồi chuyện đó xảy ra. Và cô ta quay lưng với tôi mãi mãi và để mặc tôi bị hủy hoại. Tình yêu với một phụ nữ khác thì không, nhưng bị hủy hoại vì không còn nữa nỗi khoái lạc phi thường đầy phản trắc của cô ta và tôi.

Trong bộ phim tôi tưởng tượng, chuyện này sẽ là sự phản bội tột cùng, tới đây thì phải chuyển cảnh từ Vasilisa sang người chồng. Thế là: Cô ta bước ra khỏi phòng suite tầng năm mươi ba và cánh cửa khép lại và thế là xong.

—Nghệ thuật đòi hỏi phản bội, và phải hoan hô sự phản bội đó, bởi vì sự phản bội này đã biến hóa thành nghệ thuật. Thế mới phải, phải không? Phải không?—

Cảnh mờ nhòa dần.

* * *

“Cậu biết tôi từ đâu tới,” Nero Golden vừa nói vừa nheo mắt. “Tôi biết cậu biết. Thời buổi này chẳng ai giấu giếm được gì cả.” Đêm khuya lão đưa tôi vào cõi riêng linh thiêng của lão, muốn trò chuyện. Tôi vừa mừng vừa sợ. - Sợ, vì lão sẽ chất vấn tôi với những thông tin về chuyện tôi lâu nay gian díu với bà Golden? Phải chăng lão đã cho người theo dõi hai chúng tôi, và trên bàn lão là tập hồ sơ ảnh chụp của thám tử tư? Ý nghĩ ấy thật đáng ngại hết sức. - Và mừng, bởi vì đây có thể là lúc mở lòng mà tôi đã mong ngóng bấy lâu, khoảnh khắc thú tội khi một người về già, mệt mỏi với cái bản ngã không ai biết đã tự khoác cho mình, một lần nữa, lại muốn người biết đến. - “Dạ, thưa ngài,” tôi nói. “Đừng có nói thế với tôi!” Lão la lên, chủ yếu là vui tính thôi. “Cứ tiếp tục giả vờ như cậu là thằng oắt con ngu ngốc và làm bộ ngạc nhiên khi tôi kể cậu nghe chuyện gì đó. Được chứ?” “Được ạ,” tôi nói.

Trong lúc vợ lão mang thai, sức khoẻ sa sút của Nero Golden dần lộ rõ trước mắt mọi người. Không bao lâu nữa lão sẽ chạm ngưỡng tuổi tám mươi và trí óc lão đang từ từ mưu phản. Lão vẫn ra ngoài mỗi sáng lúc tám giờ mặc bộ đồ tennis trắng tinh với chiếc mũ két trắng trên đầu, vụt cây vợt trong không khí với vẻ đừng-có-giỡn-mặt-tao thường lệ, và chín mươi phút sau vẫn trở về ướt đẫm mồ hôi và tràn trề thỏa mãn hả hê. Nhưng có một hôm, chỉ mấy ngày trước lần triệu hồi tôi lúc khuya, lại xảy ra một chuyện rủi ro. Lão đang băng qua đường thì một chiếc xe, chiếc Corvette cổ, vượt đèn đỏ ở giao lộ Bleecker-Macdougal và đâm vào lão. Chỉ đâm sớt qua thôi nhưng đủ mạnh khiến lão ngã nhào, nhưng chưa đủ mạnh để gãy cái xương nào. Phản ứng của lão là đứng bật dậy, lập tức bỏ qua cho tên lái xe, không chịu làm bất kỳ báo cáo hay đơn kiện nào, lại còn mời tên lái xe, một tay da trắng bạt mạng có mái tóc dày uốn dợn trên đầu, vào trong nhà uống cà phê. Thái độ này quá sức trái ngược với bản tính lão nên ai cũng đâm lo. Nhưng phải mất một lúc sau thì mới chẩn đoán được mức độ của vấn đề. “Tôi không sao, không sao,” Nero nói sau vụ đụng xe Corvette. “Đừng làm ầm ĩ mà. Tôi chỉ lo cho thằng cha kia bởi vì hắn rõ ràng là sợ run bắn cả người. Làm vậy là đúng thôi.”

Và bây giờ tôi một mình trong hang ổ của lão trong đêm. Chuyện gì đang chờ đợi tôi đây? Lão mời tôi xì-gà, tôi từ chối. Một ly cognac; tôi cũng từ chối. Tôi chưa bao giờ thích loại rượu brandy. “Uống gì đi,” lão ra lệnh, thế là tôi chấp nhận một ly vodka nhỏ. “Chúc mừng,” lão vừa nói vừa nâng ly một cách bề trên. “Cạn ly.” Tôi uống ực hết ly, để ý thấy lão chỉ nhấp môi trên vành chiếc ly bầu rót cognac theo kiểu chiếu lệ. “Ly nữa nhé,” lão nói. Tôi không biết lão tính phục rượu cho tôi say như lần trước hay sao. “Chút nữa đi,” tôi vừa nói vừa lấy lòng bàn tay chặn trên miệng ly của mình. “Chuyện gì từ từ rồi nói.” Lão chồm tới, vỗ vào đầu gối tôi và gật gù. “Tốt, tốt. Người nhạy cảm đấy.”

“Để tôi kể cậu nghe một chuyện,” lão nói. “Ngày xưa ở Bombay - cậu thấy chưa? Tôi gọi thành phố xưa đó bằng tên cũ của nó, lần đầu tiên từ ngày tôi đặt chân lên đất Mỹ cái tên đó mới thốt ra khỏi miệng tôi, cậu nên thấy vinh hạnh vì thân tình của tôi - có một người tên là Don Corleone. Không, đương nhiên không phải tên thật của hắn rồi, nhưng tên hắn chẳng có ý nghĩa gì với cậu cả. Ngay cả cái tên hắn dùng trong thực tế cũng chẳng phải tên thật luôn. Cái tên chẳng có nghĩa gì, chỉ là cái tay nắm để mở một cánh cửa, như người ta ở đây hay nói. Cái tên “Don Corleone” sẽ cho cậu hình dung được hắn ta là loại người ra sao. Đó là cách tôi mở cánh cửa của hắn. Chỉ khác là tay Don Corleone này không giết người hay bắn súng. Tôi muốn kể cậu nghe về loại người này. Hắn ta gốc ở miền nam nhưng giống mọi người khác hắn rốt cuộc lại sống ở thành phố lớn. Xuất thân hèn mọn. Hết sức hèn mọn. Cha hắn mở tiệm sửa xe đạp gần chợ Crawford. Thằng nhỏ vừa giúp cha sửa xe vừa nhìn ngắm những chiếc xe hơi lớn vụt qua, brùùùm! Studebaker, brùùùm! Cadillac, và nó nghĩ, sẽ có ngày, sẽ có ngày - như mọi người khác. Nó lớn lên, làm bốc dỡ hàng ở cảng. Phu khuân vác bình thường, mười bảy, mười tám tuổi, nhưng biết chớp thời cơ. Những chuyến tàu hành hương từ các thánh địa Hồi giáo trở về, những người hành hương mang về hàng lậu. Đài radio bán dẫn, đồng hồ Thuỵ Sĩ, đồng tiền vàng. Những mặt hàng phải đóng thuế. Thuế nặng. Don Corleone giúp họ chuyển lậu các thứ hàng này, giấu trong quần áo lót của nó, trong khăn bành của nó, bất cứ đâu. Họ thưởng cho nó. Nó cũng kiếm được kha khá.

“Rồi tới một lần may mắn gặp một tay đánh cá người ở Daman chuyên chở hàng lậu. Một ông tên là Bakhia. Thời đó Daman là thuộc địa của Bồ Đào Nha. Kiểm soát không gắt gao. Bakhia và Don Corleone bắt đầu buôn lậu từ Dubai và Aden vào Ấn Độ, qua ngả Daman biên giới lỏng lẻo. Làm ăn ngon lành. Don Corleone thăng tiến trên nấc thang xã hội. Kết bạn với đầu đảng các băng tội phạm khác. V Mudaliar, K. Lala, vân vân. Rồi bắt bồ với đám chính trị, trong đó có cả một tay Sanjay Gandhi nào đó, con của bà Indừa thủ tướng. Đó là chuyện có thật. Tới những năm 1970 thì hắn đã thành ông lớn, thành trùm cỡ bự. Có một sĩ quan cảnh sát trẻ bám đuôi hắn mãi, một tay không mua chuộc được. Người lương thiện. Lương thiện mà làm nghề đó là bất lợi. Một thanh tra tên là Mastan. Don Corleone cho tay này thuyên chuyển tới chỗ nào chẳng ai biết và khi tay này lên máy bay thì Don Corleone cũng lên chỉ để chào tạm biệt. Thượng lộ bình an Mastan. Đi vui vẻ nhé. Rất láo. Vậy đó. Thời ấy thì xấc láo lắm.

“Hắn sống giàu có nhưng cũng chừng mực. Những bộ vest sang nhất, cà vạt đẹp nhất, thuốc lá ngon nhất, thuốc State Express 555, và một chiếc Mercedes-Benz. Một ngôi nhà lớn trên đường Warden, như cung điện, nhưng hắn chỉ ở trong một phòng trên lầu có sân thượng. Ba mét nhân bốn mét rưỡi. Không hơn. Dưới nhà các ngôi sao điện ảnh lui tới, hắn đổ rất nhiều tiền vào điện ảnh, cậu biết đó. Và ít nhất đã có ba phim làm về cuộc đời hắn, toàn diễn viên gạo cội đóng. Cũng cưới một diễn viên triển vọng. Tên cô ta có nghĩa là Chim sẻ vàng. Nhưng đến giữa những năm bảy mươi thì hắn suy sụp. Sanjay Gandhi hóa ra là thằng bạn lọc lừa và Don Corleone phải ngồi tù một năm rưỡi. Mất hết tự tin. Bỏ luôn nghề buôn lậu. Thoạt tiên hắn trở thành kẻ sùng đạo như những người hành hương buôn lậu đã cho hắn cơ hội ban đầu. Về sau thử làm chính trị.

Đến giữa những năm chín mươi, sau khi gia đình băng đảng hàng đầu lớn mạnh, Z-Company của Zamzama Alankar, thì xảy ra những vụ tấn công khủng bố đầu tiên ở Bombay, nhiều người nghĩ hắn ta có liên can, nhưng thật ra hắn quá sợ mấy chuyện đó. Vô tội, vô tội, vô tội. Năm sau, đau tim, chết. Chuyện thật ấm ớ.”

“Có thật là chết bình thường không?” Tôi hỏi. “Ông ta hẳn phải có nhiều kẻ thù?”

“Đến lúc đó,” Nero Golden nói, “thì mạng hắn không còn đáng giết nữa.”

Im lặng kéo dài.

“Vậy đây là chuyện ông muốn kể tôi nghe,” cuối cùng tôi lên tiếng. “Tôi hỏi lý do được không?”

Im lặng kéo dài.

“Không,” lão nói.

Cắt.

* * *

Cứ như lão cố tình trêu ngươi tôi. Đây là cái thế giới mà lão đã lớn lên, rõ ràng đó là một phần thông điệp mà lão gửi gắm; nhưng lão đang thừa nhận là một phần tử trong thế giới đó hay đang giải thích việc lão cuối cùng từ bỏ nó, bằng cách bỏ lại sau lưng? Hay cả hai? Lão đã tham gia nhưng bây giờ lão muốn thoát ra và thế có nghĩa là phải bỏ đi xa, thật xa để không ai đuổi theo. Dựa vào những gì lão nói thì không sao biết chắc được. Ngoài ra, an lòng vì không phải đương đầu với tập hồ sơ đáng sợ chứa bằng chứng chuyện tôi lén lút với vợ lão, tôi mừng rỡ chấp nhận câu chuyện Don Corleone như đã nghe kể, uống thêm một ly vodka nhỏ nữa rồi cáo lui. Một ông già hồi tưởng quá khứ; lão không phải là người đầu tiên như thế, mà cũng sẽ không phải người cuối cùng. Lão đang bắt đầu quên hiện tại - những việc nhỏ, chỗ để chìa khoá, cuộc hẹn, sinh nhật - nhưng lão có người nhắc nhở hầu hết những chuyện đó, và trí nhớ của lão về quá khứ dường như càng lúc càng sắc bén thì phải. Tôi nghi ngờ - và hy vọng - sẽ có nhiều cuộc gặp đêm khuya nữa như lần vừa rồi. Tôi muốn có tất cả những câu chuyện của lão - cần có chúng, để cuối cùng tôi có thể xây dựng được nhân vật này.

Tin sắp làm cha hình như cũng khiến Nero thấy khuây khỏa thì phải, giúp nâng đỡ sức mạnh đàn ông bền bỉ của lão - vì lão có vẻ cần được nâng đỡ. Và trong chuyện làm ăn sức mạnh ấy có một thời gian hình như cũng không sút giảm, như công trình khổng lồ đang được tiến hành ở khu lầy Manhattan đã chứng tỏ với tất cả chúng tôi. Dự án tái thiết Hudson Yards vĩ đại đã được xúc tiến bởi Related Companies L.R &Goldman Sachs liên doanh với Oxford Properties Group Inc. Công trình triển khai trên cơ sở 475 triệu đô-la vốn vay xây dựng mà liên doanh Related/Oxford tiếp nhận từ “nhiều bên khác nhau.” Tôi gần như chắc chắn trăm phần trăm là Nero Golden, dưới tên một công ty nào đó, chính là một trong những người cho vay vốn cùng với những tay cỡ lớn này, Starwood Capital Group của Barry Sternlicht và chuỗi cửa hàng bán lẻ hàng xa xỉ Coach. Đầu tư ban đầu của lão trong việc tái thiết hai mươi sáu mẫu đất này đã có từ nhiều năm trước, trong chương trình đầu tư EB-5 vốn dĩ cho phép người nhập cư vào Hoa Kỳ bỏ tiền ra để đổi lấy thẻ xanh và cuối cùng là được nhập quốc tịch. Điều này rốt cuộc giúp cho tôi hiểu được Nero cùng các con lão làm sao có thể cuốn gói sang Mỹ cấp kỳ như vậy và đến nơi với đầy đủ quyền làm việc và cư trú. Sau đó, trong năm Vasilisa mang thai, Golden còn đầu tư thêm dưới hình thức cho vay nợ thâu tóm, cũng tương tự như việc thế chấp lần hai, chỉ khác là được bảo đảm bằng cổ phiếu của công ty sở hữu đất đai, chứ không phải bảo đảm bằng bất động sản. Do đó, trên lý thuyết, nếu chủ sở hữu đất không thanh toán tiền lãi, Nero chỉ trong vòng vài tuần lễ là có thể thâu tóm hết số cổ phiếu ấy, và khi làm chủ sở hữu số cổ phiếu đó lão có thể giành được quyền kiểm soát bất động sản. Theo tôi biết, chuyện này đã không xảy ra. Nhưng có dùng đòn bẩy tài chánh hay không, có là nhà siêu đầu tư hay là con nợ tỷ đô-la, thì lão vẫn là tay đánh cược lớn nhất trong canh bạc bất động sản lớn nhất thành phố.

Tên của công ty cho vay nợ thâu tóm này là GOW Holdings. Khi hoàng đế La Mã Nero qua đời (68 CN), kết thúc triều đại Julio-Claudia, năm tiếp theo (69 CN) là Năm Của Bốn Hoàng Đế, với Galba - người kế vị ngay sau Nero - bị Otho lật đổ rồi Otho lại bị Vitellius loại bỏ rồi Vitellius cũng không tại vị lâu và được thay thế bằng người đầu tiên trở thành hoàng đế đầu tiên của triều đại Flavian: Vespasian. G-O-V-V là viết tắt của Galba-Otho-Vitellius-Vespasian.

Khi Vasilisa sinh cho Nero một con trai cuối năm đó, đứa bé được đặt tên là Vespasian, như thể Nero đã trực cảm được là đứa trẻ này mang dòng máu khác, và cuối cùng nó sẽ lập ra triều đại mới của riêng nó.

Tôi không nói gì cả, đương nhiên.

CHỜ ĐỢI VESPASIAN

Trong thời gian cô vợ mang thai, trong lúc lão chờ tiểu hoàng đế Vespasian chào đời, đó chính là lúc Nero Golden đâm ra ám ảnh với dương vật của Napoleon Bonaparte. Điều này lẽ ra đã cho thấy tình trạng sa sút tinh thần của lão đủ để phát tín hiệu báo động, nhưng trái lại cả nhà lại bao dung xem chuyện đó như một thú vui tiêu khiển của ông già. Lúc lão không bận rộn với áp-phe làm ăn, hay với mầm sống trong dạ con của Vasilisa, hay với việc phải lo cho ba đứa con trai, Nero lại lao vào cuộc đeo đuổi cái bộ phận ấy của hoàng đế Pháp. Chuyện là thế này: Sau khi Bonaparte qua đời ở đảo St. Helena, người ta tiến hành giải phẫu tử thi và trong lúc đó nhiều cơ quan, bao gồm cả bộ phận sinh dục không có gì ấn tượng đó, bị cắt rời vì những lý do mà tới nay vẫn không rõ. “Chú bé” Napoleon đó sau cùng rơi vào tay (tôi nên nói rõ hơn, có lẽ) một tu sĩ Ý, rồi sau đó được bán đi tiếp, có lúc thuộc sở hữu của một chủ hiệu sách London, rồi lên đường vượt Đại Tây Dương, đầu tiên đến Philadelphia, và kế đó là New York nơi nó được trưng bày năm 1927 ở Bảo tàng Nghệ thuật Pháp và được một nhật báo mô tả đó là “con giun teo tóp” và được cả một tập chí đầy thẩm quyền không kém tờ Time gọi là “sợi dây da buộc giày tơi tả.” Năm 1977 ở một cuộc đấu giá, vật này được bán cho nhà niệu học tên tuổi John Lattimer, người đang tìm cách nâng cao danh giá cho nghề nghiệp của mình, quyền sở hữu được chuyển cho con gái Lattimer sau khi ông ta qua đời - cùng với nhiều tài sản khác của ông bao gồm chiếc quần lót của Hermann Gôring và cái cổ áo sơ-mi nhuốm máu mà Tổng thống Lincoln mặc lúc xem kịch ở Ford’s Theatre. Tất cả những kỷ vật ấy hiện đang nằm ở Englewood, bang New Jersey; bộ phận của Napoleon được bọc vải và cất trong một tráp nhỏ trên nắp có chạm chữ N bay bướm, để trong một va-li, cất trong một nhà kho, và tất cả những điều này khiến Nero bứt rứt, lão muốn trao cho cái vật đó sự tôn trọng như vua chúa mà nó xứng đáng.

“Lẽ ra phải là thế này,” lão bảo tôi. “Tôi sẽ mua cái món đó và chúng ta sẽ trả lại cho nhân dân Pháp và cậu sẽ làm bộ phim tài liệu, cậu và cô bồ của cậu. Đích thân tôi sẽ mang cái hộp đựng nó tới Paris và tiến vào Điện Invalides và đi tới mộ Bonaparte ở đó tôi sẽ được các viên chức cao cấp của nước Cộng hòa này, thậm chí có thể là Tổng thống, nghênh đón, và tôi sẽ xin phép đặt cái hộp đó lên trên mộ để Napoleon sau cùng có thể tái hợp với bộ phận đàn ông đã thất lạc của mình. Tôi sẽ đọc một diễn từ nhỏ rằng tôi làm việc này với tư cách một người Mỹ, một cách đền đáp món quà của nước Pháp đã tặng cho nước Mỹ là pho tượng Nữ Thần Tự Do.”

Lão không hề giỡn chơi. Lão tìm cách nào đó có được số điện thoại để bàn của ngôi nhà ở Englewood và gọi thẳng cho con gái của ông Lattimer, bà này gác máy không nghe. Sau đó lão nhờ hai bà chằn phụ tá - bà Lăng Xăng với bà Lải Nhải - gọi thử, và hai bà này thử mãi cho đến khi bị người bên kia đầu dây buộc tội quấy rối. Bây giờ lão còn suy tính rất quyết liệt sẽ đích thân đi một chuyến tới New Jersey, cùng tập chi phiếu trong tay, cố gắng thu xếp cho xong. Vasilisa phải trổ hết khả năng can ngăn lão đừng đi. “Người chủ không muốn bán, anh à,” cô ta nói. “Nếu anh xuất hiện thì bà ta hoàn toàn có quyền gọi cảnh sát.”

“Tiền biết nói,” lão cằn nhằn. “Chỉ trong buổi sáng ta có thể mua được căn nhà một người đã ở suốt đời và tống cổ hắn ra khỏi nhà trước giờ ăn trưa nếu như ta trả đúng giá. Ta mua cả một chính phủ còn được nếu như ta có đủ tiền. Còn đây tôi chỉ mua một thằng nhỏ ngắn không tới bốn phân.”

“Bỏ chuyện đó đi,” vợ lão nói. “Đó không phải chuyện quan trọng lúc này.”

Năm ấy tất cả chúng tôi đều tham gia ngăn cản chuyện này. Nhất định là Nero đã có cảm giác mơ hồ về đứa con trai mà lão đã bị ép buộc phải có. Chắc chắn là tôi, tác giả đích thực của mạch truyện mới mẻ này, đã có cảm giác sâu sắc về việc trở thành nhà văn viết thuê không được ghi danh, có thể nói như vậy, của sáng tạo mới mẻ đó. Về cảm nghĩ của Vasilisa thì tôi không thể nói gì. Có lúc cô ta bí ẩn như con nhân sư. Còn về phản ứng của ba người con nhà Golden hiện tại thì bây giờ có nhiều chuyện phải được nói ra. Chẳng hạn, đây là năm Apu Golden bắt đầu đập nát các đồ vật để thực hiện những nghệ phẩm ngày càng đậm tính chính trị, triển lãm những vật bể nát để thể hiện một xã hội đổ vỡ và nỗi tức giận của dân chúng vì sự đổ vỡ đó. “Nhiều cuộc đời đang bị nghiền nát,” gã nói, “Và người ta sẵn sàng đập tan mọi thứ bởi vì sợ đéo gì không đập.”

Và năm đó tôi đi bất cứ đâu thì dường như đều đụng phải ngài diễn giả rỗng tuếch trong công viên. Vào ba tháng giữa thai kỳ của Vasilisa, gã ta đi ngang qua cảnh quay của Suchitra và tôi trên Đường 23 bên ngoài rạp phim SVA Theatre, hai đứa tôi đang ở đó quay một cuộc phỏng vấn trên đường phố với Werner Herzog cho loạt phim video những-khoảnh-khắc-điện-ảnh-kinh-điển của tôi. Đúng ngay lúc tôi thốt lên mấy từ “Aguirre, the Wrath of God*” thì tên già vô gia cư đó băng qua khung hình, phía sau Herzog và tôi, trông y hệt, y hệt, tên khùng ngông cuồng vĩ đại, chính Klaus Kinski trong Zorn Gottes, đang làu bàu về tốc độ ngày càng tăng của cái ác, về ngọn núi ngày càng cao của cái ác nằm ngay giữa thành phố này, và ai quan tâm chứ? Có ai ở Mỹ mà quan tâm đâu? Trẻ con bắn bay củ c. của cha chúng trong phòng ngủ. Có ai mà để ý đâu? Cũng giống như hiện tượng nóng lên toàn cầu, lửa Địa Ngục đang nung chảy những lớp băng vĩ đại của cái ác và mức độ cái ác đang dâng cao khắp thế giới, không có con đê chắn lũ nào có thể ngăn chặn. Bùm! Bùm! y la to, quay lại chủ đề cũ. Những con quái vật súng đang tới tìm ta, lũ Decepticon, lũ Terminator, cẩn thận đồ chơi của con cái ta, cẩn thận trong các quảng trường và siêu thị và lâu đài của ta, cẩn thận trên các bãi biển và nhà thờ và trường học của ta, chúng đang hành quân, bùm! bùm! - những thứ biết giết người.

“Thằng cha đó hay quá xá,” Herzog nói với vẻ thán phục thành thật. “Chúng ta nên đưa hắn vào phim và có thể tôi sẽ phỏng vấn hắn.”

20

“Có chuyện này tôi tôi sẵn sàng thú nhận với chú em, thằng quỷ đẹp trai à,” Petya Golden nói nghiêm túc. “Tôi không còn một chút tình anh em nào. Hơn nữa, tôi nghĩ là cái quan điểm phổ biến cho rằng tình cảm sâu sắc của anh em ruột thịt là bẩm sinh và không thể tránh khỏi, và cho rằng ai không có tình cảm đó đều sẽ bị coi khinh lắm, mấy quan điểm đó không đúng đâu. Cái này không phải do di truyền thúc đẩy; trái lại, đó là một kiểu hăm dọa tống tiền về mặt xã hội.” Hiếm khi có khách được mời vào hang ổ của Petya nhưng gã dành ngoại lệ cho tôi, bởi vì, theo quan điểm riêng của gã, tôi vẫn là người đẹp trai nhất trái đất, thế cho nên tôi ngồi trong ánh sáng xanh trong phòng gã giữa các máy vi tính và những chiếc đèn bàn Anglepoise, nhận miếng bánh mì nướng phó-mát Double Gloucester gã mời, và nói càng ít càng tốt, ngầm hiểu là gã muốn nói chuyện, và chuyện của gã luôn đáng lắng nghe, ngay cả khi gã rất thường xuyên có suy nghĩ lệch khung. “Ở La Mã cổ đại,” gã nói, “thực tế là ở mọi đại đế chế khắp thế giới và ở mọi thời đại, anh em ruột thịt là những người đáng sợ nhất. Lúc chuẩn bị kế ngôi thường là lúc phải giết hay bị giết. Tình yêu thương? Những hoàng tử đó sẽ cười nhạo cái từ mà chú vừa nói ra đấy.”

Tôi hỏi gã trả lời sao về trường hợp William Penn, gã nói gì về ý tưởng đã trở thành thiêng liêng trong cái tên thành phố Philadelphia*, nơi đã phồn vinh ngay từ những năm sơ khai vì danh tiếng bao dung của nó đã thu hút nhiều người có tín ngưỡng và tài năng khác biệt và rồi đã tạo được những mối quan hệ tốt hơn mức bình thường với các bộ lạc thổ dân châu Mỹ bản địa. “Ý tưởng tứ hải giai huynh đệ đã in hằn trong rất nhiều triết thuyết và hầu hết các tôn giáo,” tôi đánh bạo nói.

“Chắc người ta tìm kiếm tình yêu nhân loại nói chung,” gã bắt bẻ lại với giọng lộ rõ sự chán chường cực độ. “Nhưng nói chung thì quá chung chung đối với tôi. Tôi ở đây đang nói cụ thể về những gì tôi ghét. Hai con người đã sinh ra và một đứa chưa sinh ra: đó là mục tiêu thù địch của tôi, sự thù địch có thể là vô tận, tôi không biết. Tôi ở đây đang nói về chuyện tháo bỏ những ràng buộc huyết thống, chứ không phải chuyện không ôm ấp toàn bộ cái giống loài khốn kiếp này, và làm ơn đừng nói với tôi về nàng Eva châu Phi hay LUCA* - Tổ Tiên Chung Cuối Cùng Của Mọi Người, về cái cục quánh đặc ba tỷ rưỡi năm là nguồn gốc loài người đó. Tôi biết cái cây gia phả của loài người và của sự sống thời tiền Homo sapiens trên trái đất và bây giờ mà cứ khăng khăng với mấy cái phả hệ đó là sẽ cố tình không hiểu quan điểm của tôi. Chú biết tôi đang nói gì với chú. Tôi chỉ ghét mấy đứa em tôi thôi. Chuyện này càng rõ ràng khi tôi nghĩ tới đứa bé mà chẳng bao lâu nữa chúng tôi sẽ phải chào đón.”

Tôi không thể nói gì, dù tôi cảm thấy một làn sóng tức giận của người cha đang dâng tức trong ngực. Rõ ràng, trong khi con trai tôi - đứa con bí mật nhà Golden của tôi - còn đang phát triển trong bụng mẹ, người anh tương lai Petya của nó đã có ý kiến không tốt về nó rồi. Tôi muốn tranh luận, muốn bảo vệ đứa bé và tấn công kẻ thù của nó, nhưng trong chuyện này số phận buộc tôi phải ùn lặng. Và câu chuyện của Petya đã thay đổi. Gã muốn tôi biết rằng gã đang ra một quyết định quan trọng, rằng gã đã quyết chữa trị chứng sợ ra ngoài trời để sau đó mãi mãi từ bỏ ngôi nhà ở đường Macdougal này, như vậy sẽ trở thành người cuối cùng trong ba con trai của Nero Golden tự chọn con đường riêng. Gã là người gặp khó khăn lớn nhất trong việc tự lập, nhưng lúc này gã bộc lộ một nguồn ý chí không ai ngờ được. Có một động lực thôi thúc gã, và trong lúc gã nói tôi hiểu đó chính là lòng căm thù, đặc biệt nhắm tới Apu Golden: căm thù nảy sinh trên bờ sông Hudson vào đêm thằng em gã quyến rũ - hoặc có thể bị quyến rũ bởi - mỹ nhân cắt sắt thép Ubah người Somali, căm thù được nuôi dưỡng qua bao ngày cô đơn lê thê tắm trong ánh đèn xanh, và cuối cùng dẫn tới hành động. Gã sẽ tự chữa dứt chứng sợ không gian rộng và rời khỏi nhà. Gã chỉ tấm bảng trên cửa hang ổ của mình. Hãy rời mái ấm, hỡi tuổi xuân, và kiếm tìm những bến bờ xa lạ. “Tôi từng nghĩ đó là việc chuyển sang Mỹ,” gã nói, “nhưng ở đây trong căn nhà này thì chúng tôi vẫn ở trong mái ấm, cứ như chúng tôi mang nó theo cùng. Bây giờ, rốt cuộc, tôi sẵn sàng đi theo chỉ dẫn của người trùng tên với tôi. Nếu không chắc chắn đến được bờ bến lạ thì ít nhất cũng ha khỏi nơi này, đến một căn hộ của riêng tôi.”

Tôi chỉ biết tiếp nhận những thông tin ấy. Cả hai chúng tôi đều biết chứng sợ không gian rộng là trở ngại ít gian nan hơn của Petya. Còn điều gì gian nan hơn thế thì lần đó gã quyết định không nói ra. Nhưng tôi đã thấy vẻ quyết tâm lớn lao hiện trên mặt gã. Rõ ràng gã đã quyết chiến thắng luôn những trở ngại của điều gian nan lớn lao hơn kia nữa.

Một vị khách mới xuất hiện ở nhà Golden ngày hôm sau, và sau đó là đến hàng ngày vào đúng ba giờ chiều, một người thân thể cường tráng có mái tóc vàng để kiểu dợn phồng, đi giày Converse, nụ cười khẳng định tính thành thật sâu xa, nói giọng Úc, và - như Nero Golden chỉ cho thấy - rất giống với Pat Cash, nhà vô định quần vợt giải Wimbledon đã giải nghệ. Đây là người được giao nhiệm vụ cứu Petya thoát khỏi chứng sợ không gian rộng: chuyên gia trị liệu bằng thôi miên của Petya. Tên ông ta là Murray Lett. “Nếu anh gọi tui, đó không phải là cú giao bóng lỗi,” ông ta thích nói thế; một câu bông đùa của dân tennis chỉ càng khiến ông ta thêm giống ngôi sao quần vợt Úc một thời kia.

Không dễ thôi miên Petya, vì gã luôn muốn tranh cãi với những gợi ý của chuyên gia này và ngoài ra gã không thích cái giọng Úc của ông ta, óc hài hước của ông ta, và nhiều thứ khác. Những phiên điều trị đầu tiên tiến hành khó khăn. “Tôi không xuất thần được,” Petya thường cắt ngang ông Lett. “Tôi cảm thấy thư thái và trong tâm trạng thoải mái nhưng tôi vẫn làm chủ hoàn toàn trí tuệ của mình.” Hoặc, một hôm khác, “Ôi trời, rốt cuộc tôi đã gần đạt tới đó. Nhưng một con ruồi mới bay qua mũi tôi.”

Petya để ý nhiều điều quá. Đó là một trong những trở ngại lớn nhất của gã. Có một lần tôi ghé đến căn phòng ánh sáng xanh ấy, khi gã dường như chỉ vào lần đó mới chịu nói về hội chứng Asperger, tôi có nhắc tới truyện ngắn “Funes Kẻ Nhớ Mọi Thứ” của Borges* - truyện về một người không thể quên bất cứ điều gì - và gã nói, “Đúng, chính tôi đấy, chỉ khác là không chỉ nhớ những gì đã xảy ra hay những gì người ta đã nói. Đó là nhà văn của chú em, ông ta quá chăm chú vào hành động và lời nói. Chú phải thêm vào mùi vị và âm thanh và cảm giác nữa. Còn thêm những cái nhìn và hình dáng và kiểu xe trên đường và chuyển động tương quan của những người đi bộ và khoảng lặng giữa các nốt nhạc và tác động của tiếng còi siêu âm lên những con chó nữa. Tất cả những thứ ấy lúc nào cũng chạy vòng vòng trong óc tôi.” Vậy là một dạng siêu-Funes bị đày đọa phải chịu quá tải đồng thời nhiều giác quan. Thật khó tưởng tượng thế giới nội tâm của gã ra sao, làm sao người ta có thể đương đầu với bao cảm giác chen chúc giống như những người đi tàu điện ngầm giờ cao điểm, âm thanh hỗn tạp điếc tai của tiếng nấc, tiếng kèn xe, tiếng nổ máy, và những tiếng lao xao, những hình ảnh rực rỡ như kính vạn hoa, mùi hôi hám lộn xộn. Địa Ngục, hội hè của những kẻ bị nguyền rủa, hẳn phải giống như thế. Lúc đó tôi hiểu ra là nếu bảo Petya sống trong một kiểu địa ngục nào đó tức là hoàn toàn trái với thực tại, thực tại chính là một kiểu địa ngục nào đó đang sống trong lòng gã. Hiểu biết này cho phép tôi nhận ra, và tự xấu hổ là mình đã không nhận ra điều này từ trước, cái sức mạnh và lòng can đảm phi thường mà Petronius Golden đương đầu với thế giới hàng ngày, và phải thông cảm nhiều hơn cho những lời ta thán dã man thỉnh thoảng gã vẫn nói về cuộc sống của gã, giống như những chuyện trên bệ cửa sổ hay trên tàu điện ngầm tới Coney Island. Và tôi cũng tự cho phép mình băn khoăn: Nếu sức mạnh cá tính phi thường ấy bây giờ dồn hết vào ác ý chống lại đứa em cùng cha khác mẹ sắp chào đời (thực ra, như chúng ta đã biết, chẳng hề là em của gã, nhưng lúc này cứ tạm gác ý nghĩ đó lại), đứa em cùng cha khác mẹ phiền toái và trên hết là đứa em cùng huyết thống phản trắc của gã, thì gã có thể thực hiện những hành động trả thù nào? Tôi có nên lo lắng cho sự an toàn của đứa con trai của chính tôi không hay đó chỉ là bằng chứng của phản xạ cuồng tín trong bản năng tôi trước tình trạng của Petya? (Gọi đó là tình trạng thì có đúng không? Có lẽ gọi “thực tại của Petya” thì đúng hơn. Ngôn ngữ đã trở nên khó khăn biết bao, như một bãi mìn dày đặc biết bao. Những ý định tốt không còn là hàng rào bảo vệ nữa.)

Để tôi chuyển sang chuyện uống rượu. Chuyện này thì tôi biết chắc chắn hơn. Petya nghiện rượu nặng; không thể che giấu điều đó. Gã uống một mình, uống nhiều, một gã say u sầu, nhưng đó là cách gã tìm ra để dập tắt cái địa ngục trong lòng và để ngủ được chút ít, hay chính xác hơn, để ngất đi và được vài giờ vô thức ơn phước. Và trong cái giờ trước khi bất tỉnh ấy, vào một dịp duy nhất gã cho phép tôi chứng kiến cách gã đêm đêm trôi vào lãng quên - vào lúc bắt đầu vào giai đoạn cuối thai kỳ của Vasilisa Golden, khi gã nói là “cần tôi ủng hộ,” - tôi đã nghe với sự khó chịu tăng dần và thậm chí còn ghét vì gã nói quá nhiều; Petya bất lực không thể kiểm soát cơn lũ huyên thuyên đang đổ tràn vào người gã hay kiểm duyệt dòng thác ngôn ngữ của chính mình, khi rượu đã thêm vào đó sự náo loạn của thông tin, và kết quả là một màn độc thoại kiểu dòng ý thức đã bộc lộ mức độ mà gã đã tiếp nhận sự phân rã thù nghịch của văn hóa Mỹ và dung nạp nó thành một phần của thương tổn cá nhân. Nói thẳng ra, cái bản ngã say rượu ban đêm của gã bộc lộ sự chao đảo về cả hai thái cực của quan điểm bảo thủ; sự hiện diện của cái bản ngã khác trên môi đang nói ra rả kiểu các đài truyền hình Fox và Breitbart, được tăng cường thêm bằng rượu, được tiếp sức thêm bằng cảm giác cô lập và nỗi thịnh nộ hoàn toàn chính đáng với thế giới này: Obamacare, kinh khủng!, vụ xả súng ở Maryland, đừng chính trị hóa sự việc!, tăng mức lương tối thiểu, nhục nhã!, hôn nhân đồng giới, trái tự nhiên!, phản đối tôn giáo cung cấp dịch vụ cho dân LGBT ở Arizona, ở Mississippi, tự do!, cảnh sát bắn thường dân, tự vệ! Donald Sterling*, tự do ngôn luận!, vụ xả súng khu đại học ở Seattle vụ xả súng ở Vegas vụ xả súng ở trung học Oregon, súng không giết người!, hãy trang bị súng cho giáo viên!, Hiến Pháp!, quyền tự do!, vụ chặt đầu của ISIS, Jihadi John*, kinh tởm!, chúng ta không có kế hoạch gì!, hạ hết chúng nó!, chúng ta không có kế hoạch gì!, ồ, và dịch Ebola! Ebola! Ebola! Tất cả những thứ này và nhiều nữa hòa thành một dòng cuồng lưu hỗn độn đã pha trộn với nỗi thù ghét của gã dành cho Apu, nếu như Apu đi theo cánh tả thì Petya sẽ đi theo cánh hữu để chống lại thằng em, bất cứ thứ gì Apu ủng hộ thì Petya đều chống lại hết, gã sẽ tạo dựng một thế giới đạo lý đảo ngược thực tại của em gã, đen là trắng, đúng là sai, dưới là trên và trong là ngoài. Chính Apu cũng đã mấy lần lãnh đủ những tràng độc thoại của Petya trong năm đó và phản ứng lại nhẹ nhàng, chứ không mắc bẫy.

“Cứ để nó muốn nói gì thì nói,” Apu bảo tôi. “Mày biết là nó mát dây trong đó mà.” Gã vỗ nhẹ vào trán để ám chỉ bộ óc của Petya.

“Anh ấy là một trong những người thông minh nhất tôi được biết,” tôi nói thật lòng.

Apu nhăn mặt. “Đó là một trí thông minh bị rạn nứt,” gã nói. “Cho nên không đáng kể. Ở ngoài này tao đang cố đương đầu với một thế giới rạn nứt.”

“Anh ấy đã cố gắng siêu phàm,” tôi đánh bạo nói. “Trị liệu thôi miên, nhiều thứ nữa.”

Apu bác bỏ. “Hãy gọi cho tao khi nào nó hết la ó như thể đang dự tiệc trà với cái mũ điên trên đầu. Hãy gọi cho tao khi nào nó quyết định thôi làm con voi Cộng Hòa trong cái phòng đó.”*

Đối với tôi, điều còn đáng ngại hơn cả sự thù nghịch ra rả ngoài miệng của Petya dành cho chính kiến của Apu chính là những tiết lộ trong lúc say của Petya về nỗi sợ hãi người khác giới. Chuyện này nữa hình như cũng bắt nguồn từ những vấn đề trong gia đình. Qua ngôn ngữ dữ dội của gã, mà tôi tránh không nhắc lại ở đây, rõ ràng là hòa ước mà gã tự ký kết với bản thân từ lâu - để tha thứ cho thái độ của D Golden đối với mẹ gã - đã không còn hiệu lực; và nỗi tức giận của gã tự bộc lộ bằng lòng thù ghét mãnh liệt đối với giới tính ngày càng lộn xộn của thằng em cùng cha khác mẹ. Gã bắt đầu dành cho D Golden những từ nặng nề như trái tự nhiên, đồi bại, và bệnh hoạn. Không hiểu sao gã biết chuyện xảy ra chiều hôm ấy trong buồng thay đồ của Vasilisa, và sự đồng lõa của cô ta trong trò thử nghiệm giới tính khác của D đã khiến gã mở rộng phạm vi ngôn từ tàn bạo về phía cô ta. Đứa bé trong bụng Vasilisa trở thành mục tiêu của sự thịnh nộ này. Một lần nữa, tôi đâm lo cho sự an toàn của đứa bé chưa chào đời.

Phép thôi miên cuối cùng bắt đầu có tác dụng. Bước chân mang giày Converse của chuyên gia thôi miên liệu pháp tóc dợn phồng Mr. Lett đã nhún nhẩy đắc chí. “Tiến triển thế nào rồi?” Tôi hỏi lúc ông ta đang đi ra sau một phiên điều trị và trong cơn phấn khởi ông nói muốn sặc cả lời. “Gất tốt, cám ơn,” ông ta nói. “Tui quàng tàng tình là xẽ tốt. Chỉ cần một hay hai lần nữa. Tôi xử zụng một phương pháp giêng của tui cho tình chạng đặc biệt này, tui gọi đó là Personally Progremmed Power, xức mạnh lập chình theo cá nhân, gọi tắt là ppp cho gọn. Đây là zấn đề làm ziệc zới con người theo từng bước một zà từ từ làm tăng xự tự tinh lên, zà tui muốn gọi zấn đề đó là hiện thực hóa bản thân. Mỗi bước chúng tôi đi theo lộ chình ppp xẽ làm tăng niềm tinh của con người zào chính bản thân mình. Chúng tôi bây zờ đã tiến chiển tốt theo hướng đó. Hết xức chắc chắn, phải. Sẽ đâu zào đó thôi. Đây là zấn đề tạo cho bạn của cậu một bằng chứng cụ thể nào đó, bằng chứng mà bạn cậu có thể lập lại hết lần này tới lần khác, là zấn đề khả năng kiểm soát tiến chình tình thần của cậu ta. Làm chủ được các phản ứng cảm xúc zà thể chất của cậu ta. Một khi cậu ta đã biết là cậu ta có thể làm điều đó, cậu ta xẽ thấy tự tinh kiểm xoát những chải nghiệm của mình ở thế zới bên ngoài. Từng bước một. Đấy là điều đáng mong đợi. Cái mà tui đang zúp cho cậu ta là khả năng lựa chọn đúng như ý muốn trong cách phản ứng zới người chung quanh, zà zới những chiên có thể xảy ra bây zờ hay trong tương lai, zà bất cứ tình huống nào có thể nảy xinh. Tui gất lạc quan. Xin chào.”

Như một phần trong tiến trình tập kiểm soát, Petya nghiên cứu các cấu trúc của cái mà gã gọi là “những không gian thần kỳ,” đồ hình ngôi sao năm cánh của các giáo phái huyền bí và vùng riêng biệt eruv của người Do Thái. Nếu gã chấp nhận được hòn đảo tư nhân ngoài khơi Miami là một không gian như vậy, và trong trường hợp khác, khu đất rào kín của Ubah Tuur ở phía bắc ngoại thành, nơi câu chuyện đáng buồn ấy đã xảy ra, vậy thì chắc chắn gã có thể tạo dựng những không gian thần kỳ đó cho chính mình. Đó chính là cách gã nảy ra ý tưởng vẽ những vòng tròn bằng phấn quanh đảo Manhattan. Gã phải đi vòng hết đảo và tự mình vẽ những vòng tròn ấy. Gã phải làm thế mà không ai giúp đỡ và để tăng mãnh lực của vòng tròn này gã sẽ vừa đi vừa rắc tỏi. Để dễ cho gã chế ngự được nỗi sợ, Petya sẽ phải đeo kính bảo hộ đen kịt, và mặc áo có mũ trùm đầu. Gã cũng phải nghe nhạc thật to qua chiếc headphone khử tiếng ồn, và uống thật nhiều nước. Không ai có thể làm thay việc này cho gã. Đó là việc gã phải tự hoàn thành một mình.

Chuyên gia trị liệu Lett vừa hoan nghênh vừa ủng hộ ý định này, còn đề nghị sẽ đi mua giúp phấn và tỏi. Tuy vậy, Nero Golden lại lo lắng, và gọi mấy cuộc điện thoại.

Ngày ấn định ấy ló dạng nóng ẩm dưới vòm trời không mây. Petronius Golden từ căn phòng ánh sáng xanh bước xuống ăn mặc đúng như gã đã hứa hẹn, với vẻ quyết tâm của một tay đua marathon Ethiopia trên gương mặt. Murray Lett chờ gã ở cửa chính và trước khi Petya bước ra đường, nhà trị liệu này còn cố nhắc nhở là gã đã khá hơn rất nhiều, ông ta giơ hết mấy đầu ngón tay đếm những thành tựu của Petya. “Bây zờ nhớ nghe. Bước tiến quan chọng cho hiệu quả bản thân! Hết xức tăng cường tập chung zà chú ý! Tiến bộ khổng lồ chong tự chủ zà tự tinh! Quản lý căng thẳng đã tốt hơn nhiều! Quản lý tức zận cũng tốt hơn nhiều! Nhiều bước tiến lớn zề phía kiểm xoát xung động! Chiện này cậu làm được!” Petya, trong trạng thái hết sức tăng cường tập trung và chú ý mà Lett đã đề cập, đang nghe nhạc rock của ban Nine Inch Nails bằng headphone nên không nghe được ông ta nói gì. Gã quàng trên một vai một túi nhỏ đựng đầy phấn, và đeo sau lưng một ba-lô đựng các hộp nước dừa, trái cây, bánh sandwich, kẹo yến mạch, và đùi gà nướng. Còn có thêm ba đôi vớ dự phòng. Những người đi bộ dày dạn trên Internet đã cảnh báo với gã là bàn chân ướt trong chiếc vớ đẫm mồ hôi sẽ bị phồng rộp, và sẽ khiến cuộc đi bộ này không thể hoàn thành. Một tay gã cầm một bao tỏi đã đập dập. Tay kia vung một chiếc gậy đi bộ ở đầu gậy gã đã dán viên phấn đầu tiên. Các túi áo quần của gã còn đầy căng thêm nhiều cuộn băng keo nữa để gã có thể thay phấn khi cần thiết. “Hãy nghĩ tới hành zi xã hội của cậu,” Murray Lett la to, phút chót ông ta mới hiểu ra là nãy giờ Petya không nghe ông nói gì cả. “Không được hướng zào nội tâm. Phải tiếp xúc bằng mắt. Phải nhớ những điều nên làm đó.” Nhưng Petya đang ở trong thế giới riêng và chuyện tiếp xúc bằng mắt không có trong những dự tính của gã. “Điều cuối cùng,” Murray Lett la lên, và bây giờ Petya ban ơn cho ông ta bằng cách tháo headphone xuống và lắng nghe. “Tui mong là nhịp độ zấc ngủ của cậu lâu nay zẫn tốt,” Murray Lett hạ giọng xuống. “Ngoài ga, xin lỗi zì đã hỏi chiên này, zấn đề chứng đái zầm, chúng ta đã loại trừ được gồi, đúng không?” Nghe thế Petya Golden không dám đảo mắt, đeo lại headphone, có vẻ hài lòng vì bây giờ nhạc của Axl Rose đã thay thế nhạc của Trent Reznor, gã cúi đầu xuống, bước ra cửa đi vào chiếc xe Uber đang chờ đưa gã tới điểm xuất phát đã chọn, khu vực cảng South Street; để mặc ông Lett đằng sau. “Cậu ngon lành đó,” nhà trị liệu la với theo. “Cậu đáng khen đó. zỏi lắm.”

Nero Golden cũng đứng ở cửa, đi kèm là hai bà Lăng Xăng với Lải Nhải, và tôi. “Cứ từ từ thôi con,” lão nói với con trai. “Đừng hấp tấp. Cứ đi thoải mái. Đây không phải chạy đua đâu.” Khi chiếc xe đã đưa Petya đi, Nero nói vào điện thoại. Người của lão sẽ chạy những chiếc suv theo tuyến đường đó. Sẽ có những con mắt theo dõi Petya trên mọi bước chân.

Ba mươi hai dặm, xấp xỉ khoảng đó, là “cuộc đi dạo vĩ đại” quanh đảo Manhattan. Bảy mươi ngàn bước. Mười hai giờ, nếu ta không đi cực nhanh. Hai mươi công viên: tôi không đi theo, nhưng tôi hiểu ngay lập tức khoảnh khắc này sẽ là một cao trào trong bộ phim tôi đang mơ tưởng, bộ phim Golden trong tưởng tượng của tôi. Tiếng nhạc lớn trên nền âm, Metal Machine của Lou Reed, Zeppelin, Metallica, và của ban nhạc có dấu biến âm trong tên gọi, Motốrhead và Môtley Crủe. Người đi bộ cứ đi, và tiếng trống lắc tambourine theo từng bước chân đặt xuống (làm cách nào đó để nghe được âm thanh này trong tiếng nhạc heavy metal thì tôi chưa nghĩ ra được). Trong công viên gã băng ngang qua những nhân vật trong cuộc đời gã, đang theo dõi gã; có phải họ là những bóng ma, những ngoại chất của hoang tưởng bị hủy hoại trong gã? Đây, mẹ gã ở công viên Nelson A. Rockeíeller, dứt khoát là một bóng ma hay một ký ức. Đây, Apu đang chạy bộ băng qua gã ở đoạn East River Promenade. Xa hơn phía trước, D Golden và Riya ở công viên Riverside, cả hai đều bất động, theo dõi gã vừa đi ngang qua vừa trố mắt nhìn như các bóng ma. Quanh họ cây cối hốt hoảng, ám ảnh. Ưbah Tuur đứng như lính gác ở công viên Inwood Hill cạnh khối đá Shorakkopoch đánh dấu vị trí ngày xưa dưới cây tulip lớn nhất ở Mannahatta, Peter Minuit đã mua đảo này với giá sáu mươi đồng guilder, và trong công viên Carl Schurz gần dinh thự Gracie chính là Lett tóc dợn phồng, đang thúc giục gã đi tiếp. Có lẽ Lett là người đã thực sự có mặt ở đó. Petya đi tiếp, gã lắc trống tambourine, xa rời giới hạn méo mó của nỗi sầu muộn. Và khi gã đi, một sự chuyển hóa. Ở dặm thứ mười, trong công viên West Harlem Piers, gã ném viên phấn đi, ngừng vẽ những đường vạch nãy giờ đã theo gã đến tận đây, và một khi gã đã băng qua tư dinh thị trưởng thì gã quẳng mớ tỏi luôn. Điều gì đó đã thay đổi cho gã. Petya không cần đánh dấu địa phận của mình nữa. Cuộc đi bộ chính nó đã là dấu ấn, và việc hoàn tất chuyến đi này sẽ tạo thành trọn vẹn vùng riêng biệt eruv vô hình, không thể xóa bỏ của gã.

Và đến lúc gã trở về, hơi lảo đảo, tới nơi xuất phát, bầu trời đã tối sầm; và cuối cùng dưới ánh mắt quan sát từ những chiếc thuyền buồm Lettie G. Howard và Pioneer cùng chiếc tàu hàng Wavertree, trên hai bàn chân phồng rộp băng bó, chầm chậm và bất chấp những con mắt theo dõi, gã bắt đầu nhảy múa. Dưới bầu trời kim cương với cánh tay tự do vung vẩy*. Vậy là gã đã phá bỏ được vận rủi. Một vận rủi. Và có lẽ đã biết được đôi điều về sức mạnh bản thân, về khả năng đương đầu và vượt qua những thử thách khác của chính mình. Hãy nhìn gương mặt gã lúc này: nét mặt của một người nô lệ được trả tự do.

—Còn lòng căm thù thì sao?

—Ô, vẫn còn nguyên.

21

Cuộc đi dạo vĩ đại của Petya Golden sau đó đã buộc chúng tôi phải chấp nhận rằng chuyên gia trị liệu Murray Lett là người tạo phép mầu bất kể kiểu tóc, giọng nói và đôi giày của ông ta, và học được bài học cảm thông: rằng sự thật thường nằm dưới bề mặt, và một con người có thể lớn lao hơn rất nhiều so với những đặc điểm có thể dễ dàng hí họa của hắn. Còn Petya bây giờ giống như một kẻ được xá cho tội lỗi mà gã chưa từng phạm và vì cái tội đó mà lâu nay phải lãnh án chung thân. Mặt gã sáng ngời một niềm vui sướng thâm trầm, niềm hạnh phúc vừa nhận thức được sự bất công của những đau khổ gã phải chịu vừa chấp nhận, trong nỗi ngỡ ngàng dần tan, về việc mình được giải thoát. Khi gã dấn bước vào cuộc đời mới, Lett là người gã trông cậy, người gã tin tưởng sẽ dẫn dắt mình vào cái thế giới đang rộng mở ra trước mắt như một kho tàng phi lý; đó cũng chính là cái thế giới mà hết thảy những người còn lại đã sống quá thản nhiên, quá vô tư lự, không hề nhìn thấy mỗi ngày là một hội hè kỳ thú, điều mà Petya bây giờ ôm ghì vào lòng như những tặng vật. Gã đi với Murray Lett mua thực phẩm ở D’Agostino’s, Gristedes, và Whole Foods; gã ngồi với Murray Lett trên vỉa hè lộ thiên của các quán café ở Quảng trường Union và công viên Battery; gã đi cùng Murray Lett đến buổi trình diễn nhạc rock ngoài trời đầu tiên mà gã được đi nghe ở Jones Beach, có ban nhạc Soundgarden và ban Nails gã yêu thích; gã ở sân vận động The Stadium cùng với Murray Lett hò hét “Cảm ơn Derek” tại một trong những trận thi đấu cuối cùng của danh thủ bóng chày Derek Jeter cho đội Bronx. Và cũng cùng với Murray Lett, gã đã chọn được căn hộ mới cho mình, một căn có sẵn đồ đạc dọn-tới-ở-liền thuê trước mười hai tháng “rồi tính sau,” gã tự tin nói, “có thể sau đó là tới lúc mua nhà.” Căn nhà thuê nằm trên tầng bốn một ngôi nhà sáu tầng khung thép, lắp kính kiểu Mondrian ở phía đông đường Sullivan.

Chỉ đến lúc đó tôi mới hay - và thấy mình như thằng ngu vì không biết sớm hơn - là Petya bao lâu nay đã tự kiếm được rất nhiều tiền, với tư cách người sáng tạo và chủ sở hữu duy nhất của một số game hết sức thành công mà cả thế giới hiện đang chơi trên smartphone và máy tính.

Đúng là thông tin chấn động. Chúng tôi ai cũng biết gã liên tục chơi những game đó, có khi tới mười bốn hay mười lăm giờ một ngày; làm sao mà chúng tôi lại chẳng ai ngờ rằng gã chơi game như thế không phải là để cho qua những giờ phiền muộn mà là đang làm điều gì đó vốn dĩ bộ óc thông minh khác thường của gã rất giỏi? Làm sao mà chúng tôi lại không đoán ra gã đã tự học lập trình, đã trở nên thành thạo mau chóng và thâm hậu những ngôn ngữ bí ẩn đó, và cũng không ngừng chơi những game chính gã đã sáng tạo ra? Làm sao mà chúng tôi lại không thấy được những điều hiển nhiên đó, không nhận ra rằng gã đã phát hiện ra chính bản thân gã là một thiên tài của thế kỷ 21, vượt xa hết tất cả chúng tôi, một đám vẫn còn lê bước trong thế giới của thiên niên kỷ thứ hai. Đó là dấu hiệu cho thấy chúng tôi đã chối bỏ gã, mặc kệ gã mỗi ngày hầu như suốt hai mươi bốn giờ muốn làm gì thì làm, cứ để gã mãi tự giam mình, lưu đày trong căn phòng riêng cứ như gã là một hình tượng xưa trong truyện kinh dị theo phiên bản riêng của chúng tôi, là Bà Điên trong Gác Xép, là Bertha Antoinetta Mason người vợ đầu của Rochester mà nàng Jane Eyre nghĩ là giống “Ma cà rồng.*” Thế mà bao lâu nay! Thế mà bao lâu nay! Petya ẩn náu, cần kiệm, cuộc sống chẳng hề thay đổi gì, không mua sắm cho bản thân thứ gì, lại vươn lên tới đỉnh Everest của thế giới bí mật đó, và, nói thẳng ra, ăn đứt tất cả chúng tôi. Lại học thêm một bài học nữa: đừng bao giờ đánh giá thấp người khác. Người giỏi còn có người giỏi hơn.

Tất cả họ đều có nhiều bí mật, những người nhà Golden. Có lẽ chỉ trừ Apu, kẻ như cuốn sách mở.

Đó là năm của vụ Gamergate, vụ khủng hoảng tồi tệ của nền công nghiệp trò chơi điện tử, thế giới game có chiến tranh, nam giới chống lại nữ giới, “đồng nhất tính game thủ” chống lại sự đa dạng hoá, và chắc chỉ có người tiền sử trước công nghệ mới như tôi đây mới không biết chuyện rùm beng đó. Không hiểu sao, bằng cách nào đó tôi không hiểu, Petya lại tránh được và đứng ngoài cuộc xung đột ấy, mặc dù - khi gã sau rốt cũng đồng ý nói với tôi về chuyện này - gã bộc lộ nhiều quan điểm mạnh mẽ về cách cộng đồng game nam giới đang phản ứng lại hàng loạt chỉ trích của những phụ nữ bị cho là trịch thượng: các nhà phê bình truyền thông và giới lập trình game độc lập; họ phản ứng bằng cách công bố địa chỉ và số điện thoại của những phụ nữ ấy khiến họ phải hứng chịu nhiều đe dọa tồi tệ hơn nữa, có cả nhiều lời dọa giết nên các mục tiêu nữ giới đó phải trốn khỏi nhà. “Vấn đề không phải là công nghệ,” gã nói. “Và không hề có giải pháp công nghệ nào cho chuyện này. Vấn đề là con người, bản chất con người nói chung, bản chất đàn ông nói riêng, và việc được phép nặc danh đã giúp người ta tuôn xổ ra những gì tệ hại nhất của bản chất đó. Còn tôi, tôi chỉ làm trò chơi cho con nít. Tôi thuộc vùng trung lập. Tôi là Thuỵ Sĩ. Chẳng ai làm phiền tôi. Họ chỉ đến thăm và trượt tuyết nên sườn núi của tôi thôi.”

Chứng tự kỷ cơ năng cao* đã giúp cho gã trở thành kỳ nhân của giới làm game và tôi bắt đầu tìm hiểu về những tưởng thưởng gã có thể được hưởng. Những “baller apps” hàng đầu - ứng dụng game mà ta có thể kết nối bạn bè cùng chơi - đang kiếm được mười một, mười hai triệu đô-la mỗi tháng. Game xưa rích có nhiều tín đồ là Candy Crush Saga, tôi thậm chí còn không biết tới nó, vẫn kiếm được năm triệu rưỡi. Các game chiến trận chủ yếu toàn kiếm tiền bằng mua bán trong ứng dụng, khoản thu nhập không bằng mười phần trăm thu từ quảng cáo, có thể vẫn đang kiếm được hai, hay hai triệu rưỡi. Mỗi tháng. Tôi đọc tên mấy game đầu trong Top 50 ứng dụng cho hệ điều hành iOS và Android. “Trong này có cái nào là của anh không?” Tôi hỏi. Nụ cười toe toét căng rộng trên mặt gã. “Tôi không biết nói dối,” gã vừa nói vừa chỉ vào game được xếp hạng số một. “Tôi đã làm game này bằng mấy đồ nghề lặt vặt của tôi.”

Vậy là hơn trăm triệu đô-la một năm chỉ từ riêng một game đó thôi. “Anh biết sao không,” tôi nói với gã, “tôi đúng là không còn phải lo lắng về anh nữa.”

Có nhiều nghiên cứu đã cho thấy rằng chứng tự kỷ có thể “tới mức nào đó thì hết,” rằng nhiều bệnh nhân may mắn có thể gia nhập nhóm OO (Optimal Outcome, hay Kết quả Tối ưu) gồm những người không còn biểu lộ bất kỳ triệu chứng rối loạn tự kỷ nào, và chỉ số IQ càng cao thì càng có khả năng dẫn tới kết quả này. Tất nhiên là nghiên cứu này cũng bị phản bác, nhưng nhiều gia đình đã cung cấp các bằng chứng có tính giai thoại để củng cố cho điều đó. Trường hợp Petya thì khác. Gã không đạt mức, mà cũng không muốn, được gia nhập vào nhóm oo. Chứng tự kỷ HFA và thành tựu của gã có liên hệ mật thiết. Tuy nhiên, sau cuộc đi bộ đột phá quanh Manhattan, gã dường như càng có khả năng kiểm soát các triệu chứng của mình, ít bị trầm uất hơn, ít bị mất tự chủ để lâm vào khủng hoảng hơn, ít lo sợ về chuyện sống một mình hơn. Petya đã kết bạn với Murray Lett, và người cha bỏ công ghé thăm gã hàng ngày, và gã vẫn dùng thuốc đặc trị, và gã vẫn… HFA. Còn về chuyện gã mới được giải thoát khỏi nỗi sợ phải ra ngoài trời thì không ai dám nói tình trạng này có vĩnh viễn không, hay gã sẵn sàng ra khỏi “căn cứ địa” lang thang đi xa đến mức nào. Nhưng nhìn chung, suốt một thời gian dài gã vẫn trong tình trạng tốt nhất như đã có được. Có khả năng là sẽ không phải lo lắng gì cho gã nữa.

Petya vẫn uống rượu quá mức. Không hiểu sao, chuyện đáng ngại vậy mà tất cả chúng tôi lại thấy ít lo hơn, có lẽ là vì đã quá quen với vấn đề đó.

Ngược lại, suốt một thời gian sau đó tôi lại lo cho bản thân mình. Đứa bé chẳng bao lâu sẽ chào đời, và nói thật tôi không thể chịu đựng nổi cái tình thế tôi đang lâm vào, cho nên tôi cuống cuồng làm theo ý Suchitra muốn và dọn ra khỏi nhà Golden. Mà cũng phải, bố mẹ tôi có nhiều quan hệ thân thiết với các hàng xóm khu Gardens, mừng làm sao, tôi được chào đón vào ở trong nhà của ông bạn làm ngoại giao người Myanmar, người mà trong những trang giấy này, để xây dựng nhân vật cho tiện, tôi đã đổi tên thành U Lnu Fnu - ông góa vợ, đeo kính mắt trũng mặt buồn, đã thua sát nút trong công cuộc tiếp bước u Thant làm Tổng thư ký thứ hai người Miến Điện của LHQ. “Có cậu thì tôi rất vui,” ông ta nói. “Căn nhà này rộng lớn mà ở một mình trong đó thì chẳng khác gì con ruồi vo ve trong lòng cái chuông. Tôi chỉ nghe tiếng vọng của chính mình và đó không phải là âm thanh tôi thích thú gì đâu.”

Thực tế là tôi đã chọn thời điểm hoàn hảo, vì ông ta trước đó đã cho một người thuê một phòng trống trong một thời gian, khi tôi hỏi ông ấy về khả năng thuê lại căn phòng đó thì đúng lúc người thuê trước sắp dọn đi. Tay đang ở là một phi công dân sự, Jack Bonney, kẻ hay nói là hắn lái máy bay “cho hãng hàng không lớn nhất mà cậu chưa hề nghe tên,” hãng Hercules Air, trong lịch sử chỉ vận tải hàng nhưng bây giờ nhận chở luôn cả binh lính và các hành khách khác. “Một lần gần đây,” gã nói, “chúng tôi chở Thủ tướng Anh cùng với đội an ninh cận vệ, và tôi hỏi đại loại như, ông ấy phải bay bằng Air Force One của Anh chứ? Rồi mấy tay an ninh nói, chúng tôi không có máy bay kiểu đó. Và tôi còn làm cầu không vận, chuyển lính đánh thuê vào Iraq, chuyện đáng nể đó. Nhưng chuyến bay nào quan trọng nhất tôi từng lái à? Chuyến từ London tới Venezuela, chở tiền Venezuela trị giá hai trăm triệu đô-la, tiền mà người Anh đã in cho nước này, ai mà ngờ, phải đó. Cái này mới lạ kỳ nghe. Ở sân bay Heathrow, người ta chất những kiện tiền lên máy bay mà không hề có bóng an ninh nào cả, tôi nhìn quanh chỉ thấy có mỗi nhân sự bình thường của sân bay, không có đội hộ tống vũ trang nào, chẳng có gì ráo. Thế là bọn tôi bay tới Caracas và ồ, đúng là một chiến dịch quân sự khổng lồ. Súng bazooka, xe tăng, những tay kinh khủng mặc áo giáp chống đạn súng ống tua tủa mọi hướng. Nhưng ở London chẳng có gì ráo. Lần đó tôi sợ hết hồn.”

Khi người này dọn đi rồi và tôi đã ổn định chỗ ở thoải mái, ông U Lnu Fnu ghé vào phòng tôi và nói với giọng chu đáo, tận tâm, “Tôi mừng là có cậu ta bầu bạn nhưng cũng mừng là bản tính cậu trầm lặng hơn. Ông Bonney là người tốt nhưng lẽ ra ông ta nên ý tứ về chuyện tán gẫu huyên thuyên. Tai vách mạch rừng, câu René thân mến. Tai vách mạch rừng.”

Ông ấy lo lắng cho sự an lạc của tôi, có một lần ông rụt rè nói, sau khi đã xin phép, về lòng kính trọng ông dành cho bố mẹ tôi và sự cảm thông của ông đối với nỗi đau khổ của tôi khi mất bố mẹ. Chính ông ấy cũng đã đau khổ vì mất mát như vậy, ông rụt rè nhắc lại. Suchitra vui mừng với chỗ ở mới của tôi nhưng khi thấy tôi cứ mãi ủ ê liền giở chiến thuật khác. “Trông anh bèo nhèo như cái mền rách từ ngày dọn khỏi cái dinh thự ma đó. Có chắc là anh không thèm muốn được nếm chút bánh ngọt kiểu Nga đây chứ?” Giọng điệu nhẹ nhàng, nhưng rõ ràng là nàng thật tình muốn biết câu trả lời.

Tôi trấn an Suchitra; nàng là người dễ tín và liền sau đó cười ầm lên. “Em mừng là anh vẫn xoay xở được để tiếp tục ở trong khu Gardens yêu quý của anh,” nàng nói. “Em chỉ không tưởng tượng nổi bộ mặt anh sẽ xệ dài tới đâu nếu không giải quyết được chuyện đó.”

Nhưng con tôi, con trai tôi. Không thể nào xa rời nó, cũng không thể nào gần kề nó. Vasilisa Golden, bụng chửa vượt mặt, đã sắp tới ngày sinh, hàng ngày đi dạo trong khu Gardens cùng với một bà choàng khăn babushka trùm đầu như mấy bà mấy mẹ, một mẫu nhân vật sáo rỗng được máy bay chở đến để phục cho tuồng hát, và tôi nghĩ: con tôi đang ở trong vòng kềm kẹp của những người thậm chí tiếng mẹ đẻ lại không phải tiếng Anh. Đây là một ý nghĩ đáng khinh, nhưng trong cơn điên cuồng của phận làm cha tuyệt vọng này, tôi còn có gì khác ngoài những ý nghĩ đáng khinh. Tôi có nên phun hết sự thật ra không? Tôi có nên tiếp tục im lặng? Điều gì tốt nhất cho thằng bé? Ô, tất nhiên điều sẽ tốt nhất cho nó tức là phải biết ai là cha thật của nó. Nhưng phải thú nhận, tôi cũng khá sợ lão Nero Golden, nỗi sợ của chàng nghệ sĩ trẻ vừa mới chập chững trở thành con người hùng tráng toàn vẹn trên cõi đời này, dẫu chàng hiện thời đang trong tình trạng suy sụp dần dà. Chàng biết làm gì đây? Chàng sẽ phản ứng sao đây? Rồi đứa bé có gặp nguy hiểm không? Rồi Vasilisa? Rồi tôi? - Ôi chao, tôi thì chắc chắn rồi, tôi nghĩ. Tôi đã đền đáp lại lòng tử tế của lão trước cảnh mồ côi của tôi bằng cách cho vợ lão mang bầu. Theo yêu cầu của cô ả, đúng thế thật, nhưng lão sẽ không chấp nhận đó là lời biện hộ, và tôi sợ những nắm đấm của lão; nói nắm đấm là còn quá ít. Nhưng làm sao tôi có thể giữ im lặng suốt đời? Tôi không có câu trả lời nào, nhưng những câu hỏi ngày đêm cứ giội bom tôi, và không tìm ra hầm tránh bom nào để trốn.

Tôi thấy mình như thằng ngu - tệ hơn thằng ngU/ như một đứa nhỏ lầm lỗi, phạm tội nghịch phá ghê gớm nhưng sợ người lớn khiển trách - và không có ai để chuyện trò. Lần đầu tiên trong đời tôi cảm nhận được ít nhiều giá trị của công cụ phòng xưng tội Công giáo và sự tha thứ của Chúa tiếp theo sau đó. Nếu tôi vào lúc đó có thể tìm được một linh mục, và nếu một tràng lỗi tại tôi mọi đàng* có thể bắt im tiếng cuộc tra vấn diễn ra bất tận trong lòng, ắt tôi đã vui vẻ đi theo con đường đó. Nhưng chẳng có con đường nào cả. Tôi không có liên hệ gì với thế giới sùng đạo hết. Bố mẹ tôi cũng không còn, và chủ nhà mới của tôi, U Lnu Fnu, dù chắc chắn là một hiện thể điềm tình, giúp người khác điềm tĩnh, đồng thời là nhà ngoại giao lão luyện, vốn đã không vui về thói nhiều chuyện của người thuê nhà trước đây, chắc chắn ông ấy sẽ rụt lại trước cái đống nguyên liệu cảm xúc như chất phóng xạ mà tôi cần xả ra. Suchitra hiển nhiên là không được rồi. Nhân tiện nói thêm, tôi biết nếu tôi không thể bắt mình điềm tình sớm thì nàng sẽ khịt mũi đánh hơi ra ngay và đó sẽ là cách tệ hại nhất trong mọi phương kế khả dĩ để cho sự thật phơi bày. Không, không được phơi bày sự thật. Sự thật này sẽ hủy hoại quá nhiều cuộc đời. Tôi phải tìm cách nào bóp nghẹt tiếng nói đời sở hữu, tiếng nói yêu thương của người cha muốn tiết lộ bí mật, đang gào thét trong tai tôi. Vậy tìm bác sĩ trị liệu chăng? Đó là nhân vật cha xưng tội thế tục của thời đại chúng ta. Tôi luôn căm ghét cái ý tưởng đi gặp một người xa lạ nhờ giúp xem xét cuộc đời mình. Bản thân tôi rồi sẽ thành người kể chuyện, tôi ghét cái ý tưởng là ai khác sẽ hiểu câu chuyện của tôi hơn chính tôi. Cuộc đời không được xem xét là đời không đáng sống, Socrates đã nói thế, rồi uống chén độc dược, nhưng cuộc xem xét đó, tôi vẫn luôn nghĩ, phải là cuộc xem xét bản thân bởi chính bản thân; tự chủ, tự do, như một cá nhân đích thực phải thế, chứ không dựa vào người nào nhờ giải thích hay xá tội cho. Ở đây lại có ý tưởng nhân văn thời Phục Hưng về bản ngã đã được thể hiện trong De hominis dignitate, “Phẩm Giá Con Người,” của Pico della Mirandola, chẳng hạn thế. Chà! Cái tinh thần cao cả đó đã bay vèo qua cửa sổ khi Vasilisa tuyên bố đã có thai. Kể từ đó, cơn bão dữ dội này đã hoành hành trong lòng tôi, vượt khỏi khả năng trấn định của tôi. Có lẽ đã tới lúc dằn lòng kiêu hãnh riêng lại mà tìm chuyên gia giúp đỡ? Trong một thoáng tôi nghĩ đến chuyện nhờ cậy Murray Lett, nhưng rồi thấy ngay đó là ý tưởng ngu ngốc. Có nhiều chuyên gia trị liệu xuất sắc trong số bạn bè kết giao với bố mẹ tôi. Chắc tôi phải nhờ tới ai đó. Chắc tôi phải cần có người lấy sức nặng của hiểu biết này ra khỏi tôi, cất vào một nơi trung lập và an toàn; cần một công binh tâm lý học tháo ngòi nổ quả bom sự thật. Cho nên tôi cứ vật lộn với ma quỷ trong lòng mình; nhưng sau bao cuộc ẩu đả thì tôi xác định, dù đúng hay sai, không tìm sự giúp đỡ nào của người lạ cả, mà quyết đương đầu một mình với lũ ma quỷ đó.

Trong khi ấy những người ở khu Gardens lại hoàn toàn chăm chú vào vở kịch đang diễn ra ở nhà Tagliabue đối diện với nhà Golden, ở đó bà vợ bị đối xử hết sức tệ bạc Blanca Tagliabue, mệt mỏi vì bị bỏ ở nhà một mình lo cho lũ con trong lúc ông chồng Vỉto đi rông khắp thành phố, và chán ngấy những lời cam đoan tuyệt đối chung thủy (tôi tin là thành thật) của ông chồng, đã bắt đầu ngoại tình với một cư dân người Argentinagiàu có trong khu vực này, ông Carlos Hurlingham, người tôi đã đặt tên là “Ông Arribista” trong một đề cương kịch bản của tôi. Bà ta bỏ mặc lũ con cho các vú em, và lên “chuyên cơ” của Senor Hurlingham bay đi ngắm thác Iguazu danh tiếng ở biên giới Argentina-Brazil và chắc chắn sẽ buông thả theo đủ thứ hoạt động phía-nam-biên-giới trong lúc bà ta ở đó. Ông Vito phát cuồng lên vì tức giận và đau khổ và chạy lồng lộn quanh khu Gardens đau khổ và tức giận, mang lại thích thú vô bờ cho mọi hàng xóm. Nếu tôi không quá bận bịu với những chướng ngại của chính mình, hẳn tôi đã tìm được vui thú nào đó trong việc mọi nhân vật hỗn độn trong câu chuyện khu Gardens của tôi đang bắt đầu móc nối và kết hợp thành những hình dạng rõ ràng. Nhưng ngay lúc đó tôi chỉ bận tâm đến nỗi buồn của mình cho nên không theo dõi được bộ phim truyền hình nhiều tập Tagliabue-Hurlingham lúc nó diễn ra.

Chuyện đó không quan trọng mấy. Họ cùng lắm chỉ là những nhân vật phụ và có khả năng bị cắt bỏ trong phòng dựng phim. Chuyện tệ hại hơn là trong lúc khổ não này tôi lại rời mắt khỏi Petya Golden. Tôi không nói là mình có thể ngăn chặn được những gì đã diễn tiến nếu như tôi cảnh giác hơn. Chắc Murray Lett hẳn cũng đã trực cảm được điều đó. Chắc chẳng ai có thể làm gì được. Nhưng dù sao tôi cũng hối tiếc về sự khinh suất của mình.

* * *

Gallery của Sottovoce, hai không gian rộng rãi ở đầư phía tây trên Đường 21 và Đường 24, cả hai đều được trưng dụng làm một trong những triển lãm lớn nhất mùa này, trưng bày tác phẩm mới của Ubah Tuur. Những bức tượng cỡ lớn, gợi nhớ những con quỷ kim loại của Richard Serra, nhưng được những lưỡi dao lửa rạch chém và biến hóa thành những hoa văn đăng-ten thanh nhã, cho nên chúng cũng có vẻ giống những phiên bản bằng sắt gỉ uốn cong của những tấm đá jalis trổ hoa văn mắt cáo của Ấn Độ, khi được đèn pha chiếu sáng lại trông giống những biến thể phức tạp, nghịch ngợm của những phiến hắc thạch trần trụi ngoài hành tinh trong phim 2001 của Kubrick hơn. Ở địa điểm Đường 21, tôi đụng đầu ông Frankie Sottovoce sôi nổi, má đỏ hồng, mái tóc trắng rối tung trong gió, đang vung tay cười khúc khích khoái trá. “Thành công lớn rồi. Chỉ toàn những nhà sưu tập lớn và các bảo tàng. Cô ấy là ngôi sao rồi.”

Tôi nhìn quanh tìm cô nghệ sĩ nhưng cô ta không có mặt. “Cô ấy vừa mới đi rồi,” Sottovoce nói. “Cô ấy mới ở đây với Apu Golden. Cậu quay lại sau vậy nhé. Họ ở đây suốt mà. Hầu hết các buổi sáng. Cậu đã thấy cô ấy từ hôm dạ tiệc ở khu Gardens. Cô ấy thật tuyệt vời. Thông minh đến kinh ngạc. Và đẹp nữa chứ, lạy Chúa.” Ông ta đưa một bàn tay lên lắc tung các ngón cứ như mới vừa thoát khỏi ngọn lửa nhan sắc thiêu đốt của cô gái. “Cô ấy là một quyền lực,” ông ta kết luận, và lủi đi để dụ dỗ một người quan trọng hơn.

“Ô,” Sottovoce dừng bước, quay lại chỗ tôi, ý thích tán gẫu trong một thoáng đã chiến thắng bản năng kinh doanh của ông ta. “Anh chàng Golden kia cũng có đến, người anh cả đó, chắc cậu biết.” Ồng ta vỗ nhẹ vào thái dương để ám chỉ tên khùng đó. “Hắn thấy cô ấy ở đây với Apu và tôi nghĩ chuyện đó khiến hắn không vui. Cuốn gói ngay như con dơi bay khỏi địa ngục. Chắc có chuyện gì kình địch chút chút ở đây? Hmm hmm?” Ông ta cười to bằng giọng cười hi hí ngớ ngẩn rồi bỏ đi.

Đó là lúc tôi lẽ ra phải đoán ra. Đó là lúc tâm trí tôi lẽ ra phải mường tượng thấy làn sóng đỏ dâng cao trên gương mặt Petya, trong lúc gã hiểu ra bao lâu nay người phụ nữ gã yêu vẫn ở trong vòng tay em trai gã, người phụ nữ mà thằng em đã cướp đoạt của gã, phá hoại cơ hội hạnh phúc tốt đẹp nhất của gã. Cái đêm phản trắc từ lâu đó dưới mái nhà Ubah đã sống lại mãnh liệt trong ý nghĩ Petya, như mới xảy ra ngay lúc đó. Cơn thịnh nộ cũng tái sinh, kéo theo nỗi thèm khát trả thù. Chỉ cần nhìn thấy Ubah và Apu tay trong tay là đủ, những gì tiếp theo, tiếp theo với nỗi kinh hoàng không thể tránh khỏi của một phát súng sau khi đã bóp cò. Tôi lẽ ra phải biết là sẽ có rắc rối. Nhưng tôi đang nghĩ đến những chuyện khác.

* * *

Ở New York City, Sở cứu hỏa đã phái đi 44 đơn vị và 198 lính cứu hỏa cho một đám cháy báo động cấp năm. Xác suất xảy ra hai đám cháy như vậy trong vòng ba dãy phố, cùng một đêm là cực kỳ hiếm. Khả năng những đám cháy này xảy ra do ngẫu nhiên là… không thể có.

An ninh rất được coi trọng ở các gallery của Sottovoce. Trong giờ mở cửa luôn có nhân lực, camera, và một quy trình khóa khẩn cấp có thể đóng chặt mọi lối ra vào trong vòng hai mươi giây. Đây là “Tình huống A.” lình huống B, từ lúc đóng cửa đến lúc mở cửa lại, được kiểm soát bằng tia laser, nếu chúng bị cắt ngang sẽ kích hoạt báo động, bằng camera theo dõi chuyển tiếp thông tin về trung tâm điều khiển của công ty an ninh nơi luôn có người túc trực trước màn hình 24/24 giờ, và bằng những tấm lưới titan, cửa thép sập xuống, từng phương tiện đều hoạt động bằng hệ thống khóa số kép và chìa khóa: hai khe nhét thẻ ID bên dưới có bàn phím bấm mã, không một người điều hành duy nhất nào biết hết các mã số PIN. Muốn mở các cửa này, hai nhân sự cấp cao của Sottovoce phải có mặt, mỗi người dùng thẻ của mình và bấm phím mã số riêng của mình. Muốn phá hệ thống này, Frankie Sottovoce hay nói, bạn phải là thiên tài. “Chỗ này là một thành trì,” ông ta huênh hoang. “Ngay cả tôi cũng không thể vào đó nếu ban đêm tôi ngang qua và muốn đi tè.”

Chuyện gì thực sự đã xảy ra? Trong đêm khuya khoắt, khoảng 3 giờ 20 sáng, một chiếc Chevrolet Suburban cửa kính đen không có bảng số đã đậu bên ngoài gallery Đường 24. Người lái xe chắc chắn đã ghé đến gallery này trước đây và đã sử dụng phương tiện mà thông cáo của Sở cảnh sát New York mô tả là “thiết bị quét rất tinh vi” để làm giả các thẻ ID và phát hiện ra các mã PIN. Các cửa thép cuộn lên và các cửa lưới titan mở ra, rồi các can nhựa chứa đầy xăng được mở nắp, ném vào trong gallery, và châm lửa, có lẽ bằng cùng loại mỏ hàn xì đã dùng để tạo ra những pho tượng đang trưng bày. Chiếc xe suv đó chạy đi khi lửa cuồn cuộn lan ra, và một tiến trình tương tự đã tiếp diễn trên Đường 21. Có một nhân chứng, một người nghiện rượu không đáng tin cậy, đã mô tả người lái chiếc Suburban là một người mặc áo đen có mũ trùm đầu, mang kính bảo hộ màu đen. “Trông hắn ta giống Người Ruồi trong phim,” nhân chứng nói. “Đúng đó. Giờ nghĩ lại tôi mới nhớ hai cánh tay hắn ta toàn lông lá như Người Ruồi thò ra ngoài hai tay áo.” Do lời khai này quá đậm màu sắc khoa học viễn tưởng, nhân chứng được cảm ơn và được phép ra về. Không có nhân chứng nào khác xuất hiện. Hy vọng lớn nhất của cơ quan điều tra là xác định được chiếc xe, nhưng ngay lúc này vẫn chưa tìm thấy. Và đến lúc dập tắt hết đám cháy thì các bức tượng đã bị hư hỏng không thể nào cứu vãn.

* * *

CẢNH NỘI. ĐÊM. CĂN HỘ CỦA PETYA GOLDEN.

PHÒNG NGỦ.

Ngồi thẳng trên giường, vẫn trùm mũ đen và đeo kính bảo hộ đen, PETYA, kéo chăn lên tận cằm. Anh ta khóc nức nở không thể kiềm chế được. Anh ta lột bỏ kính bảo hộ và ném qua đầu phòng bên kia. Những chai rượu đã mở đặt trên bàn ngủ cạnh giường.

CẢNH NỘI. ĐÊM. CĂN HỘ CỦA PETYA GOLDEN.

PHÒNG KHÁCH.

Vẫn đang khóc òa, gần như muốn gào thét vì đau khổ, PETYA bắt đầu đập phá căn nhà mới của mình. Anh ta quẳng một cây đèn qua đầu phòng bên kia, đèn va vào tường tan nát. Anh ta nhấc lên một chiếc ghế và ném theo cây đèn. Rồi anh ta ngồi bệt xuống sàn gục đầu trong hai bàn tay.

CẢNH NỘI. NGÀY. CĂN HỘ CỦA PETYA.

PHÒNG KHÁCH.

Trộn cảnh sang buổi sáng, PETYA trong tư thế cũ.

CHUÔNG CỬA reo vang. Lặp đi lặp lại. Anh ta không nhúc nhích.

Cắt.

CẢNH NGOẠI. NGÀY.

BÊN NGOÀI “TÒA NHÀ MONDRIAN”.

NERO GOLDEN đang nhấn chuông cửa. Cắt chuyển sang CẬN CẢNH gương mặt trong lúc ông ta nói thẳng vào máy quay. Thuyết minh. Trên nền âm vẫn nghe tiếng chuông đing-đong trong lúc ông ta liên tục nhấn.

NERO

Tất nhiên tôi biết ngay là nó. Người ta chiếu phác họa đó trên TV và nhìn thấy là tôi biết ngay. Đây không phải Người Ruồi. Đây là Petronỉus. Chiếc xe nữa. Nó đã tháo bỏ bảng số nhưng đó là xe của tôi. Chính tôi đã đưa chìa khóa xe cho nó khi nó dọn tới căn hộ này. Nó là người lái xe cẩn thận, lái xe an toàn. Có người cha nào mà ngờ được con mình làm chuyện như thế? Chúng tôi cất chiếc xe trong hầm ga-ra bên dưới số nhà 100 đường Bleecker, cao ốc của Đại học New York, chúng tôi đã thuê lại chỗ ấy từ một giáo sư ngành báo chí đang sống trên tầng hai mươi. Tôi biết chiếc xe, tôi biết con trai tôi, tôi biết người phụ nữ đó. Tất nhiên. Đó là người phụ nữ mà em nó đã cướp của nó. Đây là trả thù. Chuyện kinh khủng, những nói cho cùng, nó cũng là người.

Cắt.

CẢNH NỘI. ĐÊM. CĂN HỘ CỦA PETYA.

Căn hộ vẫn hỗn độn, nhưng PETYA đã cho MURRAY LETT vào.

Anh ta, PETYA, vẫn đang ngồi bệt dưới sàn, cong gập người, lưng hướng về máy quay. LETT ngồi xuống cùng, hai tay ôm vai PETYA. PETYA đang nói không ngừng. Chúng ta không nghe được lời độc thoại này.

RENÉ (thuyết minh)

Anh ta đã mua cái mỏ hàn xì trên mạng. Chuyện đó dễ. Sau khi tháo bỏ bảng số chiếc Suburban, anh ta đã lái xe tới một cửa hàng tiện ích ở Queens và chọn mấy can nhựa đựng xăng. Sau đó anh ta lái xe tới một cửa hàng tiện ích khác phục vụ tận xe ở Nassau County và đổ xăng đầy mấy can nhựa đó. Còn để phá hệ thống an ninh ở các gallery, anh ta chỉ nói là thật dễ dàng. Có lẽ anh ta không lường trước làn sóng mặc cảm tội lỗi đã dìm ngập anh ta ngay sau hai vụ ra tay này. Anh ta gần như chết chìm trong mặc cảm. Phản ứng tan rã sau đó thật trầm trọng. Anh ta trở nên lo sợ, điên loạn, trầm cảm, say rượu. Chuyên gia trị liệu muốn có người canh chừng kẻo anh ta tự tử. Cha anh ta đã thuê một đội y tá chăm sóc thường trực cùng ngồi bên anh ta. Cắt cảnh sang PETYA, đang nói đầy thịnh nộ, nhưng chúng ta vẫn chỉ nghe lời tường thuật của RENÉ. Có lúc PETYA nói gần như nhép môi đồng bộ với RENÉ.

RENÉ

Cơn thịnh nộ của anh ta chủ yếu là nhắm vào bản thân, đầy hối hận và nhục nhã. Tuy nhiên, anh ta cũng nói rất nhiều về chuyện anh ta ghét người em trai tới mức nào. Tình cảm của anh ta dành cho Apu đã cô đúc thành những khối căm thù quánh đặc tới mức chỉ có thể hòa tan bằng sinh huyết của người em trai, anh ta nói, và có lẽ ngay cả như thế cũng chưa đủ, có lẽ anh ta sau đó còn muốn định kỳ lui tới phóng uế trên nấm mồ hôi thối của Apu. Trên những trang tin tội ác của những tờ báo rẻ tiền, anh ta đọc chuyện những người đàn ông đã cầm tù nhiều người phụ nữ suốt nhiều năm và anh ta nói, có thể tôi sẽ làm thế, tôi có thể xích nó lại, nhét giẻ vào miệng nó và nhốt nó trong tầng hầm gần nồi hơi và ống nước nóng và tra tấn nó bất cứ lúc nào tôi muốn. Trong những ngày sau vụ đốt nhà ấy Petya uống rượu liên miên. Anh ta cũng hoàn toàn mất trí rồi.

Cắt.

CẢNH NGOẠI. NGÀY.

VĂN PHÒNG CỦA NERO. NHÀ GOLDEN.

NERO GOLDEN vẻ mặt hầm hầm đứng quay lưng ra cửa sổ và hai BÀ CHẰN đang chờ nghe chỉ thị của ông ta.

NERO

Tôi muốn có luật sư bào chữa tội hình sự giỏi nhất nước Mỹ. Phải tìm ra người đó ngay hôm nay và đưa tới đây.

Cửa phòng mở ra và VASILISA GOLDEN đứng đó, hai tay ôm bụng bầu. NERO quay sang cô ta, tức giận vì bị cắt ngang, nhưng nét mặt cô ta khiến ông im lặng.

VASILISA

Tới lúc rồi.

Cắt.

22

Mùa xuân, lớp băng cuối cùng đã tan biến trên sông Hudson, và những cánh buồm vui rẽ sóng băng qua dòng nước ngày cuối tuần. Hạn hán ở California, các giải Oscar cho phim Birdman, nhưng không có sẵn siêu anh hùng nào ở Gotham cả*. Lão Joker đang lên TV tuyên bố ra tranh cử chức Tổng thống, cùng với số còn lại trong Biệt Đội Tự Sát*, vẫn còn hơn một năm rưỡi nữa mới hết nhiệm kỳ Tổng thống hiện thời, nhưng tôi đã thấy nhớ ông ta và hoài tiếc cho hiện tại, bởi vì cái thời xưa tốt đẹp của vị Tổng thống này, việc hợp pháp hóa hôn nhân đồng tính, dịch vụ mới vận chuyển bằng phà sang Cuba, và đội Yankees thắng bảy trận liên tiếp. Không thể nào xem lão khoác lác tóc xanh lá cây đó tuyên bố trên trời dưới đất, tôi chuyển sang các trang tin tội ác và đọc chuyện bắn giết. Một tay súng bắn một bác sĩ ở E1 Paso rồi sau đó tự sát. Một người bắn chết hàng xóm, một gia đình Hồi giáo ở North Carolina, vì tranh chấp chỗ đậu xe. Một cặp vợ chồng ở Detroit, Michigan, nhận tội đã tra tấn con trai họ dưới hầm nhà. (Đúng ra thì không phải là giết người, nhưng đây là chuyện hay nên gộp chung vào luôn.) Ở Tyrone, Missouri, một tay súng giết bảy người rồi biến chính mình thành nạn nhân thứ tám. Cũng ở Missouri, một kẻ nào đó tên là Jeffery L. Williams đã bắn hai cảnh sát ngay trước Sở chỉ huy cảnh sát thành phố Ferguson. Một sĩ quan cảnh sát tên Michael Slager bắn chết Walter Scott, một người da đen không có vũ khí, ở North Charleston, South Carolina. Vắng mặt Batman, bà Clinton và Thượng nghị sĩ Sanders tự đề cử họ làm người thay thế cho Biệt Đội Tự Sát. Trong một nhà hàng Twin Peaks ở Waco, Texas - “Ăn! uống! Cảnh Đẹp!” - chín người chết trong trận chiến của những tay lái mô-tô và mười tám người khác vào bệnh viện. Rồi nhiều trận lụt và lốc xoáy khắp Texas và Arkansas, mười bảy người chết, bốn mươi người mất tích. Và đó chỉ mới tháng Năm.

“Dostoevsky nghĩ tra mọi cốt truyện của ông ta nhờ đọc mấy trang tin tội ác trên nhật báo,” Suchitra ngẫm nghĩ. “SINH VIÊN GIẾT bà chủ nhà. Hay bất kỳ cái tít nào như thế bằng tiếng Nga. Và bùm! Ra đời Tội ác và Hình Phạt.”

Chúng tôi đang ăn sáng - cà phê macchiato pha tại nhà và bánh cronut chúng tôi đã xếp hàng mua trên đường Spring lúc 5 giờ 30 sáng - ngồi ở cái bàn trong góc có cửa sổ lắp kính nhìn ra hướng nam về phía cảng và ra hướng tây thấu bên kia sông. Tình cờ lúc đó tôi đang vui, vì tôi đã tìm được người có thể đem niềm vui đến cho tôi, hoặc nàng đã cho phép tôi tìm được nàng. Điều đó cũng có thể hàm ý là tôi chắc sẽ không bao giờ cho nàng biết sự thật về đứa bé ấy; và như vậy lại cũng có nghĩa là tôi đã bị Vasilisa Golden khống chế mà có lẽ không bao giờ thoát được. Đúng là khi tiết lộ bí mật của cô ta thì Vasilisa sẽ tung ra ngay chiến thuật riêng cũng như hủy hoại luôn cơ may tốt nhất của tôi được sống một đời an lành. Nhưng chắc hẳn cô ta quá tự tin nên chuyện này không thành vấn đề nữa. Cô ta đã khắc phục được vở tuồng kích dục với nữ huấn luyện viên thể dục Masha đấy thôi. Lão Nero ngày càng già hơn, càng lúc càng lo không muốn sống và chết một mình… Tôi gạt bỏ những ý nghĩ đó đi, lòng hiểu rằng tôi đang bị hoang tưởng chi phối. Vaslisa sẽ không nói ra. Trong lúc này, đang ăn bánh cronut và đọc bài điểm phim trên tờ Times Chủ nhật, tôi hài lòng, vui vẻ để yên cho Suchitra cứ nói lớn những suy nghĩ trong đầu, như nàng thích làm thế những lúc bình lặng hiếm hoi trong lịch làm việc không ngừng của nàng. Từ những cuộc cọ xát ý tưởng ngày Chủ nhật này - cứ để trí óc nàng quay tự do, không cần phải liên kết chuyện nọ với chuyện kia, nàng thường nảy ra ý tưởng cho nhiều dự án muốn theo đuổi.

“Có thật không?” Tôi hỏi. “Về chuyện Dostoevsky?”

Nàng chỉ cần có thế. Nàng gật đầu hăm hở, vung vẩy cái bánh cronut với tôi trong lúc nhai một miếng trong miệng, nuốt xuống, và nổ máy. “Thật là thứ khái niệm của thế kỷ 20. Vấn đề là, em có làm cho anh tin được không, em phải lặp lại cái ý đó bao nhiêu lần thì đủ để cho anh tin là thật, vấn đề là, em có thể nói dối hay hơn sự thật được không. Anh có biết Abraham Lincoln đã nói gì không? ‘Có rất nhiều câu trích dẫn bịa đặt trên Internet.’ Chắc chúng ta nên quên chuyện làm phim tài liệu đi. Chắc là pha trộn các thể loại với nhau, cho chúng lộn xộn giới tính một chút. Có thể hình thức nghệ thuật của thời nay không phải là phim tài liệu mà là nhái tài liệu. Chuyện này em lên án Orson Welles*.”

“Chương trình kịch phát thanh Mercury,” tôi nói, hòa theo trò đùa. “Chiến Tranh Giữa Các Thế Giới. Radio. Thời xưa lắm rồi. Thời đó người ta vẫn còn tin vào sự thật.”

“Toàn đồ khờ,” nàng nói. “Họ tin Orson. Mọi chuyện phải bắt nguồn từ đâu đó.”

“Và bây giờ bảy mươi hai phần trăm đảng viên Cộng Hòa tin rằng Tổng thống này là người Hồi giáo.”

“Bây giờ nếu một con khỉ đột đã chết ở sở thú Cincinnati mà ra ứng cử Tổng thống thì nó sẽ được ít nhất mười phần trăm số phiếu.”

“Bây giờ có nhiều người úc khai tôn giáo của họ là Jedi* trong bản điều tra dân số tới mức nó trở thành tôn giáo chính thức”

“Bây giờ người duy nhất ta nghĩ là đang nói dối với ta chính là một chuyên gia thật sự hiểu biết gì đó. Kẻ đó là người duy nhất không ai tin bởi vì kẻ đó là ưu tú, và những người ưu tú đang chống lại quần chúng, họ sẽ làm quần chúng mất mặt. Biết được sự thật là trở thành ưu tú. Nếu ta nói ta thấy mặt Chúa trong trái dưa hấu thì nhiều người sẽ tin hơn là nếu ta tìm ra mắt xích thất lạc trong chuỗi tiến hóa của loài người, bởi vì nếu ta là nhà khoa học thì ta là ưu tú. Truyền hình thực tế là xạo nhưng vì nó không phải loại ưu tú nên ta tin ngay. Tin tức: đó là ưu tú.”

“Anh không thích trở thành ưu tú. Anh có ưu tú không?”

“Anh còn phải cố gắng nhiều. Anh cần phải trở thành hậu-thực-tại.”

“Cái đó có giống hư cấu không?”

“Hư cấu là ưu tú. Chẳng ai tin đâu. Hậu-thực-tại là thị trường đại chúng, của thời đại thông tin, phát sinh từ trò thả thính câu mồi trên mạng. Đó là cái người ta mong muốn.”

“Anh lên án cái giống như thật. Anh lên án Stephen Colbert*.”

Đó là trò bông đùa ngày Chủ nhật của chúng tôi, nhưng lần này tôi là người có được khoảnh khắc lóe sáng. Dự án lớn của tôi, dựa theo chuyện chung quanh nhà Golden, phải được viết và quay theo kiểu phim tài liệu, nhưng lời thoại, kịch bản toàn do diễn viên đóng tạo ra. Ngay lúc tôi nảy ra ý nghĩ ấy thì kịch bản đã xuất hiện liền trong đầu, chỉ sau vài tuần đã xong dạng bản nháp, và đến cuối năm nó sẽ được chọn tham gia Hội thảo Kịch bản ở Liên hoan Phim Sundance, và năm sau đó… nhưng phấn khởi quá, tôi đã để cho tưởng tượng bay đi quá xa. Tua phim lại ngày Chủ nhật vào mùa xuân ấy. Bởi vì cùng ngày hôm đó tôi có hẹn gặp con trai tôi.

Phải, tôi đang đùa với lửa, nhưng con người được lập trình rất mạnh và nó cứ muốn cái nó muốn. Tôi hãi hùng trước ý tưởng không được liên hệ gì với máu thịt của mình, thế cho nên, khi đã rời khỏi nhà Golden chính tôi đã trâng tráo lấy lòng Nero Golden - người mà đứa bé mới sinh, đứa con đầu tiên của lão sau một thời gian rất dài, cũng là một nỗi ám ảnh. Tôi nói với lão là tôi muốn giữ vững mối liên hệ với lão sau bao nhiêu điều tử tế, sau bao nhiêu điều rộng lượng lão đã dành cho tôi, như thể lão là bà con thân quyến vậy, cho nên bây giờ lão cảm thấy tôi như người nhà (tôi đã nói trước với bạn là tôi trâng tráo mà), tôi đã gợi ý là hai bên tiếp tục duy trì thói quen mới là gặp nhau dùng bữa - dùng trà, có lẽ? - ở nhà hàng Russian Tea Room. “Ô, sẽ rất tuyệt nếu ông đưa em bé theo cùng,” tôi ngây thơ nói thêm. Lão già tin ngay, thế là tôi có thể nhìn ngắm thằng con tôi lớn lên, chơi đùa với nó, ôm nó trong vòng tay. Nero đến Tea Room cùng với đứa bé và bà vú nuôi, bà vú trao đứa bé cho tôi không chút cự cãi nào, rồi rút lui vào một góc nhà hàng. “Thật lạ lùng là cậu khéo với trẻ con đến vậy,” Nero Golden bảo tôi. “Tôi có cảm giác chính cậu cũng sắp thành con gà đời ấp rồi đó. Cô bồ của cậu cũng ngon lành quá mà. Chắc cậu nên quất cô ta dính bầu cho rồi.”

Tôi ôm chặt con trai tôi. “Đủ rồi,” tôi nói. “Bây giờ có chú bé tí hon này cũng quá đủ rồi.”

Mẹ của thằng bé không vui với chiến thuật của tôi. “Tôi thích cậu biến luôn cho rảnh,” Vasilisa gọi điện cho tôi nói. “Thằng bé đã có cha mẹ tối ưu rồi, những người có thể chu cấp mọi thứ nó muốn và còn hơn thế, điều này cậu đương nhiên không làm được. Tôi không biết động cơ của cậu là gì, nhưng tôi đang đoán có thể là tài chính. Đây là sai lầm của tôi, lẽ ra tôi phải bàn chuyện này từ trước. Thế thì, okay, nếu cậu có con số nào trong đầu thì cứ nói thẳng ra đi, để xem có tương đương với con số trong đầu tôi không.”

“Tôi không cần tiền của chị,” tôi nói. “Tôi chỉ muốn thỉnh thoảng uống trà với con trai tôi.”

Lời tôi khiến cô ta im lặng một lúc, trong sự im lặng đó tôi nghe thấy cả sự hoài nghi lẫn an lòng. Rồi, cuối cùng, “Tốt thôi,” cô ta nói giọng bực bội thấy rõ. “Nhưng thằng bé không phải con của cậu.”

Chủ nhật hôm ấy, Suchitra cũng hơi thắc mắc về chuyện tôi quan tâm đến thằng bé. “Chuyện này có ám chỉ gì không đó?” nàng hỏi theo kiểu bắn-thẳng-thừng-không-cần-rút-súng. “Bởi vì em nói luôn là em có cả một sự nghiệp đang phát triển ở đây, và lúc này em không hề có kế hoạch dừng lại giữa đường để làm mama cho con người khác đâu.”

“Anh chỉ thích trẻ con thôi, có gì đâu,” tôi nói. “Điều hay nhất về trẻ con nhà người khác chính là, khi đã chơi đùa xong thì ta trả lại cho họ.”

* * *

Họ đã tránh được cho Petya khỏi ngồi tù. Do không có người trong tòa nhà đó, kết quả là không có thiệt hại nhân mạng, cho nên tội này được xếp loại là gây hỏa hoạn cấp độ ba, trọng tội loại c. Luật New York quy định rằng hình phạt tối thiểu của trọng tội loại c là từ một đến ba năm tù, tối đa là từ năm đến mười lăm năm. Tuy nhiên, nếu có thể chứng minh được tình tiết giảm nhẹ, các quan tòa được phép ấn định những bản án khác với thời hạn giam giữ ngắn hơn, hoặc thậm chí không hề bị giam. Vị “luật sư bào chữa tội hình sự giỏi nhất nước Mỹ” đã cãi thành công là tòa phải xem xét chứng tự kỷ HFA của Petya. Không vận dụng tới điều luật Tội ác gây ra do nóng giận quá mức, điều luật này có thể có hiệu quả, chẳng hạn, ở Pháp. Tòa phán quyết Petya phải chịu kiểm tra tâm thần để chữa trị, phải chịu sự giám sát của cộng đồng và phải trả các lệ phí bắt buộc, cũng như phải bồi thường toàn bộ thiệt hại gã đã gây ra. Nero thuê luôn Murray Lett làm việc toàn thời gian và nhà trị liệu này bỏ hết các thân chủ khác, dọn tới ở trong căn hộ của Petya để bảo vệ cho Petya không tự gây hại bản thân và giúp giải quyết nhiều vấn đề của gã. Tòa chấp nhận vai trò của Lett nên mọi chuyện càng dễ dàng hơn. Như vậy là lo xong khía cạnh hình sự, Petya theo đúng các quy định trình diện những viên chức giám sát gã, chịu các kết quả xét nghiệm ma túy ngẫu nhiên, đồng ý đeo một vòng khóa có chip theo dõi điện tử quanh cổ chân, tuân thủ các điều kiện thử thách nghiêm ngặt, thực hiện những giờ lao động công ích một cách im lặng và không được ta thán, làm công việc bảo quản sửa sang các công sở, được phép làm việc trong nhà do chứng sợ khoảng trống của gã đã tái phát, sơn tường, trát vữa, đóng đinh, câm nín, không than vãn, thụ động, hồn lìa khỏi xác, hoặc giống như vậy, để cho tay chân làm những gì đòi hỏi phải làm trong khi ý nghĩ của gã lang thang nơi khác, hoặc không nơi nào cả.

Vấn đề bồi thường tài chính lại phức tạp hơn. Một vụ kiện dân sự đời bồi thường thiệt hại đã được Prankie Sottovoce đưa ra tòa, kiện cả Nero lẫn Petya, và đang phân xử. Ubah Tuur không liên can. Hóa ra Sottovoce đã mua hết các tác phẩm đó của cô ta ngay từ trước khi khai mạc, cho nên lúc xảy ra hỏa hoạn thì chúng đã thuộc về y. Cô gái kia đã nhận phần tiền của mình. Gallery này đã được bảo hiểm nhưng vẫn có khoảng cách lớn giữa khoản tiền công ty bảo hiểm sẽ chi trả và trị giá các tác phẩm của Tuur nếu chúng được đưa ra bán công khai, các luật sư của Sottovoce lập luận như thế. Thêm nữa, các tòa nhà phải cải tạo lại toàn bộ và có thể có nhiều khoản mất mát thu nhập từ các cuộc triển lãm mà không thể tính được khi đã xảy ra chuyện này. Thế là một vụ kiện nhiều triệu đô-la vẫn chưa được giải quyết - mặc dù điểm cốt yếu là thu nhập của Petya từ các ứng dụng “baller apps” dư sức trả hết chi phí vụ kiện - bởi vì các luật sư bên phía Golden sử dụng mọi cách trì hoãn hợp pháp với hy vọng cuối cùng sể khiến Sottovoce ngồi vào bàn thương lượng một thỏa thuận dễ chịu hơn, và cũng sử dụng các thủ thuật pháp lý đi kèm hoặc các phương cách linh hoạt (có lẽ là từ thích hợp hơn) để giúp Petya không phải ngồi tù trong lúc đang dàn xếp các vấn đề tài chính.

Chính Apu Golden là người đầu tiên trực cảm rằng, dù kết quả vụ kiện dân sự này ra sao, ngọn lửa của Petya đã phá hoại nặng nề cả nhà Golden lẫn hai gallery của Sottovoce. (Vụ cháy cũng đã kết thúc luôn quan hệ của Apu với Prankie Sottovoce, ông ta đã đề nghị không cần rào đón là gã nên tìm một nhà bảo trợ nghệ thuật mới.) Tôi đã ghé thăm gã tại xưởng họa ở Quảng trường Union, gã mời tôi trà xanh Hàng Châu của Tàu và một đĩa chất đầy những tảng phó-mát cứng của Ý. “Tao muốn nói chuyện với mày như là với em tao,” gã nói. “Như một đứa em danh dự, vì ngay lúc này mày giống như thế. Hãy nhìn gia đình tao đi. Mày biết tao định nói gì không? Nhìn đi. Nhà tao, rất tiếc phải nói toạc ra, sụp đổ rồi. Đấy là bắt đầu sự sụp đổ của ngôi nhà dòng họ Usher*. Tao sẽ ngạc nhiên nếu ngôi nhà đường Macdougal không gãy làm đôi và đổ ập xuống hè, mày hiểu tao nói gì không? Đúng. Tao có linh cảm về chuyện tiêu vong.”

Tôi vẫn im. Gã chỉ mới bắt đầu ngon trớn. “Romulus và Remus,”* gã nói. “Đó là thằng D nghĩ về hai đứa tao như thế. Nó quá bận rộn với chuyện cảm thấy bị tụi tao cho ra rìa cho nên nó đâu có biết đối với tao chuyện làm em của Petya thật là khó khăn, biết bao nhiêu việc tao phải gánh để Petya có được một tuổi thơ tốt đẹp, hoặc tốt đẹp nhất có thể, xét theo tình trạng của thằng anh tao. Tao đã chơi với mấy bộ đồ chơi tàu lửa và xe đua Scalextric cho tới lớn vì nó thích mấy thứ đó. Hai đứa đều thích. Ông già tao cũng thích. Và bây giờ có cảm giác như bọn tao đã thất bại hết, sau khi nó sụp đổ tinh thần và đốt nhà. Nó sụp đổ, mấy gallery cháy tiêu. Nó đang tan nát ở đằng kia với tên người úc đó, ai biết ông ta có hàn gắn nó lại được không. Còn thằng D, ai biết chuyện gì đang xảy ra với thằng nhỏ đó. Hay bây giờ phải nói là với con nhỏ đó? Tao không biết? Còn thằng đó có biết không? Hay con đó? Thật là điên. Mà mày có biết là mày không được phép nói “điên” nữa không? Mày cũng không được phép nói “khùng” hay, tao chắc là, cả “rồ” nữa. Những chữ đó là sỉ nhục người bệnh tâm thần. Bây giờ có một từ tệ hại thay thế cho những từ đó, mày có biết không? Tao cũng không. Ngay cả như mày chỉ nói, trò thối này thật điên rồ, mày thậm chí không hề nghĩ đến người bệnh tâm thần nữa, thì lạy Chúa, hình như mày vẫn sỉ nhục họ như thường. Ai nghĩ ra cái thứ này chứ? Người ta sẽ cố sống với tình trạng này một thời gian rồi xem họ có cần nói gì cho hả tức không. Cứ cho là người ta không cần phải nói ra đi, ờ, tao xin lỗi, nhưng tĩnh trí là có thật thì mất trí cũng có thật chứ. Không điên là có thật thì tức là điên cũng tồn tại chứ. Nếu nó tồn tại thì ta phải dùng từ để gọi tên chứ. Đó là ngôn ngữ. Đúng không? Hay tao là thằng tồi? Hay tao khùng?”

Chủ đề đã thay đổi đột ngột. Trong những ngày cuối cùng của cuộc biểu tình ở công viên Zuccotti, Apu đã bất đồng với nhiều người tham gia phong trào Occupy*, một phần vì gã thất vọng với sự hỗn loạn mất phương hướng không có thủ lĩnh của họ, một phần vì, gã nói, “Họ quan tâm đến chuyện làm dáng hơn là kết quả. Ngôn ngữ là một phần của trò đó. Xin lỗi nghe: nếu mày làm sạch sẽ ngôn ngữ quá thì mày giết chết nó luôn. Bẩn thỉu là tự do. Mày phải để lại chút bẩn thỉu chứ. Thanh lọc? Tao không thích nghe cái tiếng đó.” (Ở giai đoạn sau trong nghiên cứu của mình, tôi đã gặp vài người biểu tình, hầu hết họ đều không nhớ gì về Apu. Người có nhớ thì nói, “Ô, có, tên họa sĩ nhà giàu thường xuống đây để lấy tiếng là có tham gia biểu tình. Chẳng hề ưa thằng cha đó.”)

Tôi đoán là tràng đả kích của Apu bắt nguồn từ một việc cá nhân, vì về cơ bản gã không có ý định nào thôi thúc. Cherchez la femme*, tôi nghĩ, và một chặp sau cô ta được chính miệng gã phun ra. “Ubah,” gã nói, “cô ấy hết sức quan tâm tất cả mấy chuyện này. Mày biết đó. Nhớ giữ mồm giữ miệng. Phải lựa lời mà nói. Đi đứng phải rón rén. Nhỡ chân một cái là mày đạp trúng ngay quả mìn. Bùm! Bùm! Hễ mày mở miệng ra nói là gặp nguy hiểm. Quá mệt mỏi. Tao phải nói với mày.”

“Vậy là hai người không còn gặp gỡ nhau nữa sao?”

“Đừng có ngu,” gã nói. “Tao có được nói thế mà không xúc phạm những người kém thông minh hơn không? À, tao nói vậy đó. Tất nhiên là tao vẫn gặp cô ấy. Cô ấy quá đặc biệt nên tao đâu có thôi được. Nếu cô ấy muốn tao giữ mồm giữ miệng, mọi thứ, okay, tao làm theo, ít nhất là khi có cô ta gần bên… Và như vậy thì xui cho mày vì sẽ lãnh đủ bởi tao phải xả ra khi không có mặt cô ấy. Nhưng cũng phải mất công đeo bám cô ấy sau khi thằng anh khốn kiếp của tao phá hoại toàn bộ triển lãm đó. Tao nói là toàn bộ triển lãm nghe. Giờ chỉ là đống sắt vụn. Mày có biết những tác phẩm ấy mất bao lâu mới làm xong không? Tao nói, nhiều tháng trời. Tất nhiên cô ấy tức điên, và thằng đó lại là anh tao, lạy Chúa. Suốt một thời gian cô ấy đâu chịu nói chuyện với tao. Nhưng bây giờ đỡ rồi. Cô ấy đã bình tình lại. Cô ấy về cơ bản là người điềm tình và là người tốt. Cố ấy biết đâu phải lỗi tại tao. Đây chính là điều tao muốn nói đấy, anh em tao không phải là Romulus với Remus, Petya và tao. Tao chỉ lâu nay đang cố giữ vững mọi thứ, cuộc sống gia đình tao, thời niên thiếu của tao, và bây giờ tiêu tan hết, sụp đổ hết cả rồi.”

Gã lắc đầu khi nhớ ra đề tài ban đầu. “À, đúng. Xin lỗi nghe. Tao tức quá nên hơi lạc đề một chút. Giờ tao quay lại chuyện hồi nãy. Điều tao muốn nói, ngay từ đầu, toàn bộ lý do tao ngồi đây với mày uống trà ăn phó-mát, chính là, cả nhà tao sụp đổ hết rồi, còn mày, mày là thằng em mà không phải ruột thịt, mày là người nhà duy nhất mà tao có thể nói chuyện này. Một đứa thì đốt nhà, một đứa thì không biết nó là em trai cùng cha khác mẹ hay em gái cùng cha khác mẹ của tao nữa. Còn ông già tao, ngoài chuyện ngày càng già đi và chắc bắt đầu mất trí, ý tao là mất trí vì người đàn bà đó, bà vợ của ổng, ý tao là thật khó nói ra cái từ đó, rồi bây giờ thêm đứa nhỏ này, thậm chí tao không thể nghĩ đó là em tao. Em cùng cha khác mẹ của tao. Thằng nhỏ cùng cha khác mẹ lai Nga. Tao thật muốn đổ lỗi hết mọi chuyện lên thằng nhỏ này. Nó xuất hiện và thế giới tan tành. Như một tai họa. Tao nói nó làm tao muốn điên luôn, mà tao là người tính trí đó. Nhưng chỉ có tao nổi cáu với chuyện mà ai cũng thấy bình thường. Tao mời mày tới đây không phải để nói chuyện này. Tao biết mày không ưa ba cái chuyện đó, như dù sao cũng nghe tao nói đi. Tao đã bắt đầu thấy những hồn ma.”

Thế là kết thúc giai đoạn có màu sắc chính trị của Apu. Tôi suýt cười ầm lên. Lần đầu tiên trong ngày hôm đó tôi cho phép mình để mắt tới tác phẩm mới gã đang vẽ, và vui mừng thấy rằng gã đã giũ bỏ ảnh hưởng quá mạnh của nhóm nghệ sĩ cổ động chính trị đương đại - Dyke Action Machine!, Otabenga Jones, Coco Fusco - và đã quay trở lại lối vẽ sinh động hơn, phong phú hơn của thời trước, gợi hứng từ các truyền thống huyền bí của thế giới. Một bức tranh lớn nằm ngang trong những sắc cam chói lọi và xanh lá cây khiến tôi đặc biệt chú ý, một bức chân dung bộ ba bằng kích thước thật vẽ bà phù thủy ưa thích của gã, mãe-de-santo* ở Greenpoint, hai bên là hai vị thần được bà ta mến chuộng, Orisha và Oludumaré. Tính huyền bí và các thứ dược chất tác động tính thần không bao giờ tách rời trong thói quen của Apu, điều này có lẽ giải thích được sự xuất hiện của những ảo ảnh. “Anh đang dùng ayahuasca, phải vậy không?” tôi hỏi. Apu giật lùi với vẻ sửng sốt giả vờ. “Mày nói giỡn chơi? Tao không đời nào lừa gạt thánh mẫu của tao và các đồng cậu của bà.” (Việc dùng cây thuốc ayahuasca là một tập quán Shaman giáo liên quan tới đạo thánh Santo Daime ở Brazil. Và nhiều người gọi thứ thuốc sắc này là daime để tôn vinh vị thánh đó.) “Dù sao thì tao lâu nay cũng không thấy những ảo ảnh của Thượng Đế.”

Nhiều khi cũng khó biết gã đang nói theo nghĩa đen hay nghĩa bóng. “Tới đây xem đi,” gã nói. Và đầu kia xưởng họa là một bức tranh lớn phủ kín trong một tờ giấy vấy sơn tung tóe. Lúc gã lột tờ giấy bọc ra tôi thấy một khung cảnh phi thường: cảnh thành phố Manhattan bao la và chi tiết trong đó mọi xe cộ và người đi bộ đều bị loại bỏ hết, một thành phố hoang vắng mà cư dân chỉ là những bóng hình trong mờ, những bóng đàn ông mặc đồ trắng, đàn bà đồ vàng nghệ: làn da xanh lá cây, một số lơ lửng gần mặt đất, một số ở trên không. Thế đấy, phải, những hồn ma, nhưng hồn ma của ai? Hồn ma của cái gì?

Apu nhắm mắt lại và hít hơi. Rồi, thở ra, gã thoáng cười và xả đập cho quá khứ ào ạt tuôn.

“Suốt một thời gian dài,” Apu nói, “ông già kiểm soát bọn tao bằng tiền, tiền ổng cho để bọn tao sống, tiền ổng hứa hẹn là cổ phần của bọn tao, và bọn tao làm đúng như ý ổng đòi hỏi. Nhưng còn có cái gì đó mạnh mẽ hơn tiền bạc. Đây là ý tưởng về gia đình. Ông già là cái đầu còn bọn tao là tay chân, và cơ thể làm những gì cái đầu bảo phải làm. Bọn tao được nuôi nấng kiểu đó: những quan niệm của trường phái xưa. Tuyệt đối trung thành, tuyệt đối vâng lời, không tranh cãi gì hết. Cuối cùng thì chuyện đó cũng bớt dần, nhưng nó từng như thế suốt một thời gian dài, kéo dài đến tận khi bọn tao đã trưởng thành hết. Bọn tao đâu còn con nít nhưng suốt một thời gian dài bọn tao nhảy khi ổng nhảy, bọn tao ngồi khi ổng bảo ngồi, bọn tao khóc cười khi ổng bảo cười khóc. Lúc cả nhà chuyển tới đây thì về cơ bản là do ổng bảo, bây giờ nhà mình chuyển rồi. Nhưng bọn tao đứa nào cũng có lý do riêng để thuận theo kế hoạch này. Petya tất nhiên là cần nhiều hỗ trợ. Còn thằng D, cho dù nó không biết đi nữa, thì nước Mỹ là con đường đưa nó tới sự biến đổi mà nó cần, hoặc nó không cần, tao không biết, hoặc nó cũng không biết, nhưng ít ra ở đây thì nó có thể tìm kiếm thăm dò. Còn tao, có những người tao muốn trốn tránh. Những vướng víu. Không phải về tài chính, mặc dù có một giai đoạn tao có nhiều món nợ bài bạc. Tao đã đi qua thời đó rồi. Nhưng có những trở ngại tình ái. Có một người đàn bà làm tim tao tan nát, một người đàn bà khác hơi điên khùng, điên khùng dễ thương nhưng không phải lúc nào cũng thế, và có thể gây hại cho tao, không phải về thể chất mà về tình cảm, và người thứ ba yêu tao nhưng cứ bám cứng lấy tao tới mức tao không còn chỗ thở nữa. Tao cắt đứt với cả ba hoặc là họ cắt đứt với tao, chuyện đó không thành vấn đề, nhưng rồi họ không chịu bỏ đi. Không ai chịu bỏ đi cả. Họ cứ lượn vòng quanh tao như trực thăng soi đèn pha sáng rực xuống đầu và tao bị mắc kẹt trong những ánh đèn đan chéo ấy như tên tội phạm đang đào tẩu. Rồi một người bạn của tao, nhà văn, một nhà văn giỏi, có nói một điều làm tao sợ muốn vãi đái. Hắn bảo, hãy xem cuộc đời là cuốn tiểu thuyết, cứ cho là cuốn tiểu thuyết khoảng bốn trăm trang đi, hãy tưởng tượng mày đã đọc xong bao nhiêu trang trong cuốn truyện cuộc đời mày rồi. Phải nhớ là tới một lúc nào đó thì việc đưa ra một nhân vật mới sẽ không còn là ý tưởng hay nữa. Tới một lúc nào đó mày sẽ mắc kẹt với những nhân vật mày đã có. Cho nên mày có lẽ cần phải nghĩ ra cách nào đưa thêm nhân vật mới vào, trước khi quá muộn, bởi vì ai cũng sẽ già đi, ngay cả mày. Hắn nói thế với tao, ngay trước khi ông già tao quyết định cả nhà phải chuyển đi. Thế là khi ông già quyết định như vậy, mày biết đó, tao nghĩ chuyện này hay quá. Thậm chí còn hay hơn cả việc đưa ra nhân vật mới ở đây, nơi các tình cũ đang lượn vòng soi đèn pha. Như vậy tao có thể quẳng luôn cả cuốn sách và bắt đầu viết câu chuyện mới. Cuốn sách cũ dù sao cũng chẳng hay ho lắm. Thế là tao làm, và tao ở đây, và bây giờ tao đang thấy những bóng ma, bởi vì cái rắc rối khi cố trốn thoát chính mình tức là trên đường chạy trốn mày luôn mang chính mình theo.”

Trong bức tranh, bây giờ, tôi nhận ra những hình người đàn bà trực thăng lơ lửng, thấy cái bóng nhỏ đen đúa của một người đàn ông thu mình ở phía dưới họ, hình người duy nhất đổ bóng trong một bức tranh không có bóng đổ. Kẻ bị ám ảnh đó và những hồn ma của quá khứ đã mất, đang ám ảnh Apu. Và cái hiện tại này, giờ tôi đã cảm nhận được, là bất ổn, là những tòa nhà méo mó, cong vẹo cứ như đang được nhìn qua những tấm kính cũ mấp mô. Cảnh thành phố trong tranh khiến tôi nhớ đến phim Chiếc tủ của Tiến sĩ Caligari*. Và sự gợi nhớ đó lại đưa tôi quay lại ấn tượng ban đầu của mình về Nero Golden trong vai Dr. Mabuse, tên tội phạm tài trí. Tôi không nói điều đó ra mà lại hỏi về trường phái Biểu hiện Đức. Gã lắc đầu. “Không, kiểu bóp méo này không có liên quan tới trường phái đó. Đây là thực tại.” Gã lâu nay đang gặp vấn đề ngày càng trầm trọng với võng mạc, chứng thoái hóa điểm vàng, “may là bị dạng ướt chứ không phải dạng khô, không có thuốc chữa, mày sẽ mất thị lực dần dần và thế là hết. Nhưng cũng may, tao chỉ bị ở mắt trái. Nếu tao nhắm mắt trái lại thì mọi chuyện đều trông bình thường. Nhưng nếu tao nhắm mắt phải lại thì thế giới sẽ biến ra thế này.” Gã búng ngón tay cái về phía bức tranh. “Thực tế tao nghĩ là chính con mắt trái mới nhìn thấy sự thật,” gã nói thêm. “Nó thấy mọi thứ đều méo mó và biến dạng. Trong thực tế mọi thứ đều vậy cả. Con mắt phải là con mắt nhìn thấy sự bình thường của tưởng tượng. Vậy là tao có cả sự thật và dối trá, mỗi mắt nhìn một thứ. Vậy mới hay.”

Bất kể vẻ mỉa mai thường ngày của gã, tôi nhận ra Apu đang hoang mang. “Những bóng ma đó là thật đấy,” gã vừa nói vừa cố trấn tính. “Không hiểu sao tao lại thấy dễ chịu hơn khi nói ra điều này với một người đả phá chuyện tâm linh như là mày.” (Có lần tôi đã bảo gã là tôi nghĩ hai chữ tâm linh, cái từ hiện đang được áp dụng cho mọi thứ từ tôn giáo cho tới chế độ tập thể dục và nước trái cây, cần phải cho về vườn có lẽ phải từ cả trăm năm trước cho rồi.) “Và đây cũng không phải là do tác dụng của thuốc đâu, tao thề đấy. Chúng cứ xuất hiện, ngay giữa đêm nhưng cũng ngay giữa trưa, trong phòng tao hay ở ngoài đường. Chúng chẳng bao giờ thành hình. Tao có thể nhìn xuyên thấu qua chúng. Có lúc chúng hơi nhòe nhoẹt, rạn nứt, tan vỡ như một hình ảnh trên một phim video bị lỗi. Có lúc chúng định hình rõ nét. Tao không hiểu được. Tao chỉ kể mày nghe những gì tao thấy. Tao có cảm giác mình sắp mất trí rồi.”

“Nói tôi nghe chính xác chuyện này là thế nào?” tôi nói.

“Có lúc tao không nhìn thấy gì hết,” gã nói. “Có lúc tao nghe nhiều âm thanh. Những lời khó nhận biết, hoặc cũng có thể rất rõ ràng. Có lúc cả hình ảnh cũng hiện lên. Điều lạ kỳ là chúng không nhất thiết phải nói chuyện với tao. Mấy người tình cũ lượn vòng thì có, hẳn rồi, nhưng những bóng hình khác thì cứ như chúng tiếp tục sống cuộc đời của chúng, còn tao thì bị loại trừ ra khỏi những cuộc đời đó, bởi vì tao đã loại trừ chính bản thân tao, và có cảm giác sâu xa là mình đã làm gì đó sai trái. Tất cả những hình bóng đó đều từ quê cũ, mày hiểu không? Tất cả.” Nụ cười giờ đã không còn trên gương mặt gã. Trông Apu rất lo lắng. “Tao đã tìm hiểu việc nhìn thấy bóng ma,” gã nói. “Thánh Jeanne d’Arc, Thánh John Mặc Khải. Nhiều trường hợp tương tự. Có lúc đầy đau đớn. Có lúc cứ như từ sâu trong người hiện ra, từ vùng rốn, bị tống khỏi thân xác. Và có lúc nó cứ như hoàn toàn ở bên ngoài. Sau đó thì người ta thường ngất đi. Kiệt quệ. Đó là chuyện tao phải nói với mày. Mày nghĩ sao nói tao nghe.”

“Tôi nghĩ gì đâu có quan trọng,” tôi nói. “Nói tôi nghe anh nghĩ vì sao xảy ra chuyện này.”

“Tao nghĩ là tao đã bỏ đi một cách chẳng hay ho gì,” gã nói. “Lúc đó tao thảm hại lắm. Tao bỏ đi mà không hề tạo được bình an. Đó là chỗ mày sẽ thấy khó mà đồng tình với tao. Những thần linh trong gia đình đang tức giận với nhà tao, những vị thần trong nhà. Mọi chuyện đều có cách làm đúng và cách làm sai, và tao, bọn tao, cả nhà tao, cứ tự bứng mình đi, cứ xé toạc một góc trang sách ngay chỗ bọn tao đang đứng, và đó là một kiểu bạo lực. Cần phải làm cho quá khứ yên nghỉ. Bây giờ tao ý thức rất rõ về chuyện không thể nhìn thấy tương lai của mình. Cứ như không có con đường nào trước mặt. Hoặc là muốn có con đường trước mặt thì phải làm một hành trình quay ngược về. Tao tin như vậy đó.”

“Anh đang nói chuyện gì thế?” tôi hỏi. “Ý tôi là anh có thể cúng bái để cầu an cho bất cứ điều gì đang gây ra tình trạng này không? Lãnh vực này quá xa lạ đối với tôi. Tôi thật sự không hiểu nổi.”

“Tao phải quay lại,” gã nói. “Dù sao thì Ubah cũng muốn tới thăm nơi đó. Cho nên, cứ coi đây là kết hợp giữa một chuyến du lịch và chữa bệnh nhớ quê hương. Cứ nghĩ đó là tao cần tìm hiểu xem ở đó có một nơi đó nào đó cho mình không. Nói như vậy thì bảo toàn được thế giới quan duy lý của mày đấy.” Gã nói câu này gần như tức giận. Nhưng sau đó là một cái cười toe toét để xin lỗi và bù đắp lại giọng điệu gay gắt của gã.

“Nếu không đi thì anh nghĩ sẽ có chuyện gì xảy ra?”

“Nếu tao không đi,” gã nói, “thì tao nghĩ một sức mạnh đen tối của quá khứ sẽ bay qua thế giới này và có lẽ sẽ tiêu diệt tất cả bọn tao.”

“Ồ.”

“Có lẽ cũng quá muộn rồi. Có lẽ sức mạnh đen tối đó đã quyết định rồi còn gì. Nhưng tao vẫn thử. Và trong thời gian đó Ubah có thể dạo bộ trên Marine Drive vào buổi chiều, xem khu vườn treo trên đồi Malabar, ghé thăm một xưởng phim, và có thể bọn tao sẽ làm thêm một chuyến đi xem lăng mộ Taj Bibi ở Agra, tại sao không.”

“Anh sắp đi chưa?”

“Tối nay,” gã nói. “Trước khi quá muộn.”

23

Mỗi lần nghe chuyện gì về quá khứ của gia đình này, tôi đều nhận ra những chỗ hổng trong câu chuyện nhà Golden. Có nhiều điều đã không được kể ra và khó mà biết cách nào vượt qua được tấm màn che đậy toàn bộ câu chuyện. Apu dường như sợ hãi chuyện gì đó, nhưng dù là gì thì cũng không phải một hồn ma. Có khả năng là một việc xấu xa ô nhục trong gia đình thì đúng hơn. Tôi thấy mình cứ suy nghĩ mãi, không phải là lần đầu tiên hay lần cuối cùng, về câu chuyện Nero Golden đã kể tôi nghe ở Russian Tea Room khi ông ta và tôi lần đầu cùng đến đó, chuyện của “Don Corleone.”

Cuối ngày tôi nói với Suchitra, “Ước gì anh cùng đi theo họ trong chuyến này. Có thể đó là một phần quan trọng của câu chuyện.”

“Nếu anh bây giờ đang làm phim nhái-tài-liệu-thì hãy bịa chuyện ra,” nàng nói.

Tôi hơi sửng sốt. “Bịa bừa à?”

“Anh có trí tưởng tượng mà,” nàng nói. “Cứ tưởng tượng đi.”

Một câu chuyện vàng, tôi nhớ ra. Với người La Mã, một câu chuyện khó tin, một ý tưởng ngông cuồng. Một sự dối trá.

* * *

Chuyện là thế này, và chưa chắc đã là thế, nghệ sĩ đàn sitar lừng danh Ravi Shankar cả đời chỉ từng chơi trên bốn cây đàn sitar, và một trong bốn cây đàn đó ông đã dùng để dạy đôi chút cho George Harrison của nhóm Beatles biết chơi nhạc cụ này, những bài học đàn đã diễn ra trong phòng suite của đại khách sạn bên hải cảng, bây giờ Ravi Shankar không còn nữa nhưng cây đàn sitar đó vẫn nằm trong một tủ kính, độ lượng ngắm nhìn những vị khách của phòng suite đó đến rồi đi. Đại khách sạn đã được tái thiết tuyệt đẹp sau thảm họa khủng bố, độ bền vững của tòa nhà bằng đá xưa đã giúp nó đứng vững, nội thất trông càng đẹp hơn bao giờ hết, nhưng phân nửa số phòng không có khách. Bên ngoài đại khách sạn là những hàng rào chắn, máy dò mìn cùng mọi thứ thiết bị an ninh đầy thê lương, hàng rào bảo vệ này là lời nhắc nhớ đến chuyện kinh hoàng chứ hoàn toàn không phải lời mời gọi. Trong khách sạn, nhiều cửa hiệu nổi tiếng trong hành lang mua sắm cho biết doanh thu sụt giảm năm mươi phần trăm hoặc hơn. Hậu quả của cuộc khủng bố là nỗi sợ hãi và mặc dù nhiều người đã nói lên quyết tâm ủng hộ đại khách sạn bên hải cảng trong giai đoạn hồi sinh, ngôn ngữ gay gắt của số đông vẫn bảo là, làm chưa đủ. Các cặp tình nhân đang ve vãn và các mệnh phụ không còn vung tiền để uống trà ăn nhẹ ở nhà hàng Sea Lounge, nhiều khách ngoại quốc cũng đi chỗ khác. Ta có thể sửa chữa lại kết cấu của tòa nhà nhưng phép mầu của chốn này vẫn còn nguyên tổn hại.

Mình đến đây làm gì, người bây giờ tự xưng là Apuleius Golden nói với Ubah Tuur trong lúc cây đàn sitar của Ravi Shankar lắng nghe. Đây là tòa nhà nơi mẹ anh chết. Đây là thành phố anh đã thôi yêu thương. Có thật anh điên rồ tới mức tin vào những hồn ma không và bay nửa vòng trái đất để làm gì chứ? Một kiểu trừ tà khử ma chăng? Thật ngu. Giống như anh đang chờ chuyện gì xảy ra. Chuyện gì có thể xảy ra? Chẳng có gì cả. Ta hãy làm du khách một chuyến rồi về. Ta hãy đi tới Leopold uống cà phê còn muốn xem tranh thì tới Bảo tàng Bhau Daji Lad và thêm Bảo tàng Prince of Wales nơi anh không chịu gọi là Bảo tàng Chhatrapati Shivaji vì kẻ mang cái tên này có quan tâm quái gì đến mỹ thuật đâu. Ta hãy thử thức ăn đường phố ở Chowpatty Beach cho đau bụng như những người nước ngoài thật sự. Ta hãy mua mấy vòng bạc đeo tay ở chợ trời Chor Bazaar, ngắm những hoa văn kiến trúc do người cha của Kipling sáng tạo, ăn cua rang tỏi ở Kala Ghoda và cảm thấy buồn vì cửa hàng băng đĩa nhạc Rhythm House đã dẹp tiệm rồi thương tiếc luôn quán Café Samovar. Ta hãy tới Blue Frog nghe nhạc, tới Aer ngắm cảnh từ trên tầng cao và tới Arus ngắm biển, tới Tryst ngắm ánh đèn, tới Trilogy ngắm các cô gái, tới Hype xem quảng cáo ba xạo. Mẹ kiếp. Mình đã ở đây rồi. Chơi tới luôn.

Bình tính, cô gái nói. Anh nói như đồ điên.

Sẽ có chuyện gì đó, anh ta nói. Phải có lý do lôi kéo anh đi nửa vòng trái đất.

Trong tiền sảnh một phụ nữ quyến rũ nhảy bổ tới anh ta. Groucho! cô ta la to. Anh đã trở lại! Rồi cô ta nhìn thấy người đẹp Somali cao gầy đang quan sát. Ô, xin lỗi, cô ta nói. Tôi quen anh này từ khi anh ấy còn nhỏ. Chúng tôi gọi anh của anh ấy là Harpo, chắc chị biết. Cô ta vỗ vào thái dương. Anh chàng tội nghiệp. Còn cái anh Groucho này thì luôn cáu kỉnh và gạ gẫm phụ nữ.

Kể tôi nghe chuyện đó đi, Ubah Tuur nói.

Chúng ta phải mở tiệc mừng! người phụ nữ quyến rũ kia nói. Gọi em nhé, cưng! Gọi em nhé! Em sẽ đi gọi mọi người tới. Cô ta vừa phóng đi vừa nói vào điện thoại.

Chân mày của Ubah Tuur chất vấn Apu.

Anh không nhớ ra tên cô ta, gã nói. Giống như anh chưa từng gặp cô ta trong đời mình.

Groucho, Ubah Tuur nói, vẻ tư lự.

Đúng, anh ta đáp. Còn thằng D là Chico. Bọn anh bị đặt tên giống như anh em nhà họ Marx* khốn kiếp. Mại vô, mại vô, cà-rem Tutsi-Frutsi đây. Tôi không muốn thuộc về bất kỳ câu lạc bộ nào chấp nhận tôi làm thành viên. Cái đó có trong mọi hợp đồng, đó là cái người ta gọi là điều khoản tình táo. Ha ha… anh qua mặt tôi sao được. Không hề có ông già Noel. Mỗi lần chạy ra miệng lỗ cống thì ông tính bao nhiêu tiền? Chỉ tính tiền nắp cống. Tôi đã có một buổi tối tuyệt vời, nhưng không phải tối hôm nay. Tao sẽ giết mày vì tiền. Ha ha ha. Đừng, mày là bạn tao. Tao sẽ giết mày không cần vì cái gì cả. Vậy cũng đáng chạy nửa vòng trái đất để trốn tránh.

Cũng đáng công làm một chuyến quay lại đây, cô gái nói. Em đang biết được nhiều điều về anh mà em chưa từng biết, thậm chí chúng ta còn chưa bước ra khỏi khách sạn này.

Lâu nay anh đã kiếm tìm một cô gái như em, anh ta nói, kiểu danh hài Groucho nhà họ Marx. Không phải em, nhưng là một cô gái như em.

Cắt.

* * *

Hai người đi chưa được mấy bước trên đường Apollo Bunder về hướng Gateway thì Ubah dừng lại và khiến Apu phải chú ý đến bốn người lộ liễu đến mức khôi hài đang toát mồ hôi trong những bộ vest và chiếc mũ đen, sơ mi trắng với cà vạt đen mảnh, và đeo kính râm, hai tên theo sau họ, hai tên đi bên kia đường.

Coi bộ mình có một bầy giang hồ Reservoir Dogs bầu bạn rồi, cô gái nói. Hoặc là huynh đệ Blues Brothers*.

Khi đối chất bộ tứ này đáp lại rất lễ phép. Sirji*, chúng tôi là liên minh của một số liên minh kinh doanh với người cha danh tiếng của ông, một tên trông rất giống Quentin Tarantino trong vai “Mr. Brown” nói. Chúng tôi chính xác là được giao nhiệm vụ lo cho an toàn cá nhân của ông và được lệnh tiến hành công việc này với sự kín đáo và tế nhị tối đa.

Ai giao nhiệm vụ? Apu hỏi, bực bội, nghi ngờ, vẫn cáu kỉnh.

Sirji, chính người cha tôn quý của ông, thông qua các kênh. Người cha tôn quý của ông không biết ông quyết định trở lại đây và sau khi hay tin ông về đây thì ông ấy quan tâm đến sự an vui của ông và chúc mọi chuyện tốt đẹp.

Vậy thì vui lòng thông báo cho người cha tôn kính của tôi, cũng thông qua các kênh đó, là tôi không cần vú em, một khi đã xong việc đó thì xin quý vị vui lòng rút lui cho tôi nhờ.

Trông Mr. Brown mặt mảy thảm não quá sức. Chúng tôi không có quyền ra lệnh, hắn ta nói. Chúng tôi chỉ được phép tuân lệnh.

Hết đường thoát. Cuối cùng Apu nhún vai quay đi. Lùi xa đằng sau, anh ta nói. Giữ khoảng cách xa. Tôi không muốn thấy các người trong tầm mắt của tôi. Nếu tôi quay đầu thì phải lùi xa ra. Khuất mắt tôi. Với cô bạn tôi cũng vậy. Lùi xa.

Mr. Brown cúi đầu, nét mặt gần như có chút khổ sở. Vang, sirji, hắn nói. Chúng tôi sẽ cố gắng.

Hai người đứng ngắm những chiếc tàu ngoài hải cảng. Thật kỳ cục, Apu nói. Anh biết là ông già đã cho người bám theo Petya suốt cuộc đi bộ của nó, vì đó là Petya, nhưng ổng phải bắt đầu đối xử với anh như một người đã trưởng thành mới được.

Ubah bắt đầu khúc khích cười theo cách điềm tính của cô. Irên đường đến đây, cô ấy nói, em nghĩ thầm, Ấn Độ, mình sẽ sốc vì cảnh đói nghèo, thậm chí có thể còn tồi tệ hơn ở nhà, hoặc cũng tệ ngang ngửa nhưng mà khác, dù sao thì cũng phải mất chút thời gian thích ứng. Em không ngờ ngay lúc mình vừa tới thành phố này là bước thẳng vào một bộ phim Bollywood.

Cắt.

* * *

Khi họ quay lại khách sạn sau bữa ăn chiều thì đã có một quý ông chờ họ ở sảnh, tóc bạc, mũi khoằm trên gương mặt nhìn nghiêng, mặc vest màu kem, đeo cà vạt của một hội bóng cricket, hai tay cầm chiếc mũ phớt Borsalino. Ông ta nói tiếng Anh đúng chuẩn tầng lớp quý phái nước Anh nhưng lại không phải người Anh.

Xin thứ lỗi, tôi lấy làm tiếc. Xin cậu cảm phiền cho tôi, tôi mong cậu sẽ không cho là đường đột nếu như tôi mạo muội xin cậu dành cho vài phút quý báu thôi.

Có chuyện gì thế?

Chúng ta có thể, chúng ta chắc là, cần không gian kín đáo hơn, xin cho phép tôi mạo muội yêu cầu được chăng? Tránh xa tai mắt tò mò?

Nghe đến đó thì Ubah Tuur vỗ tay. Em nghĩ là anh đã dàn dựng hết những trò này, cô nói với Apu. Để cho em thích thú và lừa cho em tin rằng ở đây bao giờ cũng như thế này. Đương nhiên rồi, thưa ông, cô nói với người đàn ông mặc vest màu kem. Hân hạnh được mời ông vào phòng suite của chúng tôi.

Đổi cảnh.

* * *

Trong phòng suite. Người đàn ông lúng túng đứng gần tủ kính chứa cây đàn sitar của Ravi Shankar, vân vê vành mũ và không nhận lời mời ngồi.

Tôi chắc là cậu sẽ không biết tên tôi, ông ta nói. Mastan. tôi là Mr. Mastan.

Không, xin lỗi, chưa nghe tên bao giờ, Apu nói.

Tôi không còn trai tráng, ông Mastan đáp. Ơn Chúa đã cho tôi sống hơn bảy mươi tuổi rồi. Nhưng gần nửa thế kỷ trước, khi tôi còn là sĩ quan cảnh sát trong Ban Điều tra Hình sự, tôi có một, có thể nói là, một quan hệ với một liên minh của cha cậu.

Một liên minh của một liên minh nữa, Apu nói. Hôm nay gặp toàn những người này.

Xin phép cho tôi hỏi, ông Mastan nói. Người cha tôn kính của cậu có bao giờ nói với cậu về liên minh của ông ấy không, người mà cha cậu thường gọi đùa là Don Corleone?

Bây giờ Apu lại im thin thít, im lặng sâu xa tới mức im lặng là một cách nói thay lời. Ông Masan gật đầu kính cẩn. Tôi vẫn thường thắc mắc, ông ta nói, những người con của người cha ấy biết được bao nhiêu về những chuyện giao dịch làm ăn của cha mình.

Tôi là họa sĩ, người họa sĩ nói. Tôi không bận tâm đến chuyện tài chính.

Hẳn rồi, hẳn rồi. Chuyện này hết sức bình thường. Người nghệ sĩ sống ở tầng cao hơn và không bị lợi lộc ô trọc tác động tới. Chính tôi đây cũng luôn ngưỡng mộ tinh thần phóng túng ấy mặc dù, than ôi, đó không phải cốt cách của tôi.

Ubah để ý thấy Apu, sau khi đã tiêu hóa mấy từ “sĩ quan cảnh sát” và “Don Corleone,” đang lắng nghe rất chăm chú.

Xin phép cho tôi nói với cậu về quan hệ của bản thân tôi với liên minh của cha cậu, ông trùm? ông Mastan hỏi.

Xin vui lòng.

Nói tóm một câu, thưa cậu, hắn ta đã hủy hoại đời tôi. Ngày trước tôi truy bắt hắn, thưa cậu, vì đủ loại tội ác lớn nhỏ. Xin mạn phép cho tôi nói rằng tôi đã theo đuổi hắn ráo riết. Ngoài ra, do còn non trẻ, tôi lúc đó cũng chưa có được sự khôn ngoan của thành thị. Tôi không biết nhận hối lộ, thưa cậu, và không thể mua chuộc. Chắc chắn nhiều ông lớn lúc đó phải coi tôi như một chướng ngại, một vật cản trở không cho guồng máy xã hội được bôi trơn và chạy êm thấm. Có lẽ đúng như thế thật, nhưng lúc đó tôi là vậy. Không thể mua chuộc, không thể hối lộ, một vật cản. Liên minh của cha cậu đã nói chuyện với những người ít cứng rắn hơn ở cấp cao và tôi bị đình chỉ khỏi vụ án, trục xuất đi nơi khác. Chắc cậu không lạ với nhà thơ Ovid, thưa cậu? Nhà thơ này đã khiến Augustus Caesar không hài lòng và bị đày đi Hắc Hải không bao giờ quay lại thành La Mã. Đó cũng là số phận của tôi, phải chịu mòn mỏi nhiều năm không có hy vọng đề bạt ở một thị trấn nhỏ miền núi, ở bang Himachal Pradesh, nơi nổi tiếng sản xuất đại trà các loại nấm và vàng đỏ, tức là cà chua, và theo huyền thoại xa xưa thì tương truyền đó cũng là nơi anh em Pandava bị lưu đày*. Tôi cũng là một Pandava nhỏ nhoi ở chốn lưu đày nấm và cà chua đó. Sau nhiều năm thì thời vận của tôi đổi thay, số phận run rủi sao một quý ông trong vùng mà tôi sẽ không nêu tên ra đây thấy tôi là người lương thiện, thế là tôi rời khỏi lực lượng cảnh sát, bắt đầu giám sát các vụ thu hoạch nấm và cà chua để ngăn chặn thất thoát vì hái trộm. Theo thời gian, thưa cậu, tôi rời khỏi miền núi ấy rồi thành công trong lãnh vực an ninh và điều tra tư nhân. Tôi tạ ơn Chúa đã cho tôi làm ăn khấm khá. Giờ tôi là người đã về hưu rồi, đã có các con trai tôi làm việc thay, nhưng tôi vẫn luôn nghe ngóng, thưa cậu, đó là việc của tôi.

Tại sao ông lại đến đây kể chuyện này với tôi, Apu hỏi.

Không, không, thưa cậu, cậu lầm rồi, chính tôi mới đáng trách vì đã nói quá nhiều và kéo dài cuộc gặp gỡ mà lẽ ra phải ngắn gọn hơn. Tôi đến để cho cậu biết hai điều. Thứ nhất là dù tôi không còn là cảnh sát và Don Corleone kẻ hại đời tôi không còn nữa, tôi vẫn là người đi tìm công lý.

Chuyện đó có liên quan gì đến tôi?

Có liên quan đến cha cậu, thưa cậu. Ông ấy ở trên cao, cao tới mức tôi nằm mơ cũng không thấy nổi, nhưng cho dù tôi tuổi đã già, với sự giúp đỡ của Chúa và sức mạnh luật pháp, tôi sẽ lôi ông ấy xuống. Cha cậu thuộc liên minh của ông trùm giáng họa cho tôi và đồng lõa trong nhiều hoạt động của hắn, cha cậu vẫn còn đó nên mới có chuyện này.

Ông đến hăm dọa tôi với gia đình tôi. Tôi nghĩ ông đã lạm dụng quá lâu cuộc tiếp đón này.

Không, thưa cậu, tôi lại nói quá nhiều và lạc đề rồi. Tôi đến không phải để hăm dọa. Tôi đến để cảnh báo.

Chuyện gì?

Một gia đình đã dính dáng quá sâu với các ông trùm, ông Mastan nói, và không nói một lời nào từ biệt bỗng cuốn gói ra đi. Một gia đình như vậy có thể để lại đằng sau, ở thành phố này, nhiều người bị tổn thương tình cảm. Với tình cảm tổn thương và công việc dang dở. Với ý nghĩ bị bỏ rơi trong cảnh khó khăn, có lẽ, phần nào là do hành động của người cha tôn kính của cậu. Những người bị tổn thương tình cảm không phải là các ông lớn như cha cậu. Hoặc có lẽ chỉ lớn một chút trong phạm vi riêng của họ, nhưng với thế giới bao la thì họ nhỏ bé. Họ không phải là không có thế lực ở địa phương này nhưng đó là thế lực địa phương. Ông ấy thì chắc bây giờ ngoài tầm với của họ rồi. Nhưng cậu, ngây thơ hay ngu xuẩn hay ngạo mạn hay lì lợm, cậu lại quay về đây.

Tôi nghĩ là ông nên đi đi, Ubah Tuur nói. Và khi ông Mastan đã cúi chào và ra đi, cô nói với Apu, em nghĩ chúng ta cũng nên đi luôn. Càng sớm càng tốt.

Chuyện tào lao, Apu nói. Hắn ta chỉ là một kẻ cay cú muốn ăn miếng trả miếng. Chỉ hăm dọa suông. Không đáng kể.

Dù sao em cũng muốn đi. Hết phim rồi.

Và đột ngột gã thôi tranh cãi. Ừ, Apu nói. Đồng ý. Ta đi.

Cắt.

* * *

George Harrison đã chơi đàn sitar trong các bài Within You Without You, Tomorrow Never Knows, Norwegian Wood, và Love You To. Các chuyến bay toàn cất cánh lúc nửa đêm nên khi họ xếp hành lý xong xuôi thì trời đã tối, Apu và Ubah ngồi trong bóng tối tưởng tượng cảnh George và Ravi Shankar đang ngồi ở chỗ họ đang ngồi, sáng tạo âm nhạc. Một hồi lâu họ không nói gì với nhau nhưng rồi họ lên tiếng.

Anh sẽ kể lại em vài chuyện mà ông già anh kể hồi anh còn trẻ, Apu nói. Con ơi, ông già nói, thế lực mạnh nhất trong đời sống nước này không phải là chính phủ hay tôn giáo hay bản năng kinh doanh. Nó là hối-lộ-tham-nhũng. Ông già nói cứ như đó là một từ, giống như hiện-tượng-điện-từ vậy. Không có hối-lộ-tham-nhũng thì chẳng có cái gì xảy ra. Chính hối-lộ-tham-nhũng bôi trơn guồng máy quốc gia, và đó cũng là giải pháp cho nhiều vấn đề quốc gia của chúng ta. Nếu có khủng bố à? Ngồi xuống bàn đối diện với tên trùm khủng bố, ký vào một chi phiếu trắng, đẩy qua phía bàn bên kia rồi nói, muốn điền vào mấy con số zero tùy ý. Một khi hắn đã bỏ túi tấm chi phiếu ấy thì vấn đề giải quyết xong vì ở đất nước này chúng ta hiểu rằng hối-lộ-tham-nhũng cũng có danh dự. Một người đã bị mua một lần thì hắn bị mua đứt. Ông già anh là người thực tế. Khi người ta đã làm việc ở tầm của ổng thì nhất định sẽ có một ông trùm nào đó gõ cửa ta, hoặc là xin hối lộ, hoặc là đời hối lộ. Không có cách nào giữ được bàn tay sạch. Ở Mỹ cũng không khác gì mấy, ông già đã nói với anh sau khi đã chuyển sang đó. Ở đây cũng có Gà Nhép của chúng ta, Archie Con của chúng ta, Fred Khùng của chúng ta và Frankie Béo của chúng ta. Họ cũng coi trọng danh dự. Cho nên có lẽ Đông, lầy cũng không khác biệt nhiều như chúng ta vờ tưởng.

Cha anh đã nói với anh những chuyện này.

Không thường xuyên, Apu nói. Nhưng có một hay hai lần ông có phát biểu chuyện hối-lộ“tham-nhũng. Bọn anh đứa nào cũng nghe vài lần rồi nên biết rõ. Còn ngoài điều đó ra thì anh không có can dự vào.

Giờ anh cảm thấy sao khi chúng ta sắp đi khỏi đây, đi quá nhanh. Chúng ta đã gặp, ồ, chỉ có hai người. Anh chưa hề đưa em đi xem trường học ngày xưa của anh. Chúng ta chưa mua được một phim video lậu nào. Chúng ta vẫn chưa thật sự ở nơi này.

Anh thấy an lòng.

Tại sao an lòng?

Anh không cần phải ở đây nữa.

Vậy anh cảm thấy sao về cảm giác an lòng này? Thấy rằng anh vui khi sắp rời khỏi đây? Không thấy lạ lùng sao?

Thực tình là không.

Tại sao?

Vì anh đã tin vào chuyện biến đổi hoàn toàn bản ngã. Tin rằng dưới một áp lực nào đó trong đời thì người ta có thể chấm dứt hẳn việc sống như con người cũ và chỉ sống như con người mình vừa trở thành.

Em không đồng ý.

Toàn bộ cơ thể của chúng ta cũng luôn thay đổi mà. Tóc này, da này, mọi thứ. Theo chu kỳ tuần hoàn bảy năm, mọi tế bào tạo thành chúng ta đều được thay thế bằng tế bào khác. Cứ mỗi bảy năm thì chúng ta lại trăm phần trăm không còn là chúng ta như trước. Tại sao không áp dụng cho trường hợp bản ngã được chứ. Anh đi khỏi chỗ này cũng hơn bảy năm rồi. Bây giờ anh đã khác.

Em không nắm chắc mấy kiến thức khoa học đó.

Anh không nói chuyện khoa học. Anh đang nói về linh hồn. Linh hồn không cấu tạo bằng tế bào. Hồn ma trong cỗ máy*.

Anh đang nói rằng theo thời gian những hồn ma cũ ra đi và một hồn ma mới vào thay thế.

Vậy sau bảy năm nữa thì em sẽ không biết anh là ai.

Và anh sẽ không biết em là ai. Có lẽ chúng ta sẽ phải làm lại từ đầu. Có lẽ chúng ta thay đổi. Đúng là sẽ nhu thế đấy.

Có lẽ.

Cắt.

* * *

Đêm ẩm ướt. Ngay cả lũ quạ cũng đã ngủ. Mr. Brown mặt buồn và đám Reservoir Dogs kia đang chờ trước cửa chính, vẫn đeo kính đen bất kể bóng tối.

Chiếc taxi ông gọi, chúng tôi đã bảo đi luôn rồi, Mr. Brown nói. Bổn phận của chúng tôi là đưa ông đến Phi trường Quốc tế Chhatrapati Shivaji, trước kia là Sahar.

Thật bực mình các người quá, Apu nói. Chúng tôi không cần các người.

Đây sẽ là vinh dự cho chúng tôi, Mr. Brown nói. Ông xem đó, ba chiếc Mercedes-Benz đang chờ. Xe dẫn đường, xe của ông và xe hộ tống. Xin mời. Chỉ dành thứ tốt nhất cho ông, sirỷi. Xe Maybach loại-S, giống như máy bay riêng trên đường bộ. Cái này có viết trong tài liệu đó. Đích thân tôi sẽ đi cùng ông trong chiếc xe chính này.

Thành phố đêm che giấu bản chất của nó với Apu khi gã ra đi, quay lưng với Apu cũng giống như gã trước kia đã quay lưng với nó. Bộ mặt những tòa nhà nham hiểm và bí mật. Xe vượt qua Vịnh Mahim theo đường Sea Link nhưng rồi rời khỏi Đường cao tốc Western Express quá sớm, trước khi tới lối ra phi trường.

Sao ông lại đi đường này, Apu Golden hỏi và sau đó Mr. Brown quay lại, tháo kính râm ra và không cần câu trả lời nào cả.

Đây là chuyện làm ăn, Mr. Brown nói. Không phải chuyện riêng tư. Đây là vấn đề một khách hàng trả giá cao hơn khách hàng khác. Một khách hàng đã từ lâu không có giao dịch đối đầu một khách hàng thường xuyên khác. Thưa ông, việc này là gửi một lời nhắn đến người cha tôn kính của ông. Người cha sẽ hiểu lời nhắn, tôi tin chắc điều đó.

Tôi không hiểu, Ubah kêu lên. Lời nhắn gì?

Mr. Brown nghiêm trang trả lời: Lời nhắn là, thưa ông, những hành động của ông đã khiến tình hình khó khăn cho chúng tôi, sau khi chúng tôi đã cảnh báo ông là đừng làm. Nhưng sau khi ông đã hành động, ông cho lục địa và đại dương phân cách hai bên và chúng tôi không có phương tiện hay ý chí theo đuổi. Nhưng bây giờ ông đã không khôn ngoan mà lại để cho con trai ông quay về. Đó chắc có lẽ là sự liên lạc. Tôi xin lỗi, madam, bà là người vô can tình cờ chứng kiến, phải vậy không, bà là nạn nhân ngoài dự tính. Xin chân thành cáo lỗi.

Những chiếc xe chạy theo một chiếc cầu phụ băng qua sông Mithi gần bên rìa khu ổ chuột Dharavi rộng lớn, và tiếng nhạc được vặn lên cực lớn trong chiếc Maybach lấp lánh ánh bạc. Người giàu thích tận hưởng. Chứ gì nữa. Sao lại không. Chắc chắn không hề nghe thấy tiếng súng nào. Dầu sao, súng cũng đã gắn hãm thanh.

24

Ở miền nhiệt đới các đám tang diễn ra nhanh chóng nhưng các cuộc điều tra án mạng chắc chắn gây trì hoãn. Tôi đến nhà Golden hàng ngày sau khi được báo tin và dường như tai họa ấy đã chặn đứng thời gian. Dường như không một sự việc nào và không một ai chuyển động ngoại trừ trong căn phòng nơi bà Lăng Xăng và bà Lải Nhải đang thu xếp mọi việc để nhận lại hai thi thể, ngay cả văn phòng của họ cũng có vẻ bao trùm trong một tấm màn im lặng. Petya đã về nhà để gần bên cha, nhưng hầu hết thời gian lại cùng chuyên gia trị liệu người Úc ở lì trong căn phòng ánh sáng xanh. D Golden cũng ở trong ngôi nhà này gần như hàng ngày, lạc lõng trong một góc mặc đồ đen với Riya nắm tay hắn. Không ai nói. Ở bên ngoài, có một lúc chuyện này đã náo động. Frankie Sottovoce đi khắp nơi than khóc cái chết của nhà điêu khắc ngôi sao của y. Gia đình người phụ nữ quá cố ấy, dáng cao lịch lãm, nỗi đau khô lệ, giữ vẻ cao thượng như những vệ binh hoàng gia, đứng sau lưng Sottovoce trên truyền hình. Nero Golden không xuất hiện trước công chúng nhưng với tất cả chúng tôi trong nhà này thì rõ ràng là trong lòng lão đã có điều gì tan nát, là lời nhắn đã nhận được không phải là một điều lão dễ dàng hồi phục được. Bên kia nửa vòng trái đất cũng có cả huyên náo và thầm lặng. Có cảnh sát, giải phẫu tử thi, phóng viên và mọi tiếng còi báo động sau một án mạng tàn bạo, nhưng những ai đã quen biết gia đình này trước khi họ đi tới New York thì vẫn vô hình, không một ai trong số đó nói lời nào, cứ như im lặng đã bao trùm lên cả thế giới đã thất lạc của nhà Golden, như tấm vải liệm. Người đàn bà không biết tông tích đã chào Apu ở sảnh khách sạn bằng tiếng kêu to “Groucho!” - cô ta đã biệt tăm. Những người đàn bà khác Apu từng nói tới, ba người tình cũ, những tình cũ lượn vòng, không xuất hiện để tiễn đưa lần cuối. Dường như cả thành phố đã quay lưng với người quá cố, cả những người đã bỏ xứ lẫn những người bỏ sống. Chúng tôi không hề biết Mr. Brown và các liên minh của hắn có bị bắt giữ không. Tin này không xuất hiện trên những dòng tít. Groucho đã chết. Cuộc sống tiếp diễn.

Đúng như mong đợi, hai bà chằn ở nhà Golden đã tỏ ra xuất sắc trong nhiệm vụ đưa hai thi thể về nhà nhanh chóng một khi nhà chức trách ở Mumbai đã cho nhận xác. Một hãng uy tín, có cái tên lê thê là IFSPFP - International Puneral Shipping Program Funeral Providers, Hãng Cung ứng Dịch Vụ Vận Chuyển và Tổ Chức Tang Lễ Quốc Tế - đã được thuê và làm nhanh mọi thủ tục cần thiết để vận chuyển, bao gồm hai quan tài khằn kín và hòm chứa không vận theo tiêu chuẩn Mỹ. Họ làm hết các việc giấy tờ, lo cả bản dịch tiếng Anh có xác thực các giấy chứng tử, giấy phép của các cơ quan địa phương cho chuyển xác, và tìm được thời hạn vận chuyển sớm nhất để Apu và Ubah có thể trở về New York cấp kỳ nhất. Trên đường băng phi trường JFK diễn ra một cuộc chia ly buồn. Frankie Sottovoce và gia đình nữ nghệ sĩ Somali tiếp nhận xác Ubah và đưa đi mai táng theo tập quán của họ. Apu trở về nhà ở đường Macdougal.

Một cuộc vĩnh biệt đau khổ và lạ lùng. Quan tài khằn kín không được mở. Xác không được ướp nên luật tiểu bang không cho phép mở quan tài nhìn mặt. Khi Nero cự tuyệt thực hiện mọi hình thức nghi lễ tôn giáo và chỉ định hỏa thiêu chứ không mai táng, người phụ trách tang lễ của IFSPFP cúi đầu và đề nghị với gia đình xin vắng mặt chừng một giờ rồi sẽ quay lại. Sau đó y sẽ mang di cốt đã thiêu về đây. Hoặc y sẽ rải hết tro cốt ấy đi nếu đó là ý muốn của gia đình. “Không,” Nero nói. “Đưa nó về lại đây.” Người phụ trách tang lễ cúi đầu lần nữa. “Xin mạn phép,” y nói khẽ. “Ở tiểu bang này không có luật lệ nào quy định ta có thể giữ hay rải tro cốt ở đâu. Ông có thể giữ trong hầm táng, hốc tường, mộ phần, hay trong một bình đựng tro để tại nhà, theo cách nào ông thấy là tốt nhất. Nếu ông quyết định rải tro, xin cứ làm tùy ý, nhưng tránh không được rải ở nơi lộ liễu đối với nhiều người khác. Di cốt đã thiêu thành tro thì vô hại, cho nên không liên quan gì đến vấn đề rủi ro sức khỏe cộng đồng. Việc rải tro trên đất tư hữu đòi hỏi phải có sự đồng ý của chủ đất, tốt nhất nên tham khảo các quy định quy hoạch địa phương nếu ông muốn rải tro trên đất công cộng. Nếu ông muốn rải tro ngoài biển hay bên ngoài cảng New York, ông cần nhớ các quy định của Cục Bảo vệ Môi trường liên quan đến việc mai táng trên biển…”

“Thôi,” Nero Golden nói. “Thôi ngay, và đi liền đi.”

Suốt một giờ sau đó không ai nói một lời. Vasilisa đưa thằng bé Vespasian lên lầu và còn lại chúng tôi đứng ngồi cùng với chiếc quan tài, mỗi người cô độc trong những suy nghĩ riêng. Suốt một giờ kinh sợ ấy tôi nhận ra rằng Apu cuối cùng khi đã chết lại thuyết phục tôi tin vào một điều mà tôi đã từng chống lại trong suốt thời gian bè bạn với gã: đó là những điều bất khả tri luôn đồng tồn tại với những điều có thể biết đích xác, và nhiều người có những bí mật mà không lời lý giải nào có thể làm sáng tỏ. Dấu cố gắng cách mấy tôi cũng không thể hiểu được sự chấp nhận dễ dàng thoải mái của Apu, trong tất cả mọi người nhà Golden, khi trút bỏ bộ da Ấn Độ và từ thành phố cũ đi thẳng theo hướng tây tới nơi này. Để lý giải sự lựa chọn của họ thì ông già trong quá khứ đã lắm chuyện đen tối rồi, còn Petya cũng đầy những hiểm họa thường trực, và Dionysus cũng đầy những khát khao thầm kín cho tương lai mình, nhưng Apu trước đây đã liên quan mật thiết với đời sống ở thành phố quê hương, đã yêu và được yêu, và lý do đau khổ tình cảm có vẻ không đủ để giải thích ý muốn ra đi của gã. Tiếng nói của lý trí trong tôi đưa ra ý tưởng là trong ba người con của Nero, Apu là người đã nhìn thấy rõ nhất mặt tối của người cha và đã sợ hãi những gì nhìn thấy ở đó, và có lẽ đó là một phần sự thật. Cũng có thể lời gã nói, về chuyện được nuôi nấng theo trường phái xưa - quyết định của người cha hoàn toàn là luật lệ phải tuân thủ - cũng có liên quan gì đó trong chuyện này. Nhưng một tiếng nói khác, tiếng nói mà Apu đã gieo vào đầu tôi và tôi đã chống lại, bây giờ lại gợi lên một cảnh trí khác hẳn, trong đó gã ngồi, có lẽ xếp chân bằng tròn và tham thiền trên hàng hiên hoa cương rộng lớn của ngôi nhà xưa trên đồi, hai mắt nhắm lại, hướng vào nội tâm hay vào bất cứ thứ gì gã tìm kiếm sự dẫn dắt, và nghe một tiếng nói khác, không phải tiếng nói đang thì thầm với tôi, hoặc có lẽ cũng cùng tiếng nói ấy, hoặc có lẽ đó là tiếng nói của chính Apu hay tiếng nói gã tạo ra, hay có lẽ, như Apu thường nói, gã hòa nhập vào điều gã hằng tin là tồn tại, âm thanh vũ trụ, minh triết của toàn bộ vạn vật, tiếng nói gã tin tưởng; và tiếng nói ấy bảo Đi đi. Và thế là gã ra đi, như Thánh Jeanne d’Arc, như Thánh John Mặc Khải, như cái bản ngã “Apu Golden” gã đã tạo dựng nên mà những hồn ma của bản ngã cũ cứ hiện về New York ám ảnh - như cái tôi huyền bí của gã, đang lắng nghe những tiếng nói của chính mình, hay nghe những thôi thúc bất chợt như những kẻ hoài nghi chúng ta thường nói.

Trải nghiệm huyền bí là có thực. Tôi hiểu điều đó. Khi cái tôi lý trí của tôi tự khẳng định, nó thường nói, phải, đồng ý, nhưng đó là một trải nghiệm nội tại chứ không phải ngoại giới, chủ quan chứ không khách quan. Nếu như tôi đã đứng bên Apu trong xưởng họa ở Quảng trường Union, tôi sẽ không nhìn thấy những bóng ma của gã. Nếu như tôi đã quỳ bên gã trên hàng hiên Walkeshwar bảy năm rưỡi trước, Thần lực ấy cũng sẽ không nói với tôi. Không phải ai cũng có thể trở thành hiệp sĩ Jedi trong phim Star Wars. Nhiều người úc tin là họ có thể, điều đó đúng. Và Apu, có lẽ, đã biết cách tin tưởng và sử dụng điều mà gã từng gọi là cấp độ tâm linh. Nhưng không, không, không phải tôi.

* * *

Suốt bốn mươi ngày đêm sau khi Apu trở về, nhà Golden để tang, ngưng mọi hoạt động, màn buông kín cả giữa trưa lẫn nửa đêm, cửa chớp đóng chặt, và nếu có ai đến và đi, họ đi và đến mơ hồ tựa bóng ma. Nero biệt dạng. Tôi đoán là Petya đã dọn về nhà này và có thể ông Lett chuyên gia trị liệu cũng theo cùng, nhưng đó chỉ là phỏng đoán. Petya Golden đã không đến viếng quan tài em trai khi nó được đặt giữa đại sảnh nhà Golden, đã không tha thứ cho người em, không bao giờ nhắc đến tên em mình nữa, và không bao giờ hỏi chuyện gì đã xảy ra với thi thể của Ubah, có mộ phần nào để gã đến thăm, gã không hề hỏi. Có những vết thương không lành được. Người ở khu Gardens tiếp tục sống đời mình và tôn trọng việc ngôi nhà tổn thương kia rút khỏi thế giới nhỏ của họ. Tôi không đến đó mặc dù trong tôi nỗi mong muốn nhìn thấy thằng bé Vespasian vẫn mạnh mẽ như mọi khi. Có lần tôi nghĩ đến chuyện liên lạc với Vasilisa xin dành cho chút thời gian gặp thằng bé nhưng tôi biết ngay câu trả lời thẳng thừng sẽ được nghe nên đành giữ miệng. Thời gian đó dẫu sao tôi cũng bận rộn; Suchitra và tôi có quá nhiều việc phải làm. Vào mùa sôi động chính trị ấy, chúng tôi bị cuốn hút vào thế giới phim video tuyên truyền, đặc biệt là những video ủng hộ các nhóm phụ nữ, bảo vệ tổ chức kế hoạch hóa gia đình Planned Parenthood, đả kích sự vô cảm của Đảng Cộng Hòa đối với các vấn đề phụ nữ. Chúng tôi đang nổi tiếng; năm đó các video của chúng tôi gặt hái nhiều giải thưởng Pollie cho phim cổ động chính trị, đặc biệt là một phim trong đó một em nhỏ nạn nhân nạn buôn người mại dâm kể lại câu chuyện của em. Suchitra - nghệ danh của nàng được rút gọn thành Suchi Roy cho dễ phát âm - đang trở thành một ngôi sao truyền thông khá nổi, và tôi vui sướng được làm phụ tá cho nàng. Cho nên tôi quay lưng với cái chết để hướng về cuộc sống. Nhưng cuộc sống năm ấy cũng đã trở nên ồn ào và thậm chí đáng ngại. Bên ngoài thế giới khép kín của khu Gardens, mọi chuyện càng lúc càng quá lạ lùng.

Bước ra khỏi cái kén đáng yêu - và bây giờ thành đáng sợ - ấy để thấy nước Mỹ đã bỏ mặc thực tại sau lưng và bước vào thế giới truyện tranh; Suchitra nói, D.C (Washington) đã bị DC (hãng truyện tranh) tấn công. Đó là năm của nhân vật Joker trong loạt phim Gotham và còn hơn thế. Chàng Batman, Cứu Tinh Khoác Áo Choàng, không thấy đâu - lúc này đâu phải thời đại của những anh hùng - nhưng địch thủ tối hậu của chàng trong chiếc áo khoác dài màu tím và quần kẻ sọc thì có mặt mọi nơi, rõ ràng vui mừng được một mình độc diễn và chiếm lĩnh ánh đèn sân khấu trong nỗi mừng vui chiếm lĩnh độc quyền. Lão Joker đã tiễn đưa Biệt Đội Tự Sát, đối thủ yếu ớt của lão, nhưng lão cho phép một vài tên cấp dưới tự xem mình như thành phần tương lai của chính quyền Joker. Nào Penguin, nào Riddler, nào Two-Face, nào Poison Ivy, các nhân vật phản diện trong Batman, đã xếp hàng sau lưng lão Joker trong những vũ đài đông nghẹt người, lắc lư như những ca sĩ hát bè phụ họa trong lúc thủ lĩnh của họ nói những lời hoa mỹ vô song về da trắng và môi hồng trước đám công chúng tôn thờ đội những bộ tóc giả dựng đứng màu xanh lá cây và đồng thanh ê a theo, Ha! Ha! Ha!

Xuất thân của lão Joker là điều gây tranh cãi, nhưng chính lão ta có vẻ như muốn để cho những phiên bản mâu thuẫn đó tranh giành sóng phát thanh truyền hình, nhưng có một điều mà mọi người, cả những kẻ ủng hộ cuồng nhiệt lẫn chống đối gay gắt, đều nhất trí: lão ta điên hoàn toàn và điên thứ thiệt. Điều đáng ngạc nhiên, điều khiến cuộc bầu cử năm nay không hề giống bất kỳ lần nào khác, là dân chúng ủng hộ lão chính vì lão này điên, chứ không phải bất kể điều đó. Cái điều lẽ ra đã truất quyền mọi ứng cử viên khác lại biến lão thành anh hùng của những người ủng hộ. Cánh tài xế taxi người Sikh và cánh cao bồi chăn bò, cánh da trắng tóc vàng cực hữu cuồng dại và cánh bác sĩ thần kinh da đen đều đồng ý, chúng tôi yêu sự điên rồ của lão, lão không hề có kiểu uyển ngữ nhu nhược, lão nói thẳng thừng, nói toạc móng heo bất cứ cái đếch gì lão muốn nói, cướp bất cứ nhà băng nào đang hứng lên muốn cướp, giết bất kỳ ai lão đang thấy muốn giết, lão là người của chúng tôi. Hiệp sĩ dơi đen đã cất cánh! Đây là thời đại mới, và đây sẽ là một tiếng thét! Mọi người hoan hô Hợp Chủng Quốc Joker! U.S.J.! U.S.J.! U.SJ.!

Đó là năm của hai bong bóng. Trong một bong bóng, lão Joker rú lên và những đám đông đã quen cười lại rống lên cười theo hiệu lệnh. Trong bong bóng này, thời tiết không thay đổi và việc tan rã chỏm băng Bắc Cực cũng chỉ là một cơ hội bất động sản mới. Trong bong bóng này, những kẻ giết người bằng súng đang thực hiện các quyền hiến định, còn cha mẹ của những đứa trẻ bị giết đều không phải người Mỹ. Trong bong bóng này, nếu dân cư trong đó chiến thắng, vị Tổng thống của nước láng giềng phía nam lâu nay đang gửi bọn hiếp dâm và giết người sang Mỹ giờ sẽ buộc phải trả tiền xây tường chắn giữa hai quốc gia để giữ yên bọn hiếp dâm và giết người ở phía nam biên giới, nơi chốn của chúng; tội ác sẽ chấm dứt; những kẻ thù của đất nước này sẽ bị đánh bại ngay lập tức không còn manh giáp; việc trục xuất hàng loạt sẽ là điều tốt đẹp; đám nữ phóng viên sẽ bị coi là không đáng tin cậy vì dẫu sao họ cũng đã đổ máu; cha mẹ của những anh hùng liệt sĩ sẽ bị tố giác là hoạt động cho Hồi giáo cực đoan; những hiệp ước quốc tế sẽ không được tôn trọng; nước Nga sẽ là bạn và điều đó sẽ chẳng liên quan cái quái gì tới các siêu tỷ phú Nga đang nâng đỡ những doanh nghiệp mờ ám của lão Joker; ý nghĩa của mọi thứ sẽ thay đổi; hàng loạt vụ ngân hàng phá sản sẽ được xem đó là cách chứng minh cho chuyên môn kinh doanh tài ba; ba ngàn rưỡi vụ kiện chống lại ta sẽ được xem như đó là cách chứng minh sự nhạy bén kinh doanh; chuyện ăn chặn các nhà thầu sẽ chứng minh quan điểm làm ăn cứng rắn của ta; một trường đại học gian trá sẽ chứng minh cam kết của ta với sự nghiệp giáo dục; trong lúc Quyền Sử Dụng Súng sẽ được cho là thiêng liêng thì Quyền Tự Do Ngôn Luận sẽ không được thế; cho nên những ai chỉ trích nhà lãnh đạo này sẽ phải chịu hậu quả; những người Mỹ gốc Phi sẽ chịu ảnh hưởng của tất cả những chuyện này bởi vì bọn họ còn có cái đếch gì để mất nữa đâu. Trong bong bóng này, tri thức là ngu dốt, trên là dưới, người thích hợp để nắm mã số nổ bom hạt nhân trong tay chính là tên cười khúc khích mồm-rạch-đỏ-lòm-da-trắng-tóc-xanh-lá-cây, kẻ đã bốn lần hỏi nhóm cố vấn quân sự rằng tại sao việc sử dụng vũ khí hạt nhân là sai trái. Trong bong bóng này, những lá bài bén như dao cạo là trò vui, những bông hoa cài ve áo xịt a-xít vào mặt người khác là trò vui, chuyện ước gì ta có thể làm tình với bất kỳ ai là trò vui, chuyện châm biếm lại càng vui hơn khi cái gọi là châm biếm lại không phải châm biếm, nói láo là vui, thù hận là vui, cuồng tín là vui, hiếp đáp là vui, cái thời điểm đó đã, hay gần như đã, hay sắp sẽ thành thời điểm một-chín-tám-tư*, nếu như những câu chọc cười này diễn ra đúng như thế.

Còn trong bong bóng kia - như bố mẹ đã dạy tôi từ lâu - là thành phố New York. Ớ New York, ít ra là trong lúc này, vẫn còn một kiểu thực tại chưa chấm dứt, và người New York gặp đồ lừa đảo là có thể xác định được ngay. Trong loạt phim Gotham, chúng ta biết Joker là ai, và không muốn dính dáng gì đến hắn, hay đứa con gái hắn thèm khát, hay đứa con gái hắn không hề nhắc đến, hay những đứa con trai giết voi giết báo như một môn thể thao. “Ta sẽ chiếm Manhattan!” Tên Joker giễu cợt vừa rú lên vừa đu trên nóc một tòa nhà chọc trời, nhưng chúng tôi cười nhạo chính lão chứ không phải cười vui vì những lời giễu cợt khoa trương của Joker, và lão phải mang trò diễn đi xa đến những nơi có người vẫn chưa biết tiết mục này, hay tệ hơn, đã biết rõ lão là cái gì và yêu mến lão chính vì điều đó: cái phân khúc cũng điên rồ như lão của đất nước này. Quần chúng của lão. Đám này quá đông đến mức bất an.

Đó là năm của trận đại chiến giữa hoang tưởng điên loạn và thực tại xám xịt, giữa một bên là la chose en soi, cái có thể không biết được nhưng có khả năng tồn tại trong chính nó, thế giới như nó tách biệt với những gì nói về nó hay cách nhìn nhận nó, một vật tự thân Ding an sich, như từ dùng của Kant -và một bên là nhân vật truyện tranh này, kẻ đã bước qua lằn ranh giữa trang sách và vũ đài - một dạng di dân bất hợp pháp, tôi nghĩ thế - mà kế hoạch của y là biến cả đất nước này, một cách vui nhộn giả tạo, trở thành một cuốn truyện tranh khủng khiếp, kiểu hiện đại, đầy tội ác da đen và Do Thái phản bội và đồ bú cu và những thằng khốn, đó là những từ mà y có khi thích dùng để khiến cho giới ưu tú có tư tưởng tự do phải lên cơn điên; một cuốn truyện tranh trong đó những cuộc bầu cử đều được dàn xếp và báo chí bị bóp méo và mọi điều ta căm ghét cuối cùng đều là một mưu đồ chống lại ta! A ha! Ta đã thắng, bộ tóc giả dựng đứng màu xanh lá cây biến thành vương miện, và lão Joker trở thành Đức Vua.

Để rồi xem, tháng Mười một tới, đất nước này hóa ra sẽ cùng tâm trạng với New York* hay chăng, hay là nó lại thích đội bộ tóc giả dựng đứng màu xanh lá cây và cười to. Ha! Ha! Ha!

25

Khi tình tiết của bi kịch nhà Golden chuyển sang những hồi sau, tôi - bây giờ! - quay lại mối quan tâm của mình. Nhưng tôi - lúc đó! - đã xao nhãng nhiệm vụ của mình với cuộc sống ngày càng đau khổ của Dionysus Golden. Thật khó có cách nào giữ liên lạc thường xuyên với [hắn]. (Tôi vẫn dùng đại từ giống đực khi nghĩ về [hắn], dù điều đó ngày càng cảm thấy sai, và như để thể hiện sự mơ hồ của [hắn], tôi cho đại từ này vào dấu ngoặc vuông. Khi không có chỉ dẫn rõ ràng từ [hắn] - “Tôi còn chưa biết đại từ của tôi là gì nữa kia,” [hắn] đã nói với tôi với vẻ ngượng ngùng - thì đây là giải pháp tạm thời của tôi.) Thế giới quanh D, thế giới mà trong đó D thấy có chút cảm giác an toàn, đã thu nhỏ chỉ còn hai chỗ rưỡi: Hội quán thanh nữ Two Bridges ở đường Market gần ba sân chơi ở góc cầu Manhattan và FDR, nơi [hắn] làm việc tình nguyện bốn ngày một tuần, và căn hộ ở phố Tàu nơi [hắn] sống với Riya z. Có lúc hai đứa tới tụ điểm ban đêm trên đường Orchard nơi ca sĩ Ivy Manuel tóc màu lửa biểu diễn - đây là một nửa trong vùng thoải mái của [hắn] -nhưng rồi còn vấn đề cách ăn mặc, ai có thể vào đó, nói chuyện gì, và nỗi ngượng ngùng lúng túng ngày càng tăng của D. Ở Two Bridges, chuyện ăn mặc được giải quyết bằng bộ đồng phục nhân viên chung cho cả nam nữ của hội quán, sơ-mi trắng cổ cồn trắng và quần thụng rộng kiểu Tàu mặc trùm bên ngoài, chân mang giày thể thao đen, nhưng ở mọi nơi khác, D đều luống cuống không biết làm sao tự giới thiệu [hắn]. Sau cuộc mạo hiểm của [hắn] trong buồng thay đồ của Vasilisa, [hắn] đã tự thú nhận niềm vui thích của [hắn] khi mặc trang phục phụ nữ và đã có can đảm kể cho Riya nghe chuyện đã xảy ra, và kể với Ivy nữa khi họ trò chuyện về việc này “Tốt,” Riya nói. “Đó là bước đầu tiên. Hãy xem đó là sự khởi đầu của ba năm kế tiếp hoặc đại khái thế. Hãy xem sự chuyển tiếp là phép mầu dần dần hiển hiện. Câu chuyện nghìn lẻ một đêm của riêng anh, trong đó anh sẽ không còn là con ếch mà anh không muốn trở thành, và anh sẽ trở thành, có thể là, thành công chúa.” Và Ivy nói thêm, “Nhưng mày không cần phải đi xa hơn mức mày không muốn. Có thể mày chỉ là một con ếch muốn được xinh đẹp hơn trong bộ áo hồng.”

[Hắn] đang được chuyên gia giúp đỡ nhưng thực sự là không tác dụng. [Hắn] luôn muốn tranh cãi với Chuyên gia. [Hắn] nhất định không cho tôi biết Chuyên gia là ai; thay vào đó, [hắn] dùng tôi để xả nỗi tuyệt vọng [hắn] chất chứa trong lòng về Riya, người làm công việc xác định bản thể, người đã hết mình cho ý tưởng về sự chuyển hóa linh hoạt của căn tính, và người có lúc dường như hơi quá háo hức mong sự chuyển tiếp từ nam sang nữ của D xảy ra, và sau đó là sự biến hình hoàn toàn. Tôi lẽ ra đã có thể giúp [hắn]. Biết đâu tôi lẽ ra đã ngăn ngừa được chuyện đã xảy ra. Biết đâu tất cả chúng tôi đều có thể giúp. Hoặc cũng có thể D Golden đúng là không thích hợp được với cuộc sống trên cõi đời.

Tôi tưởng tượng cuộc đối thoại sau đây diễn ra trong một cân phòng như buồng giam, trơ trọi, hai màu trắng đen, với người nói ngồi trên một chiếc ghế sắt thẳng bâng không biểu cảm gì, và người chất vấn [hắn], Chuyên gia, giống một người máy hết sức tinh vi, một dạng kết hợp giữa Alicia Vikander trong phim Ex Machina và siêu máy tính Alpha Soixante trong phim Alphaville của Godard*. Ta không nghe nhân vật nào trong phòng này nói gì. Không có âm thanh thu trực tiếp. Ta chỉ nghe Độc Thoại; mặc dù Độc Thoại có trích lời trực tiếp, chuyển động môi của hai nhân vật trong phòng có lúc - không phải luôn luôn - khớp với những gì được tường thuật. Có gì đó trong cảnh này giống như cuộc gặp gỡ giữa một tù nhân và luật sư của [hắn] vào ngày được thăm tù. Sẽ không ngạc nhiên nếu người nói mặc bộ đồ áo liền quần màu cam của trọng phạm (nếu cảnh này quay phim màu), hoặc tay chân [hắn] đeo cùm. Cảnh này cũng có chất gì đó sẽ có thể vui nhộn, nếu quay phim thích hợp.

Alphaville - une étrange aventure de Lemmy Caution: bộ phim trinh thám viễn tưởng năm 1965 của đạo diễn Pháp Jean-Luc Godard.

ĐỘC THOẠI CỦA D GOLDEN VỀ GIỚI TÍNH CỦA [HẮN] &CUỘC KHẢO SÁT CỦA CHUYÊN GIA

Chương Một. Ngay từ đầu, bà Chuyên gia đó yêu cầu tôi nói thẳng ra hết, câu hỏi đầu tiên, khi anh còn nhỏ, anh thích màu hồng hay màu xanh?

Tôi thật tình nhạc nhiên trước câu hỏi đó. Ở thời điểm này trong lịch sử thế giới mà còn hỏi vậy sao, tôi nói: xanh hay hồng?

Cứ chiều ý tôi, bà ta nói, cứ làm vừa lòng tôi đi, làm như bà ta là bệnh nhân còn tôi là bác sĩ tâm thần vậy.

Tôi đáp, bởi vì lúc này tôi giống như đang ngoan cố, Diana Vreeland, biên tập viên tờ Vogue, có lần nói là màu hồng là màu xanh nước biển của Ấn Độ, cho nên tôi đoán là ở Ấn Độ thì màu hồng và màu xanh đều như nhau.

Tại sao anh lại thấy câu hỏi này khó chịu, bà ta hỏi, chỉ là sự lựa chọn giữa hai màu sắc. Tôi cũng có thể hỏi, hồi nhỏ anh thích bộ đồ chơi xe lửa hay búp bê. Anh vui lòng trả lời bằng câu hỏi thay thế đó được chứ.

Tôi bây giờ nên mở ngoặc ra nói thêm là tôi chưa từng là người Marxist, nhưng cái kiểu tấn công của bà ta đã khiến tôi nổi máu chống tư bản mạnh mẽ. Tôi đáp lại, tôi nghĩ là chúng ta đã vượt qua giai đoạn những phạm trù duy vật theo áp đặt của thị trường rồi, màu hồng cho con gái, màu xanh cho con trai, xe lửa hay súng cho con trai, búp bê và áo đầm cho con gái. Sao bà cứ cố đẩy tôi lui về cái luận thuyết cũ mèm đã bị đập tan đó?

Anh đang phản ứng một cách khá thù địch, bà ta nói. Có phải tôi đã động chạm vào điều gì đó nên gây ra biểu hiện cảm xúc này không?

Okay, tôi nói, sự thật là màu yêu thích của tôi là màu vàng và tới giờ vẫn là màu vàng. Có một dạo tôi đã thử đưa từ “Vàng” vào câu chửi thề của tôi như người bạn của Stephen Dedalus “đồ vàng khè khốn kiếp” nhưng tôi không giữ thói quen đó nữa.

Tốt, bà ta nói, vậy là tiến bộ, trên dải quang phổ thì màu vàng là lưng chừng giữa màu xanh và màu hồng. Tôi thấy chuyện này rất ngu xuẩn, ngu như giống người tiền sử Neanderthal, ngu như giống người cổ đại Cro-Magnon, nhưng tôi cố kềm chế và không nói ra. Có thể chuyện này không hợp với mình, tôi nghĩ thầm.

Còn về câu hỏi kia, tôi nói với bà ta, tôi chưa từng có bộ đồ chơi xe lửa nào. Hai anh tôi thì có và tôi nhìn xem họ chơi, dù họ đã quá lớn tuổi để chơi. Còn những chiếc xe đua Scalextric nữa, thật là khó khăn, ý tôi là chuyện tôi lớn lên. Tôi là em cùng cha khác mẹ nhưng quá nhỏ tuổi, bà thấy đó. Còn tôi, tôi có hai con thú bằng gỗ đàn hương để thả vào bồn tắm vì gặp nước gỗ này tỏa ra mùi thơm. Một con voi, một con lạc đà. Tôi bịa ra những cuộc phiêu lưu cho những bạn thú đàn hương của mình và mỗi đêm lại có một câu chuyện khác trong phòng tắm. Con voi giấu cái gì trong vời nó, tại sao lạc đà ghét sa mạc, vân vân. Đáng nhẽ tôi nên viết lại những chuyện này. Giờ tôi quên gần hết rồi. Cho nên, để trả lời câu hỏi của bà, chọn búp bê hay xe lửa thì vậy đấy, tôi nghĩ là tôi chỉ có mấy con thú búp bê bằng gỗ đàn hương. Nhưng tôi không bao giờ mặc quần áo cho chúng. Tôi chỉ kể chúng nghe những câu chuyện và nhúng ướt chúng.

Hai bên cứ tiếp tục như thế, bà ta thúc ép, tôi kháng cự lại. Tới một lúc thì tôi kể bà ta nghe chuyện bà mẹ ghẻ của tôi và chùm chìa khóa của ngôi nhà ấy. Tôi thú nhận: điều tồi tệ nhất tôi đã từng làm. Tôi cũng nói như thế với Chuyên gia. Tôi nói với bà ta nỗi ân hận của tôi. Bà ta không quan tâm chuyện ân hận, bà ta cứ xử sự y như kiểu Riya khi chúng tôi cãi nhau khiến tôi xuống xe bỏ đi. Lòng oán hận không đủ để giải thích tại sao tôi làm chuyện đó, bà ta nói. Rốt cuộc chúng tôi cũng đi tới chuyện này. Giả sử, bà ta nói, tôi cho rằng anh muốn thành bà chủ nhà. Giả sử là tôi cho rằng đó là cốt lõi vấn đề. Vậy phản ứng tức thì của anh là gì. Vậy phản ứng tức thì của tôi là, bùm!, tôi biến khỏi đây, chuyện này chẳng có tác dụng gì, và khi tôi gần tới cửa bà ta hỏi, nhẹ nhàng, nếu không tác dụng thì anh sẽ làm gì khác được, và tôi dừng bước, bàn tay đã giơ thẳng của tôi tuột khỏi nắm cửa, và tôi quay lại ngồi xuống và tôi nói, tôi nghĩ bà nói đúng. Cái vấn đề đó đã khiến tôi như thế đó. Tôi là ai.

Đó là việc chúng ta ở đây để tìm hiểu, Chuyên gia nói.

Chương Hai. Tôi hỏi thêm đôi điều về đồ chơi và màu sắc. Ngày xưa, tôi nói, nếu một bé trai thích màu hồng và búp bê thì cha mẹ sẽ sợ là nó bị đồng tính và cố gắng làm cho nó thích thú những món của con trai. Tôi đang nói rằng cha mẹ có thể nghi ngờ về thiên hướng của đứa con trai nhưng họ không hề thắc mắc về giới tính của nó. Còn bây giờ, hình như bà đang theo thái cực đối nghịch. Thay vì nói rằng đứa nhỏ đó là đồng tính thì bà đang cố thuyết phục nó tin nó là con gái.

Okay, bà ta nói, vậy anh có phải người đồng tính không? Anh có bị hấp dẫn về mặt thể xác với những anh chàng khác không? Không, tôi nói. Đây có lẽ là điều duy nhất tôi biết chắc là không phải. Tốt, bà ta nói. Vậy chúng ta hãy thôi tháo gỡ các động cơ của những cha mẹ tưởng tượng và tập trung vào công việc trước mắt, đó là anh. Nếu anh không phải là người đồng tính nam, vậy anh có phải là người đồng tính nữ không?

Cái gì, tôi nói.

Anh có phải là lesbian không, Chuyên gia hỏi.

Tôi vẫn chưa chuyển giới tính và tôi đang sống với một phụ nữ thích quan hệ khác giới, tôi nói.

Thứ nhất, chúng ta không bàn đến giới tính người yêu của anh, chuyện này cũng có thể phức tạp và anh có thể đơn giản hóa vấn đề để có lợi cho anh, nhưng đó không phải là chủ đề. Thứ hai, vấn đề này không liên quan đến việc anh đang làm mà liên quan đến việc anh là ai. Hai việc khác nhau giống như nói, tôi là đầu bếp làm pizza, và tôi là người thích ăn ngon.

Bà thật kỳ cục, tôi nói với Chuyên gia.

Tôi không phải là chủ đề, Chuyên gia đáp.

Làm sao tôi có thể là lesbian được chứ, tôi phản đối, về mặt thể xác thì không thể nào được.

Tại sao.

Vì những lý do hiển nhiên.

Vậy thì có hai câu hỏi. Câu hỏi thứ nhất: anh có bao giờ thấy bị quyến rũ trước một phụ nữ lesbian chưa? Trước một phụ nữ thích quan hệ tình dục với các phụ nữ khác?

Cũng có mấy lần, tôi nói. Một hay hai lần. Tôi không theo đuổi họ.

Tại sao.

Vì những lý do hiển nhiên. Họ hẳn là đâu thích ngủ với tôi.

Tại sao.

Ồ thôi đi.

Tốt lắm. Câu hỏi thứ hai. Thế nào là một phụ nữ?

Đây là câu hỏi bí hiểm đột nhiên khiến tôi cảm thấy cực kỳ xa lạ. Tôi không thể hình dung nổi có ai lại hỏi như thế ở hầu hết mọi nước trên thế giới. Có phải đây là chuyện mà nhiều người Mỹ lâu nay thấy bối rối không? Có phải bà định hỏi tôi về các phương tiện vệ sinh không? Có phải bà định gợi nhớ lại chuyện cấm diễn vở The Vagina Monologues* ở Đại học Mount Holyoke?

Có phải đây là chuyện mà chính anh đang thấy bối rối không?

Tôi biết thế nào là một phụ nữ. Tôi chỉ không biết tôi có phải là phụ nữ không. Hoặc tôi có muốn thành phụ nữ không. Hoặc tôi có can đảm để thành một phụ nữ không. Tôi rất sợ là tôi không có can đảm. Nói chung, tôi rất sợ.

Anh sợ hãi điều gì.

Sự trần trụi của việc chuyển đổi. Kịch tính của nó, những tính chất cực đoan của việc biến đổi, sự lộ liễu ghê gớm của nó. Cái nhìn của người khác. Sự phán xét của người khác. Những mũi tiêm. Chuyện giải phẫu. Sợ nhất là giải phẫu. Vậy là bình thường, có đúng không?

Tôi không biết ý nghĩa của từ đó, từ bình thường. Đây là một từ đã bị lạm dụng quá lâu tới mức không nên dùng nữa. Một từ khác cũng tương tự là từ giống.

Tôi sống chung với một người cũng đồng quan điểm với bà.

Cho phép tôi nói với anh một câu này. “Không hề có cái gì gọi là thể xác phụ nữ.”

Với câu đó rõ ràng là bà không có ý nói rằng không hề có cái gì gọi là thể xác phụ nữ. Bởi vì phụ nữ tồn tại, điều đó không thể chối cãi, và thể xác tồn tại, điều này về khách quan cũng đúng, và cái này được chứa đựng bên trong cái kia. Vậy cho nên…

Anh đã hiểu vấn đề tôi đặt ra, ngay cả khi anh phản bác. Chúng ta tồn tại và thể xác của chúng ta cũng vậy, chúng ta ở trong thể xác của mình nhưng lại không do thể xác xác định mà cũng không bị thể xác giới hạn.

Và thế là chúng ta đi đến vấn đề tình thần-thể xác. Bà đặt vấn đề là chúng ta nên bác bỏ ý tưởng cho rằng có tồn tại một thực thể hợp nhất, thực chất hoặc bản chất, và do đó không thể tách biệt tình thần với thể xác. Đây là nhất nguyên luận và bà không thích điều đó? Bà thích Descartes và thuyết nhị nguyên của ông ta hơn. Nhưng vậy thì, phụ nữ, hay thậm chí nữ giới, có phải chỉ là một phạm trù của tinh thần mà thôi? Chẳng lẽ không hề có tính vật chất nào sao? Và có phải chuyện giới tính phi hữu hình này, cái khái niệm không hình hài, không thể xác này, lại không có khả năng thay đổi, cho dù theo lý luận phi vật chất thì nó cũng phải biến hóa như khói, như gió chứ? Hay chúng ta lại sa vào lãnh vực tôn giáo rồi, hay có lẽ vào lãnh vực của Aristote, và có phải giới tính, giống như tình thần, cũng là một tính chất của linh hồn? Lâu nay tôi đã đọc nhiều. Nhưng chuyện này tôi thấy khó mà nuốt trôi.

Tôi sẽ nói đơn giản. Sinh ra với bộ phận sinh dục và cơ quan sinh sản của nữ giới không có nghĩa điều đó sẽ làm cho anh trở thành phụ nữ. Sinh ra với bộ phận sinh dục nam không có nghĩa điều đó sẽ làm cho anh trở thành đàn ông. Trừ phi anh lựa chọn như thế. Đây là vấn đề đặt ra mà tôi muốn anh trả lời. Đó là việc xác định nữ tính không liên quan gì đến âm đạo. Mà nếu anh có bộ phận sinh dục nam thì cũng điều đó cũng không ngăn được anh trở thành phụ nữ. Một phụ nữ chuyển tính có dương vật vẫn là một phụ nữ. Anh có thể đồng ý điều này hay không?

Ý bà là tôi không cần phải giải phẫu.

Cắt bỏ.

Ngay cái từ đó nghe cũng đau đớn.

Không, trừ phi đó là điều anh lựa chọn.

Vậy là chúng ta quay lại chuyện lựa chọn này.

Tôi xin đề nghị anh gọi đó là quyền tự do. Tôi có thể nói đó là quyền của anh.

Tôi hiểu ít nhiều về chuyện lựa chọn. Tôi xuất thân trong một gia đình đã lựa chọn để biến đổi chính nó. Tôi đã chọn cái tên mà bà gọi tôi. Tôi đã chọn việc từ bỏ cái thế giới đã tạo ra tôi để đi tới một thế giới mà ở đó có thể tôi có thể tự tạo ra mình. Tôi ủng hộ sự lựa chọn. Tôi đã biến đổi một lần rồi bằng lựa chọn của tôi. Nhưng.

Nhưng.

Nếu tôi nói tôi là một phụ nữ nhưng tôi giữ nguyên cơ quan nam giới và sau đó tôi ở giữa các phụ nữ lesbian và tôi muốn làm tình với họ nhưng họ không muốn làm tình với một kẻ có bộ phận nam giới vậy thì làm sao tôi có thể là phụ nữ nếu việc lựa chọn thành phụ nữ của tôi lại không được các phụ nữ chấp nhận.

Nếu người nào phản ứng với anh như vậy thì người đó phải là loại TERF.

TERF.

Trans exclusionary radicalfeminist. Loại người theo nữ quyền cực đoan loại trừ chuyển giới.

Thế thì tệ thật.

Trong câu chuyện chúng ta đang tiến hành ở đây, điều đó thật tệ, đúng vậy.

Vậy bà chấp nhận những phụ nữ có âm đạo này, những người không muốn làm tình với những phụ nữ có dương vật, rồi bà nguyền rủa họ và nói là họ thật tệ, vậy thì điều đó có ích gì cho tôi chứ.

Nó giúp anh kiên định với lựa chọn của mình.

Bởi vì tôi đúng và họ sai.

Ở Michigan có một lễ hội riêng của phụ nữ và đã có từ bốn mươi năm rồi, một nơi để phụ nữ đến với nhau chơi nhạc, nấu ăn, trò chuyện và chỉ đơn giản là tụ hợp, đây là những người đã tạo ra những phong trào phụ nữ, phụ nữ cis hay thuận giới, hầu hết là những phụ nữ lớn tuổi, những nhà cách mạng vào thời của họ. Nhưng họ không cho phép các phụ nữ chuyển tính có bộ phận nam giới tham gia sự kiện này và thế là xảy ra tranh cãi gần tới mức đánh nhau. Những người hoạt động ủng hộ chuyển giới cắm trại bên ngoài lễ hội mang theo vũ khí, họ trù tính biểu tình, phá rối và có lúc làm thật, vẽ bậy lên tường, cắt nguồn nước, rạch thủng lốp xe, tung tờ rơi có hình dương vật của họ. Tôi đưa ra vấn đề là trong chuyện tranh chấp này nhóm phụ nữ có âm đạo đã sai vì họ không thể thích ứng theo một thời đại khác mà trong đó một phụ nữ có âm đạo chỉ là một loại phụ nữ, và có nhiều loại phụ nữ khác cũng rất phụ nữ như họ. Nếu anh chọn trở thành một người Mỹ, thành một công dân Mỹ, anh đâu có phải từ bỏ hết mọi điều đã xác định trước đây anh là ai. Chính anh đã trở thành một người Mỹ, nhưng khi anh bị thách thức anh nói rằng anh cảm thấy xa lạ cho nên anh phải giữ cái phần xa lạ đó ít nhiều nguyên vẹn. Nếu anh lựa chọn trở thành phụ nữ thì anh cũng vẫn có sự tự do như vậy. Và nếu có ai tính loại trừ anh khỏi việc lựa chọn giới tính của anh thì anh hoàn toàn có quyền phản đối.

Nhưng nếu tôi không thể thấy những lựa chọn đó là lựa chọn thì sao. Nếu tôi tin theo cộng đồng homosexual rằng đồng tính nam là đặc tính bẩm sinh, rằng đó là lẽ thường của con người, vô phương lựa chọn hay không lựa chọn được thì sao, và nếu tôi ghét cái ý tưởng phản động là bà có thể cải huấn một người đồng tính nam để người này có lựa chọn khác và từ bỏ đặc tính homosexual đi thì sao. Nếu tôi không thể thấy được những lựa chọn mà bà đặt ra - sắc thái giới tính đa khả năng - là như thế nào nếu chúng không nằm trong chính cái ý thức hệ phản động đó thì sao, bởi vì cái gì lựa chọn được thì cũng có thể hủy lựa chọn, và như vậy một người phụ nữ hoàn toàn có quyền thay đổi tinh thần của mình. Nếu như tôi đặt vấn đề là việc xác định giới tính của tôi hoàn toàn khó khăn, đau khổ và rối loạn, và tôi không biết chọn cách nào hay chọn cái gì hay ngay cả khi việc lựa chọn là điều bắt buộc thì sao, nếu như tôi chỉ cần mù quáng đâm đầu theo việc tìm hiểu cho ra nhẽ tôi là cái gì chứ không phải tôi muốn trở thành ai thì sao. Nếu như tôi tin rằng có một cái tôi là và tôi cần phải tìm ra cái đó thì sao. Nếu như điều này thuộc về một sự khám phá chứ không phải lựa chọn, về chuyện tìm hiểu được tôi vốn luôn là ai, chứ không phải chọn một hương vị trong một dãy các loại kem giới tính trưng bày thì sao. Nếu như tôi nghĩ rằng cái tôi là của một phụ nữ đồng nghĩa với việc cô ta không thể làm tình với một phụ nữ có bộ phận đàn ông vậy thì cần phải tôn trọng những nhu cầu đó thì sao. Nếu như tôi lo rằng sẽ có nội chiến bên phía phân tuyến giới tính này thì sao và nếu tôi nghĩ rằng đó là một cuộc chiến sai lầm thì sao. Nếu như chúng ta toàn là những loại phụ nữ riêng biệt và không hề giống nhau, và nếu những điểm riêng biệt này, kể cả riêng biệt về dục tính, đều là okay và không phải là niềm tin mù quáng hay xấu xa thì sao. Nếu như chúng là một liên minh của nhiều quốc gia sinh thể khác nhau và chúng ta cần tôn trọng các quyền của những quốc gia đó lẫn quyền của liên minh thì sao. Tôi đang muốn phát khùng đây khi cố hiểu thấu chuyện này và thậm chí tôi còn không biết dùng từ ngữ gì để nói, tôi đang dùng những từ ngữ tôi biết nhưng tôi cảm thấy các từ ngữ đó đều luôn luôn sai, nếu như tôi đang cố sống trong một đất nước nguy hiểm mà tôi không học được ngôn ngữ của nó thì sao. Vậy phải làm gì.

Vậy thì tôi phải nói là chúng ta phải làm sao phá vỡ “Vách ngăn cô-tông”* trong đầu anh đi.

Tức là.

Đồ lót được may bằng vải cô-tông. Cái chứa đựng trong đồ lót của phụ nữ chuyển giới chính là nguyên nhân gây áp đảo và cô lập cô ta. Đóng mở ngoặc kép.

Có người nói đùa với bạn gái tôi về chuyện trở thành một tỷ-phú-chuyển-tính. Tôi đồng nhất hóa bản thể tôi với một tỷ phú cho nên bây giờ tôi giàu to, bạn tôi kể lại. Điều đó bà sẽ phản ứng lại như thế nào?

Có phải chuyện khôi hài đâu.

* * *

[Hắn] đã tới ngưỡng cửa nhưng [hắn] không hề bước vào căn phòng. Mắc kẹt giữa nỗi sợ hãi này và ngôn ngữ, [hắn] thấy mình không thể nhúc nhích, nhưng [hắn] cũng không thể đứng yên ở nơi mình đang đứng. Dấu hiệu báo động đã quá rõ. Riya nhận được một cú điện thoại từ Hội quán thanh nữ Two Bridges cho nàng biết, họ nói khá tử tế, rằng họ đã phải yêu cầu [hắn] đừng tới nữa vì [hắn] bắt đầu quấy rầy các cô gái với nhiều câu hỏi hết sức riêng tư và họ không còn thấy thoải mái nữa khi có [hắn] gần bên. Không khí ở Two Bridges vừa thoải mái vừa tận tâm, các cô gái cảm thấy dễ chịu và làm việc chăm chỉ trong các chương trình giáo dục môi trường hay công bằng xã hội, hay học các môn nghệ thuật âm thanh và kỹ thuật số, hay học các khóa học STEM nhập môn, hay giúp điều hành trạm thiên văn trong tòa nhà (món quà đáng kinh ngạc của một nhà thiện nguyện giàu có), hay học khiêu vũ hay dinh dưỡng. Tôi đã ghé thăm [hắn] ở đó vào những ngày đầu [hắn] làm việc tình nguyện, trước khi vòng xoắn ốc bắt đầu lao xuống, và [hắn] có vẻ hạnh phúc bên hạnh phúc của họ, và thái độ thoải mái của họ đối với sự đa dạng giới tính dường như có tác dụng tốt cho [hắn]. Đồng tính hay dị tính, chuẩn tính hay chuyển tính, có hoa thị hay không hoa thị, dị giới hay phi giới, đều hoàn toàn không thành vấn đề. Ban đầu môi trường này đầy khích lệ, thậm chí khiến [hắn] phấn khởi, nhưng khi [hắn] đương đầu với những trở ngại của bản thân với việc chuyển tính, với những nỗi sợ xã hội và thể xác cùng những khó khăn của [hắn] với ngôn ngữ mới mẻ đó, thì môi trường ấy không còn giúp [hắn] nhìn nhận vấn đề của bản thân có lẽ là vấn đề mang tính thế hệ, còn thế hệ sau [hắn] sẽ không phải bận tâm nữa. Tôi nghĩ đến những người Neanderthal đầu tiên trong truyện The Inheritors của Golding* đang tức giận và ganh tị không hiểu tại sao khi nhìn bọn Homo sapiens, giống người mới khôn ngoan hơn biết làm chủ ngọn lửa, khi bọn này xuất hiện lần đầu tiên và rồi đọa đày họ, những bậc tiền nhân, đến chỗ diệt vong. Thế là [hắn] bắt đầu thấy mình như một thực thể thời nguyên thủy, còn các cô gái ở Two Bridhes là giống người mới ưu việt hơn [hắn] nhưng đồng thời cũng là kẻ thay thế [hắn], kẻ có thể đi tới những nơi [hắn] không thể tới, có thể tiến vào miền đất hứa mà [hắn] bị ngăn chặn do những hạn chế về nhận thức. Thế là [hắn] bắt đầu quấy rầy họ, dồn họ vào góc căng-tin hay vào cửa lớp học hay lúc vui chơi trên sân bóng soítball hay sân khúc côn cầu gần bên, để hỏi những câu mà họ không thể trả lời, xin những lời khuyên mà họ không thể chỉ dẫn, và rồi nổi hung dữ lên khiến họ bực tức. Chuyện sa thải [hắn] là không thể tránh khỏi. [Hắn] chấp nhận không hề phản đối.

Chúng tôi đã không để mắt tới [hắn]. Chắc chắn là thế. Chúng tôi lẽ ra phải nhận thấy [hắn] ngày càng mong manh và có thể là chúng tôi có biết nhưng tất cả đều ngoảnh mặt đi. Sau khi Apu bị giết, Nero Golden từ bỏ mọi hoạt động xã hội rút lui vào một cõi tăm tối mà nguyên nhân nhìn bề ngoài thì đã hiển nhiên nhưng ý nghĩa sâu kín hơn thì mãi sau này mới thấy rõ. Lão đặt chiếc bình chứa tro cốt của đứa con trên bàn giấy và, nghe nói, lão ngày không ngừng nói chuyện với con, hàng ngày. Hai bà chằn phụ tá vẫn tiếp xúc được với lão, và lão dành thời gian cho Petya, luôn luôn dành thời gian cho đứa con bất ổn rõ rệt nhất của lão, không ngừng tha thứ và thông cảm trong lúc Petya dần dần phục hồi lại bản ngã khỏe mạnh hơn sau vụ đốt nhà; nhưng với đứa con không-còn-là-thằng-út đang suy sụp mất phương hướng thì lão hầu như không quan tâm tới. Những gì lão thực sự có là thằng bé Vespasian và cô vợ, người tìm mọi cách để đứa bé độc chiếm tình cảm của người cha. Nhóc Vespa, họ gọi nó như vậy, làm nhừ nó là chiếc xe để hai ông bà lái ngược về hạnh phúc. Có nhóc Vespa cận kề, gương mặt lão Nero có lúc dịu lại nhờ một nụ cười. Vasilisa cư xử với ông chồng cùng một kiểu chăm sóc như bà mẹ mà cô ta đã phung phí cho niềm vui và niềm kiêu hãnh non tơ của mình, một phần vì, tôi tin chắc, cô ta đã thấy và muốn làm vơi nỗi đau khổ của lão, nhưng đồng thời cũng vì những lý do ích kỷ, tôi không hồ nghi chút nào. Trong tất cả chúng tôi, cô ta là người thấy rõ nhất sự suy yếu dần của người đàn ông hung hăng, dữ tợn này. Vasỉlisa thấy rõ tính hay quên của lão đang tăng lên, tay nắm dây cương cỗ xe của lão đang lỏng dần, và hiểu rằng theo thời gian lão cũng sẽ trở thành đứa con của mình luôn, và Vasilisa sẵn sàng chấp nhận tất cả những điều này bởi phần thưởng sau cùng cho kế hoạch của cô ta là quá to lớn. (Những suy nghĩ của tôi về Vasilisa đã cay nghiệt hơn rất nhiều từ khi con trai tôi ra đời và cô ta sau đó dựng lên bức tường ngăn cách thằng bé và tôi.) Mẹ của Vasilisa cũng ở luôn trong ngôi nhà này nhưng lão Nero không ưa bà ta và Vasilisa phải cất cáì khăn babushka trùm đầu của bà ta đi, về cơ bản sử dụng bà ta như vú em của nhóc Vespa. Trong quan hệ giữa hai người này, người mẹ rõ ràng chẳng có quyền uy gì. Bà ta chỉ làm những gì được sai bảo. Và bà ta cũng đang chờ thời cơ. Bà ta cũng biết bản chất của canh bạc đang chơi. Bà ta ở trong hậu trường hát cho thằng bé nghe những bài ca Nga và kể cho nó những câu chuyện Nga, có lẽ gồm cả chuyện Baba

Yaga, mụ phù thủy, để khi lớn lên thằng bé sẽ hiểu rõ bản chất sự việc. Nếu như bà ta đọc được những cuốn sách trẻ em bằng tiếng Anh thì có lẽ bà ta đã nói Vespasian chính là quả snitch vàng trong truyện Harry Potter.

26

Tôi cũng không để mắt đến D Golden nữa. Suốt mùa hè và mùa thu ấy Suchitra và tôi bận rộn với nhân vật người dơi nữ Batwoman. Trong cái năm bầu cử siêu thực ấy, việc hệ thống chấm giải phim video bất ngờ đưa chúng tôi lên hàng ngôi sao làm phim tuyên truyền chính trị đã thu hút sự chú ý của nhiều nhóm ủng hộ tiến bộ và các tổ chức siêu vận động tiền kếch sù đang ủng hộ đối thủ của lão Joker - đối thủ đáng gờm, tư cách nổi bật nhưng không được dân chúng ái mộ. Phim hoạt hình chúng tôi làm cho một nhóm ủng hộ như thế, với sự trợ giúp của một số họa sĩ tài ba nhất xưa nay vẽ nhân vật Joker, đã được chia sẻ tràn ngập Internet - tên côn đồ cười toe toét đứng giữa New York vừa rú rít những câu mà hiện thân chính trị của hắn đã sử dụng ngoài đời, vừa nhạo báng đồng bọn, Đồ ngu! Ta có thể bắn chết ai đó ngay giữa Quảng trưởng Thời Đại mà không sợ mất một lá phiếu nào! cho đến khi một nữ siêu nhân anh hùng mặc đồ người dơi bay sà xuống trói cứng hắn trong chiếc áo bó chặt tay chân rồi giao hắn cho những người mặc áo choàng trắng của nhà thương điên. Nhân vật chính trị Batwoman ra đời và nữ ứng cử viên đó, hay người của bà ta, đăng lại video tuyên truyền của chúng tôi trên mạng xã hội chính thức của chiến dịch tranh cử, chỉ trong hai mươi bốn giờ đầu tiên đã có ba triệu lượt người xem, cuối cùng chúng tôi làm thêm ba video tiếp theo và tất cả đều được chú ý như thế. Cuộc bầu cử này trở thành cuộc thi thố giữa Batwoman và Joker - Batwoman, người có mặt tối của riêng mình, nhưng sử dụng điều đó để đấu tranh cho cái thiện, sự công bằng và lối sống Mỹ, một thủ lĩnh có thể cứu đất nước này khỏi trở thành một trò giễu cợt tai họa. Chúng tôi đã định nghĩa cuộc chiến đấu đó; nó thực tế xảy ra đúng như những gì chúng tôi nói.

Ý tưởng Batwoman là của Suchitra, dù phần lớn kịch bản là do tôi làm, hay do cả hai cùng làm. Chúng tôi phối hợp ăn ý nhưng tôi cứ luôn thắc mắc nàng đã nhìn thấy gì ở tôi, hai đứa chênh lệch nhau, sức sáng tạo thông minh liên tục của nàng chói lóa hơn hẳn ánh sáng le lói của tôi, tới mức nhiều lúc tôi thấy mình như con thú cưng của nàng. Một tối khuya khi đã xong việc tôi đã uống đủ phần mình và hỏi nàng như thế và nàng cười lăn cười bò. “Chúng mình đúng là một cặp kỳ lạ,” nàng nói, “cả hai đều bất an và không ai nhận ra được sự bất an của người kia.” Tôi không thấy à? Tôi là người có học vấn, tôi là người trí thức, tôi là người nhìn thấy những mối quan hệ, quy chiếu và hồi vọng, lý lẽ và hình thức, nàng chỉ biết cách hướng máy quay vào đâu và làm rất nhiều chuyện kỹ thuật khác. Rõ ràng đây là kiểu đánh giá bản thân nàng thấp khủng khiếp, nhưng giờ đó lại là suy nghĩ bất an của nàng. Tôi nhắc nàng nhớ tới một trong những điều tuyệt vời nàng đã dạy tôi. Hình ảnh có hình dạng và âm thanh cũng thế và việc dàn dựng cũng thế và kịch tính cũng thế. Khả năng điện ảnh là cái nghệ thuật bảo đảm cho bốn hình dạng ấy giống nhau. Đây là cách nàng cải biên lý thuyết của Sergei Eisenstein, đạo diễn phim Alexander Nevsky và Chiến hạm Potemkin. “Okay,” nàng cười toe toét thừa nhận khi nghe tôi nhắc lại. “Phải, okay, vậy mới hay.”

Chúng tôi gần gũi nhau hơn vì những thú nhận đó - sự tự ti của tôi về khả năng sáng tạo, cảm giác thua kém của nàng về tính trí tuệ. Chúng tôi như thế đấy: chúng tôi yêu nhau bởi thế mạnh của mỗi người, nhưng tình yêu càng thêm sâu nặng theo hướng vững bền khi chúng tôi yêu nhau bởi nhược điểm của người kia? Chúng tôi đã chạm tới cái tình yêu vốn nằm khuất bên dưới tình cảm này như nước nằm dưới lớp băng, và hiểu rằng trong lúc vui thú bên nhau lâu nay, chúng tôi chỉ mới trượt trên mặt băng, và giờ đây chúng tôi cùng chìm sâu trong bể ái. Tôi chưa từng có cảm giác như thế, và nàng cũng vậy, nàng nói, chúng tôi đăm đăm nhìn nhau trong niềm vui ngỡ ngàng. Cho nên đây mới là điểm tập trung chú ý của tôi. Trong lúc gia đình Golden lao xuống vực, tôi bay vút lên trời. Hai đứa tôi bay cao, tôi và bé cưng của mình, như cánh diều hâu trong phim Oklahoma!, chúng tôi lượn nhiều vòng lười biếng trên trời.

“À, mà này,” nàng nói, đâu đó giữa hạnh phúc ngất ngây, “anh có biết ba quy tắc mà em chắc là đã từng nêu ra không?”

“Là ‘tự kiếm tiền, tự kiếm nhà ở, và đừng bắt em phải cưới anh,’ Đúng không?”

“Em nghĩ những điều đó có thể thương lượng.”

“Ồ.”

“Ồ? Thật à? Anh chỉ có thế thôi sao?”

“Anh chỉ đang tự hỏi,” tôi nói, “làm sao báo tin này cho ông chủ nhà U Lnu Fnu.”

“Để mua cá trê,” U Lnu Fnu nói, “có khi tôi đi tới Whole Foods trên Quảng trường Union, nhưng không phải lúc nào cũng có. Còn không thì vào phố Tàu. Cũng cần có miến, nước mắm, cá viên, gừng, rau chuối, xả, hành, tỏi, bột đậu xay. Ngồi đó chờ đi nhé. Đây là món ăn sáng truyền thống ở xứ tôi: món mohinga. Ngồi xuống đi.”

“Ông U,” tôi bắt đầu. Ông nhẹ nhàng đưa tay lên ngăn lại. “Bây giờ rốt cuộc tôi phải chỉnh cậu,” ông ấy nói. “Cậu biết không,” này không phải là tên, mà là cách gọi kính trọng người lớn tuổi có chức vụ cao. Và cũng gọi các nhà sư. Cho nên gọi ‘ông U’ thì cũng như gọi là ‘ông Ông’ vậy. Lnu là họ của cha tôi và tôi cũng mang họ cha. Cậu có thể gọi tôi là Fnu. Thế là hay nhất.”

“Ông Fnu…”

“Fnu thôi. Cho thân mật. Ăn món mohinga của cậu đi.”

“Fnu.”

“Tôi biết cậu định nói gì rồi. Cậu muốn đi để sống chung với bạn gái cậu, nên cậu thông báo, nhưng vì cậu yêu mến khu Gardens nên cậu muốn hỏi có được phép giữ chiếc chìa khóa ra vào không. Và do cậu lịch sự và cậu biết tôi đang sống cô đơn nên cậu sẽ nói, cậu đã quý mến tôi quá rồi, cậu muốn thường xuyên ghé thăm tôi, và vân vân vân vân.”

“Ông có xem bộ phim Seinfeld?”

“Không bỏ tập nào, giờ cũng đang chiếu lại.”

“Làm sao ông biết?”

“Bạn gái cậu, cô ấy gọi điện cho tôi, vì cô ấy biết cậu sẽ không nói nên lời mỗi lần cậu muốn yêu cầu điều gì. Việc này tôi vui lòng chấp thuận. Cứ giữ chìa khóa đó. Tôi sẽ lấy phòng của cậu cho người khác thuê, tất nhiên, nhưng luôn chào đón cậu ghé thăm.”

“Khu Gardens quá đẹp vào mùa này trong năm.”

“Tôi sẽ không bao giờ về quê nhà nữa,” nhà ngoại giao già nói. “Cho dù là đất nước Myanmar đang thay đổi của bà Aung San Suu Kyi. Trên cuộc hành trình có lúc người lữ khách sẽ ngồi lại bên dòng sông và biết đã tới cuối đường. Sẽ có ngày anh ta phải chấp nhận rằng ý nghĩ quay về là ảo tưởng.”

“Tôi rất tiếc,” tôi nói, không tìm được lời nào hay hơn.

“Và nhà Golden cũng rất thú vị, phải không,” U Lnu Fnu nói, vui hẳn lên, thực tế là còn vỗ tay nữa, và bộc lộ một khía cạnh hiểm ác trong cá tính mà trước giờ không ai ngờ tới. “Nhà đó đang tan nát trong lúc người ta đứng xem, bây giờ tôi có dư thời gian để xem.”

* * *

Tôi là thứ người tồi tệ làm sao, kẻ ăn sáng món miến cá với một quý ông Miến Điện (Myanmar) cao tuổi cô đơn và giả vờ mình yêu mến khu Gardens là vì cỏ cây và hoài niệm. Thứ người tồi tệ làm sao, kẻ định chung sống với người phụ nữ yêu hắn nhưng lại duy trì cơ hội đi vào chỗ bí mật nơi sẽ tìm thấy đứa con bí mật của hắn, hàng ngày, trong xe đẩy, có một nữ gia chủ người Nga hung dữ canh chừng; vậy mà vẫn giấu nhẹm việc mình làm cha, ngay cả với người yêu đích thực. Thứ người tồi tệ làm sao, kẻ được nuôi dưỡng ở ngay chính nơi này bởi những con người sống có nguyên tắc, được nuôi dưỡng để biết sống danh dự và trung thực, lại dễ dàng buông xuôi khi nghe tiếng gọi của nàng Sừen. Có lẽ mọi đàn ông đều là những kẻ phản bội. Có lẽ những người đàn ông tốt chỉ là những kẻ phản bội chưa đi tới ngã ba đường chọn lựa. Hay có lẽ mong muốn khái quát hóa của tôi từ chính hành động của mình cũng chỉ là một cách tự biện hộ cho những gì tôi đã thực hiện quá dễ dàng.

Còn chuyện Suchitra điện thoại cho chủ nhà của tôi: đó là tình cảm, hay đó là chuyện hơi khác thường? Nàng có biết nhiều hơn tôi tưởng chăng? Và nếu vậy, hành động của nàng là có ý gì? - Nhưng tất nhiên nàng không hề biết gì về thằng bé. Vậy là những bí mật tội lỗi đều khiến tất cả chúng tôi hoang tưởng.

Ngay cả khi hạnh phúc riêng của tôi tăng lên, việc âm thầm tự chỉ trích bản thân của tôi cũng tăng theo, vậy mà, vậy mà, bất chấp mọi thứ, ngay trong khu Gardens này là con tôi. Tôi quay lưng với nó ra đi sao đành - cho dù đi đến một cuộc sống tràn ngập tình yêu? Bây giờ tôi thường xuyên, rất thường, ân hận cái ngày tôi đã cho phép mình - ngày tôi quyết định! - bị hút vào quỹ đạo của nhà Golden; tôi đã hết sức thiển cận với niềm tin rằng họ đã và sẽ là đề tài của mình, là giấy thông hành cho mình đi tới tương lai điện ảnh, rằng mình sẽ là người có thẩm quyền với câu chuyện này, nhưng tôi đã quên rằng chính tôi mới là đề tài, chứ không phải người nhà Golden nào, và câu chuyện diễn ra sẽ cho tôi biết rõ về bản thân mình hơn là về bất kỳ ai khác. Như nhiều thanh niên, về nhiều mặt tôi cũng là một bí mật đối với bản thân và với những ai yêu thương tôi, rồi trước khi mọi sự an bài, những bí mật đó phải được phơi bày ra.

Sau Ngạo Mạn là tới Báo ứng: Adrasteia, điều không thể trốn tránh. Một người đàn ông tốt biết đâu là người xấu, và một người đàn bà xấu biết đâu lại tốt. Không trung thực với chính mình, hỡi chàng trai!, đó là tội phản nghịch lớn nhất. Ngay cả những thành trì vững chắc nhất cũng bị chiếm đoạt bởi một cuộc phong tỏa. Và bầu trời ta đang nhìn ngắm có thể sụp đổ rụng rơi, núi cao có thể tan tành chìm xuống biển khơi. Và cuối cùng pháp thuật hung bạo của ngươi, hỡi Prospero!, sẽ hủy hoại ngươi trừ phi, như Ariel, ngươi từ bỏ nó*. Trừ phi người bẻ gãy cây quyền trượng.

Hài nhi có phép mầu trong vở The Net Fishers của Aeschylus hóa ra lại là siêu anh hùng Perseus. Hài nhi có phép mầu trong vở The Trackers của Sophocles hóa ra lại là thần Hermes. Bây giờ đã có Vespasian, được đặt tên theo một hoàng đế, hài nhi có phép mầu trong khu Gardens và trong lòng tôi. Để sống còn, tôi phải từ bỏ đứa bé ấy sao? Tôi phải buông cho đứa bé ấy được tự do sao?

* * *

Trại Chỉnh Huấn Clinton Oaks ở Jefferson Heights, bang Minnesota, là nhà tù duy nhất được bảo vệ tối đa ở tiểu bang này. Tuy nhiên, sau khi hai tù nhân vượt ngục, các nhà điều tra mới thấy đội canh gác ở đây thường xuyên không thi hành tuần tra an ninh, và ghi những mục báo cáo giả vào sổ trực của nhà tù để biến không thành có. Và mười chín sĩ quan sau đó bị kỷ luật về tội này. Nhưng sự tắc trách của đội canh gác không phải là nguyên nhân chính của vụ tù phạm đào tẩu này. Tình yêu - hay tình dục và thèm khát, sao cũng được - hóa ra là chìa khóa. Hai tù nhân, hai kẻ bị kết án giết người là Carl Zachariassen và Peter Coit, ở chung một phòng giam và đang chịu án chung thân bất đắc ân xá; cả hai làm việc trong xưởng may của trại tù và kết thân với một công nhân nữ tù, bà Francine Otis, đã có chồng và là mẹ của hai đứa con trai. lình cảm thêm sâu nặng, ta đừng dùng ngôn ngữ mạnh hơn thế, và Otìs - như bà ta sau này thú nhận - đã quan hệ với cả hai người đàn ông trong một buồng kho nằm ngoài khu vực làm việc chính dài và hẹp của xưởng may. Sau đó Otìs mang cho hai người đàn ông này những dụng cụ họ cần, bao gồm thiết bị cắt kim loại, và họ tiến hành kế hoạch. Họ cắt những lỗ hình chữ nhật trong tấm thép phía cuối phòng giam, bên dưới chiếc giường tầng, và đặt những hình nộm làm từ các áo thun nhồi căng lên giường để lừa đội tuần tra. (Dù vậy, đêm đó đội canh gác không hề đi tuần, như sau này đã xác định.) Phía ngoài cái lỗ phòng giam là một lối đi hẹp không dùng đến, suốt nhiều năm qua không còn ai tuần tra theo lối này. Hai tù nhân theo đường này đi xuống năm tầng lầu, đến chỗ có một ống dẫn hơi nước đang ngưng hoạt động do thời tiết mùa này nóng ấm, rồi khoét một lỗ trên đường ống, bò theo tới một miệng cống bên ngoài cách tường rào trại tù chừng một trăm hai mươi mét, ở đó, dùng các dụng cụ do Francine Otìs cung cấp, họ đã cắt các dây xích, khóa thép ràng chặt nắp cống và thế là tẩu thoát.

Cuộc săn người kéo dài ba tuần, huy động hơn tám trăm sĩ quan cùng nhiều trực thăng cùng chó nghiệp vụ. Zachariassen và Coit, như Otis sau này thú nhận, ban đầu dự tính sẽ đón bà ta ở một địa điểm trên Đường 35, nơi bà ta đã hứa sẽ mang quần áo, tiền, và súng chờ sẵn, buồn thay, đã bị lừa; bà ta đã hy vọng họ sẽ đưa bà theo cùng để cả ba có thể bắt đầu cuộc sống mới đầy tình yêu và tình dục ở Canada; nhưng trong thực tế hai người đàn ông đã quyết định không đón bà ta theo - như thế cũng may cho bà ta, bởi vì kế hoạch nguyên thủy của hai tù nhân kia là sẽ lấy những món bà ta mang đến rồi giết bà luôn. Trong ba tuần sau đó, có người đã nhìn thấy hai tù vượt ngục này vài lần, chó nghiệp vụ đã đánh hơi được mùi của họ, nhiều dấu vết DNA đã được phát hiện trong một túp lều trong rừng, và cuối cùng họ bị bao vây trong một góc Rừng Tiểu Bang Kabetogama không xa biên giới Canada. Coit bị bắt sống, nhưng Zachariassen đã bị giết khi chống cự, với ba phát súng vào đầu. Cuộc săn người này được tường thuật khắp nơi trong chương trình thời sự trong nước.

Chúng tôi không để mắt tới D Golden bởi chúng tôi tin rằng có Riya z bên [hắn] hàng ngày, rằng đôi mắt cô sẽ nhìn thấy tất cả những gì cần thấy. Nhưng suốt ba tuần, sau khi cha cô trốn thoát khỏi nhà tù Clinton Oaks, Riya đã ngày đêm quẫn trí từng phút từng giây cho đến khi ông ta bị bắn chết trong rừng Kabetogama. Chưa hết, đây là lúc người ta yêu cầu D rời khỏi hội quán Two Bridges. Đúng là cơn bão tố hoàn hảo; đúng lúc D đang cần nàng nhất thì mối quan tâm của nàng lại đặt chỗ khác.

Họ nói trên thời sự là ông ta sẽ cố tìm cách sang Canada nhưng đó là tào lao, nàng nói, giọng bực tức. Ông ta tìm cách tới chỗ em.

Đây là một Riya mà D chưa hề thấy, sợ hãi, bất an, một điện thấp tanh tách xung quanh. Điều duy nhất [hắn] từng tin chính là nàng. Ở nàng, [hắn] đã tìm thấy tảng đá kỳ diệu của mình. Thế rồi nàng sụp đổ và [hắn] không thể chịu đựng nổi.

Việc gì ông ta phải mò tới chốn thành thị này. Quá xa xôi, rủi ro quá lớn, và ở thành phố chắc chắn ông ta sẽ bị phát hiện và bị bắt.

Thành phố mới là nơi anh tới ẩn náu, nàng nói. Ở miền quê, ở thị xã hay ở ngoài ruộng ngoài rừng, ai ai cũng thấy anh, ai ai cũng biết chuyện của anh. Còn ở thành phố anh sẽ vô hình vì chẳng ai quan tâm cả.

Nhưng hai chỗ cách xa cả nửa đất nước. Ông ta sẽ không tới đâu.

Ông ta đã hứa hẹn với em là sẽ tới. Ông ta sẽ tới.

* * *

Zachariassen không tới. Ông ta đang chạy trốn trong một khu rừng phía bắc về hướng biên giới. Nhưng bất kể các tường thuật phát hiện ở cách xa New York, nàng vẫn cứ đinh ninh là ông ta trên đường tới đây và thế là nàng lấy khẩu súng lục báng khảm trai ra nạp đạn rồi cất trong bóp đầm và thậm chí sau đó nàng vẫn cứ đứng ngồi không yên. Ở Bảo Tàng Bản Thể, các đồng nghiệp nhận ra vẻ thất thần kiệt quệ của nàng, vẻ bất an, kinh hoảng ở một người thường ngày vẫn rất điềm tình, ai cũng đưa ra giải pháp, chắc cô ấy cần đi nghỉ một chuyến, chắc cô ấy không hạnh phúc trong quan hệ tình cảm, chắc cô ấy nên bắt đầu dùng cây thuốc kava kava, thứ thảo dược trăm phần trăm hữu cơ và giúp an thần rất hiệu nghiệm.

Ban đêm nàng hầu như không chợp mắt mà cứ ngồi bên cửa sổ phòng ngủ chờ đợi người cha sát nhân ấy có thể trèo lên mái bằng bên ngoài bất cứ lúc nào, hơn một lần nàng suýt nữa đã bắn một con mèo. Cũng hơn một lần nàng đã làm chuyện chưa từng làm bao giờ, đó là hỏi ý bà đồng Madame George Thầy Bói Bài Tarot Đoán cầu Thủy Tinh Xem Tử Vi Tương Lai Vận Mệnh ở dưới nhà, khi Madame George trấn an rằng tương lai nàng còn lâu dài và tươi sáng thì nàng bảo, sai rồi, chia bài lại đi, rồi cho dù bà thầy bói nói thêm, đưa cả anh bạn trai của cô xuống đây đi, anh ta mới là người tôi lo lắng đấy, nàng cũng không làm theo, vì nàng nghĩ mình biết rõ những vấn đề của D và không cần một bà đồng giúp để hiểu thêm, mà đây chính là lúc chẳng liên quan gì đến D mà là liên quan đến nàng và chuyện người cha ác ôn khốn kiếp kia lùng tìm nàng trong đêm. Nàng tìm gặp bà chủ nhà lắm điều của căn nhà hai màu vàng-hồng và bắt đầu lớn tiếng, quá lớn tiếng, bảo bà Run là đã tới lúc căn nhà này phải có hệ thống an ninh thích đáng, có điện thoại video xem mặt người muốn vào nhà, chuông báo động và ổ khóa tốt hơn cả trong lẫn ngoài, ổ khóa phải thật tốt, ai cũng có thể vào đây được, thành phố này đúng là hung ác và nguy hiểm, nàng chỉ ngừng lời khi bà Run bảo, “Cô tới đây yêu cầu tôi thay bóng đèn ở hành lang thì tôi còn suy nghĩ chuyện đó. Cô nhảy xổ tới đây như con ma cà rồng la hét inh ỏi thì chỉ một phút thôi là tôi bảo cô, dọn khỏi nhà tôi ngay lập tức. Vậy bây giờ cô chọn đi.” Riya câm bặt và đứng ùn thở hổn hển trong hành lang trong lúc bà Run búng tay dưới mũi bà rồi quay lưng bước vào tiệm Run Run Trading hằm hằm trừng mắt với đám vịt treo lủng lẳng. Còn Riya toát mồ hôi và thở không ra hơi, ngay cả lúc đó vẫn chưa hiểu ra nàng đã phát cuồng vì sợ hãi, nhưng D Golden, đứng hốt hoảng quan sát nàng từ trên đầu cầu thang tầng một, đã hiểu ra hết và chuyện đó khiến [hắn] sửng sốt chao đảo luôn.

Ba tuần điên cuồng của Riya làm tăng thêm nỗi bấn loạn trong lòng [hắn]. Ban ngày [hắn] một mình trong căn hộ này, ban đêm [hắn] bị chèn ép trong nỗi sợ ngột ngạt tù hãm của nàng. Nỗi sợ của riêng [hắn], nỗi sợ chính bản thân [hắn], được khuếch đại thêm bởi nỗi sợ của nàng với bóng ma người cha. Cuối cùng những bóng ma đó quá mạnh, chúng chiếm hữu tâm trí và tinh thần [hắn]. Còn chúng tôi không có ai ở đó để nhận biết, hay để giúp đỡ.

Quả thực tôi có gặp [hắn] một lần cuối, dù tôi không biết đó là lần cuối. Trong lúc Riya đang ở bảo tàng cố duy trì công việc bất kể nỗi kinh hoảng gần như điên loạn của cô về độ gần kề tưởng tượng của tên Zachariassen đang đào tẩu, tôi đưa [hắn] dạo một vòng phố Tàu. Trên một băng ghế ở Quảng trường Kimlau chỗ tám con đường giao nhau, phía dưới cái nhìn kiêu hãnh nhân từ của pho tượng liệt sĩ Trung úy Benjamin Ralph Kimlau của Phi đội Oanh tạc 380 Không đoàn V, hy sinh trong trận không chiến chống Nhật năm 1944, D Golden thú nhận [hắn] đã không hòa giải được các yếu tố xung đột trong bản thân. Hôm đó [hắn] mặc áo ca-rô, quần hộp, đeo kính mát phi công, một vết son môi mờ và chiếc mũ két màu hồng đội trên mái tóc giờ đã dài quá vai. “Nhìn tôi đi,” [hắn] rên rỉ. “Khốn khổ trong quần áo đàn ông, quá sợ không dám mặc váy ra chỗ công cộng, và cái miệng đánh son này với cái mũ hồng này, thật là hành động quá rụt rè buồn thảm.” Tôi lặp lại những lời ai cũng nói với [hắn], phải từng bước một, việc chuyển tính là một hành trình kỳ diệu của ngàn lẻ một đêm, [hắn] chỉ lắc đầu.

“Không có khoảnh khắc vừng-ơi-mở-ra cho tôi. Không có người kể chuyện bất tử nào kể được câu chuyện thống thiết của tôi.” Tôi chỉ biết chờ đợi xuất hiện thêm những gì tôi có thể thấy được. “Bây giờ tôi đêm nào cũng nằm mơ thấy tên hiịra như thời tôi còn nhỏ, mặc đồ như Michael Jackson, với điệu nhảy Michael trên đường phố, đập vào cửa kính xe hơi của tôi, hét lên nhảy với tôi. Khi thức dậy tôi toát mồ hôi lạnh. Sự thật là, tôi biết tên hijra đó nói gì, hắn/ả ta khăng khăng việc đó phải là như thế hoặc không là gì cả. Nếu đã làm thì phải làm đến tận cùng. Giải phẫu, mọi thứ, như một hijra đích thực. Bất cứ thứ gì ít hơn thế đều là không trung thực, giống như ăn mặc giả Michael trong khi ta chỉ là đồ đĩ ở bãi biển Chowpatty. Nhưng, Chúa ơi. Sự thật là, tôi quá yếu đuối, quá sợ hãi, kinh hoảng muốn chết,” [hắn] nói. “Có lẽ Apu lại là người may mắn.”

[Hắn] nhìn quanh. “Chúng ta đang ở đâu?” [hắn] hỏi. “Tôi lạc đường rồi.”

Tôi đã đưa [hắn] về lại căn hộ của [hắn]. Và bây giờ tôi nhớ lại [hắn] lúc ấy như bị bỏ rơi một mình trên băng ghế giữa tám đường giao lộ, tự biết [hắn] không thể làm anh hùng trong cuộc chiến riêng tư của bản thân, xe cộ lũ lượt lao về phía hắn rồi chạy xa, còn [hắn] không thể chọn phương hướng nào, không biết lối nào về nhà.

* * *

Họ đã bắn chết Zachariassen và chuyện đó được tường thuật trên đài thời sự buổi tối, Riya bình tĩnh ngay lập tức cứ như một công tắc đã được bật lên, nàng chỉ thở hắt ra một cái thật mạnh và xả hết sạch nỗi điên cuồng trong lòng rồi nàng lại là nàng, quay về con người cũ, Riya “đích thực” đã được cứu thoát khỏi nỗi sợ hãi giả mạo, xin lỗi mọi người vì đã nhất thời quẫn trí, công việc bình thường sẽ được tiếp tục, nàng trấn an mọi người, đừng lo lắng cho tôi. Và rất nhanh, rất chắc chắn, chúng tôi không lo lắng nữa. Và thế là tất cả chúng tôi, ngoại trừ D Golden, đã quên mất khẩu súng.

* * *

Đi đến Golden House, [hắn] lộng lẫy bước ra từ cửa sau chiếc limousine Daimler đã cố tình lựa chọn cho giống chiếc xe ngày trước đưa cha con Golden đến đường Macdougal để cư ngụ trong ngôi nhà mới. Một tài xế mặc đồng phục giữ cửa xe mở rộng và cho hạ mấy bậc thang nhỏ để bàn chân D trong đôi giày Walter Steiger gót cao uốn cong có thể tìm đường bước xuống cho khỏi vấp. [Hắn] - không! - Bây giờ đã tới lúc thích hợp để thay đổi đại từ cho cô ấy và chỉ cần nói đơn giản là cô, của cô, chính cô - vậy thì được, cô mặc chiếc váy đầm Alấia màu đỏ thắm, suối tóc cô buông xõa sáng ngời quyến rũ dưới nắng, và cô đeo chiếc bóp đầm Mouawad nạm đá quý. Vậy đấy, diện đẹp ngất trời, tay trao chìa khóa cho người tài xế nhờ mở hộ cửa chính cho cô, D Golden bước vào ngôi nhà của cha cô lần cuối cùng - và có lẽ lần đầu tiên được thật là cô - như căn tính đích thực của cô, cái bản ngã mà cô vốn luôn sợ hãi nó có thể là mình, và cái mà cô đã rất khó khăn để bộc lộ tự do.

Nero đứng trên chiếu nghỉ ở đầu cầu thang, hai bên là bà Lăng Xăng với bà Lải Nhải, mắt lão bừng lửa giận. “Mày muốn làm hoàng tử thí vua sát phụ đó sao,” lão nói. “Chưa hết, mấy thứ áo xống đó là đồ của vợ tao.”

Vasilisa Golden xuất hiện đứng bên cạnh chồng. “Hóa ra đây là tên trộm mà lâu nay tôi tìm kiếm,” cô ta nói.

D không nhìn lên cũng không đáp lại. Cô yểu điệu đi băng qua sảnh đến chỗ những khung cửa lớn, và bước ra khu Gardens. Chà, liền sau đó là hàng loạt màn cửa sổ chung quanh rung động! Dường như mọi người sống ở khu Gardens này đều muốn nhìn thấy. Còn D, cô chẳng hề quan tâm gì tới điều đó, cô bước đến băng ghế nơi có lần, nhiều năm trước, Petya anh cô đã ngồi và làm lũ trẻ bật cười với những câu chuyện của gã. Đến đó cô ngồi xuống với chiếc bóp đầm ăn cắp đặt vào lòng và hai bàn tay chắp lại đặt lên trên, - bóp đầm của Riya! -và cô nhắm mắt lại. Có lũ trẻ con nô đùa chạy nhảy ngược xuôi trong khu Gardens và tiếng cười với tiếng hò hét của chúng là âm nền cho sự im lặng của cô. Cô không hấp tấp. Cô chờ đợi.

Vito Tagliabue, ông chồng bị vợ cắm sừng bỏ rơi, đi ra tỏ tình đoàn kết, chào mừng sự can đảm của cô và khen ngợi gu thẩm mỹ thời trang của cô rồi không biết nói gì nữa. Cô nghiêng đầu nhã nhặn, chấp nhận cả lời chào lẫn lời khen, và tỏ ý bây giờ cho phép ông ta rút lui. Nam tước Selinunte đi thụt lùi, như thể đang diện kiến nữ hoàng, như thể việc ông ta quay lưng về phía cô sẽ là hành vi phạm thượng, và khi ông ta vấp ngã vì đụng phải chiếc xe đạp ba bánh đủ màu của đứa bé chập chững nào bỏ lại, cảnh ấy cho thêm một âm hưởng vui nhộn trong tình huống lẽ ra phải rất nghiêm trọng này. Đôi môi D khẽ nhếch một nụ cười đích thực và rồi, bình thản, khoan thai, cô tiếp tục trầm tư.

Trong phim này, tôi muốn cho xen một cảnh có hành động mau lẹ vào cảnh tính lặng này, RIYA về nhà, thấy tủ quần áo của mình mở toang và lộn xộn và chiếc bóp đầm có đựng khẩu súng đã biến mất, và một lá thư để trên bàn trang điểm của nàng, một tờ giấy gấp đôi; và rồi RIYA phóng ào ra đường, vẫy taxi, không có chiếc nào, rồi một chiếc không dừng, và rồi cuối cùng nàng cũng đón được xe.

Khi lũ trẻ đã vào trong nhà để ăn hay nghỉ ngơi hay để làm bất cứ chuyện gì trẻ con thời nay hay làm trước bất cứ loại màn hình lớn nhỏ nào, D Golden trong khu Gardens mở mắt ra, đứng dậy, và bắt đầu tản bộ.

Và RIYA trong taxi, hối thúc tài xế phóng nhanh, và tài xế cãi lại, ngồi yên đi, thưa cô, cô là hành khách còn tôi là tài xế, để yên cho tôi lái. Nàng rũ người ngả lưng ra ghế và nhắm mắt lại (xen cảnh, trong khu Gardens, lặp lại động tác mở mắt của D Golden) và trên nhạc nền chúng ta nghe tiếng D đọc lá thư tuyệt mệnh.

D GOLDEN (thuyết minh)

Không phải vì bao khó khăn trong cuộc sống riêng mà anh làm điều này. Chính vì có những điều gì đó sai trái với thế giới này đã khiến anh không chịu đựng nổi cuộc sống nữa. Anh không thể xác định đó là gì, nhưng thế giới của con người vận hành không tốt. Sự dửng dưng của con người với nhau. Sự tàn nhẫn của con người. Thật nản lòng. Anh là một con người nồng nhiệt nhưng anh không biết cách nào trải lòng ra với bất kỳ ai được nữa. Anh không biết làm sao để em cảm thông, Riya, dù em là người tử tế nhất mà anh biết. Trong kinh Cựu ước, Đức Chúa Trời đã tiêu diệt thành Sodom nhưng anh không phải Chúa và không thể tiêu diệt Sodom. Anh chỉ có thể tự đưa mình thoát khỏi những giới hạn của nó. Nếu Adam và Eva đã bước vào thế giới này trong Vườn Địa Đàng vậy thì cũng thích hợp cho anh, kẻ vừa là Eva vừa là Adam, giã biệt thế giới này ở một khu vườn khác.

Tôi nghĩ đến Maurice Ronet trong phim Lefeufollet (1963) của Louỉs Malle, cũng chạy quanh thành phố của hắn, Paris, mang theo súng, u sầu vì loài người, và dần tiến tới tự sát.

Cô tản bộ hết chiều dài khu Gardens, chậm rãi, trang trọng, từ đầu này sang đầu kia, và rồi, ở đầu kia nhìn từ phía nhà Nero, ngôi nhà trước đây của cô, và bên ngoài nơi từng là ngôi nhà của chính gia đình tôi, cô quay bước, vẻ uy nghi của một nữ hoàng. Rồi cô tản bộ về, được nửa đường, và ngừng lại, và mở bóp đầm.

Và bởi vì đây là phim, ở đoạn này cần phải cho RIYA lao qua khung cửa lớn thông ra vườn của nhà Golden và thét to.

RIYA

Đừng.

Bây giờ là những gương mặt ở mọi cửa sổ. Các cư dân khu Gardens, vứt bỏ hết mọi tế nhị kín đáo, đứng đằng sau các ô kính chết lặng trước điều kinh hoàng đang đến. Sau tiếng thét của Riya z, không ai lên tiếng, và Riya, cũng cạn kiệt lời. Ở khoảnh khắc này D Golden có vẻ gì đó giống một võ sĩ giác đấu, trông cô như một chiến binh đợi chờ ngón tay cái của hoàng đế ra dấu phán quyết số phận của mình. Nhưng cô bây giờ là hoàng đế của chính cô, và đã ra phán quyết của cô rồi. Chầm chậm, cố tình, đắm chìm trong nỗi cơ đơn của điều mình đã quyết, và với vẻ bình an nhận biết kết cục rõ ràng, cô lấy khẩu Colt báng khảm trai ra khỏi chiếc bóp đầm nạm đá quý, đặt đầu nòng súng tì vào thái duơng bên phải, và bắn.

27

Đoàn chiến thuyền Hy Lạp giương buồm tới thành Troy để bắt về nàng Helen phản bội, và thế là phải dỗ dành nữ thần Artemis đang tức giận để thần ban cho một ngọn gió thuận, và thế là phải hy sinh nàng Iphigenia con gái của Agamemnon, và thế là người mẹ đau khổ của nàng, Clytemnestra chị em của Helen, phải chờ đến khi người chồng từ chiến trận trở về để rồi sau đó giết ông ta, và thế là con trai Orestes của họ sẽ báo thù cho cái chết của cha bằng cách giết mẹ, và thế là các Nữ thần Thịnh Nộ sẽ truy đuổi Otestes, và cứ thế. Bi kịch là sự xuất hiện yếu tố bất khả hóa giải trong những sự việc của con người, những yếu tố có thể là tác động bên ngoài (lời nguyền dòng họ) hay bên trong (khiếm khuyết cá tính) nhưng dù là trường hợp nào cũng đi theo một đường hướng không thể tránh khỏi. Nhưng ít ra điều đó là một phần bản chất con người để chống lại cái ý tưởng về điều bất khả hóa giải, cho dù những từ khác dùng để chỉ cái sức mạnh siêu việt, định mệnh, nhân quả, số phận, superforce, kismet, karma, fate của bi kịch, đều mạnh mẽ trong mọi ngôn ngữ. ít ra điều đó là một phần bản chất con người để khẳng định hành động và ý chí của con người, và để tin rằng việc yếu tố may rủi xâm nhập vào các sự việc chính là cách lý giải cho những thất bại của hành động và ý chí đó tốt hơn là một kiểu mẫu định sẵn bất khả kháng vốn có trong câu chuyện.

Cái áo trò hề của sự phi lý, cái ý tưởng về sự vô nghĩa của cuộc đời, đối với nhiều người chúng ta đó là trang phục triết lý hấp dẫn hơn chiếc áo choàng trang nghiêm của nhà bi kịch, thứ mà khi mặc vào sẽ trở thành cả dấu hiệu lẫn tác nhân của số phận. Nhưng đó cũng là một khía cạnh của bản chất con người - cũng là một đặc tính của con thú người đầy mâu thuẫn, đặc tính mạnh mẽ chẳng kém gì đối cực của nó - để tin theo định mệnh mà chấp nhận rằng quả thật có một trật tự tự nhiên của sự vật, và để chơi những quân bài được chia mà không hề ta thán.

Hai bình tro cốt trên bàn Nero Golden: phải chăng điều bất khả hóa giải bi thảm này đang phát huy tác dụng, hay đó là nỗi bất hạnh kinh khủng hai lần ngẫu nhiên? Và tên Joker điên loạn ngoài kia, đánh đu trên tòa nhà Empừe State với ánh mắt ham hố nhìn về Tòa Bạch Ôc: phải chăng lão là hệ quả của bao rủi ro khôn lường bỗng trùng khớp lạ lùng, hay đó là sản phẩm của tám năm trời hoặc hơn của thói vô liêm sỉ công khai mà lão ta chính là hiện thân tuyệt đỉnh? Bi kịch hay rủi ro? Và có không những lối thoát cho gia đình này và đất nước này, hay cứ ngồi im chấp nhận định mệnh mới là khôn ngoan hơn?

Nero Golden mỗi ngày mất hàng giờ ngồi một mình ở bàn giấy nhìn chăm chăm bình tro cốt của hai đứa con, chất vấn chúng tìm câu trả lời. Để giúp lão vơi buồn, Vasilisa luôn báo tin về những tiến triển của nhóc Vespasian, những tiếng bi bô đầu tiên, những bước chập chững đầu tiên, nhưng ông già không thể nguôi ngoai. “Tôi nhìn nó, tôi nhìn Petya, tôi tự hỏi, kết tiếp sẽ là đứa nào đây,” lão nói. Nghe thế Vasilisa trả lời dứt khoát. “Về phần con trai tôi, nó sẽ an toàn,” cô ta nói. “Em sẽ lấy mạng mình ra bảo vệ và nó sẽ lớn lên thành một người mạnh mẽ, ưu tú.” Lão ngồi trên ghế ngước nhìn cô ta với ánh mắt có phần phản đối mơ hồ, nhưng cũng đầy tổn thương, thậm chí yếu đuối. “Thế còn Petya của tôi,” lão nói. “Cô cũng bảo vệ nó chứ?” Cô ta đến gần đặt một bàn tay lên vai lão. “Em nghĩ khủng hoảng của Petya đã qua rồi,” cô ta nói. “Chuyện tệ hại nhất đã xảy ra và cậu ấy vẫn ở với chúng ta, rồi sẽ hồi phục tốt hơn, như cậu ấy trước đây.”

“Con mà lại chết trước cha,” lão nói. “Cứ như đêm xuống khi mặt trời còn ở trên cao.”

“Nhà ta đã có mặt trời mới soi sáng rồi, một hoàng tử xinh đẹp,” cô ta nói với lão, “nên những ngày sắp tới sẽ tươi sáng.”

Mùa hè đã qua. Cơn sóng nhiệt mấy tuần nay đã dịu dần thành tiết trời ẩm ướt mây mù. Thành phố râm ran với ma lực thường lệ của tháng Chín, cuộc tái sinh hàng năm của mùa thu, nhưng Suchitra và tôi đang ở Telluride dự liên hoan phim; loạt video phỏng vấn của chúng tôi về những khoảnh khắc điện ảnh kinh điển đã hợp thành một phim tài liệu khá tốt, Những Mảnh Rời Trác Tuyệt, với nhiều nhân vật tên tuổi nói chuyện trước ống kính về những cảnh phim họ yêu thích nhất - không chỉ có Werner Herzog mà còn Emir Kusturica, Michael Haneke, Jane Campion, Kathryn Bigelow, Doris Dörrie, David Cronenberg, và cuộc trả lời phỏng vấn cuối cùng của Abbas Kiarostami, tiếc thay đã từ trần - và chúng tôi đã được chọn để đưa phim này đến đại tiệc điện ảnh danh giá vào ngày cuối tuần dịp Quốc tế Lao động ở vùng núi Colorado, trong thành phố nơi Butch Cassidy và Sundance Kid cướp ngân hàng đầu tiên của họ*, nơi những hồn ma hiền lành (và không hiền lành) của Chuck Jones và các nhân vật thỏ Dwatted Wabbit và vịt Daffy Duck theo dõi tất cả chúng ta*. Ngay cả ở đó, trong Vườn Địa Đàng của dân mê điện ảnh, câu chuyện thỉnh thoảng lại hướng về những người đã chết, và năm đó cả Starman, cả Purple One, cả Deer Hunter, cả Young Frankenstein (“đó là ‘Fraankensteen’!”), cả R2D2, cả Bird-on-the-Wire, và cả The Greatest đều giã biệt cõi đời*. Nhưng chúng ta cũng có những bộ phùn để bận mắt bận tâm - La La Land, Arrival, Manchester by the Sea - cho nên cái chết trở thành chuyện thứ yếu ít nhất là trong lúc liên hoan phim đang diễn ra, bởi vì đời thực là bất tử, như chúng ta ai cũng hiểu rõ, đời thực là thứ không chết soi sáng bóng tối ngự trị trên màn bạc.

Trở về thành phố, trong trạng thái phấn chấn đáng kể do phim của chúng tôi được đón nhận tốt ở Telluride, tôi tới thăm Nero, lòng cũng có ý mời lão đến Russian Tea Room uống vodka và ăn món blini, để đáp lại lần lão quan tâm đến say mềm chuyện tôi mồ côi. Phải thú nhận là tôi nói chung quá vui vẻ cao hứng với thắng lợi của chúng tôi ở vùng núi Rockies, và có lẽ không đủ cố gắng giữ thái độ thương tiếc đúng mức trong ngôi nhà gặp tai họa liên tiếp ấy, nhưng khi tôi bước vào dinh cơ Golden và thấy Nero quyền uy trong phòng khách dùng trà, bằng các món đồ sứ tốt nhất trong nhà, cùng với thằng cha lang thang chuyên ba hoa chuyện tận thế, kẻ đã từng khiến tôi nhớ đến diễn viên Klaus Kinski, và có vẻ như lão Nero coi trọng những lời lảm nhảm của tên này, thì thú thật, tôi nhịn cười không nổi, bởi vì tên Fitzcarraldo* rẻ tiền này, kẻ nhân dịp này đã đội lên đầu cái mũ chóp cao tả tơi và đang húp trà xì xụp với chiếc tách sứ Meissen quý hiếm, bây giờ trông giống y hệt Người Bán Nón Điên trong Alice Ở Xứ Thần Tiên, còn lão Nero, nghiêng người chăm chú nghe hắn nói, thì cũng tương xứng với Thỏ Rừng trong truyện này.

Tiếng cười của tôi khiến tên Kinski rướn người lên theo kiểu mà tôi cho là tỏ thái độ phẫn uất (vì tôi đã quá quen thuộc với tác phẩm của E G. Wodehouse). “Tôi đáng cười lắm à?” Y hỏi gay gắt như bà dì đáng gờm của Bertie Wooster trong truyện của Wodehouse. Tôi khoát tay, không, không, không có đâu, và kiềm chế lại.

“Chẳng có gì khôi hài cả trong những điều tôi đang nói ở đây,” Kinski oang oang, hướng chú ý về phía chủ nhà như trước. “Tôi đến để ngồi xuống đất mà kể những câu chuyện buồn về cái chết của vua chúa.” Những lời của Shakespeare trong vở Richard II nghe thật lạ lùng qua mồm một tên vô gia cư Mỹ đang ngồi trên chiếc ghế kiểu Louis XV uống trà đen Chính Sơn bằng tách sứ Meissen, nhưng không sao. “Ngồi xuống đi, René,” lão Nero vừa nói vừa vẫy tôi lại gần và vỗ vào một chỗ trên sa-lông. “Uống chút trà đi và nghe anh chàng này. Anh ta hay lắm đó.” Trong thái độ của Nero có một vẻ dịu dàng mới lạ thật đáng lo. Lão cười, nhưng giống như đang nhe răng hơn là dấu hiệu vui thú. Giọng nói lão nhỏ nhẹ, nhưng đó là chiếc găng nhưng che đậy những vết trầy rụa đau đớn của ý nghĩ.

“Mọi sự sẽ thành tệ hại,” Kinski đột ngột nói, tách trà run rẩy trên tay y. “Ngọn núi của cái ác cao hơn cả tòa nhà cao nhất và súng ống nhưng nhúc khắp chốn. Tôi nghe nước Mỹ gào lên, Thượng Đế ở đâu? Nhưng Thượng Đế đầy phẫn nộ vì mi đã tránh xa con đường của Người. Mi, nước Mỹ!” tới đây, kỳ cục thay, tên này lại chỉ thẳng vào Nero - “mi bác bỏ Thượng Đế và bây giờ Người trừng phạt mi.” “Tôi bác bỏ Thượng Đế và bây giờ Người trừng phạt tôi,” Nero lặp lại, và khi tôi liếc nhìn về hướng lão tôi, thấy những giọt lệ thật sự trong mắt ông già. Con người vô thần công khai này, khi chìm ngập trong khủng hoảng, lại mời một tên ba hoa bịp bợm sặc mùi rượu vào nhà mình và lại thực sự xúc động vì những triết thuyết tận thế rối rắm của y. Mình đi xa có năm ngày, tôi nghĩ thầm, và khi về nhà thì thế giới đã chuyển trục. “Nero,” tôi lên tiếng, “người này…” - nhưng lão vẫy tay bảo thôi. “Tôi muốn nghe chuyện này,” lão khăng khăng. “Tôi muốn nghe hết.”

Thế là chúng tôi chuyển từ La Mã sang Hy Lạp, và con người từng đặt cho chính mình cái tên của hoàng đế cuối cùng trong triều đại mười hai Caesar bây giờ lại mắc kẹt trong phiên bản New York của vở kịch Vua Oedipus*, tuyệt vọng tìm câu trả lời, bằng phiên bản nhà tiên tri mù Teiresias* của lão đang báo trước tai ương. Kinski vẫn cứ hò la nhưng tôi đã nghe trò bịp của y quá nhiều đến phát chán rồi, nên không buồn nghe. Rồi Vasilisa hiện ra ở ngưỡng cửa chấm dứt sự việc. “Đủ rồi,” cô ta ra lệnh, ngón tay cô ta chỉ vào Kinski, buộc y câm miệng và khuất phục. Tôi tưởng tượng một cảnh phim khoa học viễn tưởng, tia chớp quyền năng của Darth Sidious* phát ra từ ngón tay đó. Tách trà run lẩy bẩy một cách nguy hiểm trên hai bàn tay tên vô gia cư nhưng y đặt nó xuống bàn nguyên vẹn rồi bồn chồn đứng phắt dậy. “Cho vài đô-la được chứ?” y vẫn còn trơ tráo hỏi. “Còn thù lao của tôi thì sao?” “Đi ngay,” cô ta nói, “hay là muốn chúng tôi gọi cảnh sát và họ sẽ tính thù lao cho ông.”

Khi tên này đi rồi cô ta quay sang Nero và nói với lão bằng cái giọng uy quyền hệt như Y tá Ratched* mà cô ta vừa nói với tên Kinski kia.

“Không được làm thế nữa,” cô ta nói.

Ô, tôi nghĩ. Chúng tôi đang ở trong tổ chim cúc cu.

* * *

Câu chuyện của tôi, cho tới nay, đã không theo dõi Nero Golden trong những chuyến đi thường xuyên đến căn hộ trên Đại lộ York nơi lão gặp cô điếm ưa thích, Mlle. Loulou. Bản thân tôi cả đời chưa từng thấy bên trong nhà thổ, chưa từng trả tiền mua dục tình, một điều nói lên tính chính trực về đạo đức, có lẽ - nhưng ngược lại, cũng nói lên sự ngây thơ khờ khạo, sự thiếu sót nào đó trong câu chuyện trưởng thành của tôi. Do thiếu kinh nghiệm trong chuyện này, tôi khó lòng tưởng tượng được cảnh bám theo Nero trong những chuyến du hí đi lên bất kỳ cầu thang chật hẹp thắp sáng bằng bóng đèn đỏ nào dẫn tới bất kỳ phòng the lót nệm xịt nước hoa nào; tôi biết những cuộc du hí đó luôn gắn liền với tuổi trưởng thành của lão và, trước khi gặp cô vợ hiện nay, lão cũng có khi thô bỉ kể những thành tích của mình cho những tên hắc ám nhất trong hội chơi xì-phé của lão nghe, hai tên cáo già tóc bạc tên là Karlheinz và Giambologna, hình như thế, hay Karl-Otto và Giambattista gì đó, tôi quên rồi - đằng nào cũng là hai tên dân chơi, một Đức một Ý, bảo thủ chính trị cực đoan, phe Trục ở bàn đánh bài, mặc áo jacket da nâu đeo cà-vạt sáng màu, có vợ đã chết trong những tình huống khả nghi để lại cho họ trọn gia tài. Còn về chuyện liên minh với bộ lạc gái gọi thì họ xem đó như một vấn đề thực tế: ta có thể chen các cô em vào giữa các cuộc họp và ta không cần phải nhớ ngày sinh của họ, và ta có thể dùng cùng một biệt danh cho tất cả các cô, Mlle. Gigi, Mlle. Nastygal, Mlle. Babycakes, hay Mlle. Loulou. Những cái tên mà chính các cô em này tự xưng với ta đằng nào cũng là tên giả. Và - chuyện này, nói theo ngôn ngữ tiếp thị, - chính là USP của họ, là unique selling proposition, là giá chào bán đặc biệt - với một giá nào đó, họ sẽ làm bất cứ thứ gì anh muốn, và sau đó ngậm miệng như hến. Trong những tối chơi bài, lão Nero và hai tên dân chơi, Karl-Friedrich và Giansilvio, đã huênh hoang về những tuyệt kỹ tình dục mà họ đã thuyết phục các cô em đức hạnh dễ dãi ấy thực hiện, và ca tụng sức khỏe điền kinh, sức dai thể thao, sức dẻo gánh xiếc của những con đĩ họ đã chọn. Chỉ có mỗi lão Nero nói về trí thông minh của đối tượng. “Cô ta là một triết gia,” lão nói. “Tôi tìm đến cô ta vì sự khôn ngoan.” Nghe thế Karl-Theodor và Giambenito cười rú lên. “Và để chơi!” hai tên này đồng thanh rống lên. “ừ, cũng chơi,” Nero đồng ý. “Nhưng triết lý là món khuyến mãi.” Kể nghe coi, hai tên kia la lên, chia sẻ cho bọn tôi cái khôn ngoan của con đĩ của anh đi. “Chẳng hạn,” Nero Golden đáp, “cô ta nói, tôi để cho anh mua thân xác tôi vì tôi thấy là anh chưa bán linh hồn anh.” “Cái đó đâu phải sự khôn ngoan,” Gianluca nói. “Đó là nịnh bợ.” “Cô ta cũng nói về cuộc đời,” Nero tiếp tục, “Và tin là đại thảm họa đang đến, và tất cả phải sụp đổ hoàn toàn thì mới sinh ra trật tự mới được.” “Cái đó đâu phải sự khôn ngoan,” Karl-Ingo nói. “Đó là Chủ nghĩa Lenin.” Rồi cả ba cười ầm ĩ và hét lên, “Chơi bài!”

Lúc này đây, vào thời suy sụp của lão - trí tuệ đang thoái hóa dần dần như lão thừa nhận - Nero cũng ít tới đầu thành phố gặp cô em ưa thích của mình. Những thỉnh thoảng lão có đi, ắt là vì muốn nghe những sự thật cô ta đã phải trả giá đắt, cũng giống như chuyện lão chịu lắng nghe tên Kinski vô gia cư. Sau hai mất mát liên tiếp, lão chìm đắm trong sự vô nghĩa mịt mù và tìm kiếm mọi nơi một phương cách nào đó làm cho thế giới này có ý nghĩa trở lại. Lão vẫn có thể hoạt động khá tốt miễn là lão ở chung với những người lão biết rõ. Lão đã tạo được quan hệ với một tay tài xế người Haiti lái limousine có cái tên ái nam ái nữ là Claude-Marie, anh chàng này bây giờ lão giữ làm người lái xe riêng, vì biết gã vừa lái giỏi vừa kín tiếng, và như vậy có thể đưa lão từ đường Macdougal đến Đại lộ York để lão làm những gì cần làm ở đó rồi đưa về êm thấm. Tuy nhiên, vào đúng cái ngày mà bây giờ tôi kể ra, Claude-Marie phải ra tòa vì dính vào một vụ ly dị cay đắng, nên gửi bà dì Mercedes-Benz đi thay. Tên thật của bà dì Benz là gì đó nửa Pháp nửa thổ ngữ Creole chẳng ai biết; còn cái tên giống xe hơi bây giờ của bà là do người thân thuộc ngưỡng mộ bà nên kính cẩn ban cho. Thời trẻ bà ta vốn là một tài xế giỏi và tinh nhạy, nhưng khi đầu đã bạc lại trở nên kỳ cục. Tay lái của bà loạng choạng cho nên lão Nero lúc tới được cửa nhà Mlle. Loulou thì đã gần như run lẩy bẩy.

“Chào, cưng khùng,” lão nói. Đó là cách gọi âu yếm của lão dành cho cô ta. “Anh khùng của cưng đây.”

“Trông anh buồn,” cô ta nói, bằng giọng Pháp giả tạo mà lão thích nghe. “Chắc em phải trừng trị anh một tí rồi anh trừng trị em một tí và anh sẽ thấy vui hơn comme touiours?*”

“Anh cần ngồi yên một chút,” lão nói. “Tài xế kỳ cục. Anh thấy, ờ, anh thấy sợ.”

“Anh cứ lo nghĩ chuyện chết chóc thôi, chéri*,” cô ta nói. “Điều hoàn toàn dễ hiểu mà. Trái tim hai lần tan nát đâu dễ mau lành.”

Lão không biết cô ta là ai bên ngoài căn phòng có bộ sofa đỏ và khăn trải giường vàng óng này nhưng lão bất cần. Con người là cô ta ở trong căn phòng này cũng đủ cho nhu cầu của lão. Người lão cần tìm là các cha xưng tội và triết gia. Còn chuyện tình dục thì hầu như không liên quan, dẫu sao thì dạo này chuyện đó cũng đã khó khăn rồi. Ngọn đèn nào đó trong lão đã tắt ngóm, chuyện hứng tình dường như là một thành phố hoài niệm ở đất nước mà lão đã bỏ lại sau lưng. “Tại sao lại xảy ra những chuyện này,” lão hỏi cô ta, “Và những chuyện đó có ý nghĩa gì chứ?”

“Mạng người rẻ lắm,” cô ta nói. “Chính anh đã nói thế, anh đã kể em nghe, anh nói với ông Gorbachev.”

“Anh nói là người Nga nói thế. Nhưng anh đã già và như vậy chắc chắn là cuộc sống trở nên quý giá, đúng không?”

“Một thằng nhỏ bị giết vì bán thuốc lá trên đường, đoành! Một bé gái bị giết vì nghịch với khẩu súng nhựa ngoài sân chơi, đùng! Sáu mươi người bị bắn ở Chicago vào ngày Quốc Khánh, tặc-tặc-tặc! Một cậu quý tử giết cha vì tiền chu cấp hàng tháng bị cắt giảm, bùm! Một cô gái trong đám đông nhảy múa theo nhạc yêu cầu một người lạ không được cạ vào mông cô ta và tên kia bắn thẳng vào mặt, cho mày chết, đồ đĩ. Và thậm chí em còn chưa đụng tới những chuyện như vậy ở bờ biển miền tây nước Mỹ. Tu comprends?*”

“Bạo lực là có thật. Anh biết, vấn đề ý nghĩa vẫn còn nguyên đó.”

“Ý anh là, trong trường hợp của chính anh và người thân yêu của anh, anh đặt ra một ngoại lệ. Nếu vậy thì phải đặt nó trong một vòng tròn ma thuật để những chuyện kinh hoàng trên đời này không thể đụng chạm tới, và nếu đụng chạm tới thì đó là một sai lầm trong thực tế.”

“Bây giờ em đúng là khó chịu. Em biết gì chứ.”

“Hàng ngày em gần kề với cái chết hơn anh, anh già ơi, và anh rất già đó,” cô ta vừa nói, giọng trìu mến, vừa ôm choàng lão. “Và em là cưng khùng của anh, cho nên em có thể nói với anh sự thật.”

“Tin anh đi,” lão nói, “anh biết về cái chết rõ hơn em nhiều. Chính cuộc sống anh mới không nắm bắt được.”

“Cho phép em nắm bắt cái này,” cô ta nói, và đề tài đã thay đổi.

Sau cuộc gặp gỡ này mọi chuyện lại tệ hơn vì bà dì Mercedes-Benz đi đâu mất tiêu, về sau mới biết là bà ta đã đậu xe vòng phía sau dãy phố ấy và ngủ gật, tai nghe nối dây với điện thoại của bà ta đã rơi ra nên bà không nghe điện thoại reo. Nero hốt hoảng nhấn chuông nhà Mlle. Loulou, hoàn toàn rối trí, không biết làm sao xử trí tình huống này, và Loulou phải đi xuống đón một chiếc taxi vàng rồi lên xe cùng để đưa lão về nhà. Khi trở lại đường Macdougal, lão vẫn còn run rẩy và thế là thở dài một tiếng, cô ta ra khỏi xe, đỡ lão ra ngoài, nhấn chuông cửa. Mlle. Loulou là một phụ nữ dáng cao, đầy ấn tượng, quê quán ở nơi mà cô ta nhất định gọi là “LTndochine” và cô ta vẫn giữ bình tính khi đích thân Vasilisa Golden ra mở cửa. “Thưa bà,” Loulou nói, “ông nhà bà không được khoẻ.”

Sau một lúc im lặng, Vasilisa đáp lại thô lỗ. “Nói tôi nghe,” cô ta nói, “ổng còn cứng nổi không?”

“Thưa cô, nếu cô mà không biết điều đó,” Mlle. Loulou vừa trả lời vừa quay lưng bỏ đi, “thì chắc chắn tôi không phải là người cho cô biết.”

28

Thần Chết nói, trong vở kịch Sheppey (1933) của Somerset Maugham: “Có một lái buôn ở thành Baghdad sai gia nhân ra chợ mua thực phẩm, một lát sau gia nhân này chạy về, tái nhợt và run lẩy bẩy, hắn nói, thưa chủ nhân, mới đây khi ở ngoài chợ, tôi bị một người đàn bà xô đẩy trong đám đông và khi quay lại tôi thấy đó chính là Thần Chết đã xô đẩy tôi. Mụ ta nhìn tôi và ra hiệu đe dọa; bây giờ xin cho tôi mượn con ngựa chạy khỏi thành phố này để tôi trốn tránh số phận của mình. Tôi sẽ đi tới Samarra và ở đó Thần Chết sẽ không tìm được tôi. Người lái buôn cho tên gia nhân mượn con ngựa, hắn ta lên ngựa, thúc đinh thật mạnh vào hông ngựa hắn phóng đi hết tốc lực phi nước đại. Sau đó người lái buôn ra chợ, ông ta thấy tôi đứng trong đám đông bèn đến gặp và hỏi, tại sao bà ra hiệu đe dọa với gia nhân của tôi khi bà gặp hắn sáng nay? Đó đâu phải dấu hiệu đe dọa, tôi nói, đó chỉ là cái giật mình ngạc nhiên. Tôi sửng sốt khi gặp hắn ở Baghdad, bởi vì tôi đã có hẹn với hắn tối nay ở Samarra.”

Tôi tin là tất cả chúng ta đều cảm thấy rồi sẽ có một cái chết nữa. Trong những tuần vừa qua tôi không thường gặp Petya, có lẽ không một ai thấy gã ngoại trừ ông người úc, nhưng tôi nghĩ Petya cũng biết điều đó, biết rằng Thần Chết đang đe dọa gã ngoài chợ và gã đang tuyệt vọng trốn tránh, cưỡi trên con ngựa mượn tạm phi nhanh về phía Samarra, trong lòng tin chắc mình sẽ thoát được điều mà thực tế gã đang lao nhanh tới đối đầu. Người cuối cùng trong ba đứa con nhà Golden đã theo cha đến Mỹ một cách uy nghi vua chúa như thế, điều kỳ lạ đầy quyền lực như thế, lại tìm thấy động cơ để mình tiếp tục sống từ cái chết của hai em, và gã đang nỗ lực phi thường để lái cuộc đời trở lại đường lối thích đáng hơn, để quay lưng với Thần Chết và vươn tới cuộc sống.

Con mèo là ý tưởng của Nero. Lão đã biết được bằng cách nào đó, nhận được nhắn nhủ từ đâu đó ngoài kia trong cõi tào lao ba láp không ngừng nghỉ của đa thế giới thông tin, rằng việc bầu bạn với mèo có thể hữu ích cho những người lớn bị tự kỷ; và lão đâm ra tin rằng một con mèo cưng có thể là phép cứu rỗi cho Petya. Bà Lăng Xăng và bà Lải Nhải chu đáo cho Nero xem những ảnh chụp trên mạng các giống mèo hiện có sẵn và khi thấy con sơn miêu màu trắng thì lão vỗ tay nói, “Đúng là con này.” Bà Lăng Xăng và bà Lải Nhải cố thuyết phục lão rằng loài sơn miêu gần với với thú hoang dã hơn là thú nuôi, rằng Petya sẽ vui hơn với một con mèo Ba Tư mập ú dễ thương lông dài màu sôcôla hay màu xanh, họ gợi ý, nhưng lão vẫn khăng khăng theo kiểu mập mờ lạ thường và hai bà chịu thua, đi tới tiệm bán mèo cưng và mua con quái vật đó về. Hóa ra lão Nero hiểu rõ con trai. Petya lập tức thích ngay con mèo đó, đặt tên nó là Leo mặc dù đây là mèo cái, ôm nó vào lòng, cùng biến luôn vào căn phòng ánh sáng xanh. Đây là giống mèo có thể nhảy lên không vồ lấy một con chim đang bay, tiếng rừ rừ của nó giống như tiếng gầm, và không hiểu sao, bằng bản năng thú hoang, nó lại biết đường len qua rừng rậm nội tâm thống khổ của Petya để tìm tới chốn bình yên trong tim gã. Ban đêm khi ngôi nhà im ắng và chỉ còn những hồn ma người chết tha thẩn trong các hành lang, con mèo khe khẽ ru bên tai Petya và giúp gã tìm lại điều đã mất: món quà ân sủng của giấc ngủ.

Thế giới bên ngoài ngôi nhà ma ám đó đã bắt đầu giông giống một sự dối trá. Bên ngoài ngôi nhà ấy là thế giới của lão Joker, thế giới của một thực tại mang ý nghĩa khác ở nước Mỹ, tức là, một kiểu phi thực cực đoan: lọc lừa, màu mè, cuồng tín, thô lỗ, bạo lực, hoang tưởng, và từ tòa tháp bóng đêm* nhìn xuống cõi thế gian ấy là một kẻ da trắng, tóc xanh lá cây sáng chói, môi đỏ rực. Trong nhà Golden, điều quan tâm chính lại là sự mong manh của cuộc sống, sự đột ngột dễ dàng của cái chết, và sự phục hồi định mệnh của quá khứ đang dần đến. Ban đêm có lúc ta thấy Nero Golden đứng trong bóng tối trước cửa phòng của đứa con đầu lòng, cúi đầu, khoanh tay, trong một tư thế có thể cho là đang cầu nguyện - thật khó tin vì ai cũng biết lão không có tín ngưỡng. Một tư thế có thể cho là người cha đang khẩn nài với con trai mình, đừng tới lượt con, phải sống, phải sống.

Chúng tôi không biết cái chết sẽ đến từ đâu. Chúng tôi không ngờ được nó đã, ít nhất một lần, ở ngay trong nhà này.

Sau khi rời khỏi căn phòng đóng kín cửa của con trai, Nero Golden sẽ quay lại văn phòng riêng, lấy cây vĩ cầm Guadagnini ra khỏi hộp đàn, và chơi bài Chaconne của Bach. Bên kia cánh cửa đóng kín ấy, Petya được con sơn miêu chăm sóc, và thói nghiện rượu đã có phần nào - nhưng chỉ phần nào thôi - giảm bớt. Và gã không còn bật khóc đau khổ trong giấc ngủ nữa.

* * *

Vụ kiện của Sottovoce bất ngờ được hòa giải, với trị giá bồi thường chỉ bằng hai mươi lăm phần trăm mức ban đầu. Frankie Sottovoce không được khỏe. Y bị bệnh tim, một chứng bất thường nào đó, và bên dưới triệu chứng y khoa là một trọng bệnh của tâm hồn. Ánh tinh nhanh trong mắt y đã nhạt nhòa và vẻ khoa trương quen thuộc của hai cánh tay vung vẩy đã giảm xuống chỉ còn là những cái phất nhẹ uể oải. Cái chết của Ubah đã tác động mạnh tới y. Rõ ràng y đã yêu thầm cô ấy từ lâu, nhưng thấy cô dính như sam với Apu nên đã kiềm nén không bộc lộ tình cảm. Kể cũng lạ đối với một người suốt ngày ở trong thế giới mỹ thuật nhạy cảm nhiều quan hệ chồng chéo, bề ngoài đầy vui tính là thế, ông chủ gallery này lại sống đời riêng đầy kín đáo và cô độc, có lập gia đình một thời gian ngắn, không con, ly dị đã lâu, sống trong một phòng suite đắt tiền ở Mercer Hotel và gọi đồ ăn phục vụ tận phòng bất cứ lúc nào y không Cần có mặt ở một hoạt động nghệ thuật. Người thân thiện như y mà lại ít bạn, một lần đến khu Gardens y đã nói chuyện với Vito Tagliabue về chuyện cha của Vito, ông Biaggio, bị giam hãm quá lâu trong Grand Hotel et Des Palmes ở Palermo. “Người cha tội nghiệp của ông đã qua đời trong cô độc, những người phát hiện ra xác ông ấy không phải là người thân yêu mà là nhân viên khách sạn,” y nói. “Đó cũng sẽ là số phận của tôi. Họ sẽ mang lên cái bánh burger với ly rượu vang và sẽ thấy là đã quá muộn để ban cho tôi bữa ăn tối cuối cùng.” Tình cảm chôn giấu dành cho Ubah đã lấn át y sau khi cô ấy chết. Bây giờ, khi bức xúc muốn trả thù đã nguôi ngoai, y chấp nhận rằng các tác phẩm triển lãm bị phá hoại đã được bảo hiểm thỏa đáng và việc y kiện nhà Golden ra tòa đời bồi thường nhiều triệu đô-la đã phát sinh từ cảm xúc rối loạn của mình. “Tôi không cần nữa,” y bảo các luật sư. “Ta hãy kết thúc vụ này đi.” Tôi chỉ gặp y đúng một lần vào dạo đó, lúc khai mạc triển lãm Matthew Barney ở Gladstone, và sửng sốt trước sự thay đổi ở y, vẻ xanh xao, vẻ tiều tuy. “Mừng gặp lại cậu, chàng trai,” y vừa chào tôi vừa khẽ phất tay. “Mừng khi thấy vẫn còn nhiều người đầy nhiên liệu và đang phóng hết ga trăm dặm một giờ.” Tôi hiểu là ông ta đang nói với tôi về chính bản thân ông, rằng nhiên liệu của y đã cạn, rằng y đang chạy với bình xăng rỗng. Tôi thử đề cập tới vấn đề mà y không muốn nói ra. “Cô ấy là một phụ nữ phi thường,” tôi nói. Nhìn gã giận dữ theo một kiểu kiệt quệ mới. “Thì sao?” y nói. “Chết chẳng có gì phi thường, ai rồi cũng chết. Nghệ thuật mới là phi thường, gần như chẳng có ai làm được. Chết chỉ là chết.”

Sau khi kết thúc vụ kiện thì tới lúc kết thúc thời hạn lao động công ích. Thoát được ràng buộc đó, Petya quyết chí phục hồi. Cùng với chuyên gia trị liệu Lett, gã ra khỏi phòng, tay trái gập lại ẵm con mèo, thấy người cha đứng đó đầy thương yêu đến tội nghiệp; gã đặt bàn tay phải lên vai Nero, nhìn thẳng vào mặt cha đầy mạnh mẽ, và nói, “Tất cả chúng ta rồi sẽ tốt đẹp hết,” Gã lặp lại câu này ba mươi bảy lần, cứ như đang tự chia sẻ tin nhắn của mình trên Twitter. Để biến điều đó thành sự thật bằng sức mạnh của sự lặp lại. Để xua tan Bóng Tối đi bằng lời khẳng định và tái khẳng định Ánh Sáng không thể dập tắt. Hổm ấy tôi có mặt ở đó, vì sau thời gian gián đoạn Petya đã nhắn tin mời tôi đến gặp. Gã cần một người chứng kiến và đó là vị trí của tôi trong câu chuyện nhà Golden, tôi biết vậy. Hay đúng hơn đã từng như thế, cho đến khi tôi vượt qua giới hạn phòng the của Vasilisa phân cách vai trò tường thuật với vai trò tham dự. Như một phóng viên đứng dưới chiến hào ném lựu đạn, tôi là bây giờ là một người lính; và vì thế, như mọi người lính, trở thành một mục tiêu chính đáng.

“Ê, anh chàng quyến rũ,” gã nói khi thấy tôi. “Vẫn là anh chàng đẹp trai nhất thế giới.”

Trong hoạt cảnh Petya ngày hôm ấy có nét gì đó khiến tôi thấy giống bức tranh sơn dầu lớn, bức Đi tuần đêm, hình như thế; chúng tôi đứng trong ánh sáng vàng óng và bóng tối chói lọi của Rembrandt và cảm thấy, hay có lẽ tôi chỉ tưởng tượng là cảm thấy, chúng tôi giống những người bảo vệ một thế giới đang xung trận. Petya với con sơn miêu và ông người úc lo lắng và người cha mày chau nhưng miệng ngoác cười mếu máo. Cùng các gia nhân ở các góc nhỏ bên mép bức tranh. Có phải tôi là người duy nhất trong nhà Golden này hôm ấy nghe thấy tiếng đập cánh của định mệnh, tiếng thở dài rào đón đầy hối lỗi của người phụ trách tang lễ, tiếng màn buông chầm chậm cuối vở tuồng? Bây giờ tôi đang viết chạy đua với thời gian, từ ngữ gần như bám theo sát những nhân vật ra vào câu chuyện, viết gấp đôi, vì tôi sau rốt cũng đã hoàn thành kịch bản phim Golden này, câu chuyện hư cấu của tôi về những người hư cấu chính bản thân họ, hai cái bản ngã này đang mờ nhòa, nhập một cho đến khi tôi không còn dám chắc cái nào là thực và cái nào tôi bịa ra nữa. Trong cái tôi gọi là thực tôi không tin vào những hồn ma và thần chết, nhưng chúng cứ không ngừng tràn vào cái tôi bịa ra như đám đông không mua vé ào qua cổng ở các trận thi đấu lớn. Tôi đang ngồi trên nếp đứt gãy giữa thế giới ngoại vi và thế giới nội tại của tôi, dạng chân hai bên khe nứt của mọi sự, hy vọng có chút ánh sáng soi chiếu.

Trong ngôi nhà này, thời gian một tháng ấy cứ như đã bị đông cứng, thời gian chờ đợi, các nhân vật mắc kẹt trong lớp sơn dầu trên mặt toan, làm điệu bộ, và không thể nhúc nhích. Và bên ngoài phố phường kia là nạn dịch của những tên joker thích đùa cợt, những thằng hề điên rạch miệng, hăm dọa trẻ con, hay những bóng ma của chúng, đằng nào cũng thế. Rất ít người trong thành phố này vào mùa thu ấy thực sự dám cam đoan là đã nhìn thấy một thằng hề đáng sợ nhưng đâu đâu cũng nghe tin tức về chúng, những tin tức đội tóc giả dựng ngược, những tin đồn rình rập trên đường phố khúc khích cười và giơ cả hai bàn tay phù thủy gào rú về giờ phút cáo chung, về ngày tận thế. Những tên hề ma quái trong một hiện thực phi thực. Nỗi điền cuồng lo mạt thế đã đi đến phòng bỏ phiếu, và chính lão Joker đang hú hét vào một tấm gương, kẻ quấy rối hú hét về nạn quấy rối, kẻ tuyên truyền buộc tội cả thế giới này là tuyên truyền, kẻ hiếp đáp rên rỉ về chuyện bị đánh hội đồng, kẻ lọc lừa giơ ngón tay lươn lẹo chỉ vào đối thủ và bảo là bà ta lắt léo, trò chơi trẻ con trở thành sự xấu xa toàn quốc, mày-là-đồ-ngu-chứ-không-phải-tao, thời gian cứ tích tắc trôi, sự tỉnh táo của nước Mỹ chống lại sự điên loạn của nó, và những người như tôi, những người không mê tín, cứ đi rảo quanh hai tay thọc túi, vắt chéo ngón tay cầu may.

Và nói cho cùng, rốt cuộc đã có một thằng hề đáng sợ.

* * *

Sau một thời gian dài ghẻ lạnh, Vasilisa đã muốn nói chuyện. Cô ta đua tôi ra hoa viên khu Gardens và bảo đảm chúng tôi ở ngoài tầm nghe của những lỗ tai tò mò. Giọng uy quyền mới mẻ trong lời nói cô ta cho tôi hay Vasilisa vẫn diễn vai Đại Vú Em, vẫn xác định từ giờ trở đi cô ta là người nắm quyền tối thượng. “Ông ấy không còn như xưa,” cô ta nói. “Tôi phải thích ứng với điều đó. Nhưng ông ấy là cha của con tôi.” - Đấy, nói thẳng vào mặt tôi, nhìn thẳng vào mắt tôi! Sự thách thức thật ngoạn mục. Tôi thấy máu hồng trào lên mặt. “Nếu cậu chống lại tôi,” cô ta vừa nói vừa đưa tay chặn lại trước khi tôi kịp thốt một lời, “thì tôi cho cậu chết. Chắc chắn tôi biết cần phải gọi ai.”

Tôi quay lưng bỏ đi. “Đứng lại,” cô ta nói. “Tôi không có ý muốn câu chuyện giữa chúng ta diễn ra thế này. Tôi muốn nói là tôi cần cậu giúp ông ấy.”

Nghe thế tôi cười to. “Chị quả thật là người phi thường,” tôi nói. “Nếu như thực sự chị là con người. Hai lời nói phát ra liên tiếp từ miệng chị đều đáng kinh sợ. Nhưng hoàn toàn không cho thấy chị thuộc về loài người.”

“Tôi biết giữa hai chúng ta có chuyện phiền toái,” cô ta nói. “Nhưng Nero không hề biết chuyện đó và chính vì Nero tôi mới yêu cầu. Nỗi đau khổ của ông ấy cũng như trí tuệ sa sút. Sa sút chậm thôi, nhờ có thuốc men hỗ trợ, nhưng không thể nào tránh khỏi. Nó vẫn tăng dần. Tôi sợ cho ông ấy. Ông ấy cứ đi lang thang mãi. Tôi cần có người đi cùng ông ấy. Ngay cả khi ông ấy tới gặp người đàn bà kia tôi cũng muốn cậu tới đó luôn. Ông ấy đang tìm những lời giải đáp. Cuộc sống đã trở nên thống khổ và ông ấy cần một giải pháp cho bí ẩn cuộc đời. Tôi không muốn ông ấy tìm ra điều đó trong vòng tay người kia.”

“Tôi không làm được,” tôi bảo cô ta. “Tôi đang chuẩn bị làm một phim truyện. Lúc này bận rộn lắm.”

“Cậu không muốn làm thôi,” cô ta nói. “Cậu chỉ viện cớ. Cậu đã thành người ích kỷ rồi.”

“Chị có thừa điều kiện,” tôi nói. “bao nhiêu người dưới quyền chị. Hãy sử dụng họ. Tôi không phải người làm thuê cho chị.” Tôi nói gay gắt. Tôi không thấy hứng thú để cho cô ta sai bảo.

Vasilisa đang mặc chiếc váy dài màu trắng, thân trên bó chặt, dưới eo rủ mềm, cổ đeo một băng đăng-ten xếp nếp. Cô ta tựa vào một gốc cây và tôi nghĩ ngay lập tức đến Elvira Madigan, nhân vật nữ trong bộ phim tuyệt vời cùng tên của Bo Widerberg, người tình xấu số đi dây làm xiếc trong rừng. Cô ta nhắm mắt lại và nói như tiếng thở dài. “Tất cả chỉ là trò đoán chữ,” cô ta nói. “Họ tên không phải họ tên thật. Mlle. Loulou không phải Loulou. Có thể tôi không phải là tôi và cái bà đang đóng vai mẹ tôi chỉ là người tôi thuê đóng vai đó. Cậu hiểu ý tôi không? Chẳng có gì có thật.” Đó là những ý nghĩ tản mạn và tôi nhận ra bên dưới vẻ tự chủ của cô ta cũng là một nỗi giày vò riêng. “Chỉ có con tôi là có thật,” cô ta nói. “Và qua nó cuối cùng tôi sẽ đến một nơi có thật.” Vasilisa lắc đầu. “Cho đến lúc đó, ai ai cũng đều là một kiểu trình diễn,” cô ta nói. “Có lẽ ngay cả cậu. Cậu đã trở nên giống như cha xưng tội của nhà này nhưng cậu không phải linh mục, cậu thực ra là ai, cậu đòi hỏi điều gì, tôi có nên hoài nghi chăng, có thể cậu là Judas.” Rồi cô ta bật cười. “Xin lỗi,” cô ta nói hấp tấp và chuẩn bị bỏ đi. “Chúng ta ai cũng căng thẳng. Mọi chuyện sẽ có ngày tốt đẹp hơn. Được rồi, đi đi, về với cô bồ của cậu đi, cô ta chẳng biết gì cả, nhưng thế lại hay.”

Đó lại là một lời đe dọa nữa của Vasilisa, hẳn rồi, tôi vừa nghĩ vừa nhìn cô ta rút lui. Cô ta có thể không dám “cho tôi chết” nhưng cô ta dám, nếu cần, phá hoại hạnh phúc của tôi bằng cách cho Suchitra biết việc tôi đã làm. Lúc ấy tôi hiểu ra mình phải là người đầu tiên nói với Suchitra, bất kể giá nào. Tôi phải có gan nói ra sự thật và hy vọng tình yêu của hai đứa đủ mạnh mẽ để vượt qua.

Còn Elvừa Madigan, tôi nghĩ, cũng là một cái tên giả khác. Đó không phải nhân thân đích thực của cô nghệ sĩ xiếc đi dây xấu số người Đan Mạch kia. Hedvig Jensen; đó mới đích thực là cô ta. Người mang cái tên bình thường nhất.

Đúng: tôi đã bị cuốn hút vào thế giới giả vờ của nhà Golden, và chỉ có sự thật mới giải thoát được cho tôi.

* * *

Con mèo Leo đối với Petya thật chẳng khác gì chiếc lông chim thần đối với chú voi Dumbo*. Ăm con sơn miêu trên tay, gã một lần nữa lại là anh chàng thông minh kỳ lạ như lúc chúng tôi đã gặp lần đầu, khi gã đi trong khu Gardens, nói oang oang với ai chịu nghe, và làm lũ trẻ con cười ầm. Bây giờ đang giữa thu, tiết trời đẹp tuyệt giữa một thời điên đảo, cho nên chiếc áo bành-tô của gã nằm yên trong tủ, nhưng vắt bừa quanh cổ gã là chiếc khăn choàng sọc cầu vồng, và đủ thứ áo quần quái gở của gã được phô ra trưng bày, bộ vest màu kem ve rộng lần đầu tiên mới thấy gã mặc, bộ lễ phục xanh lá cây như con quỷ Leprechaun xứ Ireland khi gã muốn có hơi huớm nhà văn Oscar Wilde, áo vest khuy hàng đôi màu sôcôla, vải ca-rô ô lớn hai màu sôcôla đen và sôcôla sữa. Một tay cầm bình lắc pha cocktail, tay kia cầm ly martini, lọ ô-liu đặt trên băng ghế như ngày trước. Nhưng bây giờ, cạnh lọ ô-liu là một cái iPad và lũ trẻ con cứ quay vòng quanh cái máy đó như các hành tinh xoay quanh mặt trời, trong lúc Petya cho chúng xem, khuyến khích chúng chơi phiên bản beta của những game mới nhất mà gã thiết kế. Câu chuyện của hắn bây giờ chỉ toàn về game, còn lũ trẻ háo hức nhào vào, du hành tới những thế giới bên trong tâm trí gã. Trong mấy ngày tuyệt đẹp ấy, ý nghĩ chết chóc bị gạt bỏ, và cuốn sách cuộc sống mở ra ở một trang mới tươi sáng.

* * *

“Anh có thấy là,” Suchitra nói, “phim này đã trở thành bộ phim về anh không, tất cả những người nhà Golden đều là các mặt khác nhau của bản chất anh.”

“Không, không phải vậy,” tôi phản đối.

“Vậy mới hay,” nàng nói. “Như thế bộ phim sẽ giống một tuyên ngôn cá nhân hơn. Mọi nhân vật đều là tác giả. Giống như Flaubert. Madame Bovary, c’est moi*.”

“Nhưng anh không phải là họa sĩ,” tôi nói, “không có xung đột tính dục, không có tự kỷ, không phải gái Nga đào mỏ, không phải lão già quyền lực đang suy sụp.” Tôi đã không nói thêm, “không phải đứa bé,” vì tất nhiên đứa bé là một phần của tôi. Năm mươi phần trăm. Một phần lớn đang bị giữ ngoài tầm với của tôi. Một bí mật tội lỗi mà tôi vẫn chưa có đủ can đảm để thú nhận.

Chúng tôi đang làm việc trong phòng dựng phim trên đường West 29th và Nữ Người Dơi, đứng hình trên màn hình bàn dựng phim Avid, đang quan sát chúng tôi. Phim video Nữ Người Dơi thứ tư và cũng là cuối cùng của chúng tôi đang ở giai đoạn cuối. Lão Joker đang cố xúi giục một cuộc nổi dậy tiêu diệt nền dân chủ Hoa Kỳ. Ở sân vận động MetLiíe đầy nghẹt người, nhiều đám hề điên loạn gào rú lên trời những lời thù hận. Nữ Người Dơi dữ dội lẻ loi có thể làm được gì đây? À, cái đó tùy ở bạn. Hãy bầu cho Tổng thống Dơi đầu tiên của Hoa Kỳ. Bởi vì cuộc bầu cử này không phải trò nói dóc.

“Anh đi tới đâu cũng mang nặng những vấn đề của họ. Vấn đề cuộc đời Apu, còn nhớ cha anh ta đã nói gì với anh không? Có cần thiết phải sâu sắc không, hay anh vẫn có thể mãi mãi chỉ chạm tới bề mặt? Anh cũng cần phải trả lời câu hỏi này nữa. D Golden, như cha anh ta cũng đã nói, là người hoàn toàn bất định và đau khổ. Em cũng thấy điều đó ở anh, có gì đó không rõ ràng. Em cũng cảm thấy anh đang đau khổ. Còn về Petya, anh ta bị vây hãm bởi chính mình, không thể trốn thoát khỏi bản chất, mặc dù anh ta hết sức muốn được tự do. Và không chừng những trò chơi của Petya, những game anh ta sáng tạo ra, chính là sự tự do đó. Đó là chỗ anh ta không sợ hãi. Có thể anh cũng cần tìm một chỗ như thế. Anh lâu nay đứng ở ngưỡng cửa quá lâu, có lẽ đã đến lúc anh cuối cùng phải đi qua cửa. Còn ông già…”

“Em định nói là anh cũng giống ông già luôn chứ gì? Ông ta là một loại quái vật, ngay cả trong tình trạng suy sụp này…”

“Ông ta ngập trong bi kịch, và anh cũng thế. Ông ta mất hai người con, anh mất bố mẹ. Nỗi đau khổ đã định hình anh, cô lập anh với người khác. Em nghĩ thế.”

“Chúng mình đang căi nhau hay sao?” Tôi hỏi. Những lời của nàng nén chặt như một quả đấm.

“Không,” nàng mở to mắt, nói thật lòng. “Sao anh lại nghĩ thế? Em chỉ nói những gì em thấy.”

“Em đang hơi nặng lời với anh đó.”

“Em chỉ thấy anh có thể thành người như thế nào và em cũng muốn anh thấy điều đó. Sâu sắc. Có bi kịch riêng. Tìm kiếm tự do. Giải quyết những mơ hồ bất định, bất kể đó là gì. Có thể nó có liên quan đến em.”

Mình phải cho nàng biết chuyện đứa bé, tôi nghĩ. Đó là điều đã cô lập mình.

“Không,” tôi nói. “Liên quan đến em thì anh chắc chắn. Sâu sắc thì chắc chắn. Còn mơ hồ thì không hề.”

“Okay,” nàng nói, kết thúc đề tài, môi căng rộng nụ cười. “Tốt. Ta hãy làm cho xong Nữ Người Dơi đi.”

Chéo! Bùm! Hự!.. Cho mày chết, thằng khùng khúc khích!.. Oái! Bất công! Tại sao mọi người đều chống lại ta? Oáiiii! Đúng là trò đểu! Tất cả đều dối trá! Chỉ có tên hề này nói ra sự thật!.. Rầm!.. Oáiiii.

29

Một đêm không lâu sau khi D Golden tự sát trong khu Gardens, đã xảy ra một chuyện mà đối với tất cả chúng tôi chẳng khác gì một lỗ đen xuất hiện giữa Thiên Đàng, Riya Zachariassen, thường gọi là Riya z, thức giấc sau một giấc mơ hãi hùng thấy rằng nàng đã không còn giữ chặt được bức tranh vẽ thế giới này của nàng. Không thể nhớ cả giấc mơ nhưng hầu như nàng biết chắc mình đang mang một bức tranh quý giá đến một bảo tàng lớn, rồi nàng làm rơi, khung tranh gãy, kính vỡ tan nát và không hiểu sao nàng lại giẫm một chân lên làm thủng cả bức tranh, nhưng chắc đó chỉ là những gì nàng nhớ từ một bộ phim, những giấc mơ luôn trơn tuột như lươn. Lúc nàng tình dậy, bản thân giấc mơ không còn quan trọng nữa, nhưng nàng hiểu rằng bức tranh ấy chứa đựng mọi điều nàng suy nghĩ về cách sự việc diễn tiến, đó là hiện thực của nàng, bây giờ nó đã tan vỡ và trong chốc lát nữa sẽ có người tìm đến trách móc nàng đã làm hỏng bức tranh, nàng sẽ bị sa thải.

Thật khó cho kẻ không có tín ngưỡng như tôi hiểu được cái khoảnh khắc khi đức tin tắt ngóm trong tìm người. Một tín đồ đang quỳ khấn đột ngột hiểu ra không có lý do gì để cầu nguyện vì chẳng có ai lắng nghe. Hay đơn giản là điều xác tín đã bị xói mòn dần dà cho đến khi hoài nghi trở nên mạnh mẽ hơn hy vọng: ta cứ mãi đi bên dòng sông trong lúc một cơn hạn hán làm nước cạn dần cho tới một ngày lòng sông khô kiệt xuất hiện và không còn nước để dung dưỡng ta lúc đang cơn khát. Tôi có thể mường tượng nhưng tôi không cảm nhận được, có lẽ ngoại trừ việc kết thúc tình yêu. Ta thức dậy một sáng nọ và nhìn người đang ngủ trên giường cạnh ta, đang khe khẽ ngáy như đã quen và cho đến nay vẫn là âm thanh trìu mến, rồi ta nghĩ, em không yêu anh hay tiếng ngáy của anh nữa. Những chiếc vảy rơi từ đôi mắt Saul trong sách Công vụ Tông đồ - hay những thứ như vảy “bong ra từ mắt ông ta như những chiếc vảy,” Thánh Kinh bản King James đã nói - là chiếc vảy của sự bất tín, sau đó ông ta nhìn thấy rõ ràng hơn và lập tức được rửa tội. Nhưng hình ảnh đó hiểu ngược lại cũng đúng. Một cái-gì-giống-như-vảy đã bong khỏi mắt Riya và nàng đã thấy rõ ràng rằng thực tại của mình lâu nay chỉ là ảo ảnh, chỉ là giả tạo. Tôi chỉ có thể đoán được tới đó.

Nàng nằm rất im cạnh khoảng trống nơi người nàng yêu từng nằm. Nàng luôn ghét đôi xăng-đan Bừkenstock mà, bất kể sự phản đối của nàng, D vẫn nhất định xỏ vào chân [hắn] khi họ ở nhà; nhưng bây giờ nàng không thể dời đôi xăng-đan đó khỏi vị trí quen thuộc ở cạnh giường. Họ thuộc mẫu người khá nệ cổ đến mức vẫn còn giữ đường điện thoại cố định, máy điện thoại không bao giờ đổ chuông. Có tiếng của D trong hộp thư thoại - “Đây là Riya và D, xin vui lòng nhắn lại” - và nàng không đành lòng xóa đi. Nếu nàng nằm thật im và không suy nghĩ gì, nàng cơ hồ tin rằng hắn sẽ từ phòng tắm bước ra và leo lên giường. Nhưng nàng không thể thôi suy nghĩ, nên nàng biết điều đó sẽ không xảy ra. Điều đã xảy ra là nàng không còn nghĩ tới cái điều nàng đã nghĩ mình sẽ nghĩ đến. Cho nên nàng không biết phải suy nghĩ gì đây.

Nỗi đau buồn chân thành trang trọng của Riya không hiểu sao khiến tôi nhớ đến diễn viên Winona Ryder, không phải Winona Quậy tuổi teen điên điên trong phim Beetlejuice, vừa nhảy tung lên không theo điệu nhạc calypso của Belafonte, vừa rung lắc thân hình, mà là Winona của Age of Innocence, hết sức kiềm chế và ít ngây thơ hơn vẻ bề ngoài*. Trong phim của Scorsese - tôi thú nhận là tôi chưa đọc tiểu thuyết của Edith Wharton - chính Michelle Pfeiffer mới là người không theo khuôn khổ, người vồ vập lối sống mới, hiện đại và đau khổ kinh khủng vì điều đó và cuối cùng thất bại trước cách thao túng thầm lặng kiểu cũ của Winona Ryder. Nhưng giả sử nhân vật Winona lại là người hiểu rõ những điều mới mẻ, và một ngày kia nàng mất khả năng cảm nhận sự việc diễn tiến ra sao. Nàng Winona đó lẽ ra đã có thể ở trong bộ phim này. Đó là Riya; phiên bản Winona viết lại của tôi, lạc lõng và nguy khốn hơn cả nguyên mẫu, giữa trùng khơi không có phao cứu sinh.

Rất khó để đưa những ý tưởng mới du nhập vào thế giới này. Những ý tưởng mới về đàn ông và đàn bà, và bao nhiêu con người đang ở đâu đó giữa hai chữ đó, cần có những từ vựng mới để mô tả họ, cho họ cảm giác được hiện hữu, được chấp nhận và được quyền, chính là những ý tưởng mà nhiều người tử tế đã phát triển và đề ra vì những nguyên do chính đáng nhất. Và nhiều người tốt đẹp khác, những người thông minh như Riya z, đã đi theo tư duy mới ấy, biến nó thành của mình và nỗ lực áp dụng để góp phần mở ra con đường mới cho thế giới này vận hành.

Nhưng rồi có một đêm Riya mở mắt ra và thấy mình đã thay đổi tâm tư.

NHỮNG BẢN NHÁP ĐƠN/THƯ XIN TỪ CHỨC CỦA RIYA ZACHARIASSEN GỬI BẢO TÀNG BẢN THỂ (KHÔNG GỬI)

Kính gửi chèn tên giám đốc vào đây, Đơn này thông báo với ông rằng căn cứ theo và bởi vì và do là và xét theo những ràng buộc hợp đồng của tôi và việc bãi miễn hoàn toàn trách nhiệm của tôi và đối với một thời hạn cuối cùng và sau khi đã trừ ra những ngày nghỉ phép theo tiêu chuẩn nhưng không sử dụng tới. Và những việc còn tồn đọng và bàn giao hiệu quả và với lòng cảm kích và trong sự đánh giá cao và với hy vọng rằng và vân vân. Do sự đánh giá lại triệt để và diễn tiến tư duy dẫn tới sự xung khắc giữa vị trí hiện nay của tôi với những giá trị của gì đó viết vào. Cho nên lợi ích của Bảo Tàng sẽ được đáp ứng tốt hơn bằng sự ra đi của tôi. Trân trọng, kết thư.

Hoặc,

Khi tôi còn là một bé gái ở Minnesota và bắt đầu quan tâm đến việc sống một đời đạo đức, tôi đã nghĩ đến Ấn Độ, một phần quan trọng trong di sản của riêng mình, tôi tự hỏi, ai ở Ấn Độ phải chịu nhiều bất công nhất, câu trả lời tôi nghĩ ra, lúc lên tám, là những con dê. Bò thì linh thiêng nhưng dê thì bị giết thịt và chẳng ai quan tâm. Tôi đã xác định là tôi sẽ cống hiến đời mình để chăm lo và bảo vệ những con vật kêu be be không được yêu thương đó. Rồi tôi lớn lên và đổi ý, tất nhiên rồi, nhưng tôi vẫn giữ mong muốn tìm kiếm đều gì cần đến sự say mê của tôi và sau đó cống hiến bản thân cho điều đó không chút dè sẻn. Sau lũ dê là tới những ám ảnh khác thời đầu: kiểm soát sinh sản, các chứng bệnh tự miễn dịch, rối loạn ăn uống, nạn khan hiếm nước sạch. Tuổi trưởng thành của tôi trùng hợp với lúc sơ khai của Thời Đại Bản Thể, các cuộc thảo luận, các vấn đề, và các phát kiến trong và chung quanh đề tài này đã thuyết phục tôi tin rằng mình đã tìm ra sứ mệnh, và khi cơ hội làm việc ở Bảo Tàng này tự nhiên chào đón thì đó chẳng khác gì giấc mơ trở thành hiện thực và từng ngày qua gần như đều đúng như thế cho đến bây giờ. Tuy nhiên tôi thú nhận với ông rằng tôi có nhược điểm là tâm tính bị cảm xúc chi phối quá mức. Có thể một ngày nào đó ta thức dậy và thấy là mình không quá bận tâm đến chuyện này nữa, ông hiểu điều đó. Công việc này không còn là say mê của tôi nữa. Irước kia say sưa với dê, bao cao su, chứng cuồng ăn, nước sạch, tất cả không còn là điều tôi say mê nữa. Bây giờ tôi với bản thể cũng vậy. Tôi đã chán. Goodbye.

Hoặc,

Tôi cần phải suy nghĩ và thành phố này ồn ào quá.

Hoặc,

Tôi thú nhận tôi là một thực thể đa nguyên. Tôi là con gái của người cha loạn thần kinh đã qua đời. Tôi cũng là kẻ tiếc thương người yêu đã mất. Mặt khác, tôi cũng là người thuộc nhóm gầy ốm. Ngoài ra hoặc ngược lại, tôi là một học giả. Tương tự, tôi là người tóc đen. Tôi có những quan điểm này và không phải những quan điểm khác. Tôi có thể tự khẳng định bản thân theo nhiều cách khác nhau. Như thế này là không phải tôi: tôi không phải một cá thể đơn nhất. Tôi chứa đựng đa tính chất. Tôi có mâu thuẫn với chính mình không? Phải lắm, tôi mâu thuẫn với chính mình. Là đa nguyên, là đa dạng, tức là một điều đặc biệt, phong phú, khác thường, và là chính mình. Bị ép vào những định nghĩa hạn hẹp tức là giả tạo. Phải bị nghe, nếu ta không phải là một cá thể đơn nhất thì ta chẳng là gì cả, tức là phải nghe một lời dối trá.

Bảo Tàng Bản Thể hiện đang quá dấn sâu vào sự dối trá đó. Tôi không thể làm việc ở đó nữa.

Hoặc,

Tôi ngờ rằng bản thể theo ý nghĩa hiện đại - mang tính dân tộc, chủng tộc, tính dục, chính trị hoá, xung đột - đã trở thành một loạt hệ tư tưởng mà một số trong đó đã góp phần đẩy D Golden đến cái chết của anh/chị ấy. Sự thật là những bản thể của chúng ta đều không rõ ràng đối với chúng ta và có lẽ tốt nhất nên để yên như thế, sự thật là căn tính của cái tôi vẫn tiếp tục là một mớ bòng bong hỗn độn, mâu thuẫn và không thể hòa giải. Có lẽ nói cho cùng D chỉ là một người đàn ông có chút cảm xúc phái nữ nào đó và [anh] ấy lẽ ra phải được phép ở yên vị trí đó và không nên bị những người như tôi thúc ép đến việc chuyển tính. Không bị thúc ép thành một tính nữ mà [anh] ấy vừa không thể chối bỏ hoàn toàn vừa, cuối cùng, không thể chịu đựng nó. Bị thúc ép tới cái chết của [anh] ấy bởi những người như tôi, những người để cho ý tưởng mới về cái đích thực trở nên mạnh mẽ hơn ý tưởng lâu đời hơn hết thảy: tình yêu.

D đã kể tôi nghe chuyện một người hijra ở Bombay ăn mặc như đàn ông ở nhà và thực tế là một người đàn ông đối với cha mẹ của anh/chị ta, rồi thay y phục trở thành một phụ nữ khi cô ta ra khỏi nhà mình. Nên như thế thì sẽ ổn thỏa. Linh hoạt thì sẽ ổn thỏa. Tình yêu phải lấn át, chứ không phải những giáo điều về căn tính.

Tôi đã sẵn sàng đi cùng D qua mọi giai đoạn biến đổi của [anh] ấy và ở bên [anh] khi đã chuyển đổi xong. Tôi đã là người yêu của [anh] ấy khi [anh] ấy là một người đàn ông, và tôi vẫn sẵn sàng là người yêu của cô ấy suốt giai đoạn chuyển tiếp và hội nhập vào bản thể mới của cô ấy. Điều này cho tôi biết gì về tôi, về con người, về cái thực tế nằm ngoài giáo điều? Nó cho tôi biết rằng tình yêu mạnh hơn giới tính, mạnh hơn các định nghĩa, mạnh hơn cái tôi. Đó là điều tôi đã học được. Bản thể -đặc biệt là lý thuyết về bản thể giới - là sự khu biệt nhân tính, còn tình yêu cho ta thấy chúng ta có thể rộng lớn đến đâu. Để tưởng nhớ người yêu đã mất, tôi từ bỏ chính kiến về bản thể và theo đuổi chính kiến của tình yêu.

Đó là điều triết gia Bertrand Russell trả lời khi được hỏi lời khuyên nào ông sẽ truyền cho các thế hệ sau. Ông ấy nói: “Tình yêu là sự sáng suốt.” Nhưng tôi hiểu đây là thời buổi xung đột. Nếu chiến trận phải xảy ra, hãy để nó khai cuộc.

BỨC THƯ THỰC TẾ

Orlando thân mến,

Như tôi đã nói với ông mới lúc nãy trong văn phòng ông, tôi phải từ chức. Thật khó cho tôi giải thích lý do, đây là một quyết định cam go và tôi sẵn sàng ngồi xuống với ông để bàn bạc thêm nếu ông muốn. Có lẽ, như ông nói, tôi đang bị một phản ứng cực đoan của nỗi đau khổ, do đó suy nghĩ của tôi trở nên hỗn độn và tôi sẽ suy nghĩ kỹ hơn việc này khi tôi đã qua thời gian thương khóc và xử lý những việc đã xảy ra, ông thật tử tế khi gợi ý tôi nên gặp bác sĩ tâm lý và tạm nghỉ một thời gian, nhưng tôi thấy tốt nhất tôi nên thôi việc. Xin cảm ơn vì tất cả. Những gì tốt đẹp nhất.

Riya.

Bão tố lập tức bùng nổ trên mạng xã hội của nàng. (Kẻ lạc điệu với thế hệ như tôi đây và là người theo dõi trực tiếp, tôi không sao tránh được suy nghĩ này: Ngay từ đầu tại sao lại đưa cái đó lên mạng làm gì? Tại sao lại nói với một đám đông xa lạ rằng mình đang trải qua một giai đoạn đánh giá lại tư duy rất riêng tư, sâu xa và đau khổ chứ? Nhưng tôi hiểu rằng chuyện này thậm chí không còn là một vấn đề nữa.) Từ khắp mọi nơi đội quân vô hình của thế giới điện tử đã tấn công nàng. Những cá nhân vô danh với trái tim trong trắng và không hề có ý đạo đức giả đã bảo vệ những điều xác tín của họ về bản thể trong lúc tự giấu mình trong lớp nguy trang của những cái tên giả. “Thế bạn cảm thấy thế nào về những phụ nữ da trắng hóa trang như cô gái da đỏ Pocahontas vào lễ Halloween? Quan điểm của bạn về bọn hóa trang da đen? Bạn có thấy okay những chuyện đó không?” “Bây giờ bạn ủng hộ nữ quyền cực đoan loại trừ công nhân tình dục lẫn loại trừ chuyển giới sao? Có lẽ bạn thậm chí không ủng hộ nữ quyền cực đoan nữa. Bạn là gì? Bạn có là bất kỳ ai không?” Và rất nhiều lời lẽ thô tục. Và, thường xuyên gặp câu, Xóa tài khoản của bạn đi. Cả bạn bè nàng lẫn người xa lạ đều phản đối, những lời phản đối phát xuất từ những nhóm chính kiến về giới tính rất quyết đoán mà bấy lâu nay nàng đã giao thiệp thoải mái và bây giờ họ buộc tội nàng là phản bội, nhưng cũng phát xuất từ giới sáng tạo thời trang độc lập mà nàng đã thành gần như là ngôi sao đối với họ, và từ nhiều đồng nghiệp xưa kia của nàng ở Bảo Tàng Bản Thể, vấn đề về quan điểm mớỉ của mỉ không hẳn là nó sai, cũng không hẳn là nó đi thụt lùi, vấn đề là suy xét quá kém. Quá ngu ngốc. Và bọn tao cứ tưởng mi là đứa khôn ngoan.

Bên kia Đại Tây Dương, trong một kịch trường khác của chiến tranh căn tính, Thủ tướng Anh đang khu biệt định nghĩa của tính chất Anh để loại trừ tính đa dạng, chủ nghĩa quốc tế, không chấp nhận cái bản thể toàn cầu. Chỉ nước Anh nhỏ bé thôi mới được xác định là người Anh. Trong cuộc tranh cãi xa xăm ấy về bản sắc dân tộc, có những tiếng nói mạnh mẽ đẩy lùi sự hẹp hòi cáu kỉnh của Thủ tướng. Nhưng ở nước Mỹ này, trong ngôn ngữ của giới tính, Riya nghĩ thầm, những từ ngữ duy nhất không tồn tại, những từ ngữ duy nhất không thể diễn đạt, chính là “Tôi không chắc chắn một điều gì cả trong chuyện này. Tôi sẽ suy nghĩ lại.” Kiểu nói đó có thể khiến ta bị hạ bệ.

Ivy thì hiểu, Ivy Manuel người luôn chống đối việc xếp loại đặt tên. “Con mẹ chúng nó nếu chúng nó đếch hiểu,” cô ta nói. “Mày tới đây rồi tụi mình chạy một vòng bên dòng sông rồi uống cái quỷ gì đó rồi mình hát một bài tào lao gì đó với nhau đi. Bài My Boy Lollipop hay thứ quái quỷ gì đó tương tự.”

* * *

Một lần gặp gỡ nữa với tên Kinski lang thang trước đại cảnh của y, cảnh này tôi sẽ đưa vào phim khi tới lượt, lẽ ra đã phải cảnh báo tôi là y đang chuẩn bị làm gì đó. Nhưng chúng tôi quá muốn tin vào sự bình thường của cuộc sống bình thường, vào sự đều đặn hàng ngày, tới mức tôi đã không cảm nhận được điều này. Y đang chờ chực loanh quanh Red Fish, điểm hòa nhạc trên đường Bleecker, bên trong một ca sĩ người quần đảo Faroe đã lên lịch trình diễn một tổ khúc những bài ca xưng tội lấy cảm hứng từ các video YouTube - hát bằng tiếng Anh, không phải tiếng Faroe, thật may cho khán giả. Tên Kinski này quan tâm gì ở mấy thứ này chứ, YouTube, quần đảo Faroe, âm nhạc? Nhưng y ở đó, chờ chực. Ê, có ai thừa vé không, một vé mà bạn không cần dùng và có thể tặng vì một mục đích tốt đẹp? Y chính là cái mục đích tốt đẹp đang nằm trong đầu y. Tôi đến đó vì người Mỹ cộng tác với ca sĩ Faroe này là bạn tôi, và Kinski, thấy người quen, bèn mừng rỡ và hoạt náo hẳn lên.

“Mày giúp tao đi mà,” y nói. “Mọi chuyện khác bỏ qua. Chuyện này quan trọng. Thằng cha này. Poetry &Aeroplanes, đã nghe bao giờ chưa? Tuyệt. Mày có biết thằng cha này đã thu một album trong ngôi nhà nơi Ingmar Bergman chết không? Mày có nghe bài nói chuyện của hắn trong chương trình TED không? Ôi chà.”

Đây là những lời nói rõ ràng nhất của y (có lẽ không kể câu trích Shakespeare lúc uống trà ở nhà Golden) và là những ý nghĩ duy nhất không liên quan đến tận thế mà tôi đã nghe phát ra từ miệng gã. “Ông biết mấy chuyện này à, làm sao biết?” tôi hỏi.

Mặt y sa sầm, và kèm theo đó, ngôn từ của y cũng xuống dốc theo. “Mẹ kiếp, quan tâm làm quái gì,” y nói.

Bây giờ tôi lại tò mò, và tình cờ trong túi tôi lại có một vé thừa, vì Suchitra phải làm việc muộn, tất nhiên rồi. “Nếu ông muốn vào,” tôi nói, “hãy kể chuyện này tôi nghe.” Y cúi nhìn vỉa hè và kéo lê hai bàn chân. “Thằng bạn thân đã khiến tao để ý tay này,” y lẩm bẩm. “Ở Căn cứ Không quân Bagram. Lâu lắm rồi.”

“Ông là cựu chiến binh,” tôi nói, ngạc nhiên thật tình.

“Mày cần bằng chứng?” Y càu nhàu. “Đưa tao cái khăn bịt mắt và một khẩu AR-15 đã tháo tung đi. Tao cho sẽ chứng minh ngay cho coi.”

Ngay lúc đó, nếu như tôi đã bật radar cảnh giác, lẽ ra tôi đã hiểu rằng mọi chuyện đều không bình thường, rằng người này đã ở bên bờ vực thẳm. Lúc đó tôi lại thấy hối lỗi vì không biết y từng là quân nhân, và lại phạm thêm một sai lầm nữa bằng cách hỏi y một câu về “thằng bạn thân” rồi nhận được câu trả lời mà lẽ ra tôi phải biết trước. “Tiêu rồi. Bị phục kích ở Pakhtunkhwa. Bây giờ đưa tao cái vé chết tiết đó đi.”

Tôi đã quan sát y suốt buổi hòa nhạc. Những bài hát dí dỏm, thậm chí buồn cười, nhưng mặt y ràn rụa nước mắt.

Ở một thời điểm nào đó sau màn phụ diễn âm nhạc bất ngờ này - có lẽ hai hoặc là ba ngày sau - Kinski đặt tay vào một khẩu súng trường tự động, đúng loại súng y đã yêu cầu một cách khoa trương bên ngoài nhà hát Red Fish. Theo lời khai của y sau đó ở bệnh viện Mount Sinai Beth Israel - lời thú tội khi hấp hối, tôi nên nói chính xác hơn - y không mua mà cũng không ăn cắp khẩu súng ấy. Y bị bắt cóc trong công viên, y nói, và những người bắt cóc đã đưa y khẩu súng rồi thả y ra. Đúng là chuyện khó tin, thậm chí phi lý, kể bằng những lời lầm bầm đứt quãng và hơi thở hổn hển, theo quan điểm của tôi những lời đó lẽ ra đã không đáng coi trọng nếu không vì hai điều này: thứ nhất, đây là lời thú tội khi hấp hối, điều này phải có sức nặng nghiêm túc và đúng đắn đáng kể; thứ hai, chính miệng Kinski nói ra, và xét theo những gì điên khùng đã luôn phát ra từ cửa miệng đó, thì lời thú tội này chẳng hề điên khùng hơn những gì y đã từng nói, cho nên có một khả năng điên khùng nhỏ bé rằng đây có thể là sự thật.

Những lời sau đây ít nhiều là phiên bản của Kinski. Khi thấy buồn bã, y nói, y lên phố đi tha thẩn ở những chỗ tương đối vắng ở mạn bắc công viên đó. Y gặp một trận mưa to và đứng trú dưới một tàng cây, thu mình ở đó cho đến khi trời quang mây tạnh. (Chú ý: Vào đúng cái ngày nói trên, quả thực thời tiết có biến đổi, mấy ngày nóng bức trái mùa và trời xanh đã nhường chỗ cho mưa lạnh.) - Nói tới đó, do tình trạng thể chất của y đang suy sụp nhanh chóng, câu chuyện trở nên rời rạc và không rõ ràng. - Có mấy người (hai? ba? nhiều hơn) đi tới chỗ y, ăn mặc như những tên hề - hay Joker - y dùng cả hai từ này - họ khống chế y và trùm một cái bao lên đầu y và trói y lại.- Hoặc họ không trói mà chỉ lôi y đi. - Hoặc không phải cái bao mà một loại khăn bịt mắt nào đó. - Y không thể nhìn thấy được mình đang đi tới đâu vì cái bao trùm đầu. - Hay khăn bị mắt. -Rồi y vào trong khoang sau một chiếc xe van và khăn bị mắt được tháo ra và một người mới, cũng hóa trang như tên hề -hay Joker - đang nói với y về - cái gì? - tuyển mộ, - Có đủ thứ chuyện về cuộc bầu cử Tổng thống này. Bầu cử bất hợp pháp. Kết quả bị đánh cắp. Một cuộc đảo chánh được phối hợp bởi truyền thông - bởi các nhóm lợi ích của các tập đoàn quyền lực - bởi Trung Quốc - và người Mỹ phải giành lại đất nước. - Khó mà nói những điều này là cảm xúc của riêng Kinski hay y đang lặp lại lời của tên Joker được cho là sếp ở trong xe van nói. - Rồi có lúc lại nghe “Chúng ta có thể học hỏi phe khủng bố Hồi giáo. Học cách cảm tử của họ.” - Sau một lúc, nhiều câu rời rạc, lẫn lộn than thân trách phận, tuyệt vọng, và những lời tiên tri tận thế sắp tới quen thuộc của y. - Chẳng có mục đích sống.” -“Nước Mỹ.” - Đại loại như thế. Đội ngũ y tế can thiệp và không cho lấy lời khai nữa. Sau đó là quy trình cấp cứu. Y không nói nữa, và cũng không cầm cự lâu hơn mấy. Tất cả những điều này là nỗ lực hết sức của tôĩ cố xâu kết một câu chuyện mạch lạc từ những gì báo chí tường thuật và những gì tôi có thể tự đào bới, cũng khá mất công, cho riêng mình.

Bạn y đã chết - ai biết có bao nhiêu người bạn? - và y giải ngũ trở về, tâm thần suy yếu. Y đã mất liên lạc với những người lẽ ra đã chăm lo cho y, và suy sụp mọi bề rồi cuối cùng thành tên lang thang rao giảng về súng đạn. Trong những năm con đường của tôi và gã tình cờ giao nhau, lời rao giảng của y dần thay đổi. Ban đầu y chỉ nói toàn chuyện chống súng đạn, sợ hãi nạn vũ khí tràn lan ở Mỹ, nảy ra ý tưởng súng ống là những sinh vật sống; rồi, được phụ họa bằng nhiệt tình tôn giáo, y oang oang những mỹ từ về ngày tận thế; và sau cùng, có những tên hề hay không, có những tên Joker hay không, có bắt cóc hay không, chính y cũng trở thành tôi đời của súng, khẩu súng nóng ấm đem lại hạnh phúc, và trả giá, bùm bùm bang bang, thế là nhiều người chết, và y cũng chết.

Vì sự thật không thể bác bỏ là Kinski đã tấn công vào cuộc diễu hành lễ Halloween, loạt đạn y xả vào đám đông đã khiến tổng cộng bảy người chết, mười chín người bị thương, trước khi một viên cảnh sát bắn gục y. Lúc đó y đeo chiếc mặt nạ Joker và mặc áo giáp chống đạn Kevlar - có lẽ còn sót lại từ thời y ở Afghanistan - cho nên những vết thương của y không gây thiệt mạng ngay. Y được đưa tới phòng cấp cứu bệnh viện MSBI và còn cầm cự đủ để nói những lời khai trên đây, hoặc những gì tương tự như thế, nhưng phải nói rằng theo ý kiến của nhân viên bệnh viện, thần kinh của y đã rối loạn và những gì y nói không có lời nào đáng tin.

Trong danh sách những người chết, nổi bật hai cái tên: ông Murray Lett và ông Petronius Golden, cả hai đều ở Manhattan, NY.

* * *

Dịp lễ Halloween, dân cư khu Gardens theo truyền thống tổ chức một cuộc ăn mừng riêng, giăng đèn trên những thân cây lâu năm, đặt một bàn DJ phía trước căn nhà của bà chủ bút tạp chí thời trang, cho phép trẻ con trong khu này chạy rông, chơi trò hù dọa đời quà. Nhiều người lớn cũng hóa trang nữa. Đó là một cách chơi lễ mà không phải đánh liều nhập bọn vào đám người quá đông đúc tụ tập trên đại lộ Sixth Avenue gần đó để chờ xem hay tham gia chính cuộc diễu hành đó.

Lẽ ra Petya đã vui chơi trong khu Gardens nhưng con mèo Leo muốn đi xem diễu hành, Petya đã nói với Murray Lett, và Leo muốn cái gì thì Leo sẽ được cái đó. Petya đang cảm thấy rất phấn chấn!, gã nói, thật sự rất phấn chấn!, gã có cảm giác mình đã thực sự thoát khỏi giai đoạn khủng hoảng, gã có thể gạt bỏ mọi chuyện sau lưng, gã muốn ôm choàng cuộc sống, và cuộc sống đang ở ngoài kia trong đêm lễ Halloween vào thứ Hai, sẽ diễu hành dọc theo Sixth Avenue hóa trang thành những bộ xương, xác chết và gái điếm. “Dù có ăn mừng trong khu Gardens đi nữa thì nhà này cũng đầy cảm giác đám ma rồi,” gã lớn tiếng. “Chúng ta hãy tìm mấy bộ đồ hóa trang thật chiến đấu rồi đi chiến đấu với bọn diễu hành!” Nỗi sợ không gian rộng của gã đã giảm nhiều, gã nói, và hơn nữa, khu vực Village mà đông đúc tới cỡ đó thì nó không còn là khoảng không trống trải nữa. Ông người úc Murray Lett chưa bao giờ thấu hiểu được tính thái quá của người Mỹ đối với lễ Halloween. Một lần ông ấy được mời dự tiệc trên khu Upper West Side hóa trang như người Hỏa Tinh trong phim Mars Attacks!, bên trong cái đầu người Hỏa Tinh đậm chất Tim Burton này rất nóng, như vậy tức là ông ấy chẳng ăn uống gì được. Một năm khác ông ấy hóa trang làm Darth Vader trong star Wars, mặc chiếc áo giáp bằng nhựa rõ là cồng kềnh khiến ông ấy ngồi xuống rất khó khăn, và đội chiếc mũ mặt nạ đen có gắn hộp biến âm tiếng nói, cái mũ này cũng khiến ông ấy gặp những vấn đề ăn uống và nóng bức giống như cái đầu hóa trang Mars Attacks! kia. Lần này ông ấy định ở lì trong căn hộ của mình và hy vọng sẽ không có đứa trẻ nào nhấn chuông đời quà. Nhưng không thể từ chối Petya. “Chúng ta sẽ hóa trang thành người La Mã!” gã hét lên. “Là Petronius, tôi đương nhiên sẽ là Irimalchio, chủ nhân buổi đại yến trong truyện Satyricon, còn ông… ông có thể làm một người tham gia chè chén nào đó. Đồ hóa trang của chúng ta sẽ lấy ý tưởng theo phim của Pellini. Sẽ mặc áo toga của người La Mã xưa! Đầu đội vòng nguyệt quế, và tay cầm những bình rượu cổ. Tuyệt vời! Chúng ta sẽ lao vào cuộc sống và uống say sưa ở các quán rượu và sáng ra chúng ta sẽ ngây ngất với cuộc đời.” Khi nghe dự tính này, tôi nghĩ đến Gatsby, hẳn rồi, truyện Gatsby mà Fitzgerald suýt nữa đã đặt tựa là Trimalchio in West Egg, và đó là một ý nghĩ buồn đau vì khiến tôi nhớ đến những đêm cười vui với bố mẹ tôi, và không tránh khỏi lại nhớ đến kết cục khủng khiếp của hai người, và trong một thoáng tôi lại bị chi phối bởi nỗi buồn mới gợi nhớ; nhưng sau đó niềm vui sướng của Petya cũng lây lan và tôi nghĩ, ừ, sao lại không, chút hoan hỉ sau tất cả mọi chuyện, ý kiến hay chứ, và nếu Petya mong muốn được làm người tình vênh váo của cuộc đời, chỉ một đêm thôi, thì được! Hãy để gã mặc chiếc áo toga và vênh váo.

Muốn có gấp đồ hóa trang là yêu cầu rất khó, nhưng đó là chỗ đắc dụng của bà Lăng Xăng với bà Lải Nhải, nói cho cùng, chiếc áo toga chỉ là tấm khăn trải giường cùng trí tưởng tượng phong phú. Giày xăng-đan kiểu La Mã đã tìm được, vòng nguyệt quế và một bó cành bạch dương buộc ruy-băng đỏ -biểu tượng quyền uy La Mã - mà Petya sẽ cầm trên tay như biểu tượng cho thẩm quyền sứ giả của gã. Cũng tìm được một chiếc mũ thằng hề có gắn chuông hoàn toàn lạc điệu và giao cho Murray Lett, tôi cũng rất muốn ông ta chịu đội cái mũ ấy cho giống nhân vật Danny Kaye trong phim The Court Jester* và tập nói những câu lắt léo trẹo lưỡi của Danny “nồi đồng nấu ếch, nồi đất nấu ốc”. Nhưng ông ấy lại chọn chiếc áo toga cho giống Petya và nếu Petya sẽ cầm quyền trượng La Mã thì ông Lett sẽ ẵm con mèo Leo.

Vậy là xong; và với trang phục vương giả như thế họ rời khỏi khu Gardens, xa rời ngôi nhà nặng trĩu cái chết, nhập vào cuộc diễu hành chào mừng cuộc sống; và thế là, khi lao vào cuộc sống và tránh xa cái chết, họ lại thấy thần chết đang chờ sẵn, như câu chuyện xưa đã tiên tri, ở Samarra, tức là ở Đại lộ 6 đoạn giữa Đường 4 và Washington Place. Thần Chết trong bộ đồ hóa trang thành Joker cầm một khẩu AR-15. Tiếng tạch tạch khe khẽ của khẩu súng chìm dưới tiếng huyên náo hỗn tạp của đám đông, tiếng còi xe, thông báo trên loa phóng thanh, tiếng ban nhạc. Rồi nhiều người bắt đầu gục ngã và thực tại khốc liệt trần trụi đã phá hỏng hội vui. Không có lý do gì để cho là Petya hay Murray Lett là mục tiêu đã được chọn trước. Súng đạn đầy rẫy ở nước Mỹ, và cái chết là quà tặng ngẫu nhiên của vũ khí.

Còn con mèo, con sơn miêu. Ở đây, quay đặc tả, cánh tay giang thẳng của người La Mã đã chết, quyền trượng rơi khỏi quyền lực. (Cố tình bắt chước, trong khuôn hình, cảnh cánh tay bất động của con King Kong gục ngã cuối bộ phim nguyên thủy năm 1935.) Và Leo gầm gừ hằn học với bất kỳ ai dám tới gần. Khi mọi chuyện đã xong, khi tiếng la hét đã giảm, khi đám đông đang bỏ chạy và vấp ngã, đã bình tĩnh lại, bị giải tán, và những người thương vong vì đạn bắn cùng những người bị giày xéo bởi đám đông sợ hãi tất cả đều đã được chuyển tới nơi cần thiết, khi đại lộ hoang vắng chỉ còn rác rến bay trong gió và những chiếc xe cảnh sát, khi sự việc thật sự đã kết thúc, con mèo ấy đã biến mất, không một ai còn thấy con sơn miêu Leo nữa.

Và nhà vua, một mĩnh trong nhà vàng, nhìn thấy bao nhiêu vàng trong mọi túi áo quần mọi chồng đống mọi bao bị mọi xô chậu bắt đầu ửng sáng càng lúc càng chói rực cho đến khi bốc lửa phừng cháy.

PHẦN III

30

Thực tình, tôi đã mong một đời sống êm ả hơn. Ngay cả khi tôi mơ tưởng, một lúc tuyệt vời nào đó trong tương lai, mình sẽ đạt được một vị trí được trọng vọng thật sự, tôi cũng đã mong được nhiều điều tử tế trong lúc lần mò trên đường. Tôi đã không hiểu rằng hai con quái vật thần thoại Scylla và Charybdis mà con tàu của Odysseus gặp phải lúc giương buồm vượt eo biển Messina - một con được “lý giải” là những tảng đá khổng lồ, con kia là xoáy nước hung ác - chỉ là biểu tượng, một là tượng trưng cho tha nhân (những tảng đá mà con tàu ta sẽ đâm vào tan vỡ và chùn đắm), còn một là tượng trưng cho cái bóng tối quay cuồng ngay trong bản thân mình (thứ sẽ hút chúng ta xuống đáy, và chúng ta chết đuối). Giờ đây khi bộ phim The Golden House cuối cùng đã hoàn thành và sắp ra mắt ở một loạt liên hoan phim - gần một thập kỷ thực hiện, và sau những biến động trong đời riêng của tôi gần cuối giai đoạn đó, việc hoàn thành được bộ phim thật giống như phép mầu - tôi phải cố ghi lại những điều đã học được trong tiến trình này. Về chuyện làm phim, chẳng hạn, khi một người có tiền bảo ta, “Tôi thích dự án này. Tôi thích lắm. Rất sáng tạo, rất độc đáo, hiện nay không hề có cái gì giống như thế. Tôi sẽ ủng hộ anh một ngàn phần trăm, bằng hết khả năng của tôi, ủng hộ hoàn toàn, một ngàn lẻ một phần trăm, đúng là thiên tài” thì tức là ông ta đang nói “xin chào”, dịch sang ngôn ngữ bình thường. Và tôi đã biết ngưỡng mộ bất kỳ ai đã thực sự đưa bộ phim của họ tới đích cuối cùng và vào rạp chiếu, bất kể phim gì, Citizen Kane hay Porky’s XXII hay Dumb Pucks XIX, bất kể, anh đã hoàn thành một phim rồi, anh bạn, kính nể đó. Còn về cuộc đời bên ngoài chuyện làm phim, tôi học được điều này: cứ thật thà là thượng sách. Trừ phi thượng sách không phải thật thà.

Chúng ta chỉ là những tảng băng trôi. Tôi không có ý nói là chúng ta lạnh lùng, chỉ muốn nói rằng chúng ta hầu như chìm dưới mặt nước, và cái phần chìm khuất của ta là cái có thể đánh đắm con tàu Titanic.

* * *

Trong những ngày sau vụ xả súng lễ Halloween, tôi dành phần lớn thời gian ở khu Gardens, sẵn sàng giúp đỡ nhà Golden bất cứ việc gì có thể cần đến tôi. Với sự đồng ý của Suchitra, mỗi tuần tôi dành nhiều đêm ngủ lại trong nhà ông U Lnu Fnu. Ông ấy vẫn chưa cho ai thuê căn phòng cũ của tôi, và nói ông rất mừng có người bầu bạn trong “lúc kinh khủng, lúc kinh khủng” này. Còn với Suchitra trong những giờ cuối cùng trước khi cả nước bầu cử xong, nàng đang làm việc gần như hai mươi giờ mỗi ngày ở với các phương tiện chỉnh âm, cắt ráp những đoạn quay cần dùng của chiến dịch tranh cử chức Tổng thống của Đảng Cộng Hòa, giữ vai trò như một thủ lĩnh của nhóm Phụ Nữ Truyền Thông đã tình nguyện đem chuyên môn ra phục vụ. Nàng thú nhận là cảm thấy kiệt sức, bị ngợp và hơi xuống tinh thần, chắc có lẽ tôi đã ngầm hiểu là phần lớn những điều đó có liên quan đến tôi. Nhưng tôi ở trong khu Gardens không chỉ bởi lòng vị tha mà vì những lý do gần như là rình rập, bản năng mạnh mẽ của tôi cho biết câu chuyện mà tôi đã kể dàn trải lâu nay sắp sửa cho tôi đoạn kết hiện còn thiếu, và tôi đang mai phục chính đoạn kết đó, ẩn mình trong bụi cây khu Gardens như con sư tử đói náu mình giữa đám cỏ cao dưới chân cây keo trên bình nguyên châu Phi, con mồi của tôi rồi sẽ lon ton đi qua. Lúc đó, bị bao quanh bằng những cái chết như câu chuyện tôi đã kể, tôi không ngờ rằng cũng có thể có một vụ giết người khác đang lộ ra. Chính Vito Tagliabue là người đầu tiên báo động cho tôi về khả năng là Nero Golden thực tế không phải, hoặc không chỉ, là nạn nhân của chứng mất trí của tuổi già đang đến từ từ; mà sự thật là lão đang bị đầu độc từ từ bởi chính người vợ.

Cuộc sống ở khu Gardens lúc nào cũng có phần gợi nhớ đến phim Rear Window*. Ai ai cũng canh chừng người khác ở nhà đối diện, tất cả chúng tôi đều được soi sáng rõ trong những ô cửa sổ nhà mình, những ô cửa như những màn ảnh tí hon nằm trong một màn ảnh rộng lớn hơn, đang chiếu những tấn tuồng của chúng tôi cho các hàng xóm thưởng lãm; cứ như các tài tử trong phim có thể xem những bộ phim khác trong lúc những bộ phim khác ấy cũng đang xem họ. Trong Rear Window, James Stewart sống không cách xa nơi đây, ở địa chỉ hư cấu “125 đường West 9,” trong đời thực sẽ là 125 đường Christopher - tức là đường thứ chín ở phía tây Đại lộ 6 - nhưng khu Gardens này chắc cũng không khác gì. Dự tính của tôi là đưa vào phiên bản phim của mình một vài cư dân là hình ảnh cố tình tôn vinh các nhân vật trong bộ phim kiệt tác của Hitchcock, như Miss Torso cô vũ nữ hướng ngoại, Miss Lonelyhearts người đàn bà độc thân lớn tuổi, và vân vân. Thậm chí có thể có người bán nữ trang lưu động, do một diễn viên giống Raymond Burr đóng. Tôi không hề có dự tính phát triển mạch truyện để đưa vào một vụ mưu sát, nhưng đó là cách những câu chuyện sẽ dẫn dắt ta, chúng sẽ rẽ theo những hướng bất ngờ và ta phải bám chặt lấy đuôi áo chúng. Thế cho nên lúc tôi đang đi băng qua khu Gardens từ nhà ông U Lnu Fnu tớ nhà Golden thì Vito Tagliabue từ cửa sau nhà ông ta thò cái đầu bảnh trai ra, tóc chải ngược xịt keo láng bóng, và thực tế đã nói trước sự ngạc nhiên vô cùng của tôi: “Suỵt!”

Tôi dừng sững lại và thú thực là đã cau mày. “Xin lỗi,” tôi nói, muốn xác định rõ, “có phải ông mới nói ‘Suỵt’ đấy không?”

“Si, phải” ông ta rít lên, vẫy tôi tới gần. “Có vấn đề gì sao?” “Không,” tôi vừa đáp vừa đi tới. “Chỉ có điều là tôi chưa nghe ai nói thế bao giờ.”

Ông ta kéo tôi vào nhà bếp rồi đóng cửa vườn lại. “Thế người ta nói gì?” Ông ta có vẻ bực bội. “Đó không phải tiếng Mỹ sao?”

“Ồ, tôi nghĩ người ta thường nói, ‘Này!’ hay ‘Xin lỗi’ hay ‘Có rảnh chút không?’”

“Không giống nhau,” Vito Tagliabue tuyên bố.

“Cũng vậy thôi,” tôi nói.

“Cũng vậy thôi,” ông ta chấp nhận.

“Ông có việc gì cần à?”

“Phải. Phải. Việc quan trọng. Nhưng khó nói. Tôi thì hoàn toàn tự tin để nói rồi. Tôi chắc chắn về sự chính trực của cậu, rằng cậu sẽ không nói là đã nghe từ tôi.”

“Mà chuyện gì, Vito.”

“Một linh cảm. Nói linh cảm có đúng không? Phải, linh cảm.”

Tôi khoát tay, xin cứ nói tiếp.

“Chuyện Vasilisa đó. Vợ của Signor Nero. Mụ này thuộc ca khó đỡ nghe. Mụ ta tàn nhẫn đấy. Như mọi…” ông ta ngừng. Tôi tưởng ông ta định nói từ kinh nghiệm cay đắng riêng tư, như mọi bà vợ, hay như mọi đàn bà, “… như mọi người Nga.”

“Ông định nói gì, Vito.”

“Tôi định nói là mụ ta sẽ giết ông chồng. Mụ ta ngay lúc này đang giết ông ấy đó. Tôi nhìn thấy sắc mặt khi ông ấy dạo ngang đây. Không phải là vẻ suy yếu của tuổi già. Cái này khác han.”

Bà vợ cũ Bianca Tagliabue của Vito đã chuyển sang nhà người tình mới, Carlos Hurlingham, “ông Arribista” của tôi, ở đối diện bên kia. Hàng ngày cặp tình nhân mới cứ chường mặt ra hoa viên khu Gardens, hạ nhục Vito, cứ nhắc cho ông ta nhớ mối tình xưa. Nếu ai có ý tưởng giết người trong đầu, tôi nghĩ, đó có lẽ là chính Vito. Dù vậy, tôi cũng chiều lòng ông ta thêm chút nữa.

“Cô ta làm chuyện đó bằng cách nào,” tôi hỏi.

Ông ta nhún vai rất kịch. “Tôi không biết. Tôi không biết đích xác. Tôi chỉ thấy ông chồng trông rất bệnh hoạn. Bệnh hoạn một cách khác thường. Chắc có thứ gì đó trong thuốc men của ông ấy. Ông ấy phải uống nhiều thuốc. Cho nên rất dễ. Phải, có gì đó trong thuốc, tôi tin chắc. Gần như chắc chắn.”

“Tại sao cô ta phải làm thế chứ,” tôi thúc giục. Một lần nữa, một cái nhún vai và một cái múa tay như làn sóng. “Thì rõ quá mà,” ông ta nói. “Tất cả những người thừa kế khác giờ đã chết hết rồi. Chỉ còn đứa con của mụ ta thôi. Và nếu ngẫu nhiên ông Nero cũng…,” - nói tới đây ông ta đưa một ngón ngón tay lướt ngang cuống họng - “Vậy thì ai hưởng gia tài? Tiếng La-tinh có câu, cui bono? - ai hưởng lợi? - cậu thấy chưa? Rõ như ban ngày.”

Trung tâm vấn đề chính là con tôi. Con trai tôi đã hai tuổi mà cơ hồ không hề biết tôi, nó luôn quên tên tôi, tôi không thể gửi quà cho nó, tôi không thể chơi đùa với nó trong hay ngoài khu Gardens, con trai tôi là người thừa kế tài sản của một người đàn ông khác, là tấm hộ chiếu cho tương lai của mẹ nó. Con trai tôi, qua gương mặt bé nhỏ của nó, tôi rõ ràng nhìn thấy chính mình. Tôi ngạc nhiên rằng dường như chẳng có ai để ý sự giống nhau đậm nét đó, rằng thực tế ai cũng nói thằng bé giống cha mà người cha lại không phải cha nó, cái-tưởng-là đã chiến thắng cái-thực-là. Người ta chỉ thấy cái mà người ta muốn thấy.

Vespasian, đặt tên cái kiểu gì vậy chứ, Vespasian. Càng lúc tôi càng khó chịu. Lại còn “nhóc Vespa” nữa chứ. Vespa là chiếc xe mà Audrey Hepburn đã lái hết sức ẩu quanh Rome trong phim Roman Holiday, với Gregory Peck hốt hoảng ngồi trên yên sau. Con trai tôi xứng đáng được lèo lái tốt hơn chứ không phải bằng tay lái của mấy ngôi sao điện ảnh đó. ít nhất nó cũng xứng đáng mang tên một trong những bậc thầy vĩ đại của điện ảnh, Luis hay Kenji hay Akira hay Sergei, Ingmar hay Andrzej hay Luchino hay Michelangelo, Prangois hay Jean-Luc hay Jean hay Jacques. Hay Orson hay Stanley hay Billy hay thậm chí chán ngắt như Clint cũng được. Tôi đã bắt đầu nghĩ nửa-nghiêm-túc-nửa-không tới chuyện bắt cóc, hay bỏ trốn cùng thằng bé Federico hay Alíred của tôi, và tẩu thoát vào chính thế giới điện ảnh, phá bỏ bức tường thứ tư để lao vào những bộ phim chứ không như Jeff Daniels trong phim của Woody Allen từ màn ảnh lao ra cuộc đời*. Ai cần cuộc đời này chứ khi ta có thể chạy băng qua sa mạc theo sau con lạc đà của Peter O’Toole hay, đi cùng phi hành gia Keừ Dullea của Kubrick, giết chết máy tính điên HAL 9000 trong lúc nó ngâm nga “Daisy, Daisy, trả lời tôi đi”*? Thực tại có nghĩa lý gì nếu ta có thể nhảy lò cò với sư tử và bù nhìn trên Con Đường Lát Gạch Vàng, hay bước xuống cầu thang tráng lệ bên cạnh Gloria Swanson, sẵn sàng cho ông DeMille quay cận cảnh*? Đúng, con trai tôi và tôi, tay trong tay, sẽ kinh ngạc trước những bộ mông, bộ ngực đồ sộ của những ả gái điếm trong phim Fellini’s Roma và ngồi tuyệt vọng trên vỉa hè thành Rome tiếc thương chiếc xe đạp bị mất cắp rồi nhảy vào cỗ máy thời gian DeLorean của Tiến sĩ Doc Brown bay ngược về tương lai và sống tự do*.

Nhưng điều đó không thể xảy ra. Chúng tôi tất cả đều mắc kẹt trong trận đồ của Vasilisa, nhất là đứa bé, đứa bé chính là nước cờ chiến thắng của cô ta. Tôi mất một lúc tự hỏi Vasilisa có thể thực sự tàn nhẫn đến cỡ nào; phải chăng bằng cách nào đó cô ta đã bày mưu khiến ít nhất hai trong ba người con trai nhà Golden phải chết, và không chừng cô ta cũng sẽ nhúng tay vào cái chết của người con thứ ba nếu như anh ta không tự kết liễu đời mình? Nhưng tôi đã xem quá nhiều phim, và đang bị cuốn hút theo cùng một tấn tuồng giống như ông Vito Tagliabue tức tối vì tình phụ kia. Tôi lắc đầu cố tỉnh táo lại. Không, cô ta có lẽ không phải là kẻ sát nhân hay chủ mưu giết người. Cô ta chỉ là - “chính là!” - một kẻ thâm độc và giỏi thao túng đã sắp thắng trận chiến của mình.

* * *

Sau ba cái chết, một tình cảm gần gũi mới đã nảy sinh giữa lão Nero và Riya đã khiến một nếp nhăn Siberia hằn trên gương mặt xinh đẹp (dù hơi lạnh lùng) của đệ nhị phu nhân Golden, nhưng điều đó không hề khiến tôi ngạc nhiên. Người cha ba-lần-để-tang-con ấy không có ai để tỏ lòng tiếc thương Apu hay Petya nhưng nỗi buồn đau của Riya với cái chết của D cũng không kém gì lão. Trong mọi ngôn ngữ họ biết, không có danh từ nào để gọi người cha có con qua đời, không có từ nào tương đương với widower gọi người chồng góa vợ hay orphan gọi người con mất cha mẹ, và không có động từ nào mô tả được nỗi mất mát ấy. Từ bereavement chỉ sự tử biệt thì không chính xác nhưng phải chấp nhận như thế. Họ cùng ngồi trong văn phòng của Nero trong sự im lặng mất mát, im lặng giống như một cuộc trò chuyện mà mọi điều cần nói đã nói hết, như James Joyce và Samuel Beckett im lặng thấm đẫm nỗi buồn cho cả nhân gian lẫn cho chính mình. Lão đã yếu đi, có lúc than phiền bị chóng mặt, có lúc buồn nôn, lão thường thiếp đi và tỉnh dậy nhiều lần trong một tối. Trí nhớ đã mai một. Nhiều khi lão còn không nhớ là Riya đang ở đó. Nhưng lúc khác lão lại phục hồi con người nhạy bén trước đây. Sự suy sụp của lão không theo một đường thẳng. Có lúc tăng lúc giảm dù khuynh hướng chung là sa sút dần không thể tránh khỏi.

Có một tối Riya đưa lão lên đầu thành phố tới Park Avenue Armory, nơi đó, trong vòng cung mười một tòa nhà bê-tông cao, những người khóc mướn chuyên nghiệp từ khắp thế giới trình diễn vô vàn thanh âm của sự im lặng nhất trong mọi im lặng, cái chết. Ở một tòa tháp có một người Ecuador mù chơi đàn accordeon điệu nhạc yaravíes ai oán, và ba người khóc mướn Campuchia đã thoát được nạn diệt chủng của Khmer Đỏ đang trình diễn nghi thức gọi là kantomming, chơi sáo và một mớ cồng chiêng lớn nhỏ. Những màn trình diễn này không dài, chừng mười lăm hay hai mươi phút, nhưng âm hưởng vẫn còn vang vọng trong lòng Riya và lão Nero rất lâu sau khi họ ra về. Nero chỉ nói, “Con chim đó rất có ích.” Một mình trong một tòa tháp là một con chim khổng lồ không rõ loài gì, có vẻ giống con gà trống, ngự trên một bệ bê tông, một người khóc mướn từ Burkina Faso đến, ẩn mình hoàn toàn trong bộ đồ chim này, đầu cũng giấu trong đầu chim, hai cổ chân đeo những chiếc chuông lanh canh nhẹ rung khi ông ta xê dịch hai bàn chân, người này chẳng gây ra chút âm thanh nào ngoài tiếng chuông thi thoảng ngân lên khe khẽ, ông ngồi rất im, chỉ đôi lúc rùng mình rất khẽ, sự hiện diện nghiêm trang và nhân từ của ông ta đủ mạnh mẽ để xoa dịu chút khổ đau của Riya cùng lão Nero. “Bác muốn đi xem lần nữa không?” Riya hỏi Nero khi họ lại ra tới vỉa hè. “Không,” lão nói. “Vậy đủ rồi.”

Có một tối sau nhiều tối không nói không rằng lão Nero đã lên tiếng. Văn phòng lão chìm trong bóng tối. Họ không cần ánh sáng.

“Con đừng nên bỏ việc, con gái à,” lão nói. Lão gần đây đã gọi Riya như thế.

Không hề có mào đầu hay thoáng chút hồ nghi nào, câu nói ấy khiến cô sửng sốt.

“Bác cũng biết mà, cảm ơn bác, nhưng việc này bác không hiểu đâu,” Riya nói, giọng gay gắt thấy rõ. “Đây là việc của con, hoặc suốt một thời gian đã là việc của con.”

“Con nói đúng,” lão nói. “Vấn đề giới tính này nằm ngoài hiểu biết của ta. Đàn ông, đàn bà, được. Đồng tính, cũng được, ta biết cái đó có thực. Còn cái thế giới ấy, đàn ông với những bộ phận được tạo dựng bằng giải phẫu, đàn bà không có bộ phận đàn bà, ta không hiểu nổi. Con nói đúng. Ta thuộc loại cổ lỗ rồi, đầu óc ta không còn được trăm phần trăm. Nhưng còn con? Con rành rẽ chuyện này. Con nói đúng. Đó là việc của con.”

Riya không đáp. Họ đã quen thấy thoải mái trong sự im lặng; không cần phải trả lời.

“Nó có liên quan đến con ta,” lão nói. “Con tự trách mình và vì thế con từ bỏ lĩnh vực của con.”

“Lĩnh vực của con,” cô nói. “Lẽ ra nó phải là một chỗ an toàn nâng đỡ sự cảm thông. Ngược lại nó thành vùng chiến sự. Con chọn bình an.”

“Con không bình an,” lão nói. “Phần lớn chuyện bản thể, bản sắc này không gây khó khăn gì cho con. Da đen, La-tinh, phụ nữ, tất cả đều ổn. Chính cái phạm vi nằm giữa giới tính mà con gọi là vùng chiến sự đó. Nếu con muốn bình an ở đó, có lẽ hãy làm người hòa giải. Đừng bỏ chạy khỏi trận chiến.”

Lão nghe một câu hỏi trong sự lặng thinh của Riya. “Ô, con tưởng ta không biết tự tìm hiểu chút ít sao?” lão nói. “Con tưởng là do đầu óc ta đang kiệt quệ dần dần, co rút như cái áo rẻ tiền, mà ta hết còn biết suy nghĩ sao? Chưa chết đâu, cô gái. Chưa chết đâu.”

“Okay,” cô nói.

“Hãy tạm nghỉ một thời gian. Suy nghĩ cho thấu đáo. Đừng bỏ việc.”

“Okay,” cô nói.

“Như ta,” lão nói, “ta cũng thay đổi bản thể mình đấy.”

* * *

Lát sau, Khi Riya đã ra về, ông già còn một mình trong căn phòng tối. Máy điện thoại để bàn reo vang. Lão do dự không biết có nên nhấc máy không, với tay ra, rụt về, lại với tay ra, nhấc máy.

Nghe.

Golden sahib, chào ông.

Ai đó.

Tôi không nghĩ rằng ông sẽ nhớ tên tôi. Tôi chỉ là miếng thịt vụn trong cái chảo chiên quá lớn.

Ông là ai.

Mastan. Trước kia là Thanh tra, Ban điều tra hình sự Mumbai, sau chuyển đi Himachal Pradesh. Rồi sau nữa, làm ở khu vực tư nhân. Cũng mới nghỉ hưu.

Ngừng.

Mastan. Tôi nhớ rồi.

Hân hạnh cho tôi quá. Được một seth, một đại nhân lớn như thế nhớ đến. Trí nhớ tuyệt vời, thưa ông. Con trai của ông thì lại không nhớ, cậu trẻ tuổi hơn đó.

Ông đã gặp một đứa con của tôi.

Thưa ông, ở Mumbai, thưa ông. Mang cái tên Apu. Nói cho đúng, đã mang cái tên Apu. Xin lỗi vì tiếng Anh của tôi vụng về. Xin chia buồn với mất mát của ông.

Làm sao ông có số điện thoại này.

Thưa ông, tôi từng là sĩ quan cảnh sát, sau đó làm an ninh tư nhân. Những chuyện này trong khả năng của tôi.

Ngừng.

Ông muốn gì.

Chỉ muốn nói chuyện, thưa ông. Tôi chẳng có chức, có quyền gì, tôi về hưu rồi, đây là Hoa Kỳ, không có quyền xét xử, không có gì hết, một vụ không thể điều tra, và ông là người quá sức, quá sức quyền thế, còn tôi chẳng là gì cả. Chỉ muốn nói rõ đôi điều. Cho thỏa lòng mình trước khi nhắm mắt. Chỉ để thỏa lòng thôi.

Và tôi phải gặp ông, lý do?

Nếu như ông muốn biết đích xác ai đã giết con trai ông. Tôi chắc chỉ có chuyện đó là đáng quan tâm.

Ngừng lâu.

Sáng mai. Chín giờ.

Chắc chắn, sahib. Không sai một phút. Xin cảm ơn ông trước.

* * *

Lát sau nữa, Riya đã ngủ, và bị đánh thức bởi chuông điện thoại di động. Cô hết sức ngạc nhiên, người gọi là Nero Golden.

Con đến được không?

Bây giờ? Đã nửa đêm rồi.

Ta cần nói chuyện, bây giờ ta còn có thể, ngày mai chắc ta sẽ không nói được nữa.

Chờ con một chút.

Con gái, ta cần gặp con ngay.

31

Lão đã sắp tám mươi tuổi và bắt đầu quên nhiều sự việc mới gần đây, nhưng quá khứ lại càng lúc càng tỏa sáng trong trí nhớ như vàng dưới đáy sông Rhine. Dòng sông suy tưởng của lão không còn trong trẻo nữa, mặt nước mờ đục và dòng chảy lờ nhờ, trong dòng sông ấy ý thức của lão từ từ không còn bám chắc trình tự thời gian, vào những gì lúc đó, những gì hiện tại, những gì là sự thật tỉnh thức và những gì đã sinh ra từ cõi mơ thần thoại. Thư viện thời gian bị xáo trộn, các thể loại lẫn lộn, các phiếu chỉ mục xổ tung hay bị phá hủy Có những ngày tốt đẹp và những ngày tồi tệ, nhưng mỗi ngày qua thì những hôm qua xa xưa lại càng rực sáng rõ ràng hơn tuần lễ trước. Thế rồi quá khứ đã gọi điện thoại cho lão lúc đêm hôm, tất cả những gì lão đã chôn giấu giờ lại đồng loạt từ dưới mồ đứng dậy bu quanh lão, và lão phải gọi cuộc điện thoại của chính mình. Trong những gì tiếp theo sau tôi nghe tiếng vọng của một bộ phim Hitchcock khác. Chúng tôi không còn ở trong Rear Window. Chúng tôi đang bước vào thế giới của I Confess*.

(Bạn nhớ phim I Confess không? Một kẻ giết người thú tội với một linh mục Công giáo, người bị ràng buộc bởi những quy luật xưng tội nên phải giữ bí mật của kẻ sát nhân. Hitchcock ghét kỹ thuật diễn xuất “hóa thân” của Montgomery Clift, và một số người ghét sự thiếu vắng hoàn toàn tính hài hước trong phim này, nhưng Éric Rohmer và Claude Chabrol trong tạo chí điện ảnh Cahiers du Cinéma lại ca ngợi bộ phim vì tính “uy nghiêm” của nó, chỉ ra rằng chính vì vai linh mục phải im lặng, bộ phim phụ thuộc hoàn toàn vào nét mặt biểu cảm của diễn viên. “Chỉ những vẻ mặt ấy là cho chúng ta tiếp cận những bí mật trong suy nghĩ của ông ta. Chúng là những sứ giả trung thành và xứng đáng nhất của tâm hồn.” Riya Zachariassen, hấp tấp băng qua Manhattan giữa đêm khuya, không hề là linh mục, nhưng cô ấy sắp sửa nghe xưng tội. Cô ấy có thể giữ bí mật được không? Nếu được, vẻ mặt và ánh mắt của Riya có chuyển tải những gì cô ấy biết? Và: việc nắm giữ bí mật này có gây nguy hiểm cho đời cô không?)

Quá khứ, quá khứ lão đã bỏ lại ở ngọn đồi huyền thoại. Ngọn đồi luôn là một nơi có ma lực kể từ khi Lakshman, em trai thần Ram, bắn một mũi tên xuống đất đưa sông Hằng từ xa đến đây để uống cho đã khát. Một dòng suối ngầm phụt lên trên mặt đất và họ uống, vẫn còn một chút nước mát lành đó ở Hồ nước Banganga. Baan, tiếng Phạn có nghĩa là mũi tên, và Ganga tất nhiên là tên dòng sông mẹ. Họ đã sống giữa những câu chuyện sinh động của các vị thần.

Và sau các vị thần, người Anh, đặc biệt là Ngài Mountstuart Elphinstone, quan thủ hiến thành phố từ năm 1819 đến năm 1827, người đã xây căn nhà trệt đầu tiên trên ngọn đồi này và tất cả dân quyền quý của thành phố đều noi gương theo. Nero còn nhớ ngọn đồi của tuổi thơ, nơi có nhiều cây cối và mấy tư dinh thâm thấp tao nhã, mái ngói đỏ nổi bật giữa cây lá. Lão đi dạo trong ký ức qua những Vườn Treo, nhìn các con trai nô giỡn trong nhà chơi Chiếc Giày Bà Già ở công viên Kamala Nehru. Cao ốc đầu tiên được xây trên đồi này trong những năm 1950 và mọi người cười nhạo. Họ gọi đó là Nhà Hộp Diêm vì trông nó giống một hộp diêm khổng lồ dựng đứng. Ai mà muốn sống ở đó chứ, mọi người chế giễu, nhìn xem, xấu xí quá. Nhưng những tòa nhà hộp diêm cứ tăng lên và những căn nhà trệt cứ giảm xuống. Đó là tiến bộ. Nhưng đây lại không phải câu chuyện lão muốn kể. Lão muốn kết thúc câu chuyện lão đã bắt đầu kể tôi nghe ngày hôm đó ở Russian Tea Room.

(Đích thân lão đón Riya vào. Hai người vào trong phòng làm việc tăm tối của lão và ngồi trong bóng đêm. Riya không nói gì, hay gần như không nói. Lão có một câu chuyện dài cần kể.)

Lần đầu tiên Nero gặp người mà lão bắt đầu gọi là Don Corleone vào đúng khoảng thời điểm trình chiếu bộ phim The Godfather, cái thời hắn ta mới chập chững bước vào ngành sản xuất điện ảnh. Hồi đó mọi người khác đều gọi tên trùm ấy là Sultan Ameer. Băng đảng tội ác của hắn là S-Company, “S là Sultan, Siêu đẳng và Sang trọng,” như tên trùm thích khoe. Hắn là một tội phạm cỡ lớn, tay buôn lậu bậc thầy, nhưng mọi người yêu mến hắn vì hắn không để cho ai bị giết và hắn thuộc loại có tâm hoạt động xã hội. Giúp đỡ người nghèo trong các khu ổ chuột và cả những người buôn bán lặt vặt nữa. Mãi dâm thì hắn có làm, đúng vậy; các nhà chứa ở Kamathipura, phải, hắn điều hành hết. Cướp nhà băng, cũng có. Chẳng ai hoàn hảo cả. Nên vậy đó, nhìn chung, bù qua sớt lại, một kiểu Robin Hood, có thể nói như thế. Không đúng, không hẳn vậy, hoạt động đại quy mô cỡ đó thì không thể so hắn với một đám lục lâm bắn cung tên hoạt động nhỏ lẻ ở khu rừng Sherwood bên Anh được, nhưng nhiều người xem hắn ta là người tốt, phần tốt nhiều hơn là thối nát. Hắn là tên gangster đầu tiên có danh tiếng. Quen biết hết mọi người, đi đâu cũng thấy mặt. Cảnh sát, quan tòa, chính khách, hắn bỏ túi hết. Dạo bộ thoải mái trong thành phố, không sợ hãi gì. Và không có những tên gangster như hắn thì phân nửa những bộ phim mà mọi người yêu thích đã không thể làm được. Các nhà đầu tư quan trọng chính là các trùm matìa. Cứ hỏi bất kỳ hãng phim lớn nào thì biết ngay. Không sớm thì muộn matìa cũng tới gõ cửa, tay xách theo cả đống tiền.

Hắn ta huấn luyện cho thế hệ kế tiếp, toàn những thằng nhóc trong vùng được hắn nuôi. Thằng Zamzama Alankar có biết trò buôn lậu nào mà không phải do Sultan Ameer chỉ dạy đâu? Hắn huấn luyện Zamzama (bí danh KG, tức “Kim’s Gun,” hay đơn giản gọi là Đại Bác), hắn huấn luyện thằng Chân Nhỏ, thằng Ngón Cụt, thằng Đầu To, toàn những tên hàng đầu. Họ, cả năm người đó, thích phim ảnh, và Sultan Ameer có người tình là ngôi sao điện ảnh - đó là một cô gái gọi là Goldie, hắn đã đổ tiền vào nhiều bộ phim thất bại để cố biến cô ta thành một biểu tượng - cho nên đương nhiên là họ bước vào ngành sản xuất điện ảnh. Thời đó chưa có ai gọi thành phố ấy là Bollywood đâu, mãi sau này mới đặt ra tên ấy. Công nghiệp phim Bombay. Bombay Talkies*. Thời đó chỉ gọi vậy thôi.

(Cho phép tôi chen vào một chút, Bombay Talkie đã và vẫn là bộ phim của Merchant-Ivory tôi thích, nhất là màn ca múa “Typeiưriter Tip Tip Tip” trong đó các vũ công quay tít trên bàn phím của “cỗ máy số phận” khổng lồ, và đạo diễn giải thích, “Khỉ con người chúng ta nhảy múa trên đó, chúng ta nhấn xuống những phím chữ và viết ra câu chuyện số phận của mình.” Đúng, tất cả chúng ta đang nhảy múa ra câu chuyện đời mình trên chiếc Máy Chữ Cuộc Đời.)

Vậy đó. Don Corleone bước vào ngành phim nói Bombay đã giúp cho một số ngôi sao xẹt củng cố lại vị trí, Parveen Babi chẳng hạn, và Helen nữa. Hắn ta chơi thân với hai nhà điện ảnh Raj Kapoor và Dilip Kumar nữa. Những tên đàn em buôn lậu của hắn cứ buôn, trộm cướp cứ cướp, gái điếm cứ làm điếm, còn đám quan tòa, chính khách với cớm của hắn cứ làm theo lời hắn, nhưng trên màn bạc ở rạp Maratha Mandir, bộ phim Kuch Nahin Kahin Nahin Kabhi Nahin Koi Nahin, “Không có gì Không ở đâu Không bao giờ Không có ai” của hắn giữ kỷ lục chiếu liên tiếp nhiều tuần nhất cho đến khi, hẳn nhiên thôi, một bộ phim chó chết khác, Cả Cô Dâu Cũng Bị Các Chàng Độc Thân Lột Trần, phát hành và phá mọi kỷ lục khốn kiếp hiện có. Nhưng phim KN4 nói trên, ai cũng cho đó là phim thắng lớn của hắn, Sultan Ameer / Don Corleone rất tự hào về phim đó, thành tựu đáng tự hào nhất, hắn thường nói, và hắn tự đặt riêng một tên cho bộ phim này, “Gì cũng có Đâu cũng có Lúc nào cũng có Ai cũng có,” hay gọi tắt là phim “4CóHết,” vì đúng thật như thế, có đủ thứ cho tất cả mọi người. Đúng là người tình Goldie của hắn không bao giờ lên được hàng đầu, nói theo kiểu Hollywood là tên không bao giờ xuất hiện trước tựa phim, nhưng cô ta hạnh phúc, hắn mua cho cô ta ngôi nhà lớn ở Juhu sát bên nhà nghệ sĩ điện ảnh lừng danh Dev Anand và cô ta có thể mời vị thánh sống đó ghé chơi ăn bánh uống trà.

Còn Nero: lúc đó chỉ là một doanh nhân, dốc hết sức vào nghề xây dựng, vươn cao với đời như những tòa nhà chọc trời, và cũng bị điện ảnh mê hoặc giống mọi người khác trong thành phố mộng ảo đó. Nero gặp ông trùm ở nhà nghỉ mát bãi biển của A-B-C ở Juhu, hay có lẽ ở nhà của X-Y-Z, điều đó không quan trọng. Cứ cho là ở nhà của một trong số hai hay ba bà chủ thống trị thế giới về đêm lấp lánh của Bombay. Hai người thân thiết với nhau ngay, đến cuối đêm ấy Sultan Ameer nói, “Ngày mai tôi sẽ gặp Smita để kể nội dung bộ phim sắp tới của tôi, sao không theo cùng?” Bằng mấy lời đó hắn ta đã cám dỗ Nero mãi mãi và cuộc đời doanh nhân này bắt đầu chuyển theo hướng mới.

Các siêu sao - siêu sao lớn! - không có đọc kịch bản. Người ta tới gặp họ và kể nội dung phim, cho biết cốt truyện, và bảo đảm trong lúc kể là vai diễn của siêu sao được xem là yếu tố chính không thể thiếu trong dự án này. Smita là một trong những nữ diễn viên được ái mộ nhất thời ấy, không chỉ vì nhan sắc hay như một biểu tượng tình dục mà là một người diễn xuất cuốn hút tuyệt vời. Cô ta có đời sống phóng túng theo các tiêu chuẩn địa phương, giao du công khai với một ngôi sao nổi tiếng đã có vợ. Cuối cùng lề thói đạo đức cùng sự gièm pha sẽ buộc cô ta phải bỏ nghề và trở thành một kẻ ẩn dật bị tổn thương, nhưng đó là về sau, còn ngay lúc đó cô là đỉnh cao của mọi đỉnh cao, trên chóp núi Kailash, nữ thần của các nữ thần, là tuyệt đỉnh. Với Nero, cuộc gặp gỡ cô ta là một trong những biến cố lớn của cuộc đời, cho dù việc kể nội dung phim không được như ý, do vai diễn này đòi hỏi Smita phải già đi theo diễn tiến bộ phim, từ mười bảy tuổi cho đến khoảng năm mươi lăm. “Ông hiểu cho,” nhân vật bất hủ này nói với ông trùm, “tôi rất cảm kích là ông đã tìm đến tôi với đề nghị này, bởi vì hầu hết các vai đều không triển khai thêm, phải không, và với tư cách một nghệ sĩ điều tôi muốn làm là triển khai, là mở rộng, cho nên phim này, tôi thích. Đúng là thích. Chỉ có một vài điểm, okay, tôi muốn nói thẳng ra luôn, để bàn bạc, bởi vì mọi thứ phải thống nhất trăm phần trăm trước khi chúng ta bắt đầu quay, phải không, khi chúng ta đã bấm máy rồi thì tất cả chúng ta phải trăm phần trăm theo cùng một đường hướng, tôi nói vậy được chứ?” Hẳn rồi, Sultan Ameer đáp, chính vì thế chúng tôi mới đến đây, xin cứ nói. Cô ta chau mày và nhìn về hướng Nero. “Còn ông này là ai?” cô ta muốn biết. Sultan Ameer chặc lưỡi và xua tay. “Đừng để ý anh ta,” hắn nói. “Anh ấy chẳng liên quan.” Nghe vậy nếp nhăn trên vầng trán kia tan biến. Rồi thiên tòa ấy quay sang ông trùm nói, “Ông thấy đấy, theo nội dung ông kể, nhân vật này trở thành mẹ của một cô gái mười chín tuổi. Cho tới nay tôi chưa từng… Chưa bao giờ trong đời tôi!… đóng vai mẹ của một thiếu nữ. Đó là khó khăn của tôi. Ông hiểu là những quyết định tôi theo, những phim tôi chọn, có ảnh hưởng quan trọng đến hiệu quả doanh thu hàng năm của toàn bộ nền công nghiệp đáng yêu của chúng ta, cho nên tôi phải cẩn thận, đúng không? Tôi nghe một tiếng nói đang vang lên, từ phía công chúng yêu mến tôi!… từ ngôi sao là tôi đây!… Và nó đang nói…” Sultan Ameer ngắt lời cô ta. “Cốt truyện có thể thay đổi. Hãy bảo tiếng nói của cô ngừng lại.” Nhưng đã quá muộn. “‘Không,’ tiếng nói ấy đang bảo. ‘Cô mang nợ cuộc đời này.’”

Nero, người ngồi im trong góc, Nero người chẳng liên quan, đã mê mẩn. Khi hai người đã tạm biệt thiên nhan kia, Nero nói, “Tôi tiếc là cô ấy không thích bộ phim này.” Sultan Ameer búng tay. “Cô ta sẽ thích, cốt truyện dễ dàng thay đổi. Không chừng một chiếc Mercedes và nếu ở băng sau có thêm một va-li dựng tiền đen nữa thì, bụp! Xong ngay!” Hắn vỗ tay. Nero chỉ mới bắt đầu gật gù tỏ ý đã hiểu ra thì ông trùm nói thêm, “Đó có thể là phần đầu tư của anh vào dự án này.”

“Chiếc Mercedes?”

“Và cái va-li. Cái va-li mới là quan trọng.”

Chuyện bắt đầu như thế. Vài năm sau, Nero đã chính thức có một nghề phụ sinh lợi là người rửa tiền và thu chi cho ông trùm. Làm sao có chuyện này? Nero chỉ sa ngã vào đó, do nỗi mê đắm điện ảnh thúc đẩy. Mơ mộng hão huyền, những người đẹp màn bạc hớp hồn, và số tiền mọi người kiếm được thật là điên rồ. Hay chính xác hơn, lâu nay Nero vốn luôn có phần nào đó phi pháp, nói cho cùng thì ngành xây dựng hiếm khi tuân thủ đúng luật lệ, nghề này vặn xoắn như cái mở nút chai, như w H. Auden có lẽ đã ví von. Thời đó, cơn bùng nổ xây dựng đã khởi đầu, những cao ốc, những hộp diêm đang vươn cao khắp Bombay, và Nero ở ngay trung tâm của chuyển biến đó. Trong cơn say cao ốc chọc trời, bao nhiêu luật lệ đã bị coi thường hay vi phạm, bao nhiêu cái túi đã được lót êm cho khỏi rắc rối! Những tòa nhà mọc lên và cứ vươn cao vượt số tầng đã được hội đồng đô thị cấp phép. Sau đó các cơ quan điện, nước hay khí ga có thể hăm dọa cắt nguồn cung cấp tới những tầng lầu lẽ ra không được tồn tại, nhưng có nhiều cách để vuốt phẳng những bộ lông xù này. Chiếc va-li của ngôi sao điện ảnh kia hoàn toàn không phải cái đầu tiên của Nero. Cũng đã có nhiều tòa nhà mới, rõ ràng là xây dựng bất hợp pháp, không có đồ án được phê duyệt chính đáng, không tuân thủ các quy luật phù hợp. Nero cũng phạm tội xây những công trình như thế, nhưng ai cũng như ai, chẳng có ai vô tội, giống như các nhà thầu xây dựng lớn khác, Nero cũng có bạn bè thuộc dạng có chức quyền cao, cho nên giống như mọi người, thời đó lão làm gì cũng êm xuôi trót lọt. “Nhà thầu chính là luật pháp,” Nero thích nói thế. “Và luật là cứ xây tiếp.” Đạo đức? Minh bạch? Đó là những từ ngữ xa lạ, từ ngữ của những kẻ không hiểu được văn hóa của thành phố này hay lối sống của dân chúng nơi đây.

Lão thời ấy là như thế. Lão biết, các con lão biết, đó là cách thức của thế giới này. Tình bạn của Nero với Don Corleone tức Sultan Ameer đã mở cánh cửa ngục tối mà trong đó hành vi bất chấp luật pháp trầm trọng hơn đang ẩn náu chờ được phóng thích. Bây giờ đã có những ngôi sao chưa nổi tiếng tham dự các buổi dạ tiệc của Nero, và cocaine xuất hiện trong các phòng tắm, bản thân lão đã từ một nhà thầu chân thật, nhạt nhẽo, ăn mặc trịnh trọng, ôm cặp táp và đồ án, trở thành một nhân vật có tầm cỡ xứng đáng trong thành phố. Và cùng với địa vị là nhiều phi vụ làm ăn hơn, cùng với các phi vụ làm ăn là địa vị cao hơn, và cứ thế, xoay vòng. Suốt những năm ấy, Nero tự hình thành một phong thái cá nhân thô lỗ một cách thật thà, cái kiểu đó vẫn bám theo lão như một chiếc áo lông hào nhoáng trong những năm sau này ở New York. Nero đã chuyển gia đình tới ngôi nhà xa hoa ở Walkeshwar. Lão mua du thuyền. Lão có nhiều nhân tinh. Tên lão lấp lánh trên nền trời đêm từ Andheri đến Nariman Point. Đời sung sướng.

Có nhiều cách khác nhau để rửa tiền. Với những số tiền không quá lớn thì dùng cách chẻ tiền, tức là chia số tiền bẩn thành những khoản nhỏ, dùng tiền này mua những thứ như chi phiếu hay hối phiếu ngân hàng, những thứ này sau đó sẽ được gửi vào các ngân hàng khác nhau, vẫn ở mức số tiền nhỏ, rồi rút tiền mặt ra là coi như tiền sạch. Nero dùng cách này trong những việc như là chuyển các va-li tiền. Nhưng với cá kế hoạch lớn hơn thì cần có phương pháp quy mô hơn, và buôn bán bất động sản chính là phương tiện lý tưởng. Với những ai hiểu biết, Nero đã trở thành bậc thầy vô thừa nhận của nghệ thuật “hô biến.” Cách “hô biến một” là mua bất động sản cao cấp, cao giá bằng tiền đen rồi nhanh chóng bán lại, thường là có lãi vì giá cả đang tăng vọt. Tiền thu về từ thương vụ này là tiền bạch, đã rửa sạch bong. Cách “hô biến hai” là mua bất động sản với giá thấp hơn thị trường - với sự chấp thuận của người bán - và chi trả dưới gầm bàn khoản chênh lệch bằng tiền bẩn, rồi sau đó tiến hành cách “hô biến một.” Nero điều hành công ty môi giới bất động sản lớn nhất thành phố và trong cách nói của thế giới ngầm công ty này được gọi là “Xứ Hô Biến,” xứ sở mà tiền bẩn đi tới nghỉ mát, tắm rửa sạch rồi ra đi với nước da hồng hào đẹp đẽ lương thiện. Với một cái giá, tất nhiên. Nero sử dụng “Xứ Hô Biến” cho những giao dịch rửa tiền của chính mình, nhưng bất cứ lúc nào người của S-Company cần giúp thì vụ nào lão cũng kiếm được khoản phần trăm hào phóng.

Rồi bầu trời đổ sụp lên đầu Don Corleone. Sanjay Gandhi, con trai bà Thủ tướng, trước kia là bạn rượu chè của ông trùm, giờ lại truy bắt Sultan Ameer trong những năm mẹ y áp đặt luật độc tài Tình Trạng Khẩn cấp. Và thế là sau những phiên tòa do Sanjay điều khiển, bố già của S-Company, bị những người khác kết án và phải gỡ lịch một năm rưỡi. Kỳ lạ thay, đúng ngay lúc kết thúc giai đoạn Tình Trạng Khẩn cấp và Sanjay thất sủng, ông trùm lại được trả tự do. Nhưng Don Corleone đã trở thành con người khác, trong tù hắn đã nhụt chí và ngược lại đã tìm thấy Thượng Đế. Cho dù hắn và Nero đều theo cùng một tôn giáo, Nero chỉ là người Hồi giáo trên danh nghĩa mà thôi và không thích con người Corleone sùng đạo mới mẻ này. Ông trùm từ bỏ hoạt động gangster và thử tham gia chính trường nhưng không thành công; hai người không còn liên lạc với nhau nữa. Trong những năm 1980, Sultan Ameer sống mỏi mòn và bị quên lãng luôn, bắt đầu cuộc chiến dai dẳng với căn bệnh ung thư mà cuối cùng hắn phải đầu hàng, còn Nero đã thành kẻ quyền thế. Nhưng một kẻ quyền thế hơn đã sắp xuất hiện.

* * *

Trước khi khét tiếng dữ, Zamzama Alankar nổi tiếng nhờ bộ ria, một búi rậm rạp đáng sợ cứ như nó là một thứ ký sinh trùng phát xuất ở đâu đó sâu trong đầu hắn, có lẽ ngay trong não hắn, và mọc dài xuống mũi cho đến khi nó vươn ra thế giới bên ngoài, giống một sinh vật ngoài hành tinh thời ra môi trên của hắn, mang theo thông báo về quyền lực vô biên và nguy hiểm của chủ nhân. Đó là bộ ria từng đoạt giải cuộc thi ria mép ở quê nhà Bankot, ngôi làng ven biển, nhưng Zamzama đang đeo đuổi cuộc chơi lớn hơn nhiều. Hắn vốn là con trai của một cảnh sát ở một khu hẻo lánh của Biển Ả-rập gần một tiền đồn duyên hải xưa, nhưng có lẽ do quan hệ của hắn với người cha nghiêm khắc đã thành gay gắt trong tuổi ấu thơ, hắn chẳng bao giờ bận tâm đến luật pháp hay những nhân viên công lực, dù là trên biển hay trên đất liền. Hắn nổi lên đầu tiên là nhờ nắm vai trò trọng yếu trong mạng lưới chuyển tiền lậu hawala. Trong hệ thống đó, tiền được chuyển từ nơi này sang nơi khác bằng lời nhắn miệng không cần giấy tờ - giao tiền cho một trung gian hawala ở nơi A, người này sau đó, với một khoản hoa hồng nhỏ, chuyển tin tiếp nhận cho một trung gian khác ở nơi B, người này sẽ chi trả đúng số tiền được báo cho người nhận đã chỉ định, miễn là người nhận biết mật khẩu. Do đó tiền được “chuyển mà không chuyển,” nói theo kiểu hawala, nếu cần thiết sẽ có rất nhiều mắt xích trong mạng lưới này. Hệ thống hawala phổ biến vì khách hàng trả tiền hoa hồng thấp hơn nhiều so với hệ thống ngân hàng bình thường, ngoài ra, phương thức này có thể tránh được những rắc rối như thay tỷ giá chuyển đổi; hệ thống hawala tự đặt ra tỷ giá riêng và mọi người tuân theo đó. Toàn bộ hệ thống phụ thuộc vào danh dự của những trung gian hawala khắp cả nước và thực tế là khắp thế giới. (Mặc dù, nếu một trung gian hawala không tôn trọng danh dự, hắn sẽ rất dại nếu vẫn tin là mình sẽ sống yên ổn an hưởng tuổi già.) Ở Ấn Độ, hệ thống này bị coi là phi pháp, vì giống như chẻ tiền và hô biến, hawala là một cách rửa tiền hữu hiệu, nhưng Zamzama tiếp tục hoạt động trên quy mô lớn, không chỉ ở tiểu lục địa Ấn Độ mà còn khắp vùng Trung Đông, vùng Sừng châu Phi, và thậm chí một số khu vực ở Mỹ. Nhưng hawala không đủ cho hắn. Hắn muốn ngồi trên kursi, tức là ngai vàng của thế giới ngầm, và khi Sultan Ameer đã ngồi tù không còn là chướng ngại nữa thì những tên Đầu To, Ngón Cụt và Chân Nhỏ lại trở thành phụ tá dưới trướng hắn. Zamzama gặp phải nhiều tranh chấp từ các liên minh của một tên trùm kình địch là Javed Greasy nhưng hắn nhanh chóng quét sạch thách thức này, bằng một phương pháp gây chấn động sâu xa cho mọi thành viên của băng đảng tương đối bất bạo động của Sultan Ameer. Phương pháp đó là: giết. Xác của Javed Greasy cùng gia đình y, phơi như cá khô trên một phiến đá trên bãi biển Juhu lúc triều xuống, không những giải quyết được vấn đề thủ lĩnh mà còn gửi một lời nhắn cho cả thành phố này, thế giới công khai lẫn thế giới ngầm. Giờ là thời đại mới, những xác chết nói. Thành phố đã có tay chơi mới, có luật chơi mới. S-Company bây giờ là Z-Company.

Anh của Zamzama là Salloo, biệt danh Salloo Giày Bốt, đã giúp hắn đặt bước vững chắc đầu tiên trong thành phố bằng cách chọn mục tiêu Daddy Jyoti, ông trùm khu Dongri. Sallo đưa một băng đàn em bao vây Daddy và đồng bọn, rồi nện cho một trận nhừ tử bằng những chai sô-đa rỗng, loại Campa-Cola và Limca. Vậy là loại được Daddy, người ta không bao giờ thấy gã trong thành phố nữa, nhưng tiếp sau đó là một trận chiến băng đảng dữ dội hơn, chống lại băng Pashto của đám Aíghanistan. Bọn này đã bắt đầu bằng nghề cho vay với các văn phòng ở con đường mang cái tên lý tưởng là đường Readymoney, nhưng nhanh chóng biến thành hệ thống tống tiền quy mô nhỏ, buộc những chủ tiệm và cơ sở kinh doanh nhỏ phải đóng tiền bảo kê, cả ở khu ổ chuột lẫn ngoài chợ. Giá cả ở các tiệm may, tiệm sửa đồng hồ, tiệm uốn tóc, tiệm bán đồ da phải tăng lên để bù đắp lại số tiền cúng cho bọn cướp này Gái điếm trên đường Falkland cũng phải lên giá luôn. Các cơ sở kinh doanh ít lãi như thế đâu chịu nổi chi phí trấn lột cho nên họ bắt khách hàng phải gánh. Như vậy là phần lớn thành phố này thấy mình chẳng khác nào đang đóng thêm thuế phụ thu, thuế nuôi cô hồn. Nhưng biết làm sao? Không có cách nào khác ngoài chuyện ói tiền ra.

Bọn Pashto cũng quyết khử Giày Bốt và Đại Bác - tức là Zamzama - nên chúng thuê Manny, một tên dacoit hay thổ phỉ người gốc Madhya Pradesh ra tay. Lúc đó tình cờ Salloo Giày Bốt có tình nhân là một vũ nữ, Charu, và một đêm đầu những năm 1980, hắn lấy xe Fiat đón cô nàng từ nhà riêng ở trung tâm Bombay, đưa đến tổ uyên ương ở Bandra. Nhưng Manny và đám Pashto đã bám đuôi hắn, bao vây chiếc Fiat ở trạm xăng nơi Giày Bốt ngừng dọc đường. Với vẻ hào hoa thật sự, Manny và đám Pashto yêu cầu cô ả Charu xuống xe và biến ngay. Sau đó chúng bắn Giày Bốt năm phát và bỏ mặc hắn nằm chết. Bọn này phóng nhanh hết sức tới căn cứ của Zamzama ở đường Pakmodia để đột kích trước khi hắn kịp trở tay vì biết tin anh mình bị giết, nhưng tòa nhà ấy được canh gác dày đặc, kết quả là một trận đọ súng ác liệt. Zamzama không hề hấn gì. Liều sau đó các tên cầm đầu bọn Pashto bị tóm hết và bị buộc tội đã giết Giày Bốt. Nhưng ngày đám này ra tòa, một tay súng của Z-Company, một sát thủ theo đạo Ki-tô tên là Derek, nhào vào phòng xử án xả súng máy giết sạch cả đám.

Trong những năm 1980, ít nhất năm mươi tên gangster của Z-Company và Pashto mất mạng trong những trận tử chiến băng đảng dai dẳng. Nhưng cuối cùng bọn Aíghanistan bị trừ khử và bố già Zamzama giành được ngôi vị.

Sau cái chết của người anh, Zamzama quyết định không cần cuộc sống riêng tư nữa. “Bạn gái là nhược điểm,” Nero đã nghe hắn nói. “Gia đình là nhược điểm. Mấy thứ đó đối với người khác thì có giá trị. Nhưng với ông trùm thì không được phép. Tôi là con mèo đi một mình.” Một mình tức là không kể đội cận vệ mười hai người túc trực hăm bốn trên hăm bốn - như vậy là tổng cộng ba mươi sáu người chia ba nhóm làm ba ca mỗi ca tám giờ. Cộng thêm một đội tài xế riêng mười hai người đã được huấn luyện chống theo dõi ngồi sau tay lái đoàn xe Mercedes bọc thép, những chuyên gia của nghệ thuật cắt đuôi, tức là bảo đảm cho đoàn xe không bị đeo bám. (Cũng như thế, ba ca, mỗi ca bốn tài xế.) Và cửa chính của nhà hắn làm bằng thép đặc, các cửa sổ được lắp kính chống đạn và khoe những tấm mành bằng kim loại dày, trên nóc nhà luôn luôn có đàn em đầy súng ống canh gác. Bombay được cai trị bởi một người sống trong cái lồng hắn tự xây cho mình. Khi làm cho mình không thể tổn thương, hắn biến những thương tổn của cá nhân, gia đình và tài sản kẻ khác thành nền tảng cho của cải và quyền lực của hắn.

(Tôi không phải chuyên gia trong ngành công nghiệp mà bây giờ quen gọi là Bollytưood, nhưng Bollyiuood mê phim gangster chẳng kém gì giới gangster mê nó. Dân ghiền phim bước vào thế giới này có thể bắt đầu bằng những phim như Băng đảng của Raj Gopal Varma, Tử chiến ở Lokhandwala của Apoorva Lakhia, Tử chiến ở Wadala của Sanjay Gupta, hay Ngày xưa ở Mumbaai và Ngày xưa ở Mumbaai 2 của Milan Luthria. Chữ a thêm vào trong Mumbaai là một ví dụ về cái mốt mê bói toán. Dân chúng thêm bớt các nguyên âm trong tên của mình, hay trong trường hợp này là tên bộ phim, để cho may mắn và thành công hơn, như: Shobhaa De, Ajay Devgn, Mumbaai. Tôi không có khả năng bình luận về hiệu quả hay những gì khác của các cách sửa đổi này.)

* * *

Chính phim Aibak, bộ phim về Vua Nô Lệ đầu tiên Qutbuddin Aibak và việc xây ngôi tháp Qutb Minar, đã cho ngành công nghiệp này thấy bố già mới muốn chơi thật. Bộ phim lịch sử kinh phí lớn này là dự án con cưng cả đời của một trong những đại nhân vật Bollywood, nhà sản xuất A. Kareem, với các diễn viên chính là ba trong số “sáu chàng bốn nàng”, những người mà ai cũng nói là những siêu-siêu-sao thời ấy. Hai tuần trước khi bắt đầu quay những cảnh chính, một thư nhắn đã đến tay Kareem, người theo đạo Hồi, thông báo rằng bộ phim đã lên kế hoạch ấy là sự sỉ nhục Hồi giáo vì nó gọi vị tân vương ấy là nô lệ, đã yêu cầu phải hủy dự án này, còn không phải chấp nhận một khoản “lệ phí xin phép gạch chéo xin lỗi” một trăm triệu rupee bằng tiền giấy đã sử dụng, số series không liên tục, chi trả cho đại diện của Z-Company, người này sẽ đích thân xuất hiện khi đúng lúc. Kareem lập tức tổ chức hợp báo, công khai chế nhạo Zamzama Alankar và đồng bọn. “Bọn chó chết này tưởng chúng chơi tôi được sao?” Kareem hét lên, phát âm các chữ ch thật mạnh. “Chúng ngu đến mức không biết rằng những cái tên quen thuộc của triều đại này, Mamluk và Ghulam, cả hai đều có nghĩa là “nô lệ.” Chúng tôi đang thực hiện một siêu phẩm kỷ lục, một cột mốc cho lịch sử chúng ta. Không có bọn ngu nào ngăn chúng tôi được.” Bốn ngày sau, một toán ít người nhiều súng đạn do hai phó soái của Zamzama là Đầu To và Ngón Cụt chỉ huy đã đột nhập vào lô đất vốn kiên cố ở Mehrauli gần tháp Qutb Minar đích thực, nơi có phim trường với cảnh trí phức tạp đã được dựng lên, và thiêu hủy hết. Bộ phim ấy không bao giờ được thực hiện. A. Kareem than vãn là đau ngực dữ dội ngay sau vụ phá hoại cảnh trí phim trường và thực tế đã chết vì vỡ tim. Các bác sĩ khám nghiệm tử thi cho biết tim ông ta thực tế đã vỡ tung trong lồng ngực. Từ đó không còn ai dám chế nhạo Zamzama Alankar nữa.

Nero tiếp tục mời Zamzama dự những dạ tiệc ở nhà mình, và khách hạng A của ngành điện ảnh vẫn tiếp tục đến. Chính Zamzama cũng bắt đầu làm những trò phung phí nhất chưa ai từng thấy, cho nhiều chuyến bay chở khách khứa tới Dubai, và ai cũng đi. Cái thời hoàng kim của ông trùm AI Capone bên Mỹ chắc cũng đến thế là cùng, sự quyến rũ đen tối, sự mê hoặc của hiểm nguy, sự ngây ngất lâng lâng của sợ hãi và ham muốn. Những buổi tiệc của Zamzama được tất cả báo chí tường thuật, những minh tinh lấp lánh trong dạ phục lộng lẫy. Cảnh sát lót tay dưới đít ngồi yên. Thỉnh thoảng vào buổi sáng sau một trận ăn mừng tưng bừng náo động, sẽ có tiếng gõ cửa phòng một nhà sản xuất phim nào đó đang ngủ cho quên thừa mứa trong buồng riêng trên du thuyền của Z-Company, có lẽ nằm chung với một em diễn viên chưa nổi danh, một đứa quá ngu nên không biết đó không phải, không hề là đường tới đỉnh cao; và thằng Đầu To hay Chân Nhỏ sẽ xuất hiện với bản hợp đồng đưa cho nhà sản xuất phim ký vào, nhượng tất cả tác quyền ở nước ngoài của bộ phim mới nhất với những điều khoản hết sức bất lợi, sẽ có một món vũ khí bự chảng chĩa vào đầu để tăng tính thuyết phục, và cái thời hào hoa phong nhã cũ đã hết, chẳng ai bảo em diễn viên chưa nổi danh đang trần truồng trên giường phải mặc đồ tề chỉnh lại và đi chỗ khác. Tiệc tùng cửa trước, làm ăn cửa sau, đó là cách của Z-Company. Nhiều ngọn hải đăng của Bollywood đã phải nhờ cậy và chấp nhận sự bảo vệ của cảnh sát, họ không bao giờ biết chắc vậy đã đủ an toàn chưa, hay là cái đám mặc sắc phục này hóa ra lại chịu ơn Zamzama, và những khẩu súng thay vì che chở lại chĩa ngược vào người thuê chúng bảo vệ chứ không phải chĩa ra ngoài thành phố nguy hiểm khôn lường này. Còn luật pháp? Luật pháp hầu như nhắm mắt làm ngơ. Thỉnh thoảng một con cá nhép bị cho xộ khám để vuốt ve dư luận. Còn cá lớn vẫn tự do do bơi lội biển khơi.

Con gái, con gái, Nero nói. Ta nằm trong số tệ hại nhất, bởi vì chúng không bao giờ định tống tiền ta. Ta bằng lòng làm chuyện rửa tiền cho chúng và chúng cũng có hảo ý với ta về mặt tài chính, và ta chấp nhận hết, đó là cách thức của thế giới này, ta nghĩ, và chắc là vậy, nhưng thế giới này là nơi xấu xa, con nên tìm một thế giới tốt đẹp hơn cái nơi bọn ta đã tạo ra.

Lão lúc đó không phải là nạn nhân của đường dây tống tiền nhưng lão không cần phải là thế. Những màn hăm dọa, mưu sát và giết chóc thật sự của những năm ấy đã khiến lão sợ khiếp vía. Nero có quá nhiều thứ để mất. Lão có tài sản đắt giá, lão có những cao ốc đang vươn lên trên khắp thành phố, lão có vợ, có con. Lão có tất cả những nhược điểm mà Zamzama đã tìm kiếm và cần tới. Bọn Z-Company thậm chí không cần phải nhắc tới những nhược điểm đó với Nero. Đó là mối ràng buộc bất thành văn giữa đám côn đồ này và lão. Đối với chúng thì lão là cái thá gì? Chúng có những đồ dơ bẩn cần giặt và lão làm công việc giặt tẩy cho chúng. Nero chỉ là tên thợ giặt của chúng, một tên dhobi. Thực tế chúng đã gọi Nero như thế, tên Đầu To thấp lùn, tên Ngón Cụt tóc màu cam, tên Chân Nhỏ nhưng lại bàn chân to chưa từng thấy trên đời. “Ê, dhobi!” chúng nói trong điện thoại. “Có đồ giặt cho mày đó. Tới cầu tàu mà lấy.” Khi lão đến gặp, chúng hay búng tay. “Giặt cho sạch,” chúng ra lệnh. “Mau mau.” Bản thân Zamzama thì lễ độ hơn, luôn dùng cách xưng hôn tôn trọng cùng với tên thật của Nero. Sahib, ji, janab. Sự lễ độ này là một cách thể hiện khinh miệt. Ý nghĩa của sự lễ độ đó là, “Tao bỏ túi mày rồi, thằng khốn kia, đừng có quên điều đó.” Nero không cần nhắc nhở. Lão đâu phải anh hùng. Lão không muốn gia đình tổn thất hay tay chân bị chặt cụt. Không đời nào lão quên.

Bọn côn đồ đang nhào ra khỏi màn ảnh, nhảy xuống rạp chiếu, hay ho hơn đời thật, vĩ đại như phim, lao qua các lối đi giữa những hàng ghế và ào ra đường, súng khạc lửa, Nero có cảm giác ân hận là chính ngành điện ảnh phải chịu trách nhiệm, nó đã tạo ra những con quái vật này, biến chúng thành quyến rũ, hấp dẫn rồi bây giờ chúng đang chiếm lĩnh cả thành phố. Bombay meri jaan, Nero vừa nghĩ thầm vừa ngâm nga bài hát, Bombay đời tôi, em yêu, em đi đâu rồi, những cô gái trên đường Marine Drive trong chiều gió mát với những vòng hoa nhài trên tóc, những suất chơi nhạc jazz sáng Chủ nhật trên Colaba Causeway hay Churchgate, nghe Chic Chocolate hát, nghe tiếng kèn saxo của Chris Perry và giọng ca Lorna Cordeừo; bãi biển Juhu trước khi những người như lão vây kín nó bằng những cao ốc; món ăn Tàu; thành phố đẹp, đẹp nhất thế giới. Nhưng không, lầm rồi, bài hát đó đối với Bombay cũng giống như bài “New York, New York” đối với một đại đô thị khác, vẫn luôn cảnh báo rằng đây là một thành phố ghê gớm, khó sống, và đó cũng là lỗi lầm của bài hát nữa, bọn cờ bạc, giết người, trộm cắp và đám thương gia thối nát trong những ca từ ấy đã nhảy xổ ra cuộc đời giống như các tài tử nhảy ra khỏi bộ phim, và bây giờ chúng tràn lan, khủng bố những người đàng hoàng, những người giống như cô gái ngây thơ trong bài hát đã bảo vệ đại đô thị này, ôi tình yêu, thật dễ sao sống ở nơi này, nhưng cô ta thậm chí đã báo trước, đề phòng, anh yêu, luồng gió anh gieo kéo bão tố về. Luồng gió anh gieo kéo bão tố về.

(Phải, đó là lỗi lầm của điện ảnh, là lỗi lầm của ca khúc ấy. Phải, cứ trách móc nghệ thuật đi, Nero, cứ trách móc ngành giải trí đi. Dễ dàng hơn nhiều so với chuyện trách móc con người, những diễn viên đích thực trong tấn trò đời. Dễ chịu hơn nhiều so với chuyện trách móc chính mình.)

Lúc đó lão cứ làm những việc ấy, những va-li, chẻ tiền, hô biến. Thậm chí lão còn đồng ý làm một đầu mối trong đường dây chuyển tiền hawala kếch sù khi được chính Zamzama Alankar “lịch sự yêu cầu” - bằng một tràng sahib, janab, và ji - vào một tối nọ trong buổi tiệc bên hồ bơi ở Willingdon Club. Chúng không bao giờ định tống tiền ta. Chúng đâu cần làm thế. Lão là con tốt tự nguyện của Zamzama. Nero tự cho mình là vua trong thành phố này nhưng lão chỉ là một tên lính bộ binh khúm núm. Zamzama Alankar mới thực là vua.

Và lão cũng không nói thật hoàn toàn về chuyện tống tiền. Lão đã thừa nhận. Sự thật là chúng không bao giờ định ép buộc lấy tiền của lão. Thứ mà chúng muốn ép buộc lại kinh khủng, kinh khủng hơn nhiều.

* * *

Zamzama, tức Đại Bác, không phải là kẻ ủy mị. Theo một huyền thoại về hắn - mà hắn lại là kẻ rất chú ý việc nuôi dưỡng các khía cạnh huyền thoại cho bản thân - có một lần thằng Chân Nhỏ đã bắt cóc một tên ma cô dắt mối tên là Moosa Chuột Chù lâu nay có léng phéng gì đó với mấy em út của băng đảng. Chân Nhỏ nhốt tên ma cô này trong một Container sắt hàn kín ở bến cảng, rồi thuê tàu chở Container này ra khúc xa nhất của hải cảng và tống xuống đáy biển. Hai ngày sau mẹ Chuột Chù lên TV khóc muốn lời mắt. Zamzama nói, “Tìm số điện thoại di động của con này cho tao ngay,” và một phút sau, trong lúc bà kia vẫn còn đang được phỏng vấn trực tiếp truyền hình, hắn gọi điện cho bà ta. Hoang mang, bà ta trả lời điện thoại, và chính giọng Zamzama nói vào tai bà, “Đồ đĩ, con chuột của mày giờ thành cá rồi, nếu mày không câm cái mồm oang oang lại thì chính mày sẽ sớm thành keema ngay đó. Kaboom!” Keema tức là thịt bằm. “Kaboom” là câu kết thúc ưa thích của Zamzama, bất kỳ người nào nghe lời kết đó đều biết ngay ai đang nói. Đang khóc bà kia câm bặt ngay, bùm, vậy đấy, bà ta không bao giờ nói chuyện với bất kỳ nhà báo nào nữa.

Hắn cũng không có thời gian dành cho những chuyện kiểu Bombay-meri-jaan lãng mạn hóa quá khứ như thói quen của Nero. “Cái thành phố trong mơ đó đã biến mất từ lâu,” hắn nói với Nero không cần rào đón. “Chính anh đã xây cao, quây kín nó, nghiền nát cái cũ bên dưới cái mới. Trong Bombay mơ tưởng của anh chỉ toàn là tình yêu với bình an với suy nghĩ trần thế, không hề có chủng tộc với tôn giáo đối lập, Hindu với Hồi giáo đều bhai bhai, tất cả đều là anh em, phải không? Hết sức bá láp, anh là người sành đời, lẽ ra anh phải hiểu biết hơn chứ. Người khác nhau thì thần thánh cũng khác nhau, những điều đó không thể thay đổi và sự thù địch giữa các phe phái lúc nào cũng có. Chỉ là vấn đề trên bề mặt có cái gì và ở bên dưới thì lòng thù ghét sâu bao nhiêu. Ở thành phố Mumbai này chúng tôi đã thắng cuộc chiến băng đảng nhưng cuộc chiến lớn hơn vẫn còn phía trước. Ở Mumbai này giờ chỉ có hai băng đảng thôi. Băng đảng rnaha là tôi đây. Z-Company, chúng tôi là thế đấy. Và chúng ta là gì, chín mươi lăm phần trăm đa số này? Là người Hồi giáo. Là người theo Chúa. Nhưng còn có những băng đảng chính trị, và chúng toàn dân đạo Hindu. Nền chính trị Hindu đang điều hành hội đồng thành phố này và đám chính khách Hindu có những băng đảng Hindu. Raman Fielding, anh có biết cái tên đó không? Tức là thằng Mainduck Êch Nhái đó? Anh hiểu rồi chứ? Vậy thì hãy hiểu luôn điều kế tiếp: Đầu tiên chúng tôi chỉ chiến đấu để giành lãnh thổ. Trận chiến đó đã xong. Bây giờ là tới thánh chiến. Kaboom.”

Sultan Ameer mãi sau này mới “theo đạo” nhưng đạo Hồi của hắn lại thuộc giáo phái Sufi thần bí. Khoảng đầu những năm 1990, Zamzama Alankar đã thành môn đồ của một phiên bản cuồng nhiệt hơn trong tín ngưỡng chung. Người có công trong việc thay đổi sâu xa thế giới quan và nới rộng mức độ quan tâm của Zamzama chính là một nhà thuyết giáo mị dân tên là Rahman, người sáng lập kiêm tổng trưởng một tổ chức hiếu chiến có trụ sở ở thành phố này và tự xưng là Học viện Azhar, chuyên quảng bá tư tưởng của một người Ân chuyên xách động trong thế kỷ 19, Imam Azhar ở Bareilly, cái tên thành phố đã trở thành tên giáo phái Barelvi mà nhà thuyết giáo Rahman chính là ánh sáng dẫn đường. Học viện này tự quảng bá tên tuổi trong thành phố bằng những cuộc biểu dương chống đảng cầm quyền, những cuộc biểu dương mà đảng cầm quyền gọi là “dấy loạn,” nhưng ít nhất chúng cũng biểu dương được thực tế là Học viện này trong chớp nhoáng có thể huy động một đám đông đảo quần chúng trên đường phố, sau đó thả cho đám đông ấy chạy rông. Nero hết sức chán nản khi thấy Zamzama bắt đầu lặp lại như con vẹt những lời mị dân của Rahman, thường là gần như nguyên văn. Sự vô luân và suy đồi của… Sự thù địch ác độc và băng hoại của… Cần phải đối đầu trực diện bằng cách… Những lời giáo huấn tinh tuyền nguyên vẹn của… Viễn cảnh đúng đắn của… Vinh quang đích thực và huy hoàng của… Trách nhiệm của chúng ta là cứu vớt xã hội này thoát khỏi… ích lợi của bài học thiên tài về… Lòng quyết tâm của chúng ta còn mạnh mẽ hơn… Lối sống của chúng ta là một phương thức có tính khoa học ở thế gian này và ở kiếp sau. Thế giới này không là gì cả, đó chỉ là cánh cửa dẫn đến sự vĩ đại ở bên kia. Cuộc đời này vô nghĩa, đó chỉ là một cái hắng giọng trước khi bài ca bất tử sẽ cất lên. Nếu chúng ta cần phải hy sinh tính mạng thì chúng ta chẳng hy sinh gì cả, đó chỉ là một cái hắng giọng. Nếu chúng ta cần phải vùng lên thì chúng ta sẽ vùng lên với ngọn lửa công lý trong tay. Chúng ta sẽ giơ cao bàn tay chính nghĩa của Thượng Đế và chúng sẽ cảm nhận một cái tát đau rát trên mặt.

“Mẹ kiếp, Zamzama,” Nero đã nói với hắn khi họ gặp nhau trên boong chiếc Kipling, chiếc thuyền buồm của Zamzama Đại Bác vốn là địa điểm hắn ưa thích cho những cuộc bàn luận bí mật. “Anh mắc cái chứng gì thế? Anh luôn khiến tôi nghĩ anh là con người của tu rượu chứ đâu phải tu sĩ.”

“Cái thời nói ba hoa đã kết thúc rồi,” ông trùm đáp, giọng điệu có một âm hưởng mới mà Nero nhận ra sự đe dọa. “Giờ là thời của những biện pháp hành động cứng rắn. Mà này, dhobi, đừng bao giờ nói năng cái kiểu báng bổ đó trước mặt tôi nữa.” Đó là lần đầu tiên Nero đã bị hắn hạ bệ từ sahib xuống dhobi. Nero không hề thích cái giọng điệu đó chút nào.

Không còn tiệc tùng vui chơi ở Dubai nữa. Trong ngôi nhà đằng sau cánh cửa thép ấy giờ đây là những buổi cầu nguyện thường xuyên. Với một người tính khí như Nero, chuyện này thật kỳ quái. Có lẽ đã đến lúc, lão nghĩ, phải tìm cách tránh xa cái đám Z-Company này. Ly khai hoàn toàn thì không thể được vì băng matìa này chi phối các công đoàn xây dựng, thậm chí chi phối còn mạnh hơn với lực lượng lao động “nhập cư” không công đoàn, không có giấy tờ hay tư cách pháp lý nào từ khắp miền đất được đổ về thành phố này. Nhưng có lẽ Nero đã dính vào chuyện tiền bẩn này quá đủ rồi. Có lẽ đã quá đủ những trò chẻ tiền, hô biến và hawala. Lão bây giờ đã là một nhà tài phiệt hợp pháp, nên từ bỏ những danh mục đầu tư mờ ám này.

Nero nói với Zamzama, “Tôi nghĩ mình quá già rồi, đã mệt mỏi với công việc tiền bạc. Chắc tôi sẽ huấn luyện một người kế nghiệp làm thay tôi.”

Zamzama im lặng đúng một phút. Chiếc Kipling, đang buông neo, buồm chính hạ thấp nằm im lìm, khẽ nhấp nhô trên mặt nước. Mặt trời đã lặn và ánh đèn trên vịnh Back Bay lấp lánh chung quanh, một vòng cung tuyệt mỹ mà Nero chưa bao giờ thôi yêu quý. Rồi ông trùm mafia nói. “Anh có thích ban nhạc Eagles không, ban nhạc rock-and-roll Mỹ kinh điển đó?” hắn hỏi. “Glenn Frey, Don Henley, vân vân, vân vân, vân vân?”. Rồi không chờ Nero trả lời, hắn nói luôn, “Welcome to the Hotel California.” Trước sự kinh hãi của Nero, ông trùm bắt đầu hát - to tiếng, lạc cung, với giọng điệu gieo nỗi sợ vào lòng Nero.

“You can check out any time you like, but you can never leave*.”

* * *

Đó là lúc bắt đầu bóng tối mênh mông dày đặc, Nero nói trong bóng tối của văn phòng riêng ở nhà Golden. Sau cuộc bàn bạc đó ta đã sa xuống địa ngục. Hoặc là, ta đã ở trong địa ngục lâu rồi nhưng tới lúc đó mới nhận biết lửa bỏng dưới bàn chân mình.

Nhưng còn nữa, con có biết chuyện gì buồn cười với bài hát đó không, về cái khách sạn đó? Nó thậm chí còn không có thật. Bởi vì chuyện rời khỏi đó, lúc nào, ở đâu, bằng cách nào, đã trở thành vấn đề của cả hắn lẫn ta.

* * *

Con sửng sốt vì ta, lão nói. Con kinh hãi vì ta, mà con thậm chí còn chưa nghe tới đoạn ghê gớm. Con khiếp đảm vì những gì ta đã kể và trong đầu con chỉ có một thắc mắc. Con yêu một đứa con của ta. Thằng con hoang mang tội nghiệp. Con yêu nó và con đang hỏi, không cần nói ra cũng biết con đang hỏi, trong bóng tối ta vẫn thấy trong ánh mắt con điều muốn hỏi. Các đứa con của ta biết được bao nhiêu những chuyện mờ ám này.

Về phần người yêu của con, trong toàn bộ những gì ta đã kể nãy giờ nó hoàn toàn không hề có lỗi lầm gì. Lúc đó, nó chưa sinh ra, hoặc còn rất nhỏ. Còn hai anh nó, hai đứa ấy đã lớn lên trong một tầng lớp xã hội nhất định, tầng lớp của giới làm ăn lớn ở thành phố lớn, và chúng biết cái giá phải trả. Không bôi trơn lòng bàn tay thì chẳng làm được gì hết. Chúng biết chuyện Don Corleone, phải. Nhưng đó là một người dễ mến. Với hai con lớn của ta thì chuyện này cũng bình thường như mọi người khác thôi. Hai đứa đó cũng thích phim. Các ngôi sao điện ảnh là khách của gia đình. Dễ dàng gặp các diễn viên hạng A mà. Cứ như họ cũng từ màn bạc bước ra vậy. Chuyện đó thú vị và nếu có thêm các ông trùm tới làm khách nữa thì cũng là bình thường. Chẳng ai quan tâm. Vào thời Sultan Ameer chẳng có ai phê phán gì. Nhưng khi Zamzama Alankar lên cầm đầu thì ta giấu không cho hai đứa lớn biết chuyện liên can của ta. Chúng biết càng ít càng tốt hơn cho mọi người. Zamzama là một mẫu người khác và ta cố giữ cho gia đình mình tránh xa hắn. Chuyện làm ăn của ta là chuyện của ta, ta chấp nhận chỉ trích, chê bai, ta không bào chữa hay bảo vệ những chọn lựa và hành động của mình, ta chỉ kể lại. Năm 1993 thì người con yêu chỉ mới bảy tuổi và năm 2008 khi cả nhà đến New York thì nó hăm hai. Ta phải nói rằng trong cả ba đứa thì nó luôn là đứa chỉ nghĩ đến bản thân nhiều nhất. Ngay trong nội tâm nó là một cuộc chiến, bây giờ ta đã nhận thấy rõ. Nó chỉ toàn hướng đại bác vào chính nó từ đó tới giờ. Cho tới giờ. Nên giấu mọi chuyện với nó dễ lắm. Những chuyện ta cần giấu nó, ta nghĩ nó không biết đâu. Còn đứa con đầu của ta, đứa bất bình thường, người ta gọi nó là thằng Harpo, thành phố ấy có thể tàn nhẫn, phải; đối với nó vấn đề lớn lao của cuộc sống nằm ngay trong đầu nó, câu hỏi không có lời đáp. Với nó ta cũng không lo. Chỉ còn lại chuyện thằng Apu. Lúc đó Apu là Groucho. Apu, nói thẳng ra: ta nghĩ nó biết. Nó biết nhưng nó lại không muốn biết, cho nên mới rượu chè, ma tuý, để cho nó điếc nó mù không còn biết gì nữa. Ta không bao giờ nói chuyện với nó về mặt tối ấy. Nó cũng không hỏi. Có một lần nó nói với ta, “Nếu cha là nha sĩ thì con có cần biết hôm nay cha trám hay cha lấy tủy bao nhiêu cái răng, và răng của ai không? Cho nên con nghĩ về cha như thế đó. Cha là nha sĩ khi cha đi làm nhưng ở nhà cha là cha con. Đó là điều gia đình cần ở cha. Không phải những cái răng trám mà là tình yêu thương.”

Ta rất ít kể chuyện cho nó. Chỉ những chuyện bên ngoài mà ai cũng biết. Hối lộ, tham nhũng. Những chuyện tầm thường. Nhưng ta nghĩ nó đoán được những chuyện lớn. Ta nghĩ đó là lý do nó trác táng, rượu chè, đàn bà, ma tuý.

Hồi ở quê nhà nó có phải họa sĩ tài năng gì đâu. Nó có lối sống nghệ sĩ nhưng không có nguyên tắc làm việc. Nó như một gã Bohemian nhưng người Bohemian còn làm những chiếc ly đẹp đẽ. Nó chẳng làm được trò trống gì ngoài chuyện làm tình, cứ để cho ta nói hết, nếu con thấy chuyện đó thô bỉ thì ta xin lỗi, ma túy không làm cho người ta thành kẻ giỏi yêu đương hơn ngoại trừ trong ảo tưởng của bản thân. Cho nên có lẽ chuyện đó nó cũng chẳng được tích sự gì. Khi tới Mỹ thì nó từ bỏ hết kiểu sống đó. (Một cái búng tay.) Bỏ ngay luôn. Nó bỏ được ta cũng nể phục thật đấy, nó là con người mới, và thế là mọi chuyện bắt đầu tốt đẹp cho nó. Tài năng nó bộc lộ ra và ai cũng thấy. Chính ta cũng lần đầu tiên mới thấy. Ta không ngờ là nó tài như thế.

Cả ba đứa con ta đều có chung một khả năng này: gấp lại cuốn sách quá khứ và sống trong hiện tại. Đấy là một khả năng may mắn trời cho. Còn ta đây thì đang gấp lại cuốn sách hiện tại và chủ yếu sống trong quá khứ.

Nhưng vẫn còn vấn đề tiếng rì rầm trong tai Apu, nó nghe thấy nhiều tiếng nói, có khi thấy hiện hình. Nó từng có một thời gian dài dùng chất ma túy gây ảo giác. Có thể nói là chính cái thứ ấy đã khiến nó nhạy cảm với những gì không nhìn thấy, cái thứ ấy tiết lộ cho nó con đường đi tới thế giới hão huyền, tới sự khai mở, con nói vậy cũng được đi, nhưng đó là cái gì? Những cánh cửa cảm nhận. Hay là con nói mấy chuyện đó toàn là bá láp. Con cũng có thể nói là nó bị tổn thương. Là nó cũng bị tổn thương trong não, trong tim nó. Ba thằng con đứa nào cũng tổn thương trong não, tổn thương trong tim cả! số phận thật không công bằng với người cha. Đúng là bất công. Dù vậy đó là số phận của ta. Apu nhìn thấy những hồn ma và nghe thấy những tiếng nói. Cho nên nó cũng điên luôn.

Cho nên ta nghĩ nó biết những chuyện ta làm nhưng nó cũng dàn xếp với chính nó để khỏi biết nữa. Vì thế mà nó cùng

cô gái kia quay lại chốn đó mà chẳng suy nghĩ trước. Nó về quê hương và chết. Ta nghĩ khi chết chắc nó cũng đã biết điều gì và nguyên do gì khiến nó phải chết. Chắc nó đã biết đó là hậu quả của những việc ta làm. Điều này ta cũng hiểu. Lời nhắn đã chuyển đi và ta đã nhận được. Bóng tối đang tụ về. Không còn bao lâu nữa sẽ kết thúc. Chính vì thế mà ta nói chuyện tối nay. Để có thể nói hết mọi chuyện.

Có hai chuyện cần nói và chúng xảy ra cách nhau mười lăm năm. 1993, 2008. Vào hai năm đó.

* * *

Tháng Mười hai năm 1992, Nero lại ngồi cùng Zamzama Alankar trên chiếc Kipling. Đền thờ Hồi giáo do Babar, hoàng đế đầu tiên của triều đại Mughal, xây dựng ở phía bắc thành phố Ayodhya vừa bị những người hoạt động chính trị Hindu phá hủy, nhóm Hindu này cho rằng đền này nằm trên địa điểm theo huyền thoại là nơi ra đời của vua Rama, hiện thân hay hóa thân thứ bảy của Đấng Vishnu. Đã xảy ra bạo loạn ở Mumbai. Đầu tiên là người Hồi giáo dấy loạn rồi đảng Shiv Sena trung thành với nhóm Hindu cực đoan đã tấn công trả đũa, và Zamzama nói, cảnh sát đang công khai thiên vị, công khai ủng hộ Sena, “chống lại chúng ta”. Những cuộc bạo loạn này đang có chiều hướng lắng dịu nhưng nỗi tức giận của Zamzama thì ngùn ngụt như núi lửa và không có giới hạn.

Giọt nước tràn ly, hắn quát Nero. Lưng lạc đà đã gãy và bây giờ phải bắn chết lạc đà.

Dính dáng vào chuyện này là không khôn ngoan. Hãy tập trung vào những thế mạnh của anh. Chuyện làm ăn đang tốt mà.

Đây không phải vấn đề khôn ngoan. Đây là vần đề cần thiết. Phá hủy một đền thờ linh thiêng vì tin đồn cho rằng nơi đó là điểm khai sinh một hiện thể tưởng tượng, đó là mới không khôn ngoan.

Họ không cho hiện thể đó là hư cấu.

Chúng sai lầm rồi.

Alankar lâu nay có liên hệ với những người liên quan ở một nước láng giềng. Các láng giềng đã tỏ ý mạnh mẽ là phải hành động.

Một kế hoạch đã hình thành, Alankar nói. Một chuyến hàng quan trọng gồm vũ khí, đạn dược và chất nổ RDX sẽ được những láng giềng gửi đi, bằng đường thủy tới vùng biển Konkan trong tuần đầu tiên của tháng Một. Điểm cập bến là Dighi. Anh cần phải lo va-li cho đội tuần duyên để vùng biển đó có kẽ hở cho chuyến hàng đi qua bằng ca-nô cao tốc.

Tôi sao, Zamzama? Đây đâu phải nghề của tôi. Chính trị ư? Đừng, đừng, đừng. Anh đừng có nhờ tôi chuyện này.

Phải, phải, phải. Nhà anh kiên cố quá mà, đúng không? Tôi đã thấy rồi, cổng sắt dày có mô-tơ điều khiển, hệ thống báo động, đội bảo vệ. Gia đình anh hẳn là an toàn trong đó. Họ có thấy an toàn không? Hẳn rồi. Thỉnh thoảng họ ra đi ra khỏi nhà không? Tất nhiên có, họ là dân Mumbai mà, cuộc sống tận hưởng. Một gia đình hạnh phúc. Chúc mừng.

Chúng ta là bạn làm ăn lâu năm rồi, anh với tôi. Đừng nói với tôi kiểu đó.

Anh đã thành đạt quá mà, giàu có quá mà, ngon quá mà. Sẽ xui biết bao nếu công nhân của anh đình công. Sẽ bi đát biết bao nếu ngẫu nhiên có hỏa hoạn.

Vậy là không có lựa chọn nào khác ngoài việc phải thực thi. Được, việc đó sẽ xong.

Khoảng mấy tuần sau nữa lại có thêm chuyến hàng thứ hai, ở Shekhadi. Cũng làm cách đó.

Kế hoạch của các láng giềng đòi hỏi trình tự hành động chính xác. Trước tiên sẽ có bắn giết. Ở Dongri, giang sơn trước kia của tên trùm Daddy Jyoti đã bị tống khứ biệt tích sau màn giã gạo bằng chai nước ngọt, có một cộng đồng những người mà chúng tôi gọi là công nhân mathadi, tức là phu khuân vác. Chúng là những kẻ vô gia cư nên dễ tìm. Sẽ tìm một số tay phu khuân vác này và giải quyết nhanh chúng nó bằng dao nhỏ cắt cổ để làm như đây là một nghi lễ tôn giáo. Dongri là khu vực hết sức nhạy cảm về tính cộng đồng và các láng giềng này tin chắc những chuyện giết người tế lễ sẽ khiến phe đối địch ầm ầm nổi dậy ngay. Phe đối địch có tổ chức chặt chẽ, có cảnh sát hậu thuẫn nhưng chúng sẽ phải đương đầu với quân kháng cự có vũ khí hùng hậu. Vũ khí sẽ được cất giấu sẵn ở những khu vực xung đột. Sẽ có lựu đạn và cả bom. Rồi bom sẽ kích động thêm nhiều đám đông đối địch, những đám này sẽ được đón tiếp bằng súng trường tự động và nhiều chất nổ hơn nữa. Một đám cháy sẽ được châm ngòi cho lan tràn khắp nơi và các láng giềng sẽ vui mừng vì bọn chó đẻ đó đã được dạy cho một bài học.

Ý muốn của Thượng Đế, Zamzama nói, chúng ta sẽ cho bọn chó đẻ này một trận nên thân.

Đó là lần cuối cùng Nero còn đặt chân lên boong chiếc Kipling. Đã gần tới giờ vào bờ nhưng thủ lĩnh Z-Company vẫn còn một điều muốn nói thêm. Anh và tôi, hắn nói, chắc chúng ta sẽ không bao giờ gặp nhau nữa. Tôi sẽ không thể nào ở lại xứ này sau những biến cố sẽ diễn ra. Với cương vị của anh thì dễ hơn. Tôi lâu nay luôn nghĩ đến anh đó, và chắc anh cũng biết giữa anh với tôi là một chuỗi dài mắt xích trung gian, cho nên anh có thể phủi tay chối biến chẳng sao cả, vì thế tôi nghĩ cũng okay cho anh ở lại yên ổn với vợ con. Nhưng để phòng hờ, anh cũng nên tính kế thoát thân.

Zamzama nói đúng. Hai người thực tế không bao giờ gặp nhau nữa. Và hắn cũng đúng về chuyện tính kế thoát thân.

* * *

Những biến cố ngày 12 tháng Ba năm 1993 đã được tường thuật rộng rãi nên không cần phải đi vào chi tiết. Xe hơi đánh bom, xe máy đánh bom. Bom trong tầng hầm Sở Giao dịch Chứng khoán. Ba khu chợ, ba khách sạn, sân bay, rạp chiếu bóng, phòng cấp hộ chiếu, ngân hàng, kaboom, kaboom, kaboom. Ngay cả khu làng chài Mahim, kaboom. Taxi đánh bom ở cổng thành Gateway to India, kaboom cực lớn.

Nhưng các láng giếng ắt hẳn đã thất vọng. Có thiệt hại nhân mạng đáng kể nhưng cuộc nội chiến mong đợi đã không xảy ra. Thành phố và quốc gia này vẫn kiên gan. Nhiều vụ bắt giam, tình hình lắng dịu, bình an trở lại. Zamzama Alankar biến mất cùng phó soái Ngón Cụt, và hai tên này được gọi là Kẻ Thù Quốc Gia #1 và #2. Gần như ai cũng cho rằng hai tên này cuối cùng đã trở thành khách trọ của các láng giềng, và điều khiển từ xa, Zamzama tiếp tục chỉ huy Z-Company. Tuy nhiên, các láng giềng khẳng định không hề biết hai tội phạm đào tẩu này đang ở đâu.

* * *

Trong những năm kế tiếp, thế giới ngầm rạn nứt lớn. Sau những biến cố máu lửa ấy, cảnh sát tấn công vào Z-Company dữ dội chưa từng thấy, tất cả mọi dàn xếp, đi đêm đều tan tành, và hầu như toàn bộ tòa nhà đã đổ vỡ. Các hệ thống liên lạc điện thoại vệ tinh và mạng Internet bảo mật vẫn tiếp tục hoạt động nên Zamzama có thể ra lệnh và kiểm soát toàn bộ; nhưng hắn ta cùng Ngón Cụt chỉ huy từ xa thì hơi quá lớn lối, hai tên đó đâu có gánh chịu hậu quả. Dần dần khoảng cách giữa hai thủ lĩnh vắng mặt và hai tên ở tại chỗ đã gây phẫn uất - Đầu To và Chân Nhỏ phải chịu tội danh hoạt động khủng bố và mafia, phải mất năm năm dàn xếp mới có được cái phán quyết không thể chứng minh để cho hai tên này được tự do, phải mất năm năm sống thấp thỏm chờ trắng án. Đến cuối năm thứ năm, Z-Company vẫn là Z-Company, sự trung thành của lực lượng nòng cốt vẫn còn đó, nhưng ai cũng biết là đã có một băng Z-Ly Khai, một nhóm chủ yếu chỉ trung thành với tên lùn Đầu To và tên Chân Nhỏ có cỡ giày khổng lồ, dù có một kiểu hòa ước giữa hai tên này và hai tên đang ở bên các láng giềng, nhưng thực tế ngày càng chẳng còn gì hữu hảo.

Nero được mời hợp với Đầu và Chân. Cuộc hợp không diễn ra trên du thuyền sang trọng ở hải cảng nữa mà trong một basti, một căn nhà tồi tàn nằm sâu trong khu ổ chuột Dharavi, Nero được đưa tới đó bởi những kẻ không chịu mở miệng nói và trông chúng chẳng có vẻ gì muốn tán gẫu. Trong căn nhà đó, Đầu gật đầu chào còn Chân đưa ngón chân cái chỉ về hướng một cục gạch. Ngồi đi, Chân nói.

Vậy đây là những gì bọn tao biết về mày, Đầu nói.

Mày là dhobi, thằng thợ giặt, Chân nói.

Cái gì dơ bẩn, mày giặt tẩy.

Cho nên, khó mà tin là mày không hề biết gì. Bọn tao mới không biết gì. Đó là chuyện bọn tao cần giải quyết với ông trùm. Còn mày? Mày chẳng biết gì à? Bọn tao đâu có dễ tin vậy.

Chuyện đó khiến bọn tao thắc mắc.

Tuy nhiên. Trong đầu bọn tao cũng biết hai điều, (a) và (b). (a), mày không thích chính trị.

Và (b), mày không dính dáng với tôn giáo.

Cho nên, vậy là cân bằng. Mặt này, mặt kia.

Bọn tao đã quyết định là tạm thời tin mày.

Còn sau đây là quan điểm của bọn tao. Chiến dịch đó đã hủy hoại băng đảng Company. Từ giờ trở đi ý định của bọn tao không dính dáng vào những hoạt động như vậy.

Bọn tao đã nói chuyện này với ông trùm và thằng Ngón.

Họ đã đồng ý.

Khởi đầu mới. Irở lại căn bản. Không léng phéng bên ngoài phạm vi những gì mình thành thạo nhất.

Tuy nhiên, trong công việc của Company, có nhiều vấn đề về lòng tin. Sự tin tưởng của bọn tao đối với mày, nói sao nhỉ.

Đã lung lay.

Đã sứt mẻ.

Tiêu.

Một lòng tin không thể tin thì không đáng tin.

Đó là nghi ngờ.

Tuy nhiên, bọn tao tạm thời tin mày.

Như đã nói.

Vì thế bọn tao không dính dáng tới mày nữa. Mày cứ sống đời mày, bọn tao sống đời bọn tao.

Nhưng nếu bất cứ lúc nào có chuyện gì xì ra từ cái miệng mày mà liên quan đến bọn tao.

Bọn tao sẽ thiến dái mày.

Rồi thiến dái mấy thằng con mày.

Rồi nhét mấy thứ của nợ đó vào họng vợ mày.

Rồi tao sẽ chơi vợ mày đằng sau.

Trong lúc tao cắt cổ vợ mày đằng trước.

Mày bây giờ tự do. Cho mày về.

Đi cho mau.

Trước khi bọn tao đổi ý.

Vụ dái này coi bộ ý tưởng hay đó.

Không, không. Nó chỉ nói giỡn thôi. Tạm biệt, dhobi.

Tạm biệt.

Mười lăm năm trôi qua. Mười lăm năm: một thời gian dài, đủ dài để quên những gì ta muốn bỏ lại sau lưng. Các con của Nero lớn lên, tài sản lão cũng lớn thêm, cái bóng của thế giới ngầm, cái bóng tối từ dưới thấp dâng lên, không còn bao trùm ngôi nhà của lão nữa. Đời người tiếp tục thăng trầm. Lão đã có sẵn kế thoát thân nhưng không cần sử dụng tới nữa, chẳng cần phải lìa bỏ quê hương, không cần phải xé thế giới của lão làm đôi và quẳng đi một nửa. Mười lăm năm. Đủ dài để an lòng.

Rồi đến năm 2008. Và trong tháng Tám năm 2008, ở sân bay, lúc lão đứng trong hàng người chờ xác nhận nhập cảnh sau một chuyến đi New York làm ăn, Nero nhìn thấy một hồn ma. Hồn ma ấy đang đứng trong hàng chờ kiểm tra hộ chiếu cạnh hàng của lão, mái tóc màu cam đặc trưng của hắn đã biến mất. Lúc này mái tóc ấy đen như tóc mọi người. Nhưng ngoài bộ tóc ra, rõ ràng là hắn. Kẻ Thù Quốc Gia #2. Nero ngỡ ngàng nhìn tên Ngón Cụt. Chắc chắn hắn sẽ bị tóm bất cứ lúc nào, và nếu kháng cự sẽ bị bắn hạ ngay? Ánh mắt lão gặp ánh mắt Ngón Cụt, lão chau mày ném nỗi ngỡ ngàng của mình sang cho tên trùm lớn của Z-Company. Ngón Cụt chỉ gửi cho lão một dấu hiệu chĩa ngón cái lên mạnh mẽ (phải nói là ngón cái của hắn rất nhỏ) rồi quay đi. Họ tới gần các ô cửa kiểm soát hộ chiếu. Các sĩ quan mặc sắc phục cẩn thận xem xét các giấy tờ với thái độ siêu quan liêu mà mọi công chức Ấn Độ cấp thấp đã hoàn thiện thành nghệ thuật. Khi chỉ còn một người nữa là tới lượt Ngón Cụt, một biến cố lạ thường xảy ra. Tất cả máy tính trong khu nhập cảnh tắt ngóm, bùm! Vậy đấy. Mọi màn hình đen kịt. Sau đó là nhiều phút sửng sốt khi các sĩ quan nhập cảnh cố khởi động lại máy tính của mình, và nhiều sĩ quan khác chạy tứ tung. Vụ máy tính hỏng đồng loạt toàn bộ này là một bí ẩn hoàn toàn. Những hàng người chờ đợi càng lúc càng bất mãn. Cuối cùng, có tín hiệu từ người sĩ quan chỉ huy bộ phận nhập cảnh, những hàng người bắt đầu dịch chuyển, ai cũng được vẫy tay cho qua, chỉ kiểm tra bằng tay, Ngón Cụt được cho qua và biến mất, hai phút sau, khi Nero tới gần ô kiểm tra của mình thì, bùm! mọi máy tính đồng loạt hoạt động lại. Z-Company vẫn chưa lụt nghề.

Tại sao Ngón Cụt lại hết sức liều lĩnh quay về? Tại sao Zamzama lại phái tên này đi? Những ý nghĩ ấy xâm chiếm tâm trí Nero mãi tới đêm khuya và lúc hai giờ sáng lão đã có câu trả lời, bởi vì lần đầu tiên sau mười lăm năm, điện thoại di động của lão lại đổ chuông theo cái trình tự quy ước đồng nghĩa với rắc rối. Ba chuông, ngưng, một chuông, ngưng, hai chuông, ngưng, bắt máy chuông thứ tư. Nghe, lão nói. Tiếng của Ngón Cụt trong tai lão như móng vuốt quỷ dữ đang lôi tuột lão xuống vực thẳm. Một lần nữa, Ngón Cụt nói. Một lần cuối cùng.

Khu vực miền lầy của Cục Tuần Duyên Ấn Độ chia làm năm Quân Khu. QK-2 đặt sở chỉ huy ở Mumbai và có ba trạm dọc bờ biển, ở Murud Janjừa, Ratnagừi và Dahanu. Mỗi trạm có dưới quyền một số tàu tuần cảnh ngoài khơi, tàu tuần cảnh gần bờ, tàu tuần cảnh siêu tốc, một số tàu tuần cảnh và tàu ngăn chặn nhỏ hơn thậm chí còn nhanh hơn. Lại thêm nhiều trực thăng và máy bay dọ thám. Nhưng biển rộng mênh mông và nếu tổ chức chu đáo vẫn có khả năng còn lại một vùng riêng biệt nào đó không được canh gác. Muốn có một dàn xếp như vậy phải cần số lượng va-li rất nhiều.

Lần này là vụ gì.

Đừng hỏi. Cứ sắp đặt đi.

Và nếu tôi từ chối.

Đừng từ chối. Sức khỏe ông trùm sa sút lắm rồi. Các láng giềng không phải gia chủ tốt đẹp. Vị thế riêng của ông ấy có giới hạn, tài chính cũng đang cạn dần. Ông ấy nghĩ mình không còn nhiều thời gian nữa. Ông muốn làm một vụ lớn cuối cùng. Không có lựa chọn khác. Các hàng xóm nhất định nài ép. Còn hăm dọa trục xuất.

Mười lăm năm rồi. Tôi đã rửa tay gác kiếm quá lâu rồi.

Welcome to the Hotel California.

Tôi sẽ không làm đâu.

Đừng từ chối. Tôi đang lịch sự yêu cầu. Tôi đang nói làm ơn. Làm ơn: đừng từ chối.

Tôi hiểu.

* * *

Và rồi vào ngày 23 tháng Mười một năm 2008, mười tay súng trang bị toàn súng tự động với lựu đạn từ một nước láng giềng thù địch lên tàu vượt biển. Trong ba-lô, chúng mang đạn dược và nhiều ma túy loại mạnh: cocain, steroids, LSD, và ống tiêm. Trên đường đi, chúng chặn cướp một tàu đánh cả, bỏ luôn tàu của chúng, mang hai chiếc xuồng lền tàu cá rồi bắt thuyền trưởng cho tàu đi tới nơi chúng muốn. Gần đến bờ, chúng giết thuyền trưởng rồi xuống xuồng nhỏ. Sau này nhiều người thắc mắc tại sao lính tuần duyên không nhìn thấy hay cố ngăn chặn chúng. Bờ biển này được cho là bảo vệ kỹ nhưng vào đêm đó lại có vấn đề gì đó. Khi xuồng cập bờ, vào ngày 26 tháng Mười một, các tay súng chia thành nhiều nhóm nhỏ, tìm đường tới các mục tiêu đã chọn, một ga tàu lửa, một bệnh viện, một rạp chiếu phim, một trung tâm Do Thái, một quán café nổi tiếng, và hai khách sạn năm sao. Một trong hai khách sạn đó Taj Mahal Palace &Tower Hotel, nơi vợ của Nero, sau cuộc cãi vã với chồng, đang ngồi ở nhà hàng Sea Lounge ăn sandwich dưa chuột và than phiền chuyện hôn nhân với mấy người bạn.

* * *

Con không nói nổi, Riya nói.

Đừng nói.

Bác giúp cho các tay súng đột nhập thành phố, những kẻ giết chết vợ bác.

Không cần phải nói mà.

Rồi bác bỏ trốn. Bác và tất cả các con.

Có chuyện cần nói thêm chút nữa. Sau biến cố đó người ta tìm thấy xác của tên gangster Ngón Cụt nằm một đống trên đường phố ở khu Dongri. Hắn đã bị cắt cổ chết bằng một con dao ngắn. Hai đồng minh cũ của hắn là Đầu To và Chân Nhỏ tức giận vì vụ tấn công này một lần nữa đã đặt bọn Company cùng các hoạt động của chúng vào thế hiểm nghèo. Đó là lời nhắn của chúng gửi đến Zamzama Alankar. Sau đó, Apu cũng là nạn nhân của cơn thịnh nộ này. Chúng cũng gửi ta một lời nhắn. Lời nhắn là, bọn tôi đã biết ông giúp sức, và đây là câu trả lời của bọn tôi. Đó là những cái tên mà gã Mastan sẽ đến cho ta biết. Những cái tên ta đã biết rồi.

Vậy bác chịu trách nhiệm cho cả cái chết của con trai lẫn của người mẹ.

Những gì cần làm ta đã làm hết sức để cứu mạng họ. Ta thỏa hiệp cũng chỉ để bảo vệ họ. Ta là ông vua trong gia đình nhưng ta trở thành tên đầy tớ. Tên thợ giặt. Tên dhobi. Nhưng con nói đúng. Ta đã thua. Con buộc tội ta và ta đáng bị như vậy vì điều đó, số phận đã trừng phạt ta bằng cách lấy mất các con của ta. Một đứa chết dưới tay những kẻ thù của ta, một đứa tự tay nó, một đứa dưới tay một thằng điên, nhưng cả ba đứa đều là hình phạt và gánh nặng ta phải gánh chịu mãi mãi, đúng, cả hai bà mẹ của chúng nữa. Ta đã nhận được bài học và ta đã học. Những xác chết của mấy đứa con ta cùng hai bà mẹ của chúng đè trên vai ta, sức nặng đang dúi ta xuống. Con đang thấy ta bị nghiền nát, con gái, như con gián dưới gót giày định mệnh. Con thấy ta bị nghiền nát. Và bây giờ con đã biết mọi chuyện.

Thế bây giờ con phải làm sao khi con đã biết mọi chuyện?

Con không cần phải làm gì cả. Sáng mai đúng chín giờ thần chết sẽ đến uống trà.

32

Sẽ có ý nghĩa gì nếu tên Joker trở thành Vua và Nữ Người Dơi vào tù. Bên ngoài khu Gardens tiếng cười sằng sặc càng lúc càng lớn nghe như tiếng rú, tôi không biết có phải đó là những tiếng thét phẫn nộ hay mừng vui. Tôi cùng lúc vừa kiệt sức vừa sợ hãi. Có lẽ tôi đã lầm về đất nước mình. Có lẽ một đời sống trong bong bóng này đã khiến tôi tin là tình hình không phải như thế, hay chưa đến mức như vậy để thắng lợi. Nếu chuyện tồi tệ nhất xảy ra, nếu ánh sáng tắt ngóm trên bầu trời, nếu những chuyện dối trá, phỉ báng, xấu xa trở thành bộ mặt nước Mỹ thì mọi thứ còn mang ý nghĩa gì đây. Vậy thì còn ý nghĩa gì đâu về câu chuyện của tôi, cuộc đời tôi, công việc tôi, những câu chuyện cũ mới của bao người Mỹ, những gia đình trên chiếc tàu Mayflower và những người Mỹ tự hào tuyên thệ nhậm chức vừa kịp lúc để góp phần vạch mặt - hay phá hủy - nước Mỹ. Vậy thì có đáng gì mà còn cố tìm hiểu thân phận con người nếu như nhân tính tự nó đã phơi bày bộ mặt dị dạng, hắc ám. Thi ca, điện ảnh, nghệ thuật còn có nghĩa gì nữa đâu. Hãy để cho điều tốt lành lụi tàn. Hãy mặc Thiên Đàng đánh mất. Nước Mỹ tôi yêu, cuốn theo chiều gió.

Trong ngày cuối tuần cuối cùng trước bầu cử, tôi đã không ngủ yên giấc vì đầu óc cứ quay cuồng với những ý nghĩ như thế. Riya gọi điện cho tôi lúc 5 giờ sáng khi tôi đang mở mắt thao láo nhìn trần nhà. Anh phải tới, Riya nói. Có chuyện gì đó sắp xảy ra mà em không biết chuyện gì nhưng em không thể ở đây một mình. Ông già đã ngủ gục trên bàn giấy, ngồi trên ghế chúi đầu, tì trán xuống mặt gỗ. Đêm đó Riya cũng mất ngủ như tôi. Nhưng cô ấy không phải là vị linh mục Công giáo trong phim Hitchcock nên cần phải chia sẻ với ai đó cái gánh nặng của những chuyện đã nghe kể, của những bí mật mà bây giờ cũng thành của cô. Tôi đến gặp Riya, chúng tôi ngồi trong khu Gardens trước bình minh và cô nói chuyện. Em phải làm gì đây, Riya hỏi. Có gì đâu mà làm, tôi đáp. Nhưng tôi đã biết câu trả lời vì tôi đang bùng nổ cơn hưng phấn sáng tạo; câu chuyện này đã cứu tôi khỏi vực thẳm của nỗi tuyệt vọng đêm đêm. Đó là mảnh ráp nối mà tôi còn thiếu, nó cho tôi cái cốt lõi tăm tối của bộ phim, cuộc phơi bày quan trọng, ý nghĩa của nó. Nghệ thuật là vậy đấy và nghệ sĩ là đám trộm cướp đĩ điếm, nhưng chúng tôi biết khi nào thì mạch hứng tuôn tràn, khi nào nàng thơ vô danh thầm thì bên tai, nói thật nhanh, ghi lại hết đi, ta sẽ chỉ nói ra một lần thôi; và rồi chúng ta biết câu trả lời cho mọi thắc mắc nghi hoặc đang hành hạ chúng ta trong những đêm hãi hùng. Tôi nghĩ đến tài tử Joseph Eiennes trong vai chính của phim Shakespeare in Love, đang ngồi ở bàn viết - viết cái gì nhỉ? Romeo and Juliet? - bỗng đứng phắt lên xoay tròn một vòng nhỏ và tự khen mình không chút hợm hĩnh hay xấu hổ, “Trời, mình hay quá.”

(Điều này lại đặt ra một câu hỏi thú vị: Shakespeare có biết ông ta là Shakespeare không? Nhưng chuyện đó tính sau.)

(Không hề có nàng thơ nào trong điện ảnh, cũng như trong văn chương hư cấu. Ở trường hợp này, các nàng-thơ-khả-dĩ-nhất có lẽ là thi thần Hy Lạp Calliope - nếu những gì tôi làm có thể coi là sử thi - hay Thalia, nếu là hài kịch, hay Melpomene, nếu như tôi đạt tới tầm cao của bi kịch. Không quan trọng lắm. Không sao.)

Cứ xem sự tình thế nào, tôi nói. Để xem tay cảnh sát về hưu kia muốn nói gì.

Kịch tính có cách mai phục nhà soạn kịch. Có gì đó sắp xảy ra mà em không biết là chuyện gì, Riya đã nói, và kêu gọi tôi giúp đỡ, nhưng cả hai chúng tôi đều không ngờ rằng cái chuyện sắp xảy ra đó chính là tôi.

* * *

Chúng tôi quay trở lại nhà Golden và trong đại sảnh thông ra khu Gardens, chúng tôi thấy mình đối mặt với Vasilisa một tay đang ẵm đứa con của cô ta - đứa con của tôi! - một tay cầm khẩu súng. Nhỏ, báng khảm trai, nòng vàng. Cô gái với khẩu súng bằng vàng. Trông cô ta như một minh tinh người Ý mặc chiếc áo ngủ lụa phớt hồng bên ngoài khoác áo choàng đăng-ten dài phết đất - Monica Vitti, hay là Virna Lisi, Tôi không nhớ rõ. Tuy nhiên khẩu súng rành rành dấu ấn của đạo diễn Godard. Tôi nghĩ đến nhân vật nữ sát nhân trong phim Pierrot đang bỏ mặc tên lùn nằm chết với lưỡi kéo của nàng cắm xuyên qua cổ gã. Tôi không muốn trở thành phiên bản của tên lùn đó. Thực tế tôi đã giơ hai tay lên đầu hàng. Diễn lại cảnh này đi, tôi nghĩ. Riya nhìn tôi cứ như tôi đã hóa điên.

Xin chào, Vasilisa, Riya với với giọng bình thường, chẳng có tính xi-nê gì cả. Xin bỏ cái đó xuống đi.

Các người làm gì trong nhà tôi? Vasilisa nói, vẫn không hạ khẩu súng xuống. (ít ra cô ta cũng bám sát kịch bản.)

Nero gọi tôi đến, Riya nói. Ông ấy muốn trò chuyện.

Ông ấy muốn trò chuyện với cô?

Ông ấy đã trò chuyện rất lâu. sắp có một người đến gặp ông ấy.

Ai đến? Tại sao không báo tôi biết?

Tôi đến vì Riya lo sợ. Về người đó.

Tất cả chúng ta sẽ cùng gặp người đó, Vasilisa nói. Bí mật này sẽ được giải quyết. Cô ta cất khẩu súng vào bóp đầm, chốn nương thân của nó.

Cắt. Kế tiếp là một loạt cú quay nhanh, rút ngắn một khoảng thời gian trôi qua, nhằm cho thấy tình trạng suy sụp của Nero. Ông ta đứng không vững, giọng nói và cử chỉ đều run rẩy.

Khi cô ta đánh thức ông chồng, Nero không còn tỉnh táo. Vẻ minh mẫn của màn hùng biện đêm qua đã biến mất. Lão đã lẫn lộn, mụ mị hẳn, cứ như việc cố sức nhớ lại đã khiến lão cùng kiệt. Vasilisa dìu lão vào phòng tắm và bảo, “Tắm.” Sau khi lão tắm xong, cô ta bảo. “Mặc đồ.” Sau khi lão mặc đồ, cô ta bảo, “Mang giày.” Trông lão thảm hại. “Tôi không cột dây giày được,” lão nói. “Đây là giày xỏ,” cô ta bảo lão. “Mang giày.” Sau khi chân lão đã xỏ vào giày, cô ta chìa ra một nắm thuốc. “Nuốt đi,” cô ta nói. Sau khi lão đã nuốt xong, cô ta ra lệnh, “Nói tôi nghe.” Lão lắc đầu. “Một người của quá khứ,” lão nói.

Lý do duy nhất khiến tôi biết chút ít về loại mũ phớt Borsalino chính là vì bố mẹ tôi từng tranh cãi theo kiểu vui vẻ của họ - thích tranh cãi hơn là kết quả - về chuyện có nên đưa loại mũ phớt nổi tiếng này vào bộ sưu tập những thứ nổi tiếng thuộc về nước Bỉ của họ hay không. Công ty mũ Borsalino không nằm trong biên giới Bỉ. Nó thuộc thành phố Alessandria, ở Piedmont, nước Ý, nằm trên một bình nguyên do phù sa bồi đắp giữa hai con sông Tanaro và Bormida, cách Torino non trăm cây số. Tôi biết ba điều về mũ phớt Borsalino: chúng rất được người Do Thái Chính thống giáo ưa chuộng; chúng trở thành hay ho khi Alain Delon và Jean-Paul Belmondo đội loại mũ này trong bộ phùn gangster Pháp năm 1970 được đặt tên theo loại mũ đó; và chúng là những chiếc mũ nỉ, loại nỉ này được làm bằng lông thỏ của Bỉ (a ha!).

Tay Mastan ấy, tay sĩ quan cảnh sát về hưu ấy, ngồi trong phòng khách nhà Golden đúng ngay cái ghế lưng thẳng mà trước kia tên sát nhân Kinski đã ngồi, trông ông ta hơi hốt hoảng khi đối đầu với Vasilisa mặt hầm hầm cùng Riya, tôi lẫn Nero. Hôm ấy là ngày cuối tuần, cho nên nhiều người giúp việc đi vắng. Không có bà Lăng Xăng, không có bà Lải Nhải. Anh thợ lặt vặt Gonzalo không có mặt, cũng như ông quản gia Michael McNally và đầu bếp Sandro Cucchi biệt danh “Cookie”. Chính tôi ra mở cửa và đưa tay cựu thanh tra vào nhà. Một người bảnh bao! Tóc bạc, tuổi cổ lai hy như Nero, có lẽ chỉ mới qua bảy mươi chưa gần tám mươi, nếu nhìn nghiêng ông ta có thể đã là hình mẫu cho pho tượng thủ lĩnh da đỏ Crazy Horse của đài tưởng niệm ở South Dakota. Chỉ khác là bộ vest màu kem của ông ta lại y hệt trong phim của Peter 0’Toole và chiếc cà-vạt sọc chéo hai màu đỏ vàng là kiểu cà-vạt mà bất kỳ dân quý phái Ăng-lê nào cũng hãnh diện đeo. (Nhờ nghiên cứu, mãi sau này tôi mới biết là hãnh diện tới chừng nào. Chiếc cà-vạt của Hội bóng cricket Marylebone là món rất được ham muốn trong giới chơi môn này.) Mastan ngồi rất thẳng, rất ngay, nhưng rất không thoải mái, tay mân mê chiếc mũ Borsalino đặt trên đầu gối. Một lúc im lặng lúng túng. Rồi ông ta nói.

Tôi đến Hoa Kỳ vì ba lý do. Thứ nhất là để thăm em gái tôi ở Philadelphia. Chồng cô ấy đã thành đạt trong nghề tái chế chai nhựa. Đó là cách người ta làm giàu ở Mỹ. Có một ý tưởng tốt và cứ đeo đuổi tới cùng. Giáo sư Einstein từng nói ông ta chỉ có một ý tưởng tốt. Nhưng trong trường hợp Einstein thì đó là bản chất của vũ trụ.

Nero cứ thộn mặt ra, đờ đẫn, ánh mắt nhìn đâu đâu, khẽ ậm ừ một điệu nhạc thầm kín.

Lý do thứ hai là viếng thăm mộ phần của nhà văn E G. Wodehouse, ông ta nói. (Nghe thế tôi chú ý ngay. Wodehouse, người mà bố mẹ tôi lẫn tôi đây đều hết sức yêu quý. Wodehouse, tôi đã sực nhớ đến ông ta khi tên Kinski ngồi trên cái ghế đó.) Nhà văn Wodehouse rất được ưa chuộng ở quê nhà tôi, Mastan nói. Bia mộ của ông ta là một cuốn sách bằng đá hoa cương có khắc tên các nhân vật của ông. Nhưng nhân vật tôi thích nhất lại không có trên đó. Cô Madeline Bassett, người nghĩ rằng những vì sao là vòng hoa của Thượng Đế. Nhưng cô ta chỉ là một nhân vật phụ. Tôi đây cũng vậy. Y hệt. Vai trò của tôi xưa nay luôn chỉ là phụ diễn.

Chồng tôi không được khoẻ, Vasilisa nói thẳng thừng. Nếu việc ghé thăm này có mục đích gì, xin nói ngay đi.

Ồ, có mục đích chứ, thưa bà. Xin hãy kiên nhẫn. Có cả bề ngoài và có cả thực chất. Bề ngoài là điều tôi đã nói qua điện thoại với ông nhà rồi. Một lời cảnh báo. Nhưng quý ông nhà vốn là người từng trải. Có lẽ không cần cảnh báo với ông ấy những điều ông đã biết rồi. Cộng đồng dân tộc của chúng tôi ở Mỹ đã phát triển mạnh, thưa bà, bây giờ cộng đồng ấy đã tự hào có được những nhà tái chế chai nhựa, thưa bà, rồi các thiên tài công nghệ mới, các diễn viên đoạt giải cao, các luật sư vận động, các chính khách đủ loại, các nhà thiết kế thời trang, thưa bà, và cả các băng đảng tội phạm nữa. Tôi rất tiếc phải nói như thế. Ở Mỹ cái từ mafia có hàm ý đặc trưng của người Ý cho nên tốt nhất nên tránh cái từ đó và gọi các băng nhóm của dân chúng tôi bằng tên khác. Ta hãy thừa nhận là chúng vẫn còn là những nhóm nhỏ, chỉ là bước khởi đầu của những tổ chức quy mô mà người Ý gọi là gia đình và dân chúng tôi gọi là gharaney, người nhà, hay hiện nay gọi là các company, bang hội, một tên gọi đang thịnh hành ở mẫu quốc. Tuy nhiên những bang hội ở Mỹ này lại hết sức hăng hái, những nhóm người nhà mới đấy, nhiều tiềm năng phát triển nhanh. Ở mức độ nào đó cũng có kết giao với quê nhà, một lợi ích của toàn cầu hoá, trong những hoạt động chung. Người của chúng tôi ở Mỹ sẵn lòng giúp người ở quê nhà, để tạo điều kiện cho những hoạt động ở đây thì đáp lại bằng cách tạo điều kiện tương đương cho phía quê nhà. Tình thế thay đổi rồi, thưa bà. Thời gian trôi qua. Nhiều chuyện trước kia không thể bây giờ đã có thể. Tôi muốn bàn những vấn đề này với quý ông nhà nhưng bây giờ đang giáp mặt với ông ấy thì tôi lại thấy có nói cũng bằng thừa. Ông ấy có thể nhận thức, hoặc có thể không. Chuyện đó có thể liên quan đến ông ấy, hoặc có thể không. Trí thông minh của ông ấy có thể phục hồi khả năng phân tích các nguy cơ và hiểm họa, hoặc có lẽ mất luôn khả năng đó. Đó không phải việc của tôi. Giờ tôi đã hiểu ra.

Cho nên chúng ta đi tới chuyện thực chất, thưa bà, cám ơn bà đã nhẫn nại. Chuyện thực chất là hãy nhìn quý ông nhà, hãy xem việc nhìn thấy như vậy đã khiến tôi đây có cảm nghĩ gì. Đây là một người có nhiều hành vi sai trái đã thoát được sự phán xét. Về vai trò của ông ấy trong nhiều việc kinh khủng, thưa bà. Đây là người đã giỏi che đậy các dấu vết, người đã dùng tài nghệ và tiền bạc để xóa sạch mọi mối liên kết giữa bản thân ông ấy và nhiều điều không thể nói ra. Tôi đã hứa cho ông ấy biết tên những kẻ đã giết con trai ông nhưng tất nhiên ông ấy đã biết rồi, bao nhiêu năm ông ấy đã giao hảo thân thiết với chúng, cho đến ngày chúng trở mặt. Có khả năng lực lượng an ninh của đất nước hùng mạnh này sẽ quan tâm đến mấy chuyện đó, có lẽ tôi cũng có thể khiến họ quan tâm, nhưng tôi e rằng không có chứng cớ thì họ sẽ coi tôi như một tên khùng ngu ngốc cho dù tôi từng là đồng nghiệp với họ ở một đất nước xa xôi. Có khả năng là sau khi đã nhìn thấy con người này, tôi lại mong muốn tự mình giải quyết vấn đề mặc dù cả hai chúng tôi đều là những ông già. Cũng có khả năng là tôi lại muốn đấm vào mặt con người này, cho dù hai kẻ già cả ngớ ngẩn mà đánh nhau thì thật lố bịch. Cũng không loại trừ khả năng là tôi lại muốn bắn chết ông ta. Tôi vẫn là tay súng thiện xạ, thưa bà, mà vũ khí ở Mỹ thì dễ tìm lắm. Nhưng bây giờ, khi tôi đã nhìn thấy con người này, kẻ mà tôi đã căm hận gần như cả đời mình, kẻ từng là người quyền lực, tôi thấy rằng mình đã gặp lại thù xưa ngay lúc hắn đã suy yếu, và không đáng cho tôi phí một viên đạn. Hãy để ông ấy đối mặt với Thượng Đế, hãy để ông ấy nhận lãnh hình phạt trước sự phán xét tối cao. Hãy để hỏa ngục đón nhận ông ấy và để lửa hỏa ngục thiêu đốt đời đời. Vậy là tôi đã nói xong chuyện và xin phép kiếu từ.

Bàn tay Riya đặt trên vai Vasilisa, cảnh báo cô ta, để yên khẩu súng ở đó.

Ông Mastan đứng dậy cúi đầu. Rồi trong lúc ông ta quay lưng đi ra cửa, từ trong lòng ghế sofa đang ngồi Nero đứng bật dậy, và thét to hết sức lực khiến ai cũng kinh hoàng khiếp đảm.

Mày tới nhà tao mà dám nói năng như thế với tao trước mặt vợ tao sao?

Viên cảnh sát về hưu dừng sững, lưng quay về phía Nero, tay vẫn cầm chiếc mũ.

Đồ chó đẻ! Nero rống lên. Chạy đi! Giờ chính mày đã tiêu rồi.

33

Khi thám tử đến hiện trường, khán giả xem phim theo bản năng sẽ an lòng, mong đợi tội ác sẽ được tiếp nối bằng công lý, lẽ phải sẽ chiến thắng. Nhưng không phải lúc nào chính nghĩa cũng đánh bại bất công. Trong một phim Hitchcock khác, Psycho, nỗi kinh hoàng nảy sinh từ việc người không đáng chết lại chết. Janet Leigh là ngôi sao lớn nhất trong phim này nhưng, chưa được nửa phim, aah! nàng chết trong phòng tắm. Rồi nhà thám tử, Martin Balsam, xuất hiện, chàng Martin Balsam dễ thương, thoải mái, đáng tin cậy, hết sức chuyên nghiệp, hết sức yên lòng ta, và ta bớt hồi hộp. Mọi chuyện bây giờ sẽ ổn thôi. Và rồi, aah! Chàng cũng chết. Ghi chú cho mình: sợ hãi tăng thêm khi chết lầm người.

Tay thám tử về hưu ấy, cựu thanh tra Mastan của Ban điều tra Hình sự Bombay. Chúng ta phải chờ đợi một điều khủng khiếp xảy đến cho ông ta chăng?

Một lời cuối về đạo diễn Hitchcock. Đúng, ông ấy thích xuất hiện trong phim như một vai phụ thoáng qua, ông bảo điều đó sẽ khiến khán giả xem kỹ bộ phim hơn để thấy cảnh đó xảy ra lúc nào và ra sao, nhưng thông thường, ông cho vai phụ ngắn ngủi này xuất hiện rất sớm để khán giả khỏi phân tâm vì cố tìm kiếm. Tôi nói như vậy vì bây giờ, với tư cách tác giả của tác phẩm hiện đang diễn tiến (nói một cách rất huênh hoang nếu xét rằng đây cùng lắm chỉ là một dự án phim non nớt đầu tay), tôi phải ghi nhận rằng trong lúc tôi quan sát - tham gia mà không lên tiếng - cảnh phim mà tôi vừa kể, một điều gì đó không thể kiềm chế cứ thúc bách trong tôi. Vào cái lúc phải phun ra bí mật ấy, tôi cho bí mật của mình phun ra luôn.

Đúng: về tính cách, tôi che giấu các cảm xúc của mình. Tôi giấu nhẹm chúng đi hay tôi thăng hoa chúng thành những chi tiết liên tưởng trong phim. Ngay cả lúc quyết định này trong câu chuyện, khi tôi bước ra khỏi cánh gà và đứng dưới ánh đèn pha chiếm lĩnh sân khấu, tôi vẫn cố gắng (và thất bại) không nói đến Ran, kiệt tác cuối cùng của đạo diễn Akừa Kurosawa, trong đó, vua Lear thành hôn với Công nương Macbeth. Ý tưởng này được kích hoạt bằng một điều Thanh tra Mastan đã nói. Ông ta tự gọi mình là tên khùng ngu ngốc và cho dù ông ta có biết hay không thì đó gần như là câu trích lời ông vua đau khổ của Shakespeare. Xin đừng chế nhạo ta, vua Lear van xin. Ta là một lão khùng rất ngu ngốc… Và nói thẳng ra, ta e là mình không hoàn toàn tỉnh táo. Nero ngồi đó trên ghế sofa, ngai vàng cuối cùng của lão, thét lên nỗi căm hờn của tuổi già suy yếu. Lão Nhân Thời Đại, người hủy hoại cuộc đời của ba đứa con trai và rồi bị tiêu diệt không phải bằng sự thù địch của các con như vua Lear, mà bằng chính sự hủy hoại của con mình. Và đây, đứng trước mặt lão, trong mắt tôi cũng ghê tởm như Công nương Kaede trong phim Ran, mẫu hình Công nương Macbeth của Kurosawa, chính là Vasilisa Golden, mẹ của đứa con thứ tư, là đứa con duy nhất còn sống - và là đứa duy nhất được cho là con - của lão, với khẩu súng trong bóp đầm và ánh mắt bừng bừng lửa đạn. Còn tôi, thằng ngu, bắt đầu màn độc thoại sẽ phơi bày sự thật. Cứ như tôi không hiểu rằng vai của mình chỉ là phụ diễn. Cứ như tôi, giống Thanh tra Mastan, ít ra trong cảnh phim độc nhất này, sẽ được làm ngôi sao.

Tôi đã đâm ra khinh thường phu nhân Golden đệ nhị vì vẻ trịch thượng của cô ả, vì cái kiểu vứt bỏ tôi như vắt chanh bỏ vỏ khi tôi không còn cần thiết cho mục đích của cô ta nữa, vì khẩu súng trong cái bóp đầm ấy, vì thói sùng kính làm ra vẻ mộ đạo với một bức tranh thánh hàng nhái, vì bà mẹ giả mạo trùm khăn babushka của cô ta, vì sự thật không thể chối cãi là mọi điều cô ta nói, mọi cử chỉ, mọi âm sắc trong giọng điệu, mọi cái hôn, mọi cái ôm, đều không phát xuất từ tình cảm chân thật mà từ động cơ toan tính lạnh lùng. Sự khôn ngoan của con nhện, sự khôn ngoan của cá mập. Cô ả thật kinh tởm. Tôi kinh tởm cô ả và muốn hãm hại luôn.

Trong cách bày tỏ nửa Anh nửa Ân của viên thanh tra cảnh sát về hưu kia, trong thái độ kiềm chế cứng rắn của ông ta, trong giọng nói không bao giờ to tiếng kể cả khi nguyền rủa Nero Golden xuống địa ngục đời đời, tôi đã nhận ra điều gì đó của chính mình. Có lẽ Suchitra đã nói đúng khi nàng bảo là mọi nhân vật trong câu chuyện của tôi đều là một khía cạnh của chính bản chất tôi. Chắc chắn tôi đã nghe thấy chính mình không chỉ trong cách kiềm nén cảm xúc của ông Mastan, mà còn ngay lúc này, trong tiếng thét lú lẫn bất lực của lão Nero. Tôi không già cả lú lẫn, chưa đâu, nhưng tôi hiểu ít nhiều về sự bất lực. Ngay cả lúc này khi tôi quyết định vứt bỏ những gông cùm mà Vasilisa đã khóa lưỡi tôi, tôi hiểu rằng sự thật này sẽ khiến tôi đau đớn hơn ai hết. Nhưng tôi vẫn phải nói ra. Lúc Riya điện thoại triệu hồi tôi đến nhà Golden, có chuyện sắp xảy ra, Riya nói trong tâm trạng đau khổ và bấn loạn của riêng cô ấy, trong đó nỗi tang tóc bây giờ được pha lẫn với những hiểu biết đáng sợ, đã khơi bùng trong tôi một dòng thác cảm xúc mà lúc đó tôi chưa hiểu ra ngay nhưng giờ đây, đột ngột, ý nghĩa của nó trở nên rõ ràng.

Cuộc bầu cử không buông tha chúng tôi, Suchitra như thường lệ không biết mệt mỏi đã tình nguyện trực điện thoại, rồi vào ngày thứ Ba làm công tác chạy vòng ngoài và vận động bầu cử. Nàng lẽ ra là người đầu tiên mà tôi phải ngồi xuống, bình tĩnh, thú nhận, giải thích, bày tỏ tình yêu và xin tha thứ. ít nhất tôi mắc nợ nàng điều đó nhưng trái lại tôi ở đây, như con chó đứng trên hai chân sau trong phòng khách nhà Golden há hốc mồm với những lời định mệnh run rẩy trên môi.

Không, không cần phải ghi lại những lời đó làm gì.

Gần cuối siêu phẩm phim Pather Panchali của Satyajit Ray có thể tìm thấy một đoạn mà tôi cho là cảnh đơn vĩ đại nhất lịch sử điện ảnh. Cảnh trở về của Harihar người cha của nhóc Apu và cô chị Durga, kẻ đã bỏ hai con lại ngôi làng cho người mẹ Sarbajaya trong lúc ông ta lên thành phố cố gắng kiếm tiền. Sau khi khấm khá, Harihar về làng cùng những món quà cho hai con, không hề biết trong lúc ông đi vắng cô bé Durga đã lâm bệnh và qua đời. Ông ta thấy Sarbajaya ngồi trên pyol, hàng hiên trước nhà họ, câm nín vì thảm kịch, không thể đón mừng chồng về hay có phản ứng với những gì chồng kể lể. Không hay biết gì, người chồng bắt đầu cho vợ xem những món quà của hai con. Rồi trong một khoảnh khắc xuất sắc, chúng ta thấy sắc mặt ông biến đổi khi Sarbajaya, quay lưng về phía máy quay, cho chồng biết tin về Durga. Ngay lúc đó, hiểu rõ sự bất lực của đối thoại, Ray để cho tiếng nhạc dâng trào át mọi âm thanh nền, tiếng nhạc cao vút xé lòng của cây đàn tar-shehnai khóc lên nỗi đau của cha mẹ thống thiết hơn mọi ngôn từ.

Tôi không có âm nhạc để trình làng. Tôi chỉ có sự im lặng thay thế.

Khi tôi đã nói xong điều phải nói, Riya bước qua phòng đứng trước mặt tôi. Rồi giơ cao tay phải, cô ấy tát tôi một cái mạnh hết sức vào má bên trái của tôi. Cái này là vì Suchitra, cô ấy nói. Rồi dùng lưng bàn tay ấy, Riya tát tôi tạt cho tôi một phát nữa mạnh hơn vào má phải, rồi bảo tôi. Cái này dành cho anh. Tôi đứng yên không nhúc nhích.

Cậu ta nói gì? Nero, trong cảnh lộn xộn của buổi sáng ấy, muốn biết chuyện gì. Cậu ta đang nói gì vậy?

Tôi đi tới chỗ lão ngồi, ngồi thụp xuống, nhìn thẳng vào mắt lão và nói lại lần nữa.

Tôi là cha đẻ của con trai ông. Nhóc Vespa. Đứa con duy nhất còn sống sót không phải là con ông. Nó là con tôi.

Vasilisa nhảy bổ lên tôi với cơn tức tối điên cuồng của người hùng trong thơ Byron, như con sói nhào xuống bầy cừu, nhưng ả chưa kịp động tới thì tôi đã thấy ánh sáng bừng lên trong đôi mắt ông già và kìa, lão lại hiện diện, tỉnh táo, con người quyền uy đã quay về sau cuộc lưu lạc trên mây và chui vào bộ da của mình.

Mang thằng bé ra, lão ra lệnh cho vợ. Cô ta lắc đầu. Chuyện này không nên liên can tới nó.

Mang nó ra ngay.

Và khi nhóc Vespa được đưa ra - Vasilisa bế nó, bà mẹ trùm khăn babushka đứng cạnh, thân thể hai người đàn bà hơi xoay nghiêng tránh né người chủ gia đình, bảo vệ thằng bé ở giữa - Nero chăm chú nhìn thằng bé, cứ như là lần đầu tiên, rồi nhìn tôi, rồi lại nhìn thằng bé, và nhìn tôi lần nữa, cứ thế, nhiều lần; cho đến khi thằng bé, không bị kích động gì nhưng cảm nhận được khủng hoảng như mọi đứa trẻ khác, òa khóc ầm ĩ. Vasilisa ra hiệu cho bà già, đủ rồi. Đứa bé được đưa đi khuất mắt người cha. Nó không thèm nhìn về phía tôi lấy một lần.

Phải, Nero nói. Ta hiểu. Lão không nói gì nữa nhưng dường như tôi thấy lơ lửng trên đầu lão là những lời kinh khủng của Emma Bovary nghĩ về bé gái Berthe con nàng. Lạ lùng sao đứa nhỏ này xấu xí quá.

Anh không hiểu gì cả, Vasilisa vừa nói vừa đi tới chỗ lão.

Nero Golden giơ tay chặn cô ta lại giữa đường. Rồi, hạ tay xuống, lão nhổ nước bọt lên lưng bàn tay.

Kể hết mọi chuyện ta nghe, lão bảo tôi.

Tôi kể.

* * *

Tôi không cần nghe chuyện này, Riya nói và ra khỏi nhà. Tôi không muốn nghe chuyện này, Vasilisa nói, và ở lì trong phòng này, lắng nghe.

Khi tôi dứt lời, lão suy nghĩ một hồi lâu. Rồi lão nói, giọng trầm và mạnh mẽ, Bây giờ tôi và vợ cần nói chuyện riêng.

Tôi quay lưng đi ra, nhưng trước khi tôi rời phòng lão nói một câu lạ lùng.

Nếu có nguy hại nào xảy ra cho hai chúng tôi, tôi chỉ định cậu làm người giám hộ cho thằng bé. Tôi sẽ cho luật sư soạn thảo giấy tờ ngay hôm nay.

Không có nguy hại nào xảy ra cho hai chúng ta cả, Vasilisa nói. Hơn nữa, hôm nay là ngày cuối tuần.

Bây giờ chúng ta nói chuyện riêng, Nero đáp. Vui lòng tiễn cậu René ra về.

Trong lúc tôi đi bộ trên đường Macdougal về hướng Houston, cơ thể tôi đã cạn kiệt kích thích tố, tôi đâm hoảng sợ tương lai phía trước. Tôi biết điều gì phải làm, điều gì tôi không thể tránh né không làm. Tôi cố gọi điện cho Suchitra. Hộp thư thoại. Tôi nhắn tin, chúng ta cần nói chuyện. Tôi lang thang trong thành phố mò về nhà trên Đại lộ 6 và lạc qua tận Tribeca, không còn nhớ đường xá. Ở góc phố North Moore và Greenwich, tôi nhận được tin nhắn hồi đáp của nàng, về muộn, gì thế. Không có cách nào trả lời. Ko sao, sau vậy. Tôi rẽ phải ở đường Chambers và đi bộ băng ngang Trung học Stuyvesant. Tôi đã chờ đợi điều tồi tệ nhất. Còn chuyện gì khác xảy ra nữa? Nàng sẽ nghĩ sao về tôi, về điều tôi phải nói với nàng? Chỉ có những gì tồi tệ nhất.

Nhưng nếu bản chất con người mà không phải là điều bí ẩn thì ta cần gì đến những nhà thơ.

34

Sau đó. Hãy cho là, khá lâu sau đó. Một số người khôn ngoan từng giả thuyết rằng khu Manhattan phía dưới Đường 14 lúc 3 giờ sáng ngày 28 tháng Mười một chính là thành phố Gotham của Người Dơi; khu Manhattan giữa các Đường 14 và Đường 110 vào ngày nắng rực rỡ tháng Bảy chính là thành phố Metropolis của Siêu Nhân. Còn Người Nhện, anh chàng mới nổi sau này, đang treo đầu lộn ngược ở khu Queens ngẫm nghĩ về quyền năng và trách nhiệm. Tất cả những thành phố đó, những thành phố hư cấu vô hình nằm trên, nằm quanh, và nằm trộn lẫn với thành phố thực: tất cả vẫn nguyên vẹn, cho dù sau cuộc bầu cử, tất cả bây giờ đều bị ngự trị bởi lão Joker - mái tóc xanh lá cây chói lọi niềm đắc thắng, da trắng xóa như cái mũ trùm của đảng KKK, cặp môi đỏ nhỏ giọt máu me không rõ máu gì. Lão Joker quả thật đã trở thành vua và sống trong cung điện vàng trên trời. Dân chúng vồ lấy những sáo ngữ, tự nhắc mình rằng chim vẫn hót trên cây, bầu trời chưa sụp đổ và vẫn thường xanh ngắt. Thành phố vẫn còn đó. Và trên radio và trên các ứng dụng chơi nhạc phát qua các tai nghe bluetooth của giới trẻ vô lo, nhịp điệu vẫn sôi động. Đội bóng chày Yankees vẫn lo lắng về chuyện luân chuyển đội hình, đội Mets vẫn chơi dưới phong độ, và đội Knicks vẫn bị đày đọa bởi trót mang cái họa là đội Knicks. Internet vẫn đầy những lời dối trá và nghề buôn sự thật đã lụn bại. số giỏi nhất đã mất hết niềm tin, số tệ nhất đầy tràn xúc cảm dữ dội và nhược điểm của lẽ phải đã bị bóc trần bởi lòng phẫn nộ những điều sai trái. Nhưng nền Cộng hòa vẫn gần như nguyên vẹn. Hãy để tôi ghi lại điều này bởi vì đó là một tuyên bố thường nêu ra để an ủi những ai trong chúng ta không dễ dàng an ủi được. Điều đó có phần không thực, nhưng tôi lặp lại. Tôi biết rằng sau cơn bão ấy, là cơn bão khác, rồi cơn khác nữa. Tôi biết dự báo thời tiết sẽ mãi giông bão, những ngày vui không trở lại nơi này, thói không khoan nhượng trở thành thời trang mới và thể chế này thực tế đã bị lừa đảo không chỉ bằng cách tên hề ác độc ấy đã lường gạt cho chúng ta tin tưởng. Có lúc kẻ ác chiến thắng, ta biết làm gì đây khi thế giới ta tin vào hóa ra chỉ là một mặt trăng bằng giấy và một hành tình đen tối hiện lên tuyên bố, không, đây mới là thế giới. Làm sao ta sống được giữa các ông các bà cùng là đồng bào nhưng ta không biết ai trong số đó lại thuộc nhóm hơn sáu mươi triệu người đã bỏ phiếu đưa nỗi khủng khiếp này lên nắm quyền, còn ai có lẽ nằm trong nhóm hơn chín mươi triệu dân đã nhún vai và ở nhà không bầu cử, hay khi những công dân Mỹ như ta lại nói rằng hiểu biết nhiều là dân ưu tú và họ ghét dân ưu tú, tất cả những gì ta còn lại chỉ là trí tuệ của mình và ta được nuôi dưỡng để tin vào sức hấp dẫn của tri thức, không phải thứ bá láp tri-thức-là-sức-mạnh mà là tri thức là vẻ đẹp, và rồi tất cả những điều đó, giáo dục, nghệ thuật, âm nhạc, điện ảnh, trở thành một lý do để thù ghét, cái giống loài thoát thai từ lầm Thức Thời Đại này lại đứng dậy và lòm khòm đi tới Washington, D.C. để sinh sôi. Việc tôi làm là phải rút lui vào đời sống riêng tư - bám víu cuộc sống như tôi từng biết, bám vào sự đơn điệu thường nhật và sức mạnh của nó, để nhất quyết bảo tồn năng lực của thế giới đạo lý trong khu Gardens trước mọi cuộc tấn công khốc liệt nhất. Vậy cho nên giờ đây, mặc kệ bất cứ đống rác rưởi khổng lồ nào bao quanh trong lúc bạn đang đọc, giữa bất cứ chuyện tranh cãi nguỵ tạo nào, giữa bất cứ điều kinh hoàng hay ngu xuẩn hay xấu xa hay nhục nhã nào, xin hãy để cho câu chuyện nhỏ của tôi có được những khoảnh khắc cuối cùng. Hãy cho tôi mời ông vua khổng lồ đắc thắng tóc xanh lá cây trong truyện tranh và chuyển thể điện ảnh nhiều tỷ đô-la của y ngồi ở băng sau và để cho những con người đích thực cầm tay lái chuyến xe. Những cuộc đời bé mọn của chúng ta có lẽ để hiểu thấu cũng rất lắm chuyện.

Tôi nhớ có lần đã kể với Apu rằng tôi đã khóc như thế nào vào đêm kết quả bầu cử tháng Mười một năm 2008. Đó là những giọt lệ tốt đẹp. Những giọt lệ tương tự nhưng phản nghĩa của năm 2016 đã cuốn trôi điều tốt đẹp ấy.

Trong thế giới đời thực, tôi đã học được nhiều bài học khắc nghiệt. Những điều dối trá có thể gây ra nhiều bi kịch, ở mức độ cá nhân lẫn quy mô quốc gia. Dối trá có thể đánh bại sự thật. Nhưng sự thật cũng nguy hiểm. Những người nói ra sự thật không chỉ trở thành kẻ thô lỗ và xúc phạm, như là tôi trong nhà Golden hôm ấy. Nói ra sự thật cũng có thể khiến ta trả giá bằng những gì ta yêu thương.

Chẳng có bàn cãi gì nhiều sau khi tôi cho Suchitra biết về đứa con của Vasilisa Golden. Nàng im lặng nghe tôi kể hết rồi xin phép đi vào phòng ngủ đóng cửa lại. Mười phút sau nàng lại xuất hiện, mắt khô ráo, hoàn toàn làm chủ cảm xúc. “Em nghĩ anh nên dọn đi, đúng không,” nàng nói. “Và anh nên đi ngay bây giờ.” Tôi dọn trở lại căn phòng cũ của mình ở nhà ông U Lnu Fnu. Còn quan hệ công việc giữa hai đứa thì nàng nói sẵn sàng tiếp tục ủng hộ kế hoạch làm phim truyện của tôi, sau bao nhiêu năm dự án này đã sắp được bật đèn xanh, nhưng ngoài chuyện đó ra trong tương lai hai đứa nên làm việc riêng lẻ, vậy là quá công bằng. Chưa hết, trước sự ngạc nhiên và hết sức ngượng ngùng của tôi, nàng lập tức lao vào hàng loạt các cuộc tình chớp nhoáng nhưng đắm đuối với những chàng trai danh giá, tất cả đều được trình làng chia sẻ cùng khắp trên mạng xã hội, tôi thú thật, cứ như đấm vào mặt tôi. Nếu nàng có thể phóng nhanh tới tình mới như vậy thì sự quan tâm nàng dành cho tôi trước đây sâu sắc được bao nhiêu? Nó chân thực đến mức nào? Những ý nghĩ ấy hành hạ tôi, dù tôi biết, sâu thẳm trong lòng, chính là tôi đang đổ lỗi cho nàng, lỗi lầm ấy không thể đổ cho ai, nó đè nặng trên hai vai tôi. - Cho nên giai đoạn ấy không tốt đẹp gì cho tôi nhưng tôi đã làm được phim The Golden House của mình, phải, dự án ám ảnh gần mười năm trời - rốt cuộc là một bi kịch, một phim hư cấu hoàn toàn, chứ không phải dạng tài-liệu-châm-biếm, kịch bản được viết lại toàn bộ kể từ lúc tôi tham gia Hội thảo Kịch bản ở Liên hoan Phim Sundance - và, phải, những người tôi cần họ thích kịch bản này có vẻ thích nó, và, phải, với trợ giúp của một người bạn Mỹ gốc Ý làm sản xuất phim ở Los Angeles, hãng Inertia Pictures đã mua quyền phát hành ở khu vực Bắc Mỹ. Trong giới đã loan tin, một bộ phim sẽ ra mắt và được trĩnh diễn ở quý một, theo nguồn tin riêng của tạp chí Variety, cho nên đó phải là sự thật. Đây là phim truyện đầu tay do Unterlinden viết kịch bản kiêm đạo diễn. Trong thời buổi gian nan cho phim độc lập, đây là một hợp đồng đáng chú ý. Lạ thay, khi biết tin mừng này tôi chẳng hề có cảm xúc gì. Còn gì nữa mà cảm xúc? Đó chỉ là công việc. Lợi ích

chính là việc tôi bây giờ có khả năng thuê riêng cho mình cả một căn hộ.

Nhưng thuê căn hộ đó tức là hết đường về khu Gardens, và đó là nơi con tôi chơi giỡn hàng ngày, cho dù tôi không thể đến gần nó. Ngoài ra, tôi cũng đã đâm ra quý mến ông U Lnu Fnu, ông ấy đã nhẹ nhàng cố an ủi cho tôi vơi đi tổn thất tình yêu với Suchitra. Ông ấy hỏi tôi sinh ra vào ngày thứ mấy trong tuần, hỏi cả của Suchitra nữa. Tôi không biết, nhưng bây giờ có nhiều website mà ta có thể nhập vào ngày tháng để biết ngày đó thứ mấy, và tôi khám phá ra đó là Chủ nhật (của tôi) và thứ Tư (của nàng). Tôi nói với ông U Lnu Fnu và ông lập tức chắc lưỡi rồi lắc đầu. “Thảo nào, thảo nào,” ông nói. “Ở Myanmar, như vậy gọi là kết hợp không may mắn.” Thứ Bảy và thứ Năm, thứ Sáu và thứ Hai, Chủ nhật và thứ Tư, tối thứ Tư và thứ Ba: đó là những cặp xui. “Nên tìm người nào có thứ ngày hòa hợp thì tốt hơn,” ông nói. “Với cậu, sinh vào Chủ nhật, thì ngày nào cũng tốt. Trừ thứ Tư! Sao lại chọn trúng cái ngày xúi quẩy thế? Vậy là chắc chắn khổ đời rồi!” Cũng lạ, cái lối mê tín từ nửa vòng trái đất kia lại có tác dụng an ủi ít nhiều. Nhưng mà vào dạo đó, khi tôi đã mất cả người yêu và đứa con của mình thì tôi đang chết đuối và bám víu vào bất cứ thứ gì.

Được cái nọ thì mất cái kia. Đó là quy luật sao? Cô đơn và Đau khổ: đó là những cái tên khắc trên cổng Thiên Đàng?

* * *

Câu chuyện của tôi bây giờ đã vượt khỏi bộ phim và rẽ ngoặt hướng khác. Trong phim, viên thanh tra cảnh sát Ấn Độ về hưu đến gặp lão già khốn nạn với ý định giết hại, và thực tế đã rút súng ra bắn chết kẻ thù, sau đó lại bị bắn chết bởi khẩu súng chực sẵn trong bóp đầm bà vợ Nga của ông già đó.

Còn trong cái mà tôi gọi là đời thực, ông Mastan đã chết trong vòng hai mươi bốn giờ sau khi rời khỏi ngôi nhà trên đường Macdougal, trên đường đến nhà ga Penn để quay lại chỗ cô em ở Philadelphia thì ông ta bị xô khỏi sân ga tàu điện đụng ngay đầu tàu đang chạy tới. Kẻ tấn công là một người đàn bà chủng tộc Nam Á ba mươi tuổi ở khu Queens, người này bị bắt giữ ngay và bị buộc tội sát nhân cấp độ hai. Khi bị bắt, bà ta nói, “Đó là một thằng già chuyên thò mũi vào chuyện người khác. Lão đã xía vào chuyện nhà người ta.” Tờ Times tường thuật rằng: “Cảnh sát mô tả bà ta như một người bấn loạn cảm xúc và cho biết bà ta chỉ một tháng trước đây đã bịa chuyện về dự tính xô ai xuống đường rầy.” Lời khai trước đó nhanh chóng được phát hiện là dối trá. Nhưng lần này, bà ta làm thiệt. Bất kể lời khai lần này, không ai xác định được mối quan hệ giữa bà ta và nạn nhân, các sĩ quan điều tra kết luận là không hề có. Một người đàn bà bấn loạn cảm xúc đã xô một người đàn ông vào cõi chết. Có lẽ không cần phải điều tra thêm.

Ngay cả cuộc đời bé mọn của tôi dạo đó cũng bắt đầu khó nhận thức nổi. Tôi chẳng hiểu gì cả. Tôi đã trở thành con người mà tôi luôn mong mỏi, nhưng không có tình yêu thì đó chỉ là tro tàn. Ngày nào tôi cũng nghĩ đến chuyện cố liên lạc với Suchitra nhưng nàng cứ lên mạng Instagram kể cho thiên hạ nghe về những chuyện cặp bồ mới cứ như đâm dao vào tim tôi. Còn tội lỗi của tôi, đứa con độc nhất của tôi, ở bên ngoài cửa sổ phòng tôi, đang lớn lên ngay trước mắt, đang tập nói, đang hình thành cá tính, mà tôi bất lực không thể can dự vào. Vasilisa đã nói thẳng với tôi là nếu đến gần thằng bé trong vòng năm thước thì cô ta sẽ ra tòa xin trát khống chế tôi. Cho nên tôi cứ bám vào ô cửa sổ của người dìu dắt Miến Điện ấy, đau khổ nhìn đăm đăm vào máu thịt bị ngăn cấm của mình trong lúc thằng bé đã gần được ba tuổi. Có lẽ tôi nên rời khỏi khu Gardens và bắt đầu cuộc sống mới ở đâu đó thì hơn, Greenpoint, chẳng hạn, hay Madagascar hay Sichuan hay Nizhny Novgorod hay Timbuktu. Có lúc tôi nằm mơ thấy mình bị lột da và bước đi trần trụi không có gì che thân qua một thành phố xa lạ, nơi chẳng quan tâm đếch gì tới những giấc mơ của tôi. Tôi nằm mơ thấy mình đi lên một cầu thang trong một ngôi nhà quen thuộc, thình lình nhận ra trong căn phòng ở đầu cầu thang tôi sắp bước vào, có một người đang chờ tôi với chiếc dây thòng lọng của kẻ treo cổ tử tội và đời tôi sắp tới số. Toàn như thế trong khi tôi đây, sau hơn mười năm, một thành công chớp nhoáng, và nhiều lời đề nghị béo bở làm đạo diễn phim video hip-hop, phim quảng cáo xe hơi, nhiều tập phim bộ truyền hình sáu mươi phút, thậm chí một phim truyện thứ hai. Chẳng có cái nào có lý. Tôi đã mất phương hướng và thế là tôi như ngồi trong cái thùng thiếc quay cuồng giữa hư không.

Có nghe em không. Có nghe em không. Có nghe em không.

Đó là Riya - Riya người đã tát tôi quá mạnh tới mức ù tai mấy ngày liền - người đã giúp tôi đi những bước loạng choạng đầu tiên trên đường tới tuổi trưởng thành hoàn thiện. Chúng tôi bắt đầu gặp nhau có lẽ mỗi tuần một lần, lúc nào cũng ở nhà hàng kiêm quán rượu trên đường Bowery gần Bảo Tàng Bản Thể, cô ấy thường nói với tôi về quyết định quay lại làm việc, với cương vị mà giám đốc Orlando Wolf đã rất ý tứ vẫn để trống chờ cô. Riya gọi công việc là một mối quan hệ đã cạn kiệt tình yêu nhưng vẫn còn đủ lợi ích chung đáng để tiếp tục. Biết đâu nếu cố gắng đúng mức thì một cái gì đó như là tình yêu có thể tái sinh.

Đó cũng là cách cô ấy khuyên tôi nên xử trí với mối tình đứt đoạn của chính mình. Hãy cho Suchitra thời gian, cô nói. Cứ để Suchitra trải qua những gì chị ấy đang làm, với tất cả những tên đàn ông chai mặt hạng hai đó. Đó là nỗi tức giận đang điều khiển chị ấy. Cho chị ấy thời gian rồi em nghĩ chị ấy sẽ quay lại với anh để xem còn cứu vãn được gì không.

Tôi thấy điều đó khó tin lắm nhưng nghe thế trong lòng cũng dễ chịu hơn. Tôi cũng thích nhìn thấy Riya phục hồi như xưa. Kết quả bầu cử dường như đã tiếp sinh lực cho cô, trả lại cho cô phần lớn sức mạnh tình thần và đầu óc sắc bén của ngày trước. Cô đã tránh xa những vấn đề chính kiến giới tính, bởi vì theo lời Riya, cô vẫn còn “tan nát” ở lãnh vực đó, giờ chỉ làm công việc ở những phòng trưng bày mới liệt kê niên đại và triển lãm về sự trỗi dậy của một quan niệm cực tả mới về “bản thể tính”, về sự xuất hiện ở Mỹ của phong trào cực đoan châu Âu này vốn phát sinh từ phong trào thanh niên Pháp, Nouvelle Droite Génération Identitaire, và lập chương trình cho các sự kiện về bản sắc chủng tộc và dân tộc, một loạt chương trình mà cô gọi là Cuộc Khủng Hoảng Căn Tính, đề cập tổng quát đến những vấn đề chủng tộc và tôn giáo, nhưng trên hết, tập trung vào biến động mang tính ly khai đã chi phối nước Mỹ sau thắng lợi của nhân vật ái kỷ trong truyện tranh luôn cười khúc khích ấy, về nước Mỹ bị chia rẽ làm hai, về huyền thoại chủ nghĩa ngoại lệ đáng ngưỡng vọng rõ nét của nó đang bị chà đạp trong cống rãnh của sự cuồng tín và chủ nghĩa chủng tộc tối thượng và giống đực, về những mặt nạ của nước Mỹ đã bị lột bỏ để phơi trần những bộ mặt Joker bên dưới. Sáu mươi triệu người. Sáu mươi triệu người. Và chín mươi triệu người nữa quá vô tâm không chịu bỏ phiếu.

Ngày xưa người Pháp đã gửi cho chúng ta pho tượng đặt ở hải cảng này, Riya nói, bây giờ họ gửi cho ta cái thứ này.

Căn tính bây giờ là tiếng thét xung trận tân phát-xít và Bảo Tàng của Riya buộc phải thay đổi, cô tự biến mình thành ngọn cờ đầu của thay đổi đó. Chúng ta trở nên lười biếng, cô nói. Suốt tám năm chúng ta tự ru ngủ mình là nước Mỹ tiến bộ, bao dung, trưởng thành với hiện thân là vị Tổng thống ấy chính là điều nước Mỹ đã đạt tới, rằng sẽ mãi như thế. Nước Mỹ vẫn còn đó nhưng mặt tối của nó cũng còn đó luôn, nó đang gầm rú xổng chuồng và nuốt chửng chúng ta. Căn tính bí mật của nước Mỹ không phải một siêu anh hùng. Hóa ra nó là một siêu phản diện. Chúng ta đang ở trong thế giới truyện tranh của siêu phản diện Bizarro, chúng ta phải giao chiến với nước Mỹ Bizarro để hiểu rõ bản chất của nó và biết cách tiêu diệt nó hoàn toàn như trước. Chúng ta phải biết cách lừa cho tên siêu phản diện Mxyztplk trong truyện tranh phải nói đảo ngược tên hắn, để hắn biến mất trở lại vào chiều không gian thứ năm và thế giới này lại tĩnh trí hồi tâm. Chúng ta phải giao chiến với chính mình để hiểu làm sao chúng ta yếu đuối khốn kiếp như thế, thờ ơ khốn kiếp như thế, và làm sao để chỉnh đốn lại mà lao vào trận chiến. Chúng ta bây giờ là ai? Đếch ai biết được.

Okay, okay, tôi nghĩ thầm, hết kiên nhẫn với những lời rỗng tuếch của cô ấy (dù không để lộ ra). Mừng cho em. Anh mừng là em đã ngon trớn trở lại, cứ ngon lành thế cho anh, cứ làm tới đi. Còn anh chỉ muốn nhét ngón tay vào lỗ tai mà hét lên la la la la la. Anh chỉ muốn là dẹp hết tin tức trên TV và mạng Internet sụp vĩnh viễn, bạn bè vẫn là bạn bè để cùng ăn những bữa tối ngon, đi nghe nhạc hay và để cho tình yêu chiến thắng tất cả, cho Suchitra bằng phép mầu nào đó trở lại với anh.

Rồi một đêm cô đơn trên chiếc giường nhức nhối, tôi nhớ lời Nero Golden đã nói với tôi sau khi bố mẹ tôi mất. Phải biết khôn ngoan. Phải học cách trở thành người đàn ông.

Chiều hôm sau, tôi tự trình diện ở phòng dựng phim nơi Suchitra miệt mài làm việc. Khi thấy tôi, nàng sững người. Tôi bận lắm, nàng nói. Anh sẽ đợi, tôi nói. Tôi sẽ làm việc rất muộn, nàng nói. Vậy anh chờ được chứ, tôi hỏi. Nàng ngẫm nghĩ một lúc. Nếu muốn anh cứ chờ, nàng nói. Vậy anh chờ, tôi nói. Nàng quay đi và không buồn nhìn tôi nữa suốt năm giờ bốn mươi ba phút và tôi đứng im lặng trong góc phòng, không làm gián đoạn. Lúc nàng bắt đầu tắt máy tính hoàn tất việc trong ngày thì đã mười một giờ kém mười lăm tối. Nàng xoay tròn chiếc ghế lại đối diện tôi.

Anh chờ rất kiên nhẫn, nàng nói, không phải là không tử tế. Hẳn có việc quan trọng.

Anh yêu em, tôi nói với nàng, tôi thấy nàng dựng hàng rào phòng ngự lên. Nàng không nói gì đáp lại cả. Màn hình máy tính kêu boong một tiếng và hiện ra một hộp thoại thông báo là một chương trình đang mở của nàng đã chặn không cho tắt máy. Nàng thở hắt một hơi bực tức mỏi mệt, cho thoát chương trình đó rồi tắt máy tính lần nữa. Lần này ổn thỏa.

Đôi khi trước lúc lâm chung, nhiều người - tùy theo hệ thống tín ngưỡng - được năng lực nội tại hay được cõi trên ban cho một khả năng ăn nói, dùng đúng từ đúng lúc, ngôn ngữ sẽ khai thông và chữa lành một trái tim bầm dập đang thủ thế. Cái giờ muộn màng, giữa những màn hình máy tính đen ngòm này, mọi việc cũng giống như thế. Không chỉ là ngôn từ mà còn là sự trần trụi đằng sau lời lẽ. Và đằng sau sự trần trụi đó là âm nhạc. Những lời đầu tiên bật ra trên môi không phải là lời của tôi. Nhưng chúng có tác dụng bởi vì tôi đây, kẻ không thể hát ra hồn một bài nào, thực sự đã cố hát bài Bird on the Wire, lúc đầu còn lúng túng, và rồi với những giọt nước mắt không mời mà đến chảy tràn trên má, thằng tôi phản bội thốt lên lời thề chung thủy bằng lời lẽ của bài ca, hứa hẹn sẽ hối cải sâu xa. Tôi chưa hát hết bài nàng đã bật cười, rồi hai đứa cùng cười với nhau, vừa khóc vừa cười, và mọi chuyện ổn cả, rồi sẽ ổn cả, bằng hai giọng hát kỳ cục, chúng tôi say sưa trong bài đồng ca nửa đêm của riêng mình, và chúng tôi sẽ cố gắng theo cách của mình để được giải tỏa.

Một lúc sau, khi chúng tôi ở trên giường với nhau, tôi gán thêm những ý nghĩ dung tục cho phép màu của bài ca đó. Đã hơn một năm từ ngày lão Joker chinh phục nước Mỹ, chúng ta ai nấy đều bàng hoàng và trải qua nhiều giai đoạn đau buồn, nhưng bây giờ chúng ta cần đến với nhau, để cho tình yêu và cái đẹp, tình đoàn kết và tình bạn chống lại những thế lực tàn ác đang đối đầu chúng ta. Tình người là câu trả lời duy nhất đáp lại truyện tranh. Anh không có kế hoạch gì ngoài tình yêu. Anh hy vọng một kế hoạch khác có thể xuất hiện đúng lúc nhưng giờ đây chỉ còn biết ôm nhau thật chặt và truyền sức mạnh cho nhau, thân thể cho thân thể, môi dán chặt môi, tinh thần trao tình thần, anh và em. Chỉ còn cách nắm tay nhau và từ từ học cách không sợ hãi bóng tối.

Im đi, nàng nói, vào kéo tôi sát vào nàng.

* * *

Hai ngày sinh trúng Chủ nhật và thứ Tư, tôi kể nàng nghe chuyện đó. Theo thông tin của anh từ Myanmar là kết hợp như vậy chúng ta sẽ xúi quẩy.

Em sẽ kể anh nghe một bí mật, nàng nói. Những chuyện xúi quẩy của Miến EHện không được phép du nhập vào Hoa Kỳ. Có một danh sách các quốc gia cấm nhập cảng những điều xúi quẩy. Tất nhiên là hầu hết các nước Hồi giáo, nhưng trong đó có cả Myanmar nữa.

Vậy miễn là ta ở trong nước Mỹ thì sẽ an toàn?

Còn khi đi du lịch nước ngoài thì chúng ta sẽ tìm cách giải quyết, nàng nói.

35

Lửa đang liếm quanh rìa câu chuyện của tôi lúc nó gần kết thúc, và lửa nóng rực, bất diệt và sẽ được dịp ra oai.

Nhà Golden trong những tháng cuối cùng giống như một pháo đài bị bao vây. Các lực lượng phong tỏa đều vô hình nhưng ai trong nhà này đều cảm nhận được, những thiên thần hay ác quỷ giấu mặt của ngày tận số đang đến. Từng người một, những người giúp việc ra đi.

Cảnh phim lặp lại ở đây có lẽ là kiệt tác vĩ đại nhất của đạo diễn tài danh Luis Bunuel. Tựa gốc của phim, Những Kẻ Bị Ruồng Bỏ Trên Đường Thượng Đế*, không hẳn mang tính tôn giáo - “thượng đế” ở đây không nhất thiết là đấng thiêng liêng, nó có thể chẳng hơn gì một ẩn dụ, giống như các từ tương đương như nghiệp, số phận, định mệnh - cho nên các nhân vật bị số phận ruồng bỏ cũng không hơn gì những kẻ đen đủi thua tấm vé số cuộc đời - nhưng tới khi phim này chiếu trên các màn ảnh với tựa đề Thiên Thần Hủy Diệt thì Buñuel đã xác định rõ ý nghĩa của nó không còn nghi ngờ gì nữa. Khi lần đầu tiên xem phim này ở IFC Center, tôi có lẽ còn quá nhỏ để hiểu thấu. Có cảnh một đại tiệc trong một lâu đài xa hoa, trong khi tiệc diễn ra thì các gia nhân viện đủ cớ mơ hồ để bỏ hết công việc, trách nhiệm và ra khỏi tòa nhà, chỉ còn lại ông quản gia cùng khách khứa đối mặt với những gì sẽ đến. Tôi hiểu phim này hoàn toàn là một hài kịch xã hội siêu thực. Đó là trước khi tôi biết được rằng nhiều người có thể cảm nhận được tai họa sắp xảy ra, giống như trâu bò dự đoán được động đất, và lời giải thích cho những hành động có vẻ như phi lý đó chính là bản năng tự bảo toàn.

Không có đại tiệc ở nhà Golden và gia nhân không đồng loạt bỏ đi trong một tối. Cuộc đời không bắt chước nghệ thuật mù quáng như vậy. Nhưng dần dà, trong thời gian nhiều tuần lễ, trước sự hốt hoảng ngày càng tăng của bà chủ nhà, mọi người lần lượt bỏ đi. Anh thợ lặt vặt Gonzalo đi trước tiên, chỉ đơn giản là một sáng thứ Hai anh không đến làm việc và rồi không bao giờ thấy mặt nữa. Trong ngôi nhà lớn lúc nào cũng có cái gì đó cần sửa chữa, một nhà vệ sinh nghẹt, một đèn chùm có mấy bóng cháy, một cửa ra vào hay cửa sổ khó đóng mở. Vasilisa phản ứng trước sự biệt tăm của Gonzalo bằng vẻ bực tức giận dỗi và mấy câu nhận xét về sự không đáng tin cậy của người Mexico khiến những người ở nhà dưới không hài lòng. Quản gia McNally có thể xử trí hết những việc lặt vặt của Gonzalo và biết phải gọi ai khi gặp những việc mà tự ông ta không thể sửa chữa, cho nên sự thiếu vắng này không khiến ông bà chủ nhà gặp bất tiện gì lớn. Nhưng những cuộc ra đi sau đó lại gây đảo lộn thông lệ hàng ngày trong nhà nhiều hơn. Vasilisa vốn luôn khắt khe với những người tớ gái, hay khiến họ bật khóc vì những lời chỉ trích độc địa của cô ta về công việc thường là siêng năng của họ, từ ngày Vasilisa ở đây đã có rất nhiều đợt thay đổi số người giúp việc lau dọn và sắp giường, cho nên chẳng có gì ngạc nhiên khi cô gái Ireland ở Boston cuối cùng vừa tháo chạy vừa nói không, cô không cần tăng lương, cô chỉ muốn bỏ đi. Trong nhà bếp có một vụ sa thải. Đầu bếp Cucchi tống cổ anh phụ bếp Gilberto vì nạn dịch ăn cắp vặt. Khi những con dao bếp hảo hạng bắt đầu biến mất, Cucchi đối chất với cậu người Argentina này, anh chàng chối bay hết và nghênh ngang bỏ đi. Mày không thể bỏ đi, Cucchi hét theo sau, vì tao sẽ đuổi mày trước. McNally cố lấp khoảng trống bằng cách gọi các dịch vụ giúp việc tạm thời và nhờ các đồng nghiệp làm việc ở các gia đình lớn cho mượn người nếu có thừa nhân lực, cho nên người làm trong nhà vẫn ì ạch cầm cự được. Nhưng lũ chuột vẫn tiếp tục bỏ con tàu.

* * *

Dù không muốn tôi cũng có phần kính nể tài kiểm soát tổn thất hữu hiệu và mau lẹ của Vasilisa trong những ngày sau khi tôi phun các bí mật của mình ra trong phòng khách nhà cô ta. Nero Golden đã bị hạ nhục công khai, lão không phải là người dễ dàng chịu nhục. Nhưng Vasilisa không những cứu vãn được cuộc hôn nhân mà còn thuyết phục được Nero tiếp tục công nhận nhóc Vespa là con trai lão và là người thừa kế. Mấy việc đó, tôi nhủ thầm, là những nước cờ thần sầu. Những nước cờ đưa cô ta lên hạng thánh bất tử của những người đàn bà gian ngoan. Cô ta biết cách khống chế người chồng.

Tôi không có quyền suy đoán những gì có lẽ đã hoặc không xảy ra giữa hai vợ chồng ấy sau cánh cửa phòng ngủ. Tôi sẽ tránh cái thói thô bỉ như thế, dù đúng là rất cám dỗ để gợi ra cảnh tượng Vasilisa đang trổ ngón nghề. Lúc tuyệt vọng thì dùng biện pháp tuyệt vọng, nhưng không có băng video quay lén cảnh phòng the thì chẳng có gì để nói. Và nói thật, chưa chắc phòng ngủ là căn cứ phòng vệ của cô ta. Điều đáng tin hơn mà ta có thể nói được chính là cô ta đã khai thác tình trạng trí tuệ suy sụp của Nero. Đây là một ông già ngày càng đau yếu, ngày càng mau quên, tâm trí bây giờ thường chỉ là một lạch nước quanh co, chỉ gợi nhớ thoáng qua dòng chảy cuồn cuộn khi xưa. Vasilisa đích thân đảm trách luôn việc chăm sóc lão, cho nghỉ việc luôn các y tá trực ngày trực đêm đã thuê trước đây vốn để cô ta khỏi nhọc công làm chuyện này. Vậy là thêm người làm trong nhà ra đi, Vasilisa làm nhiệm vụ người chăm sóc chính không chút kêu ca. Bây giờ, cô ta và chỉ mình cô ta lo việc thuốc men cho lão. Hai bà Lăng Xăng với Lải Nhải càng lúc càng bị đẩy lùi xa khỏi việc tiếp kiến ông chủ cho đến một hôm Vasilisa với giọng ngọt ngào hung dữ bảo họ, tôi đã quen với mọi thông lệ công việc của ổng rồi, tôi hoàn toàn có thể làm trợ lý riêng cận kề bên ổng, cho nên, cảm ơn hai bà đã giúp đỡ, chúng ta hãy bàn chuyện thanh toán kết thúc hợp đồng. Ngôi nhà rộng lớn bắt đầu âm vang sự vắng người. Vasilisa đang chơi hết các quân bài của mình.

Át chủ bài chính là nhóc Vespa. Con tôi không chỉ đang trở thành chú nhóc đáng yêu nhất đời khi nó gần tới bốn tuổi mà, trong ánh mắt đờ đẫn của Nero, nó còn là người sống sót duy nhất sau thảm họa. Một người đã mất ba đứa con trai không dễ dàng cho đi đứa thứ tư, và khi sự suy sụp của Nero tăng nhanh, trí nhớ lập lòe nhạt nhòa và đứa trẻ ngồi trên đầu gối gọi lão Papa, thì rất dễ cho ông già ấy quên hết tiểu tiết mà bám chặt đứa trẻ duy nhất còn sống như thể nó là chuyển sinh của những người anh đã chết lẫn chính lão, như thể nó là hòm kho báu chứa chất tất cả những gì người cha này đã mất.

Còn lại ai? Bà mẹ trùm khăn babushka có hay không đến công ty tuyển diễn viên ở Siberia. McNally quản gia và Cucchi đầu bếp. Những nhóm lau dọn của các dịch vụ vệ sinh gia đình chuyên nghiệp đến và đi, mỗi lần ghé là tính năm trăm đô-la. Không có khách thăm nhà. Và Nero, vô hình, không hàng xóm nào nhìn thấy mặt. Tôi đâm ra tin giả thuyết của Vito Tagliabue. Cô ta hẳn phải biết lão không còn sống bao lâu. Và nếu cô ta táy máy với thuốc men của lão thì càng ít con mắt nhòm ngó càng tốt. Vasilisa hẳn phải biết đây là tình trạng ngắn hạn. Các bác sĩ của lão đã nói gì với cô ta? Phải chăng đã đến một giai đoạn cuối không được công khai? Hay chính Vasilisa là giai đoạn cuối ấy. Trong đâu tôi cứ hình dung cảnh cô ta mỗi ngày quỳ gối trong phòng khách nhà Golden, “đại sảnh”, như cách gọi của cô ta, cầu nguyện trước bản sao bức tranh thánh Đức Mẹ Feodorovskaya của Nữ Sa Hoàng Alexandra Romanova. Xin là ngày hôm nay. Xin cho điều đó xảy ra ngay.

Baba Yaga, giết chồng mụ đi, nhưng đừng ăn thịt con tôi.

Đầu bếp và quản gia gần đây đã khó chịu căng thẳng nhau và chính đầu bếp “Cookie” đứt dây trước. Nói cho cùng, ta thán là chế độ cài đặt mặc nhiên cho đầu bếp này, ông ta là nghệ sĩ rên rỉ bậc thầy, mãi mãi bị coi thường và hiểu lầm, mong muốn phục vụ những đại tiệc nấu theo phong cách cực đoan yêu thích của mình, dựa theo những tác phẩm của đại sư phụ Adrià và Redzepi, món ăn là nghệ thuật trình diễn, những chiếc đĩa cuồn cuộn sóng ngầu bọt, những lát bánh mì bên trên có đàn kiến đen còn sống được nướng chín trong những miếng nạc bò wagyu quý hiếm của Nhật. Thay vào đó ông ta được yêu cầu làm món ăn con nít cho nhóc Vespa, cứ toàn bánh burger với burger, và các món rau sống ăn kiêng cho Vasilisa. Bản thân Nero Golden ăn gì cũng được, chẳng quan tâm, miễn là có nhiều thịt. Những lời than oán của Cucchi biệt danh “Cookie” như nước đổ đầu vịt. Ông ta tuần nào cũng dọa thôi việc nhưng vẫn ở lại nhận lương. Bây giờ, trong ngôi nhà thiếu nhân sự, tâm trạng nóng nảy dễ gây xích mích và cuối cùng ông McNally ra lệnh cho nhà sành điệu ẩm thực tương lai phải câm mồm đi mà nấu ăn. Ông đầu bếp lột phắt chiếc mũ cùng cái tạp-dề trắng rồi vung vẫy con dao phay về hướng ông quản gia. Rồi ầm một phát kinh động, ông cắm phập lưỡi dao phay vào chiếc thớt gỗ chặt thịt, để nguyên đó như thanh kiếm Excalibur cắm trên tảng đá trong huyền thoại vua Arthur, hầm hầm đi ra khỏi nhà.

Nero cứ thẫn thờ và đãng trí. (Mô tả này là phỏng theo lời khai về sau của Michael McNally nói với cảnh sát.) Chủ yếu ông ta chỉ ở trong phòng riêng, ngủ lơ mơ, nhưng có khi thấy ông ta lang thang xuống nhà dưới như kẻ mộng du. Nhưng ông ta cũng có thể đột ngột bừng tình thật đáng sợ. Có lần ông vồ lấy hai vai McNally và quát vào mặt ông quản gia, Mày không biết tao là ai sao, thằng khốn? Tao đã xây dựng nhiều thành phố. Tao đã chinh phục nhiều vương quốc. Tao là một trong những người thống trị thế giới này. Tôi không biết ông ta tưởng tượng đang nói với ai, McNally cho biết. Không phải với tôi. Ông ta nhìn vào mắt tôi nhưng ai mà biết ông ta nhìn ai. Có thể ông ta thấy chính mình vào cái thời oanh liệt của vị hoàng đế mà ông ta mang tên. Có thể ông ta tưởng mình đang ở Rome. Tôi thiệt tình không nói được, McNally thú nhận. Tôi không có trình độ học vấn cao cỡ đó.

Lão bị đầu độc, Vito Tagliabue gọi điện cho tôi nhắc lại. Tôi tin chắc như thế.

Có một chuyện lạ xảy ra hai ngày trước đám cháy. Mới sáng ra nhà Golden đã thấy một bao đay to tướng toàn đồ giặt dơ bẩn để trước ngưỡng cửa trên đường Macdougal. Không có giấy tờ gì. Khi mở bao ra chỉ thấy đầy những thứ mà McNally gọi là áo quần nước ngoài. Ông có thể nói cụ thể hơn được không? Theo cố gắng mô tả của ông quản gia, tôi hiểu đó là các trang phục Ấn Độ. Áo kurta, pijama, váy dài lehnga, xà-rông veshti, áo sari, váy lót. Không hề có chỉ dẫn nào và không biết ai gửi tới. Vasilisa, bực mình trước nhầm lẫn này, ra lệnh cho vào thùng rác. Không cần phải báo với ông chủ. Nhà này không phải tiệm giặt ủi. Một tên nước ngoài ngu ngốc nào đó đã phạm một sai lầm ngu ngốc của người nước ngoài.

* * *

Công nhân xây dựng đang đào đường. Có gì đó cần sửa chữa quan trọng ở hạ tầng khu phố này. Lúc Vasilisa sai ông McNally đi hỏi xem chuyện rối loạn này sẽ kéo dài bao lâu thì ông ta nghe nói, ba tháng, có lẽ, nhún vai. Vậy có thể là sáu, chín, hay mười hai tháng. Điều đó chẳng có nghĩa gì cả ngoại trừ việc công nhân đã được bố trí cho một thời hạn dài đáng kể. Công trình xây dựng là hình thức nghệ thuật trường phái thô bạo mới của thành phố, đi đâu ta cũng thấy dựng lên những tác phẩm sắp đặt. Những tòa nhà cao ngã xuống và công trường mọc lên. Những đường ống, dây cáp nhô lên và hạ xuống những tầng sâu khuất lấp. Đường dây điện thoại ngưng hoạt động, các dịch vụ điện, nước và khí đốt bị cắt ngang thất thường. Công trình xây dựng là nghệ thuật khiến thành phố nhận ra bản thân nó mà một cơ thể mong manh chịu ơn huệ của những thế lực bất khả cầu. Công trình xây dựng là bài học cho đại đô thị hùng mạnh này biết được sự dễ tổn thương và bất lực. Công nhân xây dựng là những nghệ sĩ ý niệm xuất chúng của thời đại chúng ta và những tác phẩm sắp đặt của họ, những lỗ thủng man rợ khoét xuống đất, đã khơi gợi không chỉ là lòng thù oán - bởi có mấy ai yêu thích nghệ thuật hiện đại - mà còn kinh sợ. Những chiếc mũ cứng, những áo khoác cam, những bộ mông, những tiếng huýt sáo trêu ghẹo, sức mạnh. Quả thật đây chính là trào lưu đi trước thời đại avant-garde chuyển tiếp đang phô diễn.

Việc đậu xe bị cấm, điệu nhạc của những chiếc búa máy tràn ngập không gian, cấp tiến, phi cung thể, kiểu bộ gõ đô thị mà Walt Whitman hẳn phải thích, thúc giục bằng lượng mồ hôi hùng hậu của những gã đàn ông to lớn bất cần ai.

Từ ngưỡng cửa đầy xỉ than, tôi quan sát những hoạt động của họ.

Chỉ những cái hông mềm dẻo của họ thôi củng hiệu quả như những cánh tay lực lưỡng.

Những chiếc búa máy lắc lư từ trên nện xuống, từ trên nện xuống rất chậm, từ trên nện xuống rất chắc.

Họ không hấp tấp, người nào nện ngay chỗ nấy.

Cứ như vậy suốt hai ngày sau khi xảy ra vụ giao bao đồ giặt. Rồi tới vụ nổ.

Có chuyện gì đó với đường ống chính dẫn khí ga. Các cơ quan đổ lỗi lẫn nhau, không tiến hành kiểm tra an toàn, lỗi lầm của con người, chỗ rò rỉ, một tia lửa, kaboom. Hoặc có lẽ là một chủ nhà bất chấp quy định đã lén đấu nối những đường ống ngầm dưới đất, một chỗ rò rỉ một tia lửa. Có khả năng là một tội ác, một hệ thống dẫn khí ga phi pháp đã che mắt các thanh tra đường ống, có khả năng sẽ bị cáo buộc ngộ sát, chủ nhà không trả lời điện thoại và không có mặt ở địa chỉ đã đăng ký. Ai gây ra tia lửa? Không biết. Sẽ tiến hành điều tra và sẽ báo cáo theo tiến độ. Loại trừ ngay khả năng khủng bố. May mắn sao không công nhân nào bị thương tích. Sức nổ phá nát nhiều cửa sổ và rung rền tường vách và một quả cầu lửa dâng lên và một ngôi nhà, chủ sở hữu là ông Nero Golden, phát hỏa. Bốn người lớn và một đứa bé đang ở trong ngôi nhà vào lúc đó: chủ nhà và vợ, mẹ vợ, đứa con trai nhỏ, và một người làm, ông Michael McNally. Có vẻ ngôi nhà này đã không được bảo dưỡng đúng mức, hệ thống phun nước chống cháy trong nhà đã không được bảo trì suốt một thời gian khá dài và đã không hoạt động. Ông McNally đang ở trong bếp đun dầu ô-liu trong chảo, chuẩn bị nấu bữa trưa cho gia đình này. Theo lời khai ban đầu, sức nổ đã thổi bay các cửa sổ nhà bếp và quật ông ta ngã xuống choáng váng. Ông ta tin rằng mình đã ngất đi, rồi tỉnh lại, rồi bò ra cửa thông ra hoa viên khu Gardens giữa đường Macdougal và đường Sullivan. Tới đây ông ta lại ngất đi. Khi ông hồi tỉnh thì nhà bếp đang bốc cháy và lửa đang tuôn ra từ cái chảo đang cháy phừng và lan nhanh khắp tầng trệt. Những người khác trong nhà đang ở trên lầu. Họ không có đường nào thoát ra. Sở cứu hỏa phản ứng nhanh chóng như thường lệ. Họ gặp một số trở ngại khi tiếp cận hiện trường do vướng công trình xây dựng. Nhưng ngọn lửa đã nhanh chóng bị khống chế, chỉ giới hạn trong một ngôi nhà duy nhất. Mọi căn nhà khác trong vực đầu không tổn hại gì.

Vào thời đại smartphone, đương nhiên sẽ có nhiều người chụp ảnh quay phim. Nhiều bức hình và đoạn video sau đó được gửi tới cảnh sát New York để nghiên cứu chi tiết với hy vọng soi sáng thêm công tác điều tra.

Nhưng ở nhà Golden hôm đó có những con người bị mắc kẹt trong đám cháy. Cao trào kịch tính tự nó diễn ra, và kết thúc bằng ba bi kịch và một phép màu.

Các báo cáo không chính thức cho biết nhiều người đã nghe thấy tiếng ai đó ở tầng trên dinh thự ấy chơi vĩ cầm.

* * *

Như tôi mường tượng trong đầu, những lưỡi lửa bốc cao mãi cho tới khi chúng như liếm vào bầu trời, những ngọn lửa địa ngục giống một cảnh trong tranh Hieronymus Bosch*, thật khó duy trì niềm tin vào sự tốt đẹp mà tôi đã dốc lòng theo, khó mà không cảm nhận sức nóng của tuyệt vọng. Chúng, những ngọn lửa, với tôi dường như đã thiêu hủy cả thế giới mà tôi từng biết, nuốt chửng trong nhiệt lượng màu cam đó mọi điều tôi từng quan tâm, từng được dạy dỗ phải biết bảo vệ và chiến đấu và yêu thương. Ngay cả nền văn minh dường như cũng đang cháy rực trong ngọn lửa ấy, những niềm hy vọng của tôi, những hy vọng của các phụ nữ, những hy vọng của chúng ta cho thế giới này, và cho hòa bình. Tôi nghĩ đến mọi nhà tư tưởng đã bị trói vào cọc thiêu sống, tất cả những người đứng lên chống lại các thế lực và tính chính thống của thời đại họ, và tôi thấy chính mình cùng toàn bộ đồng loại đã bị truất quyền giờ đây phải mang bao xiềng xích kiên cố và bị nhận chìm bởi ngọn lửa kinh hoàng kia, chính phương lầy đang bốc cháy, chính thành Rome bốc cháy, bọn man rợ không ở cổng thành mà còn ở bên trong, những kẻ man rợ do chính ta dung dưỡng, được chính ta chiều chuộng và ngợi ca, chúng thuộc về ta do chính ta trao quyền, cũng giống như con em của chính ta, nổi dậy như bọn trẻ tàn ác đốt cháy thế giới đã tạo dựng ra chúng, tự xưng là đang cứu vớt thế giới ngay lúc chúng đang châm lửa. Đó là ngọn lửa tận thế của chúng ta và phải mất nửa thế kỷ hoặc hơn để tái thiết những gì bị hủy diệt.

Phải, tôi mắc bệnh cường điệu, đó là tình trạng trước kia mà tôi cần chữa trị, nhưng đúng là nhiều khi một kẻ hoang tưởng quả thực cũng bị săn đuổi, đúng là nhiều khi thế giới này được phóng đại hơn, cường điệu hơn, quỷ quái thậm tệ hơn cả những gì một kẻ thậm tệ quỷ quái có thể mường tượng dù là trong giấc mơ điên rồ nhất.

Cho nên tôi đã nhìn thấy những ngọn lửa đen đúa, những ngọn lửa hắc ám của địa ngục quỷ quái, liếm vào chốn linh thiêng của tuổi thơ tôi, nơi duy nhất trên cả cõi đời này mà tôi từng luôn cảm thấy an toàn, luôn dễ chịu, không hề bị đe dọa, khu Gardens đáng yêu, và tôi đã học được bài học cuối cùng, những hiểu biết chia ha chúng ta với sự ngây thơ. Rằng không hề có chốn an toàn nào, rằng con quái vật luôn chực chờ ngoài cổng, và một chút gì của con quái vật đó cũng ở ngay trong lòng ta, chúng ta chính là những con quái vật ta luôn sợ hãi, bất kể bao mỹ miều bao bọc ta, bất kể bao may mắn chúng ta có trong đời hay tiền bạc hay gia đình hay tài năng hay tình yêu, ở cuối con đường lửa đang cháy, và sẽ thiêu hủy hết tất cả chúng ta.

Trong phim Thiên Thần Hủy Diệt, những kẻ chè chén tưng bừng ở đại tiệc bên Mexico cảm thấy một sức mạnh vô hình đã giam chặt họ trong khách sảnh lâu đài của gia chủ Senor Edmundo Nóbile. Chủ nghĩa siêu thực ban cho các tín đồ của nó sự vô định và xa lạ của thi ca. Đời thực trong khu Gardens lại mang chất văn xuôi nhiều hơn. Nero, Vasilisa, bà già babushka và con trai tôi tất cả đều bị cầm tù trong nhà Golden bởi sự tầm thường này, sự rập khuôn chết người, chủ nghĩa hiện thực tàn khốc của lửa cháy.

* * *

Nếu đời là một bộ phim tôi lẽ ra đã hay tin về đám cháy ấy, đã lao tới nó thần tốc như siêu anh hùng, gạt phắt những bàn tay tóm lấy tôi ngăn cản và lao mình vào lửa, quay trở lại trong lúc những xà nhà rực cháy rơi xuống chung quanh, hai tay bảo vệ an toàn đứa con yêu dấu. Nếu đời là một bộ phim thằng bé lẽ ra sẽ vùi mặt vào vai tôi và thì thầm, Papa, con biết ba sẽ đến. Nếu đời là một bộ phùn nó lẽ ra sẽ kết thúc bằng một cú quay góc rộng toàn cảnh khu Village với tàn tro cháy đỏ của ngôi nhà Golden ngay giữa khuôn hình trong lúc tôi bước đi cùng thằng bé và nhạc nền dâng lên bài hát nổi tiếng “Beautihil ¥>ơý’ của John Lennon, chẳng hạn, và danh sách tên những người tham gia bộ phim bắt đầu chạy.

Làm gì có chuyện đó.

Đến lúc Suchitra và tôi về tới đường Macdougal thì tất cả đã xong. Michael McNally đang được chữa trị ở bệnh viện Mount Sinai Beth Israel và sau đó sẽ được các điều tra viên của Sở cảnh sát New York thẩm vấn và được bãi miễn trách nhiệm về đám cháy. Những người lớn khác đã chết trước khi đội cứu hỏa leo thang lên được tới nơi, Nero và bà già babushka đã nhanh chóng bị ngộp khói ngất đi, không bao giờ tỉnh lại nữa. Có một khoảnh khắc xúc động đậm chất đại nhạc kịch. Bà Golden xinh đẹp, Vasilisa, hiện ra ở một cửa sổ tầng trên ẵm đứa con gần bốn tuổi của mình, thét lên “Lạy Chúa, xin cứu con tôi,” và chưa ai kịp đến gần được thì cô ta đã ném đứa bé ra khỏi cửa sổ tránh xa ngọn lửa. Một người lính cứu hỏa ở hiện trường, Mariano Vasquez biệt danh “Mo”, ba mươi chín tuổi, tình cờ lại là người bắt bóng cho đội tuyển bóng chày ở Staten Island; anh ta lao tới và chụp được đứa bé lấm lem muội than vừa kịp lúc, “như chụp quả bóng,” sau đó anh ta thuật lại trước máy quay TV, và rồi hô hấp nhân tạo cho thằng bé và nó đã thở trở lại. “Thằng bé ho mấy tiếng rồi bắt đầu la khóc. Thật tuyệt đó bạn. Đúng là phép mầu đó bạn, phép mầu, và giờ tôi mới biết ngày mai là sinh nhật bốn tuổi của thằng bé, thằng nhóc đúng là có thiên thần hộ mệnh bảo vệ. Thật là một điều tốt đẹp quá sức và tôi xin tạ ơn Đấng Toàn Năng đã cho tôi có mặt đúng nơi đúng lúc.”

Sau đó Vasilisa ở cửa sổ ngã ngược vào trong và mọi hy vọng của cô ta mọi tham vọng của cô ta mọi chiến thuật của cô ta sụp đổ theo, không ai đáng phải chịu một kết thúc như thế bất kể họ đã sống thế nào trong đời, và chỉ thoáng chốc sau khi Vasilisa khuất dạng, lửa bùng lên qua ô cửa sổ mở và không còn khả năng cứu được cô ta. Và sau đó tất nhiên đám cháy được dập tắt, và những cái xác cháy đen, w. không cần phải đi vào chi tiết làm chi. Ngôi nhà đó ắt sẽ phải phá sập để một kiến trúc mới mọc lên thế chỗ. Không nhà nào khác bị thiệt hại vì đám cháy ấy.

* * *

Thế là kết thúc câu chuyện nhà Golden. Họ nghĩ họ là người La Mã nhưng đó chỉ là ảo tưởng. Những trò chơi La Mã khai sinh ra những cái tên La Mã cho họ: chỉ là trò chơi. Họ nghĩ mình là vua và các hoàng tử nhưng họ chẳng hề là vị Caesar nào cả. Một Caesar thực sự đã trỗi dậy ở nước Mỹ, triều đại của y đang diễn tiến, hãy coi chừng, Caesar, tôi nghĩ, dân chúng nâng ngươi lên và khênh ngai vàng của ngươi qua những đường phố say sưa tung hô kia và rồi họ sẽ thù ghét ngươi và xé áo bào của ngươi và xô ngươi ngã xuống chính lưỡi kiếm của mình. Hoan hô Caesar. Hãy coi chừng ngày 15 tháng Ba, ngày Juliius Caesar xưa kia bị ám sát. Hoan hô Caesar. Hãy coi chừng SPQR, senatus populusque Romanus, Nghị viện và dân chúng La Mã. Hoan hô Caesar. Đừng quên rằng vua Nero là người cuối cùng của dòng họ ấy rốt cuộc phải chạy trốn tới dinh trang của Phaon ở ngoại thành và ra lệnh đào cho ông ta một huyệt mộ, Nero sau đó quá hèn nhát không dám đâm kiếm tự xử và cuối cùng phải buộc một tên thư lại cận thần giết hộ. Epaphroditos, kẻ giết vua. Quả thực đã từng có nhiều Caesar trên đời và bây giờ ở Mỹ một hiện thân mới đang lên ngôi. Nhưng Nero Golden chẳng phải là vua mà cũng không lâm vào kết cuộc như một Caesar sa cơ thất thế. Chỉ là một đám cháy, chỉ là một ngọn lửa ngẫu nhiên vô nghĩa. Những bạn bè thế giới ngầm của lão ở Bombay đã gọi lão là gì nhỉ? Tên thợ giặt, đúng. Tên dhobi. Đây là đồ dơ cần giặt, dhobi. Giặt cho sạch. Chẳng phải vua trên ngai vàng. Lão chỉ là tên thợ giặt.

Tên thợ giặt.

Bao đồ giặt trên ngưỡng cửa. Chiếc bao đay chứa toàn các thứ áo quần Ấn Độ.

Tôi cuống cuồng tìm kiếm trên các phương tiện truyền thông những ảnh chụp hiện trường đám cháy, video quay bằng iPhone, mọi thứ, bất cứ ở đâu tôi tìm được, bất kể chụp quay chuyên nghiệp hay do công chúng đăng lên mạng. Đám đông rướn cổ nhìn đằng sau những rào chắn an toàn. Những bộ mặt lấp ló trong khói và nước. Không có gì. Lại không có gì. Và bỗng có gì đó.

Trong một ảnh chụp có hai người Nam Á đứng xem ngọn lửa thiêu rụi, trong hai người có một gã thấp lùn. Không thể nào nhìn thấy bàn chân của kẻ đứng cùng hắn nhưng tôi đoán hai bàn chân ấy phải cỡ lớn dị thường.

Thời gian trôi qua. Đại nhân suy yếu, tiểu nhân lớn mạnh. Người này co cụm trong tuổi già, người khác vươn tầm với dài hơn. Họ có thể với tay và chạm tới nhiều nơi và nhiều người mà trước kia họ không thể vươn tới. Những bang hội ở đây trợ lực những bang hội ở kia, tạo điều kiện đi lại, tiến hành các chiến lược. Những tên hề trở thành vua chúa, những tên hề già nằm trong cống rãnh. Thời thế đổi thay. Đó là cách thức của thế giới này.

Báo chí hôm sau đều tường thuật cùng một kiểu. Tay chủ nhà gian manh bị buộc tội ngộ sát cấp hai. Một bi kịch. Và điều kỳ diệu là thằng bé ấy sống sót. Sự việc khép lại.

Có một tin khác, không hấp dẫn đối với báo chí Mỹ, mà tôi tình cờ tìm ra trên máy tính. Cái chết ở một nước xa xôi của một tên trùm matìa Nam Á một thời gây kinh sợ. Ông Zamzama Alankar, nguyên là bố già của gia đình tội ác hùng mạnh Z-Company, đã đi gặp đấng tối cao chờ phán xét cuối cùng. Một tin chưa được kiểm chứng.

36

Màn sương bình núnh giăng trên dòng sông và một chiếc thuyền kiểu Tàu giương buồm nâu no gió vượt qua hải cảng và mặt trời dưới thấp sáng bạc và ánh nắng nhảy vờn trên mặt nước như đá ném thìa lia. Ở chiếc bàn mặt lót kính long lanh nơi góc giao nhau hai ô cửa kính long lanh, chúng tôi ngồi nước mắt long lanh không biết trông về đâu hay nhìn mọi thứ thế nào. Phỉa bên dưới, chạy băng qua nền trắng xóa là một người đàn bà tóc đỏ đội vương miện như một nữ hoàng đang trốn khỏi vụ bắt cóc và chạy thục mạng. Suchitra và tôi ngồi đối diện nhau và hơi nóng bốc lên từ hai tách cà phê và điếu thuốc của nàng tạo thành ba luồng khói lơ lửng trong không trung.

Hãy tưởng tượng một khối lập phương không khí, có thể là ba mươi phân nhân ba mươi phân nhân ba mươi phân, di chuyển qua những khoảng trống bao la của thế giới. Tôi từng nghe nhà điện ảnh David Cronenberg của Canada nói điều này hoặc tương tự. Khối vuông đó là cái mà máy quay nhìn thấy và cách khối vuông di chuyển chính là ý nghĩa của nó. Đó là cái tạo nên bộ phim, di chuyển khối vuông ấy qua thế giới để xem nó ghi nhận được gì, điều gì nó làm cho đẹp đẽ, và điều gì nó tạo ra ý nghĩa. Đó là nghệ thuật điện ảnh.

Thấy chúng tôi đối diện nhau, cả hai đều trông nghiêng, khuôn hình màn ảnh rộng và màu giảm độ tươi. Thấy máy quay di chuyển giữa hai người, tới ngay điểm chính giữa, rồi xoay quanh trục, nhiều vòng tròn, chầm chậm, nhiều lần, để cho hai gương mặt chúng tôi lần lượt lướt qua và giữa hai gương mặt là dòng sông của thành phố và màn sương từ từ dâng cao và ánh nắng lên đầu ngày. Trong tay nàng là một tờ giấy. Đó là chủ thể. Đó là ý nghĩa của cảnh này.

Những cảnh không qua được phần ráp dựng cuối cùng của nội dung: tôi ở sở cảnh sát cố tìm biểu chuyện gì đã xảy ra với nhóc Vespa, thằng bé đang ở với ai, nó được đưa đi đâu, ai chăm sóc cho nó. Tôi lang thang chán chường trên đường số 4, đá vào một hòn sỏi, hai bàn tay thọc sâu trong túi, đầu cúi xuống. Và cuối cùng, tôi trong văn phòng luật sư ở Midtown trong lúc ông ta đọc tôi nghe một chứng từ rồi trao chứng từ đó cho tôi, và tôi gật đầu, tôi sẽ cho bạn biết sau, và ra đi. Phơi bày quá nhiều. Cái cảnh quan trọng chính là cảnh này, hai chúng tôi và tờ giấy ấy trong ánh nắng đầu tiên của ngày mới.

Anh không hề nghĩ là ông ấy sẽ làm thế, tôi nói. Và nếu ông ấy làm thì cô ta hẳn đã không thừa nhận, viện cớ ông ấy không còn tình trí nữa.

Người mẹ.

Phải. Người mẹ, vợ ông ấy. Nhưng bây giờ không còn ai họ hàng thân thích. Chỉ có chứng từ này. Nếu có điều gì không may xảy đến cho hai chúng tôi, tôi chỉ định người giám hộ cho đứa bé trai này là ông René Unterlinden.

Anh biết anh đang yêu cầu điều gì, nàng nói.

Biết.

Ban đầu cô ta thuyết phục ông ấy chấp nhận con của người đàn ông khác làm con mình. Bây giờ anh lại muốn em chấp nhận cũng chính đứa bé đó, con của người đàn bà khác, làm con em. Và anh biết trong kế hoạch của em không hề có chuyện con cái.

Xa bên dưới người chạy bộ có mái tóc đỏ đội vương miện đã ngừng bước. Cô ta đứng, hai tay chống nạnh, hít thở sâu, đầu ngửa ra. Cứ như cô ta cũng đang chờ đợi một câu trả lời. Nhưng tất nhiên cô ta không trông thấy Suchitra và tôi và không hay biết gì. Chúng tôi đang ở trên tầng hai mươi mốt.

Em sẽ suy nghĩ chuyện này chứ, tôi nói trong lúc máy quay lướt ngang mặt tôi.

Nàng nhắm mắt và máy quay dừng chuyển động, chờ đợi, và tiến gần hơn. Rồi nàng mở mắt ra và chỉ còn đôi mắt, tràn kín màn hình.

Em nghĩ chúng ta làm được, nàng nói.

Rồi chuyển cảnh đột ngột. Bây giờ một đôi mắt khác tràn kín màn hình. Rất chậm máy quay lùi lại cho thấy đó là đôi mắt của nhóc Vespa. Chú bé nhìn thẳng vào máy quay không hề có biểu cảm gì. Irên nền âm chồng tiếng ông luật sư. Tài sản đang được các luật sư ở cả hai nước kiểm tra và có nhiều tài sản trái luật. Nhưng sau cùng đây vẫn là một tài sản rất lớn và không có người thừa kế nào khác và chú bé chỉ mới bốn tuổi.

Bây giờ là cả ba chúng tôi, nhóc Vespa, Suchitra và tôi, trong một căn phòng không xác định, một phòng trong ngôi nhà ở khu Brooklyn của gia đình nuôi dưỡng mà đứa bé được đưa đến để chăm sóc tạm thời. Máy quay di chuyển tới điểm giữa của tam giác và bắt đầu, rất chậm, xoay quanh trục, để cho từng gương mặt lần lượt lướt qua. Cả ba gương mặt chúng tôi đều không có biểu cảm. Mầy quay bắt đầu xoay nhanh hơn, rồi nhanh hơn nữa. Những gương mặt của chúng tôi mờ nhòe lẫn vào nhau và rồi máy quay xoay tít nhanh đến mức mọi gương mặt đều biến mất và chỉ còn vệt nhòa, những đường tốc độ, chuyển động. Nhân vật - người đàn ông, người đàn bà, đứa bé - chỉ là thứ yếu. Chỉ có những vòng cuộn xoáy của cuộc đời.

HẾT

• Triều đại Julio-Claudia gồm năm vị vua La Mã đầu tiên là Augustus, Tiberius, Caligula, Claudius, và Nero. (Tất cả các chú thích trong sách nếu không có ghi gì thêm đều của người dịch.)

• Tên gọi cung điện hoa viên của bạo chúa Nero. Domus Aurea tiếng La-tinh tức là Golden House, cung điện vàng, hay kim cung.

• Haile Swelassie (1892-1975) là vua của Ethiopia từ năm 1930 đến 1974.

• Tác giả ám chỉ “Freedom Tower”, tên gọi cũ của One World Trade Center (Trung tâm Thương mại Thế giới Một); và “freedom fries” cách gọi món khoai tây chiên (french fries) trong một số nhà hàng Mỹ, sau sự kiện 11/09, nước Pháp không ủng hộ việc Mỹ tấn công Iraq.

• Rene Ricard (1946-2014), nhà thơ, diễn viên, nhà phê bình, họa sĩ Mỹ. William Burroughs (1914-1997), nhà văn và họa sĩ Mỹ. Deborah Harry (1945) nữ ca sĩ, sáng tác ca khúc và diễn viên Mỹ.

• Andy Warhol (1928-1987), họa sĩ, đạo diễn, nhà sản xuất nghệ phẩm Mỹ. Samuel Irving “S.l.” Newhouse Jr. (1927-2017), nhà tài phiệt trong ngành xuất bản báo chí Mỹ. Carlo De Benedetti (1934), trùm công nghiệp Ý.

• Primo Michele Levi (1919-1987), nhà hoá học, nhà văn Ý gốc Do Thái.

• soi-disant nghĩa là tự xưng. (Tiếng Pháp trong nguyên tác.)

• Samuel Goldwyn (1879-1974), nhà sản xuất phim gốc Ba Lan-Do Thái. Vanderbilt là dòng họ gốc Hà Lan, nhiều đời là gia đình giàu nhất nước Mỹ từ giữa thế kỷ 19 đến giữa thế kỷ 20. Nhà văn Mark Twain (1835-1910) tên thật là Samuel Clemens.

• Các nhân vật hư cấu trong truyện tranh có tông tích bí mật trong đời thường: Clark Kent là Siêu nhân Superman, Bruce Wayne là Người dơi Batman, Diana Prince là Nữ siêu nhân Wonder Woman, Bruce Banner là Người không lồ xanh Hulk, Raven Darkhölme là nhân vật Mystique, mẹ của Nightcrawler trong X-Men.

• le fantôme de 1’Opéra: bóng ma trong nhà hát.

• Giã biệt Berlin (1939), tiểu thuyết của nhà văn Mỹ gốc Anh christopher Isherwood (1904-1986).

• Cá Voi Trắng, tác phẩm của nhà văn Mỹ Herman Melville (1819-1891).

• Bông hồng tím ở Cairo, phim hài của Woody Ailen (1985). Mia Farrow là diễn viên thủ vai nữ chính trong phim này.

• Nhân vật Gabe Unterlinden, bố của người thuật chuyện, trong nguyên tác luôn phát âm “th” thành “d”, “w” thành “V”, và nhấn mạnh “is” thành “iss”. Bản dịch tiếng Việt cố gắng tái hiện cách nói của nhân vật.

• The Truman Show (1998) là bộ phim khoa học viễn tưởng châm biếm. Jim Carrey là diễn viên thủ vai nam chính trong phim này.

• evolution = sự tiến hoá.

• Ám chỉ Mike Wallace và Edwin G. Burrows, hai tác giả của cuốn sách đã đoạt Giải Pulitzer cho tác phẩm lịch sử năm 1999: Gotham:A History of New York City to 1898.

• Aaron Burr (1756-1836) là Phó Tổng thống thứ ba của Hoa Kỳ, nhiệm kỳ 1801-1805.

• Marguerite Yourcenar (1903-1987), nữ văn sĩ Pháp gốc Bỉ, tiểu thuyết Mémoires d’Hadrien (Hồi ký Hadrian) của bà đoạt giải Prix Femian 1952, và năm 1980 trở thành người phụ nữ đầu tiên được bầu vào Viện hàn lâm Pháp.

• René Magritte (1898-1967), họa sĩ siêu thực của Bỉ.

• Eddy Merckx (1945), tay đua xe đạp chuyên nghiệp của Bỉ, năm lần đoạt giải Tour de Prance.

• “The Singing Nun” là nghệ danh của Jeanne-Paule Deckers (1933-1985), về sau thường được gọi là Soeur Sourire. Là nữ tu sáng tác và ghi âm nhiều ca khúc nổi tiếng những năm 1960 và danh tiếng âm nhạc đã khiến bà phải rời dòng tu.

• Jean-Claude Van Damme (1960), là tài tử điện ảnh kiêm võ sĩ người Mỹ gốc Bỉ.

• Grace Slick (1939), ca sĩ, nhạc sĩ, họa sĩ, người mẫu. Nổi tiếng trong lịch sử nhạc rock thập niên 1960.

• Dekalog (Mười điều răn - 1989) là bộ phim truyền hình mười tập của đạo diễn Ba Lan Krzysztof Kieslowski, mỗi tập dài một giờ, lấy ý theo một trong mười điều răn của thánh Moses.

• Michael Moore (1954), nhà làm phim tài liệu Mỹ. Wener Herzog (1942), nhà làm phim Đức. Wim Wenders (1945), nhà làm phim Đức.

• Walt Whitman (1819-1892), nhà thơ Mỹ.

• Không gian an toàn (Safe space): một thuật ngữ chỉ những diễn đàn ở trường Đại học dành cho những nhóm người yếu thế về mặt xã hội không phải đối mặt với những suy nghĩ hay hành vi định kiến, chê bai.

• Những Cuộc Độc Thoại của Âm Đạo, vở kịch chính trị với chủ đề chống bạo hành phụ nữ, được công diễn từ 1996.

• Máy chiếu phim năm xu (1976), phim hài của đạo diễn Mỹ Peter Bogdanovich.

• Hành Trình Dài Nhất (1907), tiểu thuyết của nhà văn Anh E.M. Forster (1879-1970).

• Người tầm thường, người có nhận thức trung bình.

• Auto-da-Fé (Hình phạt thiêu sống) là tựa bản dịch tiếng Anh của tiểu thuyết tiếng Đức Die Blendung (Mù quáng) năm 1935 của Elias Canetti (1905-1994). Canetti là nhà văn Anh gốc Bulgaria nhưng viết bằng tiếng Đức, ông được trao giải Nobel Văn chương 1981.

• Alan Jules Weberman (1945), nhà văn, nhà hoạt động chính trị Mỹ, nổi tiếng với những ý kiến gây tranh cãi về Bob Dylan.

• Biểu tượng của Đảng Cộng Hòa là con voi.

• Chúa Phù Hộ Nước Mỹ.

• Đừng Trách Tôi, Tôi Là Người Ấn Độ Giáo.

• Petronius: ám chỉ đến Gaius Petronius Arbiter, cận thần người La Mã dưới triều đại Nero.

• Lucius Apuleius: ám chỉ đến Lucius Apuleius Madaurensis, nhà văn tiếng La-tinh, nhà triết học và hùng biện triết học Plato.

• Dionysus: là thần rượu nho theo thần thoại Hy Lạp, là con trai của thần Zeus với một công chúa người phàm.

• Ám chỉ đến Patrón Tequila.

• Ở đây tác giả chơi chữ “court”: vừa có nghĩa là tòa án vừa có nghĩa là cung vua.

• Những Cuộc Phiêu Lưu của Các Dương Thần, tác phẩm hư cấu tiếng La-tinh của Gaius Petronius.

• Cyclops (Những vị thần độc nhãn), hài kịch thần thoại của kịch tác gia Hy Lạp cổ đại Euripides. The Net Fishers (Những người chài lưới), kịch của kịch tác gia Hy Lạp cổ đại Aeschylus. The Trackers (Những người tìm kiếm), kịch của kịch tác gia Hy Lạp cổ đại Sophocles. The Trackers of Oxyrhynchus (Những người tìm kiếm ở Oxyrhynchus) kịch của nhà thơ, nhà soạn kịch Anh quốc Tony Harrison (1937).

• The Golden Ass (Con lừa vàng), còn có tên là Metamorphosis (Biến hình), tiểu thuyết tiếng La-tinh thời La Mã của Lucius Apuleius.

• Incitatus, con ngựa của hoàng đế La Mã Caligula (trị vì từ 37-41CN), tương truyền là được nuôi trong tàu ngựa xây đá hoa cương, ăn trong máng ngà, đắp chăn thêu, đeo vòng ngọc.

• Sir Edmund Ronald Leach (1910-1989) là nhà xã hội nhân chủng học Anh. Những bài giảng Reith Eith lectures là loại bài giảng hàng năm phát thanh trên đài BBC với diễn giả khách mời là những nhân vật tên tuổi đương thời nhằm nâng cao dân trí. Chương trình này bắt đầu từ năm 1948 và được đặt tên theo Sir John Reith, tổng giám đốc BBC đầu tiên để tôn vinh những đóng góp của ông cho lịch sử và phục vụ công ích.

• Sad-Eyed Lady of the Lowlands (Cô gái mắt buồn miền hạ du), ca khúc của Bob Dylan. La Belle Dame sans Merci (Mỹ Nương Tàn Bạo), bài thơ của thi sĩ Anh John Keats (1795-1821).

• Kẻ Là Người của Ngày Thứ Năm, tiểu thuyết trinh thám nổi tiếng nhất của nhà văn Anh Gilbert Keith Chesterton (1874-1936).

• Gánh Xiếc Bay của Monty Python, hài kịch truyền hình nhiều tập trên đài truyền hình BBC. Monty Pythin là người viết kịch bản chính cho chương trình này.

• Friedrich Christian Anton “Fritz” Lang (1890-1976) là đạo diễn, nhà biên kịch và nhà sản xuất phim người Mỹ gốc Áo.

• Viên Kim Cương To Bằng Khách Sạn Ritz, truyện vừa của F. Scott Fitzgerald (1896-1940).

• mãe-de-santo: thánh mẫu, terreiro: đền thờ. (Tiếng Bồ Đào Nha trong nguyên tác.)

• le tout: toàn bộ. (Tiếng Pháp trong nguyên tác.)

• Tokyo Monogatari (Câu chuyện Tokyo - 1953) phim của đạo diễn Nhật Yasujirō Ozu. Orfeu Negro (Orpheus đen - 1959) phim của đạo diễn Pháp Marcel Camus. Le Charme discret de la bourgeoisie (Duyên thầm của giới tư sản - 1972) phim của đạo diễn Mehico Luis Bunuel.

• Apu là nhân vật chính trong bộ ba phim The Apu Trilogy của đạo diễn Ấn Độ Satyajit Ray: Pather Panchali (1955), Aparajito (1956) và The World of Apu (1959).

• NLF: Mặt trận dân tộc giải phóng miền Nam Việt Nam.

• IRA: Lực lượng vũ trang Cộng hòa Ireland.

• Übermensch: con nguời siêu phàm, siêu nhân. (Tiếng Đức trong nguyên tác.)

• Wild ls the Wind, ca khúc của David Bowie, Famous Blue Raincoat, ca khúc của Leonard Cohen, Under the Bridge, ca khúc của Red Hot Chili Peppers.

• Henry de Montherlant (1895-1972), nhà văn Pháp, được bầu vào Hàn Lâm Viện Pháp năm 1960.

• Pierre Thằng Khùng (1965), bộ phim Pháp của đạo diễn Jean-Luc Godard.

• Arthur M. Schlesinger Jr. (1917-2007), sử gia, nhà phản biện xã hội Mỹ.

• Gayatri Chakravorty Spivak (1942), học giả, lý thuyết gia Ấn Độ, giáo sư Đại học Columbia, Mỹ. “Strategic essentialism” là một lý thuyết của Spivak, tạm dịch “chiến lược bản chất luận”.

• Akira Kurosawa (1910-1998), nhà làm phim Nhật Bản.

• Nhân vật trong bài thơ The Love Song ofj. Alfred Prufrock của nhà thơ gốc Mỹ T. S. Eliot (1888-1965), được giải Nobel Văn chương 1948.

• pudeur: e lệ. (Tiếng Pháp trong nguyên tác.)

• Câu này Rushie nhại thơ của T.S.Eliot:

• Lời bài hát Music! Music! Music! của stephen Weiss và Bernie Baum.

• Closely Observed Trains (Đoàn tàu bị giám sát chặt -1966), phim của đạo diễn Tiệp Khắc Jiří Menzel.

• Ý nói Bờ Đông (East Coast) - Bờ Tây (West Coast) của Hoa Kỳ. New York ở Bờ Đông, còn Hollywood ở Bờ Tây.

• La Belle Dame sans Merci hath thee in thrall. Một câu trong bài dao khúc La Belle Dame sans Merci (Mỹ Nương Tàn Bạo) của thi sĩ người Anh John Keats (1795-1821).

• Làn Sóng Mới (1990), phim của đạo diễn Pháp Jean-Luc Godard.

• Nàng có đôi mắt, đôi mắt bợch ngọc / quyến rũ tôi, quyến rũ tôi. Lời ca khúc Le tourbillon de la vie (Lốc xoáy cuộc đời) do diễn viên-ca sĩ Jeanne Moreau hát trong phim Jules etJim (1962) của đạo diễn Pháp François Truffaut (1932-1984).

• Từng người tự mình lại quay về giữa lốc xoáy cuộc đời… Lời ca khúc Le tourbillon de la vie.

• Juan Rulfo (1917-1986), nhà văn Mexico; Elsa Morante (1912-1985), nhà văn Ý và Anna Akhmatova (1889-1966) nhà thơ Nga. Trứng Xanh Lá Cây Và Giâm-bông của Dr. Seuss, Chạng vạng của Stephenie Meyer, Sự Im Lặng của Bầy Cừu của Thomas Harris, Săn Lùng Tàu Ngầm Tháng Mười Đỏ của Tom Clancy.

• Namaste: chào mừng. (Tiếng Ấn Độ trong nguyên tác.)

• hijra: người chuyển giới nữ.

• Theodor W. Adorno (1903-1969): triết gia, nhà xã hội học Đức.

• Your Feet’s Too Big bài hát của nhạc sĩ, ca sĩ jazz Fats Waller (1904-1943).

• Niềm vui học hỏi.

• Khoa học vui.

• Sự khác nhau giữa transvestite và cross-dresser là tuy cả hai cùng thích ăn mặc như người khác phái, nhưng transvestite có xu hướng mặc như vậy để kích thích nhu cầu tình dục.

• The Graduate (Sinh Viên Tốt Nghiệp), bộ phim năm 1967 của đạo diễn Mỹ Mike Nichols.

• Monsoon Wedding (Đám Cưới Mùa Mưa), bộ phim năm 2001 của đạo diễn Mỹ gốc Ấn Mira Nair.

• The Deer Hunter (Người Săn Hươu), bộ phim năm 1978 của đạo diễn Mỹ Michael Cimino.

• Kill BILL: Vol. 2 (Giết Bill: Phần 2), bộ phim năm 2004 của đạo diễn Mỹ Quentin Tarantino.

• The Princess Bride (Cô Dâu Công chúa), bộ phim năm 1987 của đạo diễn Mỹ Rob Reiner. Diễn viên Jonathan Ross trong phim không phát âm được chữ “r” nên tác giả cố tình viết sai từ “mariage ceremony” và “Princess Bride” thành “mawiage cewemony” và “Pwincess Bwide”.

• Carmine Coppola (1910-1991), nhà soạn nhạc Mỹ. Đoạn này nhắc tới cảnh đám cưới của Connie, con gái ông trùm Vito Corleone trong phim Godfather của đạo diễn Francis Coppola (1939) - con trai của nhà soạn nhạc Carmine - dựa theo tiểu thuyết cùng tên của Mario Puzo.

• Tiếng La-tinh trong nguyên tác. Nghĩa là: Vinh quang chuyển tiếp như thế đó.

• Ugetsu Monogatari (Chuyện Sau Cơn Mưa), bộ phim năm 1953 của đạo diễn Nhật Kenji Mizoguchi. Kwaidan (Chuyện Ma), bộ phim năm 1965 của đạo diễn Nhất Masaki Kobayashi.

• Bác Boonmee Người Nhớ Kiếp Trước, bộ phim Thái Lan đoạt giải Cành Cọ Vàng ở Liên hoan phim Cannes 2010.

• Nhà thờ St. Thomas là nơi nhạc sĩ Johann Sebastian Bach (1685-1750) phụ trách ca đoàn và dàn nhạc từ 1723 cho đến khi qua đời và được an táng ở đây.

• V for Vendetta (Chữ V Viết Tắt của Báo Thù), bộ phim năm 2005 do anh em Lana Lilly Wachowski viết kịch bản dựa theo truyện tranh cùng tên. - Âm Mưu Thuốc Súng (Gunpowder Plot) là nỗ lực thất bại của một nhóm tín đồ công giáo nhằm mưu sát vua James I của Anh, hoàng gia, cùng tầng lớp quý tộc theo đạo Tin lành. Nhóm mưu sát tính dùng 36 thùng thuốc súng để cho nổ tung Thượng Nghị Viện Anh trong phiên hợp mở màn ngày 5-11-1605. Guy Fawkes là một trong những người chủ mưu.

• Trong bộ phim Godfather, nữ diễn viên Diane Keaton đóng vai Kay Adams vợ của nhân vật Michael Corleone (do Al Pacino thủ vai), và Marlon Brando đóng vai Bố già Vito Corleone.

• Tác giả ám chỉ đến bài hát Sing a Song of Sixpence của Anh có mấy câu: “Four and twenty blackbirds, Baked in a pie. When the pie was opened The birds began to sing; Wasn’t that a dainty dish, To set before the king.”

• Nhân vật trong bài thơ The Love Song of J. Alfred Prufrock của nhà thơ gốc Mỹ T. S. Eliot. Đoạn thơ trích trong nguyên bản: Do I dare…. Would it have been worth while / lf one, settling a pillow or throwing off a shawl, / And turning toward the window, should say: / “That is not it at all, /That is not what I meant, at all.

• F. Scott Fitzgerald (1896-1940), nhà văn Mỹ nổi tiếng với tác phẩm The Great Gatsby. P. G. Wodehouse (1881-1975), nhà văn Anh chuyên sáng tác truyện khôi hài.

• Tức là West Egg và East Egg.

• HOV viết tắt của High-occupancy vehicle, là làn đi đặc biệt trên xa lộ, hoặc lối ra xa lộ, hoặc chỉ dành riêng cho những xe có hai, hoặc ba người trong xe trở lên.

• Steven Pinker (1954): nhà tâm lý học nhận thức, nhà ngôn ngữ học người Mỹ gốc Canadam giáo sư Đại học Harvard.

• Six Feet Under (Dưới Huyệt), bộ phim truyền hình 63 tập phát trên đài HBO từ 2001 đến 2005.

• Gertrude Vanderbilt Whitney (1875-1942), nữ điêu khắc gia Mỹ, nhà bảo trợ và sưu tập nghệ thuật, đã sáng lập bảo tàng Whitney Museum of American Art năm 1931 ở New York City.

• Aaron Burr (1756-1836), là Phó Tổng thống thứ ba của Hoa Kỳ, nhiệm kỳ 1801-1805.

• Danse macabre: vũ điệu của cái chết.

• “Flash” tức Flash Gordon, nhân vật trong truyện tranh và phim mang tên Flash Gordon. Câu trích dẫn này là lời của nhân vật Dale Arden, người yêu của Flash Gordon.

• Le città invisibili (Những thành phố vô hình), tiểu thuyết của nhà văn Ý Italo Calvino (1923-1985).

• Wile E. Coyote là nhân vật con sói luôn đuổi bắt và cuối cùng ăn thịt Road Runner, con chim chân dài chạy nhanh.

• Tác giả mượn hình tượng nhân vật phản diện Joker có mái tóc màu xanh lá cây trong truyện tranh/phim Batman (Người Dơi). Joker luôn mang gương mặt tươi cười như nhân vật chính Gwynplaine trong tiểu thuyết L’Homme qui rit (Người Cười) của Victor Hugo (1802-1885).

• Howard Hughes (1905-1976), tỷ phú trong ngành công nghiệp điện ảnh và hàng không của Mỹ, ba mươi năm cuối đời sống lập dị và ẩn dật do những sang chấn kinh niên về tinh thần lẫn thể chất sau một vụ rơi máy bay.

• lebensraum: không gian sống. (Tiếng Đức trong nguyên tác.)

• Doctor Zhivago (Bác sĩ Zhivago) bộ phim năm 1965 của đạo diễn Anh quốc David Lean dựa theo tiểu thuyết cùng tên của nhà văn Nga Boris Pasternak. Diễn viên JuIie Christie đóng vai nữ chính Lara trong phim này.

• Knife in the Water (Lưỡi Dao Dưới Nước) bộ phim năm 1962 của đạo diễn Ba Lan Roman Polanski.

• François Truffaut (1932-1984), nhà điện ảnh Pháp.

• Phim Swann in Love (Swann đang yêu - 1984) của đạo diễn Đức Volker Schlöndorff. Phim Bonnie and Clyde (Bonnie và Clyde - 1967) của đạo diễn Mỹ Arthur Penn. Phim L’Avventura (Phiêu lưu - 1960) của đạo diễn ý Michelangelo Antonioni. Phim La Belle Noiseuse (Kẻ phá rối tuyệt sắc - 1991) của đạo diễn Pháp Jacques Rivette.

• Phim Breathless - tựa Pháp À bout de souffìe (Hụt hơi -1960), Pierrot lefou (Pierre Thằng Khùng - 1965) và Le Mépris (Khinh bỉ - 1963) đều là phim của đạo diễn Pháp Jean-Luc Godard (1831). Laura Mulvey (1941) là lý thuyết gia điện ảnh người Anh theo thuyết nữ quyền.

• Tác giả nói đến Norman Mailer (1923-2007), nhà văn, nhà làm phim, nhà động chính trị Mỹ, và tập tiểu luận Prisoner of Sex (Tù nhân của Dục tính -1861) của tác giả này.

• The Addams Family là một gia đình hư cấu trong truyện tranh của họa sĩ Charles Addams (1912-1988).

• cinq-à-sept: từ năm đến bây giờ. (Tiếng Pháp trong nguyên tác.)

• The Jungle Book (1894) của nhà văn Anh Rudyard Kipling (1865-1936).

• Đạo diễn Đức Werner Herzog (1942). Tựa đề tiếng Đức của bộ phim là Aguirre, der Zorn Gottes và nam diễn viên Klaus Kinski thủ vai chính trong phim này.

• William Penn (1644-1718) là người sáng lập ra tiểu bang Pensylvania tương lai và thành phố Philadelphia, tên của thành phố này theo gốc Hy Lạp có nghĩa là “thành phố của tình huynh đệ”.

• LUCA viết tắt của Last Universal Common Ancestor.

• Funes the Memorious (tựa gốc tiếng Tây Ban Nha “Funes el memorioso”), truyện ngắn của nhà văn Jorge Luis Borges (1899-1986).

• Donald T. Sterling (1934) là doanh nhân Mỹ, chủ sở hữu đội bóng rổ chuyên nghiệp thuộc nhượng quyền của Hiệp hội Bóng rổ Quốc gia Mỹ (NBA). Năm 2014, Sterling bị NBA truất quyền sở hữu vĩnh viễn sau khi những băng ghi âm những lời nói của ông có tính phân biệt chủng tộc được công bố.

• Jihadi John là Mohammed Emwazi (1988-2015), người Anh nhập tịch Ả-rập được cho là kẻ xuất hiện trong nhiều video quy cảnh chặt đầu các con tin bị tổ chức Hồi giáo cực đoan ISIS bắt giữ.

• Ý trong truyện Alice’s Adventures In Wonderland. Alice dự tiệc trà với Mad Hatter. Thêm vào đó, Tea Party cũng là tên một phong trào chính trị phân quyền tại Hoa Kỳ (Phong trào Tiệc trà). Phong trào Tiệc trà không phải là một đảng chính trị quốc gia. Nhưng phần đông những người ủng hộ và tham gia phong trào này thường ủng hộ các ứng viên Đảng Cộng Hòa. Và con voi chính là biểu tượng của Đảng Cộng Hòa.

• Câu này lấy trong bài hát Mr. Tambourine Man của Bob Dylan: Yes, to dance beneath the diamond sky with one hand waving free.

• Các nhân vật trong tiểu thuyết Jane Eyre của nữ văn sĩ Anh Charlotte Bronte (1816-1855).

• Tự kỷ cơ năng cao (HFA): những người tự kỷ có cơ năng cao hơn những người mắc bệnh tự kỷ bình thường.

• Nguyên văn tiếng La-tinh: “mea maxima culpas”.

• Birdman, bộ phim năm 2014 của đạo diễn Alejandro G. Iñárritu được bốn giải Oscar. Loạt phim truyền hình Gotham năm 2014 với các nhân vật trong truyện tranh Batman nhưng chỉ có hiện thân đời thường của Batman là Bruce Wayne.

• Suicide Squad, bộ phim năm 2016 của đạo diễn David Ayer với các nhân vật phản diện từ truyện tranh. Trong số các nhân vật có Joker.

• George Orson Welles (1915-1985), đạo diễn, tác giả, nhà sản xuất kịch, phim, chương trình phát thanh của Mỹ. Chương trình kịch phát thanh “Mercury Theatre on the Air” của đã khiến thính giả hốt hoảng tưởng thật khi nghe qua radio vở kịch The War of the Worlds (Chiến Tranh Giữa Các Thế Giới) dựa theo truyện của nhà văn Anh H.G.Wells (1866-1946).

• Tên một nhóm giáo phái trong loạt phim Star Wars.

• Stephen Colbert (1964), diễn viên hài, MC truyền hình, tác giả Mỹ, nổi tiếng với những chương trình truyền hình giễu nhại tin tức thời sự.

• The Fall of the House of Usher, tên một tác phẩm của Edgar Allan Poe.

• Hai anh em trong truyền thuyết sáng lập nên thành Rome.

• Phong trào chống lại sự bất bình đẳng kinh tế, xã hội, thiếu dân chủ toàn cầu.

• Cherchez la femme: Đi tìm người đàn bà ấy. (Tiếng Pháp trong nguyên tác.)

• Mãe-de-santo: Thánh mẫu.

• The Cabinet of Dr. Caligari, phim kinh dị năm 2005 làm lại theo bộ phim câm cùng tên năm 1920 của Đức.

• Marx Brothers (gồm năm anh em với nghệ danh là Chico, Harpo, Groucho, Gummo, và Zeppo) là gia đình nghệ sĩ tạp kỹ nổi tiếng với những chương trình hài trên sâu khấu Broadway và trong nhiều phim truyện từ 1905 đến 1949. Trong đoạn kế tiếp, tác giả trích một loạt câu nổi tiếng trong các phim hài Max Brothers.

• Reservoir Dogs là bộ phim hình sự năm 1992 của đạo diễn Quentin Tarantino và Tarantino đóng vai Mr. Brown, một vai trong tám tên cướp kim cương trong phim. The Blues Brothers là một phim hài-hình sự-nhạc kịch năm 1980 của đạo diễn John Landis.

• Sirji: Thưa ông, thưa ngài. (Tiếng Ấn Độ trong nguyên tác.)

• Theo sử thi Ấn Độ Mahabharata, năm anh em nhà Pandava bị lưu đày 13 năm.

• Tên một cuốn sách về tâm lý triết học của Arthur Koestler.

• 1984, tiểu thuyết của George Orwell.

• Nguyên văn New York State of mind - tên một bài hát nổi tiếng của Billy Joel.

• Ex Machina: bộ phim viễn tưởng năm 2015 do Alex Garland viết kịch bản và đạo diễn.

• Những Cuộc Độc Thoại của Âm Đạo, vở kịch chính trị với chủ đề chống bạo hành phụ nữ, được công diễn từ 1996.

• Cotton ceiling: từ được các phụ nữ chuyển giới lesbian dùng để phản bác những phụ nữ lesbian bình thường, ủng hộ việc chuyển giới, nhưng kỳ thị việc quan hệ xác thịt với những phụ nữ chuyển giới lesbian.

• The Inheritors (Những Kẻ Thừa Kế - 1955), tiểu thuyết về thời tiền sử của nhà văn Anh Sir William Golding (1911-1993), giải Nobel Văn học 1983.

• Propero và Ariel là hai nhân vật trong vở The Tempest (Bão tố) của Williams Shakespeare.

• Butch Cassidy và Sundance Kid là hai thành viên trong băng cướp Wild Bunch ở, miền Viễn Tây nước Mỹ cuối thế kỷ 19.

• Chuck Jones (1912-2002), họa sĩ hoạt hình, nhà làm phim Mỹ của hãng Warner Bors. Thỏ Dwatted Wabbit và vịt Daffy Duck là hai trong số các nhân vật hoại hình nổi tiếng do ông sáng tạo ra.

• Starman là một ca khúc của David Bowie, Purple One là biệt danh của ca sĩ Prince, Deer Hunter là bộ phim năm 1976 của đạo diễn Michael Cimino, Young Frankenstein là bộ phim hài kinh dị năm 1974 do diễn viên Gene Wilder thủ vai chính, “R2D2” là nhân vật robot trong loạt phim Star Wars do diễn viên Kenny Baker đóng trong thời kỳ đầu, Bird on the Wire là một ca khúc của Leonard Cohen. The Greatest là biệt danh của võ sĩ quyền anh huyền thoại Muhammad Ali. Tất cả những nghệ sĩ này đều qua đời trong năm 2016.

• Fitzcarraldo, bộ phim 1982 của Đức của đạo diễn Werner Herzog với diễn viên Klaus Kinski đóng vai nhân vật chính Fitzcarraldo.

• Oedipus the King (Oedipus Rex), bi kịch của kịch gia Hy Lạp Sophocles (k. 497-406 TCN).

• Teiresias là nhà tiên tri mù trong thần thoại Hy Lạp.

• Nhân vật trong phim Star Wars.

• Nhân vật trong tiểu thuyết One Flew Over the Cuckoo’s Nest (Bay Qua Tổ Chim Cúc Cu - 1962) của Ken Kesey. Truyện được chuyển thể thành phim cùng tên năm 1975 và đoạt năm giải Oscar.

• Comme toujours: như mọi khi. (Tiếng Pháp trong nguyên tác.)

• Chéri: anh yêu, em yêu, cưng. (Tiếng Pháp trong nguyên tác.)

• Tu comprends: Anh có hiểu không? (Tiếng Pháp trong nguyên tác.)

• The Dark Tower, tên một tác phẩm của Stephen King.

• Nhân vật trong phim hoạt hình Dumbo (1941) của Walt Disney.

• Madame Bovary, c’est moi: Madame Bovary, đó là tôi. (Tiếng Pháp trong nguyên tác.)

• Winona Ryder (1971) nữ diễn viên điện ảnh Mỹ. Winona Ryder đóng trong phim Beetlejuice (1988) của đạo diễn Tim Burton và phim Age of Innocence (Thời Ngây Thơ - 1993) của đạo diễn Martin Scorsese. Phim Age of Innocence dựa theo tiểu thuyết cùng tên của nữ văn sĩ Edith Wharton, có nữ diễn viên Michelle Pfeiffer (1958) tham gia diễn xuất.

• The Court Jester (Anh Hề Cung Đình) bộ phim năm 1956 do Melvin Frank và Norman Panama cùng viết kịch bản, đạo diễn và sản xuất.

• Rear Window (Cửa sổ Phía Sau), bộ phim năm 1954 của đạo diễn Mỹ Alfred Hitchcock (1899-1980).

• Nhắc đến phim The Purple Rose of Cairo (Bông Hồng Tím Ở Cairo - 1985) của đạo diễn Woody Allen với Jeff Daniels thủ vai nam chính.

• Nhắc đến phim Lowrence of Arabia (Lawrence xứ Ả-rập - 1962) của đạo diễn David Lean với diễn viên Peter O’Toole thủ vai chính, và phim 2001: A Space Odyssey (2001: Chuyến Du Hành Không Gian) của đạo diễn Stanley Kubrick với diễn viên Keir Dullea thủ vai phi hành gia David Bowman.

• Con Đường Lát Gạch Vàng trong truyện trẻ em The Wonderful Wizard of Oz (Phù Thủy Kỳ Diệu Xứ Oz) của tác giả Mỹ L. Frank Baum (1856-1919), cảnh bước xuống cầu thang trong phim Sunset Boulevard (Đại Lộ Hoàng Hôn -1950) của đạo diễn Billy Wilder.

• Nhắc đến các phim Fellini’s Roma (Roma của Fellini - 1972) của đạo diễn Federico Pellini, phim Bicycle Thieves (Kẻ cắp Xe Đạp - 1948) của đạo diễn Vittorio De Sica, và phim Back to the Future (Trở Lại Tương Lai - 1985) của đạo diễn Robert Zemeckis.

• I Confess (Tôi Thú Tội), bộ phim năm 1953 của đạo diễn Mỹ Alíred Hitchcock, với diễn viên Montgomery Clift trong vai linh mục Michael William Logan.

• Bombay Talkies: một studio quay phim thành lập năm 1934 tại Malad - Mumbai.

• Lời trong bài hát Hotel California của ban nhạc Eagles: “Anh có thể trả phòng bất cứ lúc nào, nhưng anh không bao giờ rời khỏi đây được.”

• The Outcasts of Providence Street (Những Kẻ Bị Ruồng Bỏ Trên Đường Thượng Đế), tên phim chính thức là The Exterminating Angel (Thiên Thần Hủy Diệt), bộ phim năm 1962 của đạo diễn Mehico Luis Buhuel (1900-1983).

• Hieronymus Bosch (1450-1516): họa sĩ người Hà Lan, nổi tiếng với các bức tranh mô tả địa ngục.