TÓM TẮT NỘI DUNG

Chú bé Gim vốn là một đứa trẻ trong sạch, nhưng va chạm với cuộc sống bên ngoài, chú không thể sống trong sạch được nữa. Chú đã lao sâu vào con đường xấu. Sự vô trách nhiệm của cha, sự nát rượu của dì ghẻ, các cuộc cãi cọ trong gia đình, những trận đòn tai hại do dì ghẻ gây ra... tất cả những cái đó đã bắt chú bé phải bỏ nhà sống lang thang. Tuy vậy, trong giờ phút quyết định, chú không để mất đi lòng dũng cảm, không tuyệt vọng. Chú biết giúp người và được người khác giúp đỡ thoát khỏi vũng lầy và sống cuộc đời chân chính của người lao động.

Gấp sách lại, chúng ta vẫn tin rằng rồi đây dù có nhiều gian khổ, khó khăn, cuối cùng chú bé vẫn là người chiến thắng.

eBook này được thực hiện với sự đóng góp của các thành viên @Khang Sách Cũ, @Huntersoft, @hungbc1010, @amylee tại cộng đồng Web.taisachnhanh.cloud, cùng đọc - cùng chia sẻ.

CHƯƠNG I

DÌ GHẺ

Tôi là một đứa bé mồ côi. Mẹ tôi mất khi tôi mới lên sáu. Ít lâu sau cha tôi lấy vợ bé. Dì ghẻ tôi là một người độc ác, lười biếng và tai quái. Tên dì ta là Béc-cơ. Dì ghẻ bắt tôi làm việc suốt ngày: trông nom đứa con gái của dì ta, xách nước từ giếng lên, dọn dẹp nhà cửa, chạy ra cửa hàng mua các thứ cần thiết. Dì Béc-cơ cho tôi ăn uống thật tồi tệ.

Sáng sáng cha tôi chi tiền ăn cho dì Béc-cơ, nhưng dì ấy thường mang tiền đi mua rượu vì dì Béc-cơ nghiện nặng lắm, thiếu rượu một ngày thôi dì ấy cũng không chịu nổi.

Để che mắt cha tôi, dì ghẻ thường sai tôi đến hàng thịt mua vài miếng xương xẩu khó gặm với giá rẻ mạt và sau đó bảo cha tôi rằng đó là thức ăn còn lại sau khi cả nhà đã ăn uống no nê.

Thường thường đến tối khuya cha tôi mới trở về nhà. Cha tôi bán hàng cho một chủ hiệu rau giàu có ở ngoài chợ. Sau một ngày làm việc quần quật cha tôi rất mệt mỏi.

Bữa tối dì ghẻ thường nấu các món thức ăn nóng cho cha tôi, còn tôi, suốt từ sáng sớm tinh sương đến tối mịt, trong bụng không có chút gì ngoài vài mẩu vỏ bánh mì, cho nên tôi rất thèm thịt, dù chỉ được ăn một miếng nhỏ cũng đã sung sướng rồi. Nhưng vừa thấy cha tôi định san ở trong đĩa ra cho tôi một món ăn nào đó, dì tôi lập tức bịa đặt trắng trợn:

– Này anh Giêm ơi, đừng cho con ăn thêm nữa, ăn nhiều quá e rằng nó sẽ bị đầy bụng mất! Thằng bé này phàm ăn thật. Trong bữa trưa hôm nay em đã ba lần lấy cho nó những miếng thịt cừu quay to tướng. Nói có trời chứng giám, dễ thường phải có đến ba người ăn mới hết nổi món ấy đấy.

Cha tôi cáu kỉnh mắng tôi:

– Thằng khốn kiếp này. Sao mày cứ quanh quẩn bên bàn ăn và dán mắt nhìn vào mồm người ta làm như hàng tháng trời không được ăn miếng nào. Đi ngủ đi, nếu không tao cáu lên lại cho vài roi bây giờ.

Tôi đi ngủ trong lúc dạ dày lép kẹp, tôi cũng không dám nói vài lời để thanh minh cùng cha tôi.

Một lần có một bà khách đến chơi với dì tôi. Hai người chè chén tiêu hết sạch món tiền cha tôi chi cho hai bữa ăn trưa và tối. Khi bà khách đã đi rồi, dì tôi mới hơi tỉnh rượu, dì ấy hiểu rằng rồi sẽ có chuyện rắc rối đây. Cha tôi chắc giận lắm nếu biết rằng dì ấy làm cho cả nhà không được ăn trưa, ngoài ra cũng cần kiếm tiền để nấu bữa ăn tối cho cha tôi nữa chớ, nhưng kiếm đâu ra bây giờ?

Dì Béc-cơ khóc mếu và than vãn não nề:

– Khốn khổ thân tôi, tôi biết làm gì để thoát nạn đây? - Dì ấy khóc nức nở, - Gim thân yêu ơi, cha con sắp về rồi. Bây giờ biết lấy gì để nấu cho cha con ăn? Dì không còn tiền mua thịt cho cha con, cha con sẽ đánh dì đến chết mất! Khốn khổ thân tôi.

Dì khóc khóc, mếu mếu làm tôi mủi lòng, tôi càng xúc động vì nghe câu nói dịu dàng: “Gim thân yêu ơi”. Tôi cố gắng an ủi dì Béc-cơ và hỏi xem tôi có thể làm gì để giúp đỡ dì ấy.

– Ngoài miệng con nói như vậy, nhưng chắc hẳn trong lòng lại nghĩ khác. - Dì ghẻ nói - Mà như vậy cũng phải thôi, không đời nào con có thể thương hại dì được vì dì đối xử với con tồi tệ lắm! Trời ơi, chỉ mong làm sao lần này mà tai qua nạn khỏi thì không bao giờ dì còn dám nhấc tay lên đánh con một cái nào nữa!

Những lời nói đầy vẻ thành tâm hối hận của dì ghẻ càng làm tôi cảm động, tôi hăng hái bảo dì ta:

– Dì cứ thử nói xem con có thể làm gì để giúp đỡ dì. Con sẽ làm đúng mọi điều dì yêu cầu.

– Gim thân yêu ơi, tất nhiên con có thể giúp đỡ dì, nhưng bảo con làm việc đó dì gượng mồm lắm. Này, con cầm lấy nửa pen-ni*, muốn mua gì ăn thì mua.

Sự hào phóng của dì Béc-cơ làm tôi kinh ngạc, tôi càng cố thuyết phục dì cứ nói thẳng ra xem tôi có thể giúp đỡ được gì.

– Con yêu ơi, con có thể làm như sau, - dì Béc-cơ nói bằng một giọng ngọt ngào. - con hãy nói với cha con rằng dì sai con đến cửa hiệu mua thuốc cho em con nhưng con đánh mất tiền. Nói điều đó có khó khăn gì đâu phải không, Gim thân yêu?

– Nhưng nếu cha con đánh thì sao?

– Đừng sợ, cha con không đánh đâu. Lúc con nói dì sẽ đứng ngay cạnh con mà! Dì sẽ bảo cho con rằng con bị một thằng bé to khỏe nhảy bổ vào, giật lấy tiền rồi chạy biến đi mất, như vậy con không có lỗi một chút nào cả. Con cứ yên tâm, cha con sẽ không đánh đâu! Còn bây giờ, con đi chơi đi, còn nửa pen-ni đấy, con muốn mua gì ăn thì mua.

Tôi vui vẻ làm đúng lời dì Béc-cơ căn dặn nhưng lòng vẫn bồn chồn lo lắng không yên. Suốt buổi chiều tôi lang thang ngoài phố. Tôi lề mề không chịu về nhà ngay để dì ghẻ có đủ thì giờ kể cho cha tôi nghe về chuyện mất tiền đã.

Khi tôi về nhà, cha tôi cầm sẵn thắt lưng da đứng đợi tôi ở ngoài cửa.

– Lại đây! Thằng vô lại! - cha tôi vừa kéo tai tôi vừa thét to. - Mày lấy tiền của tao làm gì? Nói ngay!

– Con đánh mất tiền cha ạ! - Tôi sợ sệt nói vậy và đưa mắt nhìn dì ghẻ để cầu cứu. Tôi chờ đợi dì ghẻ sẽ lên tiếng bênh tôi.

– Đánh mất à? Mày mất tiền ở đâu?

– Con vào hiệu mua thuốc cho em Pôn-li nhưng bị một thằng bé to khỏe lao vào cướp giật tiền ngay trên tay con.

– Mày tưởng tao tin vào câu chuyện bịa đặt của mày có phải không! - Cha tôi hét lên, mặt tái đi vì giận dữ.

Cha tôi không tin vào những điều tôi nói, điều đó cũng chẳng làm tôi ngạc nhiên chút nào cả, nhưng tôi vô cùng kinh ngạc khi nghe dì tôi lên tiếng:

– Nó cũng định bịa chuyện như vậy để đánh lừa em đấy. Anh Giêm ạ, anh hãy hỏi xem nó lang thang ở đâu suốt chiều nay và tại sao ngực nó lại có vết mỡ như vậy?

Ngực áo tôi quả có lốm đốm vết mỡ bánh rán mà tôi mua bằng số tiền nửa pen-ni.

– Đồ ăn cắp! - Cha tôi kêu lên. - Mày lấy tiền của tao để ăn của ngọt có phải không?

– Đúng rồi, đúng rồi, đúng thế rồi, không sai vào đâu được nữa, - dì Béc-cơ xấu xa xúc xiểm thêm. - Anh Giêm ơi, hãy cho nó một trận đòn nên thân đi!

Dì Béc-cơ thản nhiên đứng xem cha tôi dùng thắt lưng da quật tôi một trận làm da thịt tôi tóe máu. Tôi gào thét thật to để cha tôi rõ tất cả sự thật về chuyện tiền nong nhưng cha tôi không thèm nghe mà cứ đánh tôi mãi cho đến lúc mỏi rời tay mới thôi. Sau trận đòn ấy tôi còn bị nhốt vào căn nhà kho tối tăm, cha tôi khóa chặt cửa lại, mãi đến nửa đêm mới thả tôi ra. Tôi căm thù dì ghẻ không biết chừng nào! Tôi điên tiết lên đến mức hầu như không cảm thấy thân mình ê ẩm vì trận đòn đau nữa.

Cha tôi tin tưởng mù quáng vào con người ranh ta chuyên lừa đảo đó và bắt tôi phải thương yêu dì ghẻ như yêu mẹ đẻ ra mình.

Một lần vào buổi tối, cha tôi cùng một ông khách trẻ tuổi trở về nhà, cha tôi sai tôi đi mua rượu. Khi tôi mang chai rượu về, ông khách rót đầy ba cốc và nâng cốc chúc cha tôi cùng dì ghẻ luôn luôn hạnh phúc. Tôi thấy lòng mình dửng dưng như không trước cảnh chè chén ấy. Tôi vừa định bước ra khỏi phòng thì cha tôi đã ngăn lại.

– Lại đây, Gim - cha tôi chỉ vào dì ghẻ, nói, - mày có thấy ai ngồi trên chiếc ghế này không?

– Thưa có, - tôi trả lời. - đây là dì Béc-cơ, dì ghẻ của con.

Cha tôi thét to:

– Dám gọi là dì ghẻ. Đây không phải là dì ghẻ của mày.

– Thưa cha, thế phải gọi như thế nào ạ?

– Đây là mẹ mày, phải gọi như thế, nghe chưa? Mày phải yêu thương như yêu mẹ đẻ ra mày vậy, nghe chưa? Lại đây hôn mẹ mày ngay lập tức đi.

Nghe cha tôi nói thế, tôi bỗng khóc nức nở.

– Này, không hiểu sao thằng khốn nạn này lại khóc nhỉ? - Cha tôi kêu to.

Dì ghẻ xen vào câu chuyện:

– Thôi, anh ơi, cứ mặc xác nó. Nó bướng lắm... Anh đã biết rồi đấy nó thật vô cùng tồi tệ.

Tôi càng khóc to hơn vì tôi rất yêu người mẹ quá cố của tôi, tôi đau lòng vì phải gọi người đàn bà độc ác, gian trá kia là mẹ.

Cha tôi tức giận đấm tay xuống bàn.

– Thôi, đừng la mắng thằng bé nữa! - Ông khách can ngăn. - Anh Giêm này, nó lên mấy rồi? - Ông khách hỏi bố tôi như vậy.

– Bảy tuổi rồi.

– À, như vậy cũng đã đến lúc nó phải tự mình làm lụng mà kiếm sống chứ.

– Còn phải nói gì nữa, đúng lẽ phải đi làm từ lâu rồi! - dì ghẻ nói liến thoắng. - Đấy, nó lớn lắm rồi còn gì nữa! Đã đến lúc đi kiếm tiền được rồi đấy. Cứ ngồi không ăn bám như thế này là không được đâu.

Cha tôi bực bội đáp:

– Nó vẫn làm việc đấy thôi, chả suốt ngày bé ẵm con bé Pôn-li là gì.

– Thế mà cũng gọi là làm việc à! - dì ghẻ phản đối, - Nó chỉ ngồi bế con bé con được một lúc rồi lại bỏ ngay đó để đi chơi với bọn trẻ thôi.

– Tôi cho rằng trên đời này không có công việc nào nặng nhọc hơn là trông trẻ! - Ông khách nói bằng một giọng quả quyết. - Trước đây tôi cũng đã từng bị bắt buộc phải làm công việc này, nhưng vừa gặp cơ hội thuận tiện tôi liền chuồn ngay, mặc dầu sau đó tôi phải làm nghề “chó sủa”.

Ông khách tốt bụng vừa nói câu ấy, vừa bí mật giúi vào tay tôi một đồng pen-ni. Tôi rất muốn chuồn nhanh để tiêu tiền. Tôi không còn chú ý đến câu chuyện của người lớn nữa. Tuy vậy tôi nhớ như in câu nói là có nghề “chó sủa” của ông khách. Tôi nghĩ dù phải sủa như chó còn thích hơn việc trông em rất nhiều. Nhưng ai cần đến tiếng “sủa” của tôi nhỉ? Trước đây có đôi lần tôi trông thấy những người chăn gia súc lùa đàn cừu của họ đi, lũ trẻ con giúp đỡ họ dồn gia súc bằng cách vừa sủa gâu gâu vừa kêu gừ gừ như chó. Nhưng không bao giờ tôi lại có thể tưởng tượng được rằng sủa như vậy sẽ được trả tiền. Tôi suy luận: “Tại sao những người chăn gia súc lại thuê lũ trẻ con của thay chó nhỉ? Giá họ nuôi chó thì có đỡ tốn tiền hay không?”.

Ông khách nói rằng thà phải sủa như chó còn sướng hơn là bế trẻ con, đó là ông ta còn chưa biết tôi sống khổ ra sao, bố tôi không quan tâm gì đến tôi và dì ghẻ hành hạ tôi như thế nào.

Ông khách không thích trông trẻ con, còn đối với tôi công việc đó quả là một cực hình.

CHƯƠNG II

NỖI ĐAU KHỔ MỚI. TÔI BỎ NHÀ CHẠY TRỐN

Ngay cả lúc đêm hôm khuya khoắt con bé Pôn-li cũng không để cho tôi được yên thân. Dì ghẻ đặt nó vào giường tôi rất sớm và khi nằm ngủ tôi hết sức tránh gây ra tiếng động để nó đừng thức giấc. Nếu làm được điều đó tôi có thể ngủ yên từ ba đến bốn giờ.

Nhưng cứ đến hai giờ sáng, con bé bắt đầu gào lên nghe điếc cả tai. Không làm cách nào đỗ dành nó được, nó đòi ăn. Tôi luôn để sẵn các món ăn ngon lành như bánh mì phết bơ và bình sữa ở gần giường tôi. Khi được ăn, nó im mồm, nhưng ban đêm nó háu ăn lắm, ăn hết mọi thứ rồi, nó lại gào lên.

Dù có giở mọi cách như dỗ dành, cầu khẩn, hát hờ cho nó nghe, nó cũng không chịu nín.

– Mẹ ơi! Mẹ ơi! Mẹ ơi! - nó gào lên to đến mức ở cuối phố cũng nghe rõ.

Tôi gắng sức dỗ dành cho nó nín đi.

– Pôn-li này, em có muốn đi chơi không? - tôi hỏi vậy. Đôi khi vào những đêm sáng trăng nó đồng ý đi chơi. Tất nhiên tôi không được phép ra khỏi nhà, nhưng Pôn-li đâu có biết điều đó. Tôi với nó mặc thêm quần áo làm như định đi chơi thật. Tôi lấy cái mũ của dì ghẻ đội vào đầu nó, lấy cái áo của tôi khoác lên vai nó.

Để “dạo chơi”, tôi chỉ đội vào đầu mình cái mũ lông cũ kỹ của cha tôi, cái mũ này tôi vẫn thường cất ở dưới nệm giường tôi nằm. Khi tôi cùng Pôn-li mặc quần áo xong xuôi, tôi bắt chước giọng dì ghẻ, nói:

– Gim này, đi chơi với em Pôn-li đi, cho em bé đi xem hiệu bán bánh kẹo nhé.

Rồi tôi lại chuyển sang giọng mình để trả lời:

– Vâng, chúng con đã ăn mặc chỉnh tề rồi, chúng con đi ngay đây!

Sau đó tôi và em bé “đi chơi”, nhưng tôi làm ra vẻ không tài nào tìm thấy cửa để bước ra ngoài. Mưu mẹo của tôi là ở chỗ đó. Tôi và con bé cần ra ngoài đường để mua bánh kẹo nhưng không tìm thấy đường ra. Chiếc mũ rộng vành che khuất mắt Pôn-li giúp tôi rất nhiều trong việc thực hiện trò chơi đó. Thường thường tôi bế Pôn-li độ nửa giờ trên tay như vậy là nó ngủ gà ngủ gật, tôi thận trọng đặt nó vào giường. Nhưng tệ nhất là có hôm nó không muốn đi chơi, dù tôi có hứa là cho nó kẹo bánh, có sủa gâu gâu, kêu meo meo, có bắt chước tiếng gà kêu cục cục, tiếng lợn ủn ỉn hay tiếng gà con kêu chiêm chiếp thì cũng chỉ phí công vô ích mà thôi. Nó không chịu nghe gì cả, nhìn gì cả mà chỉ gào lên đòi “bén”. “Bén” tức là bánh mì phết bơ, nó cứ gào lên nhắc lại chữ ấy mỗi khi tôi dỗ dành nó. Ở phòng bên có tiếng gõ lạch cạch, dì ghẻ đang lấy gậy đập vào tường cảnh cáo tôi.

– Thằng kẻ cướp kia, mày hành hạ gì con bé thế?

– Nó đòi “bén”.

– Thế thì sao? Mày không thể đứng dậy lấy bánh cho nó được sao, thằng lười chảy thây kia?

– Nhưng không còn gì cả, nó ăn hết rồi.

– Sao, nó ăn hết rồi à? Đồ nói láo! Chắc hẳn mày lại giở trò ma mãnh, ăn vụng hết bánh của con bé rồi có phải không? Dỗ nó nín ngay lập tức đi, đừng làm tao nổi máu điên lên nữa, nếu không mày chết đòn đấy, thằng khốn nạn kia!

Tôi biết nếu không dỗ được em, tôi sẽ bị ăn đòn thật nên đành khóc mếu van nài con bé Pôn-li hãy nín đi. Nhưng nghe thấy mẹ nói, con bé lại càng gào to hơn. Tôi run lên vì sợ hãi khi nghe thấy tiếng chân người ở phòng bên, tiếng quả đấm ở cửa ra vào rít lên và dì Béc-cơ chỉ mặc quần áo ngủ điên cuồng lao vào phòng. Không nói thêm một lời, dì ta nhảy bổ vào tôi, đấm đá túi bụi. Dì ấn mặt tôi xuống gối để tôi không kêu to được.

Cha tôi không biết là dì ghẻ đang hành hạ tôi vì vừa đánh tôi, dì Béc-cơ cứ vừa rống lên dọa là dì ấy sẽ nện tôi một trận nên thân nếu tôi còn cả gan ăn vụng hết các món ăn làm sẵn cho con bé.

Từ phòng bên cha tôi quát vọng sang:

– Sao mình cứ dọa suông như thế mãi. Cho thằng tham ăn mất dạy ấy một trận đòn thật đau đi.

– Không chịu nổi nữa rồi! - dì Béc-cơ dọa tôi. - Liệu hồn đấy thằng khốn nạn kia!

Sau đó dì quay về phòng, bảo cha tôi:

– Tốt hơn hết là đừng đánh đập nó mà phải giáo dục bằng cách khác cơ, anh Giêm ạ. Đánh đập có phải là biện pháp hay đối với trẻ con đâu!

Có một điều đáng ngạc nhiên là sau khi tôi bị đòn xong, con bé Pôn-li liền co tròn người lại và ngủ say như không có chuyện gì xảy ra cả. Vì vậy cha tôi cho rằng thực ra nếu tôi muốn, tôi có thể dỗ em nín ngay. Một lần tôi không nhịn được nữa, tôi than phiền với cha tôi về dì ghẻ.

– Tao không thương hại mày một chút nào cả! - cha tôi trả lời như vậy. - Đối với một thằng khốn nạn, bướng bỉnh như mày, dạy bảo như thế cũng chưa đủ đâu.

– Được rồi, - tôi nói, - dì ấy không thể cứ vui sướng mãi trên nỗi đau khổ của con được đâu: khi nào con lớn, dì ấy sẽ biết tay con.

Cha tôi nhìn tôi và cười to.

– Nếu con lớn, - tôi tiếp tục nói vì thấy cha tôi cười, tôi hăng máu lên, - con sẽ đấm vỡ mũi dì ấy, đập gãy cả hai chân dì ấy.

– Mày lảm nhảm như thế là đủ rồi đấy, - cha tôi ngăn lại không cho tôi nói tiếp.

– Dì ấy luôn luôn lừa dối cha. Con không có lấy một phút rỗi rãi nào cả, suốt ngày con phải bế em Pôn-li.

– Trông em có gì khó nhọc! Lũ trẻ khác bằng tuổi mày đã biết kiếm tiền rồi đấy.

– Con cũng muốn đi làm cha ạ.

– Muốn đi làm! Cần phải kiếm việc làm chứ có bao giờ công việc lại tìm đến mày. Đây này, vào khoảng bốn giờ sáng, khi mày còn đang ngủ say, tao đi ra chợ làm việc, tạo thường gặp lũ trẻ con tuổi chỉ bằng nửa mày. Chúng làm việc, kiếm được vài pen-ni thì có cái ăn, không kiếm được xu nào thì đành chịu đói

– Con không có đến một cái quần, một đôi tất, một đôi giày nào còn tốt cả, cha ạ. Con đi kiếm việc làm sao được.

– Độ ngu! Mày tưởng rằng phải diện bộ com-lê sang trọng thì mới đi kiếm việc được có phải không? Bọn trẻ tao vừa kể trên mình chỉ có mỗi chiếc áo sơ-mi cà khổ mà làm việc không thua kém ai, chúng khiêng cá, xách giỏ khoai tây, canh gác thuyền bè và xe ngựa chở hàng hóa. Còn mày, dễ thường cần mặc tạp dề trắng và đeo găng da mới chịu đi làm chắc!

Cha tôi khinh khỉnh quay lưng lại và bỏ đi.

Càng ngày dì ghẻ càng hành hạ tôi tàn tệ hơn. Một lần khi đi làm về cha tôi bắt gặp dì ấy say rượu nằm lăn lóc, cha tôi đánh dì ấy một trận gần chết. Từ đó trở đi dì ghẻ hoàn toàn không chú ý đến việc cho tôi ăn uống nữa. Nếu không có bà cụ thợ giặt Uyn-síp ở gần nhà giúp đỡ có lẽ tôi đến chết đói mất. Cụ Uyn-síp quen biết mẹ tôi đã lâu và rất khen mẹ tôi. Cụ bảo:

– So sánh bố cháu với mẹ cháu, mẹ cháu là con người tốt quá; còn nếu so sánh bố cháu với con mụ Béc-cơ vừa keo bẩn vừa hay lừa đảo thì bố cháu lại là người tốt quá.

Tôi hay kể cho cụ Uyn-síp nghe tất cả những nỗi bất hạnh của tôi. Cụ thường gọi tôi vào bếp và cho tôi ăn những món còn sót lại. Đôi khi cụ còn trông con bé Pôn-li hộ tôi để tôi có thể tự do vui chơi một vài giờ. Tôi hỏi cụ người đi “sủa” là người làm nghề gì. Cụ giải thích cho tôi rõ rằng tiếng đó dùng để gọi lũ trẻ con được người bán hàng rong thuê đi rao hàng, đứa bé đi “sủa” vừa phải đẩy chiếc xe chở hàng hóa dọc theo các đường phố vừa mời khách mua hàng.

Tôi tò mò hỏi:

– Thế đứa đi “sủa” bé nhất mà bà trông thấy lớn bằng ngần nào?

– Lớn bằng ngần nào ấy à? Bà đã từng trông thấy có đứa chỉ cao ngang vai cháu thôi. Trong nghề này tầm vóc không quan trọng chút nào cả. Cái chính là phải có giọng vang, to, giàu nhạc điệu.

Cụ Uyn-síp giảng giải rất kỹ lưỡng cho tôi rằng đối với người bán hàng, biết rao bằng một giọng vừa to vừa dễ nghe là hết sức quan trọng. Cụ nói ai bán thứ hàng nào, người đó phải rao bằng một giọng riêng biệt để chỉ thứ hàng ấy. Người bán than rao như thế này, còn người bán sữa lại rao như thế kia.

Từ giờ phút ấy tôi luôn luôn bị một câu hỏi ám ảnh là không hiểu giọng tôi có giàu nhạc điệu hay không? Dì ghẻ tôi thích nát, tôi cũng học lóm được của dì một số bài, tôi thường hát và hình như hát cũng không đến nỗi tồi. Nhưng làm sao mà biết được, có thể tôi có giọng hát tốt nhưng khi rao hàng mời khách mua cá hoặc mua hoa quả gì đó giọng tôi lại tồi thì sao! Tôi rất muốn thoát khỏi cảnh bị dì ghẻ đánh đập, tôi không nghĩ ra biện pháp nào khác ngoài việc cần phải làm nghề đi “sủa”. Tôi đã nhiều lần thử bắt chước người bán hàng rong rao thứ này hoặc thứ kia nhưng vẫn không biết là tôi rao hay hoặc rao dở.

Một lần tôi ngồi ở cầu thang ôm con bé Pôn-li vào lòng, tôi mải mê suy nghĩ đến nỗi tuột tay đánh rơi em. Con bé Pôn-li ngã lăn lông lốc xuống các bậc thang và khóc thét lên.

Dì Béc-cơ nghe tiếng con kêu, dì nhảy bổ vào tôi nhanh như tia chớp. Không thèm nghe tôi biện bạch, thậm chí không thèm ôm con bé đang kêu khóc ở dưới sàn nhà lên, dì túm chặt lấy tóc tôi, đập đầu tôi vào tường mấy cái liền. Dì còn định tóm tai tôi nhưng tôi tránh được, dì cào má tôi tóe máu ra. Sau đó dì vừa đấm đá túi bụi vừa lấy hai đầu ngón tay bóp mũi tôi. Đau quá, tôi điên tiết lên. Tôi vùng mạnh người ra và cắn vào ngón tay dì Béc-cơ. Dì ghẻ thét lên vì đau đớn rồi buông tay thả tôi ra.

Lợi dụng cơ hội đó, tôi nhảy ra xa rồi ba chân bốn cẳng chạy thẳng một mạch dọc theo đường phố.

CHƯƠNG III

BUỔI TỐI Ở CHỢ XMÍT-PHIN. MỐI NGUY HIỂM LỚN ĐE DỌA TÔI

Tôi không biết dì Béc-cơ có đuổi theo tôi không.

Tôi chạy trên đường không ngoảnh lại đằng sau một lần nào cả. Cụ thợ giặt Uyn-síp thấy tôi hớt hơ hớt hải bỏ chạy, cụ đoán ngay là tôi đang gặp nguy hiểm, bà cụ kêu to:

– Chạy đi, Gim, chạy đi, đừng để con mụ ấy đuổi kịp cháu.

Chạy hết phố tôi ở, tôi chạy sang phố Tác-min rồi ngoặt sang chợ Xmít-phin. Tôi hiểu rằng nếu tôi chạy ở chỗ trống trải, dì Béc-cơ dễ dàng đuổi kịp ngay, còn nếu như lẩn vào các phố xá nhỏ hẹp quanh chợ, dì ấy khó lòng tìm tôi được.

Chợ vắng teo không có một ai. Tôi biết rõ khu chợ này lắm vì đã nhiều lần tôi nô đùa cùng lũ trẻ ở đây. Tôi leo lên bậc thềm của một cửa hàng đã đóng cửa và nhìn quanh. Tôi thở hổn hển vì chạy trốn, tôi khóc nức nở vì đau đớn và tức giận. Nước mắt tôi chảy dài hòa cùng với máu rỉ ra từ những vết thương trên mặt do móng tay dì Béc-cơ cào cấu. Tóc tôi rối bù, mũ rơi đâu mất. Tôi đi đất, chân lấm bùn, chiếc áo khoác ngoài đang mặc vừa thủng lỗ chỗ vừa và chằng vá đụp. Cứ như thế tôi ngồi trên bậc thềm ở dãy hàng thịt lợn trong buổi chiều tháng năm ấm áp.

Trong nửa giờ đầu tôi chỉ lo dì Béc-cơ ẩn ở đâu đó và có thể đột ngột nhảy bổ vào bắt tôi. Lúc nào tôi cũng nhìn quanh và sợ hãi lắng nghe bất kỳ tiếng động nào nhưng thời gian cứ chậm chạp trôi qua mà kẻ thù của tôi vẫn không thấy xuất hiện. Dần dần tôi bình tâm hơn và khi nghe thấy chuông đồng hồ điểm bốn tiếng tôi mới suy nghĩ lao lung xem nên làm gì bây giờ. Trở về nhà ư? Không, không thể trở về nhà được nữa! Dì ghẻ sẽ giết tôi ngay. Bây giờ dì ấy muốn hành hạ tôi thế nào mà chẳng được; dù ấy chỉ việc chìa ngón tay bị tôi cắn cho cha tôi xem là tôi nguy ngay, tôi biết biện bạch thế nào về hành động của mình? Tôi cắn dì ấy, điều đó thật là tệ. Ngoài ra tôi còn đánh ngã con bé Pôn-li nữa. Dì ghẻ sai tôi ngồi yên một chỗ và giữ chặt con bé Pôn-li ở trong lòng, thế mà tôi lại tuột tay làm con bé bị ngã, có thể nó bị ngã thật đau cũng nên. Con bé Pôn-li đáng thương! Khi bị ngã nó hét nghe rợn cả người, chưa biết chừng nó bị gãy xương cũng nên. Có thể vì thế nên dì ghẻ không đuổi theo tôi. Không, không thể nghĩ đến việc quay về nhà được rồi.

Biết trốn đi đâu bây giờ? Ngoài phố trời đã sẩm tối. Đèn đường đã bắt đầu được thắp sáng. Ngồi một mình trong dãy hàng thịt quả là đáng sợ. Tôi chuyển sang dãy khác và lại ngồi im, cố gắng tìm lối thoát.

Trời đã tối hẳn. Tôi càng thấy đói. Tôi suy nghĩ không hiểu nếu bây giờ tôi mò về nhà thì sẽ ra sao nhỉ? Tôi nhớ lại những trận đòn đau nhất mà tôi từng chịu đựng và cố gắng tưởng tượng xem liệu tôi có thể chịu đựng nổi hình phạt nặng nề đó không?

Đột nhiên có ai chạm nhẹ vào tay tôi, tôi ngước mắt lên và thấy trước mặt có một người đàn ông lạ mặt. Ông ta đưa cho tôi hai pen-ni.

– Này, chú bé nhem nhuốc ơi, - ông ta dịu dàng nói, - cầm lấy tiền mua bánh mì mà ăn đi.

Tôi ngạc nhiên quá, chưa kịp trấn tĩnh, ông khách qua đường có đã đi khuất vào bóng tối. Thậm chí tôi cũng không kịp cám ơn ông ta nữa và cũng không biết là có nên vui mừng vì được tiền hay không. Tại sao ông ta không bảo tôi một cách đơn giản: “Này cho cháu hai pen-ni này!” Nhiều người từng gọi tôi là chú bé nhem nhuốc và tôi không tự ái một chút nào cả, nhưng tại sao ông khách qua đường lại bảo tôi đi mua bánh mì mà ăn, làm như tôi là kẻ ăn mày ấy! Để giữ sỉ diện tôi thét thật to về hướng ông ta đi:

– Cháu không mua bánh mì đâu! Thích cái gì cháu sẽ mua cái ấy!

Và thế là tôi đứng dậy bước đi với ý nghĩ nhất định sẽ làm ngược lại lời khuyên của người đàn ông tốt bụng cho tiền nọ. Tôi kiên quyết bỏ qua những quán bán bánh mì trên đường đi và chỉ nghĩ đến của ngọt. Tôi đến bên một cửa hiệu nhỏ bán mứt kẹo. Trong quầy hàng bày la liệt các hộp bánh, mứt có ghi rõ giá tiền. Đặc biệt có một hộp mứt mận trên ghi dòng chữ: “Một pao giá mười tám pen-ni”. Tôi xòe bàn tay tính toán mãi và thấy là hai ao-sơ* mứt có giá hai pen-ni một phác-tinh. Tuy còn thiếu một phác-tinh tôi vẫn cho rằng có thể mua hai pen-ni mứt được. Hai pen-ni là món tiền lớn chứ có phải xoàng đâu mà ngại.

- Cho hai pen-ni mứt mận đây! - tôi thầm nhắc đi nhắc lại câu ấy rồi mạnh dạn tiến vào cửa hiệu. Nhưng vừa chạm chân vào bậc cửa, tôi đã bị ăn một cái tát tai đau điếng cả người.

– Cút ngay! - bà chủ hiệu thét to. - Tao đã theo dõi mày đến mười phút rồi, thằng ăn cắp oắt con mất dạy này.

Tôi giận điên người lên. Tôi lao ra đường tìm gạch đá để ném vỡ cửa kính cái quán hàng tồi tệ đó. Nhưng đúng lúc ấy một mùi thức ăn hấp dẫn thoảng qua mũi tôi làm tôi hết giận ngay lập tức.

Mùi thơm đó bốc ra từ quán ăn bên cạnh. Có lẽ ở đó họ vừa lôi từ lò ra những chiếc bánh đậu và bánh rán tẩm mỡ béo ngậy. Không biết tôi sẽ làm gì khi đi qua quán ăn này nếu trước đó tôi đã tiêu phí mất hai pen-ni để mua vài giọt mứt mận tồi tệ ấy nhỉ! Không do dự một chút nào cả, tôi vào ngay hiệu ăn mua một cái bánh dẹt rán bằng mỡ, một miếng bánh đậu giá nửa pen-ni. Tôi muốn ăn tối ngay lập tức nhưng tôi nghe đồn ở trên đời này có những kẻ độc ác chuyên rình mò lũ trẻ con yếu đuối để cướp đoạt của cải của chúng. Vì vậy, tôi lấy lá bắp cải gói tất cả các món ăn lại, giấu trong vạt áo khoác và quay lại dãy hàng thịt trong chợ, ở đây tôi vô cùng khoan khoái ăn hết không còn sót lại một mẩu bánh nhỏ nào. Không thể nói rằng tôi đã hoàn toàn no bụng. Thực ra tôi có thể ăn nhiều gấp đôi, tuy vậy bữa ăn đó cũng làm tôi bớt đói hẳn đi. Tôi lại nghĩ tới em Pôn-li bé bỏng. Không hiểu bây giờ sức khỏe của nó ra sao rồi? Em ấy chưa biết trò chuyện cùng tôi, nhưng tôi thấy em ấy rất buồn mỗi khi tôi khóc. Sau mỗi lần dì Béc-cơ đánh tôi, em Pôn-li bé bỏng lại lấy đôi tay xinh xắn ôm chặt lấy cổ tôi và âu yếm hôn tôi.

Tôi thấy lòng buồn bã nên quyết định hoặc về nhà hoặc lang thang gần phố tôi ở tìm gặp người quen để hỏi thăm xem ở nhà có chuyện gì không và em bé Pôn-li còn sống hay chết?

Trời tối đã lâu, trên đường từ chợ Xmít-phin trở về nhà tôi chỉ gặp ít người qua lại. Tôi rất thận trọng, luôn nhìn tứ phía và mỗi khi thấy có người đi ngược lại có dáng điệu giống cha tôi hoặc dì Béc-cơ, tôi lại ẩn vào chiếc cổng ngôi nhà nào đó. Nhưng sợ hãi như thế chỉ là thừa, tôi an toàn đi quá nửa phố Téc-min.

Còn cách phố tôi khoảng ba mươi bước nữa đột nhiên tôi trạm chán với thằng bạn tên là Giéc-ri. Nó hơn tôi chừng ba, bốn tuổi. Thực ra không phải tôi chạm vào nó, mà là nó chạm vào tôi. Nó chạy ngang qua đường lao vào tôi, dùng cả hai tay ôm chặt lấy tôi, hình như gặp tôi nó mừng lắm.

– Gim thân mến ơi! - nó reo lên. - Đi đâu đấy?

– Mình cũng không biết nữa, Giéc-ri ạ, - tôi trả lời. - Mình muốn về nhà xem có chuyện gì xảy ra không.

– Sao, cậu chưa về nhà à? Cậu chạy trốn từ sáng sớm đến giờ mà vẫn chưa chịu về ư?

– Đúng đấy, cả ngày mình lang thang ngoài phố. Ở nhà mình có chuyện gì không Giéc-ri? Chiều nay cậu có trông thấy con bé Pôn-li không?

Giéc-ri không trả lời thẳng vào câu hỏi đó.

– Nếu từ sáng đến giờ cậu không có mặt ở nhà thì cần về ngay đi! Về ngay lập tức! - nó vừa nói vừa nắm lấy cổ áo tôi đẩy tôi đi về phía nhà mình. - Đi nào, đi nào!

Thái độ của Giéc-ri làm tôi nghi ngờ nó.

– Lúc nào tớ muốn, tớ sẽ tự về nhà, - nói xong tôi liền ngồi ngay xuống mặt đường - Giéc-ri, cậu không nên xô đẩy tớ như vậy.

– Tớ đã đẩy cậu à? Cậu giàu óc tưởng tượng quát! Tớ xô đẩy cậu làm quái gì! Chính cậu bảo là cậu đi về nhà cơ mà! Thật hoài hơi làm ơn cho cậu!

– Làm ơn gì, Giéc-ri?

– Ơn gì à? Đây này, ở nhà cậu mọi người đang gọi cậu: bố cậu này, dì cậu này, con bé Pôn-li này, chỉ nghe ba người gọi thôi cũng đã đủ thương xót họ. Vắng cậu không ai muốn ăn uống gì cả, thế mà chiều nay ở nhà cậu lại có bánh nhân thịt to kếch xù kèm theo cả khoai tây nữa! Tớ cho rằng cả nhà cậu cứ đợi thằng bé Gim yêu quý mãi cho tới khi đói lả người ra mới thôi; trong khi đó vì sợ không dám về nhà, cậu cứ lang thang mãi khắp phố xá. Tớ đi tìm cậu để nói cho cậu hay là không có gì đáng để cậu phải sợ hãi cả. Thế là gặp cậu. Còn cậu cứ ngồi mọc rễ ở hè phố này vì nghĩ rằng tớ nói dối cậu!

Tôi nhìn thẳng vào khuôn mặt Giéc-ri, dưới ánh đèn đường thắp bằng hơi đốt, tôi cảm thấy khuôn mặt nó có vẻ thành thực quá làm tôi không còn nghi ngờ nó nữa. Mọi người đều khóc mếu nhớ tôi ư? Mọi người đều âu yếm nhắc đến tôi sao? Chiếc bánh nhân thịt bị nguội đi, không ai ăn cả vì tôi về muộn ư? Tôi cảm thấy lương tâm cắn rứt.

– Giéc-ri, cậu nói thật không đấy? - tôi vừa đứng dậy vừa hỏi to. - Cậu có cam đoan là mọi việc xảy ra đúng như lời cậu kể không? Cậu đã rõ rồi đấy, nếu cậu nói dối mình sẽ gặp chuyện lôi thôi nay. Dì ghẻ sẽ túm tóc mình đánh đập tàn nhẫn!

– Việc gì tớ phải nói dối! Mọi người đều khóc mếu nhớ cậu, cha cậu thương cậu nhất! Nếu không tin tớ, cậu hãy về phố mà nghe xem có đúng là giọng cha cậu từ phía nhà cụ Uyn-síp còn vọng ra đến đây không. Cha cậu xem chừng sẵn sàng thắt cổ đến nơi vì đau khổ quá.

– Còn Pôn-li? Con bé ra sao rồi? Nó có khỏe không? Khi mình làm nó ngã lăn từ trên cầu thang xuống đất, nó có bị gãy xương không, có bị chảy máu mũi không? Đầu nó có bị sưng to không?

– À ra cậu sợ điều ấy đấy. - Giéc-ri vui vẻ đáp. - Con bé hoàn toàn khỏe mạnh. Khi bế nó từ sàn nhà lên, nó cười to vì cung sướng. Thế là mọi người ôm lấy nó và đưa đến nhà bác sĩ.

– Sao? Tại sao lại phải đưa nó đến nhà bác sĩ, Giéc-ri? Chính cậu vừa nói là nó không bị ngã đau cơ mà?

– Mình có nói là phải đưa nó đến nhà bác sĩ đâu? - Giéc-ri ấp úng, quay mặt đi vì bối rối.

– Chính cậu vừa nói thế đấy, Giéc-ri ạ! - Cậu nói là phải đưa nó tới nhà ông bác sĩ.

– A, mình chưa kịp nói rõ lý do cho cậu biết. Mình mới nói rằng khi bế nó lên nó cười giòn khanh khách. Nó cười ghê quá, cười ngặt nghẽo khiến mọi người sợ hãi nghĩ rằng hay là nó không được khỏe lắm, do đó mới bế nó đến nhà ông bác sĩ để ông ta xem cho.

Nghe xong lời giải thích ấy tôi hoàn toàn yên tâm, tôi sung sướng chạy nhanh về phố. Giéc-ri vừa chạy bên tôi vừa vui vẻ tán hươu tán vượn. Còn vài bước nữa là về đến phố, bỗng có một đứa bé chạy ra, thằng bé này tôi cũng đã từng gặp mặt ở ngoài phố. Nó nắm chặt tay tôi hét to:

– Bắt được rồi, bắt được rồi. Chia đôi tiền thưởng nhé, Giéc-ri! Chia đôi nhé, được không?

– Không. - Giéc-ri nắm chặt lấy bàn tay kia của tôi và thét lên. - Tao không chia đôi tiền nong với mày. Từ lúc cha nó về nhà treo giải thưởng cho đứa nào tìm ra nó tao cứ phải rình mò mãi. Tao là người đầu tiên bắt được nó cơ mà.

– Vì vậy tao mới bảo mày chia đôi tiền thưởng! - thằng này vừa nói vừa siết chặt tay tôi. - Tao theo dõi chúng mày ngay từ khi chúng mày mới gặp nhau. Không có tao giúp một tay, mày không lôi nổi nó về nhà đâu. Thôi, đừng có ăn nói vớ vẩn nữa, chúng mình cùng điệu nó đi!

– Mày cút đi! Mày có biết cha nó nói gì không? Cha nó bảo đứa nào bắt được nó và dẫn nó về nhà trước tiên, cha nó sẽ cho một si-linh. Cha nó có nói là sẽ cho đứa thứ hai cái gì đâu.

– Thôi, thôi, câm mồm đi! - thằng bé kia nói vậy, nó khỏe hơn Giéc-ri nhiều. - Mày xéo đi! Tao sẽ không lằng nhằng chia tiền nong với mày nữa.

Nó quay ra dọa tôi:

– Mày ló mặt về nhà là cha mày đánh chết đấy.

Hết hồn vì sợ hãi, tôi vùng khỏi tay bọn trẻ đang giữ chặt tôi, tôi ngã lăn xuống đường. Tôi hét to là thà chết chứ không đi thêm một bước nào về nhà nữa. Tôi đi chân đất nên không thể đá cho lũ trẻ những cú thật đau nhưng vẫn đủ sức chống cự lại khi hai thằng định bắt tôi.

Cả hai đứa đều thất vọng. Thằng Giéc-ri phản bội, vô liêm sỉ tức quá, mặt tái nhợt đi và mặc dù ai cũng biết rằng nó rất hèn nhát, nó bỗng hăng máu và trở nên liều lĩnh. Nó quay lại địch thủ, lấy đà đấm một cú thật mạnh vào mặt thằng kia. Thắng bé kia kinh ngạc quá, nó đúng lặng đi trong giây lát vừa chăm chú nhìn thằng Giéc-ri vừa lấy tay xoa cái mũi bị đấm sưng vù lên. Đột nhiên nó nhảy bổ vào thằng Giéc-ri, vật Giéc-ri ngã lăn xuống đất và ra sức đấm đá túi bụi.

“Trong lúc bọn chúng còn bận đánh nhau thế này, mình phải trốn ngay!” - nghĩ vậy tôi đứng phắt dậy, dồn sức vào đôi chân chạy nhanh như bay trong khi đó hai thằng bé định bắt vẫn còn đang vật lộn, đấm đá nhau trong vũng bùn giữa phố.

CHƯƠNG IV

TÔI THỬ “SỦA”. NHỮNG NGƯỜI QUEN MỚI CỦA TÔI

Tôi chạy ngược lại con đường vừa đi và lại trốn vào chợ Xmít-phin, lại đến chỗ tôi đã ngồi suốt một ngày.

Không ai đuổi theo tôi cả, chợ càng tăm tối vắng lặng hơn nửa giờ trước đây, lúc tôi rời chợ về nhà. Bây giờ tôi đã biết chắc rằng chỉ có điên rồ mới mò về nhà thôi. Qua câu chuyện của Giéc-ri với bạn nó tôi biết cha tôi và dì ghẻ điên tôi lắm. Cha tôi muốn trùng phạt tôi ngay lập tức nên đã dám treo giải thưởng một si-linh cho kẻ nào bắt được tôi. Đối với cha tôi một si-linh là một khoản tiền lớn, vì với số tiền đó cha tôi có thể mua ba vại bia đấy.

Nhưng nếu không về nhà thì biết làm gì bây giờ? Biết ngủ ở đâu bây giờ?

Từ trước tới nay tôi luôn ngủ trên giường. Giường tuy xấu nhưng vẫn là chỗ để ngủ..., chẳng lẽ tôi ngủ ngay ở đây, ở chỗ tôi đang ngồi hay sao? Tôi lại nghĩ ngủ như vậy cũng được chứ có chuyện gì nào? Tôi đã được bữa ăn tối ngon miệng, ban đêm trời không lạnh lắm. Cứ việc rúc vào một xó xỉnh nào đó và ngủ thiếp đi thôi! Trời bây giờ chóng sáng lắm, và khi đó...

Khi đó.., khi đó tôi biết làm gì đây? Trước khi ngủ tôi cố hình dung xem nên làm việc gì và từ sớm ngày mai sẽ kiếm công ăn việc làm ngay. Nhưng nên làm nghề gì đây? Tất nhiên nghề “chó sủa” xem chừng tốt hơn cả! Sáng mai cứ mò ra một cái chợ nào đó, tìm người bán hàng rong nào có vẻ mặt hiền lành hơn cả rồi xin ông ta cho mình làm “chó sủa”. Nhưng nếu giọng tôi không vang làm thì sao? Cần phải thử gọng mới được.

Đêm chưa khuya lắm vì lúc đó mới là chín giờ, tôi đi ra giữa dãy hàng thịt để bắt đầu luyện giọng.

Mình bán thứ hoa quả gì bây giờ nhỉ? Bán hoa thì hoa thủy dương mai là hơn cả, mùa này nhiều người mua hoa ấy lắm.

– Ai mua hoa thủy dương mai ra mua! Hoa thủy dương mai vừa tươi vừa thơm ngát đây!

Tôi thấy giọng mình khá to, nhưng vẫn không giống giọng rao của những người bán hàng rong. Phải kéo dài giọng ra mới được.

Tôi thử rao lại:

– Ho... oa thủy dương mai đâ... ây. Hoa thủy dương mai vừa tươi vừa thơm ngát đâ... ây! Hoa... oa thủy dương mai đâ.... ây!

Suốt mười lăm phút tôi đi đi lại lại trong dãy hàng thịt tối tăm, cao giọng mời mọi người mua hoa thủy dương mai. Tôi bắt chước tiếng bánh xe chở hoa do lừa kéo kêu lộc cộc, tôi kính cẩn nói với ông chủ do tôi tưởng tượng ra rằng xin ông chủ cho tiền lẻ để trả lại khách hàng. Học thành thạo cách bán hoa thủy dương mai rồi, tôi học sang cách bán dâu tây. Hóa ra rao bán dâu tây lại là việc khó khăn hơn nhiều.

– Dâu tây đây, dâu tây ngọt như đường đây! Dâu tây chín mọng đây! - tôi rao bằng đủ các giọng khác nhau nhưng vẫn không thấy có giọng nào thích hợp cả. Cuối cùng sau nhiều lần luyện tập tôi đã học được cách rao bán dâu tây bằng một giọng có vẻ hay hơn cả. Lúc đó tôi bỗng thấy ở các nhà kho có hai thằng bé đang ẩn nấp. Tôi đoán ngay rằng đó là Giéc-ri và địch thủ của nó, chắc hẳn sau khi đánh nhau một trận mê tơi, hai đứa đã giảng hòa với nhau và thỏa thuận cùng hợp sức lại bắt tôi. Đúng lúc tôi quay lưng lại, một thằng bé từ chỗ nấp nhảy vọt ra túm lấy tóc tôi.

– Dâu tây ngọt như đường đây! Dâu tây chín mọng đây! - Nó rao ầm lên nhái tôi, để trêu chọc, cứ rao xong một câu nó lại nắm lấy tóc tôi giật mạnh một cái. - Sao mày hét ầm lên thế? Đáng lẽ ra vào giờ này mày phải về nhà lên giường nằm ngủ từ lâu rồi mới phải, sao này lại dám làm náo động cả chợ búa lên hả thằng oắt con kia?

Nó bắt chước giọng điệu của gã cảnh sát hung tợn. Và mặc dầu bị nó giật tóc khá đau, nhưng khi quay đầu lại trông thấy mặt nó tôi bỗng vui mừng vô hạn. Đứng bên cạnh tôi không phải là thằng Giéc-ri và địch thủ của nó mà là hai thằng khác! Như vậy chúng sẽ không bắt tôi về nhà đâu.

– Thằng oắt con kia, nghe rõ chưa? - “gã cảnh sát” tí hơn tiếp tục trêu tôi. - Về nhà ngay nếu không tao tống mày vào đồn bây giờ.

– Các cậu hãy tự bảo mình ấy. Các cậu cũng nên về nhà đi thì hơn! - tôi vùng khỏi tay nó trả lời. - Tại sao các cậu cứ lằng nhằng bám lấy mình thế?

– Chúng tớ đang trên đường về nhà đây, - thằng bé kia vừa cười vì thấy bạn nó đùa cợt vừa trả lời. - Chúng tớ vừa ở rạp hát tan ra đây.

Sau đó nó quay lại bảo bạn:

– Nào, ta rảo bước lên nào, Mô-un-đi! Nếu không dễ đến nửa đêm bọn mình cũng chưa về đến khu Oét-min-xtơ* đâu .

Tôi đã vài lần cùng cha tôi đến chợ Cô-ven-hác-đen, tôi biết chợ ấy hoặc ở gần hoặc ở ngay trong khu Oét-min-xtơ nhưng không biết đường đi đến đó. Tôi quyết định hỏi bọn trẻ:

– Các cậu sống ở mạn nào trong khu Oét-min-xtơ?

– Tất nhiên bọn mình sống ở chỗ tốt nhất.

– Các cậu có ở gần Cô-ven-hác-đen không?

– Có sống ở rạp hát Cô-ven-hác-đen không ấy à? - Mô-un-đi hỏi lại. - Gần lắm. Bọn mình đi xe ngựa riêng đến đó chỉ mất chừng hai phút, ở đó mình và Ríp-stơn luôn thuê “lô” riêng! Có phải không Ríp-stơn?

– Thôi, thôi, đừng ba hoa vớ vẩn nữa, - Ríp-stơn ngăn bạn lại rồi bảo tôi. - Đúng là chúng mình vừa sống gần chợ Cô-ven-hác-đen, vừa gần rạp hát Cô-ven-hác-đen. Chúng mình sống ở Đen-phư. Còn cậu sống ở đâu?

“Mình bây giờ sống ở đâu mà chẳng được. - Tôi nghĩ vậy. - Đến Cô-ven-hác-đen mình sẽ kiếm được chỗ ngủ đêm cũng tốt như ở chợ Xmít-phin này cho mà xem. Nếu mình nhập bọn với hai đứa này, chắc hẳn, chúng sẽ chỉ cho mình đường đi lối lại và ngày mai mình đã ở đó rồi”.

– Nào, ta cùng đi nào, - tôi nói vậy, - khuya lắm rồi đấy.

– Cậu định đi câu? - Mô-un-đi ngạc nhiên hỏi.

– Đi cùng các cậu chứ còn đi đâu nữa, - tôi mạnh dạn trả lời.

– Nhưng bọn mình đến Đen-phư cơ mà.

– Mình cũng đến đấy.

– Cậu cũng sống ở cổng tò vò à?

– Cổng tò vò nào? Các cậu nói rằng các cậu sống ở Đen-phư cơ mà?

– Muốn gọi nơi chúng tớ ở là Đen-phư hay “cổng tò vò” cũng được.

– À, thế mà mình không biết! Mà làm sao mà mình biết nỗi, mình đã đến đấy bao giờ đâu.

– Chưa đến đấy bao giờ à? Thế sao cậu lại bảo là hiện nay cậu sống ở đó?

– Không, mình chưa sống ở đó bao giờ cả, hiện nay mình không có nhà cửa nào cả.

– Ồ đó chỉ là chuyện vụn vặt mà thôi? - Mô-un-đi nói to. - Ai cũng có nhà cả. Thế nhà cũ của cậu ở đâu?

– Các cậu muốn biết nhà cũ của mình ở đâu ấy à?

Tôi không muốn kể cho lũ trẻ mới quen rõ hoàn cảnh mình, nhưng chúng cứ gặng hỏi mãi, nên tôi không tài nào giấu được chúng rằng tôi là đứa bé lang thang, không nhà cửa. Bọn chúng cũng có vẻ là lũ trẻ không còn người thân thích và phải sống tự lập, vì vậy có thể chúng sẽ tìm ra công ăn việc làm cho tôi cũng nên. Tôi bảo:

– Nếu các cậu hứa là các cậu không tố giác mình, mình sẽ kể cho các cậu nghe mọi chuyện.

Hai đứa bé trịnh trọng hứa rằng không bao giờ chúng thèm làm trò đê tiện ấy.

– Các cậu biết không, trước đây mình sống ở nhà với bố mình, tối qua mình vẫn còn ngủ ở nhà.

– Cậu bỏ nhà đi à? Cậu không muốn quay về nhà sao?

– Không bao giờ mình còn quay về nhà nữa! Mình không thể về nhà được nữa rồi! - tôi quả quyết nói vậy.

– Mình hiểu rồi! - Mô-un-đi nói. - Cậu xoáy cái gì ở nhà có phải không?

– “Xoáy” nghĩa là gì nhỉ?

– Là ăn cắp chứ còn là gì nữa. Cậu bị tóm quả tang có phải không? Hay là cậu chuồn kịp?

– Bắt mình ấy à? Mình có lấy cái gì đâu, mình bỏ nhà đi chỉ vì bị đánh đập mà thôi.

Hai đứa trẻ đưa mắt nhìn nhau có vẻ không tin.

– Có đúng chỉ là bị đòn đau mà cậu bỏ nhà ra đi hay không? - Ríp-stơn hỏi.

– Chỉ vì bị đòn đau. Nếu như các cậu cũng bị trận đòn như thế, các cậu đã chẳng nói chữ “chỉ”.

– Ở nhà cậu có được ăn uống không?

– Có.

– Cậu có giường chiếu với chăn gối thật sự không?

– Tất nhiên là có rồi.

– Kỳ lạ chưa! Nó còn dám nói: “Tất nhiên là có rồi “! - Ríp-stơn nói to. - Cậu tưởng rằng chúng mình tin cậu, tin rằng cậu từ bỏ mọi thứ như ăn uống, giường chiếu và trốn nhà ra đi chỉ vì cậu bị đánh đập hay sao? Cậu là thằng dối trá.

– Hoặc là thằng ngu ngốc đến cùng cực! - Mô-un-đi quả quyết tiếp lời.

– Tin hay không tin là tùy ý các cậu, - tôi nói. - Nhưng về phần mình, mình hoàn toàn nói thật cho các cậu nghe đấy.

– Cũng có thể câu chuyện là như vậy! - Ríp-stơn nhận xét. - Trên đời này thiếu gì những việc lạ lùng! Nhưng mình nói cho cậu biết, anh bạn nhỏ ạ, kẻ nào chỉ vì bị đánh đập mà rời bỏ căn nhà ấm cúng, từ bỏ những bữa ăn ngon lành thì cần phải làm cho kẻ đó không có nhà ở, không có bánh ăn để nó rõ rằng những cái đó đáng quý biết chừng nào.

– Nếu ai đánh tớ từ sáng đến tối, - Mô-un-đi nói, - mà cho tớ bánh ăn, cho tớ chỗ ở thì tớ bằng lòng ngay.

– Kẻ nào đánh cậu mà lại phải nuôi báo cô cậu, kẻ đó chẳng được chút lợi lộc gì cả, Mô-un-đi ạ - Ríp-stơn vừa cười to vừa trả lời. - Không, mình không tin rằng thằng bé này bỏ nhà là do bị đánh đập. Chắc hẳn nó đã ăn cắp hoặc đốt phá tài sản của ai đó nhưng nó không chịu nhận vì sợ bọn mình tố giác ra. Điều đó cũng dễ hiểu thôi: nó còn chưa biết rõ bọn mình mà.

Vừa trò chuyện như vậy, chúng tôi vừa đi rất nhanh. Tuy vậy nhiều lúc chúng tôi cũng phải dừng lại vì đôi giày kếch xù của Mô-un-đi cứ luôn tuột ra khỏi chân nó. Chúng tôi len lỏi trong những phố nhỏ tăm tối và ngoắt ngoéo: những phố đó cả đời chưa bao giờ tôi nhìn thấy. Thậm chí ban ngày ban mặt mà phải đi trên các phố vừa nhỏ hẹp vừa u ám này thì cũng chẳng thú vị gì cả. Thế mà lúc này lại là đêm khuya, trời tối đen như mực, tôi cảm thấy cứ bước đi một bước là lại càng xa nhà thêm một chút. Cuộc sống trong gia đình của tôi rất cay đắng, tuy vậy theo lời nói của các bạn tôi, tôi là thằng ngốc vì đã từ bỏ cuộc sống ấy. Tôi ứa nước mắt khóc. Chúng tôi tiếp tục ra đi và cuối cùng chúng tôi lọt vào một khu phố rộng lớn được ánh đèn đường thắp bằng hơi đốt chiếu sáng rực rỡ.

CHƯƠNG V

CỔNG TÒ VÒ

Gần mười một giờ đêm, trời khuya lắm rồi, nhưng phố xá vẫn đông nghịt người. Người ta chen vai thích cánh, xô đẩy chúng tôi, phải khó khăn lắm chúng tôi mới tiến lên được phía trước.

– Rảo bước lên! - Ríp-stơn quay lại bảo tôi. - Sắp đến nơi rồi.

Câu nói đó làm tôi vui mừng. Khi bước ra khu phố rộng rãi, sáng sủa tôi nghĩ thầm: “Hai bạn mình ở nơi sang trọng quá, được ở đây quả là thú vị”. Nhưng sau đó tôi lại nghĩ khác. Lũ trẻ này bảo rằng chúng về nhà nhưng có mời tôi đến đó đâu. Có thể khi chúng về đến nhà rồi, chúng sẽ bỏ mặc tôi đứng ngoài phố. Câu nói của Ríp-stơn “Sắp đến nơi rồi” làm tôi hăng hái hẳn lên, tôi cho rằng như vậy là hai đứa trẻ kia đã mời tôi đến ở với chúng.

Đột nhiên hai bạn tôi biến mất. Không hiểu chúng lẻn vào đâu rồi nhỉ? Có lẽ tôi vô tình đi vượt lên trên bọn chúng mà không biết chăng? Tôi vừa quay lại, vừa gọi tên chúng nhưng không có tiếng trả lời. Tôi lại chạy vụt lên phía trước và ra sức gọi: “Ríp-stơn, Mô-un-đi”. Vẫn không có tiếng đáp lại.

Tôi lại lâm vào tình cảnh tuyệt vọng. Chẳng lẽ bọn trẻ chủ tâm giở trò chơi độc ác này ra với tôi sao? Chúng không muốn đi cùng tôi nên bỏ rơi tôi giữa phố. Chưa biết chừng chúng dẫn tôi đến một nơi khác chứ không dẫn đến khu Cô-ven-hác-đen, và bây giờ tôi còn ở cách khu ấy xa hơn cả trước khi gặp chúng. Các dự đoán ấy đều đáng buồn quá làm tôi không nén được nỗi đau khổ của mình nữa. Tôi dựa đầu vào cột đèn và khóc. Đột nhiên tôi nghe thấy một giọng nói quen thuộc:

– Xmít-phin, cậu ở đâu đấy?

Tên tôi đâu phải là Xmít-phin. Lũ trẻ không biết tên thật của tôi nên chúng đặt cho tôi cái tên đó. Giọng tôi nghe thấy đúng là giọng nói của Mô-un-đi, tôi biết rõ lắm.

– Mình ở đây này! - tôi trả lời - Các cậu ở đâu thế?

– Chúng mình ở đây. Cậu không trông thấy bọn mình sao?

Tôi không nhìn thấy ai cả. Giọng Mô-un-đi như từ dưới đất vọng lên. Cạnh các hàng quán nơi tôi đang đứng có một bức tường thấp chạy dài. Sát chân tường có những lỗ tròn sâu thăm thẳm. Không hiểu có phải giọng nói vang từ đấy ra không nhỉ?

Đột nhiên có người nắm lấy tay tôi.

– Cậu đấy à, Mô-un-đi - tôi hỏi vậy.

– Tất nhiên là mình rồi, - nó sốt ruột đáp. - nếu muốn ngủ cùng bọn mình thì phải đi ngay.

Mô-un-đi dẫn tôi chui vào một trong những lỗ thủng trông như những cái hang ở chân tường. Bầu không khí lạnh lẽo, ẩm ướt thấm vào mặt tôi. Xung quanh tối đến mức cách hai bước không thể nhìn thấy ai cả. Đi được vài bước trong đường hầm chẳng khác gì như đi trong hang hốc của loài dã thú này, tôi bỗng thấy tự dưng đường dốc hun hút vào lòng đất, tôi sợ quá vội dừng lại.

– Mô-un-đi, các cậu sống ở đây à? - tôi hỏi vậy.

– Sống ở dưới sâu nữa cơ, - Mô-un-đi trả lời, - còn phải đi xuống một ít nữa. Nào, cùng đi nào, cậu sợ cái gì?

– Ở đây tối quá, Mô-un-đi ạ.

– Chắc hẳn cậu quen nằm trên đệm lông chim còn bọn mình có bao giờ được nuông chiều như vậy đâu. Đi nào, nhưng phải bỏ tay mình ra mới được, đừng bám chặt lấy mình như thế!

Tôi càng nằm chặt lấy tay nó hơn. Tôi không biết làm gì nữa. Mô-un-đi chắc hẳn cũng thấy là bàn tay tôi run bắn lên.

– Thôi, đủ rồi, ở đây có gì đáng sợ đâu, chú nhóc! - nó dịu dàng bảo tôi. - Nhanh chân lên, ở dưới đó nhất định bọn mình sẽ tìm ra xe ngựa có mui lớn hay cái xe bò bên trong trải rơm. Lúc ấy bọn mình sẽ tha hồ thoải mái nằm sát cạnh nhau.

Tôi cùng nó đi sâu vào đường hầm tăm tối và ẩm ướt. Đường hầm đó ngoặc sâu vào lòng đất, đường đi trơn lắm, nếu đi giày chắc hẳn tôi đã bị trượt ngã hàng chục lần rồi. Tôi có tự động viên mình rằng, ra khỏi đường hầm xong, tìm được một chiếc xe ngựa ở trong có trải rơm như Mô-un-đi đã tả và nằm trong đó thì thú quá. Mô-un-đi quả là một đứa bé rất tốt bụng, chắc hẳn nó sẽ niềm nở mời tôi cùng nằm trên đệm rơm với nó.

Chúng tôi càng xuống sâu, gió thổi vào mặt càng thấy lạnh. Cuối cùng chúng tôi đuổi kịp Ríp-stơn. Nó càu nhàu trách chúng tôi lề mề quá và đoán rằng giờ này khó lòng tìm nổi một chiếc xe ngựa nào còn bỏ trống.

– Chúng mình đi đâu bây giờ? - tôi rụt rè hỏi vậy. - Con đường hầm này dẫn đến đâu đấy?

– Nếu cứ đi thẳng mãi chúng ta sẽ rơi xuống sông. - Ríp-stơn vừa cười to vừa trả lời.

– Sao cậu cứ dọa nó thế? - Mô-un-đi tốt bụng xen vào. - Đúng đấy Xmít-phin ạ, nếu cứ đi thẳng theo con đường này, chúng ta sẽ ra sông, nhưng chúng ta không đi thẳng mãi đâu, đến một chỗ ngoặt chúng ta sẽ rẽ ra hướng khác.

Tôi sợ lắm nhưng cứ phải tiến lên phía trước vì nếu có quay lại, tôi cũng không tìm ra đường đi. Xung quanh vẫn tối đen. Mô-un-đi nắm tay tôi dắt đi, còn Ríp-stơn vừa đi ở phía sau vừa hát một bài vui vui. Chúng tôi bỗng ngoặt sang một hướng khác và lần bậc thềm mà đi. Xuống đến bậc cuối cùng, Mô-un-đi nói:

– Thôi, chúng ta đến nơi rồi! Ríp-stơn, cậu nắm lấy tay kia của nó, nếu không nó sẽ vấp vào một vật gì đó và ngã vỡ đầu mất!

– Nhấc cao chân lên, Xmít-phin, - Ríp-stơn khuyên tôi. - Nếu cậu giẫm phải một cái gì đó vừa âm ấm vừa mềm mềm thì đừng có tưởng rằng đấy là chiếc bao tay bằng lông thú của ai đánh rơi, đừng có động vào, nếu không nó cắn đấy.

– Con gì cắn cơ? - tôi vừa sợ sệt hỏi lại, vừa hối hận là biết vậy thì ở lại dãy hàng thịt ngủ đêm cho xong.

– Con gì ấy à? Chuột cống chứ còn con gì nữa! - Ríp-stơn trả lời, chắc hẳn nó khoái chí vì thấy tôi sợ hãi. - Ở đây có chuột cống, con nào cũng to kếch xù như mèo, chúng hay chạy ngang chạy dọc đấy.

– Thôi tán chuyện phiếm như vậy là đủ rồi! Cậu đi lên đằng trước đi! - Mô-un-đi bảo bạn.

Không hiểu chúng tôi đi đâu thế này? Xung quanh tối đen và rùng rợn! Dưới ánh sáng chập chờn của những mẩu nến thừa thắp rải rác đó đây, tôi thấy các bức tường gạch bị sương mù dày đặc bao phủ. Cách cầu thang chúng tôi vừa xuống độ hai mươi bước có một mẩu nến cháy leo lét, mẩu nến này đặt ở phần chuôi cái mở nút chai, đầu nhọn khoan vào tường. Ánh sáng của ngọn nến hắt vào khuôn mặt của một ông già đang chữa giày. Ông lão ngồi trên một cái giỏ lộn ngược, giỏ này trước đây vẫn dùng để đựng cá. Ông lão dùng chiếc đĩa ăn cũ kỹ và sợi dây mảnh để sửa giày. Ông lão lấy đầu mũi chiếc đĩa khoan một lỗ vào đế giày rồi gí chiếc giày sát vào ngọn nến nhìn cho rõ hơn để luồn sợi dây vào đúng lỗ vừa khoan. Chiếc kính cà khổ gọng đồng chỉ có mỗi một mắt trễ xuống mũi ông lão. Tay ông lão run run nên dù có nhìn thấy lỗ thủng cũng không luồn dây vào ngay được. Ngọn nến cũng soi sáng phần trước của chiếc xe ngựa, ở đó có mấy đứa bé đang ngồi, thỉnh thoảng chúng lại ném vài nắm bùn vào ngọn nến của ông lão chữa giày. Một năm bùn rơi trúng vào trán ông lão.

– Ha, ha! Xmít-phin xem kìa! - Mô-un-đi cười to. - Hay thật! Đáng kiếp lão già.

– Tại sao lại đáng kiếp? Ông cụ có làm điều gì tệ hại với lũ trẻ không?

– Trời, ông lão này keo kiệt ghê lắm! - Mô-un-đi trả lời như vậy. - Người ta đồn rằng ông ta chôn giấu ở dưới những tảng đá kia rất nhiều tiền, vàng và ngọc. Hừ, giá bọn mình tìm được thì hay quá!

Ngay lúc đó một năm bùn ném trúng làm tuột chiếc giày khỏi tay ông lão khi ông vừa mới luồn được sợi dây qua lỗ thủng. Ông lão đành chống hai tay bò quanh quẩn trên nền gạch để tìm giày. Từ trong xe bọn trẻ đang ngồi phá ra những tiếng cười giòn giã.

– Các con thân yêu ơi! Các con cho lão làm xong công việc đi chứ! - Ông lão cầu khẩn. - Lão chỉ còn khâu độ sáu bảy mũi nữa là xong, lúc đó lão sẽ nhường cho các con ngọn nến này... Các con sẽ tha hồ chơi bài hay làm gì tùy ý.

– Này, cụ ơi, cụ hát cho chúng cháu nghe một bài đi! - Một giọng nói vang ra từ chiếc xe. - Chúng cháu sẽ không động đến cụ đâu.

Ông lão vừa cất tiếng hát bằng một giọng run run, vừa cố gắng lợi dụng tình trạng hòa hoãn để làm xong công việc. Khi ông lão hát xong đoạn thứ nhất và bắt đầu chuyển sang điệp khúc, cả lũ trẻ đồng thanh hát theo. Đúng lúc ấy một nắm bùn của đứa nào đó ném ra rất chính xác rơi trúng vào chiếc mắt kính độc nhất làm ông lão không nhìn thấy gì nữa. Nắm bùn khác ném ra làm ngọn nến rơi xuống đất, tắt ngấm. Trong xe lũ trẻ càng cười to hơn.

– Đi thôi. - Mô-un-đi nói, - đứng ở đây làm quái gì. Chiếc xe của chúng ta ở phía cuối kia.

Tôi nắm chặt tay Mô-un-đi bước theo hai đứa bạn mới. Cả hai có vẻ rất quen thuộc nơi này. Chúng nhanh nhẹn luồn lách lên phía trước trong khi đó tôi luôn luôn vấp phải càng xe bò, xe ngựa vì trong đêm tối khó nhận ra các vật chướng ngại lắm. Chỉ có mỗi ngọn nến của ông lão nghèo khổ có thể soi sáng một khoảng nhỏ ở xung quanh ông ta. Các ngọn nến được thắp sáng khác đều có đông trẻ con và người lớn xúm quanh, họ ngồi xổm trên nền gạch ẩm ướt hoặc trên mớ rơm, chơi bài, hút thuốc lá và chửi rủa nhau bằng những lời tục tĩu nhất. Cuối cùng chúng tôi dừng lại.

– Xmít-phin, đứng lại nào, xe của bọn mình đây rồi! - Mô-un-đi bảo tôi.

Tôi không nhìn thấy gì nhưng nghe rõ tiếng chân Mô-un-đi đang trèo lên nan hoa bánh xe.

– Trong xe thế nào? - Ríp-stơn hỏi.

– Tốt lắm, - từ trong xe Mô-un-đi nói vọng ra.

– Này, trèo vào đi, - Ríp-stơn bảo tôi, - Cậu trèo lên bánh xe, mình đứng ở phía dưới đẩy cậu lên.

Ríp-stơn đẩy tôi lên thật nhưng đẩy mạnh quá làm tôi ngã nhào vào lòng xe.

Vừa leo vào xe, Ríp-stơn vừa càu nhàu bảo Mô-un-đi.

– Cậu nói là “tốt lắm”, thế mà chẳng thấy rơm rạ đâu cả.

– Không một tí gì thật! - Mô-un-đi công nhận ngay.

– Mình đã biết từ trước rồi, - Ríp-stơn tiếp tục cằn nhằn, - Vừa đặt chân vào bánh xe mình đã biết ngay là hôm nay xe này chở than.

Mô-un-đi nói đùa:

– Đáng lẽ cậu phải ra lệnh cho chủ xe không được chở than mà chỉ được chuyên chở những bó rơm khô sạch sẽ. Phải dọa là nếu hắn không làm đúng các yêu cầu trên, chúng ta sẽ không thèm chiếu cố ngủ trong xe của hắn nữa cho hắn sợ một mẻ.

– Thiếu rơm cũng không sao cả, - Ríp-stơn nói tiếp. - Cái chính là bụi than cứ xộc vào mũi mình làm mình rất khó chịu.

– Thế nào, cậu có thích ở chỗ này không, Xmít-phin? - Mô-un-đi hỏi tôi.

– Chúng mình nằm ngủ ở đây ư?

– Đây chính là phòng ngủ của bọn mình. Xin mời quý khách cứ việc tự nhiên như ở nhà mình vậy! - Mô-un-đi niềm nở nói.

– Giường chiếu của các cậu đâu rồi? Các cậu có các thứ đó không?

– Có quá đi chứ! Có nệm nhồi bằng lông chim quý cùng rất nhiều gối ôm và khăn trải giường. Bọn mình có đủ mọi thứ nhưng chẳng may không biết những thứ đó bây giờ biến đi đâu mất rồi!

Và Mô-un-đi lục lọi khắp xe như đang tìm kiếm các đồ vật bị mất.

– Hừ! - nó nói - Cậu thử giải thích cho bọn mình rõ giường chiếu là những thứ gì đi! Đây giường chiếu của bọn mình đây! - Nó lấy gót giày gõ mạnh vào thành xe. - Đối với cậu có lẽ giường chiếu này cứng quá, vậy xin mời cậu chui xuống gầm xe đi, ở đấy có nhiều bùn nhão lắm.

– Đừng nghe nó, Xmít-phin ạ! - Ríp-stơn nói - Chưa bao giờ chiếc xe lại tồi tệ như hôm nay vì hôm nay trong xe không có rơm. Nằm trong xe có rơm thú lắm! Nhiều bận trong đêm khuya lạnh lẽo mình trở về đây, bụng nghĩ thầm mình quả là một kẻ bất hạnh, lại sắp phải nằm trơ trên sàn gỗ bẩn thỉu! Nhưng mọi việc lại diễn ra khác hẳn, mình bỗng thấy trong xe chứa đầy rơm khô sạch sẽ làm mình muốn vùi cả người vào trong đó mà ngủ.

Khi nhớ lại những lần nằm thoải mái trong cảnh sang trọng ấy, Ríp-stơn tắc lưỡi mấy cái liền nghe ngon lành như khi nó xì xụp húp mấy thìa xúp nóng hổi.

– Các cậu không thấy lạnh khi cởi bớt quần áo ra để ngủ à? - tôi hỏi vậy.

– Mình không biết! - Ríp-stơn trả lời vắn tắt. - Mình chưa làm thế bao giờ cả.

– Lần cuối cùng mình cởi quần áo ra để nằm ngủ là vào dịp tháng tám năm ngoái. - Mô-un-đi nói. - Nhưng mà thôi đã đến lúc đi ngủ rồi, nằm xuống đi. Hôm nay ai làm gối nhỉ? Xmít-phin, cậu thích làm gối không?

Tôi cảm thấy mình bất hạnh quá, tôi nghĩ mình dù có phải làm bất kỳ việc gì thì cũng vậy thôi, vì vậy tôi đồng ý ngay.

– Có thể cậu không thích làm gối chăng? Nếu vậy cứ nói thật đi, đừng rụt rè nữa! - Ríp-stơn nói. - Cũng có người thích làm gối đấy! Có người thích được gối đầu lên vật mềm, có người lại thích được nằm ấm. Cậu thích gì?

– Tớ vừa thích được gối lên vật mềm vừa thích được nằm ấm! - tôi vừa khóc vừa trả lời.

– Thế đấy! Thích cả hai thứ! - Mô-un-đi cười nhạt. - Nhưng này nghe đây, nếu cậu muốn làm gối thì leo vào đây, đừng khóc mếu nữa! Khóc lóc mà làm gì! Dắt cậu về đây thật là dại quá.

Tôi vội bảo Mô-un-đi rằng tôi khóc vì không cầm được nước mắt, nhưng chỉ cần Mô-un-đi hướng dẫn cho tôi, tôi sẵn sàng làm gối ngay.

– Chả có gì phải hướng dẫn cả, - Mô-un-đi trả lời, giọng đã địu đi. - Ai nằm xuống và để cho người khác đặt đầu lên người mình thì người đó là gối. Người làm gối được ấm còn người gối được đặt đầu vào chỗ mềm mại, làm thế vừa đơn giản vừa thuận tiện.

– Thôi, xê ra, tớ làm gối cho! - Ríp-stơn nói to rồi nằm ngang phía cuối xe. - Các cậu nằm xuống đi!

– Nằm như tớ đây này, Xmít-phin. - Mô-un-đi vừa nằm vừa nói.

Nhưng bắt chước nó không phải là chuyện dễ. Nó gối đầu bên phần thân của Ríp-stơn còn để cho tôi phần chân. Tôi đành cố gắng tự thu xếp chỗ nằm vậy vì biết có càu nhàu cũng vô ích mà thôi.

– Cậu có buồn ngủ không, Ríp-stơn? - sau vài phút im lặng, Mô un-đi bỗng hỏi bạn như vậy.

– Tớ buồn ngủ rồi. Còn cậu? - Ríp-stơn hỏi lại.

– Sau khi được xem những trận đánh nảy lửa trên sân khấu, mình không sao ngủ được. Cậu hãy thử tưởng tượng cảnh ba thằng cướp biển nhảy bổ vào tàu của cậu thế mà cậu chỉ mặc có chiếc áo sơ mi, chiếc quần dài và chỉ có hai con dao mang theo người, ngoài ra không còn vũ khí gì khác, lúc đó cậu sẽ xử trí thế nào?

– Phải, cảnh đó ở rạp hát diễn hay lắm. - Ríp-stơn nói bằng một giọng ngái ngủ. Chúc các cậu ngủ ngon nhé!

Mọi người đều im lặng, nhưng Mô-un-đi lại lên tiếng phá tan sự yên tĩnh:

– Cậu ngủ đấy à, Ríp-stơn? Ríp-stơn!

– Hừ, cậu cứ ba hoa thế này thì lần sau đừng hòng dụ mình làm gối nữa! - Ríp-stơn bực mình đáp. - Cậu cần gì nào?

– Cậu lạ thật đấy! Cậu không muốn vừa nằm vừa nói chuyện về những cảnh vừa được xem sao?

– Chỉ vì câu chuyện ngu ngốc ấy mà cậu đánh thức mình dậy à?

– Mình chỉ muốn hỏi cậu có mỗi một điều: cậu có cho là bọn cướp quẳng xuống giếng một xác chết thật sự hay không?

– Tất nhiên rồi! Qua lỗ thủng của bao tải đựng xác chết mình còn trông thấy rõ cả hai bàn tay thò ra cơ mà. - Ríp-stơn trả lời một cách chế nhạo.

– Cậu có cho rằng ở ngay sân khấu có một cái giếng thật sâu không?

– Còn phải nói gì nữa! Tất nhiên là có rồi.

– Thế tại sao mình không nghe thấy tiếng nước động?

– Tại cậu hơi kém đấy. Giếng sâu nên không thể nghe thấy ngay. Ba phút sau khi bọn cướp ném xác chết xuống giếng, mình mới nghe thấy có tiếng rơi tõm một cái.

Mô-un-đi im lặng, nó thở phì phò. Nó có vẻ còn muốn nói chuyện lắm. Nó thử gọi bạn nhưng Ríp-stơn chỉ ngáy chứ không trả lời. Nó gọi tôi nhưng tôi cũng không muốn nói chuyện, tôi giả vờ ngủ say.

Thực ra tôi không ngủ được. Tôi vừa áp má đẫm nước mắt vào đầu gối Ríp-stơn vừa nghĩ tới cuộc sống trước đây, nghĩ đến việc chạy trốn khỏi nhà, không biết những gì đang đợi tôi trong tương lai! Biết thế này thà cứ chịu trận đòn của dì Béc-cơ cho xong. Biết thế này thì khi bị thằng Giéc-ri bắt tôi cứ liều về nhà cho xong. Cha tôi hẳn sẽ lấy thắt lưng da quật tôi một trận nên thân, nhưng đến phút này mọi việc rắc rối chắc đã chấm dứt rồi, tôi sẽ nằm trên giường ấm áp và ru em Pôn-li tí hon. Tất nhiên người tôi hãy còn đau dừ vì trận đòn ban ngày nhưng trong giờ phút này tôi sẵn sàng chịu đựng mọi khổ cực nếu như tôi được trở về khu phố tôi vẫn sống, trở về số nhà mười chín và được mọi người tha lỗi cho tôi.

Em Pôn-li bé bỏng đáng thương! Nghĩ đến nó, tôi lại trào nước mắt. Hình ảnh em tôi không lúc nào rời khỏi đầu tôi.

Có thể khi lăn xuống bậc thang đá cuối cùng, em tôi đã chết và bây giờ nằm bất động một mình trong căn phòng tăm tối. Cảnh tượng rùng rợn quá làm tôi quên cả khóc lóc. Tôi nhớ lại hình ảnh mẹ tôi, nhớ lại buổi tối khi mẹ tôi mất và nhớ lại cả ngày mai táng mẹ tôi.

Đột nhiên có tiếng chân bước nặng nề. Lũ thanh thiếu niên đang mãi mê cờ bạc vội nhảy vào xe và kêu to:

– Tắt nến đi, bọn cớm đi tuần đấy!

Tôi biết rằng mọi người vẫn gọi cảnh sát là “cớm” và tôi bỗng sợ hãi. Chắc hẳn dì ghẻ tôi đã đi báo cảnh sát là tôi trốn nhà ra đi và bây giờ họ đang truy lùng tôi! Biết thế này thà chịu làm gối cho xong! Như vậy không ai nhận ra tôi nữa vì tôi nằm dưới những người khác! Tiếng chân bước càng gần. Ba cảnh sát tiến đến chiếc xe có bọn tôi nằm. Toàn thân tôi run rẩy, mồ hôi lạnh toát ra đầy mặt. Một cảnh sát trèo lên bánh xe, dùng đèn lồng soi sáng cả lòng xe.

Nhưng Ông ta lại nhảy xuống, tôi thở phào thoải mái. Cả ba vừa đi vừa nói chuyện về các công việc của mình. Tiếng chân bước nhỏ dần, nhỏ dần rồi tắt hẳn chỉ còn nghe tiếng ngáy của lũ trẻ đang ngủ say và tiếng chuột rúc rích. Tôi cũng ngủ thiếp đi lúc nào không hay.

CHƯƠNG VI

TÔI NHẬP BỌN CÙNG RÍP-STƠN VÀ MÔ-UN-ĐI

Tôi ngủ rất say và khi Ríp-stơn đang làm gối bỗng xoay người đi một cái thì đầu tôi bị giáng xuống sàn xe. Tôi giụi mắt nhìn thấy Mô-un-đi dậy từ lúc nào rồi. Xung quanh trời nửa tối nửa sáng, tôi cảm thấy như mới cách đây năm phút thôi người cảnh sát còn cầm đèn lồng xem xét chúng tôi. Tôi thấy người mệt mỏi và đau rã rời tưởng chừng như mình chưa được ngủ tí nào, vì vậy không suy nghĩ gì thêm nữa, tôi lại co ro người vào góc xe, chống tay vào cằm ngủ tiếp.

– Xmít phin, cậu làm gì thế này? - Ríp-stơn gọi to, - Dậy đi! Cậu định ngồi đây suốt ngày hay sao?

– Nhưng bây giờ vẫn còn là ban đêm, - tôi càu nhàu trả lời. - trời tối thế này, đã sáng đâu!

– Thằng này ngốc quá! Dậy mà xem, trời sáng rùi! Mặt trời đã mọc, bò ra đây mà xem đi!

Xung quanh trời còn tăm tối, nhưng nhìn theo hướng tay Ríp-stơn chỉ, tôi thấy một hình gì đó thoạt trông thấy tròn tròn như quả cầu bằng bạc sáng lấp lánh. Nhìn kỹ hơn tôi mới biết đó là lỗ thủng hình tròn ở thành xe, lỗ thủng này được tia sáng mặt trời chiếu vào. Qua lỗ thủng sáng sủa ấy tôi nhìn rõ cả con sông nước hơi gợn sóng và sáng lấp lánh dưới ánh mặt trời. Tôi nhìn rõ cả một khoảng trời xanh và một chiếc phà chở đầy cỏ khô đang từ từ trôi theo dòng.

– Đi nào! - tôi thò chân ra khỏi thành xe và rủ hai bạn, - đến chỗ mặt trời chiếu sáng đi. Ngồi ở trong bóng tối làm gì!

– Ai cũng có con đường riêng của mình, - Mô-un-đi càu nhàu trả lời. - Cậu thích đi thì cứ việc đi!

– Chẳng lẽ cậu với Ríp-stơn lại không đi à?

– Hàng ngày bọn mình vẫn ra chợ Cô-van-hác-đen, chốc nữa cũng ra đó. Chúng mình ra bờ sông làm gì?

– Có lẽ Xmít-phin muốn đi nhặt xương đấy, - Ríp-stơn nói.

– Gớm, khéo kiếm việc làm nhàn hạ làm sao! Mang hàng pao xương đi bán mới được một đồng xu quèn, mà biết nhặt đến bao giờ mới được một pao xương nhỉ? Ngoài ra lũ lái than còn nện cậu nữa vì chúng tưởng rằng cậu ra bờ sông ăn cắp than. Cậu định đi nhặt xương hay sao, Xmít-phin?

– Không, mình không biết là có công việc đó.

– Thể cậu định làm gì bây giờ?

– Mình sẵn sàng làm bất cứ việc gì chỉ cốt kiếm được miếng ăn thôi. Mình định đi “sủa” thuê. Việc đó hay lắm có phải không?

Hai đứa trẻ đưa mắt nhìn nhau rồi cười to.

– Sao cậu lại nghĩ thế? - Mô-un-đi hỏi. - Cậu đã từng đi “sủa” thuê cho ai chưa?

– Không, mình mới tập “sủa”, tập cách rao hàng. Các cậu còn nhớ mình làm gì tối hôm qua ở ngoài chợ không?

– Đúng như vậy à? Phải, giọng cậu tốt lắm!

Tôi rất thú vị nghe lời khen đó. Tôi hỏi Mô-un-đi:

– Như vậy tức là cậu cho rằng tớ sẽ tìm được ông chủ và kiếm được miếng ăn có phải không?

– Có thể cậu sẽ tìm được ông chủ, - Mô-un-đi đáp, - còn về bánh mì thì... - nó lắc đầu, phẩy tay một cái tỏ ý thất vọng. - Chúng tớ đã làm thử nghề ấy rồi, mà nhiều đứa khác cũng đã từng làm như vậy nhưng chẳng ăn thua gì cả. Có phải không Ríp-stơn?

– Đúng thế, - Ríp-stơn xác nhận, - Sống như vậy khó lắm. - Từ sáng sớm tinh sương, đứa đi “sủa” thuê đã phải thức dậy, phải đẩy xe ra chợ, sau đó canh xe để chủ mua hàng hóa. Nếu chủ buôn bán các loại rau có thì còn phải rửa rau, rồi phân loại, sau đó suốt ngày đẩy xe ra ngoài phố và rao hàng.

– Buổi tối, - Mô-un-đi tiếp lời, - xếp tất cả hàng hóa vào một chiếc giỏ, đeo giỏ đó chạy đi rao hàng đến rát cổ bỏng họng, cứ chạy và rao như thế cho đến khi mọi nhà đều tắt đèn đi ngủ rồi mới được yên thân. Làm như thế mà được cái gì nào? Chỉ được nuôi ăn thôi!

– Mà không phải bữa nào cũng được ăn đâu. - Ríp-stơn nói xen vào.

Nghe nói thế tôi buồn lắm. Tôi hy vọng làm nghề “sủa” thuê vì thế mới bỏ nhà rồi sau đó theo Mô-un-đi và Ríp-stơn đến chợ Cô-ven-hác đen này. Thế mà bây giờ tôi mới biết rằng nhiều đứa trẻ khác cũng đã thử làm nghề đi “sủa” nhưng đều phải bỏ dở vì công việc đó không nuôi nổi chúng. Tôi hỏi:

– Các cậu làm nghề gì để kiếm sống?

– Làm gì ấy à? Bọn mình nhiều nghề lắm! - Mô-un-đi trả lời.

Đúng lúc đó chúng tôi bước vào lối đi chật hẹp mà tối qua chúng tôi đã từng đi qua.

– Bọn mình luôn luôn mắt trước mắt sau, gặp cái gì cũng vớ ngay, - Ríp-stơn giải thích.

– Như vậy là các cậu không có công việc nhất định hay sao?

– Hừ, bọn mình đời nào dám kén cá chọn canh! - Mô-un-đi nói. - Có lần bọn mình sống đàng hoàng ra dáng, bọn mình vừa ngồi nghỉ thảnh thơi vừa chén thịt lợn quay, lại có lúc một mẩu bánh mì cũng không có. Tất cả đều phụ thuộc vào may rủi.

– Không bao giờ biết trước là lúc nào sẽ gặp vận đỏ cả. Chiều hôm qua chẳng hạn. Suốt ngày bọn mình không kiếm được cái gì vào mồm. Bọn mình chỉ tìm thấy trong đống rác mấy lõi bắp cải thôi, đấy, thức ăn đấy! Mô-un-đi thất vọng phẩy tay nói: “Về cổng tò vò nằm ngủ đi, đừng lang thang vô ích nữa!”. Nhưng mình bảo: “Thử đi một quãng nữa xem sao, nếu không kiếm được cái gì chúng ta sẽ về nhà”. Vừa nói xong câu đó mình bỗng nghe có tiếng ai gọi: “Này!” Bọn mình nhìn thấy một ông ăn mặc sang trọng, ông ta muốn thuê xe ngựa. Mô-un-đi vội chạy đi tìm xe cho ông ta. Ông sang trọng đó cho bọn mình sáu pen-ni, ông xà ích cho thêm một pen-ni nữa. Thế là bọn mình giàu to, bọn mình ăn uống hết năm pen-ni còn hai pen-ni dùng để xem hát. Chúng mình hay đến rạp hát lắm. Cậu đã bao giờ xem biểu diễn văn nghệ chưa, Xmít-phin?

– Mình mới chỉ đi xem hội hè thôi.

– Ồ mới chỉ đi xem hội hè thì chưa có thể gọi là đi thưởng thức nghệ thuật được. Chúng tớ vào nhà hát thật sự cơ, ở đó diễn những vở rất hay như: “Thuyền trưởng khát máu”, “Cái chết của tên tướng cướp”, “Lũ cướp giữa biển khơi”, “Kẻ cướp đẫm máu”...

Lúc đó chúng tôi đã ra tới đường bờ sông. Ở đó rất yên tĩnh, đồng hồ điểm năm tiếng.

Mô-un-đi bảo mọi người dừng lại.

– Nghe đây này, - nó bảo tôi. - trước khi đi tiếp, cậu cần quyết định xem là cậu đi xuống phía bờ sông kia hay đến chợ Cô-ven-hác-đen cùng mình và Ríp-stơn.

– Nếu các cậu cho phép thì tốt nhất là mình đi với các cậu.

– Có gì mà phải xin phép! Ai thích đi đâu cứ việc đi! Cái chính là cậu phải suy nghĩ xem nên làm việc gì.

– Mình không biết một việc làm nào cả. Mình hoàn toàn đơn độc, mình không biết bây giờ nên làm gì, - tôi trả lời như vậy. - Mình muốn được đi cùng các cậu để các cậu dạy bảo mình.

– Nhưng cậu thích cách nào? - Rípstơn hỏi, - Làm ăn riêng hay đi cùng chúng mình cho có bọn?

– Đi cùng với các cậu là tốt hơn cả, - tôi vui vẻ nhận ngay lấy lời đề nghị có lợi ấy.

– Tốt, cậu luôn luôn phải hợp tác cùng bọn mình, - Ríp-stơn nói. - Cùng làm, cùng ăn, cùng ở với bọn mình!

– Tất nhiên rồi.

– Như vậy có nghĩa là cậu sẽ đi cùng bọn mình và sẽ làm ăn như bọn mình? - Mô-un-di hỏi.

– Tất cả những gì cậu kiếm được, tất cả những gì cậu nhận được, cậu sẽ phải chia đều với bọn mình, không được ăn mánh đâu! - Ríp-stơn nói thêm.

– Dứt khoát rồi! Mình cũng biết rằng ăn mánh là xấu lắm. - tôi trả lời.

– Còn nếu như bị cảnh sát bắt, cậu không được khai chúng tớ ra để thoát nạn đấy nhé!

– Tất nhiên rồi! Không bao giờ mình khai các cậu ra cả.

Điều gì tôi cũng đồng ý mặc dầu còn chưa hiểu rõ các bạn tôi đòi hỏi tôi phải làm gì.

– Cậu sẽ là người bạn trung thành của bọn mình, không hèn nhát, không phản bội chứ?

– Không bao giờ!

– Thôi, thế là được rồi, chúng ta đã thỏa thuận dứt khoát với nhau rồi nhé! Bây giờ chúng mình đã là bạn bè thân thiết. Nào đi làm ăn ngay lập tức đi.

Số phận của tôi đã được quyết định. Đã qua một ngày một đêm tôi không có mặt ở nhà, từ nay trở đi không bao giờ tôi còn nghĩ đến việc quay về nữa. Ngoài ra, tôi cảm thấy các bạn tôi sống như thế này còn sướng hơn tôi sống ở nhà nhiều. Chúng không bị ai đánh đập, muốn làm gì thì làm, đôi khi còn ăn được thịt lợn, món này không bao giờ dì Béc-cơ cho chúng tôi ăn cả, và thậm chí chúng còn được đi xem hát nữa. Cuối cùng chúng tôi đã đến chợ Cô-ven-hác-đen, chúng tôi đi vòng quanh ngoài chợ, ở đó để ngổn ngang toàn xe ngựa và xe đẩy. Tôi vừa định hỏi hai bạn xem khi nào sẽ bắt đầu làm việc thì bỗng nhiên Ríp-stơn rời khỏi nhóm, chạy vội đến chỗ có một người đàn ông đang đứng cạnh đống rau xà lách, ông ta giơ một ngón tay lên trời.

– Cậu ấy đi đâu thế? - Tôi hỏi.

– Đi làm, - Mô-un-đi giải thích cho tôi rõ. - cậu có nhìn thấy người đàn ông vừa giơ một ngón tay lên trời không? Ông ta ra hiệu cần thuê một đứa bé con. Nếu ông ta giơ hai ngón tay lên tức là ông ta có công việc dành cho người lớn. Tiền công của Ríp-stơn đủ cho chúng mình uống cà phê đấy. Nếu mình với cậu kiếm được việc gì làm ra tiền, chúng mình sẽ mua bánh mì, nếu không trong bữa ăn sáng mà chỉ có uống cà phê, không có bánh mì thì chán lắm. Cậu chú ý quan sát nhé.

Tôi nhìn tứ phía nhưng không thấy ai giơ tay lên trời cả.

Đợi hai mươi phút sau chúng tôi đi vào hiệu cà phê ở gần chợ. Ríp-stơn đã đến đấy rồi. Nó kiếm được một pen-ni rưỡi, chúng tôi quyết định không cần đợi có tiền mua bánh mì, cứ uống cà phê trước đã. Tại quán đó người ta rót cho mỗi đứa một chén cà phê loãng nhưng rất nóng. Uống xong chúng tôi cảm thấy người sảng khoái hơn nhiều và lại đi kiếm việc làm.

Lần này chúng tôi không kiếm nổi việc gì. Chúng tôi đi dọc ngang suốt khu chợ bán rau, lượn qua khắp dãy bán hoa quả nhưng vẫn không có việc nào cả. Tôi không buồn vì thấy hai bạn tôi vẫn bình tĩnh, vui vẻ lúc tiến lên phía trước, lúc lùi lại đằng sau, không có vẻ chán nản chút nào. Độ mười giờ sáng chúng tôi rời khỏi khu vực chợ, luồn qua các phố nhỏ hẹp và các sân sau để đến khu Đriu-ri Lê-in.

–Thế nào, Xmít-phin? - Mô-un-đi hỏi tôi. - Làm ăn cùng bọn mình có thích không?

– Thích lắm, - tôi trả lời. - chỉ đáng tiếc là hôm nay kiếm được ít quá.

– Không, không ít lắm đâu, - Ríp-stơn đáp. - Xmít-phin này, có lẽ cậu kiếm được rất nhiều phải không?

Tôi tưởng Ríp-stơn nói đùa nên vừa cười vừa trả lời:

– Tất nhiên, ở chỗ nào mình cũng kiếm được nhiều thứ! Mình cũng gặp may như các cậu đấy!

Chúng tôi vui vẻ, vô tư lự đi trên đường phố. Khi đến nơi có lỗi rẽ vào một ngõ nhỏ bẩn thỉu, các bạn tôi dừng lại:

– Nào Xmít-phin, - Mô-un-đi bảo, - đưa ra xem nào!

– Đưa cái gì ra cơ? - tôi ngạc nhiên hỏi lại.

– Đưa tất cả những gì cậu kiếm được ra đây! - Ríp-stơn nói. - Lão già vẫn làm ăn với chúng mình sống ngõ này đây.

Tôi hoàn toàn không hiểu là các bạn tôi muốn tôi làm gì đây. Mô-un-đi bắt đầu sờ nắn, lục lọi mọi túi quần, túi áo của tôi. Khi thấy các túi của tôi đều trống không, mặt nó lộ vẻ cảu kỉnh ghê gớm.

– Thế đấy, ông bạn thân của chúng tôi là người như thế đấy! - nó hét to với Ríp-stơn. - Bạn đáng quý ghê, không thể chê vào đâu được nữa.

– Có chuyện gì vậy? - Ríp-stơn hỏi.

– Nó chẳng có quái gì cả. Ngay cả đến một củ hành vứt đi cũng không có!

– Thế đấy mà cũng dám tự nhận là bạn thân của bọn mình hay sao? - Ríp-stơn trách tôi. - Cậu tốt thật đấy, tốt không chê vào đâu được nữa.

– Mình biết làm gì bây giờ, - tôi biện bạch. - Mình có tìm ra công việc nào đâu? Các cậu cũng biết rằng mình không có tiền. Còn nếu có tiền mình đã mua bánh mì chứ đời nào lại đi mua hành.

Trong đời tôi, chưa bao giờ tôi nhìn thấy khuôn mặt nào cáu kỉnh hơn khuôn mặt Mô-un-đi lúc ấy. Nghe xong những lời giải thích của tôi, nó toan nhảy bổ vào tôi. Nó giận quá đến nỗi không thể thốt lên một lời.

Ríp-stơn cười to, ngăn nó lại:

– Thôi, đừng giận dữ như thế nữa, Mô-un-đi! Xmít-phin còn ngu ngốc lắm. Xem đây này, Xmít-phin!

Vừa nói nó vừa lôi từ túi áo nó ra bảy quả táo ngon lành. Sau đó cho tôi xem các túi quần của nó. Túi nào cũng đầy ấp toàn hồ đào.

– Cậu mua nhiều táo và hồ đào để làm gì nhỉ? - tôi hỏi nó.

– Để làm gì à? Để bán đi kiếm lời. Mình buôn bán món hàng này mà...

– Cậu mua bán lúc nào nhỉ? Mình không thấy...

– Gã bán hàng cũng không nhìn thấy mình lúc mình mua hàng của gã, lúc đó gã còn bận thanh toán tiền nong với các khách hàng khác, còn về phần mình, mình không muốn bắt gã phải bỏ dở công việc đang làm. Cậu hiểu chưa?

Tôi bắt đầu hơi hiểu ra và tôi kinh hãi. Tôi sợ không dám nói điều dự đoán của mình để tránh mọi chuyện rắc rối.

– Hừ, việc gì phải giải thích cho nó hiểu nữa! - Mô-un-đi thét to. - Nó không hiểu nổi các câu bóng gió của cậu đâu. Nhìn đây này, Xmít-phin! Có nhìn thấy táo và hồ đào do Ríp-stơn kiếm được không? Đấy, Ríp-stơn xoáy được đấy, lấy được đấy! Hiểu chưa? Bây giờ xem đây này! Tao thó được đây này, rất đáng tiếc là tao không lấy được nhiều hơn nữa. Bây giờ chúng tao vào ngõ hẻm này để bán các của ăn cắp. Lúc nào nhận được tiền chúng tao sẽ mua thật nhiều món ăn.

Những lời thú nhận thô lỗ của Mô-un-đi làm tôi kinh ngạc.

– Thế nào, còn mếu máo gì nữa? - nó chế nhạo tôi. - Chẳng lẽ mày tưởng chúng tao là những đứa cao thượng, tốt nết và đáng trọng hay sao?

– Cậu còn có gia đình, - Ríp-stơn nói. - Khi nào cậu muốn cậu có thể quay về nhà được. Cậu không bắt buộc phải ăn chiếc bánh mà bọn mình sắp mua vì bánh đó kiếm được bằng con đường bất chính. Cậu có tài thì cứ tự đi mà kiếm ăn!

Nói xong câu đó bọn chúng quay lưng lại, đi vào ngõ hẻm, để tôi đứng trơ một mình ngoài phố.

CHƯƠNG VII

TÔI BẮT ĐẦU “KIẾM ĂN”

Tôi đứng ở ngoài phố và như Ríp-stơn nói, tôi phải tự mình đi kiếm lấy miếng ăn. Tôi có thể trở về nhà được lắm. Tuy không biết đường đi về nhà nhưng tôi có thể hỏi thăm mọi người được chứ.

Đứa trẻ nào hoàn toàn trong sạch chắc hẳn không sợ bất kỳ những khó khăn, thiếu thốn hoặc mối đe dọa hào. Nhưng chẳng lẽ tôi không phải là đứa bé trong sạch ư? Thật ra suốt đêm qua tôi đã nằm cùng hai đứa ăn cắp và buổi sáng hôm nay tôi lại uống cà phê cùng chúng. Vì vậy chẳng lẽ tôi lại không xấu hổ, không đỏ mặt khi nhớ tới chuyện đó sao?

Tại sao tôi lại không về nhà nhỉ? Tôi còn chờ đợi gì nữa? Ai hỏi như vậy chắc người đó chưa biết thế nào là đói, chưa biết đến cơn đói khủng khiếp, đói thắt ruột của một đứa bé bất hạnh, đứa bé đó suốt ngày hôm trước chỉ được ăn chút ít, sáng hôm sau chỉ được uống một chén cà phê loãng mà không được ăn một mẩu bánh mì nào, cơn đói ghê gớm quá làm cho toàn thân tôi run lên bần bật, chân tay cứng đờ ra.

Chỉ nghĩ đến việc kết bạn cùng lũ trẻ ăn cắp cũng đủ rợn người rồi, nhưng cơn đói còn đáng sợ hơn thế nữa. Ríp-stơn nói rằng nếu không muốn, tôi có thể không cần ăn chiếc bánh của bọn chúng, điều đó có nghĩa là nếu tôi muốn, bọn chúng sẽ cho tôi ăn ngay. Cái bánh đó hẳn ngon lành lắm, bánh làm bằng bột mì tẩm mỡ lợn và có nhân bằng những thứ gì nữa ăn no lâu lắm. Bánh nóng hổi, bỏ miếng bánh cuối cùng vào miệng rồi mới hết ấm tay. Loại này thường được cắt thành những miếng thật to. Mỗi miếng trông không kém gì hòn gạch.

Hình ảnh chiếc bánh to, nóng hổi và ngon lành ấy chập chờn trước mắt tôi khi tôi thấy Ríp-stơn và Mô-un-đi từ ngõ hẻm quay ra. Tôi trốn sau chiếc xe bột mì và theo dõi chúng.

– Hà, - Ríp-stơn vui vẻ nói - cuối cùng thế là bọn mình sắp được ăn sáng rồi.

– Phải, lão già mua táo và hồ đào đã đưa cho chúng ta khá nhiều tiền đấy! - Mô-un-đi vừa trả lời vừa vui vẻ tung hứng năm hay sáu đồng pen-ni.

– Này, không hiểu Xmít-phin biến đâu rồi nhỉ? Cần gọi nó cùng đi ăn chứ!

Và Ríp-stơn huýt sáo gọi tôi.

Tôi nép người sát vào bánh xe ngựa nên mặc dầu hai đứa đi ngang qua mà vẫn không nhìn thấy tôi. Tôi bước sang hè đường bên kia và tiếp tục theo dõi chúng.

– Quán Bơ-lin-kin đây rồi, ta sẽ vào mua vài suất bánh mì đi, Ríp-stơn. Thằng Xmít-phin ngu ngốc thích nhịn đói thì cứ mặc cho nó đói.

Mô-un-đi bước vào quán ăn, mấy phút sau nó bê ra một lá bắp cải to tướng trong chất đầy bánh mì, đúng loại bánh mì mà tôi vừa ao ước.

– Thơm quá, - Ríp-stơn vừa nói vừa đưa mũi hít chiếc bánh đang bốc khói nghi ngút.

Tôi lại bước sang đường để đi cùng với hai bạn tôi. Tôi đứng ở xa xa nhưng vẫn có thể nhìn rõ cảnh Ríp-stơn cầm chiếc bánh to, đưa vào mồm và cắn một miếng hết già nửa chiếc. Tôi càng tiến gần bọn chúng hơn, tiến gần đến mức có thể nghe thấy chúng nhai tóp tép. Tôi nghe thấy Ríp-stơn thổi phù phù để làm nguội bớt miếng bánh quá nóng mà nó đã trót cho vào mồm. Khi nó quay mặt lại, tôi thấy mắt nó sáng lên vì khoan khoái.

Khi chúng bắt đầu ăn, trên lá bắp cải có tất cả năm cái bánh, bây giờ mỗi đứa đang ăn cái thứ hai.

– Mình thích bánh mì hiệu Bơ-lin-kin - Ríp-stơn nói, - Bánh cho nhiều mỡ lắm!

– Đúng thế, - Mô-un-đi liếm mép, trả lời. - Bánh loại này có kém gì bánh nhân thịt đâu.

– Có lẽ mình ăn thế này là đủ rồi! - Ríp-stơn nói. - ăn bánh này no lâu đấy!

– Tất nhiên không nên ăn cố, - Mô-un-đi cười - một mình tớ cũng thanh toán nổi cái bánh cuối cùng này.

Tôi không kìm được mình nữa.

– Mô-un-đi! - tôi đặt tay vào vai nó, nói. - Cho mình xin chiếc bánh mì đi!

– A, cậu đấy à? - trông thấy tôi, Mô-un-đi reo to. - Chắc hắn cậu vừa về nhà xem bố cậu có vui lòng tiếp nhận không nhưng bị ông bố tống cổ đi có phải không?

– Hoặc có thể cậu vừa ra chợ báo cho cảnh sát biết tên tuổi của bọn mình chứ gì? - Ríp-stơn hỏi.

– Mình không đi đâu cả. Mình luôn luôn đi theo các cậu, làm ơn cho mình một miếng bánh nào! Mình đói lắm!

– Chẳng lẽ cậu không biết rằng ăn cắp là xấu ư? - Mô-un-đi tàn nhẫn vừa chế nhạo tôi vừa cho vào mồm một miếng bánh to. - Chẳng lẽ cậu lại muốn mình nuôi cậu bằng của ăn cắp ư? Cậu ăn bánh mì này e rằng sẽ bị nghẹn đấy.

– Chúng mình đã quyết định là cái gì cũng chia đều cơ mà, - tôi nói vậy khi thấy không còn cách nào để Mô-un-đi động lòng thương hại tôi được.

– Phải, tất nhiên là thế rồi, mà bây giờ mình cũng sẵn sàng đồng ý như vậy, - nó trả lời. - Nhưng cậu muốn ăn bánh mì cùng bọn mình mà lại không muốn ăn cắp cùng bọn mình. Thế là không được đâu. Có phải không, Ríp-stơn?

– Đúng vậy, nhưng cũng có thể Xmít-phin chưa hiểu rõ là cậu ấy cần phải làm gì đấy thôi, - Ríp-stơn trả lời. Nó có vẻ tốt bụng hơn bạn nó nhiều. - Nếu ta giải thích rõ cho cậu ấy biết có lẽ cậu ấy không mắc phải sai lầm như sáng nay đâu. Có phải không, Xmít-phin?

Ríp-stơn đưa cho tôi mẩu bánh mì cuối cùng của nó. Mẩu bánh mì mới tuyệt diệu làm sao! Trong đời tôi, chưa bao giờ tôi được ăn món nào tuyệt như thế. Bánh vừa nóng hổi vừa béo ngậy ăn ngon quá! Trong lúc đó trên lá bắp cải do Mô-un-đi cầm còn có một cái bánh to tướng, nếu cắt chiếc bánh ấy ra ít nhất cũng được mười miếng như miếng tôi vừa ăn.

– Cậu nghĩ thế nào, Xmít-phin?

Mô-un-đi đã đưa chiếc bánh cuối cùng lên miệng. Ríp-stơn ra hiệu ngăn bạn lại. Ai sẽ ăn chiếc bánh này? Điều đó hoàn toàn phụ thuộc vào câu trả lời của tôi. Còn dám nói gì nữa khi mà từ hôm qua đến giờ hầu như tôi chưa được ăn uống gì ngoài bữa ăn qua loa vào chập tối hôm trước.

– Tất nhiên rồi, - tôi mạnh dạn trả lời - nếu như mình biết, mình đã không hành động ngớ ngẩn như sáng nay đâu.

– Nói như vậy có nghĩa là bây giờ cậu đã rõ cần phải làm gì rồi, cậu sẽ không phạm sai lầm nữa chứ?

– Không bao giờ còn thế nữa.

– Được rồi, nếu vậy tốt lắm. Mô-un-đi, cho cậu ấy cái bánh mì đi. Cậu ấy có vẻ đói lắm rồi.

– Không, hãy khoan đã, - Mô-un-đi phản đối. - mình sẽ không ăn cái bánh mì này đâu, - nó giấu chiếc bánh mì vào túi áo khoác ngoài, nhưng trước hết Xmít-phin cần kiếm ra tiền và chứng minh rằng nó nói thật đã. Thôi, ta đi nào!

Chúng tôi quay lại phía chợ Cô-ven-hác-đen. Tôi cố tình đi sát vào cái túi có để bánh mì của Mô-un-đi và không chịu tụt lại phía sau các bạn.

Khi chúng tôi đến gần chợ, Mô-un-đi đảo mắt nhìn quanh.

– Thấy cái quán kia chưa... cái quán ở giữa hai cái cột ấy, ở chỗ có người đàn ông mặc tạp dề xanh đứng bán hàng ấy mà? - nó hỏi tôi. - Ở đấy có cái giỏ hồ đào chất ngổn ngang đấy.

– Thấy rồi, - tôi khẽ đáp.

– Chiếc giỏ đầu tiên đựng toàn hồ đào. Cậu đến đó đi, chúng mình đợi cậu ở đây.

Tôi hiểu Mô-un-đi bắt tôi làm gì rồi. Nó sai tôi đến đấy lấy cắp hồ đào trong giỏ. Tôi đã hạ quyết tâm bằng bất cứ giá nào cũng phải được ăn bánh mì nên tôi tiến lại quán hàng, không do dự chút nào hết, mặc dầu tim tôi đập mạnh vì sợ hãi. Ở phía tôi định lẻn vào chất đống toàn bắp cải và rau xanh. Đến gần hơn tôi hiểu rằng cần phải đi vòng mới đến gần các giỏ đựng hồ đào được. Tôi ẩn mình sau đống bắp cải; người bán hàng đứng quay lưng lại tôi, trò chuyện cùng khách hàng.

Bà bán bắp cải cũng ngồi quay lưng lại phía tôi. Bà ta đặt đĩa thức ăn trên đầu gối và đang ăn. Trong giỏ hồ đào chất đầy đến miệng. Tôi thò tay vào giỏ bốc ba nắm nhét đầy túi rồi men theo lối đi chật hẹp luồn ra ngoài tìm Mô-un-đi và Ríp-stơn. Hai đứa này cũng đang ẩn sau chiếc cột để nhìn tôi.

– Giỏi lắm! Xmít-phin! - Mô-un-đi reo to. - Mình trông thấy hết. Thế mà cậu dám nói rằng cậu không biết tí gì về công việc của bọn mình! Khá lắm! Đây bánh của cậu đây!

– Tớ cũng không làm tài đến thế! - Ríp-stơn nói.

– Cậu ấy à? - Mô-un-đi nói một cách khinh thường. - Cậu không bằng gót giày của nó! Ngay mình cũng không xoáy hồ đào nhanh như cậu ấy được. Tuy vậy trong các công việc khác dĩ nhiên Xmít-phin vẫn chưa thế bì với mình, - nó nói thêm, chắc nó ngại rằng nếu tâng bốc tôi nhiều quá sẽ làm tôi kiêu ngạo chăng.

Mọi việc đều êm đẹp khi ngoài phố còn sáng sủa, nhưng đến lúc màn đêm buông xuống, sau khi chui vào nằm trong chiếc xe ngựa hôm qua, tôi bắt đầu cảm thấy lương tâm cắn rứt. Lần này Mô-un-đi làm gối, tôi được các bạn nhường cho chỗ nằm tốt nhất. Tôi gối đầu lên ngực Mô-un-đi, nhưng vẫn không sao ngủ được. Tôi đã thành kẻ cắp! Tôi ăn cắp hồ đào bán đi và tiêu hết tiền kiếm được! Tất cả gân cốt tôi như căng ra và giật mạnh luôn luôn nhắc nhở cho tôi nhớ tới một tiếng đáng sợ “kẻ cắp”. “Kẻ cắp, kẻ cắp, kẻ cắp!” - trái tim tôi nhắc cho tôi nhớ vậy và không giây phút nào tôi thấy lòng mình được yên tĩnh.

– Kẻ cắp - tôi lẩm bẩm.

Mô-un-đi vẫn chưa ngủ, nó hỏi lại:

– Ai là kẻ cắp?

– Mình là kẻ cắp, Mô-un-đi ạ, - tôi trả lời.

– Ừ, có ai nói rằng cậu không phải là kẻ cắp đâu? - Mô-un-đi giễu cợt hỏi.

– Chính vì trước đây chưa bao giờ mình ăn cắp cái gì, - tôi nói. - mình xin lấy danh dự mà thề, mình chưa bao giờ làm điều xấu xa này, vì vậy bây giờ mình buồn quá.

– Cậu nói láo, - Ríp-stơn nói, nó cũng chưa ngủ.

– Không, mình nói thật đấy, - tôi bảo vậy. Xin thề mình mà nói dối thì mình chết ngay lập tức.

– Có gì lạ đâu, - Mô-un-đi nói, - ngay bây giờ cậu cũng có thể nói câu tương tự: “Xin thề nếu mình là kẻ cắp thì mình chết ngay lập tức”.

– Không, mình sẽ không bao giờ thề như thế. Thề vậy có thể bị chết ngay lập tức vì bây giờ mình đã là kẻ ăn cắp rồi.

– Rõ vớ vẩn chưa! Cậu mà là kẻ cắp à? - Mô-un-đi nói to. - Việc cậu làm sáng ngày gọi là hành động trộm cắp à? Đấy hoàn toàn không phải là trộm cắp.

– Thế thì gọi là gì? Mọi người vẫn thường bảo mình lấy của người khác tức là ăn cắp.

– Chỉ có kẻ nào chưa thử lấy tài sản của người khác kẻ đó mới ăn nói như vậy vì chẳng hiểu biết gì cả, - Mô-un-đi nói vậy, nó chống khuỷu tay nhổm nửa người lên để có tư thế thoải mái hơn trong lúc tranh luận về một vài vấn đề mà nó ưa thích. - Cậu hãy tưởng tượng xem, nếu như có một thằng bé con nào đó lẻn vào quầy hàng, thò tay vào ngăn kéo đựng tiền và bị bắt thì hành động ấy gọi là ăn cắp. Nếu nó thò tay vào túi khách mua hàng thì cũng là ăn cắp. Làm như vậy sẽ bị đưa ra tòa án và quan tòa cũng gọi đó là hành động trộm cắp. Còn nếu như một thằng bé con nào đó vì cố kiếm lấy nửa pen-ni mà bị giữ lại trong lúc tay nó còn cầm mấy quả hồ đào hoặc vài quả táo của người khác thì chẳng lẽ cậu cho rằng người ta sẽ kết tội nó sao? Không bao giờ! Gã bán hàng sẽ bợp cho nó một cái vào gáy, cùng lắm gã gọi người gác chợ. Tay này sẽ đánh thằng bé mấy gậy rồi đuổi đi; chẳng lẽ người gác chợ lại được quyền trừng phạt như vậy đối với lũ trộm cắp thực sự hay sao? Không đời nào!

– Thế lấy quả hồ đào và các thứ hoa quả khác mà không gọi là ăn cắp thì biết gọi là gì? - tôi hỏi Mô-un-đi.

– Thiếu gì cách gọi? Có thể coi đó là cậu nhầm, mượn tạm, táy máy, đùa dai, trót dại. Gọi thế nào mà chẳng được.

– Nhưng nếu như mình đi hỏi cảnh sát, hắn sẽ gọi hành động ấy là gì?

– Khéo nghĩ chuyện vớ vẩn chưa! Sao tự dưng lại đi hỏi cảnh sát! Ai chẳng biết cảnh sát tài dối trá lắm! - Ríp-stơn phản đối.

– Này, tự thú nhận đi, Xmít-phin, cậu run rồi có phải không? - Mô-un-đi hỏi.

– Không, nhưng mình nghĩ rằng hành động của mình là trộm cắp, còn nếu không phải thì hay quá rồi.

– Thế đấy! - Mô-un-đi nói. - Khi mình còn bé tí và còn sống ở nhà, nhiều lần mình thấy cha mình đọc báo cho mẹ mình nghe. Báo chí thường viết rằng ngay cả đến quan tòa - những con người ranh mãnh, mà cũng phải thận trọng, phải gọi mọi sự việc bằng đúng tên gọi của nó. Nếu như có người nào đó không bị bắt quả tang trong lúc ăn cắp thì quan tòa không được gọi người đó là kẻ cắp. Quan tòa nói rằng kẻ đó “tự tiện mang đi” hoặc “có hành động không trung thực”. “Tự tiện mang đi” đâu phải là tội lỗi. Chẳng hạn có lần Ríp-stơn “tự tiện mang đi” một số thìa cà phê thế mà cũng chỉ bị nhốt ở trong ngục có hai tuần lễ thôi, phải không Ríp-stơn?

– Không việc gì phải lôi chuyện về những cái thìa ấy để châm chọc người ta nữa, - Ríp-stơn tức giận nói. - Tớ còn biết có thằng không những ngồi tù hơn hai tuần mà còn được nếm mùi roi da nữa. Nhưng tớ vẫn im lặng, có thèm ba hoa đâu.

Câu nói cạnh này chắc hẳn có liên quan đến Mô-un-đi vì nó nổi cáu gọi Ríp-stơn là “đồ đểu” là “thằng lang thang”.

Tuy vậy chỉ một lúc sau hai đứa lại làm lành với nhau, chúng tán chuyện vớ vẩn rồi cả hai cùng ngủ thiếp đi.

Nhưng cũng như đêm trước, tôi không tài nào chợp mắt ngay được. Các suy luận của bọn trẻ không thuyết phục nổi tôi. Cũng có thể lấy hồ đào thì chưa gọi là hành động ăn cắ nhưng dù sao tôi cũng không muốn làm việc đó một chút nào cả. Tôi quyết định sáng hôm sau sẽ bảo thẳng với Mô-un-đi và Ríp-stơn rằng tôi là đứa bé lương thiện và sẽ làm việc trong chợ một cách trung thực. Nếu chúng không muốn kết bạn với tôi nữa thì tùy chúng! Tôi sẽ rời bỏ chúng thôi.

Suy nghĩ như vậy rồi tôi ngủ thiếp đi.

Sáng hôm sau vừa tỉnh dậy tôi đã cảm thấy ngay mình là một đứa trẻ vô cùng bất hạnh. Tôi rét run người lên, hai hàm răng va vào nhau cồm cộp, tôi sẵn sàng đổi hết quần áo lấy ngụm cà phê nóng.

Mô-un-đi còn đủ tiền cho chúng tôi uống cà phê. Hôm trước nó giữ ngựa cho một ông sang trọng, ông này tạt vào quán ăn sò huyết nên nó được sáu pen-ni. Chúng tôi đã chi bốn pen-ni trong bữa ăn tối, còn để lại hai pen-ni cho bữa điểm tâm sáng hôm sau.

Chúng tôi đi ra phố, đứa nào cũng run cầm cập vì lạnh quá. Mưa rơi đều đều. Đường sá ướt át và bẩn thỉu. Chưa kịp đi đến hiệu cà phê tôi đã cảm thấy áo quần mình ướt sũng, dính sát vào thân. Tôi không quên dự định tối hôm trước của tôi là phải rời bỏ hai anh bạn chuyên ăn cắp này và sẽ nói cho chúng biết điều đó. Nhưng tôi quyết tâm làm sao được nữa? Tôi đói, tôi ướt và lạnh đến xương tủy, tôi cảm thấy nếu tôi cãi cọ cùng bạn bè, tôi sẽ hoàn toàn bị cô độc và yếu đuối.

– Cho ba tách cà phê giá hai pen-ni ấy! - Mô-un-đi gọi chủ quán.

Thôi, thế là hết. Nếu như tiền uống cà phê này là của người khác thì có lẽ tôi dám nói thẳng rằng tôi rời bỏ người đó, nhưng nhận tách cà phê do Mô-un-đi thết, tôi không dám trách rằng nó làm nghề bất lương.

Trước khi uống hết tách cà phê, Mô-un-đi nói:

– Này, bọn ta sắp được dịp nóng ran người lên đây. Hôm nay chắc chắn sẽ có nhiều việc làm. Cậu biết không, Xmít-phin, vào hôm thời tiết tốt ai cũng phải tự đi kiếm công ăn việc làm, còn hôm trời xấu, mọi người đều quanh quẩn trong nhà, như vậy dân có của biết kiếm ai để sai bảo chạy đi chạy lại.

Mô-un-đi nói đúng thật. Suốt sáng trời mưa nên công việc của chúng tôi nhiều lắm. Tôi kiếm được mười một pen-ni, Ríp-stơn được một si-linh và nửa pen-ni còn Mô-un-đi được chín pen-ni rưỡi. Tôi rất sung sướng vì kiếm được nhiều hơn Mô-un-đi. Mặc dầu bị nước mưa thấm vào da thịt, mặc dầu ngón chân chảy máu vì vấp phải mảnh chai, tôi vẫn cảm thấy sung sướng khác thường khi ngắm nhìn những đồng tiền kiếm ra bằng lao động chân chính. Ríp-stơn và Mô-un-đi cũng kiếm đủ tiền để sinh sống nên không lấy trộm ở trong chợ một quả táo nào.

– Có thể nói rằng suốt sáng nay bọn mình đã làm việc một cách trung thực. - Vừa nhận tiền từ tay chúng tôi, Mô-un-đi vừa nói vậy, cậu ta luôn luôn làm thủ quỹ cho chúng tôi.

– Như vậy tốt hơn là đi kiếm chác bằng cách làm ăn bất chính rồi đem bán đi - tôi đánh liều nói vậy.

– Tất nhiên rồi, làm lụng thế này kiếm được nhiều tiền hơn. - Mô-un-đi trả lời.

– Mình muốn rằng các cậu cho mình lao động chứ đừng bắt làm việc khác, - tôi nói.

– Ai bắt cậu? Đáng buồn là không thể nào làm mãi một nghề. Đôi khi bọn mình gặp vận đen suýt chết đói đấy. Theo mình gặp việc gì ta làm việc ấy.

Ríp-stơn hoàn toàn đồng ý với bạn nó.

Chúng tôi bước vào quán vui vẻ ăn bữa trưa, sau khi đã bớt lại số tiền dành cho bữa ăn tối, chúng tôi còn thừa sáu pen-ni. Các bạn tôi quyết định dùng số tiền thừa này mua cho tôi đôi giày. Chúng tôi bước vào dãy hàng quán chuyên bán vải vụn và giày dép cũ. Các bạn tôi mua cho tôi một đôi giày hơi to một chút nhưng rất ấm.

CHƯƠNG VIII

CON CHÓ CON. TÔI BỊ THEO DÕI. MỘT ĐÊM KHÓ CHỊU

Thật ra cuộc sống của chúng tôi khá đơn điệu. Hàng ngày chúng tôi dậy từ sớm, lang thang ở một số phố xá và ngõ hẻm nhất định, làm một số công việc nhất định. Nếu không có đủ công ăn việc làm, chúng tôi lấy cắp những thứ hoa quả vặt vãnh đựng trong giỏ và đem bán cho lão già sống trong ngõ hẻm, sau đó đi ăn trưa. Đôi khi chúng tôi được ăn thịt lợn, nhưng cũng có khi cả ngày phải nhai toàn bánh mì đen. Có tối chúng tôi thấy trong xe ngựa chất đầy rơm khô, có tối lại phải nằm trên sàn gỗ trống trơn.

Khi tôi bỏ nhà ra đi tôi ăn mặc rất tồi tệ: quần dài áo sơ mi và áo khoác ngoài đã bị rách. Bây giờ tôi đã có áo sơ mi và quần mới, tôi bỏ chiếc áo khoác ngoài rách và thay vào đó là chiếc áo giống như áo vét-tông. Đôi giày mua sáu pen-ni bị hỏng rất nhanh, tôi đành đi chân đất như trước vì chúng tôi không có tiền mua giày mới.

Một lần trong lúc quay về “cổng tò v”, chúng tôi thấy một con chó bé tí chạy theo sau.

– Cút! Mô-un-đi quát to. - Chúng tao không có thì giờ nô đùa với mày đâu!

Nó nhặt hòn đá ném con chó.

– Cậu không biết xấu hổ sao, Mô-un-đi! - Ríp-stơn có lòng tốt ngăn bạn lại. - Mặc kệ nó muốn chạy đâu thì chạy.

– Ríp-stơn này, chúng mình mang nó về nhà đi, - tôi nói. - Chúng mình có thể ngủ trong xe và nuôi nó được đây; chắc hẳn đây là chó hoang.

Nửa đêm tôi chợt tỉnh vì có ánh đèn lồng chói mắt soi thẳng vào mặt tôi. Gần chiếc xe ngựa chúng tôi nằm có một người cảnh sát đứng ôm con chó.

– Mày ăn trộm con chó này phải không, thằng vô lại kia?! - gã cảnh sát vừa thét to vừa thô bạo tóm lấy tay tôi.

– Thưa ông tự nó đi theo cháu đấy ạ, - tôi trả lời, người run lên vì sợ hãi.

– Chúng tao thừa biết “tự đi theo” có nghĩa là thế nào rồi. - gã cảnh sát nhạo báng tôi rồi tóm cổ áo tôi lôi ra khỏi xe.

Tôi khóc lóc thảm thiết.

– Không sao cứ yên tâm Xmít-phin ạ, - Ríp-stơn an ủi tôi. - Tớ sẽ cứu cậu.

Quả thật Ríp-stơn đã cứu tôi thoát cảnh tù đày. Nó dò hỏi xem con chó này của ai rồi đến thẳng nhà có chó và kể hết mọi việc. Con chó này của một cô bé ốm yếu, con một vị bác sĩ nổi tiếng.

Trưa hôm sau tôi được gọi ra phòng tiếp khách của đồn cảnh sát. Một phụ nữ còn trẻ có nét mặt buồn buồn đang ngồi đó, bà ta gọi tôi lại gần và bảo:

– Cháu là đứa bé hôm qua đã cưu mang con chó nhỏ của cô có phải không?

– Vâng ạ, - tôi trả lời, không biết là nên vui hay nên buồn nữa.

– Cháu sáp được thả ngay bây giờ đây. Cô quyết định xin tha cho cháu và thay mặt con cô ở nhà, cô cám ơn cháu. Con cô đang ốm, đêm qua nó không tài nào chợp mắt được, nó cứ khóc lóc nhớ con chó. Bây giờ nó đã khỏe nhiều rồi. Cám ơn cháu. Đừng giận dỗi vì chuyện con chó nhà cô mà cháu phải tạm giữ một đêm ở trong đồn này nhé.

Và bà ta dịu đàng vuốt đầu tôi.

Ra khỏi đồn cảnh sát, tôi nhảy nhót vì vui sướng khi thấy trong túi có đồng năm si-linh mà bà ta cho tôi.

Năm si-linh! Đó là một khoản tiền to lớn mà từ trước tới nay nhóm tôi chưa bao giờ có cả. Chúng tôi quyết định phải ăn tiêu ra trò. Chúng tôi ăn bữa trưa ở một nhà quán ăn sang trọng, mỗi đứa uống một vại bia. Cảm thấy người lâng lâng vui vẻ quá chúng tôi quyết định lên xe ngựa đi xem hát, đi như thế này mỗi đứa phải trả hai pen-ni. Vì uống nhiều bia Ríp-stơn và Mô-un-đi nôn ọe; đang giữa buổi diễn chúng tôi bị tống cổ ra khỏi rạp hát, chúng tôi phải đội mưa đi bộ về nhà vì không đứa nào còn một đồng xu dính túi.

Một buổi sáng, độ năm tuần sau khi bỏ nhà ra đi, tôi gặp một người láng giềng ở ngoài chợ.

– A! - ông ta kêu to. - mày sa lưới rồi nhé, thằng khốn kiếp kia! Tao sẽ lôi mày về nhà cho cha mày dạy bảo.

Ông ta định túm lấy tôi nhưng tôi lẩn được. Từ đó tôi quan sát tứ phía chăm chú hơn trước vì sợ gặp cha tôi. Tôi tả tỉ mỉ hình dáng cha tôi cho bạn bè biết để chúng giúp đỡ tôi.

Sáng hôm sau khoảng bảy giờ Mô-un-đi chỉ cho tôi thấy có hai người đàn ông đang đi trong dãy bán hoa quả. Tôi nhận ra ngay một người là ông hàng xóm hôm qua suýt bắt được tôi. Đi cạnh người đó là cha tôi, mặt cha tôi tái nhợt, vẻ đang xúc động lắm, tay cha tôi cầm chiếc roi to tướng chắc là mượn của ai để nện tôi. Vừa thấy mặt cha, hai đầu gối tôi tưởng chừng sắp khuỵu xuống, môi run bắn lên.

– Ríp-stơn thân yêu ơi, cứu tớ với, - tôi vừa trốn sau lưng nó vừa cầu khẩn. - Cậu thấy cha mình tức giận ghê chưa? Thấy cái roi lớn chưa!

Ríp-stơn đi giật lùi lại, nhanh nhẹn đẩy tôi lọt vào giữa đống giỏ không và lấy giỏ che kín tôi đi, sau đó nó ngồi lên trên một cái giỏ để lộn ngược và làm như không có chuyện gì xảy ra cả, bình thản cạo vỏ cà rốt rồi đưa vào mồm ăn. Mấy giây sau cha tôi tiến lại gần nó.

– Này, thằng bé kia, - cha tôi hỏi Ríp-stơn. - mày có nhìn thấy một thằng bé con mặc áo khoác ngoài đã cũ ở trong chợ này không? Nó cao bằng ngần này này.

Qua khe hở của chiếc giỏ tôi nhìn thấy cha tôi đang ra hiệu áng chừng kích thước tôi.

– Thế tên nó là gì? - Ríp-stơn vừa nhai cà rốt vừa hỏi.

– Tên nó là Gim.

– Cháu biết thằng Gim, nó béo, khỏe và đấm nhau cừ lắm, nó đánh được bất kỳ người lớn nào.

– Không, không! - cha tôi sốt ruột ngắt lời. - Tao hỏi mày về một thằng bé độ tám tuổi thôi.

– Tám tuổi... - Ríp-stơn chậm rãi nhắc lại. - Thế tên nó đúng là Gim có phải không?

– Phải, phải, tất nhiên rồi! Tên nó là Gim Ba-li-dét.

– Gim Ba-li-dét! - Ríp-stơn reo to như vừa mới nhớ ra. - Cháu biết rồi, bọn trẻ vẫn gọi nó theo biệt hiệu là Râu-dơ, nên cháu không nhớ ra được ngay. Nó sống ở đâu đó gần Cau Cơ-rốt và hình như cha nó bán hàng rong thì phải?

– Phải rồi, phải rồi, tao là cha nó đây! Nó ở đâu?

– Cha nó dữ đòn lắm phải không? Ông ta thường lấy thắt lưng da đánh nó có phải không?

– Nó bảo mày thế à? Thằng ấy mất dạy thật!

– Nó còn có dì ghẻ, con mụ này độc ác lắm, thường đặt điều cho nó, mụ ta tu rượu như uống nước lã vậy...

– Nó đâu? - cha tôi gầm lên. Ông nhảy bổ vào Ríp-stơn, tóm cổ áo nó lắc mạnh, suýt nữa làm đống giỏ đồ văng ra tứ phía.

– Bỏ ra cháu mới nói, nếu không đừng có hòng! - Ríp-stơn thét to lên. Qua giọng nói của nó tôi tưởng như nó định tố giác tôi thật cũng nên.

– Nào, nói đi! - cha tôi bảo nó.

– Nói thật cho ông biết nhé, nó đi làm phu khuân vác rồi.

– Khi nào, đi đâu?

– Cái đó cháu không biết. - Ríp-stơn cau mày đáp. - Mới chiều qua thôi một người bạn cháu gặp nó trên cầu Oét-min-xtơ có hỏi nó “Cậu làm gì ở đây thế, Râu-dơ, chẳng lẽ ngoài chợ hết việc làm rồi sao?” Râu-dơ đáp “Không phải thế, tớ không ra chợ nữa đâu, ở ngoài đó tớ bị bố tớ cho người theo dõi. Tớ đến nhà một ông lái đò quen đây, ông ta sống ở đường Den-vóoc, tớ đi bốc vác thuê cho ông ấy”. Thế đấy, ngoài ra cháu không biết gì hơn nữa.

– Thằng nhãi con trời đánh thánh vật! - cha tôi thét to. - Nó có bảo khi nào nó quay về nhà không?

– Cháu không biết nhưng chắc nó chẳng quay về nhà đâu. Nó cứ luôn mồm nói rằng nó muốn đi biển, - Ríp-stơn trả lời. - Bây giờ nó sống trên sông nước, nhìn thấy xung quanh mình toàn là tàu bè thì chắc hẳn chẳng bao lâu nữa nó sẽ thành thủy thủ bơi trên biển cả thôi.

– Đúng vậy, - cha tôi bực mình lẩm bẩm. - Đi thôi, Giắc, - ông ta bảo bạn. - Việc gì cứ phải đuổi theo thằng vô lại ấy? Cứ mặc cho thằng lang thang ấy chết đuối trên biển cả cho rảnh chuyện!

Cha tôi cặp roi vào nách rồi cùng bạn bỏ đi, còn Ríp-stơn lại giúp tôi chui ra khỏi nơi ẩn nấp.

Sau lần này không bao giờ tôi gặp cha tôi hoặc người quen của cha tôi ở chợ nữa.

Ít lâu sau tôi bị ốm.

Mặc dầu tôi vẫn cố đi lại, không than vãn gì cả, nhưng đã từ lâu tôi cảm thấy người không được khỏe. Điều đó cũng không có gì lạ cả. Mùa thu trời hay mưa kéo dài, chiếc áo tôi mặc bị ẩm ướt nhiều hôm liền. Ban ngày tôi không thể phơi áo được, thậm chí ban đêm cũng không thể cởi áo ra thay. Tôi bị đau họng dữ dội. Sống lưng gần bả vai cũng bị đau. Suốt hai tuần liền tôi bị đau răng, đau khủng khiếp lắm. Tôi không thể ăn bánh mì nếu không ngâm bánh vào nước trước; không thể nhai củ cải hoặc lõi bắp cải được mà hai thứ này gần như là món ăn duy nhất của chúng tôi. Tôi đành nhịn đói cho đến khi gặp may kiếm được ít tiền mua thức ăn mềm lúc đó mới được ăn. Nhiều đêm liền tôi ngồi co ro trong góc xe ngựa không ngủ được, người lảo đảo, hết nghiêng về phía này lại ngả về phía kia không chợp mắt lúc nào vì đau quá. Điều đó làm cho các bạn tôi bực tức.

– Sao cậu cứ mếu máo thế Xmít-phin? Đừng quấy rày bọn mình ngủ, - Ríp-stơn càu nhàu bảo tôi.

– Xmít-phin, thật khó có ai chịu đựng nổi cậu đấy! - Mô-un-đi nói thêm. Không những ban ngày không giúp đỡ cho bọn mình kiếm ăn mà ban đêm còn làm cho bọn mình rầu rĩ cả người đi nữa.

– Mình biết làm gì bây giờ, Ríp-stơn? - tôi khóc. - Nếu các cậu cũng đau ốm lâu như mình thế này, hẳn các cậu sẽ thương mình hơn.

– Cần tìm cách giúp đỡ nó chứ, Mô-un-đi, - thấy tôi khóc mếu, Ríp-stơn thương hại, bảo bạn. - Ta mời ông cụ kéo vĩ cầm đang ngủ ở chiếc xe bên cạnh đến đây đi. Bọn trẻ bảo mình rằng ông cụ biết nhổ răng đấy. Theo ý mình thà chịu đau trong chốc lát còn hơn ôm răng đau dai dẳng mấy tuần liền.

– Phải đấy. - Mô-un-đi nói vậy rồi đi tìm cụ già kéo vĩ cầm.

Một lát sau nó và cụ già quay lại. Ông cụ cầm trong tay một sợi dây đàn han gỉ.

– Nào, cháu bé đáng thương ơi, - cụ già chơi vĩ cầm nói vậy, - cháu ngồi xuống há to mồm ra, còn hai cháu này hãy giữ chặt tay bạn lại để nó không cản trở trong lúc ta làm việc.

Tôi vâng lời mặc dầu tim tôi đập mạnh vì sợ hãi. Cụ già lấy sợi dây đàn quấn quanh chiếc răng đau của tôi rồi... giật thật mạnh.

– A... a... a! - tôi ngã ngửa người ra và gào lên.

Từ miệng tôi máu cứ ứa ra. Nhưng thế là tôi hết đau răng.

Công việc làm ăn của chúng tôi ở chợ Cô-ven-hác-đen ngày càng tồi tệ. Chúng tôi bị mọi người kiềng mặt, điều đó rất khó chịu. Ai cũng biết chúng tôi đi ăn cắp và họ theo dõi chúng tôi. Gần như ngày nào chúng tôi cũng bị gã bán hàng nào đó hoặc tay gác chợ nện cho một trận.

Ríp-stơn phát hiện ra một hầm ngầm dự trữ cà rốt dùng trong mùa đông. Chúng tôi leo xuống hầm và hàng tuần liền ăn toàn cà rốt. Thoạt đầu chúng tôi tưởng mình gặp vận may, nhưng chẳng bao lâu sau chúng tôi thấy ngay rằng ăn toàn cà rốt rất có hại cho sức khỏe. Có thể ăn uống kém như thế cũng là một trong những nguyên nhân làm tôi ốm đau.

Thường thường trong ngày chủ nhật nếu thời tiết tốt chúng tôi cùng nhau dạo chơi trên bờ sông, sau đó về nằm ở xe ngựa và kể cho nhau nghe đủ chuyện. Đúng hôm tôi ốm Ríp-stơn và Mô-un-đi rủ nhau đi chơi còn tôi ở lại một mình trong xe. Hai bạn tôi còn giữ lại được vài pen-ni kiếm được từ hôm trước, chúng đi mua bánh mì với mứt, còn tôi kể từ bữa trưa hôm qua tôi chưa được ăn gì cả. Người tôi nóng ran và run rẩy, lưỡi khô đi, mắt hoa lên, đầu nhức như búa bổ. Cũng may trong xe còn một ít rơm mà các bạn tôi cho tôi toàn quyền sử dụng. Nhưng tôi không tài nào nằm yên thoải mái được: dù có chất rơm cao đến đâu để gối đầu đi nữa tôi vẫn cảm thấy chiếc gối đó mỏng quá, không đủ sức đỡ cái đầu nặng nề của tôi.

Đến nửa đêm tôi thấy người càng khó chịu hơn. Đúng ra lần này tôi phải làm gối nhưng Ríp-stơn tốt bụng đã tình nguyện làm gối thay tôi, còn Mô-un-đi cũng nhường cho tôi được gối đầu lên bụng Ríp-stơn mặc dầu đúng ra nó có quyền chọn chỗ nằm tốt nhất vì hôm trước nó đã phải làm gối rồi. Thậm chí hai bạn tôi còn đi ngủ sớm hơn thường lệ để tôi có thể nằm thoải mái hơn. Nhưng mọi sự chăm sóc của chúng cũng chỉ là vô ích mà thôi. Chỉ một lát sau thôi Ríp-stơn thấy đầu tôi nóng rực như đang thiêu đốt bụng nó qua lần áo khoác. Đột nhiên Mô-un-đi không nói gì cả, đập luôn một cái vào chân Ríp-stơn. Lúc thường Mô-un-đi hiền lành nhưng khi ngái ngủ nó bẳn tính lắm.

– Sao cậu đánh tớ? - Ríp-stơn bực tức hỏi.

– Thế tại sao cậu không chịu nằm yên? Làm gì mà cứ co giật chân như đang múa ấy!

– Mình có làm thế đâu! - Ríp-stơn nói to, - Xmít-phin đấy chứ.

– Sao cậu cứ co co, đạp đạp như vậy hả, Xmít-phin?

– Mình lạnh ghê lắm, Mô-un-đi ạ! Người mình giá như băng ấy.

– Băng giá gì mà lạ ghê! Nó làm cho người ta toát cả mồ hôi như nằm bên bếp lò ấy. Mô-un-đi, thử sờ nó mà zem, - Ríp-stơn nói.

Mô-un-đi đặt tay lên má tôi.

– Này, nói đối này! - nó nhổm dậy, tát tôi một cái thật đau. - Còn khóc nữa tao sẽ cho thêm cái tát đấy.

Tôi cố gắng nín thinh không khóc, nhưng điều đó vượt quá sức lực của tôi. Suốt buổi chiều tôi đã cố ghìm nước mắt nhưng hành động tệ hại của Mô-un-đi làm tôi không chịu đựng được nữa. Tiếng nức nở làm tôi nghẹn thở, nước mắt chảy ròng ròng khiến tôi không kịp lau nữa tưởng chừng như trong người tôi có quá nhiều nỗi đau khổ, không thể không phát ra ngoài. Tôi ép mặt xuống sàn xe, lặng lẽ khóc, các bạn tôi cũng biết tôi đang khóc là do thấy tôi nức lên. Khi tôi thấy cha tôi cầm roi đi tìm tôi ở chợ Cô-ven-hác-đen, tôi quyết định sẽ không bao giờ về nhà nữa. Từ đó trở đi thậm chí tôi cũng không còn nhớ đến em Pôn-li bé bỏng, không còn nhớ tới cuộc sống trong gia đình, trái tim tôi hầu như không còn biết rung động, nó đã thành chai rồi. Lúc này tôi cảm thấy trái tim mình như đã bớt băng giá, đã biết rung cảm hơn, đồng thời lòng tôi cũng nặng nề, đau khổ tưởng chừng không sao chịu nổi.

Mô-un-đi chắc hẳn cũng không đủ sức kiên nhẫn chịu đựng tiếng khóc của tôi. Thực hiện đúng lời đe dọa, nó lấy đà giáng cho tôi một cái tát mạnh hơn cái trước nhiều.

– Thằng kẻ cướp khốn kiếp này! - Ríp-stơn lao vào Mô-un-đi. - Mày dám đánh thằng bé vừa ít tuổi hơn mày, vừa đang đau ốm à? Đứng dậy đi, Xmít-phin, giúp tao một tay nện cho nó một trận đi.

Và không chờ tôi giúp đỡ, Ríp-stơn xắn ống tay áo lên xông vào đấm Mô-un-đi.

Tôi không muốn đánh nhau nên cố gắng hòa giải hai bạn, tôi nói rằng tôi khóc không phải là vì bị tát mà vì bị ốm.

Khi Mô-un-đi bình tĩnh lại, nó tỏ lòng thành thật hối hận. Nó tự nhận rằng nó hành động như một tên đê tiện và đề nghị tôi cứ việc dùng hết sức mình đấm vào mũi nó, nó sẽ để tay ra sau lưng. Ríp-stơn đề nghị tôi chấp nhận đề nghị ấy, nhưng tôi từ chối, khi đó Mô-un-đi bắt tôi ít nhất cũng phải gối đầu lên chiếc mũ của nó, nó còn lấy áo khoác của nó đắp vào người tôi. Ríp-stơn cũng sẵn sàng cho tôi tất cả quần áo của mình nhưng đáng tiếc là nó chỉ có một chiếc áo dày màu xanh vừa làm áo lót vừa làm áo khoác, còn mũ thì hôm trước trong lúc chạy trốn người gác chợ nó đã đánh rơi đâu mất.

Mặc dù các bạn tôi hết sức cố gắng thu xếp cho tôi nằm được yên hơn, đắp ấm hơn nhưng tôi vẫn không bớt đau đớn chút nào. Vẫn như lúc trước, cả người tôi nóng rực lên đồng thời vẫn run lên vì lạnh, lưỡi tôi se lại, hơi thở dồn dập và nặng nề. Tuy nhiên sau khi khóc xong tôi cảm thấy lòng mình có phần thanh thản hơn, tôi sẵn sàng nằm im và tuân theo sự sắp xếp của mọi người.

CHƯƠNG IX

TÔI LỌT VÀO NHÀ THƯƠNG LÀM PHÚC

Bệnh tình của tôi làm các bạn tôi lo lắng. Đặt tôi nằm yên và lấy chiếc áo khoác ngoài đắp cho tôi xong, hai bạn tôi không nằm ngủ mà lại ngồi ở góc xa nhất trong xe và bắt đầu thì thầm.

– Đây chắc là cảm lạnh, - Ríp-stơn khẽ nói, - Mắc bệnh ấy là nguy hiểm lắm đấy. Có phải đúng nó bị cảm lạnh không, Mô-un-đi?

– Có lẽ bệnh ấy đấy, - Mô-un-đi đáp nhỏ hơn.

– Giá có ống giác thì tốt quá. Mình còn nhớ hồi mình bé tí có lần mình đã được chữa bệnh bằng ống giác. Cậu nghĩ sao, Mô-un-đi, hay là ta đi kiếm lọ đựng mù tạt để làm ống giác đi!

– Đi đâu bây giờ? Hôm nay là ngày chủ nhật, các cửa hàng đều đóng cửa, còn ở hiệu bán thuốc thì lại không bán lọ mù tạt.

– Có thể mua thuốc viên ở hiệu thuốc được. - Ríp-stơn đề nghị. - nhưng có cái khó là tên thuốc ấy khó đọc lắm, không biết hỏi mua thế nào đây.

– Cứ việc nói rằng: cho mua bốn pen-ni thuốc viên.

– Nhưng nếu người bán thuốc hỏi lại: “Các cậu mua thuốc gì?” thì biết nói làm sao?

– Chỉ cần nói: “Cho thuốc viên giảm đau.” là được rồi, - Mô-un-đi thờ ơ đáp. Nó hoàn toàn không muốn nói chuyện và có vẻ như đang bận tâm đến việc khác.

– Thế là quyết định rồi nhé, Mô un-đi, - Ríp-stơn lại nói. - Ngày mai kiếm được pen-ni đầu tiên nào, ta dùng ngay tiền đó để mua thuốc cho Xmít-phin nhé?

Mô-un-đi không đáp lại một lời. Cả hai cùng im lặng chừng một phút. Tôi nằm yên và lắng nghe hai bạn tôi thì thầm với nhau. Vẻ dè đặt của Mô-un-đi làm Ríp-stơn nghi ngại.

– Mô-un-đi, - Ríp-stơn hỏi - Nếu như Xmít-phin ốm không phải do cảm lạnh thì đó là bệnh gì nhỉ?

– Mình làm sao mà biết được! - Mô un-đi miễn cưỡng trả lời.

– Nhưng cậu đã từng nằm nhà thương rồi cơ mà, cậu đã thấy bao người ốm đau. Có thể cậu đã thấy ai đó đau ốm giống như nó chứ.

– Khẽ chứ, - Mô-un-đi nói, - có lẽ nó chưa ngủđâu.

– Ngủ rồi, cậu không nghe thấy nó thở đều hay sao?

– Có, nhưng cậu có nghe thấy tiếng rơm rạ nó nằm kêu sột soạt hay không, chắc chắn nó lại bị rét run người lên rồi. - Sau đó Mô-un-đi nói thêm bằng một giọng nhỏ hơn. - Mình tiếc là đã đưa cho nó chiếc áo khoác của mình, Ríp-stơn ạ. Mất mũ thì thôi, chứ áo thì tiếc đấy.

– Cậu đúng là một con vật tham lam! - Ríp-stơn mắng bạn. - Khi nào cậu cần chắc hẳn Xmít-phin sẽ sẵn sàng cho cậu chiếc áo của nó ngay chứ không tiếc của như cậu đâu.

– Thôi, đằng nào cũng vậy, đành mất áo thôi! - Mô-un-đi thở dài.

– Tại sao lại mất? Ngày mai cậu sẽ lấy lại áo cơ mà.

– Không, lấy lại áo tức là phải lấy thêm một cái mà mình không thích một chút nào.

– Cái đó là gì vậy? Nói rõ ra đi!

– Khẽ chứ, khẽ chứ! Nhỡ nó nghe thấy hẳn nó sợ lắm đấy.

Hai đứa lặng lẽ nhỏm dậy, thò đầu ra ngoài xe thì thầm, tuy nhiên tôi vẫn nghe thấy chúng nói gì rồi.

– Cậu đã chủng đậu chưa Ríp-stơn? - Mô un-đi hỏi.

– Đã chủng đầu rồi, đây vết sẹo đây.

– Thế thì hay lắm, như vậy cậu không sợ gì nữa. Còn mình chưa chủng đậu như cậu nên dễ bị lây bệnh đậu mùa lắm.

– Chẳng lẽ nó bị sốt nóng vì lên đậu sao? - Ríp-stơn kinh sợ hỏi. - Như vậy nhất định nó không thoát chết phải không, Mô-un-đi?

– Đúng vậy.

– Nhưng có trường hợp ngoại lệ chứ? Có thể bỗng nhiên nó thoát chết thì sao?

– Không, không có ngoại lệ nào cả, - Mô-un-đi thì thào. - Đối với những người mắc bệnh này, trước khi chữa chạy vớ vẩn người ta húi trọc đầu họ đi, thế đấy.

– Để làm gì Mô-un-đi? - Ríp-stơn sợ hãi hỏi lại.

– Lúc mắc bệnh những người này gần như lên cơn điên. Nếu không húi trọc, họ sẽ tự dứt đứt hết tóc mình, - Mô-un-đi trả lời.

– Khốn khổ thay! Xmít-phin chết mất! Tội nghiệp thằng bé quá!

Ríp-stơn bật khóc. Tôi không tin vào mắt mình nữa nhưng quả thật Ríp-stơn khóc thương tôi.

Tôi không sợ hãi thậm chí cũng không ngạc nhiên rằng, theo lời của Mô-un-đi tôi mắc bệnh sốt nóng của người lên đậu. Tôi biết bệnh này thuộc loại nguy hiểm nhất và tôi cảm thấy người hết sức khó chịu. Ai mắc bệnh này chắc cũng đều bị chết cả. Tôi hiểu điều đó lắm. Nhưng ý nghĩ đó cũng không làm tôi run sợ. Tôi chỉ mong muốn có một điều là mọi người hãy để cho tôi được yên thân, đừng động chạm đến tôi, đừng nói năng gì với tôi. Ríp-stơn và Mô-un-đi vẫn tiếp tục thì thầm ở góc xe. Tôi nghe thấy những câu nói nho nhỏ của hai bạn tôi, nghe thấy tiếng cười đùa và tiếng chửi rủa của lũ trẻ con đang chơi bạc, nghe thấy tiếng chân bước và các tiếng động khác. Dần dần mọi tiếng động ấy im bặt đi, chỉ có hai bạn tôi vẫn tiếp tục thì thào. Tôi vui mừng thấy chúng vẫn chưa ngủ. Tôi rất muốn uống nước, tôi bảo Mô-un-đi lấy cho tôi ngụm nước. Hai bạn tôi có vẻ sợ hãi.

– Thôi, thôi, anh bạn ơi! - Mô-un-đi đáp bằng một giọng dịu dàng. - Làm thế nào lấy nước về cho cậu được? Cậu biết rằng mình không có chén, cốc rồi cơ mà. Cố chịu đựng nằm yên ngủ đi, lúc năm giờ sáng có những người chở nước đến đây, cậu sẽ được uống thoải mái.

– Ôi mình không thể đợi đến năm giờ được đâu, Mô-un-đi ơi, thật đấy, không thể đợi được nữa, mình phát điên lên mất! Đừng bắt mình phải đợi đến năm giờ sáng!

– Thôi được, mình sẽ không nói thế nữa, mặc dầu nói thế là nói thật.

– Thế bây giờ mấy giờ rồi?

– Chắc độ gần một giờ.

Cơn khát khủng khiếp hành hạ tôi, tiếng sóng nước không ngừng vỗ vào phía chân tường ở gần chỗ xe đỗ. Tôi tưởng tượng ra con sông mà tôi nhìn thấy vào buổi sáng sau đêm đầu tiên tôi ngủ ở “cổng tò vò”. Con sông uốn khúc quanh có dưới ánh nắng mặt trời, trên sông những chiếc phà chở cỏ khô lặng lẽ xuôi theo dòng. Tôi bỗng nảy ra một ý muốn không tài nào kìm lại được là mau chạy xuống bờ sông uống nước thỏa thuê. Tôi không cần gì cốc, chén, tôi có thể dìm đầu vào nước mà uống. Tôi đứng dậy, loay hoay leo ra khỏi thành xe. Trời tối quả, các bạn tôi không thể trông thấy tôi đang làm gì nhưng chúng nghe rõ các tiếng động và khi tôi vừa thò một chân ra ngoài xe, Ríp-stơn đã kịp thời nắm chặt lấy chân kia của tôi.

– Xmít-phin, cậu làm gì đấy? - Nó kêu to bằng một giọng sợ hãi, suýt nữa nó bật khóc. - Đi đâu đấy, cậu này?

– Đi kiếm nước uống đây.

– Không có nước đâu. Mô-un-đi, lại đây giúp mình một tay nào! - Ríp-stơn đáng thương tuyệt vọng hét to. - Không có nước đâu, Xmít-phin.

– Có nước đấy, - tôi nói - mình đi xuống sông uống nước đây.

– Không, không phải cậu đi uống nước đâu. Cậu định đi trẫm mình có phải không, bây giờ cậu như người điên ấy mà! - Ríp-stơn thất vọng kêu to. - Mô-un-đi, giữ lấy nó, giúp mình giữ chặt lấy nó mau lên.

Nhưng Mô-un-đi không dám lại gần: nó sợ bị lây bệnh vì nó chưa chủng đậu mà. Ngoài ra có lẽ nó cho rằng tôi đang lên cơn điên và có thể sẽ cắn nó. Nó đứng yên một chỗ cố thuyết phục tôi:

– Sao cậu lại nhảy ra ngoài thế này, Xmít-phin? - nó cố làm cho tôi trấn tĩnh lại. - Cậu làm cả khu “Cổng tò vò” này thức dậy mất. Nằm yên đi, mình mang nước về cho cậu ngay bây giờ đây.

– Cậu nói láo, - Ríp-stơn nói. - chẳng qua cậu muốn chuồn đi chỗ khác, để mặc mình giữ nó chứ gì!

Tôi cũng nghĩ như vậy, nhưng chúng tôi đã ngờ oan cho Mô-un-đi. Nó lôi chiếc mũ gối đầu của tôi ra, nhảy xuống xe và ít phút sau đã quay lại mang theo một mũ đầy tràn nước sông trong mát. Trong đêm tối đi xuống bờ sông không phải không nguy hiểm, tuy vậy Mô-un-đi đã gặp may, nó phải làm cuộc hành trình bắt buộc nhưng vẫn an toàn trở về. Mũ nó tuy cũ nhưng còn tốt, sợi bị bết lại đến mức hầu như không để nhỏ ra ngoài một giọt nước nào. Tôi chỉ uống năm ngụm dài là hết nước trong mũ, được uống như vậy tôi cảm thấy khoan khoái vô cùng. Đêm đó các bạn tôi đã cứu sống tôi. Nếu chúng cứ mặc tôi đi xuống bờ sông, gió lạnh từ sông thổi lên chắc sẽ làm tôi chết mất hoặc là chập choạng bước đi trong đêm tối, tôi dễ bị trượt chân và ngã lăn xuống sông.

Sau khi hết cơn khát, tôi lại nằm ngủ. Tôi đang mơ thấy những chuyện kỳ lạ và đáng bực mình thì Ríp-stơn đã lay vai tôi và nói rằng đã đến lúc chui ra khỏi xe, ông đánh xe sắp dắt ngựa đến rồi. Tôi thử nhỏm dậy nhưng không được. Tôi có thể ngồi nhưng khi đứng thì hai đầu gối cứ run rẩy, tôi lại ngã vật xuống.

– Nào, các chú nhóc, - người đánh xe vừa lại gần vừa nói, - nhảy ra khỏi xe đi, tao không có thì giờ lằng nhằng với chúng mày đâu.

– Thưa bác, bạn cháu không thể nào nhảy ra được. - Mô-un-đi nhảy xuống xe, trả lời,

– Mày nói gì? Sao, có thằng không thể nhảy ra à?

– Nó chỉ có thể lăn ra ngoài chứ không thể nhảy ra ngoài được đâu. Nó bảo rằng chân nó như bị rời ra rồi. Xin phiền bác kéo nó ra ngoài hộ chúng cháu có được không ạ?

– Tao sẽ kéo nó theo kiểu đặc biệt để sau này nó sẽ mãi mãi nhớ đến tao!

Nói xong ông đánh xe giận dữ cầm đèn nhanh nhẹn nhảy vào thùng xe.

– Cút ngay, thằng lười chảy thân này! - ông ta thét to.

Nhưng đúng lúc đó ánh sáng của ngọn đèn ông ta đang cầm rọi vào mặt tôi và lập tức ông ta dịu giọng:

– Trời ơi, thằng bé đáng thương quá! - ông nói to - Nó bị ốm đã lâu chưa?

– Nó mới ốm từ chiều qua thôi, Ríp-stơn trả lời. - chúng cháu cũng không ngờ nó ốm nặng đến thế.

– Nó sống ở đâu? Đưa nó về nhà nhanh lên, - ông đánh xe ngựa giục.

Tôi mới nhớ lại khuôn mặt giận dữ của cha tôi khi lần cuối cùng tôi nhìn thấy qua khe hở của các chồng giỏ trong chợ. Khi người còn khỏe mạnh tôi sợ chiếc roi của cha tôi, còn bây giờ tôi thấy không thể trở về nhà được nữa rồi.

– Cháu bé ơi, cháu sống ở đâu? Nhà cháu ở phố nào? - ông đánh xe hỏi.

Tôi giả vờ như không nghe thấy gì cả, chỉ im lặng không đáp.

– Còn các cháu, các cháu có biết nó sống ở đâu không? - ông quay ra hỏi các bạn tôi.

Ríp-stơn và Mô-un-đi biết rất rõ địa chỉ nhà tôi nhưng chúng không chịu nói.

– Nó không có nhà cửa nào cả, nó sống ở đây thôi, bác ạ, - Mô un-đi đáp.

– Nó là đứa trẻ mồ côi, không cha, không mẹ, - Ríp-stơn nói thêm.

– Thằng bé mới bất hạnh làm sao! - ông đánh xe nói, - nếu để nó lại đây, nó chết mất, nhất định chết mất. Thà đưa nó tới nhà thương làm phúc còn hơn. Cháu bé ơi, cháu có muốn đến nhà thương làm phúc không?

Đối với tôi thì đàng nào mà chẳng thế, chỉ cần không phải về nhà là được rồi. Nghe ông đánh xe hỏi, tôi chỉ gật đầu tỏ vẻ đồng ý. Ông đánh xe tốt bụng cẩn thận lấy chiếc chăn vẫn quàng cho ngựa ủ cho người tôi ấm lên rồi cầm dây cương đánh xe ra khỏi “Cổng tò vò”. Suốt thời gian ấy Ríp-stơn vẫn ngồi trong xe bên cạnh tôi.

Mặc dầu sợ bị lây bệnh đậu mùa, Mô-un-đi vẫn không thể chia tay tôi mà không nói mấy lời từ biệt. Tôi nghe thấy tiếng động do nó bám vào xe ngựa, nhìn về phía đó tôi trông thấy bộ mặt nhem nhuốc của Mô-un-đi.

– Tạm biệt nhé, Xmít-phin! - nó bảo tôi vậy, sau đó nó nói với ông đánh xe. - Bác ơi, nó đắp chiếc áo khoác của cháu đấy, bác ạ, đến nhà thương làm phúc bác bảo họ cất hộ đi, nếu nó sống sót bác đưa cho nó nhé! Thôi từ biệt nhé, anh bạn thân! Chóng khỏi nhé! Nói xong nó biến mất.

Ríp-stơn còn ngồi ở trong xe rất lâu. Cuối cùng nó nắm chặt bàn tay nóng hổi của tôi, âu yếm nhìn mặt tôi, lấy chăn quấn chặt vào người tôi hơn nữa, rồi không nói một lời nào cả nó nhảy ra ngoài ván hậu chạy thẳng một mạch.

CHƯƠNG X

TÔI SỐNG SÓT

Ông đánh xe tốt bụng chở tôi đến nhà thương làm phúc. Ở đó tôi được thay quần áo mới, lau người và được đặt trên giường. Bác sĩ nói rằng bệnh tình của tôi rất trầm trọng nhưng kỳ lạ thay tôi cảm thấy người không khó chịu lắm. Được nằm yên nghỉ ngơi quả thú vị thật. Nếu có ai bảo tôi hai đằng chọn một hoặc là mạnh khỏe phải về sống ở khu “cổng tò vò” tăm tối, hoặc chịu sốt nóng mà được nằm ở đây thì không đắn đo gì hết, tôi thấy thà bị sốt nóng còn hơn. Mà việc gì phải nghĩ ngợi nhỉ! Giường chiếu của tôi sạch và êm ái, thuốc men không đến nỗi khó uống lắm, món cháo ăn hàng ngày nấu khá ngon. Tuy vậy tất cả mọi người kể cả bác sĩ nữa đều buồn bã nhìn tôi, họ rón rén bước tới gần giường tôi và nói với tôi bằng một giọng khe khẽ, hình như họ tưởng rằng tôi đau đớn lắm. Nhiều lần tôi đã nảy ra ý nghĩ có lẽ tôi lọt vào đây là do có sự lầm lẫn nào chăng, tôi không mắc phải chứng bệnh đáng sợ mà mọi người vẫn gọi là sốt nóng vì khi nào mọi người phát hiện ra sự lầm lẫn đó, tôi sẽ bị tống cổ ra ngoài ngay lập tức.

Tôi không rõ mình ốm bao lâu, nhưng tôi nhớ có một lần vào buổi sáng khi thức dậy tôi thấy người sảng khoái hơn hôm trước. Ai cũng ngạc nhiên nhìn tôi. Khi cho tôi ăn, bà hộ lý suýt nữa làm đổ bát xúp, bà liệt tôi vào loại người may mắn thoát chết một cách kỳ lạ. Bà giám thị dừng lại trước giường tôi và nói:

– Hừ, thằng bé này rồi sống lâu lắm đây.

Ông bác sĩ là người ngạc nhiên nhất.

– À, khá lắm! - ông nói to. - Không thể ngờ rằng thằng bé này lại khỏi nhanh như thế này.

– Thưa bác sĩ, chính thế ạ, - bà hộ lý đáp lời. - Có thể nói thằng bé này đã đánh lừa được thần chết.

– Đúng vậy, - bác sĩ cười to. - Đúng là nó đánh lừa được thần chết! Mới tối qua thôi tính mệnh nó còn mong manh như treo trên đầu sợi tóc thế mà bây giờ trông nó đã khá lắm! Chắc chắn nó sẽ chóng hồi phục! Chúng ta sẽ làm cho nó đi lại được trước khi phải cắt tóc nó thêm một lần nữa.

Tôi không hiểu rõ những lời nói đó. Nghe xong câu cuối cùng của bác sĩ tôi ngạc nhiên lắm. Ngày đầu tiên đến nhà thương, đầu tôi bị cạo trọc nhẵn thín như quả bóng, tôi tin rằng còn lâu mới phải cắt tóc; chẳng lẽ tôi lại không ra viện trước thời hạn đó chăng? Chắc hẳn bác sĩ nhầm lẫn gì đây.

Quả nhiên bác sĩ bị nhầm thật. Mà tôi cũng bị nhầm. Tóc tôi mọc đã chậm nhưng sức khỏe tôi phục hồi còn chậm hơn nữa. Có thể nói các nỗi đau khổ thực sự của tôi mới bắt đầu kể từ lúc theo dự đoán của bác sĩ tôi sẽ đi lại hoàn toàn thoải mái. Quả thực tôi đứng vững được như vậy có nghĩa là tôi phải đứng dậy. Nhưng tôi không cảm thấy người sảng khoái vui vẻ chút nào. Tôi ăn ngon miệng lắm, thậm chí ăn khá ngon miệng là đằng khác, tôi có thể dễ dàng ăn hết hai suốt ăn đạm bạc của nhà thương. Nhưng tôi thấy thà nằm yên chịu cơn sốt hành hạ nhưng được mọi người chăm sóc và được tùy ý uốn éo trên giường còn thích hơn là phải lang thang hết chỗ này đến chỗ khác, chân vấp vào các đồ vật nằm ngổn ngang dưới đất, luôn luôn va chạm thân hình toàn xương xấu vào thành giường và vào các loại đồ gỗ cứng. Một tuần liền tôi bị sưng chân nên không thể đi giày được, rồi lại bị đau tai, sau đó tôi bị đau mắt nặng quá nên phải đội chiếc mũ màu xanh có vành rộng để che cho đỡ chói mắt. Suốt thời gian đó tôi buồn chán và cảm thấy mình là một kẻ bất hạnh và sinh ra cáu kỉnh. Tiếng kẹt cửa cũng làm tôi bực mình, tôi ghét nhà thương làm phúc lắm. Tôi mong mình thật mau khỏe mạnh để lĩnh bộ quần áo cũ và ra ngoài sống tự do.

Tôi hoàn toàn tin rằng người ta sẽ đáp ứng mọi nguyện vọng của tôi. Tôi chỉ mong muốn thêm một điều là nhà thương làm phúc sẽ cho tôi một chiếc áo sơ mi, một cái mũ và có thể còn cho cả đôi giày nữa. Tôi nghĩ thầm khi đi tôi sẽ nói: “Xin cám ơn các bác cho cháu ra viện, xin chào các bác”, trước mắt tôi cánh cửa nhà thương làm phúc sẽ mở rộng và tôi có thể tự do đi khắp bốn phương trời. Tôi cũng không buồn nghĩ là lúc đó mình đi đâu nữa. Tất nhiên tôi sẽ trở về “cổng tò vò” âm u cùng Ríp-stơn và Mô-un-đi, gặp lại tôi hẳn chúng vui mừng lắm. Mặc dù trong nhà thương làm phúc tôi được ăn no, ngủ yên nhưng tôi chẳng sợ hãi chút nào khi nghĩ đến việc mình phải quay về cuộc đời cũ, cuộc đời của một đứa bé lang thang. Tôi nhớ lại cảnh chúng tôi tự do dạo chơi trên phố xá trong thành phố, kiếm được tiền cứ tùy ý tiêu pha, tôi nhớ tới tất cả những hoạt động vui nhộn của chúng tôi và trong thâm tâm tôi hết sức mong muốn nhanh chóng gặp lại Ríp-stơn và Mô-un-đi. Trên đời này tôi chỉ yêu chúng thôi. Tôi thấy dường như tôi chẳng còn căn nhà thân yêu nào cả.

Cuối cùng tôi đã khỏe hắn. Đó là vào tháng hai, khi tuyết còn phủ một lớp dày trên mặt đất. Bác sĩ trông coi phòng đã ra lệnh là hôm sau sẽ cho tôi và thằng bé Bai-xơ ra viện, thằng bé này trước đây bị sốt phát ban.

Khi bác sĩ đi rồi, Bai-xơ hỏi tôi:

– Xmít-phin này, cậu mồ côi phải không?

– Đúng thế, - tôi đáp.

– Ồ, như vậy cậu phải đi làm việc ở bờ biển rồi.

– Sao cơ? Tại sao lại phải đi như thế?

– Sự việc sẽ như thế này đây, người ta tống toàn bộ lũ trẻ mồ côi đến Xtơ-rét-phóoc, rồi cậu cũng sẽ bị giải đến đấy thôi. Chẳng lẽ cậu không biết sao? Ở Xtơ-rét-phóoc trẻ con bị đánh đập đau lắm, ngoài ra lại còn phải nhốt xuống hố sâu đen ngòm nữa chứ. Mình cũng biết một thằng bé mồ côi như cậu, nó đã bị giết ở Xtơ-rét-phóoc đấy!

– Vì sao nó bị giết?

– Nó bị bắt khi chạy trốn: nó trèo qua bức tường cao cắm toàn đinh nhọn. Nó bị kéo lại, quăng xuống đất, nhốt vào hố sâu đen ngòm và từ đó bặt tăm, không ai còn trông thấy nó nữa. Mọi người đều bảo là nó bị giết rồi.

– Nó là thằng ngốc nên mới chịu đi Xtơ-rét-phóoc.

– Nó có tự đi đâu? Nó bị chở đến đấy chứ, sắp tới cậu cũng bị đối xử như vậy cho mà xem, - Bai-xo trả lời.

– Không, không tống mình đến đấy được đâu, - tôi nói bằng một giọng quả quyết, - Khi nào ông giám đốc đến thăm phòng này mình sẽ đề nghị trả lại mình quần áo và cho mình muốn đi đâu thì đi.

– Khá đấy! - Bai-xơ cười to. - Cứ việc xin ông ta, chắc hẳn ông ta sẽ cho cậu ra viện ngoài ra còn cho cậu ít tiền để đi xe ngựa nữa đấy!

Tôi không để ý đến lời nói của Bai-xơ, tôi thường coi nó là thằng ngốc. Giữ tôi lại trong nhà thương làm phúc để làm gì nhỉ? Ngược lại mọi người chắc chắn sẽ mừng rỡ khi tống được tôi đi.

Tối tối ông giám đốc đi khắp các phòng để kiểm tra xem mọi người đã lên giường nằm chưa. Khi ông lại gần tôi, tôi gọi ông. Mọi người trong phòng đều nhỏm đầu khỏi gối và kinh ngạc nhìn tôi. Tôi không ngờ rằng mình vừa có hành vi táo tợn.

– Em gọi ta à, em bé? - ông ta hỏi như vậy, dường như ông ta cũng không tin vào tai mình nữa.

– Thưa ông, vâng ạ, cháu muốn xin ông ra lệnh trả lại cho cháu quần áo cũ và đem để lên trên chiếc ghế này, sáng mai cháu sẽ mặc bộ quần áo ấy. Cháu muốn ra viện.

Đôi mắt ông giám đốc thoáng hiện vẻ giận dữ. Sau đó ông bình tĩnh quay lại phía bà giám thị:

– Thế nào, thằng bé con này không bị loạn trí chứ, bà Bơ-ra-un? - ông ta hỏi.

– Thưa ông, nếu ta coi cái đồ vô lại láo xược này cũng có đôi chút trí khôn thì nó cũng chưa đến nổi loạn trí đâu ạ, - bà giám thị đáp.

– Rất tốt! - ông giám đốc rút cuốn sổ tay và bút chì ra, nói. - Nó là một trong số trẻ con ngày mai sẽ xuất viện có phải không? Nó mang số bao nhiêu?

– Thưa ông số một trăm hai bảy ạ, - bà giám thị đáp.

– Cám ơn bà... Số một trăm hai bảy, nghe đây, mày sẽ phải gánh chịu mọi hậu quả do việc làm của mày trong tối nay đấy.

Và chăm chú nhìn tôi thêm một lần nữa, ông ta bước ra ngoài phòng.

Tôi kinh hãi quá. Tôi vùi đầu vào chăn một lúc lâu mà vẫn không trấn tĩnh lại được. Chẳng lẽ những điều Bai-xơ nói lại là sự thật sao? Tôi không được phép rời khỏi nhà thương làm phúc khi tôi muốn ư? Ở đây tôi là kẻ bị cầm tù, ngày mai tôi sẽ bị đưa đến một nơi đáng sợ như lời Bai-xơ kể và ở đó hẳn tôi bị tống xuống một cái hố đen ngòm vì trót hỗn xược với ông giám đốc.

Biết làm gì bây giờ? Làm sao thoát khỏi số phận khủng khiếp đang đe dọa đây? Thậm chí nếu tôi trốn thoát khỏi nhà thương làm phúc, tôi cũng không thể chạy ngoài đường với bộ quần áo này được. Phải công nhận rằng mặc bộ quần áo do nhà thương làm phúc cấp cho thì cũng chẳng có gì đáng xấu hổ cả, nhưng bộ quần áo này may theo kiểu lạ lắm; nó gồm có một áo khoác ngoài ngắn cũn cỡn, một quần chỉ dài đến đầu gối và có yếm che ngực, đôi tất len màu xanh và đôi giày có khóa đồng. Làm sao có thể chạy trốn khi mặc bộ quần áo ấy được. Từ xa hàng dặm mọi người cũng nhận ngay ra tôi. Tuy nhiên đường đi từ nhà thương làm phúc đến cổng tò vò cũng không xa lắm. Chỉ cần tôi đến được đó, Mô-un-đi và Ríp-stơn sẽ cứu tôi thoát nạn. Nhưng làm cách nào trốn khỏi nhà thương làm phúc bây giờ?

Nghĩ đến việc chạy trốn, tôi không sao nhắm mắt được. Cuối cùng tôi thảo ra một kế hoạch rất mạo hiểm nhưng tôi không thể nghĩ ra một kế hoạch nào hay hơn thế nữa.

Trong phòng tôi có một cô nuôi dạy trẻ tốt bụng giúp việc cho bà hộ lý, cô thường nhận được thư từ của ai đó. Tên cô là Giên. Người gác cổng thường giữ lại thư từ ở chỗ ông làm và cô Giên thường tự mình xuống đó hay sai đứa nào trong bọn tôi xuống lấy thư hộ cô. Để trả công ông gác cổng giữ gìn thư từ cho cô, cô Giên thường biếu ông ít tiền lẻ để mua thuốc lá. Tôi quyết định lợi dụng việc này. Tất nhiên sẽ phải nói dối khá nhiều nhưng đó chỉ là chuyện vặt thôi. Tôi cảm thấy Xtơ-rét-phóoc đáng sợ quá.

Sáng hôm sau chúng tôi ăn điểm tâm vào lúc bảy giờ ba mươi phút, còn thư từ được bưu điện chuyển đến lúc tám giờ. Khi tôi thức dậy, tôi dao động không biết có nên thực hiện kế hoạch nghĩ ra đêm qua không, nhưng trong bữa ăn sáng lũ trẻ thi nhau chế nhạo tôi, chúng đều bảo rằng đến Xtơ-rét-phóoc tôi sẽ bị trừng phạt đích đáng. Sau khi nghe xong những câu nói đó, tôi không còn phân vân gì nữa.

Lúc tám giờ mười lăm phút tôi dùng mẹo giấu mũ vào trong túi quần và bí mật rời khỏi phòng ở, đi xuống cầu thang. Ở tầng dưới có một hành lang dài dẫn ra tận ngoài sân, phía cuối sân là cửa ra vào. Ông gác cổng ngồi ở chỗ đó. Cửa sổ phòng bệnh nhân nằm trông ra sân, tôi thấy cô Giên nhìn tôi vẻ ngạc nhiên không biết tại sao tôi ra sân lúc đó. Tôi không chú ý đến cô ta nữa, tôi mạnh dạn tiến lại căn nhà nhỏ của ông gác cổng.

– Chưa có thư đâu! - trông thấy tôi, ông nói vậy.

– Cháu biết rồi, tôi trả lời - nhưng cô Giên muốn bác cho cháu chạy ra ngoài phố mua cho cô ấy giấy viết thư, cô ấy nói...

– Rõ vớ vẩn chưa! - ông gác cổng bực bội quát to. - Tao không có quyền cho mày ra ngoài. Bảo với cô Giên của mày là đừng có ích kỷ quá như vậy, chỉ được cái xui người ta làm điều ngu xuẩn thôi.

Nói xong câu đó ông nhìn lên phía cửa sổ, trong khung cửa sổ cô Giên ra hiệu tỏ vẻ thất vọng.

– Thôi, thôi không việc gì phải làm hiệu nữa! Cho thằng bé này ra ngoài thì tôi đến bị thải hồi mất.

– Bác ơi, - tôi vội vàng ngắt lời ông ta khi thấy niềm hy vọng của mình đang tiêu tan. - Nhân tiện cô Giên sai cháu mua cho bác một phần tám pao* thuốc lá.

- Hừ, đấy lại là chuyện khác... - ông nhìn lên phía cửa sổ phòng bệnh nhân, nơi cô Giên vẫn đang đứng. Mặt cô đỏ bừng lên, hẳn cô thoáng có ý nghi ngờ, cô thất vọng lắc đầu. - Thôi, cô Giên của cháu không cần cho bác thuốc lá nữa. Đưa tiền đây cho bác, còn cháu chạy nhanh lên đừng lề mề, nếu không sẽ bị phạt đấy.

Cho ông ta tiền rồi chạy đi! Ông ấy sẽ thả tôi ra, con đường tự do sẽ rộng mở nhưng đột nhiên mọi việc lại hỏng vì tôi không có một món tiền nhỏ mọn là hai pen-ni. Tôi quyết định lại nói dối thêm:

– Cháu không có tiền lẻ, - tôi nói - cô Giên sai cháu mua thuốc lá bằng tiền chẵn, tiền này cũng dùng để mua giấy viết thư.

Tôi làm ra vẻ tìm trong túi quần đồng bạc do tôi tưởng tượng ra.

– Thôi chạy nhanh lên! Sao cứ đứng ỳ đây mà ba hoa thế, nếu mày chịu khó đi ngay thì dễ thường bây giờ đã kịp quay trở về đây rồi đấy.

Ông gác cổng xoay quả nắm ở chiếc cửa nhỏ và thế là tôi được tự do! Tôi muốn chạy ngay lập tức, nhưng tôi sợ bị ai đứng rình thì sao, vì thế thoạt tiên tôi bước rảo cẳng. Sau khi đi đến góc phố đầu tiên, tôi ba chân bốn cẳng chạy thẳng một mạch.

Buổi sáng trời u ám, lạnh lẽo nhưng tôi vẫn cảm thấy người nhẹ nhàng và thoải mái khác thường. Tôi biết rõ khu vực tôi đang chạy là khu vực nào, biết con đường đi ngắn nhất và độ mười phút sau tôi đã chạy đến con đường bờ sông, chui qua lỗ chân tường và theo con đường nhỏ tụt xuống Cổng tò vò tăm tối.

CHƯƠNG XI

TÔI LẠI TOAN VỀ NHÀ

Khi tôi rẽ vào con đường nhỏ xuống “Cổng tò vò” đồng hồ điểm chín tiếng. Điều đó bắt tôi phải dừng lại. Mô-un-đi và Ríp-stơn không có mặt ở dưới đóđâầu, hẳn chúng đang đi kiếm ăn và đến khi trời sắp tối chúng mới trở về đây. Không gặp chúng thì cần làm gì đây để chóng hết ngày. Việc đó làm tôi bớt hẳn vui mừng vì đã trốn khỏi nhà thương làm phúc một cách an toàn.

Tất nhiên tôi có thể ra chợ tìm các bạn tôi, nhưng không thể mặc bộ quần áo lạ mắt này mà ra đó được. Tôi quyết định cứ mò xuống khu “Cổng tò vò” ngồi đó suốt ngày chờ đợi cho đến khi hai bạn tôi trở về mới thôi. Thật kỳ lạ: nơi đỗ của chiếc xe ngựa mà chúng tôi vẫn ở bây giờ không có vẻ gì ấm cúng như khi nằm trong nhà thương tôi đã tưởng tượng ra. Ở đó tối tăm nặng nề, đáng sợ. Hơi ẩm xuyên thấu qua người tôi.

Gần tường tôi nhìn thấy một đống giẻ rách có hình dáng kỳ lạ. Khi tôi lại gần, đống giẻ rách đó bỗng nhiên động đậy và từ đó vang ra giọng khàn khàn của người già cả:

– Mày tìm gì thế thằng bé con kia? Tao tưởng bây giờ là ban ngày mọi người đều đi khỏi nơi đây để cho tao chết trong cảnh yên tĩnh. Chết trước mặt mọi người thì nặng nề lắm. Thế mà mày còn quấy nhiễu tao.

– Cháu không quấy rầy cụ khi cụ chết đâu, - tôi lễ phép trả lời. - Cụ cứ việc an nghỉ. Cháu đi tìm chỗ tránh lạnh đây.

– Chui vào thùng đi, thùng đặt trên chiếc xe chở nước ấy, - ông già mới quen nói bằng một giọng khàn khàn. - Nếu chân tao còn vững thì tao trèo vào đấy rồi...

– Tôi nhìn quanh và thấy một cái xe, trên có cái thùng to.

Tôi trèo vào thùng, lòng khắp khởi mừng thầm vì đã khéo tìm được nơi ấm cúng. Nhưng chỉ một lát sau tôi đã thấy không thể nào dùng thùng ấy làm chỗ ở được. Trong thùng có nhiều nước bị đóng băng, khi tôi nằm lên trên, băng bị tan ra và nước lạnh thấm vào quần áo tôi.

Tôi trèo ra khỏi thùng, ngồi ẩn sau chiếc thùng nhỏ hình tròn của chiếc xe chở nước để tránh gió. Nhưng gió thổi mạnh và dữ dội quá nên không tài nào tránh gió được. Gió thổi hun hút xuyên qua tường chật hẹp cuốn theo cả băng tuyết. Tôi rét thấu xương, tai cóng và đau rát. Khi tôi hơi nhỏm người dậy, gió thổi thẳng vào mặt tôi. Tôi phải dùng cả hai tay ghì chặt lấy mũ, ngón tay tôi tê buốt vì rét quá, da tôi rát như phải bỏng. Tôi không thể chịu được cực hình ấy quá nửa giờ nên đành từ trên xe nhảy xuống đất, đút tay vào túi quần, chạy ngược chạy xuôi, chân giẫm lên những tảng đá trơn tuột, tôi cố vận động để người nóng lên.

Gió lạnh hành hạ tôi ghê quá, cuối cùng tôi quyết định thử nhóm lửa xem sao. Có thể kiếm vỏ cây và than đá ở bờ sông. Có điều gay go là tôi không có diêm. Ở bờ sông có nhiều xà lan. Ở trên đó các công nhân bốc vác đang làm việc. Nếu tôi hỏi xin diêm tất nhiên họ sẽ cho; nhưng chẳng lẽ cứ mặc quần áo thế này mà đi đến chỗ họ làm việc hay sao. Họ sẽ biết ngay là tôi mới ở nhà thương làm phúc trốn ra. Họ sẽ tra hỏi và cuối cùng sẽ bắt tôi. Chỉ còn một cách là cởi áo khoác ra, lấy bùn bôi vào mặt và chân tay sao cho thật giống thằng bé bới rác chuyên đào xới ở lớp phù sa bên bờ sông để tìm vỏ cây, chai lọ, hộp sắt tây và các thứ bỏ đi khác. Để làm việc này không những tôi phải cởi áo khoác ngoài giữa gió lạnh mà còn phải cởi cả bít tất, giày và mũ vì dân bới rác không mặc quần áo kiểu này. Chân, tay và mặt của những người bởi các luôn dính bùn đất. Để cho người thật làm láp, tôi phải đi chân không trên lớp đất phù sa phủ trên băng, nhúng tay vào phù sa rồi bôi lên mặt.

Dân bới rác bao giờ cũng đeo cái túi hoặc cái giỏ nào đó dùng đựng những thứ kiếm được. May mắn thay tôi nhìn thấy ở phía đuôi sà lan có một cái xoong cũ nằm lăn lóc trên lớp đất phù sa. Tôi cầm lấy cái xoong ấy và đi lại gần một ông cụ già làm nghề khuân vác xin một que diêm.

– Bước ngay, bước ngay, thằng ăn cắp nhóc con! - ông cụ thét to. - Vừa mới ở tù ra mà đã làm nghề cũ rồi!

– Cháu có bị tù đâu, - tôi ứa nước mắt, nói. - Cháu chưa hề bị tù tội bao giờ.

– Có bị tù đâu! Mày là thằng nói láo! Xem kia kìa, đầu trọc thế này chẳng phải là kiểu đầu của bọn tù tội thì còn là kiểu nào?

– Không phải thế đâu, cháu nằm ở nhà thương làm phúc, cháu bị húi trọc vì cháu sốt nóng... cháu vừa trốn khỏi nhà thương làm phúc đấy.

Ông cụ thò đầu có mái tóc bạc ra khỏi thành sà lan và chăm chú dò xét nhìn khuôn mặt bẩn thỉu đẫm nước mắt của tôi. Chắc hẳn bây giờ cụ tin rằng tôi nói thật vì vậy cụ nói dịu dàng hơn:

– Được rồi, nếu cháu chỉ cần một que diêm thì hãy lấy hai que và cứ việc đi đi.

Ông cụ cắm mấy que diêm vào kẽ nứt ở đầu sào và đưa sang cho tôi. Nhưng đáng buồn thay, mọi sức lực tôi bỏ ra đều phí công vô ích! Tôi có vỏ cây, than và một mẩu giấy nhưng tất cả những thứ đó đều ẩm ướt, cả hai que diêm của tôi đều cháy hết nhưng không lan sang các vật khác được. Tôi nhìn ra sông: cụ già cho tôi diêm không còn ở trên sà lan nữa. Thôi đành chịu thiếu lửa vậy, tôi lại ra sông, rửa chân tay, mặt mũi cho khỏi dính bùn, đứng trước gió cho mau khô người vì tôi không có khăn mặt, sau đó lại đi bít tất, giày, mặc áo khoác ngoài, đội mũ và đi đi lại lại ở khu “Cổng tò vò”.

Tuyết rơi được gần hai tháng rồi. Điều đó không làm tôi buồn, ngược lại còn làm tôi rất vui: tôi nghĩ rằng hễ trời xấu là Ríp-stơn và Mô-un-đi sẽ phải quay về nhà sớm hơn thường lệ. Tôi ngồi ở bậc thang cuối cùng, chỗ hai bạn tôi thường đi qua để xuống “Cổng tò vò” và bắt đầu đợi bạn.

Đồng hồ nhà thờ điểm bảy tiếng nhưng vẫn không thấy các bạn tôi quay về. Biết ẩn vào đâu bây giờ, biết làm gì bây giờ? Hay là trở về nhà chăng? Khi lần đầu tiên ý định này thoáng hiện ra trong óc tôi, tôi vội xua đuổi đi ngay, vì thấy ý định đó quả là vô lý. Nhưng thời gian trôi qua, tôi mất dần hy vọng được gặp lại hai người bạn duy nhất của mình. Ý nghĩ trở về nhà lại cứ xuất hiện trong óc tôi. Cuối cùng tôi không thể nghĩ đến bất kỳ việc gì khác ngoài ý nghĩ quay về nhà. Về nhà thì có gì đáng sợ nhỉ? Đã hơn chín tháng nay tôi không nhìn thấy ai trong gia đình, có lẽ mọi người sẽ vui mừng khi gặp tôi, có thể trong trường hợp xấu nhất, cha tôi sẽ dạy cho tôi một bài học về cách xử thế ở đời. Bây giờ tôi đâu còn là một đứa trẻ quá bé bỏng như khi mới trốn nhà ra đi nữa; tôi đã biết cách kiếm ăn, biết cách làm việc, tôi không còn là gánh nặng cho gia đình nữa.

Tuy nhiên trước khi trở về nhà, tôi còn lang thang ở “Cổng tò vò” một lúc lâu, sau đó tôi chạy ra chợ xem Mô-un-đi và Ríp-stơn có ở đây không, tìm kiếm mọi nơi đều không thấy chúng, tôi quyết định đi về phía Téc-min. Tôi vui vẻ rảo bước không dừng lại ở đâu cả, không chú ý đến ai cả.

Nhưng khi đến chợ Xmít-phin tôi bước chậm lại và khi đến đầu phố tôi ở, tôi đứng hẳn lại. Bây giờ về thẳng nhà gặp cha tôi liệu có nguy hiểm không nhỉ? Vào giờ này cha tôi hay có mặt ở tiệm rượu, hay là đứng đợi ở đây cho đến lúc nào cha tôi từ đó ra chăng? Khi cha tôi uống chút ít rượu rồi, ông thường dễ dãi hơn. Tôi đứng ở hè phố bên kia đường, đối diện với phố tôi ở và đợi cha tôi. Đến mười một giờ đêm cha tôi mới về nhà. Một ý nghĩ luôn ám ảnh tôi: không hiểu cha tôi sẽ tỏ thái độ thế nào khi gặp tôi, cha tôi sẽ nói gì? Ý nghĩ đó giày vò tôi làm tôi không cảm thấy đói và lạnh nữa.

Nhưng thời gian cứ chậm chạp trôi qua mà cha tôi vẫn không trở về. Tôi quyết định đi lại quán rượu, nơi cha tôi hay vào uống, nhìn xem có cha tôi trong đó không. Đột nhiên cánh cửa mở toang, từ phía trong người ta đẩy một phụ nữ ra ngoài. Chiếc áo dài của bà ta rách tả tơi, mớ tóc hung rối bù, môi bị đánh ứa máu, tay bà ta ôm khư khư một đứa bé con, đứa bé được quấn trong một nắm giẻ bẩn thỉu. Tôi nhận ra ngay người phụ nữ ấy là ai rồi: đó là dì Béc-cơ với đứa em gái khốn khổ của tôi - em Pôn-li.

– A, thằng say rượu trời đánh thánh vật kia! - dì Béc-cơ rít lên. - Mày dám quẳng chai lọ vào người tao à? Suýt nữa mày giết chết con bé rồi đấy. Khi nào mày vác mặt về nhà tao sẽ lấy que sắt thông lò quật cho mày một trận.

Người đàn ông vừa đẩy dì ta ra khỏi quán rượu, lại giơ nắm đấm xông lại:

– Mày dám mắng tao là thằng say rượu à, đồ thú vật hèn hạ kia! - ông ta thét to. - Mày tiêu pha hết tiền tao đưa cho để mua thức ăn vào việc rượu chè. Kể từ lúc mày bước chân vào nhà tao, cả nhà tao bị đói khổ vì mày. Giết chết mày đi còn là nhẹ, đồ nát rượu vô liêm sỉ kia!

– Thôi, làm ầm ĩ lên thế là đủ rồi đấy, Gim Ba-li-dét ạ! - Ông Pi-gốt túm chặt lấy hai tay cha tôi kêu to. - Tôi không cho phép anh làm điều phạm pháp ở quán tôi đâu. Anh có thể đánh vợ ở nhà, nhưng tôi không cho phép đánh vợ ở đây đâu! Không được đánh nhau ở đây!

Gim Ba-li-dét! Ông chủ quán gọi người đàn ông say rượu, áo quần bẩn thỉu này là Gim Ba-li-dét. Chẳng lẽ đây là cha tôi ư? Tôi vẫn quen nhìn thấy cha tôi ăn mặc chỉnh tề, thậm chí còn có phần sang trọng nữa. Thường thường sau khi đi làm về, cha tôi rửa mặt mũi chân tay thật cẩn thận và chỉ ra khỏi nhà khi đã mặc chiếc áo sơ mi sạch sẽ, khoác chiếc áo ngoài may bằng loại vải không dày lắm cho bó lấy người, cổ quàng một chiếc khăn dệt bằng tơ tằm; còn người này có bộ một của kẻ đã lâu ngày không tắm rửa, mặt đỏ gay và sưng to húp híp, đôi mắt đục ngầu nhoèn những dử mắt, má không cạo râu ria đâm ra tua tủa, mớ tóc rối bù chắc hẳn đã lâu ngày không chải. Ông ta mặc chiếc áo sơ mi bẩn thỉu trông lôi thôi lếch thếch và đội chiếc mũ cũ rách nhàu nát.

– Bỏ tôi ra! - cha tôi hét lên với ông Pi-gốt. - Tôi phải đập vào mặt cái con đỉa đã hút hết máu của tôi mới được!

– Thôi, thôi! Gim ơi! - Những người khác cũng từ quán rượu theo ra, cố thuyết phục cha tôi. - Lúc nào cậu thanh toán với mụ ấy mà chẳng được, tốt hơn hết là vào đây làm thêm một chén be bé nữa đi.

Một cảnh sát tiến lại gần đám đông ồn ào đó.

– Cái gì thế này, gia đình Ba-li-dét lại làm ầm ĩ phố xá lên rồi có phải không? - Gã cảnh sát bình thản hỏi ông chủ quán.

– Vâng, đúng vậy, - ông Pi-gốt đáp. - Không đủ sức ngăn cản họ nữa. May quá, cuối cùng thế là có ông đến đây giúp sức.

– Ông cảnh sát này, - cha tôi nói to. - Mong ông tống cổ con vật tóc hung kia đi để tôi không phải nhìn thấy mặt nó nữa!

Nói xong cha tôi lảo đảo quay vào quán rượu.

– Không, tốt hơn hết ông hãy đập chết con quái vật đã rượu chè tiêu hết tiền nong của tôi đi, - thấy bóng cảnh sát, dì Béc-cơ đã trấn tĩnh hơn, dì vừa khóc nức nở vừa bảo vậy.

– Thôi thôi, về nhà đi, con mụ hay gây rối này! - gã cảnh sát càu nhàu, kéo tay dì ta một cách thô bạo rồi đẩy dì ta đi về phía cửa nhà tôi.

Biết làm gì bây giờ đây? Tất nhiên đi theo dì Béc-cơ về nhà thì thật là ngu xuẩn. Không bao giờ tôi nuôi ảo vọng là dì ấy sẽ đối xử dịu dàng với tôi. Xuất hiện trước mắt dì Béc-cơ bây giờ khi dì ấy mới bị cha tôi đánh cho một trận thì thật là nguy hiểm, chắc hẳn dì ấy sẽ nhảy bổ vào tôi mà đánh đập. Em bé Pôn-li đáng thương! Tôi rất thương hại em, may mắn thay là dù sao em vẫn còn sống, vẫn mạnh khỏe và không bị tàn phế vì lỗi lầm của tôi. Đi gặp cha chăng? Có thể cha tôi sẽ thương hại tôi, trước đây dì Béc-cơ xúi bẩy cha tôi ruồng bỏ tôi. Bây giờ cha tôi và dì ấy đã cãi nhau. Có thể mặc cho dì ấy muốn nói gì thì nói, cha tôi sẽ đón tiếp tôi tử tế chăng.

Tôi rụt rè bước vào quán rượu. Trong đó đông người quá nên tôi không nhìn thấy cha ngay. Sau khi nhìn quanh khá kỹ lưỡng, tôi thấy cha tôi ngồi yên đặt hai tay lên bàn và gục đầu vào tay.

– Ê, thằng bé ở nhà thương làm phúc kia, mày cần gì nào? - một người làm công trong quán rượu hỏi tôi.

– Cháu đến tìm cha cháu, cha cháu ngồi ở kia kìa! - tôi chỉ vào cha tôi, nói vậy.

– Tên cha cháu là gì?

– Gim Ba-li-dét.

– Đúng rồi! Tôi cũng nhận ngay ra nó mà! - Ông thợ thuộc da ở cùng phố tôi reo to. - Gim, thức dậy mau, nhìn xem này, con cậu quay về rồi đấy! Thức dậy mau lên. - Ông ta khẽ đẩy tay vào vai cha tôi, cố thuyết phục cha tôi.

– Nói láo, để cho người ta yên thân nào! - cha tôi vẫn không ngẩng đầu lên, chỉ càu nhàu trả lời.

– Nói với cha mày đi, Gim. Nói với cha mày vài câu đi, cha mày sẽ nhận ra giọng mày ngay.

– Con đây cha oi! - tôi run run chạm nhẹ vào khuỷu tay cha tôi nói. - Con về đây... con trở về nhà đây.

Cha tôi từ từ ngẩng đầu lên, nhìn tôi một cách dữ tợn khiến tôi phải lùi lại hai bước. Mấy phút liền cha tôi trừng trừng nhìn tôi bằng đôi mắt hung bạo, tôi bắt đầu hy vọng rằng cơn giận của cha tôi sẽ dần dần lắng xuống thì đột nhiên không nói một lời nào cả, cha tôi tóm chặt cổ áo tôi. Tay cha tôi bóp chặt lấy cổ tôi.

– A, mày sa bẫy rồi, thằng vô lại này! Sa bẫy rồi nhé! - cha tôi nói vậy, một tay vẫn giữ chặt lấy tôi, tay kia cởi chiếc thắt lưng da đáng sợ ra.

– Anh làm gì đấy, Gim? Gim, anh làm nó chết nghẹt mất! Bỏ nó ra, Gim! Với trẻ con mà anh đối xử như vậy sao? - Mọi người xung quanh bênh vực tôi.

– Đây là con tôi! Tôi muốn làm gì nó thì làm! - Cha tôi thét to.

Cha tôi dừng lại trong giây phút chắc hẳn để nghĩ xem nên bắt tôi nằm theo tư thế nào để đánh cho dễ hơn, sau đó cha tôi tóm cổ áo nhấc người tôi lên cao rồi quẳng tôi ngã sấp mặt xuống chiếc ghế dài. Chắc hẳn lúc này cha tôi mới nhận ra rằng, tôi mặc bộ quần áo lạ mắt làm sao.

– Tại sao mày lại ăn mặc lạ lùng như vậy? - cha tôi hỏi.

– Chắc hẳn đây là quần áo nhà tù, - một người đoán vậy, - mà ngay tóc cũng húi theo kiểu nhà tù.

– Không, đây không phải là quần áo nhà tù đâu, - một người làm công trong quán rượu nói, - đây là quần áo của nhà thương làm phúc đấy.

– Vâng, của nhà thương làm phúc đấy, - nhân đà tôi nói theo, - con được phát bộ quần áo này khi con bị sốt nóng phải vào chữa trong nhà thương làm phúc.

Tôi tưởng nghe xong câu đó cha tôi sẽ thương hại tôi, nhưng sự việc lại diễn ra ngược lại. Cha tôi tránh xa chiếc ghế nằm với vẻ mặt ghê tởm, quay lại phân bua với mọi người xung quanh bằng một giọng đầy nước mắt:

– Đấy, các ông bảo tôi tha nó, nhưng các ông có biết thằng bé này đã làm gì không? Nó bỏ nhà ra đi vì suýt làm em nó ngã chết, sau đó nó đi ăn xin bêu xấu tôi... Nó nằm nhà thương làm phúc, đấy, các ông nghe rõ chưa. Nằm ở nhà thương làm phúc! Thế mà các ông còn khuyên tôi tha cho nó! Không đời nào, tôi sẽ đánh chết nó.

– Anh muốn làm gì thì làm, nhưng không được đánh nó trong quán tôi! - ông Pi-gốt kêu to, tay giằng lấy chiếc thắt lưng da mà cha tôi vừa vung lên định giáng xuống người tôi.

Ông Pi-gốt định giật lấy chiếc thắt lưng da, nhưng một đầu thắt lưng da quấn chặt vòng quanh bàn tay cha tôi. Ông chủ quán và cha tôi giằng co nhau. Lợi dụng cơ hội đó, đang nằm sấp trên chiếc ghế dài tôi vội len lén bò xuống sàn nhà.

– Gọi cảnh sát mau! - ông chủ quán thét to.

– Gọi ai thì gọi, không có đứa nào ngăn được tao, không cho tao nện thằng nhãi lang thang này một trận!

Cánh của quán nửa khép nửa mở, dễ chừng có đến năm bảy người đi bộ tò mò thò đầu vào xem vì thấy trong quán có tiếng ầm ĩ. Tôi trốn dưới gậm bàn. Người làm công tốt bụng cúi xuống kéo tôi ra cửa. Mọi người còn đang mải mê xem ông chủ quán và cha tôi giằng co nhau nên không ai để ý đến tôi cả.

– Chạy về nhà nhanh lên và hãy ăn mừng đi vì thoát nạn thế này là may lắm đấy! - người làm công bảo tôi như vậy rồi đẩy tôi ra ngoài phố và đóng cửa lại.

CHƯƠNG XII

TÔI LÀM QUEN VỚI HAI THANH NIÊN SANG TRỌNG

– Hãy ăn mừng đi vì thoát nạn thế này là may lắm đấy! - Người làm công trong quán rượu bảo tôi vậy.

Vui mừng về nỗi gì nhỉ? Tôi muốn biết điều đó quá! Tôi là đứa trẻ bất hạnh nhất trên đời này: tôi không có nhà cửa, không có bạn bè, không có lấy một mẩu bánh mì, thậm chí quần áo tôi cũng không có vì tôi phải mặc quần áo của nhà thương làm phúc, bộ quần áo này làm tôi mất tự do. Mọi kế hoạch của tôi đều tan vỡ. Tôi thoát khỏi trận đòn, nhưng điều đó không an ủi được tôi một chút nào. Tôi chán nản đến mức nếu tôi không nghe thấy tiếng cha tôi vừa đuổi theo tôi, vừa vung chiếc thắt lưng da đáng sợ, chắc hẳn tôi cũng không rảo bước hơn.

Đã gần mười một giờ đêm, mọi hàng quán đều đóng cửa. Tôi bước lung tung không chú ý đến đường đi lối lại, rẽ bừa hết phía này đến phía khác như một con chó hoang vậy.

Chẳng mấy chốc tôi đã lạc vào phố hàng da. Phố này ngắn thôi gồm toàn các cửa hiệu. Các hiệu buôn đều đóng cửa kín mít, chỉ riêng cửa hàng bánh mì là còn ánh đèn. Tôi lại gần ô cửa sổ sáng rực đó và trước mắt tôi hiện ra đống bánh mì đủ hình dáng và kích thước khác nhau. Tôi dừng lại, bất động, dường như không còn sức bước tiếp nữa. Lang thang xuôi ngược thế này cũng không uổng công: tôi đã tìm thấy cái tôi đang cần. Trời ơi, chỉ cần người ta cho một chiếc bánh trong đống bánh mì vàng rộm tuyệt vời kia thì hay quá! Tôi có thể ăn hết bao nhiêu chiếc nhỉ? Nếu được quyền ăn, trước hết nên chọn chiếc nào? Chọn chiếc nằm ở dưới cùng chăng? Chiếc đó nướng vàng hơn, lại còn chiếc kia nữa, vừa ở gần tôi vừa không kém phần hấp dẫn...

“Két!” - tiếng bản lề rít lên, ô cửa sổ cuối cùng khép chặt lại. Ánh sáng biến mất, những chiếc bánh mì kỳ diệu cũng biến mất. Cửa hàng bán bánh mì cũng chỉ là một ngôi nhà đen tối giống như tất cả những cửa hàng khác. Từ sáng đến giờ tôi không thấy đói, thậm chí cũng không nghĩ đến việc ăn uống nữa, nhưng bây giờ dạ dày tôi dường như chợt tỉnh giấc, cứ thôi thúc đòi bánh mãi. Cơn đói ghê gớm làm tôi linh lợi hẳn lên, tôi cảm thấy người sảng khoái lạ thường. Dù sao đi nữa cũng phải kiếm lấy cái gì mà ăn mới được. Nhưng kiếm ăn bằng cách nào? Đi xin ư? Xin ai? Phố hàng da này ít khi có người giàu sang lui tới và bây giờ ở ngoài phố không có một ai cả. Làm thế nào xin ăn khi mình còn mặc bộ quần áo của nhà thương làm phúc. Liệu có ai cho tôi một pen-ni mà lại không hỏi tại sao đêm đã khuya rồi còn lang thang ngoài phố. Ngoài ra đã có xin được chút tiền bố thí thì cũng muộn rồi. Trong lúc tôi xin tiền, các cửa hiệu đều đóng cửa. Chẳng lẽ ăn cắp cái gì của ai chăng? Nhưng lấy cái gì đây? Cả phố chỉ có tiệm rượu còn mở cửa, khách qua đường không có một ai, chỉ thấy cảnh sát đang đi đi lại lại. Ngoài ra tôi không thể nhìn thấy những gì xa hơn nữa, vì tuyết rơi chất thành đống che mắt tôi.

Đột nhiên tôi thấy có tiếng chân người bước lại gần và có tiếng cười vui vẻ, chừng một phút sau thì trông thấy hai thanh niên vẻ người lịch sự, miệng ngậm xì gà, tay cầm can. Tôi không hề có ý định ăn cắp cái gì của hai người này, tôi hy vọng rằng họ sẽ thương hại tôi và cho tôi ít tiền. Họ rất vui vẻ, chắc hẳn họ giàu lắm - tay người nào cũng đeo nhẫn vàng có ngọc to sáng lấp lánh, một người dừng lại chỗ tôi đứng, châm lửa hút thuốc.

– Xin các cậu làm phúc cho cháu ít tiền. - tôi nói.

– Này, xin bạn tao đây này. - Béc-ni, cho thằng bé nghèo khổ này một ít si-linh đi.

Tim tôi đập mạnh vì sung sướng. Tôi quay ra xin tiền Béc-ni.

– Đưa tay đây, - Béc-ni nói.

Tôi chìa tay ra và hắn nhổ luôn vào tay tôi một bãi nước bọt.

– Đấy, đồng si-linh cho thằng ăn mày hay quấy nhiễu đấy.

– Ha, ha ha! - Gã thanh niên thứ nhất cười to.

Trong vòng một phút tôi như nổi máu điên lên, tôi đã toan tóm lấy mũi gã Béc-ni mà cấu xé nhưng cái đói đã làm tôi phải nén giận. Tôi miết tay vào tường chùi nước bọt đi và ngửa tay xin hai gã thanh niên đang vui vẻ.

– Xin các cậu đừng từ chối cho cháu một pen-ni hoặc cùng lắm cho cháu nửa pen-ni thôi cũng được, - tôi nói bằng một giọng lễ phép nhất. - Cháu chết vì đói mất.

– Mày nói láo, thắng vô lại kia! - Béc-ni thét to. - nó bảo là nó đói trong khi đó nó lại mặc diện. Đi đôi giày sang thế kia mà lại đi ăn xin à? Điệu nó đến cảnh sát đi, Giôn!

Chỉ đến bây giờ tôi mới nhớ ra rằng đôi giày tôi đi quả là vừa mới vừa tốt, đứa ăn mày mà đi đôi giày đó thì không hợp chút nào cả, tôi có thể bán đôi giày đó đi lắm chứ. Thà đi đất còn hơn phải chịu đựng cơn đói thắt ruột như thế này.

Lũ trẻ ngủ đêm ở “Cổng tò vò” thường kể rằng ở Phin Lây-ne có nhiều cửa hàng mở suốt đêm, các cửa hàng đó mua đủ mọi thứ, không cần lựa chọn gì cả, không dò hỏi xem hàng hóa đem bán kiếm từ nguồn nào ra.

Phin Lây-ne cách chỗ tôi đang đứng không xa. Tôi cúi xuống và bắt đầu cởi dây buộc giày.

– Mày làm gì đấy? - gã Béc-ni hỏi.

– Cám ơn các cậu, các cậu đã nhắc cho cháu nhớ là cháu có đôi giày tốt: bây giờ cháu không cần xin các cậu cho của bố thí nữa. Các cậu cứ việc giữ lại các đồng pen-ni và những bãi nước bọt để mà dùng nếu không chưa biết chừng các cậu sẽ được xơi gạch vào đầu đấy.

– Đi thôi, Giôn! - Béc-ni nói. - Nếu nó dám đụng đến chúng ta, chúng ta sẽ gọi cảnh sát can thiệp.

– Không, khoan đã, - Giôn ngăn bạn lại. - Mày muốn làm gì với đôi giày này đấy, thằng bé kia?

– Bán giày.

– Đêm hôm khuya khoắt thế này mày định mang giày đi đâu? Muốn bán thì đưa đây tao xem! Đến gần ngọn đèn này đi.

Tôi tháo bít tất nhét vào giày, lấy dây buộc hai chiếc giày lại rồi quàng qua vai.

Giôn dẫn tôi đến bên ngọn đèn đường, hắn cầm một chiếc giày ngắm nghía và sờ nắn kỹ lưỡng.

– Mày bán đôi giày này bao nhiêu tiền? - hắn hỏi.

– Các cậu chế nhạo cháu như thế là đủ rồi đấy! - tôi nói to. - Các cậu hỏi cháu bán bao nhiêu tiền để làm gì?

– Đây có phải là chuyện đùa đâu! - Giôn đáp. - Tao muốn làm ăn thật sự đấy. Nói giá đi, tao sẽ mua.

Tôi hoàn toàn không biết nên nói giá bao nhiêu. Nhưng tôi chợt nhớ ra có một lần bà mẹ quá cố của tôi đã phải bỏ ra hai si-linh chín pen-ni để mua một đôi giày xấu hơn đôi này khá nhiều. Còn đôi giày này rất tốt: vừa ấm, vừa êm biết bao. Bây giờ giẫm chân không trên tuyết lạnh tôi càng đánh giá cao đôi giày của tôi.

– Đôi giày này giá mười tám pen-ni đấy, - tôi nói.

Giôn nhìn Béc-ni và cả hai cùng cười to, tưởng chừng như tôi vừa nói với họ một câu chuyện đùa cợt gì đó hết sức ngộ nghĩnh.

– Thôi, được rồi! - Giôn nói. - Chắc hẳn vừa rồi mày nói đùa đó thôi, nếu mày không nói đúng giá thì chúng tao sẽ không bao giờ làm ăn thật sự với mày đâu.

– Mười tám pen-ni, không thể kém hơn.

– Này, sáu pen-ni có được không?

– Không, mười tám pen-ni, nếu không đưa đây cho cháu. Đưa đây, cháu không bán cho các cậu đâu.

– Hừ, làm ăn với mày khó quá! - Giôn thở dài, nói. - Cầm lấy tiền rồi cút đi, nếu không tao sẽ thay đổi ý định đấy.

Hắn giúi cho tôi bảy pen-ni, khoác tay Béc-ni và lảng đi.

Tôi tóm lấy vạt áo măng tô của hắn và kêu to:

– Còn mười một pen-ni đâu? Nếu không trả giày và tất cho cháu đây.

– Mày đien à? - Béc-ni nói to. - Tao có thể mua đôi giày mới tinh với giá rẻ hơn nhiều!

– Nhưng trong giày này có cả bít tất nữa.

– À, tao không thấy bít tất. Thử xem đôi bít tất này ra sao nhỉ!

Béc-ni lôi đôi bít tất từ trong giày ra, chăm chú ngắm nghía rồi nói:

– Thôi được, mày cũng có vẻ là thằng bé thật thà đấy. Tao sẽ trả cho mày thêm tiền. Trả cho mày một si-linh cả tiền giày lẫn đôi bít tất.

– Không, cháu không bằng lòng, phải trả cho cháu mười tám pen-ni cơ. Nếu cháu không đói, cháu không bán giá rẻ như thế đâu.

Lúc đó chúng tôi đi đến bên một cửa hiệu nhỏ bé, bẩn thỉu. Cửa hiệu còn mở cửa, trên bệ cửa sổ tôi nhìn thấy mấy chiếc bánh mì đen và một miếng mỡ đã đông cứng.

– Mày nói dối là mày muốn ăn, - Giôn bảo tôi, - Nếu mày đói thật thì được một si-linh hẳn mày đã mừng lắm rồi còn gì! Bởi vì chỉ cần có bốn pen-ni là có thể mua được một chiếc bánh mì to kèm theo cả miếng mỡ lợn nữa.

Nhìn miếng mỡ lợn quả hấp dẫn thật. Tôi đói quá tưởng chừng ăn hết cả miếng mỡ, không bỏ sót lại một tí gì. Tuy vậy tôi vẫn không muốn bán đôi giày với giá rẻ mạt như thế.

– Trả mười tám pen ni đây, - tôi vẫn kiên quyết đòi.

– Mày quá đáng quá! Nếu mày cần đúng món tiền như vậy thì thử tìm trong người xem có thứ gì đáng bán không như khăn tay, dao díp hay những thứ lặt vặt khác. Xem lại túi đi.

– Không việc gì phải xem lại cả, cháu chỉ có những thứ đang mặc trên người mà thôi.

– Hừ, biết làm thế nào đây! Chúng tạo đành mua tất cả cho mày vậy, - Béc-ni nói. - Chúng tao có thể mua quần áo của mày không phải với giá mười tám pen-ni mà là mười tám si-linh, bán cho chúng tao đi!

Chẳng lẽ hai gã thanh niên này định trả mười tám si-linh để mua chiếc áo của tôi thật sao? Nếu được nửa số tiền này thôi tôi cũng bán ngay vì quần áo kiểu này chỉ gây phiền nhiễu cho tôi thôi.

– Chẳng lẽ đứng bán ngay ở ngoài phố sao? - tôi hỏi.

– Ở ngoài phố là thế nào. Đưa nó về nhà mình đi, Béc-ni, - Giôn đề nghị.

Nói xong câu đó, hai gã thanh niên tay vẫn cầm đôi giày và bít tất của tôi, nhanh nhẹn dẫn tôi đến phố Xa-phơ-rôn Ghin. Tôi không chịu chậm chân tụt lại sau họ. Đi đến khu vực bẩn thỉu nhất của phố Ghin, hai người dừng lại trước một căn nhà. Thìa khóa cửa nằm trong túi áo của Giôn, ba người chúng tôi đi qua một hành lang tối tăm, bước trên thang gác kêu cọt kẹt lên tầng hai và vào một căn phòng. Béc-ni thắp một ngọn đèn dầu bằng chì bé tí gắn vào tường, dưới ánh đèn mà tôi có thể thấy rõ chỗ ở của hai gã thanh niên. Căn phòng giống như một cửa hàng tồi tàn chuyên bán giẻ rách. Ở góc nhà có một đống mũ cao đến mức chiếc mũ lễ phục cũ kỹ rách nát chất ở trên cùng chạm sát trần nhà. Trong gác khác có rất nhiều giày dép và bít tất đủ kích thước khác nhau. Ngoài ra còn một mớ quần áo xếp trên chiếc ghế dài.

Ở quán này chắc cũng có người ở: trên chiếc bàn gấp kê trước lò sưởi có một bộ khay chén uống nước, trong để những chiếc chén và ấm cà phê bẩn thỉu, cạnh đó trên một lá bắp cải tôi thấy có một mẩu mỡ và mấy khoanh bánh mì.

– Cháu ăn có được không? - tôi hỏi vậy và không đợi câu trả lời, cắn luôn một miếng bánh to.

Béc-ni lấy hộp đựng tiền bằng đồng đập vào tay tôi, chiếc bánh mì lăn xuống sàn. Tôi vội cầm lên nhưng Giôn giật lấy bánh mì từ tay tôi.

– Mày đến đây để ăn cắp có phải không? Giôn nói một cách nghiêm khắc.

– Chú bé ơi, - Béc-ni dịu dàng nói, - tao thấy chú mày có vẻ đói lắm, tao thương mày quá; thôi cầm lấy chiếc bánh mì này đi coi như tao thêm vào số tiền một si-linh mua giày và đừng có lằng nhằng với bọn tao nữa.

Nếu tôi không thử ăn bánh mì, có thể tôi vẫn tiếp tục đòi giá cũ, nhưng bây giờ tôi bỏ vào túi một si-linh mà Béc-ni vừa chìa cho tôi cùng chiếc bánh mì rồi thèm thuồng cắn bánh ăn luôn.

– Thôi bây giờ xéo đi, - Giôn mở cửa ra, nói vậy. - Công việc làm ăn thế là xong rồi, mày chẳng còn việc gì mà đứng đây ăn vạ mãi.

– Nhưng các câu còn muốn mua áo khoác ngoài của cháu cơ mà? - tôi nhắc lại. - Các cậu nói là sẽ trả mười tám si-linh có phải không?

– Mười tám si-linh? - Giôn sờ nắn để xem mặt vải chiếc áo khoác của tôi. - Mười tám si-linh cũng không phải là cao giá đâu, tao có thể còn trả giá cao hơn nữa cơ; thôi nếu mày đòi vậy thì tạo cũng trả đúng giá của mày.

Hắn chìa cho tôi mười tám pen-ni.

– Đây là mười tám pen-ni, - tôi nói to, - cháu đòi mười tám si-linh cơ mà.

– Hừ thằng ngốc! Ai trả cho mày số tiền ấy để lấy cái của vứt đi này.

Béc-ni kéo tôi lại gần và lại chăm chú ngắm nhìn bộ quần áo của tôi.

– Này, Giôn này. - Gã làm ra vẻ tốt bụng. - Hôm nay chúng ta làm việc thiện nhé, cho thằng bé nghèo khổ này bộ quần áo khác đi, nó mặc bộ này không hợp đâu.

– Làm việc thiện thì tốt thôi, - Giôn phản đối, - nhưng cậu phải thương mình một chút mới được, vì mình là người phải chịu nửa phần thiệt hại do việc cậu cứ phóng tay đem của nhà mình cho người khác đấy.

– Thôi, anh bạn ơi, đủ rồi, ai làm việc thiện thì người đó có bao giờ bị phá sản đâu.

Nói xong hắn lục tung đống quần áo cũ và lôi ra một chiếc quần to may bằng vải cào bông, chiếc quần này rất bẩn thỉu, dính đầy mọi thứ táp nham, rách tả tơi, đằng trước đằng sau vá chằng vá đụp.

– Quần rách rồi! - tôi chỉ vào một lỗ thủng to tướng ở quần và nói vậy.

– Ừ, tất nhiên quần này cũ rồi! - Béc-ni trả lời, - ai lại cho mày chiếc quần mới tinh bao giờ.

– Nhưng quần này vừa rất rộng, vừa rất dài.

– Không sao, bây giờ diện quần rộng là đúng mốt đấy, còn nếu quần dài quá thì chúng tao cắt bớt đi là xong chuyện. Thử đo xem nào.

Tôi cởi hết mọi thứ quần áo đang mặc ra, chỉ còn trở lại chiếc sơ mi là không cởi. Ngay lập tức Giôn vồ lấy quần áo của tôi và giấu biến đi. Chiếc quần bằng vải cào bông rộng quá, mặc vào thấy người lọt thỏm trong quần, cạp quần cao đến nách, ống quần kéo lê khắp sàn nhà.

– Các cậu thấy chưa, cháu đã bảo là không vừa mà.

– Sao lại không vừa! Vừa như in ấy, đúng như có ai chủ tâm may chiếc quần này cho mày đấy!

– Mặc vào người vướng víu lắm! Các cậu xem này, chiếc khuy này lẽ ra ở đàng trước thì mặc vào lại thấy nó ở bên nách.

– Thằng bé này vướng víu vì chiếc áo sơ mi nó đang mặc cộm lại ở gần thắt lưng. - Giôn nhận xét như vậy. - Cởi áo sơ mi của nó ra, Béc-ni, chúng ta sẽ cho nó một chiếc khác mỏng hơn.

Hai đứa lột trần tôi ra.

– Thôi, xem đấy, bây giờ tốt lắm rồi! - Béc-ni nói. - Chiếc khuy này cài vào lỗ thủng này, còn chiếc khuy này cài vào lỗ thủng kia! Tuyệt vời! Quần này mặc cao đến cổ như vậy cần gì đến áo gi lê nữa! Chiếc quần mới quý báu làm sao! Bây giờ kiếm đâu ra chiếc áo khoác cũng tốt như thế này cho mày nhỉ?

– Này, cho nó chiếc áo này, - Giôn chìa cho tôi một nắm giẻ rách, nói. - Áo còn mới tinh, nhưng thôi, không sao cả, cứ cho nó thôi, mình thương thằng bé này quá! Cần làm việc thiện mà!

Chúng lồng vào người tôi chiếc áo khoác dính bê bết toàn vôi, vữa, sơn. Chắc hẳn trước đây một người thợ nề nào đó đã mặc chiếc áo này.

– Mày tha hồ sướng nhé, vừa ấm vừa thoải mái! - Béc-ni nói vậy. - Cầm lấy mũ rồi đi đi.

– Thế còn áo sơ mi? Các cậu chưaa cho cháu áo sơ mi mà!

– Áo sơ mi? Đã cho áo khoác này, quần dài này, bây giờ lại đòi thêm áo sơ mi nữa à? Ông lỏi ơi, ông điên rồi đấy có phải không?

– Ít ra cũng phải cho cháu ít tiền chứ: quần áo của cháu đắt tiền hơn nhiều mà.

– Thấy chưa, Giôn? - Béc-ni dằn dỗi nói to. - Chúng ta làm điều tốt cho nó thế mà nó còn đòi tiền. Thằng này quả là tồi tệ, vô lương tâm! Xéo ngay!

Hai gã thanh niên tống tôi ra khỏi phòng, đẩy xuống cầu thang, đuổi ra đường rồi đóng chặt cửa lại.

CHƯƠNG XIII

TÔI HÁT RONG NGOÀI ĐƯỜNG. GẶP NGƯỜI QUEN CŨ

Đồng hồ nhà thờ chỉ rõ vào lúc nửa đêm, hai tên lưu manh đóng sập cửa trước mặt tôi và tôi đành đi chân đất trên tuyết lạnh còn xôm xốp.

Tôi chưa thể biết ngay là cuộc trao đổi mua bán giữa tôi với Béc-ni và Giôn có mang lại lợi lộc cho tôi không. Tôi cảm thấy bên kia toàn được lợi, thế mà họ lại kết tội tôi là vô ơn bạc nghĩa. Chẳng lẽ quả thật tôi không đánh giá đúng lòng tốt của họ chăng? Họ đã làm gì cho tôi? Trước đây tôi có đôi tất ấm, đôi giày tốt, có áo khoác ấm có sơ mi lành lặn. Bây giờ tôi không còn các thứ đó, tôi chỉ có chiếc quần dài và cái áo khoác rách nát, bẩn thỉu. Nhung tôi không còn bị cơn đói giày vò nữa. Tôi trút được bộ quần áo mà mặc vào ban ngày tôi không dám ló mặt ra ngoài phố và trong tay tôi có những một si-linh, nhưng đồng si-linh đó bây giờ ở đâu nhỉ? Nếu như dưới chân tôi hè phố bỗng biến thành vực sâu tôi cũng không kinh hãi như thế.

Trong lúc hốt hoảng tôi thò tay vào các túi áo nhưng túi nào cũng rỗng không, chỉ sót ít vụn bánh mì đen khô cứng. Không hiểu đồng si-linh ấy biến đi đâu rồi thế này?

Bây giờ tôi mới nhớ ra là đã để quên tiền ở nhà hai gã buôn quần áo cũ! Sau khi đổi đôi giày và đôi tất lấy một si-linh cùng một chiếc bánh mì, tôi nhét đồng si-linh đó vào túi quần, và khi cởi quần áo đó ra để thử chiếc quần bằng vải cào bông, tôi quên lấy tiền từ túi quần cũ ra!

Nhớ rõ được mọi việc, tôi thấy người nhẹ nhõm hẳn. Nhà của hai gã thanh niên cách chỗ tôi không xa. Tôi ba chân bốn cẳng tìm ra phố Xa-phơ-rôn Ghin và nơi sinh sống của hai gã buôn quần áo cũ đó hẳn không khó khăn gì, nhưng chạy đến phố đó xong, tôi bối rối dừng lại. Tôi không biết số nhà của hai gã thanh niên, mà trông bề ngoài mọi nhà cũng như nhau cả.

Tôi chăm chú nhìn từng ngôi nhà, nhưng không tìm ra một đặc điểm gì để phân biệt nhà này với nhà khác, ngoài ra nhà nào cũng tắt đèn cả.

Đột nhiên tôi thấy ánh đèn hắt ra từ cửa sổ tầng hai của một căn nhà trong phố. Tôi vội chạy đến bên quả nắm cửa ra vào của căn nhà đó và gõ cửa. Không ai trả lời tôi. Tôi đập lần thứ hai mạnh hơn lần trước. Cửa sổ có ánh đèn bỗng mở tung, một cụ già đội mũ ngủ thò đầu ra ngoài.

– Xin cụ tha lỗi cho, - tôi nói. - cháu muốn hỏi ông Béc-ni và ông Giôn có sống ở nhà này không ạ?

– Làm sao mà biết được! Dám gõ cửa nhà người ta vào đêm hôm khuya khoắt thế này à! Tao không muốn xuống nhà bây giờ chứ không tao sẽ nện cho mày một trận.

Nói xong mấy câu giận dữ đó, cụ già đóng sập cửa lại. Biết làm gì bây giờ? Không thể đập cửa mọi nhà để hỏi thăm về hai gã thanh niên được, còn bỏ đi thì có nghĩa là mất oan một si-linh.

Tất nhiên tôi hoàn toàn có lỗi trong việc này; vì đãng trí ngu xuẩn, tôi đã để quên mất một đồng si-linh ở nhà hai gã buôn quần áo cũ. Có thể khi bọn chúng biết rõ mọi chuyện, chúng sẽ trả lại ngay lập tức cho tôi cũng nên. Tốt hơn hết là đợi ở đây cho đến sáng và canh chừng xem lúc hai gã thanh niên sang trọng đó ra phố.

May thay đối diện với căn nhà hai gã buôn quần áo cũ có một cửa hiệu bán hàng hóa gì đó. Tôi ngồi ở bậc thềm cửa hiệu đó từ nửa đêm, cho đến khi trời sáng rõ, có lúc tôi thiếp đi vài phút rồi lại chợt tỉnh ngay. Đến bảy giờ sáng, ông chủ quán hàng mở cửa, đuổi tôi đi.

Tuy nhiên tôi vẫn lảng vảng gần đó và đến chín giờ, từ căn nhà tôi vẫn để ý có hai thanh niên cầm mấy chiếc bao tải đen sì đi ra.

Hai gã buôn quần áo cũ không còn ăn diện như hôm trước nữa, áo quần họ nhàu nát, mũ bê bết dầu mỡ. Tuy vậy tôi vẫn nhận ra đó là Béc-ni và Giôn.

– Xin lỗi cậu, - tôi bảo Béc-ni. - cháu để quên đồng si-linh trong túi chiếc quần cháu bán cho cậu... Câu làm ơn cho cháu xin lại.

– Cái gì? Đồng si-linh nào? Quần nào?

– Thưa, cháu để quên trong túi chiếc quần cháu bán cho các cậu cùng với chiếc áo khoác ấy mà. Xin cậu về nhà xem lại cho.

– Nó nói chuyện vớ vẫn gì thế nhỉ? - Béc-ni làm ra vẻ ngạc nhiên hỏi bạn. - Cậu có biết thằng bé này không? Uyn-kin? - gã quay lại phía Giôn.

– Lần đầu tiên mình trông thấy nó đấy.

– Cháu nhầm rồi, cháu bé ạ, - Béc-ni nói bằng một giọng ngọt ngào. - Thế người cháu cần tìm có tên gì?

– Một người tên là Béc-ni, một người tên là Giôn. Chẳng lẽ tên cậu không phải là Giôn hay sao?

– Không, cháu bé ơi, tên chú không phải là Giôn, mà là Uy-kin. - Giôn trả lời.

– Chẳng lẽ các cậu lại sắp nói là các cậu không hề mua quần áo của cháu, bộ quần áo do nhà thương làm phúc may ấy mà, chẳng phải chính các cậu sống trong phòng chứa đầy quần áo cũ sao? - tôi thất vọng kêu to.

– Tất nhiên không phải là các chú rồi, làm gì mà cứ bám lấy các chú thế!

– Không phải, đúng là các cậu rồi! Khoan đã đừng bỏ đi vội, kia kìa, đang có cảnh sát đi lại kia kìa, cháu gọi cảnh sát ngay bây giờ cho mà xem.

Nhìn thấy cảnh sát hai gã buôn quần áo cũ có vẻ bối rối, chúng rảo bước nhanh hơn.

– Trả cháu một si-linh đây! - tôi đuổi theo hai gã thét to. - Trả cháu đây, nếu không cháu kêu lên rằng các cậu là kẻ ăn cắp!

– Thằng ăn mày khốn nạn này! - Giôn tái mặt đi vì giận, mắng tôi. - Thôi, tao cũng thí cho mày hai pen-ni. Cút ngay!

– Cháu không thèm lấy đâu. Các cậu trả cháu đồng si-linh đây, nếu không cháu sẽ khiếu nại với cảnh sát. - tôi trả lời.

– Mày khiếu nại về việc gì? - Béc-ni hỏi.

– Cháu khiếu nại về việc các cậu lấy đồng si-linh của cháu khi các cậu mua bộ quần áo do nhà thương làm phúc phát cho!

– Do nhà thương làm phúc phát cho à! Hay lắm! Như vậy có nghĩa là mày trốn khỏi nhà thương làm phúc và đem bán bộ quần áo nhà thương làm phúc cho có phải không? Tốt! Bây giờ chính tao sẽ điệu mày đến cảnh sát, mày sẽ bị trừng phạt vì đã làm cái trò hèn hạ này.

Nói xong Béc-ni nắm cổ áo tôi lôi về phía cảnh sát. Tình thế tôi thật là tuyệt vọng. Tôi cố sức giáng mạnh khỏi tay Béc-ni (hắn giữ tôi một cách lỏng lẻo) và ba chân bốn cẳng chạy trốn do đó mất thêm chiếc mũ. Khi tôi giằng mạnh khỏi tay Béc-ni, mũ rơi xuống đất và khi vội vã nhìn quanh xem có ai đuổi theo không tôi thấy tên bịp bợm vô lương tâm kia đang cúi xuống nhặt mũ của tôi lên và cất vào trong bị.

Tôi chạy xa phố Xa-phơ-rôn Ghin và sau khi tin chắc rằng không ai đuổi theo cả, tôi mới dừng lại và suy nghĩ về tình thế của mình. Tôi vẫn nuôi hy vọng gặp lại các bạn cũ; ngoài ra tôi còn đi kiếm việc cho mình nữa. Nhưng lang thang quanh quẩn gần các hàng quán cũng chỉ vô ích mà thôi: tôi không tìm thấy Ríp-stơn và Mô-un-đi ở đâu cả. Khi gặp tôi lũ trẻ tôi quen báo tin rằng sau lễ Thiên chúa giáng sinh không ai thấy các bạn tôi ra chợ nữa, không ai biết các bạn tôi bây giờ ẩn đâu rồi. Tôi cũng không gặp may trong việc tìm kiếm công việc. Mặc dầu trong thời gian ốm đau, tôi đã lớn lên nhiều, tôi không còn ăn mặc như trước nữa, những những người bán hàng vẫn nhận ra ngay mặt tôi.

– Mày lại xuất hiện ở đây à? Đồ ăn cắp! Cút ngay! Cuốn xéo đi khỏi đây mau! - trông thấy tôi mọi người đều quát như vậy. - Bước ngay, quân tù tội!

Ai cũng chửi rủa tôi vì tôi có bộ tóc húi theo kiểu nhà tù và vì tôi không có mũ nên cái đầu trọc tếu của tôi đập ngay vào mắt họ. Tôi không kiếm nổi một xu nào. Hôm đó tuyết không rơi nhưng có gió lạnh thổi và trời giá buốt lắm.

Từ sáng tôi đã quyết tâm không trộm cắp nữa, thậm chí tôi cũng không nghĩ đến chuyện xoáy vặt như hai bạn tôi thường làm. Tôi quyết định như vậy khi ngồi uống tách cà phê nóng, nhưng sau đó cả ngày lang thang khắp chợ mà vẫn không có gì ăn, tôi bắt đầu dao động. Cuối cùng khi trời tối hẳn, các cửa hàng bắt đầu thắp đèn, cái đói bắt lương tâm tôi phải im lặng khuất phục. Tôi quyết định dạo quanh chợ một lần nữa quyết không về tay không.

Hai phút sau tôi chạy về phố Đơ-riu-ri Lây-nơ, trong túi thủ một quả dứa to. Vào mùa này đứa rất đắt. Tôi nghe thấy ông chủ quán có quả dứa mà tôi ăn cắp được vừa chỉ vào quả này cùng sáu bảy quả khác vừa nói với người mua: “Thưa ông loại này xin ông cho mười si-linh một quả”. Tất nhiên không ai mua quả dứa của tôi với giá này; thật ra nếu không nghe rõ lời chủ quán, tôi chỉ cho rằng quả này đáng giá hai pen-ni hoặc cùng lắm là bốn pen-ni thôi, bây giờ tôi quyết định không bán dưới hai si-linh.

Trên đường tới nhà láo Bát-đi chuyên mua hoa quả ăn cắp của bọn tôi, tôi đã nhẩm tính là sẽ tiêu mười pen-ni, sáu pen-ni ăn bữa tối, bốn pen-ni dùng để ngủ trọ ở đâu đó cho qua đêm nay. Bị khổ cực suốt đêm trước tôi thấy giường chiếu để nằm ngủ cũng cần như ăn uống vậy.

Lão Bát-đi thuê phòng của một ông thợ chữa giày. Đi gần đến nơi tôi sung sướng nhìn thấy ánh đèn trong căn phòng của ông thợ giày, trên chiếc màn gió màu vàng còn in bóng bàn tay của ông ta đang xâu kim. Ông thợ giày biết tôi lắm vì vậy tôi mạnh dạn gõ cửa. Ông ta mở cửa cho tôi và có một điều làm tôi ngạc nhiên là ông ta nói với tôi như nói với kẻ xa lạ:

– Thằng bé này, mày cần gì?- ông thợ giày hỏi.

– Thưa ông, không có việc gì đâu ạ, chỉ xin ông cho cháu lên gặp cụ Bát-đi thôi.

– Cụ Bát-đi không sống ở đây nữa! Tốt nhất là mày chuồn đi cho nhanh, nếu không cảnh sát lại đến ngay đấy. Thế mà tao vẫn tưởng rằng không còn gặp đứa nào trong bọn này nữa.

– Cụ Bát-đi chuyển đi đâu ạ? - tôi lo lắng hỏi. - Xin ông bảo giúp, cháu cần gặp cụ ấy.

– Lão ta không tự ý chuyển đi đâu cả, lão bị điệu vào ngồi sau song sắt nhà tù rồi, - ông thợ giày vừa trả lời vừa lo lắng nhìn quanh. - Đi đi, - ông đẩy rôi ra ngoài phố nói thêm: - Tao đang bị theo dõi đấy... họ rình mò xem tao quen những ai... đi mau.

– Ông xem này, ông có thể thay cụ Bát-đi mua hộ cháu đi, - tôi bắt đầu lôi quả dứa ra khỏi túi, cầu khẩn, - cháu xin nhượng cho ông với giá rẻ thôi, cháu chỉ xin một si-linh hay chín pen-ni thôi cũng được.

– Cầm lấy dứa rồi cút mau lên! - ông thợ giày thét to người run bắn lên vì kích động, ông dùng đôi bàn tay bẩn thỉu trả quả dứa vào túi tôi! - tao bảo mày cút đi ngay cơ mà!

Ông xô vào tôi với vẻ giận dữ ghê gớm làm tôi phải cắm đầu chạy thẳng.

Ai cũng ghét tôi! Đáng tiếc là tôi không nhớ và không biết địa chỉ của những kẻ chuyên đi mua đồ vặt trộm cắp khác.

Mà sao tôi lại đi ăn cắp quả dứa đáng nguyền rủa này nhỉ! Đáng lẽ phải lấy cam hoặc lê mới phải! Tôi có thể bán những quả đó cho người đi đường, còn với quả dứa thì tôi biết xoay xở ra sao bây giờ. Cứ thử mời khách qua đường mua dứa xem, họ sẽ tống tôi vào sau song sắt nhà tù nơi lão già Bát-đi đang ngồi ngay. Biết làm gì bây giờ? Chỉ còn mỗi một cách là ăn quả dứa có thôi.

Tôi chưa bao giờ được ăn dứa và bây giờ tôi sẵn sàng vui vẻ đổi quả dứa này lấy mẩu bánh mì đen, nhưng tôi không còn cách lựa chọn nào khác. Đi đến Bét-phoóc tôi dừng lại trên quãng trường nơi có đủ các loại xe ngựa đỗ lộn xộn, chui vào thùng xe, ẩn trong đó và gặm hết quả dứa, ngay cả phần lõi cũng không chịu bỏ đi.

Hậu quả của bữa ăn tối quý báu này hóa ra lại vô cùng tai hại. Tôi đau bụng quá đến nỗi không động đậy được người nữa. Đến tận nửa đêm tôi còn ngồi trên xe ngựa, tay chân cóng đờ vì lạnh quá, tôi đành chui ra khỏi xe và xoa bóp người một lúc lâu.

Vừa may lúc đó tôi thấy ở một góc quảng trường có một đống phân khô của gia súc đang cháy âm ỉ, tỏa khói lên trời. Tôi chạy đến đó và suốt từ đó đến khi trời sáng tôi thoải mái nằm bên đống phân khô ấm áp.

Không nhớ rõ ngày hôm sau tôi sống thế nào. Chỉ nhớ rằng tôi lang thang khắp phố xá không có mục đích nào cả. Chập tối tôi thấy một đám người tập trung bên hè phố. Tôi đến gần hơn và thấy mọi người đang lắng nghe một thằng bé hát. Tôi cũng thử nghe xem sao. Bài hát này tôi cũng biết, đó là một trong những bài hát Ai-len* mà dì ghẻ tôi hay hát. Đứa bé hát cũng hay, nhưng không hiểu sao tôi thấy giọng nó hoàn toàn không phù hợp với nội dung bài ca. Tuy vậy mọi người vẫn thích nghe nó hát và sau khi nghe xong mọi người ném vào chiếc mũ lật ngửa của nó nhiều tiền đến nổi tôi trổ mắt ra vì ngạc nhiên.

“Hay là mình cũng thử hát xem sao nhỉ? - tôi thoáng có ý ấy. Dù sao đấy cũng là cách kiếm ăn lương thiện, tốt hơn là đi ăn xin và ăn cắp. Mình không có tham vọng lớn lao gì, nếu như một phần mười hoặc một phần hai mươi số người qua đường cho mình nửa pen-ni thôi thì mình cũng hài lòng rồi!”

Tôi đi tiếp vài bước, cố nhớ lại lời hát và âm điệu bài ca, sau đó dừng lại và hát.

Một phút sau có một thằng bé đứng lại nghe, sau đó thêm một cụ già, rồi thêm một phụ nữ và một chị đầy tớ tay còn cầm chai sữa cũng dừng lại.

“Chị này hẳn được sai đi làm việc gì đây, - nhìn thấy chị ta, tôi nghĩ vậy, - chị ấy dừng lại nghe. Như vậy, có nghĩa là mình hát không đến nỗi tồi.”

Tôi phấn khởi hẳn lên, tôi hát một cách tự tin hơn. Dần dần càng đông người bao quanh tôi hơn, và khi tôi hát xong, có ba, bốn người chìa tiền cho tôi. Đặc biệt bài hát của tôi làm một ông già người Ai-len đang ngà ngà say xúc động nhiều hơn cả.

– Hát như thế này mới đáng gọi là hát chứ! - ông ta nắm chặt tay tôi và kêu to. - Không phải ngày nào cũng có thể được nghe những bài hát tuyệt diệu như thế này đâu. Thế mà các vị keo kiệt, tiếc rẻ mấy đồng xu quèn, thật bủn xỉn và vô tình quá! Hát nữa đi, cháu bé ơi, khi nào hát xong bác sẽ đi thu tiền cho cháu.

– Hát đi, hát nữa đi, cháu bé ơi! - mấy người khác cũng nói to.

Tôi hào hứng hát lại bài ca Ai-len, thính giả có vẻ thích bài ấy lắm. Khi tôi hát xong, ông Ai-len cầm mũ đi một vòng quanh mọi người và đưa cho tôi một nắm tiền bằng đồng. Khi tôi cất xong cả gia tài to lớn đó vào túi và vừa mới lặng lẽ luồn khỏi đám đông thì bỗng có một bàn tay của người nào đó chạm vào vai tôi và tôi nghe thấy giọng nói của phụ nữ:

– Sao, cháu đấy ư, cháu Gim bé bỏng? Thằng bé đáng thương! Sao cháu lại làm việc này?

Trên đời này tôi chỉ sợ một người phụ nữ - đó là dì Béc-cơ, nhưng đây không phải là giọng của dì đó. Giọng nói này vừa quen thuộc vừa hiền lành. Tôi ngẩng đầu lên và trông thấy cô Mác-ta, cô là cháu bà cụ thợ giặt Uyn-síp mà tôi quen biết.

CHƯƠNG XIV

TÔI ĐƯỢC ĂN NO MẶC ẤM

Tôi rất yêu cô Mác-ta, tôi yêu cô cũng như yêu bà bác tốt bụng của cô là cụ Uyn-síp vậy.

Cô Mác-ta là một phụ nữ hiền lành, tốt bụng, hàng xóm láng giềng đều quý trọng cô. Tuy vậy cả trẻ con và người lớn đều gọi đùa cô là “cô chột”, “cô lác mắt”. Cô quả có hỏng một mắt thật. Tôi là người duy nhất gọi đúng tên cô. Có thể vì vậy cô Mác-ta có cảm tình đặc biệt với tôi. Cô luôn nói với tôi bằng một giọng dịu dàng, không biết bao lần cô đã nuôi tôi ăn, cho tôi uống trong những lần tôi bị dì ghẻ hành hạ tưởng chừng như sắp chết đói đến nơi.

– Thằng bé đáng thương quá! - cô Mác-ta lôi tôi ra khỏi đám đông và nhắc đi nhắc lại câu đó. - Cháu khổ sở đến mức này ư! Đi với cô nhanh lên, kể cho cô nghe xem suốt thời gian qua cháu sống ra sao.

– Cháu không biết kể gì bây giờ nữa, cô Mác-ta ạ, - tôi trả lời như vậy, và khi thấy cô kéo về phố gia đình tôi ở, tôi vội kêu to. - cháu không đi cùng cô dâu, chỉ bị một trận như đêm qua cháu cũng đủ hết hồn rồi.

– Cô biết rồi, cô biết tất cả rồi, cháu bé đáng thương ạ, bác cô cũng biết rõ mọi chuyện, - cô Mác-ta tốt bụng trả lời. - Bác cô thương cháu lắm! Bác ấy nói “Nếu bác cũng đi lại nhanh nhẹn như những người khác, bác đã đi tìm thằng bé bất hạnh ấy rồi!”. Thế mà bây giờ cô đã tìm thấy cháu trong tình cảnh này đây!

Cô Mác-ta lấy vạt áo lau nước mắt.

– Cháu thèm ăn lắm, cô Mác ta ạ, - tôi nói. - Cháu sắp chết đói đến nơi đây!

Đứng ở ngoài phố tôi khóc và cô Mác-ta cũng khóc.

– Đi thôi, - đột nhiên cô Mác-ta nói to, - đi về phố nhà ta đi. Bác cô nói rằng bác sẽ mừng lắm nếu tìm ra cháu, nay cô đã tìm thấy cháu rồi.

– Không, cháu không về nhà đâu, không đời nào cháu trở về nhà nữa đâu.

– Đừng sợ, cô sẽ bí mật dẫn cháu về nhà bác cô để không ai trông thấy cháu cả, mà cũng không có người nào nhận ra cháu được đâu! - cô nói thêm bằng một giọng thương xót khi ngắm nhìn thân hình gầy yếu của tôi. - Ngay đến như cô có nhận ra cháu cũng là do quen giọng cháu mà thôi.

Ngập ngừng một lúc cuối cùng tôi đồng ý nghe lời cô Mác-ta. Khi đến phố gia đình tôi ở, cô để tôi nấp trong xó tối, còn cô về nhà trước báo tin cho cụ Uyn-síp biết, nhân tiện nhìn xem nếu tôi xuất hiện cách nhà dì ghẻ tôi có vài bước thì liệu có nguy hiểm hay không.

Một lúc sau cô Mác-ta vẫn chưa quay lại. Tôi nghĩ rằng cụ Uyn-síp không muốn cho tôi vào nhà cụ. Không có việc gì để làm cả, tôi liền đem tiền ra đếm. Té ra tôi có tới mười bốn pen-ni. Cả một gia tài lớn! Tôi đã kiếm ra số tiền này trong vòng chưa đầy nửa giờ. Quả thật ông người Ai-len tốt bụng kia đã giúp đỡ tôi rất nhiều, nhưng cứ cho rằng nếu không được ông ta giúp đỡ, tôi chỉ kiếm được một nửa hoặc thậm chí một phần tư số tiền ấy thôi thì tôi vẫn kiếm được ba pen-ni rưỡi trong nửa giờ, bảy pen-ni trong một giờ, một si-linh và chín pen-ni trong vòng ba tiếng! Tôi bắt đầu mong rằng cô Mác-ta không ra đây nữa để tôi có thể tự do đi hát rong. Nhưng không, cô đã trở lại mang theo một cái bọc gì đó giấu dưới vạt áo, cô bảo rằng trong phố không có ai và cụ Uyn-síp đang đợi tôi.

– Tuy vậy tốt hơn là cháu không đến đó, - tôi nói. - Có thể trong lúc cô và cháu đứng đây nói chuyện thế này thì dì ghẻ cháu đã ra khỏi nhà. Xin cám ơn cô, cô Mác-ta, nhưng cháu đi khỏi nơi này là tốt nhất.

– Không, không! - cô chắn đường không cho tôi đi và nói to. - Cháu đã phải sống lang thang ngoài phố nhiều quá rồi đấy, cô không cho cháu đi đâu nữa, về nhà cùng với cô đi, phải khôn lên chứ, cháu! Cô mặc cho cháu bộ quần áo lạ để không ai có thể nhận ra cháu cả!

Nói xong cô lôi từ trong vạt áo dài ra một cái váy cũ và chiếc mũ của phụ nữ, cô nhanh nhẹn mặc váy và đội mũ cho tôi rồi nắm tay tôi cương quyết dẫn tôi về phố làm tôi không sao cưỡng lời được.

Chúng tôi bước vào nhà cụ Uyn-síp đúng lúc cụ đang thanh thản ngồi trước lò sưởi rực lửa và nhấm nháp rượu rom pha với nước sôi.

– Nó đây này, bác ơi! - cô Mác-ta vừa tháo ủng và cởi váy tôi ra, vừa nói vậy.

– Nó đây ư! - cụ Uyn-síp đưa đôi mắt đầy kinh ngạc và gần như khiếp sợ nhìn tôi. - Thằng bé con vui tính giống mẹ như đúc mà bây giờ đến nỗi này ư! Trời ơi, sao nó tiều tụy quá thế! Tất cả chỉ tại cái con mụ tóc hung nát rượu thôi! Hừ, bây giờ mà nó vác mặt vào đây thì bác sẽ dùng đôi bàn tay này nện cho nó một trận chí tử. Mác-ta ơi xem này, đến chiếc áo sơ mi thằng bé cũng không có nữa! Thế mà mọi người nói rằng nó mặc bộ quần áo lành lặn, ấm áp do nhà thương làm phúc phát cho.

Cụ Uyn-síp còn nói những câu gì nữa, nhưng tôi không nhớ rõ. Lọt vào căn phòng ấm cúng và ngồi gần ánh lửa đột nhiên tôi cảm thấy tai ù đi. Đầu tôi hoa lên, chân run lập cập, tôi ngã lăn xuống sàn nhà.

Chắc hẳn tôi ngất đi khá lâu, vì trong thời gian ấy tôi đã được hưởng bao nhiêu thay đổi. Lúc tỉnh cậy tôi thấy mình nằm trên chiếc ghế đi-văng kê trong phòng ngủ của cụ Uyn-síp. Trước đây tôi mặc chiếc áo khoác dính đầy vôi, vữa và chiếc quần rộng thùng thình bằng vải cào bông, bây giờ quần áo của tôi đã khác hẳn; tôi mặc chiếc áo len đan với chiếc quần vừa dài vừa rộng, chắc hẳn những thứ này là của cụ ông Uyn-síp đã quá cố, tôi còn được quàng một chiếc áo khoác to quá mức, chiếc áo này trùm cả người và chân tôi, chắc hẳn đêm đêm cụ bà Uyn-síp vẫn mặc chiếc áo này. Tuy còn thấy hơi nhức đầu tôi vẫn nhỏm nửa người dậy và nhìn xung quanh. Cụ Uyn-síp đứng trước bếp lò và quấy món gì đó trong chiếc xoong nhỏ, cô Mác-ta bước vào phòng và đặt một cái đĩa lên bàn, trong đĩa có ba miếng thịt cừu rán ngon tuyệt. Trông thấy món ăn hấp dẫn đó suýt nữa tôi đã từ trên đi-văng nhảy xuống đất, nhưng chiếc áo khoác dài phủ kín chân tôi làm tôi vướng víu, cụ Uyn-síp thấy tôi động đậy.

– Sao, cháu bé tài giỏi này, tỉnh dậy rồi à? - cụ reo to bằng một giọng dịu dàng và vui vẻ. - Thôi đi, cháu yêu, hãy vui vẻ lên nào, sao bỗng nhiên cháu lại âu sầu thế?

Mà lạ thật không hiểu tại sao bỗng nhiên tôi lại khóc. Chính cụ Uyn-síp làm tôi phải khóc đấy. Từ ngày mẹ tôi mất đi không ai hôn tôi cái nào cả, thế mà cụ lại hôn vào trán tôi. Được cái hôn âu yếm như mẹ hôn con vậy, làm sao tôi kìm nước mắt được. Cụ Uyn-síp để mặc tôi khóc thỏa thuê còn cụ thì chuẩn bị bữa ăn tối. Một lát sau từ cái bếp lò xây theo kiểu Hà Lan sáng rực lửa bốc ra mùi thơm dễ chịu lạ thường.

– Thế nào, Gim, cháu đã chuẩn bị xong chưa?

– Cám ơn bà, cháu xong rồi.

– Trưa nay bà ăn thịt, - cụ Uyn-síp đặt tôi ngồi vào một chiếc ghế bành lớn trước bàn ăn, và dịu dàng nói. - Còn lại chút ít bà nấu xúp cho cháu. Ăn đi, cháu yêu, đừng bỏ lại một tí gì nhé, trong lúc cháu ăn món xúp này, cô Mác-ta sẽ làm xong món chả nướng thôi.

Kể ra không cần phải dỗ dành tôi làm gì cả. Tôi thấy món xúp đó quả là ngon tuyệt. Nhưng chỉ ăn riêng bát xúp thì làm sao thỏa mãn được tính háu ăn của tôi! Tôi tấn công món đó như tấn công kẻ thù mà mình cần tiêu diệt càng nhanh càng tốt vậy, tôi húp xúp nhanh đến nỗi cụ Uyn-síp nín thở vì kinh ngạc.

– Đấy, thằng bé khốn khổ đến mức ấy đấy! - cụ thở dài nói như vậy khi thấy bát xúp hết nhẵn. - Nó húp xúp như uống nước vậy.

Quả đúng như thế, tất cả những món ăn bày ra tôi đều thấy đó chỉ là những khẩu phần bé tí, nhưng tôi không nói điều đó ra cho cụ Uyn-síp biết. Tôi tế nhị đến mức khi cụ hỏi tôi là liệu tôi có thể ăn thêm một miếng chả cừu nướng nữa không, tôi trả lời: “Thưa bà, chắc cháu không ăn hết được cả miếng đâu, xin bà cho cháu nửa miếng thôi.”, - mặc dầu trong thâm tâm lúc đó tôi nghĩ không những mình có thể ăn hết tất cả các miếng chả nướng đang đặt trên bếp lò kiẻeu Hà Lan mà còn ăn thêm được cả tảng bánh mì to tướng, tôi sẵn sàng dùng bánh mì đó vét sạch mỡ dính trong đĩa thức ăn.

Tuy vậy, té ra tôi no bụng đói con mắt. Ăn xong một miếng chả nướng và ít khoai tây tôi cảm thấy no nê lắm rồi.

– Còn bây giờ, - cụ Uyn-síp bảo vậy khi nghe cô Mác-ta đã rửa xong bát đĩa sau bữa ăn tối và cả ba chúng tôi ung dung ngồi trước là sưởi, - cháu hãy kể cho bà và cô Méc-ta nghe theo đúng trình tự mọi việc xảy ra với cháu kể từ ngày cháu bỏ nhà ra đi.

Tôi sẵn sàng thực hiện đúng yêu cầu của cụ. Tôi kể tỉ mỉ cho cụ và cô Mác-ta nghe toàn bộ quãng đời kể từ lúc tôi bỏ nhà ra đi sau khi đã cắn vào ngón tay dì ghẻ. Khi nghe đến đoạn tôi kết bạn với Ríp-stơn và Mô-un-đi và tôi cũng tham gia vào công việc làm ăn ở ngoài chợ cùng chúng, cụ Uyn-síp liền chửi bới dì ghẻ tôi một trận, cụ nói dì ghẻ tôi tồi tệ quá nên suýt nữa tôi đã bị lâm vào cảnh tù đày.

– Lấy trộm vặt vãnh ngoài chợ thì không bị bỏ tù bà ạ! - tôi nói cho cụ rõ. - Nếu bị bắt thì cũng chỉ bị ông gác chợ trừng phạt thôi. Mô-un-đi bảo cháu như thế đấy.

– Thằng Mô-un-đi bạn cháu chỉ là đứa nói dối, rồi cháu cũng thấy như vậy cho mà xem. Cũng may là cháu bị ốm vì bệnh sốt nóng nên mới thôi nghề trộm cắp. Từ đó trở đi cháu không ăn cắp nữa, có phải không?

– Vâng, không bao giờ cháu còn đi ăn cắp nữa! - tôi quyết định không kể câu chuyện về quả dứa, nên đành nói dối như vậy.

Câu chuyện về cuộc chạy trốn khỏi nhà thương làm phúc của tôi làm cụ Uyn-síp buồn cười lắm nhưng khi nghe đến đoạn là hai gã buôn quần áo cũ giở trò bịp bợm vô liêm xỉ ra thế nào, cụ Uyn-síp rất tức giận.

– Quân lưu mạnh đểu cáng đến thế là cùng! - cụ nói to. - Nếu bà là nam giới thì thế nào bà cũng rình bọn chúng rồi đánh cho chúng một trận nên thân mới được.

Nghe tôi kể xong, cụ thở phào nhẹ nhõm:

– Thôi tốt rồi, không có gì đáng phàn nàn nữa rồi! Tất nhiên đáng tiếc rằng đứa con trai của một người phụ nữ mà bà rất yêu mến đã phải đi ăn xin, nhưng đó cũng chưa phải là điều tồi tệ nhất, vì có thể còn có những chuyện xấu hơn xảy ra với nó nữa.

– Sao bà lại bảo cháu phải đi ăn xăn? Cháu có xin của bố thí đâu? Khi cô Mác-ta gặp cháu, cháu đang hát cơ mà!

– Hừ, hát rong hay đi ăn xin cũng chỉ là một mà thôi, bà không thấy hai việc đó khác nhau chút nào cả. - cụ Uyn-síp quả quyết đáp vậy.

– Trước đây cháu không rõ là hai việc đó giống nhau, tôi bối rối nói. - Cháu không muốn sống bằng của bố thí, nếu cần cháu sẵn sàng vứt đi mười bốn pen-ni mà người ta cho cháu khi cháu hát rong. Bà ơi, tiền ấy đâu rồi?

– Tốt nhất cháu đừng hỏi đến món tiền ấy nữa! Cháu không còn cần đến số tiền ấy đâu, Gim ạ! Tiền đó sẽ mang lại điều tốt lành cho một người phụ nữ nghèo khổ được bà giúp đỡ, cháu không nên dùng tiền ấy để tiêu pha cho riêng mình. - cụ quay ra hỏi cô Mác-ta. - Bà ấy nói gì khi cháu mang mớ giẻ rách bẩn thỉu và số tiền ấy lại nhà bà ta?

– Bà ấy mùng lắm, bác ạ! Bà ta không biết nói thế nào để cám ơn bác! Bây giờ bà ta đang ngồi cắt quần áo cho chú bé Bin-li của bà ta đấy.

Cụ Uyn-síp và cô Mác-ta nói tới mớ giẻ rách nào vậy? Chẳng lẽ hai người nói tới chiếc áo khoác ngoài và chiếc quần của tôi sao? Cứ để cho chú bé Bin-li được tiền và quần áo của tôi đi! Tôi không phải cởi trần đâu! Bộ quần áo mà cụ Uyn-síp mặc cho tôi bây giờ rất tiện lợi, mặc vào thấy người ấm áp lắm. Nhưng tôi không thể ra phố với trang phục này được. Tuy vậy, chưa biết chừng tôi bị nhầm cũng nên, có thể cụ Uyn-síp và cô Mác-ta nói chuyện nào đó hoàn toàn không dính líu gì đến quần áo của tôi. Tôi cần làm sáng tỏ mối nghi vấn này càng nhanh càng tốt. Tôi suy nghĩ vài phút xem nên bắt đầu câu chuyện thế nào cho tế nhị hơn, cuối cùng khi thấy trên bệ lò sưởi có một chiếc khuy to, tôi hỏi:

– Bà và cô có cần dùng cái khuy này làm gì không?

– Không, cháu hỏi vậy để làm gì?

–Dạ, nếu khâu chiếc khuy này vào áo cho cháu thì hay quá, áo ấy thiếu chiếc khuy ở gần cổ mà.

– Thôi! Không bao giờ cháu còn nhìn thấy các quần áo cũ nữa đâu, Gim ạ!

– Không bao giờ cháu còn nhìn thấy bộ quần áo ấy nữa ư? - tôi sợ hãi nói to. - Sao lại như vậy? Thế cháu không có quần áo ư?

– Đừng lo lắng về việc đó, - cụ Uyn-síp tốt bụng xoa đầu tôi an ủi, - Cháu có cái áo ngoài khác. Mọi chuyện sẽ tốt đẹp biết bao nếu không còn một việc khó hơn nhiều so với việc đi kiếm áo cho cháu.

– Còn có việc gì khó hơn nữa hả bà? - tôi tỏ mò hỏi vậy - Chẳng lẽ kiếm quần còn khó hơn kiếm áo à?

Câu hỏi của tôi làm bà cụ buồn cười.

– Không, kiếm quần áo cho cháu cũng dễ thôi, Gim ạ, - cụ nói. - Khó nhất là bà không biết làm gì với cháu đây? Để cháu ở đây thì không được rồi: cháu cũng biết đấy, nếu bố cháu và dì ghẻ cháu thấy cháu ở nhà bà thì sẽ có chuyện lôi thôi ầm ĩ như thế nào rồi!

– Vâng, tất nhiên cháu không thể ở đây được, cháu cũng sợ bị bố cháu và dì ghẻ phát hiện ra lắm, - tôi vội vã trả lời.

– Nếu cho thằng bé này đi theo ai đó để học nghề thì tốt biết bao, - cô Mác-ta vừa bình thản nói, vừa tiếp tục công việc. Cô đang đan đôi bít tất.

– Tốt thì tốt đấy! Nhưng cho nó theo ai bây giờ?

– Cháu nghĩ thế này... nhưng chỉ sợ bác lại bảo rằng nghề đó chẳng ra gì thôi!

– Nghề gì nào?

– Nên cho nó học nghề thông ống khói ở nhà chú Ben-chơ. Chú ấy nuôi trẻ con học việc mà.

– Thật là tuyệt vời! - cụ Uyn-síp sung sướng reo to. - Nghề như thế mới đáng gọi là nghề chứ! Có phải không Gim?

Vì lễ phép tôi cũng đành trả lời:

– Thưa, vâng ạ!

Nhưng thực ra tôi hoàn toàn không chia sẻ niềm hân hoan cùng cụ Uyn-síp. Tất nhiên nếu như trong đêm hôm qua khi còn đang đói khát và lạnh cóng cả người, còn đang phải nằm bên đống phân gia súc khô cháy âm ỉ, giá có ai giới thiệu cho tôi nghề thông ống khói chắc hẳn tôi sẽ vui vẻ nhận lời ngay. Nhưng đối với một đứa trẻ được ăn no, ngồi trên chiếc đi-văng mềm mại và mặc bộ quần áo bằng sợi bông thì leo trèo, chui vào ống khói quả là một công việc đáng sợ.

– Mác-ta này, bác rất mừng vì cháu đã nghĩ ra điều đó, cháu yêu ạ! - cụ Uyn-síp vẫn vui vẻ nói. - Không thể tìm ra việc gì hay hơn thế nữa. Thứ nhất, đó là một nghề dễ học và có thể kiếm ra tiền, tiền đó lại là đồng tiền rất lương thiện. Trước đây chú Ben-chơ cũng chỉ là một kẻ nghèo khổ, áo quần rách rưới như Gim vậy, trong túi chẳng bao giờ có lấy một xu, thế mà bây giờ chú ấy chẳng thiếu gì cả. Thứ hai, chú ấy sống ở xa nơi này và cái chính là đi nạo ống khói Gim sẽ bị bồ hóng bám đầy mặt mũi, dù có giáp mặt với cha nó thì ông ta cũng không nhận ra nó được. Thôi, công việc sắp xếp thế là xong. Mác-ta này, ngay sáng ngày mai cháu hãy đi xe ngựa đến Kem-be-roen và mời chú Ban-chơ cùng lên xe đến đây nhé!

CHƯƠNG XV

ÔNG CHỦ MỚI CỦA TÔI

Cu Uyn-síp có một chiếc đi-văng rất rộng và êm. Tôi có thể nằm yên trên chiếc đi-văng đó suốt một đêm, phía trên có chăn ấm, phía dưới có đệm sạch. Nhưng thực ra rất lâu tôi không sao nhắm được mắt. Tôi luôn nghĩ tới số phận mà cụ Uyn-síp và cô Mác-ta tốt bụng đã chuẩn bị cho tôi. Càng nghĩ tôi càng không muốn học nghề thông ống khói chút nào. Trước đây tôi có biết một người làm nghề thông ống khói sống ở gần nhà cha tôi. Ông ta có hai thằng bé học nghề, lũ trẻ con chúng tôi thấy cuộc sống hai thằng bé này quả là cực khổ.

Lũ trẻ học nghề sống ở nhà ông Pai-cơ, thợ thông ống khói không lâu. Luôn có đứa này thôi việc, đứa kia vào làm nhưng không đứa nào sống nổi trong nhà ông ta quá một năm. Tất cả lũ trẻ đó trông đứa nào cũng giống nhau: đứa nào cũng bẩn thỉu, đen nhẻm, quần áo rách rưới, mắt luôn luôn nhấp nháy và nheo nheo lại vì sợ ánh sáng mặt trời. Bọn trẻ chúng tôi nghe đủ các câu chuyện đồn đại vô cùng khủng khiếp về sự tàn bạo, dã man của Ông Pai-cơ. Chúng tôi tin chắc rằng ông ta huấn luyện bọn trẻ học việc chui vào ống thông khói theo cách sau đây: ông ta dùng sợi dây, một đầu buộc vào lưỡi đứa bé, đầu kia ông ta nắm chắc trong tay khi đứng trên mái nhà, nếu như đứa bé chui vào ống khói không được nhanh nhẹn và khéo léo lắm thì lập tức ông ta nghiến răng nghiến lợi giật mạnh sợi dây. Còn nếu như đứa bé mắc kẹt quá lâu trong ống khói, ông Pai-cơ liền dùng vỏ bào trộn với ớt đặt vào bếp lò và nhóm lửa đốt cho khói bay theo đường ống khói lên cao. Có một lần ông ta sai một đứa bé chui vào ống khói sau đó không thấy đứa bé trở ra nữa. Chúng tôi đều tin rằng ông Pai-cơ đã đốt quá nhiều vỏ bào trộn ớt nên đã thiêu sống đứa bé rồi. Thực ra độ hai tuần sau cũng có nhiều người gặp thằng bé đó ở Sóoc-đích và họ nói rằng mọi người không thấy thằng bé đó quay về chẳng qua là nó bỏ việc mà thôi.

Tôi hình dung ra đủ mọi chuyện kinh khủng nên tuy nằm mà không sao ngủ được. Đồng hồ điểm mười hai tiếng. Cuối cùng tôi thiếp đi và ngủ đến tận mười giờ sáng. Chắc hẳn cụ Uyn-síp và cô Mác-ta vẫn dậy rất sớm như thường lệ: hai người không những đã kịp ăn điểm tâm xong mà còn vừa từ cửa hàng bán quần áo may sẵn trở về. Bằng chứng của việc hai người đã đến hiệu bán quần áo nằm sờ sờ trước mắt tôi: Trên chiếc ghế kê gần giường tôi có chiếc sơ mi sạch sẽ, đôi tất ngắn cổ, chiếc áo khoác ấm áp may bằng da và chiếc quần kẻ sọc, đẹp đẽ, dưới ghế có đôi giày, đôi này đẹp hơn rất nhiều so với đôi giày mà gã Béc-ni đã ăn dỗ của tôi; ở thành ghế có treo một chiếc mũ. Không còn nghi ngờ gì nữa, tất cả những bộ quần áo, giày, mũ tuyệt đẹp này hẳn mua cho tôi vì thế tôi vội vàng mặc vào người và ra phòng ngoài chào hỏi cụ Uyn-síp. Bà cụ tốt bụng rất vui mừng thấy tôi mặc bộ quần áo sang trọng. Cụ mang nước nóng rửa tay, rửa mặt cho tôi, cụ lấy chiếc lược vẫn dùng hàng ngày chải tóc cho tôi và lấy dầu thơm của cụ bôi vào tóc tôi.

– Bây giờ nhìn vào gương đi, Gim, - cụ vui vẻ nói. - Thấy chưa, trông cháu đẹp trai biết bao, tuyệt thật đấy!

– Bộ quần áo này không giống với bộ quần áo mà lũ trẻ thông ống khói mặc chút nào, - vừa tự hào nói vậy, tôi vừa đưa mắt nhìn quanh thầm hy vọng rằng cụ sẽ kiếm việc làm khác cho tôi. - Cháu không muốn mình mặc áo đẹp như thế này mà lại phải chui vào ống khói.

– Tất nhiên rồi! - cụ Uyn-síp trả lời. - Bộ quần áo này cháu chỉ mặc vào các ngày lễ, còn khi làm việc, chú Ben-chơ sẽ cho cháu bộ quần áo cũ kỹ, rách nát. Cô Mác-ta đang đi Kem-be-roen và chắc hẳn sắp cùng chú Ben-chơ về đây.

Quả vậy khi tôi vừa ăn sáng xong thì cô Mác-ta trở về, cô đi có một mình. Ông Ben-chơ bận việc suốt ngày, ông ta hứa là đến tối ông sẽ đi xe ngựa riêng của ông đến đây. Nghe nói ông ta có xe ngựa, tôi yên tâm đôi chút. Như vậy là ông Ben-chơ không đến nỗi quá nghèo khổ như ông Pai-cơ.

Để tránh nguy hiểm suốt ngày tôi cứ ngồi ru rú trong phòng, không dám ló mặt ra ngoài phố. Xẩm tối ông Ben-chơ đi xe ngựa đến nhà cụ Uyn-síp. Nhìn vẻ ngoài ông ta không giống người làm nghề thông ống khói một chút nào: nước da ông ta không đen bẩn mà lại trắng trẻo, ông khoác một chiếc áo măng tô sang trọng hợp thời trang, tay cầm chiếc mũ phớt rất đẹp. Da mặt ông ta cũng tai tái như nước da cô Mác-ta, ông ta vừa bị rỗ mặt vừa bị vẩu; ở hàm trên những chiếc răng cửa vàng khè nhô ra phía trước, môi không che kín được hàm răng xấu xí. Nói chung tôi không thích ông ta một chút nào cả. Cô Mác-ta không nói cho ông ta rõ là cụ Uyn-síp mời ông đến chơi có việc gì, vì vậy khi cụ nói rõ ý định của mình cho ông ta hay, ông ta có vẻ rất khó chịu.

– Thằng bé này lên mấy? - ông ta đưa mắt nhìn tôi hỏi.

– Độ chín, mười tuổi thôi, nó bé quá sao?

– Ngược lại, nó quá lớn đấy. Đứa nào xương cốt còn mềm mại thì học nghề này mới tốt. Người nó gạch sẽ và nó ăn diện sang trọng quá. Quả thật không ai nỡ bắt nó làm nghề thông ống khói.

– Biết làm thế nào! Ngoài nghề ấy ra chúng tôi đành chịu không tài nào tìm cho nó công việc khác được. Chú có nhận nó vào học nghề không, chú Ben-chơ?

– Công việc của em bây giờ kém lắm, - ông Ben-chơ miễn cưỡng đáp. - mà em cũng chưa biết người nó có thật thon nhỏ để có thể chui lọt vào ống khói nhà máy hay không...

Ông lấy chiếc thước ở trong túi ra và đo vai tôi rồi nói tiếp:

– Nó sẽ phải chịu nhiều cực khổ đây: nó chẳng lấy gì làm béo tốt cả, nó không thể gầy hơn thế này nữa, em sẽ phải cho nó ăn uống thật tồi tệ để người nó cứ thế này không béo thêm một chút nào cả, nếu không sẽ gặp tai họa ngay, nó sẽ bị mắc kẹt trong ống khói mất. Cách đây không lâu ở nhà máy cưa trên đường đi Béc-mơn-xi đã xảy ra một trường hợp như thế đó. Ống khói nhà máy cao hơn chín mươi tám phút* thế mà thằng bé thông ống khói mới chui vào đó được nửa chừng thì mắc kẹt, nó đành nằm im trong đó cho đến khi...

- Thôi thôi chú bịa ra những chuyện vớ vẩn dối trá như thế là đủ rồi đấy, chú Ben-chơ ạ, - cụ Uyn-síp giận dữ ngắt lời ông ta, - mong chú nhớ cho rằng khi chú đến vay tiền, tôi không hề vờ vịt là mình không có đồng nào, hoặc bịa ra đủ mọi lý do để từ chối!

Câu nói bóng gió động chạm đến tiền nong đã bắt ông Ben-chơ phải đổi giọng ngay lập tức.

– Nào em có nói là không nhận nó đâu? - ông ta biện bạch. - Em chỉ nói rằng hiện nay công việc của em không có mấy, ngoài ra em không cần đến lũ trẻ con nữa, vì em có máy thông ống khói rồi. Nhưng thôi, cứ để thằng bé này sống ở nhà em cũng được dù có gặp khó khăn trở ngại như thế nào chăng nữa em cũng sẽ dạy cho nó nghề này.

Thế là số phận của tôi đã được định đoạt. Tôi sẽ học nghề thông ống khói, tai họa bị mắc kẹt trong ống khói nguy hiểm đến tính mạng luôn đe dọa tôi. Con người ti tiện có bộ mặt rỗ nhằng nhịt như tổ ong bầu này sẽ là chủ tôi! Tôi cảm thấy mình là một đứa bé bất hạnh đến cùng cực.

– Khi nào em có thể đón nó được? - Ông Ben-chơ hỏi vậy.

– Ngay bây giờ cũng được. Cháu nó đã chuẩn bị sẵn sàng cả rồi, riêng tôi cũng rất muốn cho cháu đi ngay đêm nay.

– Đối với em thì thế nào cũng được, nếu cần đi ngay thì đi nào. Thằng bé kia cầm lấy mũ đi.

Tôi hết sức bực mình: tôi hiểu rằng cụ Uyn-síp muốn tôi rời nhà cụ càng sớm càng tốt. Vì vậy đáp lại những lời chào tạm biệt dịu dàng của cụ, tôi chỉ trả lời một cách dè dặt và lạnh nhạt. Chiếc xe ngựa của ông Ben-chơ đang chờ chúng tôi ở cuối phố và được một thằng bé con nào đó trông coi, thằng bé này được ông Ben-chơ hứa thưởng cho nửa pen-ni. Khi chúng tôi đến gần hơn, tôi thấy thằng bé này không phải là đứa nào xa lạ mà chính là thằng Giéc-ri. Tim tôi đập mạnh nhưng may thay thằng Giéc-ri còn đang mãi nghĩ đến đồng pen-ni mà ông Ben-chơ hứa thưởng nên không để ý đến tôi chút nào và chúng tôi yên ổn ra đi.

Khi chúng tôi đi xe đến Kem-be-roen, nơi ở của ông Ben-chơ thì đã khuya rồi. Ông Ben-chơ sống trong một phố nhỏ bẩn thỉu gần con kênh đào. Tôi thấy mọi nhà trong phố đều có vẻ hết sức nghèo khổ. Tôi cũng thấy nhà ông Ben-chơ vừa cao vừa đẹp hơn hẳn các nhà khác. Cửa ra vào nhà ông ta có một quả nắm bằng đồng rất đẹp. Biển số nhà ông cũng được làm bằng đồng. Ở cửa ra vào có dòng chữ: “Ông Ben-cho - thợ thông ống khói”. Và ở phía dưới chiếc chuông đồng sáng quắc cũng gắn một tấm bảng ghi dòng chữ: “Chuông gọi của nhà ông thông ống khói”. Trong khoảng tường trống giữa các cửa sổ có treo một bức tranh vẽ trên vải mô tả cảnh sau: ống khói trong lâu đài Bu-kin-ham bốc lửa, trên cửa sổ lâu đài hiện ra nữ hoàng Vích-tô-ri-a* đầu đội vương miện, mái tóc tả tơi, nữ hoàng giơ hai tay về phía người thông ống khói đang vội vã chạy đến lâu đài. Mũ người thông ống khói có hàng chữ to: “Ben-chơ”. Người gác cửa lâu đài nói to những lời được vẽ thành một vệt vòng quanh mũ anh ta “Ben-chơ ơi, thế mà chúng tôi cứ tưởng rằng anh không đến đấy! Hoàng tử xứ Uên* đã đến nhà anh và nói rằng anh đi làm việc ở nơi khác rồi”. - “Đúng vậy, - Ben-chơ trả lời (cũng bằng dòng chữ viết vòng vèo). - Tôi đang làm việc ở lâu đài của quận công Oen-lin-tơn, ở đó cũng đang xảy ra hỏa hoạn, nhưng nghe thấy nữ hoàng kêu cứu, tôi bỏ mặc tất cả cho lửa thiêu và chạy ngay đến đây”.

Một đứa bé cùng trạc tuổi tôi, người cũng đen đủi và áo quần rách rưới như lũ học trò của ông Pai-cơ, nghe thấy tiếng xe ngựa vội từ nhà chạy ra giữ lấy dây cương. Ông Ben-chơ bước xuống xe, còn tôi cứ ngồi lại không biết nên xuống xe hay cứ ở trên đó.

– Xin cậu cho cháu giúp cậu một tay, - thằng bé thông ống khói lễ phép bảo tôi. - Nhưng thôi, có lẽ để ông chủ giúp cậu xuống xe thì hơn, nếu không e rằng tay cháu sẽ làm bẩn quần áo của cậu mất.

– Có phải cậu công tử nào đâu! - Ông Ben-chơ bật cười. - Mày ngây ngô quá! Nó là thằng mới vào học việc đấy mà!

– Thằng mới vào học việc à! Sao thế, ông điên rồi à, ông nhận thêm thằng bé học việc này để làm gì chứ?

Một bà to béo, quần áo bẩn thỉu từ trong nhà bước ra ngoài cửa nói vậy. Bà ta đội một chiếc mũ nhỏ có dải băng sặc sỡ quấn vào cằm che bớt mớ tóc rối bù, tai bà lấp lánh đôi hoa tai, vừa nhìn thấy mặt bà tôi biết ngay rằng bà ta là em ruột cụ Uyn-síp.

– Để làm gì à? Tôi chả cần nó làm gì cả. - Ông Ben-chơ trả lời. - Tôi phải nhận nó để bà chị của mình khỏi phật lòng. Vào phòng đi tôi sẽ kể cho mình nghe mọi chuyện theo đúng thứ tự.

Sau đó ông ta quay lại, chỉ tay vào tôi và bảo thằng bé kia:

– Xem, dẫn nó theo mày vào bếp đi, lúc nào cần tao sẽ gọi nó.

Xem nắm lấy cương và dẫn ngựa đi vòng quanh nhà đến một cái sân lớn, cạnh đó là một căn nhà kho dài, bẩn thỉu có hai cửa ra vào.

– Thôi, xuống đi! - Xem dừng lại trước cửa ra vào và nói với tôi bằng một giọng thô lỗ. - Đây, nhà bếp ở đây. Cẩn thận đừng làm ầm lên đấy, nếu không cậu sẽ đánh thức thẳng bé đang ngủ ở đây mất, lúc đó cậu sẽ không được yên thân đâu. Nhốt ngựa xong, tớ sẽ đến chỗ cậu ngay. Không cần phải đập cửa, cánh cửa có đóng đâu. Đẩy nhẹ một cái là cửa mở ngay.

Tôi sẽ đẩy nhẹ vào cánh cửa màu đen và cửa mở ngay ra, tôi bước vào bếp. Đây là một căn phòng rất tăm tối được than hồng trong lò sưởi chiếu sáng lờ mờ. Đầu tiên tôi không nhìn thấy gì cả, nhưng dần dần mắt tôi quen với bóng tối, tôi phân biệt được ở gần lò sưởi một bên có cái bàn và hai cái ghế, bên kia có đống gì màu đen thẫm, từ đống đó vang ra tiếng ngáy đều đều. Tôi đi thêm vài bước nữa, cố gắng không gây ra tiếng động. Đột nhiên từ đống đen đó có tiếng chó sủa và một con chó nhỏ xông ra định cắn tôi.

– Sao mày lại trêu nó thế, Xem! - Tôi nghe thấy tiếng một giọng giận dữ vang ra từ đống đen đen đó. - Nó có làm gì mày đâu. Đóng chặt cửa lại đi, thằng vô lại này. Trời ơi gió lùa mới khủng khiếp làm sao chứ, không có gió xương cốt tao cũng đau như dần rồi thế mà mày còn để gió thổi vào tao nữa. Đóng cửa lại đi, nhanh lên!

Nhìn kỹ tôi mới thấy từ đống đen đen kia có ai đó hơi nhỏm người dậy. Khi người đó cao giọng nói, con chó lại cất tiếng sủa to hơn.

Tôi sợ sệt đáp bằng một giọng rụt rè:

– Tôi đây mà, tôi không phải là Xem đâu.

– Đóng cửa mau lên.

Vừa nghe xong câu đó, tôi đã thấy một chiếc giày nặng nề bay vụt qua mặt tôi, đập vào tường ở sau lưng tôi.

Tôi sợ phải đóng cửa lại để một mình ở trong phòng với con người ghê gớm kia. Tôi bước ra khỏi nhà bếp và vừa định đóng cửa thì Xem xuất hiện, chiếc đèn Xem cầm soi rõ khuôn mặt tươi tỉnh của nó.

– Sao cậu không vào bếp? - nó hỏi tôi. - Tớ đã bảo cậu là cửa không đóng cơ mà.

Tôi giải thích cho Xem rõ là ở trong nhà bếp có ai đó rất giận dữ khi thấy tôi vào.

Xem cười to, đưa bàn tay bẩn thỉu nắm tay tôi.

– Cậu nhát gan quá, - nó nói. - Sợ cá chàng Nhện nữa! Không việc gì phải sợ nó cả, trong lúc nó bò ra khỏi đống bao tải thì cậu đã kịp chạy ra tận điếm canh rồi.

– Mình có sợ chó đâu, mình sợ gã đàn ông nằm trên đống bao tải gần bếp lò ấy.

– Hắn chính là chàng Nhện đấy! Nó mà đáng mặt là đàn ông à! Đi nào, ông chủ sai cậu vào bếp mà ở cơ mà!

Xem mở cửa bước vào, tôi cũng đi theo nó, cố bước thật nhẹ để không làm chàng Nhện nổi giận thêm nữa.

– Vừa rồi có ai vào đấy? - Chàng Nhện rầu rĩ than thở. - Nó đập cửa, làm ầm ĩ lên, lại để cho gió lạnh lùa vào, thế có giết người ta không! Cậu có thấy hắn không, Xem?

– Ai đến đây ấy à? Người vừa đến đây là một bá tước oai lắm, con của đức ông Phơ-lép-phem, ngài bá tước đến đây để hỏi thăm sức khỏe của cậu và mang biếu cậu một loại dầu bôi thần kỳ chữa được bệnh tê thấp của cậu. Thế mà cậu lại dám lấy giày ném ông ta! Rồi có lúc cậu bị trừng phạt nghiêm khắc về cái thói quen ngu ngốc này, nhất định sẽ có lúc thôi, anh chàng Nhện thân mến của tôi ạ.

– Ôi, tôi có lỗi gì đâu, - chàng Nhện rên rỉ, - tôi bị đau nhức toàn bộ xương cốt, thế mà ngài bá tước lại mở toang cửa ra cho gió thổi vào tôi. Chẳng lẽ ông ấy bị ném rất đau sao, Xem?

– Không bị đau lắm, ông ấy không có tính bực mình lâu đâu. Này, nhìn ông ấy này.

Xem giơ cao ngọn đèn để con người tàn tật ấy có thể thấy rõ tôi. Tôi cũng nhìn rõ kẻ bất hạnh đó. Đây là một chú bé tuổi chừng mười sáu, quần áo rách nát, đen bẩn. Nó ngồi xổm co ro dựa người vào một đống bao bì mà nó dùng làm giường chiếu.

– Xin ông làm phúc tha tội cho cháu, - nó nói với tôi bằng một giọng hiền lành, - đôi khi vì khắp người đau đớn quá, cháu không tự chủ được nữa. Cháu hy vọng rằng ông không bị ném đau chứ?

Tôi chưa kịp trả lời thì Xem đã cười vang lên.

– Tuyệt vời, thú vị thật! - nó reo to. - Nó cũng làm tớ lầm lẫn, tớ nói thật đấy. Nhưng dù sao tớ vẫn khôn hơn cậu. Cậu ngu ngốc lắm! Nó không phải là “ông” và cũng không phải là con vị quý tộc nào hết. Nó chỉ là một thằng bé được gửi đến ông Ben-chơ để học nghề mà thôi.

Chàng Nhện ngạc nhiên.

– Để học nghề ư? Lại có chuyện ấy sao?

– Có gì đáng ngạc nhiên? - tôi nói xen vào. - Vì sao tớ không thể học nghề thông ống khói được nào?

– Cậu học nghề thế nào được vì đã lâu ông chủ không có việc làm, không đi thông một ống khói nào cả.

– Đối với tớ thì đằng nào cũng vậy thôi, - tôi nói một cách vô tư. -Tớ sẽ làm công việc mà người khác vẫn làm! Công việc của hai cậu là gì?

– Chàng Nhện hoàn toàn không phải làm gì cả, - Xem giải thích cho tôi rõ. - Đáng lẽ ông chủ đã đuổi nó đi từ lâu rồi nhưng không thể đuổi được vì nó ký hợp đồng làm việc trong bảy năm. Riêng tớ thì sáng sáng lúc đi với ông chủ, lúc đi với ông Pác-cơ dùng máy thông ống khói, nhưng công việc đó chỉ là phụ. Cả nhóm đều làm việc vào ban đêm ở nông thôn. Tớ đi cùng ông chủ và ông Pác-cơ, tớ canh xe ngựa.

– Công việc ở nông thôn là công việc gì? - tôi tò mò hỏi, - Leo vào ống khói nhà máy à?

– Tớ không rõ ông chủ và ông Pác-cơ leo vào đâu... tớ cho rằng họ không leo vào đâu cả, - Xem đáp.

– Và họ cũng không chở bồ hóng về nhà! Mình không hiểu họ đi có việc gì và họ làm gì ở đó, - chàng Nhện nói, mặt nhăn lại vì đau nhức.

Chủng Nhện nằm trên đống bao bì, rên rỉ và khóc mếu. Chúng tôi đang ngồi đợi cho cơn đau của nó dịu đi để tiếp tục câu chuyện rất thú vị đối với tôi thì bỗng thấy giọng ông chủ vang lên. Nhờ Xem hướng dẫn tôi tìm thấy lối đi ra cửa sau, từ đó ông chủ dẫn tôi ra phòng khách.

Ở đó người phụ nữ to béo, da ngăm đen đang ngồi, đó là bà Ben-chơ. Trên bàn tôi nhìn thấy các món ăn như bánh mì, mỡ hành. Bà Ben-chơ đón tiếp tôi không lấy gì làm niềm nở lắm.

– Này, thằng bé kia, tên mày là gì?

– Thưa bà, tên cháu là Gim ạ.

– Thôi, nếu đói thì ăn đi. Chắc hẳn ở các nơi khác mày vẫn quen được người ta thết đãi các món ăn ngon lành như gà gô hầm rưới nước táo sốt chẳng hạn, còn ở nhà tao thì không có món ấy đâu, mày đừng hoài công chờ các điều tốt lành ở đây mà làm gì.

– Cháu xin cám ơn bà ạ, - tôi đáp bằng một giọng hiền lành. - Cháu rất thích ăn bánh mì với mỡ và hành.

– Tất nhiên rồi! Tao nghĩ rằng món quái gì mày chẳng thích! Đang bị một con chó vô dụng ăn báo hại cũng đã là quá rồi! Thế mà người ta lại tống thêm đến đây một thằng ăn bám nữa...

– Thôi đủ rồi, cô im đi, - ông Ben-chơ ngăn vợ lại. - Bà chị của cô không rõ hoàn cảnh của chúng ta mà. Nếu như mọi việc đều diễn ra tốt đẹp như trước thì nhận thêm một thằng bé học việc nào đó có khó khăn gì đâu. Thế còn cô, có lẽ cô muốn rằng tôi kể hết mọi chuyện cho chị cô nghe chăng.

– Khéo nghĩ ra chuyện vớ vẩn chưa kìa! - bà Ben-chơ kêu to. Theo ý tôi, thà chết đói còn hơn nói thật...

– Thế thì cô cứ việc ba hoa thêm chút nữa trước mặt thằng bé mới đến nhà ta đi! - ông Ben-chơ cười giễu cợt. - Ăn đi, Gim, - ông quay lại phía tôi nói thêm. - Hôm nay bà chủ hơi bực mình, đã đến lúc bà chủ phải đi ngủ rồi, bà mệt lắm.

Tôi hiểu rõ câu nói bóng gió đó nên vội vàng ăn thật nhanh cho xong miếng bánh mì to mà ông chủ cho tôi trong bữa ăn tối.

– Thôi bây giờ đi ngủ, - ông Ben-chơ bảo tôi. - Mày tìm đường vào bếp đi, tất cả những đứa trẻ làm cho tao đều ngủ ở đó, trong bếp vừa ấm cúng vừa tiện lợi. Mày hãy thu xếp lấy chỗ ngủ riêng biệt, trong bếp có đủ bao bì cho mọi người dùng đấy. Buổi sáng không cần đậy sớm đâu, cứ việc ngủ ngon thôi, khi nào tao gọi hãy dậy.

– Ông đưa cho nó quần áo đi làm chưa? - bà Ben-chơ hỏi chồng.

– A, tôi quên mất rồi. Đây, quần áo đi làm đây, - ông chủ đưa cho tôi một gói màu đen nằm lăn lóc trong xó nhà và bảo tôi, - Mày cứ mặc áo sơ mi và đi đôi giày cũ của mày, số quần áo còn lại mày gói kỹ lại và sáng sớm ngày mai mang đến cho tao.

Tôi cầm gói quần áo, chúc ông chủ, bà chủ ngủ ngon giấc và quay về bếp.

CHƯƠNG XVI

CHÀNG NHỆN VÀ CON CHÓ CỦA NÓ. LOẠI BỒ HÓNG BÍ ẨN

Ngọn lửa trong bếp vẫn còn bốc cháy, chiếc đèn đầu được treo vào chiếc đinh đóng ở xà ngang trên trần nhà. Chàng Nhện nằm co ro bên cạnh con chó của nó, nhưng tôi không thấy Xem đâu cả. Không có nó tôi không biết mình nên nằm ở đâu, vì vậy tôi đưa mắt nhìn khắp nơi tìm nó.

Đột nhiên ở một chỗ gần tôi có một giọng thì thầm vẻ ngái ngủ.

– Ta quy định thế nhé - ai nằm sau cùng thì người ấy phải tắt đèn.

Tôi nhìn xuống phía dưới và thấy Xem. Nó nằm trên đống bao bì đen, bẩn, dính đầy bồ hóng; nó dùng chiếc bao trũng ở giữa làm gối, chiếc mũ bê bết bồ hóng của nó kéo sụp xuống che kín hai tai làm tôi chỉ trông thấy bộ răng trắng và lòng trắng mắt của nó.

Thật quả là vô cùng kỳ lạ, không hiểu tại sao con người lại chóng quen với cảnh xa hoa như thế.

Nếu như đêm hôm kia, khi tôi còn run rẩy vì giá lạnh trên xe ngựa, có ai cho tôi chuyển sang ngủ đêm trong căn bếp ấm cúng, nằm trên đống bao bì và vì vậy cần đi xa bảy, tám dặm đường, hẳn tôi sẽ vui mừng đồng ý ngay. Nhưng bây giờ sau khi đã được ngủ một đêm trên chiếc đi-văng ở nhà cụ Uyn-síp, tôi ngắm nhìn giường chiếu bẩn thỉu của anh chàng Xem nhem nhuốc với vẻ ghê tởm.

– Tớ nằm đâu nhỉ? - tôi buồn bã hỏi vậy.

– Đây, nằm xuống cạnh tớ đi. - Xem đề nghị như vậy. - Cậu hãy lôi trong đống bao bì này ra hai cái, một cái đặt dưới đầu, cái kia thì nằm lên trên. Chỉ có một điều cần nhớ là phải cẩn thận đừng làm ầm ĩ lên, đừng làm chàng Nhện thức dậy nếu không nó sẽ rên rỉ, khóc mếu cả đêm, không để cho chúng mình được yên thân đâu.

Tôi suy nghĩ rằng vì tôi với Xem nằm ở các bao bì khác nhau, nên tôi có thể nằm cạnh nó mà không trái lệnh chủ là cần phải nằm riêng. Do đó tôi nhanh nhẹn cởi bộ quần áo cũ, mặc vào người chiếc quần bẩn thỉu, xếp chiếc “gối” dính đầy bồ hóng, tắt đèn và một phút sau tôi đã nằm yên trên đống bao bì. Thật ra bao đựng bồ hóng ra mùi khó ngửi nhưng mùi đó cũng không cản trở tôi ngủ thiếp đi rất nhanh.

Tiếng chó sủa làm tôi thức dậy, khi đó trời hãy còn tối. Tôi thấy Xem đã dậy rồi. Ông Pác-cơ sai nó đi làm việc gì đó. Ông Pác-cơ mở toang cửa ra vào, bỏ ngoài tai mọi lời than vãn kêu ca của chàng Nhện. Ít phút sau ông Pác-cơ và Xem ra đi, còn tôi, tôi nhớ lời chủ đặn là nếu ông chưa gọi thì không việc gì phải dậy sớm cả vì vậy tôi vẫn tiếp tục nằm yên trên đống tải. Đột nhiên tôi nghe tiếng chàng Nhện cáu kỉnh nói:

– Mày không tốt hơn những kẻ khác một chút nào cả! Hừ, sao này cứ nằm ườn ra đó, làm như bây giờ còn là đêm tối chứ chưa phải là trời đã sáng rồi? Bảy giờ rồi mà mày còn ngủ à? Có thể vì mày khỏe mạnh nên mày không biết thương người đau yếu đấy thôi. Mày liếm tao làm gì? Thôi đi! Dậy nhanh lên làm việc đi! Nào, dậy nhanh lên, đồ súc sinh lười biếng này! Liệu hồn, tao bắt mày phải dậy ngay bây giờ cho mà xem!

Dứt câu nói đó tôi nghe thấy có tiếng roi đập và tiếng kêu rít lên đau đớn. Từ đống giẻ rách một con chó con chạy ra phía cửa và bắt đầu lấy móng chân cào cửa.

Chàng Nhện vừa rên rỉ vừa lê từ trên đống bao bì xuống đất đuổi theo con chó:

– Việc gì mày phải vội vàng thế? Thôi được, cứ việc vội đi, cứ việc vội đi. Mày muốn tỏ ra là mày cần mẫn có phải không? Thế còn nhớ hôm qua mày đã gây ra chuyện tệ hại gì không? Mày đã làm tao mất lửa cho đến khi trời tối mịt! Liệu hồn đấy, hôm nay mày phải khôn hơn mới được! Không việc gì cứ phải liếm tao mãi thế! Nếu mày lại giở trò như hôm qua ra, tao sẽ giết mày. Thật đấy, tao sẽ giết mày.

Tôi không biết chàng Nhện cho con chó của nó ngửi cái gì, tôi chỉ trông thấy con chó chạy vụt ra ngoài của, chàng Nhện không ngớt mồm rên rỉ lại trở vào nằm trên các bao bồ hóng.

Chúng tôi cứ nằm yên như vậy vào khoảng mười lăm phút. Chắc chắn chàng Nhận đã sốt ruột vì phải chờ đợi đầy tớ bốn chân của nó, nó bắt đầu mắng chửi con vật và thậm chí còn hé cửa mấy lần để nhìn xem con chó đã về chưa.

Cuối cùng có tiếng chân cào cào cửa. Chàng Nhện mở cửa ra và con chó chạy vụt vào phòng, mồm nó ngậm một vật gì đó. Tôi nhận ra ngay đó là một cái xương cừu đã bị gặm hết thịt. Nhưng chắc hẳn chàng Nhện chưa nhìn rõ vật đó.

– Lại đây, lại đây, con chó xấu xa này, - nó bảo con chó của nó như vậy. - Mày lếu láo như thế là đủ rồi đấy, mất bao nhiêu thời gian mới chạy đi tha về được một thanh củi. Nhưng thôi, không sao cả, thanh củi to và tốt, đưa đây cho tao, Pin-chơ thân yêu, lại đây nào.

Nhưng con chó không chịu nghe lời chàng Nhện, nó chạy như tên bắn qua mình chủ rồi rúc vào xó nhà xa nhất và nằm đè lên cái xương. Chàng Nhện đáng thương tức điên người lên, nó thử tìm cách bò lại gần con chó bướng bỉnh, nhưng vừa bò được vài bước, đôi chân đau đã phản lại nó và nó ngã lăn xuống sàn nhà. Khi đó nó vừa quỳ gối vừa nguyền rủa con chó thậm tệ. Thấy chủ giận dữ, con chó càng rụt rè không dám ra khỏi góc nhà nữa. Cuối cùng chàng Nhện cố bò bằng hai chân hai tay đến sát con chó. Nó vừa vung tay lấy đừ định đấm cho con chó một cái thật đau thì con chó đã nhanh nhẹn nhảy tránh sang một bên và để lại chiếc xương nó tìm được.

– A, mày quả là con chó đáng nguyền rủa! - trông thấy cái xương bị gặm nhẵn không còn thịt, chàng Nhện thét lên. - Sai mày đi kiếm củi mà mày lại mang thứ xương xẩu đáng tởm này về à! Liệu hồn tao bắt được, tao giết ngay.

Nó vừa nguyền rủa vừa lồm cồm đuổi theo con chó. Tôi không thể giả vờ là đang ngủ được nữa. Tôi đành nhỏm dậy và hỏi chàng Nhện xem tại sao nó lại nổi giận và chửi rủa như vậy.

– Tớ mà bắt được nó, tớ sẽ cho nó biết tay! - Chàng Nhện tiếp tục đuổi theo con chó vừa đáp. - Tớ thề rằng tớ sẽ giết nó và nhất định sẽ giết nó ngay lập tức! Này, cậu bắt lấy nó hộ mình đi.

– Nhưng nó có lỗi gì nào? - tôi vừa hỏi vừa định bắt con chó, nó lao nhanh như tên bắn quanh người tôi.

– Nó có lỗi gì à? - chàng Nhện mếu máo, cố lấy lại hơi sức vì quá mỏi mệt. - Nó chế nhạo tớ đấy. Nó thừa hiểu rằng nếu nó không tha vỏ bào về nhà thì không tài nào nhóm lửa được. Đó là công việc hàng ngày của nó. Thế mà nó đã làm gì nào? Hôm qua nó tha về đây cho tớ ba miếng vỏ cây ướt sũng nước, không dùng vào việc gì được. Tớ đã tha tội cho nó. Hôm nay tớ đã cho nó ngửi một thanh củi nỏ để nó biết rằng tớ cần loại củi như thế. Vậy mà nó lang thang chơi bời, kiếm xương để gặm, rồi lại còn cả gan tha về đây cho tớ xem. Bây giờ nó cứ việc ung dung gặm xương, còn tớ đành ngồi trơ không có lửa sưởi, phải đợi đến mười một giờ, khi nào Xem làm xong việc trở về nhà mới có củi nhóm lò, trong lúc đó xương cốt tớ nó đau như dần vì các cơn gió lạnh đáng nguyền rủa này đây.

Đang giận dữ, con người tần tật kia bỗng nhiên buồn bã, vừa khóc mếu vừa dùng đôi bàn tay đen bẩn lau nước mắt.

– Thôi, đừng khóc nữa, - tôi bảo nó, - chúng mình sẽ có lửa sưởi cho mà xem, bây giờ tớ chạy đến chỗ ông chủ xin ít than; chắc ông ấy sẽ cho thôi, có phải không?

– Có thể ông ấy sẽ cho cậu, nhưng bà chủ không nghe đâu, - chàng Nhện thì thầm. - Nếu bà chủ biết rằng mình nhóm lửa trước khi Xem đi làm về, bà ấy sẽ đánh mình. Vì vậy mình đành lập mẹo để kiếm củi.

– Cậu hãy nói cho mình biết, gần đây có cửa hàng bán chất đốt nào không, - tôi nói, - chúng mình sẽ có than sưởi vì mình còn nửa pen-ni đây.

Đêm hôm trước, khi tôi rời nhà cụ Uyn-síp, cụ giúi vào tay tôi sáu pen-ni.

– Sao, cậu có nửa pen ni để mua than à! - chàng Nhện reo to, đôi mắt đang lờ đờ của nó bỗng ánh lên niềm vui. - Cửa hàng bán than gần đây thôi, ở ngay góc phố ấy, liệu cậu còn nửa pen-ni nào không?

– Còn, nhưng để làm gì?

– Giá bọn mình được pha một tách cà phê thì hay quá. Khi tất cả xương cốt đều đau như dần thế này mà được uống món đó thì tuyệt thật! Mình có chiếc xoong con đây, có thể dùng để đun cà phê được đấy.

Nếu tôi phải tiêu tất cả số tiền còn lại sau khi mua than là năm pen-ni rưỡi để mua cà phê thì tôi cũng tiêu ngay vì không nỡ nhẫn tâm từ chối khi nhìn đôi mắt cầu khẩn của chàng Nhện.

Mười phút sau tôi mang các thứ mua được về nhà và một giờ sau, chàng Nhện đã ngồi trước chiếc xoong khói bốc nghi ngút. Tôi uống cà phê đựng trong một mảnh bình đất vỡ còn chàng Nhện dùng chiếc thìa cũ múc cà phê trực tiếp ngay từ xoong mà uống, chiếc xoong này dùng thay cho ấm pha cà phê. Được uống cà phê nóng chàng Nhện thấy dễ chịu hơn, nó vui hẳn lên, nó trò chuyện cùng tôi và kể cho tôi nghe tiểu sử nó.

Tên thật của chàng Nhện là Tô-bi-át. Nó mồ côi từ nhỏ và cũng từng sống trong viện tế bần*. Bốn năm trước đây nó được ông Ben-chơ nhận vào học việc. Suốt năm đầu công việc tiến hành trôi chảy. Nó rất nhanh nhẹn và khéo léo, ông Ben-chơ vui lòng cho nó ăn no mặc ấm và dạy nghề cho nó. Nhưng trong một ngày bất hạnh vào mùa đông, ông Ben-chơ được thuê cạo nồi hơi của chiếc máy hơi nước đã lâu không sử dụng. Chàng Nhện phải chui vào nồi hơi, suốt ngày nằm trên lớp sắt lạnh buốt cạo gỉ và làm sạch lớp sắt bên trong nồi hơi. Sau khi làm xong công việc này, thằng bé bị cảm lạnh, mắc bệnh thấp khớp chân, không những không thể thông ống khói mà thậm chí không đứng nỗi nữa. Ông Ben-chơ cho nó xuống dưới bếp. Nó phải phục dịch lũ trẻ khác, buổi sáng nó pha cà phê cho lũ trẻ này uống còn buổi tối thì nấu cháo cho lũ trẻ này ăn. Khi công việc kém đi, ông chủ đành thải hồi lũ trẻ học việc, chàng Nhện không còn việc làm nữa, tuy vậy ông Ben-chơ vẫn phải nuôi nó hết thời hạn bảy năm như hợp đồng đã quy định.

- Cậu có được ăn no không? - tôi hỏi.

– Tất nhiên không được ăn nhiều như mình muốn, nhưng mình cũng không dám than phiền gì cả: mình có làm được việc gì đâu nên việc quái gì họ cứ phải nuôi mình nhỉ? Tuy vậy nghe Xem nói lại, mình hiểu rằng dù mình có mạnh khỏe đi nữa, mình cũng đành ngồi trơ ra không có việc làm đâu. Nó nói rằng đôi khi hàng tuần lễ ba người không kiếm nổi một đồng.

– Có thể họ kiếm được nhiều tiền khi về nông thôn làm việc vào ban đêm chăng? - tôi hỏi.

– Lạ thật! - không nghe rõ lời nhận xét của tôi, chàng Nhện tiếp tục nói. - Cả tuần không kiếm được một đồng nào mà ông chủ và ông Pác-cơ vẫn liên tiếp may mặc quần áo mới. Đã có một con ngựa rồi còn cho là chưa đủ, nên phải mua thêm con khác, mà con ngựa ấy mới hay làm sao chứ! Xem nói rằng con ngựa ấy chạy hăng như đầu máy xe lửa vậy.

– Hừ, có gì đáng ngạc nhiên đâu, - tôi nói, - có ngựa và xe kéo là sinh lợi lắm đấy.

– Con ngựa này, - chàng Nhện hạ giọng thì thầm, - được nhốt trong chuồng, suốt ngày nhốt chặt không thả ra ngoài.

– Có lẽ đây là ngựa họ ăn trộm được nên phải giấu đi chăng?

– Làm gì có chuyện ấy! Chính Xem đã nhìn thấy họ trả ngay món tiền mặt là ba mươi đồng xtéc-linh để mua ngựa đấy.

– Thế không bao giờ họ đi con ngựa này à?

– Không bao giờ họ đi ngựa vào ban ngày! Chỉ đến đêm họ mới thắng con ngựa hồng mới mua này thôi. Suỵt! Cậu không được nói với ai về những điều mình kể cho cậu nghe đấy nhé.

– Tại sao lại như vậy! Chẳng lẽ việc ông chủ có con ngựa hồng lại là điều bí mật hay sao?

– Không, đó không phải là điều bí mật, mà điều bí ẩn ở chỗ họ thắng ngựa đi đâu cơ.

– Đi đâu ấy à? Đi làm việc vào ban đêm chứ còn đi đâu nữa. Chính cậu bảo rằng công việc ấy có lợi lắm cơ mà.

– Phải, công việc ấy có lợi lắm! Họ thường đi thông ống khói ở nông thôn thế mà bồ hóng lại không có, dù là thứ bồ hóng thông thường nhất cũng chẳng bao giờ thấy cả.

Đúng lúc đó Xem bước vào bếp và làm gián đoạn cuộc nói chuyện có nhiều điều bí ẩn của chúng tôi.

Chẳng bao lâu sau tôi thấy rằng chàng Nhện và Xem đã nói thật, sống ở nhà ông Ben-chơ thì khó lòng học được nghề thông ống khỏi. Tôi không được giao công việc gì cả và vô tình tôi phải ăn không ngồi rồi. Đôi khi ông Ben-chơ và ông Pác-cơ có việc làm, khi đó Xem đi với một trong hai người, còn tôi đi với người kia. Chúng tôi thường trở về nhà vào lúc mười, mười một giờ sáng, phần công việc tôi phải làm cũng chẳng có gì nặng nhọc cả. Tôi khiêng một phần máy thông ống khói khi chúng tôi đi từ nhà này sang nhà kia, đưa các thanh sắt cho ông Ben-chơ để ông dùng ê-cu nối các thanh sắt với nhau lại cho dài ra; và khi công việc đã xong xuôi tôi lại buộc các thanh sắt ấy thành một bó và cuối cùng tôi quét sàn nhà xung quanh khu vực lò sưởi. Sau khi ăn sáng xong, tôi có thể làm gì tùy ý, tôi được nuôi nấng chu đáo do đó tôi không hề buồn chán trước cảnh ăn không ngồi rồi ấy.

Ông Ben-chơ chắc hẳn không hề quan tâm đến việc có tìm ra cho mình thật nhiều khách hàng.

Một lần vào buổi sáng, tôi cùng ông đi trên đường phố.

– Thưa ông chủ! - tôi bảo ông ta. - Cửa sổ các nhà đều đóng kín mít, không ai biết rằng có thợ thông ống khói đang đi ngoài đường! Cháu có giọng vang, ông để cho cháu rao thật to lên, nhiều người sẽ nghe rõ tiếng rao đó và công việc của ông sẽ nhiều gấp mười lần lên.

– Sao lại thế! Sao lại thế! Chẳng cần gì phải làm việc đó đâu! - Ông Ben-chơ kiêu hãnh đáp. - Ở cửa nhà tao có gắn tấm biển ghi rõ tên tuổi và nghề nghiệp của tao. Ai cần tao phục vụ thì phải đến với tao.

Ông ta luôn luôn rủng rỉnh tiền trong túi. Buổi sáng ông cùng ông Pác-cơ uống rượu rom, buổi tối đến quán ăn hút vài tẩu thuốc lá và uống rượu say bét nhè.

Mỗi tuần chừng hai lần ông chủ và ông Pác-cơ đi làm việc vào ban đêm, bận nào cũng cho Xem đi theo. Xem rất thích các chuyến đi này: trước khi lên đường, bao giờ nó cũng được ăn bữa tối rất ngon, được uống cốc rượu rom. Ông Ben-chơ và ông Pác-cơ cùng đi với nhau, họ mặc quần áo lao động, mang theo máy thông ống khói và một cái bao tải dài chứa các dụng cụ, ngoài ra còn mang theo một bao tải không, một đèn to và một chai rượu trắng rất nặng nữa.

Họ trở về nhà khi thì vào lúc hai giờ, khi thì vào lúc bốn giờ sáng. Xem kể rằng có nhiều trường hợp họ định làm đã bị ai hớt tay trên rồi hoặc đêm đó gặp trở ngại không thể làm việc đó thì họ đành tay không trở về. Nếu làm xong công việc họ chở về nhà một bao to căng phồng chứa đầy bồ hóng. Về đến nhà xong Xem được đi ngủ ngay lập tức, riêng ông chủ và ông Pác-cơ còn loay hoay trong chuồng ngựa một lúc lâu, hẳn hai người bận chăm sóc con ngựa quý báu của ông Ben-chơ.

Bọn trẻ chúng tôi rất quan tâm đến hiện tượng kỳ lạ là không hiểu bồ hóng lấy từ các ống khói ở nông thôn biến đi đâu mất cả?

– Tớ không biết - Xem trả lời - Ông Pác-cơ kéo chiếc bao to chứa đầy bồ hóng vào chuồng ngựa, sau đó bao bồ hóng đó biến đâu mất.

– Chẳng lẽ ông Pác-cơ lại mang bồ hóng đi chỗ khác à? - chúng tôi phân vân hỏi nhau.

Ông Bác-cơ không sống chung cùng ông chủ tôi. Ông ta có nhà riêng ở đường Niu-ghết, khi làm xong công việc ông ta thường đi xe ngựa về nhà.

– Không hiểu sao con chó của chàng Nhện lại cứ làm loạn lên mỗi khi ông Pác-cơ ngủ lại nhà ông Ben-chơ nhỉ? - có một lần tôi hỏi vậy.

– Tớ nghĩ rằng nó không ưa ông Pác-cơ. - Xem trả lời - mà chưa biết chừng có thể nó không thích mùi bồ hóng ở nông thôn chăng? Con Pin-chơ vừa rít vừa sủa khi ông Pác-cơ ở lại đây làm không ai ngủ được.

Xem im lặng và suy nghĩ lao lung.

– Có thể con chó ngửi thấy mùi chuột cống, - Nó nói thế khi thấy con chó Pin-chơ mỗi lúc một cáu kỉnh hơn, con chó bắt đầu dùng chân bới đất ở sát bức tường ngăn nhà bếp với chuồng ngựa. Đúng là trong chuồng ngựa có chuột cống rồi.

– Không, không phải là chuột cống gây ra chuyện này đâu. - Chàng Nhện thì thào đáp. - Theo tớ ở đây có lý do khác cơ. Thủ phạm gây ra vụ này là ông Pác-cơ. Con chó tức giận vì hôm trước ông Pác-cơ đã không chịu đi và hôm nay cũng không đi. Đấy, sự việc như vậy đấy, và điều đó thật đáng ghê sợ! Có phải không Gim?

– Đáng ghê sợ thật đấy vì con chó Pin-chơ của cậu cứ làm loạn lên, - tôi đáp.

– Gim, - chàng Nhện nói - chó là con vật rất thông mình, nó hiểu biết nhiều lắm có phải không?

Tôi buồn ngủ rồi nhưng thấy thương hại chàng Nhện, nó mắc bệnh mất ngủ nên cứ thích nói chuyện dông dài cùng tôi. Tôi kể cho nó nghe vài mẩu chuyện chứng tỏ chó khôn như thế nào.

– Phải đôi khi chó còn thông minh hơn thế nữa, - nghe tôi kể xong, nó đáp lời. - Cậu đã được nghe câu chuyện về lũ cá mập chưa, Gim?

– Chưa, chưa được nghe gì cả.

– Cá mập là loại rất ngộ nghĩnh. Nếu trên tàu có thủy thủ chết, cá mập bơi theo tàu để ăn xác chết khi xác đó bị ném xuống biển.

– Thôi, đừng kể nữa chàng Nhện ơi! Mình không muốn nghe các câu chuyện bịa đặt khủng khiếp của cậu đâu! Sao cậu lại dọa mình? Thích nói chuyện với mình, cậu cứ nói về chó chứ đừng bao giờ nói về xác chết cả.

– Mình muốn nói rằng chó cũng thính hơi như cá mập vậy, Gim ạ. Chỉ đáng buồn là năng khiếu đó không đem lại cho nó chút sung sướng nào: vừa đánh hơi thấy thì lập tức nó hú lên ngay.

– Đánh hơi thấy cái gì?

– Nhưng chính cậu lại không muốn cho mình nói về xác chết. Cũng giống như cả mập, chó...

– Thôi đủ rồi, mình không muốn nói chuyện với cậu nữa. Thôi, xin chào, mình muốn đi ngủ đây.

Hôm sau trong lúc đi làm cùng ông Ben-chơ, vui miệng tôi kể câu chuyện về cá mập cho ông ta nghe. Ông chủ cười to sau đó hỏi:

– Tại sao nó lại kể cho mày nghe câu chuyện vớ vẩn ấy? Trước khi có chuyện này chúng mày nói về việc gì nào?

Tôi thuật cho ông ta nghe các hành vi lạ lùng của con chó Pin-chơ và kể lại toàn bộ câu chuyện của tôi với chàng Nhện. Ông Péc-cơ cũng cùng đi với chúng tôi. Ông ta cùng ông chủ đưa mắt nhìn nhau trông rất lạ, rồi hai người sai tôi đi làm ngay lập tức.

Đêm hôm đó con chó của chàng Nhện biến mất và không bao giờ còn thấy trở về nhà nữa, khiến chủ nó đau buồn vô hạn.

CHƯƠNG XVII

TÔI ĐƯỢC TOẠI NGUYỆN

Tôi đã sống sáu tuần trong nhà ông Ben-chơ. Đột nhiên tối hôm thứ bảy Xem vào bếp báo tin cho chúng tôi biết rằng ông Ben-chơ viết thư mời mẹ nó từ Đoóc-xét-si lên chơi. Mẹ nó đã lên đây, nói chuyện với ông chủ một hồi lâu, cuối cùng đồng ý hủy bỏ hợp đồng và đón Xem về nhà. Đến thứ hai này Xem sẽ đi về cùng mẹ nó.

– Bây giờ cậu sẽ được sung sướng đấy, Gim ạ, - Xem nói. - Cậu sẽ đi xe cùng ông chủ để làm việc vào ban đêm, sau mỗi chuyến đi ông chủ lại cho cậu sáu pen-ni để cậu không tiết lộ bí mật của ông ta.

– Nếu vậy mình rất vui lòng - tôi nói. - Mình đã quen giữ mồm giữ miệng. Thế giữ kín bí mật của ông chủ khó lắm sao, Xem?

– Không, rất dễ, chính ông chủ sẽ nói cho cậu rõ điều bí mật ấy.

– Không, cậu hãy cư xử đúng tư cách là bạn thân của mình đi, cậu nói cho mình biết ngay bây giờ đi.

– Thôi được, nhung không được kể cho chàng Nhện hoặc lũ trẻ khác nghe đâu nhé.

– Không đời nào tớ dám làm thế.

– Nào, ta ra sân đi, nếu không chàng Nhện nghe thấy mất.

Chúng tôi đi ra ngoài.

– Gim này, cậu có biết ông chủ và ông Pác-cơ chở loại bồ hóng nào về nhà không?

– Bồ hóng nào à? Tớ cho rằng đấy là bồ hóng nạo từ ống khói chứ còn lấy ở đâu nữa?

– Tất nhiên đấy là bồ hóng nạo từ ống khói ra rồi, nhưng từ ống khói nào chứ? Nghe đây Gim, ông chủ chở bồ hóng nạo từ ống khói nhà thờ!

– Thế thì sao! Nạo từ ống khói nhà thờ thì có tội gì nào?

– Suỵt, khẽ chứ! Cậu biết không, có một đạo luật cấm thông ống khói nhà thờ, cho nên nếu cần thông ống khói thì phải làm bí mật. Ai bị bắt quả tang trong lúc đang làm việc ấy thì sẽ bị trừng phạt nặng lắm! Kẻ đó sẽ bị đâm que nhọn vào bụng, bị kéo lê trên đường phố. Vì vậy ông chủ và ông Pác-cơ phải làm việc này vào ban đêm, phải làm giấu giếm, phải im hơi lặng tiếng.

– Này, nếu người ta bắt được đứa bé canh ngựa cho thợ thông ống khói, liệu họ có trừng phạt đứa bé không nhỉ?

– Không, sao lại có thể hành động như vậy? Đứa bé không có lỗi một chút nào cả! Họ chỉ trừng phạt những ai bị bắt quả tang lúc đang làm việc thôi. Lẽ ra, theo luật nhà thờ, chính vị linh mục phải thông ống khói, nhưng linh mục giao việc này cho người phụ lễ, phụ lễ giao việc này cho người canh cửa, người canh cửa liền thuê luôn thợ thông ống khói. Và tất nhiên người canh cửa trả công hậu hĩ cho thợ thông ống khói vì đây là công việc nguy hiểm mà loại bồ hóng đó không có ai bỏ một xu ra mua để làm gì.

– Tại sao vậy? Chẳng lẽ đó không phải là loại bồ hóng bình thường như ở mọi nơi sao?

– Không, đó cũng chỉ là bồ hóng bình thường thôi nhưng không thể đem bán được vì bị luật pháp ngăn cấm. Ông chủ phải thề rằng ông ấy không bán loại bồ hóng này. Ông Pác-cơ chôn bồ hóng này ở vườn rau nhà ông ta. Đấy, mình đã kể cho cậu nghe mọi bí mật rồi đấy. Ông chủ đã tiết lộ bí mật cho mình hay, rồi đây ông ấy sẽ nói với cậu. Và để cậu không làm lộ chuyện, mỗi chuyến đi ông chủ sẽ cho cậu sáu pen-ni.

Tất cả những điều ấy Xem nói với tôi một cách nghiêm chỉnh và tôi hoàn toàn tin lời nó.

Cuối cùng, tôi đã biết điều bí mật thật sự! Và bí mật này mới đáng sợ làm sao! Nó hoàn toàn khác thường, giống như bí mật trong vở kịch mà tôi xem tại rạp hát ở Xoóc-đích vậy. Tôi không sợ một chút nào các hình phạt khủng khiếp mà theo lời Xem thì hình phạt đó dành cho những thợ thông ống khói nhà thờ nào bị bắt quả tang. Ngược lại, trước mắt tôi mỗi nguy hiểm đó lại làm cho công việc tăng sức hấp dẫn đặc biệt. Tôi chỉ sợ là nhỡ ông Ben-chơ không chọn tôi thay Xem, mà lại chọn đứa nào khác thì nguy. Tôi quay ra hỏi chàng Nhện xem theo nó đoán bây giờ ai sẽ đi làm việc vào ban đêm cùng ông chủ.

– Còn ai vào đây nữa? Rõ ràng là cậu chứ còn ai. Ông chủ và ông Pác-cơ không cho mình đi theo đâu. Mình không chịu đựng nỗi cảnh đêm hôm rét mướt và sẽ chết cóng ở dọc đường mất! - chàng Nhện quả quyết trả lời như vậy.

Câu trả lời đó không làm cho tôi yên tâm chút nào. Chàng Nhện là gánh nặng cho ông chủ và tôi nảy ra ý nghĩ nghi ngờ rằng có thể ông Ben-chơ sẽ chủ tâm bắt chàng Nhện đi cùng để nó chóng chết cũng nên. Tuy chàng Nhện không thể đi lại được, nhưng nó có thể ngồi trên ghế đánh xe và giữ dây cương, như vậy cũng được việc rồi.

Tuy nhiên chẳng bao lâu sau nỗi băn khoăn của tôi đã tan biến. Vào một buổi tối chủ nhật ông Ben-chơ gọi tôi lên nhà và sau khi nói chuyện dông dài một lúc ông nói thẳng rằng ông sẽ dùng tôi thay Xem đi làm việc vào ban đêm. Ông không kể cho tôi nghe điều bí mật mà chỉ nhắc qua rằng ông đi làm các công việc ở vùng ngoại ô.

– Tất cả các ông chủ nuôi trẻ con học nghề, - ông bảo tôi, - đều có những bí mật riêng của mình. Tao cũng có bí mật riêng, sau này tao sẽ tiết lộ cho mày biết và nếu mày không nói cho ai hay về điều đó, mày sẽ được sống sung sướng ở nhà tao. Thằng Xem bao giờ cũng rủng rỉnh tiền nong trong túi, nó hưởng hương vị tuyệt vời của các món ăn ngon mà lũ trẻ khác thậm chí cũng chưa bao giờ được ngửi nữa. Này hiểu ý tao không Gim?

– Thưa ông tất nhiên cháu hiểu rồi ạ!

– Ngược lại, - ông chủ tiếp tục nói, - mày thử đoán xem nếu thằng Xem ba hoa tiết lộ công việc của tao ra thì tao sẽ đối xử với nó như thế nào?

– Thua ông chủ, cháu nghĩ rằng nó sẽ bị trừng phạt nặng ghê lắm, - tôi sợ hãi trả lời vì thấy khuôn mặt của ông chủ có vẻ rất dữ tợn.

– Đúng, sẽ bị phạt nặng! Nó sẽ bị trừng phạt hết sức nặng nề và trên đời này chưa có một đứa trẻ con nào bị hành hạ dã man đến như vậy! Tao sẽ tóm lấy cổ họng nó như thế này và bóp chết tươi ngay tại chỗ.

Nhưng nét mặt ông ta bỗng chuyển ra vẻ hiền lành ngay lập tức.

– Tuy vậy thằng Xem chỉ gặp toàn những chuyện tốt lành cả, - ông tiếp tục nói hằng một giọng thân tình như lúc trước. - Nó là một thằng bé thông minh, chóng hiểu biết, vì vậy nó không hề bị tao đánh đập mà ngược lại còn được tao cho tiền... thôi, hôm nay nói chuyện với mày như vậy là đủ rồi! Tao không cần nói thêm với mày một câu gì nữa, tự mày sẽ rõ bí mật của tao vào đêm mai, nếu trời không sáng trăng.

Đến đây cuộc nói chuyện của chúng tôi chấm dứt. Tôi ăn tối cùng ông chủ, bà chủ và lại về bếp nằm ngủ sau khi ông chủ, bà chủ đã nhắc đi nhắc lại rằng cấm tôi không được nói với chàng Nhện một lời nào về nội dung cuộc nói chuyện hôm nay.

Cả ngày hôm nay tôi bồn chồn đến mức không tài nào ăn trưa được nữa. Không hiểu đêm nay có trăng sáng hay không nhỉ? Vấn đề này làm tôi không yên tâm chút nào. Tôi không biết gì về sự chuyển động của mặt trăng và vẫn cho rằng mặt trăng xuất hiện trên bầu trời chẳng qua là chỉ do ngẫu nhiên. Đến chiều là tôi đã biết chắc rằng đêm nay trời sẽ tối đen vì chàng Nhện bắt đầu rên rỉ luôn miệng.

– Xương cốt của tôi, khổ thay cho xương cốt của tôi! - nó nếu máo khóc. - Lại đau nhức như dần rồi đây. Đấy rồi cậu sẽ thấy ban đêm trời mưa cho mà xem.

Quả vậy, con mưa ập xuống khi trời vừa tối và đến đêm thì thời tiết xấu quá rồi.

Bà Ben-chơ gọi tôi lên ăn tối như thường lệ bà vẫn gọi Xem lên nhà trước lúc nó lên đường đi làm việc ban đêm. Bữa tối quả là sang trọng, thức ăn có dạ dày lợn rán mỡ và khoai tây nghiền. Cùng ngồi quanh bàn ăn với tôi có ông chủ, bà chủ và ông Pác-cơ. Khi chúng tôi ăn xong, theo lệnh của ông Ben-chơ bà chủ rót cho tôi nửa chén rượu nóng hổi pha hỗn hợp gồm có rượu trắng, cô-nhắc và rom, tôi mạnh bạo tợp một hơi cạn chén mặc dầu nước mắt tôi ứa ra vì rượu nặng quá. Ông Ben-chơ và ông Pác-cơ cũng uống rượu thoải mái, sau đó ba chúng tôi bước ra sân, con ngựa hồng đã được thắng vào xe đang đứng ở đó.

Ông chủ và ông Pác-cơ quàng chiếc bao tải lên vai để khỏi bị mưa ướt, hai người ngồi cạnh nhau trên xe, tôi lấy chiếc chăn vẫn dùng để đắp cho ngựa quấn kín người lại và co ro thu người ngồi dưới chân hai người lớn cho ấm. Ngoài chúng tôi ra trong xe còn có máy thông ống khói và một bao tải đựng những dụng cụ gì đó. Cũng như Xem, tôi không biết các dụng cụ đó là gì mặc dầu tôi đã bí mật sờ nắn chúng qua lớp bao tải dày cộp, tôi chỉ nghe thấy chúng va chạm vào nhau kêu lách cách.

Tôi không hề biết là chúng tôi đi đâu, tuy vậy chuyến đi này cũng làm tôi thoải mái khác thường. Xe ngựa chở chúng tôi chạy nhanh hết mức. Trời tối. Mưa như trút nước. Tôi cảm thấy phía trước đang có những gian nguy khủng khiếp đe dọa chúng tôi nhưng tôi không sợ hãi, ngược lại tôi còn muốn mặt đối mặt với các nguy hiểm đó cũng sớm càng tốt.

Chúng tôi đã đi được chừng mười dặm, ông Ben-chơ cho dừng xe gần cái giếng cạnh đường để cho ngựa uống nước.

– Pác-cơ này, không biết anh thế nào, - ông chủ nói, - chứ tôi bị ướt như chuột lột rồi. Ta nhấp chút rượu để cho nóng người lên chứ?

– Ừ, uống thì uống, anh sai thằng bé đi mua thêm chai nữa ở quán đằng kia kìa.

Hai người lôi ra một chai rượu trắng rất nặng, tu ừng ực rồi cho tôi nhấp một ngụm, sau đó tôi chạy đi mua chai rượu khác.

Khi tôi quay về xe, ông Ben-chơ lại thúc ngựa đi, chúng tôi đi nhanh hơn lúc trước.

– Đáng tiếc là chúng ta không mang đi thêm một cái bao tải nữa, - ông Pác-cơ nói. - Trận mưa tệ hại thật!

– Nhưng chúng ta còn có một bao tải bỏ không cơ mà, cái bao dài ấy, - Ông chủ trả lời. - Lấy cái bao ấy mà quàng.

– Kể ra cũng có thể lấy cái bao đó mà quàng được đấy, nhưng...

– Sao? Anh sợ rằng anh quàng nó thì kẻ được chúng ta khâu bao cho sẽ bị cảm lạnh à! - ông chủ cười to, nói đùa như vậy.

– Không, tôi không sợ bất kỳ cái gì cả, - ông Pác-cơ cũng cười to trả lời. - Đưa cho tao cái bao đây, Gim.

Tôi đưa cho ông ta chiếc bao tải dài để dưới sàn xe gần chỗ tôi ngồi và lần đầu tiên tôi thấy mình sờ sợ một điều mơ hồ gì đó. Hai người này nói đến ai vậy? Đây là bao đựng bồ hóng cơ mà. Ai có thể bị cảm lạnh nhỉ?

Khi ông Ben-chơ dừng xe ngựa, mưa quất vào mặt chúng tôi càng dữ dội hơn.

– Nào, - ông chủ bảo tôi - bây giờ tao sẽ tiết lộ bí mật của tao, tất nhiên là tao không nói cho mày biết hết đâu. Mày có nhìn thấy hình bóng nhà thờ đằng kia không?

Tôi nhìn vào bóng tối theo hướng tay ông chủ chỉ và khó khăn lắm mới phân biệt được bóng dáng nhà thờ hiện ra mờ ảo, gần nhà thờ có những hình thù thâm thấp xám xịt, chắc hẳn đó là những tấm bia mộ.

– Chúng tao vào đấy thông ống khói đây, - ông chủ thì thầm bảo tôi. - tao không có thì giờ kể cho mày nghe mọi chi tiết; nói tóm lại không thể thông ống khói nhà thờ trước mặt mọi người được, mày hiểu chưa?

– Thưa ông, cháu hiểu rồi ạ, - tôi rụt rè trả lời.

– Chắc mày đã bị nước mưa thấm vào ướt hết người rồi và buồn ngủ lắm, - ông chủ nói vậy, làm như xưa nay vốn tốt bụng lắm. - Uống thêm ngụm rượu nữa đi, mày sẽ thấy người tỉnh táo hơn.

Vừa nói, ông vừa kề chai rượu vào môi tôi. Uống xong ngụm rượu tôi quả thấy người sảng khoái lên thật và tôi lại hoàn toàn tin rằng ông Ben-chơ đi thông ống khói nhà thờ. Ông chủ cùng ông Pác-cơ trèo ra khỏi xe và sau khi dắt ngựa đến một bụi cây rậm rạp đối diện với cổng nhà thờ, hai người dừng lại.

– Trèo ra khỏi xe đi Gim, - ông chủ thì thầm, - mày đứng gần xe ngựa còn chúng tao vào trong kia làm việc. Chúng tao làm nhanh thôi. Nghe rõ chưa? Đồng hồ nhà thờ đã điểm mười hai tiếng rồi. Độ mười hai rưỡi chúng tao sẽ quay lại đây, tao sẽ thưởng công cho mày. Chắc bây giờ mày thấy người sảng khoái rồi, có phải không?

– Thưa ông chủ vâng ạ, xin cám ơn ông! - tôi nhanh nhẹn trả lời.

– Mày không sợ rằng gần đây có nghĩa địa chứ?

– Không ạ, cháu không sợ một chút nào cả! - tôi cười to để ông chủ thấy rõ là tôi can đảm như thế nào.

Khi ông Pác-cơ lôi dụng cụ để trong xe ra, ông Pen-chơ liền châm đèn, hai người cùng nhau bước qua cổng, men theo con đường hướng về nhà thờ và biến vào bóng đêm ngay tức khắc.

Tôi cầm cương con ngựa hồng và bắt đầu chờ đợi. Mưa rơi không ngừng, tôi ướt sũng vì bây giờ tôi phải bỏ chăn ra để phủ lên mình ngựa. Tôi không nhìn thấy gì trước mắt ngoài mấy tấm bia mộ thâm thấp trong nghĩa trang và cái tháp chuông to, cao, xám ngắt, tôi không nghe thấy tiếng động nào ngoài tiếng mưa rơi lộp bộp trên các lá cây, trên mui xe ngựa và trên chiếc chăn phủ lưng ngựa.

Giữa lúc nửa đêm, đứng một mình trong lúc thời tiết xấu như thế này, xung quanh chỉ có bóng tối âm u dày đặc ngay cạnh cổng nghĩa trang thì thật là chẳng thú vị gì cả, nhưng tôi cố tự an ủi rằng công việc này sắp chấm dứt đây. Hai người đi thông ống khói sắp quay lại mang theo bồ hóng và tôi sắp được thưởng sáu pen-ni, con ngựa chở chúng tôi sẽ phóng thật nhanh về nhà, tôi sẽ được nằm trên đệm ấm và sẽ vô cùng vui vẻ nhớ tới cuộc phiêu lưu kỳ lạ này.

Chuông nhà thờ điểm mười hai giờ mười lăm phút. Tôi bắt đầu cảm thấy trong người có sự lo lắng mơ hồ nào đó. Tôi biết rằng trong thực tế không có ma quỷ gì cả, tất cả những chuyện ma trêu, quỷ ám đều do các bà mê tín vừa lắm điều vừa nhút nhát bịa đặt ra thôi, tuy nhiên càng chờ tôi càng thấy sợ sệt hơn và để tự trấn tĩnh, tôi luôn tay xoa mình ngựa.

Đồng hồ đã điểm mười hai giờ ba mươi phút.

“Bây giờ hẳn họ đã làm xong công việc rồi, - tôi nghĩ vậy. Và sau một vài phút nữa họ sẽ có mặt ở đây”.

Mắt tôi hướng về phía con đường đi vào nhà thờ, hy vọng sẽ trông thấy ông Pác-cơ đi ra mang theo bao tải bồ hóng. Nhưng ông ta không ra, không có ai ra cả tôi không trông thấy một cái gì cả. Hai hàm răng tôi bắt đầu run cầm cập, tôi lại thấy sợ hãi như trước. Tôi vuốt ve cổ ngựa, gọi nó bằng đủ mọi tên âu yếm khác nhau, nó đứng im bất động như bức tượng đặt trên lăng mộ vậy.

“Cú, cú, cú!”.

Đây chắc hẳn là tiếng kêu của con cú, nhưng người tôi vẫn run lên vì sợ hãi.

“Cần đi sâu vào trong đó, - tôi quyết định - và lắng nghe xem ông chủ có đi ra ngoài này không?”

Sau khi chèn đá vào bánh xe để con ngựa hồng không thể lồng lên kéo xe đi mất, tôi đi xem xét. Xung quanh trời tối đến mức không thể nhìn thấy bất cứ vật gì khác cách tôi ba bước, tôi phải lấy chân dò dẫm để không bị lạc đường. Tôi cứ đi sâu vào phía trong, đột nhiên chân tôi vấp phải một vật gì đó vừa to vừa rắn. Tôi suýt thét lên vì sợ hãi. Tôi ngạc nhiên biết bao khi thấy rằng té ra vật đó chính là chiếc máy thông ống khói! Đầu tiên tôi nghĩ rằng ông chủ và ông Pác-cơ đang đứng ở gần đó và vứt máy xuống đất để nghỉ ngơi một chút; nhưng tôi chỉ phí công vô ích khi chăm chú nhìn vào bóng đêm và lắng tai nghe: tôi không nhìn thấy gì cả, không nghe thấy tiếng động nào cả. Đột nhiên gần nhà thờ thấp thoáng ánh đèn, tôi thấy ánh sáng đó đang tiến lại gần tôi. Theo con đường cũ tôi lặng lẽ chạy ngược lại, tôi bỏ đá chèn dưới bánh xe ra và đứng yên cạnh ngựa làm như không có chuyện gì xảy ra cả.

Sau ít phút chờ đợi, cuối cùng cách tôi vài bước có hai bóng đen xuất hiện. Ông Pác-cơ còng lưng xuống vì phải vác một cái bao nặng quá, ông Ben-chơ mang dụng cụ và máy thông ống khói. Hai người dừng lại bên cổng ra vào, ông Ben-chơ sẽ hỏi:

– Công việc thế nào, Gim? Mọi chuyện tốt đẹp cả chứ? Không ai đi qua chứ? Không ai nói chuyện với mày có phải không?

– Không có ai đâu ạ, - tôi vội nói cho ông chủ yên tâm.

Hai người bắt đầu xếp bao tải đựng bồ hóng vào xe ngựa và để lộ ánh sáng phát ra từ chiếc đèn bị che kín tứ phía ra một chút. Nhìn bề ngoài cả hai giống như người mới đi đào đất chứ không giống thợ thông ống khói một chút nào. Tay chân và quần áo họ lấm lem toàn đất cát. Chiếc bao tải đựng bồ hóng cũng dính đầy đất. Khi xếp xong chiếc bao tải vào xe, hai người uống ngụm rượu và cũng cho tôi tu mấy ngụm trong chai.

– Uống mạnh bạo vào, con thân yêu ạ, - ông chủ bảo tôi, - làm tí rượu cho ấm người lên, cái đó chẳng hại gì đâu. Con khá lắm, ta thưởng cho một si-linh đây.

Ông chủ cho tôi một đồng tiền đúc bằng bạc, còn ông Pác-cơ cũng âu yếm vỗ vai tôi.

– Chúng ta đi về nhà như thế nào nhỉ? - ông Pác-cơ hỏi. - Theo ý tôi, tốt nhất là cho thằng bé ngồi giữa hai chúng ta.

– Không, - ông Ben-chơ trả lời, - Ở nhà tôi đã có một thằng nằm không ăn bám vì mắc bệnh tê thấp rồi, nếu thằng bé này ngồi như thế e rằng nó sẽ bị cảm lạnh mất. Leo vào thùng xe mà nằm đi, Gim!

Ông chủ ấn đầu tôi xuống, đẩy tôi vào góc của thùng xe.

– Đừng gối đầu lên bao tải đựng bồ hóng nhé, - ông Pác-cơ bảo tôi, - Bao tải ướt át, gối đầu vào mày sẽ bị lạnh đấy.

Ngồi yên rồi, ông Ben-chơ quất roi vào mình ngựa và con ngựa phi lên phía trước nhanh như gió cuốn, chắc hẳn nó cũng vui sướng vì cuối cùng nó đã được thỏa sức tung hoành bốn vó đang bị rét cóng.

Tôi cảm thấy kinh hãi một cách kỳ lạ khi phát hiện ra hiện tượng đáng ngạc nhiên hơn trên con đường nhỏ dẫn vào nhà thờ, nổi hoảng sợ đó mỗi lúc một tăng thêm.

Rõ ràng là ông Ben-chơ đến đây không phải là để thông ống khỏi; thậm chí ông ta cũng không mang vào nhà thờ chiếc máy thường dùng nữa, ông ta quẳng nó bên đường đi. Tuy vậy, chiếc bao tải vẫn căng phồng lên. Trong bao tải chứa cái gì nhỉ? Làm thế nào tìm ra sự thật bây giờ? Thật ra ông Pác-cơ không cần phải bảo tôi đừng gối đầu lên đó: chiếc bao tải làm tôi sợ hãi đến mức tôi không dám nhìn vào nó nữa. Trong khi đó trí tò mò càng thôi thúc tôi mỗi lúc một mạnh hơn.

Tôi thận trọng duỗi chân ra sờ nắn chiếc bao tải: nó mềm mềm. Có thể quả thật trong bao có bồ hóng chăng? Không, sự nghi ngờ giày vò tôi ghê quá, tôi cần biết sự thật. Trong túi tôi có con dao díp. Tôi lôi dao, cẩn thận mở lưỡi dao ra rồi nghiêng người cúi xuống bao tải, nhanh nhẹn rạch thẳng một đường dài. Trời! Khủng khiếp biết bao! Một bàn tay người chết lạnh như băng rơi vào bàn tay đang cầm dao của tôi.

Tôi thét lên một tiếng rất to. Sợ hãi vì nghe thấy tiếng kêu này, con ngựa càng lao nhanh lên phía trước. Trong chớp mắt, tôi nhảy bừa qua ván hậu xe ngựa, lỡ đà ngã nhào xuống bùn khiến mặt bị sây sát và sung vù lên.

Tôi nhanh nhẹn đứng phắt dậy, cắm đầu chạy về phía trước. Sau tôi có ai đó hò hét bằng một giọng hung dữ và chỉ một lát sau tôi đã nghe thấy tiếng bước chân chạy dồn dập. Tôi bị đuổi theo rồi.

CHƯƠNG XVIII

CẢNH TƯỢNG KHỦNG KHIẾP

– Đứng lại! - ông Pác-cơ thét lên với tôi. - Đứng lại! Không được la hét nữa, nếu không tao vặn cổ mày ngay.

Đời nào tôi dám đứng lại. Tôi tin chắc rằng ông Ben-chơ là kẻ giết người và nếu tôi bị bắt, ông Pác-cơ sẽ vặn cổ tôi ngay.

Tôi chạy trên bùn nhão, thở hổn hển và luôn luôn vấp ngã. Tuy vậy tôi vẫn kịp kêu to mấy lần “Tuần tra đâu, cứu tôi với”.

Đột nhiên tôi nghe rõ tiếng roi da quất ngựa vun vút và tiếng chân ngựa đang phi tới gần. Hẳn Pác-cơ đang đuổi theo tôi. Tất nhiên đi xe ngựa thì chỉ trong chớp mắt họ sẽ đuổi kịp tôi ngay. Người tôi run lên vì sợ hãi, tôi bò xuống chiếc hào và nằm sấp người xuống. Trong hào có nước, tôi phải chống khuỷu tay để mặt thò lên khỏi mặt nước, những bụi cây to mọc hai bên hào hoàn toàn che kín người tôi.

Mấy giây sau Pác-cơ đã chạy bộ đến chỗ tôi nấp, ông Ben-chơ ngồi trên xe ngựa cũng đuổi kịp hắn.

– Có bắt được nó không? - ông chủ lo lắng hỏi Pác-cơ.

– Nó trốn chỗ nào đó gần đây thôi. Nó không thể chạy xa được đâu!... Lạ thật! Có việc gì xảy ra với nó nhỉ? Nó sợ cái gì nhỉ?

Ông Ben-chơ rọi ánh đèn vào thùng xe. Chắc hẳn ông chỉ cho Pác-cơ xem chiếc bao tải bị rạch.

– A, thằng nhãi con đáng nguyền rủa này! - Pác-cơ kêu to. - Nhưng ông đừng lo lắng ông chủ ạ, tôi sẽ khử nó đi thôi! Ông cứ đánh ngựa, còn tôi thì chạy bộ đi tìm nó, tôi không tụt lại sau ông đâu. Trong chớp mắt chúng ta sẽ đuổi kịp nó cho mà xem.

Tôi sung sướng không bút nào tả xiết khi thấy ông chủ làm theo lời của ông Pác-cơ, tôi nghe thấy tiếng vó ngựa xa dần. Nhưng biết làm gì bây giờ? Dù tôi có chạy lên phía trước hay chạy ngược lại phía Luân Đôn, cuối cùng họ sẽ cũng bắt được tôi thôi. Tôi sợ hãi bỏ ra khỏi hào nước, toàn thân ướt đẫm, tôi leo lên đường.

Đột nhiên từ trong bụi cây có người bước ra đặt tay lên vai tôi.

– Có chuyện gì đấy, cháu bé? - ông ta lấy đèn soi vào mặt tôi, hỏi vậy. Đó là một người đàn ông mặc áo măng tô xù lông và đội chiếc mũ rộng vành. Tay ông ta cầm khẩu súng.

– Mặt cháu sây sát toàn máu! Vì sao vậy? Ai đẩy cháu ngã xuống hào nước này? Có phải những gã kia không?

Ông ta chỉ tay về phía xe ngựa đang chạy xa dần.

– Thưa ông, không phải thế đâu, - tôi run sợ đáp. - Tự cháu trốn trong hào nước đấy, xin ông đừng tố giác cháu ra nếu họ bắt được họ sẽ giết cháu ngay, họ là quân giết người mà.

– Bọn ấy là lũ giết người à? Thế này là thế nào nhỉ? - ông gác rừng ngạc nhiên hỏi (người tôi gặp làm nghề gác rừng).

Tôi kể cho ông ta nghe là tôi đã nhìn thấy xác chết đựng trong chiếc bao tải bí ẩn.

– Bây giờ chúng nó đi đâu thế? - ông ta hỏi tôi như vậy, ông ta cũng có vẻ hồi hộp lắm.

– Thưa ông, họ đuổi theo cháu đấy, - tôi trả lời. - Chẳng bao lâu nữa họ sẽ quay lại đây: họ cần về Luôn Đôn, về phố Uých-xen, ông Ben-chơ sống ở đấy mà.

– A, nếu đây là sự thật thì bọn ta sẽ chuẩn bị cho chúng một cuộc đón tiếp xứng đáng!

Ông gác rừng nắm tay tôi, dắt đến một khu rừng thưa gần đường cái rồi huýt sáo thật to gọi bạn.

Chừng hai phút sau một người gác rừng khác chạy đến chỗ tôi, đi theo ông ta còn có hai con chó to nữa. Tôi lại nhắc lại câu chuyện về chiếc bao tải đựng xác chết cho ông gác rừng thứ hai nghe.

– Hừ, chúng nó không tài nào trốn thoát khỏi tay bọn ta đâu! - ông ta nghiêm nghị nói.

Hai con chó xông vào tôi, một con cắn vào quần giữ chặt tôi lại.

– Suỵt! - ông gác rừng thứ hai mắng chó. - Thằng bé kia, ngồi lại đây! Giúc! Xlốt! Trông nom nó nhé!

Tôi ngồi xuống đất, hai con chó cũng ngồi bên cạnh, một con ngồi bên phải, một con ngồi bên trái. Qua hai cặp mắt chúng, tôi biết rằng chúng không cho tôi làm bất kỳ cử chỉ gì.

Trên đường cái lại vang lên tiếng vó ngựa đang phi. Rõ ràng ông chủ và Pác-cơ đang đánh ngựa chạy nhanh hết mức.

Từ chỗ tôi ngồi qua chỗ trống của các bụi rậm, tôi có thể nhìn rõ con đường. Tôi thấy một ông gác rừng ra đứng giữa đường đợi xe ngựa sắp đi qua.

Tiếng bánh xe ngựa mỗi lúc một gần hơn và đột nhiên vang lên tiếng súng nổ. Tôi sợ quá, nhắm nghiền mắt lại và khi mở mắt ra tôi thấy cảnh tượng như sau: con ngựa hồng chồm lên đứng bằng hai chân sau, ông gác rừng thứ nhất khó khăn lắm mới nắm được hàm thiếc giữ nó đứng lại, ông gác rừng thứ hai lấy đèn soi thùng xe. Pác-cơ vung chiếc roi lên và dọa sẽ đập vỡ đầu kẻ nào dám hỗn xược chắn đường đi của gã. Ông Ben-chơ làm ra vẻ bình tĩnh.

– Các ông ơi, các ông cần gì nào? - Ông ta hỏi hai người gác rừng. - Nếu các ông là kẻ cướp, các ông tấn công vào những người thông ống khói nghèo khổ mà làm gì? Xin các ông đừng làm điều tội lỗi và hãy thả ngựa ra, nếu không nó xéo chết các ông đấy!

– Nhân danh pháp luật, ta bắt giữ các ngươi! - ông gác rừng tay cầm đèn to trịnh trọng nói vậy.

– Bắt giữ chúng tôi? Các ông đùa đấy à? Bắt giữ về tội gì nào?

– Về tội giết người. Trong xe này có xác nạn nhân bị bọn bay giết hại.

– Hỏng rồi! chạy mau Ben-chơ! - Pác-cơ kêu to và nhảy ra khỏi xe ngựa.

Ông Ben-chơ cũng bỏ chạy nhưng người gác rừng nhanh nhẹn dùng báng súng đập vào đầu ông ta một cái thật mạnh làm ông chủ của tôi lăn ra chết ngất.

Pác-cơ vẫn tiếp tục chạy thẳng đến phía tôi ngồi. Chắc hẳn hắn sẽ đâm sầm vào tôi nếu tiếng kêu thất thanh phát ra từ lồng ngực tôi không làm cho hắn phải dừng lại. Nhìn thấy tôi, nét mặt hắn bỗng hiện ra vẻ hân hoan độc ác. Hắn vung chiếc gậy sắt to tướng mà hắn mang theo bên mình và định giáng cho tôi một đòn chết tươi. Nhưng hai con chó hiểu rất rõ mệnh lệnh của chủ là phải trông nom tôi. Trước khi thanh gậy sắt giáng xuống đầu tôi, hai con chó đã nhảy bổ vào Pác-cơ, quật gã ngã lăn xuống đất và giữ chặt lấy gã: một con cắn vào ống tay áo, con kia cắn vào khăn quàng cổ của gã.

Ông gác rừng thứ hai chạy nhanh đến bên tôi, không nói thêm một lời nào nữa, ông ta nhanh nhẹn trói luôn chân tay của Pác-cơ lại.

– Thằng bỏ chạy đã bị mình trói rồi! - vừa chạy lại xe ngựa ông ta vừa nói to. - còn cậu, Tô-mát này, cậu đã nhòm vào đây, vào chiếc bao tải chưa? Kẻ bất hạnh đã chết thật rồi phải không?

– Đúng, chết rồi! - ông Tô-mát trả lời. - Chắc hẳn đã chết trước đây một tuần hoặc còn lâu hơn thế nữa.

– Sao lại chết trước đây một tuần? Có thể như vậy chăng? Cái lũ tàn ác vô lương tâm này! Cái lũ giết người dã man này!

– Đúng, chúng là lũ tàn ác, nhưng không phải là lũ giết người đâu, Giô-dép ạ. Chúng không giết ai cả, chúng chỉ đào trộm xác chết thôi. Thấy chưa, đây này, trong bao tải của chúng không có rìu, súng mà chỉ có mai và xẻng thôi. Nhưng đằng nào chẳng thế, chúng sẽ bị trừng phạt nghiêm khắc vì tội trạng này cho mà xem! Giúp mình một tay khiêng chúng vào xe đi, chúng ta sẽ chở chúng về In-phoóc cho người ta xét xử...

– Thế thằng thứ hai đã bị trói chưa? - ông gác rừng Giô-đép vừa trèo xuống xe vừa hỏi.

– Mình cho rằng thằng ấy chưa hồi tỉnh sau cú đòn của mình đâu. Tuy vậy để bảo đảm an toàn cũng cần trói nó lại là hơn cả.

Ông Giô-dép bước lại chỗ mà mấy phút trước đó ông Ben-chơ còn nằm im bất tỉnh, bỗng ông thét to vì kinh ngạc:

– Không thấy nó đâu cả! Nó chạy mất rồi!

Thật vậy, chắc hẳn nước mưa lạnh giá đã làm ông Ben-chơ hồi tỉnh, ông cầm lấy khẩu súng do người các rừng để cạnh và bỏ chạy.

Không thể nào đuổi theo ông Ben-chơ trong đêm mưa, trời tối đen như mực thế này được.

– Thôi đành chịu, không làm gì nổi hắn nữa rồi. Đành chở một mình thằng này đi vậy!

Hai người khiêng Pác-cơ từ dưới đất lên xe và ra đi.

– Tốt nhất là cho cháu chạy cạnh xe, - tôi đề nghị như vậy vì sợ phải ngồi cạnh Pác-cơ, gã này nhìn tôi vẻ oán hờn ghê gớm.

– Vớ vẩn chưa! Cháu không việc gì phải sợ hãi cả, - ông Giô-dép trả lời rồi kéo tôi lên xe. - Nó không dám động một ngón tay nào vào người cháu đâu.

Ông ta quất roi đánh ngựa và chúng tôi đi đến In-phoóc cách đó chừng hai dặm.

Pác-cơ quả nhiên không dám động một ngón tay nào vào người tôi cả, nhưng hắn làm điều tệ hại hơn nhiều, hắn dọa dẫm làm tôi sợ chết khiếp.

– Gim! - hắn nói to khi xe vừa lăn bánh.

– Đừng trả lời hắn, - ông gác rừng Tô-mát khuyên tôi.

– Gim, - Pác-cơ tiếp tục nói - mày đã nghe rõ chưa? Ông chủ trốn thoát rồi, mà lại còn mang theo khẩu súng nữa. Tao không rõ là liệu mày đã kịp tiết lộ nhiều điều chưa, nhưng từ giờ trở đi không được nói thêm một lời nào nữa đấy!

– Ngồi ở đây, ở đằng trước này, cháu bé ạ, - ông gác rừng Giô-dép bảo tôi. - Như vậy cháu sẽ không nghe nó nói những gì nữa.

Tôi thích được ngồi xa Pác-cơ hơn, nhưng hắn nói to quá, nếu như tôi ngồi xe khác ở phía bên kia đường, tôi cũng vẫn nghe rõ từng lời hắn!

– Gim, - hắn nói. - Mày có nhớ ông chủ hứa sẽ làm gì nếu mày tiết lộ công việc của ông ấy không? Rồi mày sẽ biết ông chủ là người sẽ biết giữ lời hứa đấy! Có thể phải đợi một tuần, cũng có thể phải đợi hai tuần nhưng nhất định ông chủ không quên việc thực hiện lời hứa của ông ấy đâu. Mày đừng có hoài công hy vọng rằng quan tòa sẽ bảo vệ mày: quan tòa không thể theo dõi mọi việc được và ông chủ có thể trong chớp mắt thanh toán món nợ với mày ngay. Có thể mày đang yên ổn nằm im trên giường kê tại một căn phòng cách đây hàng trăm dặm, cửa ra vào khóa chặt, lỗ thông hơi bịt kín thì đột nhiên mày thức giấc và thấy ông chủ tiến lại gần giường mày, tiến lại để thi hành lời hứa. Mày hãy nhớ lấy điều đó và cứ liệu hồn đấy.

Hai ông gác rừng cố ý nói chuyện thật ầm ĩ và đập chân xuống sàn xe để tôi không nghe rõ những lời đe dọa của Pác-cơ.

Nhưng tôi vẫn nghe rõ từng lời của hắn, tôi sợ hãi quá đến nỗi suýt nữa đã nhảy xuống đất, lao người vào bánh xe ngựa.

Những vị ân nhân che chở cho tôi dỗ dành: “Cháu bé ơi, đừng nghe nó nói, nó chủ tâm đe dọa cháu đấy thôi. Cháu cứ khai cho tòa án biết rõ tất cả sự thật, không việc gì phải sợ hãi cả”.

Họ không biết rõ ông Ben-chơ là một con người nguy hiểm như thế nào, họ không biết ông ta dọa tôi là ông ấy sẽ trừng phạt nếu tôi tiết lộ bí mật của ông ta, họ cũng không biết rằng lúc đó vẻ mặt ông Ben-chơ đáng sợ ra sao.

“Không việc gì phải sợ hãi cả!”. Thế ai sẽ là người đứng ra bảo vệ tôi? Chẳng lẽ những nhân viên cảnh sát - những người mà suốt đời cứ vừa trông thấy mặt là lập tức tôi phải trốn tránh lại là những bạn tốt của tôi sao? Và ngay như nếu có việc kỳ lạ ấy, chẳng lẽ họ sẽ bảo vệ tôi, không rời tôi dù chỉ là trong giây phút hay sao? Trong buổi nói chuyện cùng tôi sau bữa ăn tối, ông Ben-chơ đã biểu diễn tài nghệ trong chớp mắt đã có thể bóp cổ đứa bé con chết tươi.

Ngoài ra khi biết ông chủ không phải là kẻ giết người tôi sinh ra nghi ngại không biết mình có hành động ngu ngốc không khi tố giác tội lỗi của ông ấy ra. Tôi hối hận vì trót gây chuyện phiền nhiễu và quyết định làm theo lời khuyên của Pác-cơ, khi nào bị gọi ra tòa tôi sẽ cố gắng nói càng ít càng tốt.

Đúng lúc đó trời đã sáng, tôi được đưa thẳng đến phòng đợi của đồn cảnh sát.

– Cháu bé này, - viên thanh tra cảnh sát lấy giọng dịu dàng bảo tôi. - bây giờ cháu hãy cho ta biết về chủ cũ của cháu... À, mà quần áo thằng bé này ướt sũng cả rồi! Cũng phải thôi: cả đêm nó phải đội mưa mà. Cần thay quần áo cho nó mới được.

– Chúng tôi có quần áo khô ráo thích hợp với nó - một nhân viên cảnh sát nói, - Thưa ngài thanh tra, tôi sẽ mang quần áo đó ra đây ngay lập tức.

Sau khi các nhân viên cảnh sát cho tôi thay quần áo và lấy bông băng bôi thuốc buộc vào các chỗ sây sát của tôi, viên thanh tra còn cho tôi cốc cà phê nóng, rồi mới bắt đầu hỏi cung.

Cảnh sát đứng vây quanh tôi và chăm chú lắng nghe.

– Cháu bé này, cháu hãy nói đi, chủ cháu có hay đi làm việc vào ban đêm không? - viên thanh tra hỏi.

– Thưa ông, cháu không biết ạ, - tôi cúi đầu trả lời.

– Sao cháu lại không biết? Cháu sống trong nhà chủ cơ mà!

– Thưa ông, trước đây chưa bao giờ ông ấy cho cháu đi theo cả. Ban đêm cháu ngủ say và không nghe thấy gì cả.

– Ta không hài lòng về câu trả lời của cháu đâu, cháu bé ạ. Cháu phải nói hết những điều cháu biết. Hãy khai đi, chủ cháu sống ở đâu?

– Thưa ông, cháu không biết ạ, cháu quên mất rồi ạ.

– Hừ, cháu nói dối đấy thôi. Trẻ con bằng tuổi cháu không thể nào quên được địa chỉ ông chủ, nhất là khi đã sống bao lâu dưới mái nhà ấy, - viên thanh tra cảnh sát tức giận nói.

– Thưa ông, cháu xin thề danh dự là đêm qua cháu sợ quá nên quên hết mọi chuyện rồi ạ

– Nhưng cũng chính hôm qua cháu đã nói địa chỉ của chủ cháu cho ông gác rừng nghe cơ mà... Bực thật, ông ta lại quên mất địa chỉ đó rồi! - viên thanh tra nói với một cảnh sát như vậy rồi quay lại bảo tôi. - Hãy cố nhớ lại đi.

– Cháu quên mất rồi, cháu không còn nhớ gì nữa, - tôi âu sầu nhắc đi nhắc lại câu đó.

– Thôi được, - viên thanh tra nghiêm nghị nói, - dẫn nó đi. Nhưng thằng bé này, mày hãy nhớ rằng ngày mai mày sẽ phải nói hết mọi việc! Còn bây giờ mày cút đi.

Tôi không tin lời ông dọa, nhưng hôm sau sự việc lại diễn ra đúng như lời ông ta đã nói.

CHƯƠNG XIX

TÔI TRỐN CẢNH SÁT

Hôm sau tôi và Pác-cơ bị điệu ra tòa để xét hỏi. Chắc hẳn quan tòa đã rõ ý định của tôi là khai thật ít nên vị quan tòa có mái tóc bạc phơ, mắt đeo kính râm màu xanh rất nghiêm nghị gặp tôi làm tôi sợ hãi ngay lập tức.

– Nhìn vào tao đây này, thằng bé kia! - ông ta đập tay xuống bàn quát to. Tôi cảm thấy như mình bị nghẹt thở.

Tôi nhìn ông ta và càng sợ hãi hơn nữa. Qua đôi mắt kính màu xanh ông ta nhìn thẳng vào mặt tôi, hơn hai mươi cảnh sát đứng vây quanh sẵn sàng tuân theo từng cử chỉ nhỏ nhất của ông ta.

Lúc đó ở sau lưng Pác-cơ đằng hắng lên một tiếng, tôi quay nhưng quan tòa đã quát:

– Không được nhìn phạm nhân, thằng bé kia. Chỉ được nhìn tao thôi! Mày có biết thủ tục đi thề là thế nào không?

Mô-un-đi rất thích các câu chuyện về xử án, nó đã từng giảng giải cho tôi rõ thủ tục đó, vì vậy tôi trả lời:

– Thưa ông, thủ tục đó là người đi thề hôn vào kinh thánh và thề rằng chỉ nói toàn sự thực và nếu sau khi đã thề xong, người đó còn nói dối thì sẽ bị trừng phạt.

Mắt tôi như bị dán chặt vào đôi mắt kính màu xanh của quan tòa, cuối cùng nước mắt tôi ứa ra như khi nhìn vào mặt trời vậy.

– Phải, nếu như mày đã thề rồi mà còn cả gan nói dối, - quan tòa vẫn nói bằng một giọng nghiêm khắc, - mày sẽ bị nghiêm trị, mày sẽ bị đày đi biệt xứ đến các hòn đảo ngoài biển khơi và phải làm các công việc khổ sai. Giám thị đâu, dẫn nó đi thề đi, còn gã phạm nhân kia, trong lúc xét hỏi nhân chứng, mày không được phép nhìn người ta.

Hãy thử nói dối mà xem! Quan tòa đã thấu suốt mọi việc rồi. Chắc hẳn ông ta đã biết rõ mọi ý định của tôi nên ông ta nêu ra những câu hỏi mà tôi không thể nào im lặng không trả lời được. Tôi kể hết, tôi bỏ nhà trốn đi như thế nào, cụ Uyn-síp thu xếp cho tôi đến nhà ông Ben-chơ học việc ra sao, Xem kể cho tôi nghe về câu chuyện thông ống khói nhà thờ như thế nào, tóm lại tôi kể hết cho đến đoạn khi thấy bàn tay của xác chết thò ra tôi sợ quá nhảy ra khỏi xe ngựa và cắm đầu chạy trốn.

Ở tòa án này tôi mới rõ ông Ben-chơ mắc tội gì.

Từ thời xưa do các hủ tục của tôn giáo, bác sĩ và sinh viên y khoa bị nghiêm cấm không được mổ xẻ xác chết để nghiên cứu cơ thể của con người. Ai làm việc đó sẽ bị coi là phạm tội. Vì vậy ở nước Anh lúc này có bọn chuyên đào mả trộm. Vào các đêm đen bọn này bí mật đột nhập vào nghĩa địa, đào các xác chết mới chôn ở dưới đất lên và mang bán cho các bác sĩ lấy món tiền lớn.

Ông Ben-chơ làm giàu về nghề này đó!

Sau khi tôi khai xong đến lượt hai ông gác rừng Tô-mát và Giô-dép nói, sau đó tòa quyết định hoãn phiên xử lại một tuần để cảnh sát còn lùng bắt ông Ben-chơ đã.

– Tốt nhất là đưa thằng bé này về nhà bố nó; ai dẫn nó đi thì người đó cần nghiêm chỉnh nhắc cho bố nó nhớ rằng sau một tuần nữa thằng bé này lại phải đến đây để đối chứng! - vị quan tòa đeo kính xanh nói vậy.

Tòa xử sang vụ khác, tôi cùng hai ông gác rừng và mấy người cảnh sát đi ra phố. Họ trò chuyện cùng nhau một lúc rồi vào quán rượu, riêng tôi không hiểu mình cần làm gì nữa nên cũng đành uể oải bước theo họ. Câu nói: “Tốt nhất là đưa thằng bé này về nhà bố nó!” làm tôi kinh sợ, đẩy tôi vào tình cảnh đau khổ đến cùng cực. Tôi hối tiếc nghĩ thầm không hiểu tại sao mình lại can thiệp vào công việc của người khác làm gì!

Tôi sẽ đi cùng một nhân viên cảnh sát về nhà, người này sẽ kể cho cha tôi nghe về các công việc giữa tôi và bọn đi đào mả trộm và về việc cụ Uyn-síp vô tội kia đã vô tình sắp xếp cho tôi đi làm cùng bọn đó! Chắc hẳn cha tôi sẽ giết tôi cùng bà cụ tội nghiệp nọ! Đấy, tôi tỏ lòng biết ơn bà cụ như thế đấy! Không, điều này ghê rợn quá! Tôi phải làm một việc gì đó để ngăn cản không cho điều bất hạnh này có thể xảy ra, tôi phải làm điều đó, nhất định phải làm được điều đó, dù cho có vì thế mà phải đánh lừa vị quan tòa đeo kính xanh đáng sợ kia thì cũng đành.

Tôi cần phải thoát khỏi bàn tay của những người canh giữ tôi, cần ra khỏi khu In-phoóc, trốn vào các ngõ hẻm nào đó của thành phố Luân Đôn. Tôi nói “Thoát khỏi bàn tay của những người canh giữ tôi”, nhưng thực tế không thấy ai canh giữ tôi cả. Tôi thử bước ra khỏi căn phòng có hai ông gác rừng cùng những người cảnh sát ngồi uống bia xem sao, - họ không để ý gì đến tôi cả.

Tôi ra sân, sau đó ra phố; vẫn không thấy có ai đuổi theo, - như vậy có nghĩa là tôi được tự do muốn đi đâu thì đi mà không bị cản trở gì hết.

Nhưng tôi biết rằng cảnh sát rất tinh khôn, có thể họ đã bí mật theo dõi mọi việc. Vì vậy tôi quyết định quay lại quán rượu, ngồi ở đấy một lúc và nghe xem họ nói gì. Hóa ra họ đang nói về tôi.

− A, nó đây rồi! - thấy tôi quay vào, một cảnh sát nói vậy. - Chú bé này, chú cần phải luôn luôn ở gần bọn tao mới phải, nếu không thằng chủ có súng sẽ tóm cổ chú này đi mất.

Đấy chắc chỉ là câu nói đùa thôi, vì gã cảnh sát và hai người gác rừng đều cười to.

– Thế nào, thằng bé, - một cảnh sát khác hỏi, - mày có thích được về nhà và thoát khỏi mọi hiểm nghèo không?

Tôi biết nếu tôi nói là không muốn về nhà thì họ sẽ theo dõi tôi thật chặt chẽ vì vậy tôi trả lời:

– Tất nhiên cháu rất muốn về nhà. Chúa đã ngấy cảnh sống lang thang ngoài phố rồi. Cháu có thể chạy nhanh về nhà ngay bây giờ không ạ?

– Mày biết đường về nhà không?

– Thưa ông cháu biết rõ lắm, cháu có thể về nhà được không?

– Không, khi nào tao chưa làm xong công việc ở tòa án và chưa dẫn mày đi thì mày vẫn còn chưa về nhà được đâu. Đợi đến bốn giờ chiều khi tòa án xử xong, chúng ta sẽ cùng về thôi. Còn bây giờ mày không phải ngồi lì ở đây đâu vì mày không phải là phạm nhân mà là người làm chứng. Mày có thể vào đồn cảnh sát mà ngồi đợi hay đi dạo phố chỉ cần đừng đi xa quá là được rồi.

Nghe xong câu đó, tôi cố nén nỗi vui mừng. Tôi không phải là phạm nhân mà là nhân chứng, tôi có thể đi đâu tùy ý!

– Thưa ông, xin cám ơn ông, - tôi nói vậy và với vẻ thanh thản bước ra ngoài quán rượu. Tôi ung dung từ tốn đi trên đường phố In-phoóc, con đường này dẫn đến Luân Đôn. Tôi gặp may tránh được chuyến đi bộ cực nhọc. Khi tôi vừa đi khuất tòa án thì có một chiếc xe ngựa chạy qua, chiếc xe này có bậc lên xuống rất tốt, bậc này không bị đóng đanh chi chít. Tôi nhanh nhẹn nhảy lên bậc lên xuống ấy và theo xe về Luân Đôn với tốc độ mười dặm một giờ. Tôi đã đi qua khu In-phoóc lớn, In-phoóc nhỏ và đã đến tận Mai-lơ En-đơ. Nhưng đến đây tôi buộc phải xuống xe vì bị một thằng bé giở trò tồi tệ ra với tôi. Thằng bé này cũng muốn được đi xe như tôi, nhưng khi thấy bậc lên xuống không còn chỗ đặt chân vào nữa, nó bực mình mách ông đánh xe để ông ta đuổi tôi xuống. Ông đánh xe làm đúng như lời thằng bé vô lại xúc xiểm. Tôi giận thằng bé này quá liền nhảy bổ vào nó, nện cho nó một trận mặc dầu cuộc đánh nhau này làm tôi bị chậm trễ và có thể gây nhiều nguy hiểm cho tôi.

Đoạn đường còn lại tôi phải đi bộ; độ hai giờ chiều tôi đã đến gần khu Oát-chơ-pen* rồi.

Tôi hoàn toàn không biết gì về khu vực này, nhưng khi còn ở “cổng tò vò” tôi đã gặp nhiều đứa bé từ khu vực này lên chỗ tôi ở để kiếm ăn. Chúng nói rằng Oát-chơ-pen là một khu vực nghèo khổ, ít người qua lại nhất ở Luân Đôn. Bây giờ chính khu vực ít người qua lại với các ngõ hẻm ngoắt ngoéo và các sân hậu có lối thông ra tứ phía lại là nơi tôi cần hơn cả.

Nguyện vọng đầu tiên và tha thiết nhất của tôi là trốn tránh một thời gian cho đến khi vụ án đáng buồn về việc đào trộm xác chết được kết thúc và khi đó... Tuy nhiên còn quá sớm để nghĩ tới chuyện tương lai. Cần quan tâm đến việc làm gì bây giờ đây. Sau một vài giờ nữa đồn cảnh sát ở In-phoóc sẽ lo ngại về việc tôi biến mất, họ sẽ đi tìm tôi, vì vậy trước hết tôi cần trốn ở đâu đã. Sau khi luồn lách qua hàng chục dãy phố nhỏ hẹp và bẩn thỉu, cuối cùng tôi lọt vào một quán ăn rất yên tĩnh, ở đó tôi đem đồng một si-linh ra để trả bốn pen-ni tiền ăn. Ông chủ quán đồng ý cho tôi thuê phòng trọ có đầy đủ giường chiếu với giá bốn pen-ni vì vậy được phép của ông ta tôi ngồi lại trong quán đến tối, buổi tối tôi ăn xúp giá một pen-ni và sau đó nằm ngủ trên giường có chăn chiếu đàng hoàng.

Sáng hôm sau tội chi hết ba pen-ni cho bữa ăn sáng rồi bước ra phố. Tôi đi quanh quẩn, chọn những ngõ hẻm tăm tối nhất và cố tránh cảnh sát. Cơn đói làm tôi nhớ rằng tôi chưa được ăn trưa và cứ lang thang như vậy chắc hẳn tôi cũng không được ăn bữa chiều nữa.

“Không việc gì phải chờ đợi và trốn tránh cả, - cơn đói bảo tôi vậy, - mày cũng phải làm gì đi chứ!”.

Nhưng tôi biết làm gì bây giờ? Dù tôi có đi đâu chăng nữa tôi cũng chỉ làm cho tình thế của mình càng hỏng bét thôi. Làm hỏng tình thế ư? Nhưng chẳng lẽ tôi lại có thể làm cho tình thế của mình xấu hơn nữa chăng? Tình thế của tôi đã xấu quá rồi, nên không thể còn làm cho xấu hơn nữa! Bất kỳ giây phút nào tôi cũng nơm nớp sợ hãi tay cảnh sát đầu tiên nào đó bắt gặp tôi, hắn sẽ tóm cổ tôi ngay, ngoài ra lại còn phải đói khát nữa. Không, điều đó vượt quá sức chịu đựng rồi!

Nếu tôi ở gần một cái chợ nào đó, tôi sẽ không còn rụt rè kiểu cách như xưa nữa. Trên thực tế mọi người đều ruồng bỏ tôi, ruồng bỏ một đứa bé nghèo khổ, không đủ sức tự vệ; như vậy việc gì tôi phải bận tâm suy tính là làm việc này thì lương thiện, làm việc kia thì không lương thiện? Tôi chỉ nghĩ đến một việc là làm sao cho bản thân mình có thể sống được, còn các việc khác tôi không quan tâm tới.

Tôi sa ngã tới mức tôi sẵn sàng thò tay móc túi người khác, nếu tôi biết cách làm việc ấy. Nhưng đối với tôi, việc đó có vẻ đáng sợ khác thường. Ăn cắp hoa quả ở các quầy lộ thiên trong chợ Cô-ven-hác-đen quả không khó khăn gì. Dễ dàng lợi dụng một giây phút nào đó khi người bán hàng nhìn ra phía khác và lẻn vào lấy hoa quả hoặc lấy xong rồi chạy thật nhanh để người bán không đuổi kịp; nhưng thò tay vào túi một bà hoặc một ông sang trọng thì đó lại là việc khác, muốn làm điều đó phải thật liều lĩnh! Khi chúng tôi còn sống ở “cổng tò vò”, các bạn tôi chỉ cho tôi biết mặt bọn trẻ con chuyên nghề móc túi, nhưng tôi thấy tài nghệ của chúng cũng khó học như nghệ thuật của những người làm trò ảo thuật hay làm xiếc tung hứng vậy. Thậm chí tôi còn cảm thấy nuốt lưỡi kiếm sắc vào bụng còn dễ hơn là đi móc túi.

CHƯƠNG XX

TÔI LAO SÂU VÀO CON ĐƯỜNG XẤU

Mải suy nghĩ về các chuyện đó, tôi rời các phố xá vắng vẻ, tăm tối và bước ra một phố to rộng, đẹp đẽ. Ở đó mọi cửa hàng đều thắp đèn sáng rực, trên hè phố có rất nhiều người giàu có, ăn mặc sang trọng đi lại nhộn nhịp. Tôi chú ý tới một cửa hiệu lớn bán hoa quả. Các loại hoa quả, trà, cà phê, nho khô, bồ đào, thức ăn làm sẵn và các hộp mứt bày la liệt trong các tủ kính to.

Ngoài ra trong tủ còn bày các bức tượng của Trung Quốc làm bằng sứ và bằng gỗ mà chưa bao giờ tôi nhìn thấy các loại tượng này. Không phải chỉ có mình tôi thích xem các pho tượng đó - ai đi ngang qua cũng phải liếc nhìn qua, nhiều người còn dừng hẳn lại để xem cho kỹ hơn, vì vậy quanh tủ hàng luôn có một đám đông người xúm lại. Tôi không cần vội vã đi đâu cả nên quyết định chờ đợi để khi nào mọi người giải tán rồi, tôi sẽ đi lại gần các pho tượng kỳ lạ kia và xem cho rõ hơn.

Tôi dựa lưng vào một cột đèn ở sát mép đường đối diện với tủ kính đó và bắt đầu chờ đợi.

Trong đám người xem có một bà già to béo quá mức làm tôi không thể nào không chú ý đến. Bà cụ chiếm một chỗ rộng gấp đôi so với chỗ đứng của người bình thường. Vì muốn xem cái gì đó bày ở dưới tủ kính, bà cụ cúi xuống nghển cổ ra nhìn.

Tôi không rời mắt khỏi bà ta và không hiểu bà ta nhìn cái gì mà lâu thế, bỗng trông thấy một thằng bé vóc người lớn hơn tôi một chút tiến sát lại bà ta và cũng khom người xuống như bà cụ.

Nó đưa tay chạm nhẹ vào chiếc áo dài may bằng lụa tơ tằm của bà cụ, sau đó nhanh nhẹn rút tay ra.

Đúng lúc ấy ánh sáng của ngọn đèn thắp bằng hơi ga rọi vào bàn tay nó làm tôi nhìn thấy nó đang cầm chiếc ví, qua miệng ví làm bằng tơ tằm hơi hé mở tôi thấy lấp lánh một nắm tiền bằng bạc.

Thằng bé nhanh nhẹn giấu ví vào túi, chui ra khỏi đám đông mà không bị ai phát hiện ra cả rồi lẫn vào bóng tối. Bà cụ già to béo còn đứng trước tủ kính vài giây nữa, sau đó vừa tiếp tục đi trên hè phố vừa vui vẻ mỉm cười và khẽ lắc đầu: chắc hẳn là cụ đang nghĩ đến các pho tượng ngộ nghĩnh kia.

Thằng bé kia mới sung sướng làm sao! Chiếc ví tơ tằm kỳ diệu chứa đầy tiền đã lọt vào tay nó! Tôi đã từng phải bán giày và bít tất lấy một đồng si-linh và mẩu bánh mì, còn nó trong vòng một phút đã kiếm ra ít nhất mười si-linh! Thằng bé mới liều lĩnh làm sao! Mới may mắn làm sao! Nếu như chiếc ví đó lọt vào tay tôi thì sao nhỉ? Những ý nghĩ ấy cứ dồn dập hiện ra trong óc tôi, tôi hết nghĩ thế này lại nghĩ thế khác, nhưng tất cả các ý nghĩ ấy đều đen tối, đều tội lỗi khiến tôi vô tình phải nhìn quanh như sợ rằng có ai đó đọc được các ý nghĩ đó trong đầu tôi. “Làm việc ấy sao mà dễ vậy! Trong khi mình run sợ đứng yên một chỗ thì đã có thể làm việc ấy đến ba lần rồi! Mình chỉ là đứa nhát gan. Mình không đủ can đảm! - tôi tự trả lời các câu hỏi do chính tôi đặt ra. Rõ ràng khi bà cụ to béo mặc chiếc áo dài bằng tơ tằm có túi ở đằng trước cúi người xuống thì móc ví trong túi đó dễ như chơi. Ai chả làm được. Mình cũng có thể làm được thôi! Nhưng cái chính là biết đến bao giờ mới gặp cơ hội thuận tiện như vừa rồi?”.

Và thế là tôi đứng dựa cột đèn và chờ “cơ hội”.

Tôi không phải chờ lâu.

“Vận may” đã giúp tôi lập nên “thành tích” đầu tiên ở chợ Cô-ven-hác-đen bây giờ lại đến với tôi. Tôi đứng đợi chưa đầy năm phút bỗng có một bà từ cửa hàng bước ra, thật ra bà này không béo và không già như bà cụ trước, nhưng bà này cũng mặc chiếc áo dài bằng lụa tơ tằm có túi đựng chiếc ví căng phồng. Trong khi bước ra khỏi cửa hàng bà ta cầm ví trong tay hình như đếm tiền thì phải. Sau đó bà ta đóng ví lại và nhét ví vào túi.

“Ước gì bà ta lại gần tủ kính xem hàng nhỉ!” - trong đầu tôi thoáng có ý ấy.

Quả nhiên bà ta len vào đám đông đang xem các pho tượng Trung Quốc. Tôi cũng chen vào đó theo bà ta và cố gắng hành động giống như thằng bé trước. Tôi giả vờ chăm chú xem các pho tượng, trong khi ấy bàn tay tôi thận trọng vuốt nhẹ theo nếp áo may bằng lụa tơ tằm của bà ta, cuối cùng tôi thò hẳn tay vào túi áo. Một phút sau các ngón tay tôi đã sờ thấy chiếc ví tơ tằm mỏng mảnh, rút ví ra xong tôi cắm đầu chạy. Tôi chạy một lúc lâu không đứng lại, không kịp thở.

Tôi dừng lại trong một ngõ hẻm tăm tối ít người qua lại và quyết định xem chiếc ví lấy được. Hóa ra tôi có những mười tám si-linh bốn pen-ni.

Chưa bao giờ trong tay tôi có nhiều tiền như thế, thậm chí chưa bao giờ có nổi một nửa hoặc một phần tư số tiền ấy.

Tôi hoàn toàn không biết mình nên tiếp tục làm gì nữa, tức là tôi không biết mình nên mua gì nữa.

Cuối cùng tôi vào quán ăn và chi tiêu vào bữa tối hết bốn pen-ni.

Suốt tối tôi chỉ ăn luôn mồm hoặc nghĩ xem mình nên ăn món gì. Có chừng năm lần tôi bước vào các cửa hiệu và ăn xúc xích loại hai pen-ni một chiếc, sau đó tôi ăn miếng bánh mì phết bơ và cuối cùng tôi mua thanh sô-cô-la giá một pen-ni.

Khi sắp sửa ngủ tôi đếm lại tiền, hóa ra tôi tiêu cũng không nhiều lắm: sau khi đã mua cho mình một đôi giày tốt, tôi hãy còn ba si-linh sáu pen-ni, đó là không kể món tiền mười si-linh nhét vào lớp vải lót ở chiếc áo khoác ngoài, tôi lấy ghim băng cài chặt lại.

Thế là tôi đã trở thành một tên ăn cắp thực thụ. Tuy vậy lúc đầu tôi thầm hứa sẽ kiên quyết không tái phạm tội lỗi ngày hôm nay. Tất nhiên việc đã làm rồi thì không sao sửa lại được nữa. Nhưng ngoài tôi ra không ai biết được việc trộm cắp của tôi và sau này chắc hăen cũng không có ai biết được việc đó. Từ sáng sớm tôi đã nghĩ xem là nên làm gì bây giờ. Tôi chắc mẩm người nào có mười ba si-linh sáu pen-ni trong túi, người ấy có thể tìm ra hàng nghìn cách sống lương thiện, nhưng tiếc thay, sau khi đã cân nhắc kỹ tôi đành phải tự thú nhận tôi không tìm ra nổi một cách sống trong sạch nào cả.

Sau bữa ăn trưa tôi dạo chơi trên đường Pê-ti-cốt Lê-in và dừng lại trước một cửa hàng. Trong tủ kính của cửa hàng đó treo một chiếc khăn bằng lụa tơ tằm vàng tươi in những chiếc lông chim màu xanh. Cha tôi thường quấn vào cổ chiếc khăn như thế này. Tôi vào cửa hàng và bỏ ra ba si-linh sáu pen-ni mua chiếc khăn đó. Lý trí bảo tôi rằng tôi đã có hành động ngu ngốc, nhưng tôi thầm tự an ủi là mua chiếc khăn đó để giữ một kỷ niệm về cha tôi. Nghĩ như vậy tôi thấy nhớ nhà quá, tôi buồn bã và quyết định uống một vại bia để vui lên. Tôi không rõ hoặc vì vại bia đó nặng quá hoặc vì không quen uống nên sau khi tu xong vại bia, tôi bị kích thích rất mạnh, tôi bỗng thấy người phấn chấn hẳn lên khiến tôi không còn sợ các kẻ thù của tôi một chút nào nữa. Tôi sẵn sàng gặp gỡ mặt đối mặt với ông Ben-chơ, - tất nhiên với điều kiện là ông ta không đem theo khẩu súng hai nòng đáng sợ kia.

Lúc đi ngang một cửa hiệu chuyên bán vũ khí, trong đầu tôi chợt nảy ra ý nghĩ là người nào luôn bị kẻ thù săn đuổi thì dứt khoát người đó phải có vũ khí trong tay.

Tôi bước vào cửa hàng và mua một khẩu súng lục cũ, có dáng dấp đáng sợ với giá hai si-linh ba pen-ni. Đến gần tối tôi hiểu rằng mang khẩu súng đó trong túi quần quả là vướng víu, vì vậy tôi mang súng lại cửa hàng đó và bán lại với giá một si-linh bốn pen-ni. Cứ như vậy tôi chi tiêu vặt vãnh hết sạch mười tám si-linh bốn pen-ni. Tôi bán chiếc khăn lụa tơ tằm xinh đẹp có in hình lông chim xanh với giá mười tám pen-ni rồi ba ngày sau tôi lại đứng giữa phố và lại nghèo khổ như khi đứng dựa lưng vào cột đèn đối diện với cửa hàng bán hoa quả và quan sát bà cụ to béo nọ. Và thế là...

Tuy nhiên các bạn rất dễ đoán ra là cuộc sống của tôi diễn ra như thế nào. Chỉ có bước đi ban đầu là khó khăn thôi, tôi đã sa chân lỡ bước rồi, vì vậy không thể nào dừng lại được nữa.

Tôi cố tự thuyết phục mình rằng tôi là một kẻ bất hạnh, là đứa bé mồ côi bị mọi người bỏ rơi, bị người đời căm ghét và săn đuổi, bất đắc dĩ tôi mới phải làm điều bất lương để khỏi bị chết đói mà thôi.

Khi tôi lấy được chiếc ví thứ hai, tôi lấy làm tiếc vì trong ví chỉ có bốn si-linh, còn khi tôi lấy được chiếc ví thứ ba tôi không nhớ rõ là tôi nghĩ gì bởi vì sau đó là có ngay chiếc ví thứ tư, thứ năm và một loạt các chiếc ví khác nữa.

Tuy vậy tôi sống cuộc đời của thằng kẻ cắp chuyên móc túi cũng không lâu lắm, tất cả chỉ vào khoảng hai tháng thôi.

Tôi không nhớ rõ trong khoảng thời gian ấy tôi đã lấy được bao nhiêu tiền. Tôi chỉ nhớ rằng tôi giàu đến mức dám mua một bộ com-lê rất đẹp, rất diện chứ không mặc bộ quần áo cũ do đồn cảnh sát ở In-phóoc phát cho nữa.

Tôi cũng không ngủ vạ vật trong các quán ăn mà sống đàng hoàng trong một căn phòng có bàn ghế đẹp đẽ ở phố Oen-phóoc.

CHƯƠNG XXI

TÔI QUEN ÔNG HÁP-KIN

Vào một buổi tối tháng bảy tôi dạo chơi ở Chíp-xai-đơ. Bây giờ tôi đã có một bộ com-lê lịch sự nên tôi dám xuất hiện trên các phố xá to đẹp và giàu có.

Tôi nhìn mọi phía với vẻ điềm đạm của một cậu bé tử tế đang đi hít thở không khí trong lành, bỗng nhiên tôi trông thấy một cụ già sang trọng, ông cụ chăm chú nhìn vật gì đó bày trong tủ kính của cửa hàng bán bít tất.

Đối với lũ kẻ cắp chuyên nghề móc túi, ông cụ này đúng là miếng mồi ngon: ông cụ rất béo, bụng phệ. Khi ông cụ hơi cúi người xuống, hai tà áo lễ phục hếch ra và chiếc túi quần đầy sức hấp dẫn lộ ra trước mắt tôi.

Không thể nào bỏ lỡ cơ hội thuận lợi này được. Tôi sẽ sờ nắn túi quần ông cụ. Trong túi có một vật gì đó cưng cứng có bốn cạnh. Tôi thò tay vào túi và một giây sau đã rút ra được chiếc ví da rất đẹp. Từ trước tới nay tôi đã lấy được nhiều ví và đủ các thứ lặt vặt nhưng chưa bao giờ lại có chiếc ví căng phồng những tiền như thế lọt vào tay tôi.

Run lên vì sung sướng, tôi nhanh nhẹn rẽ sang phố bên cạnh, tôi thận trịng mở chiếc ví ra và dưới ánh đèn đường tôi thấy cả một gia tài lớn: một nắm tiền vàng và những đồng tiền lớn. Kinh ngạc quá, tôi vội lấy vạt áo che chiếc ví đi, đứng yên bất động chừng năm giây, không biết làm gì nữa.

Đột nhiên một bàn tay của ai đó bỗng đặt lên vai tôi.

– Không được chạy, - một người lạ mặt như mới từ dưới đất chui lên thét to, - mày không thoát khỏi tay tao đâu.

Tôi sẵn sàng thề rằng từ Chip-xai-đơ không có ai đuổi theo tôi cả. Người này xuất hiện quá đột ngột khiến tôi kinh ngạc như bị sét đánh ngang tại. Tôi vội vứt ví xuống rãnh nước và quay lại, tin chắc rằng tôi bị cảnh sát, hay cụ già mất cắp bắt giữ.

Nhưng tôi đã lầm, một người đàn ông lạ mặt, áo quần sang trọng, ngón tay đeo chiếc nhẫn mặt ngọc sáng lấp lánh đang túm chặt cổ áo tôi. Ông ta nhặt chiếc ví tôi vứt đi và ung dung nhét vào túi mình làm như đó là chiếc ví của ông ta vậy.

– Đúng là thánh nhân đãi kẻ khù khờ, - ông ta nói vậy, tay vẫn tóm cổ áo tôi và kéo tôi sang một phố lớn.

– Xin ông tha cho cháu, - tôi sợ hết hồn, luôn mồm van lạy, - cháu nhặt được chiếc ví này, đúng là cháu nhặt được thật, cháu chả cần gì đến nó đâu, nếu ông thích xin ông cứ cầm lấy. Có thể ông đánh rơi chiếc ví này chăng...

– Tất nhiên là mày nhặt được rồi! - người lạ mặt cười gằn chế nhạo. - Đi làm ăn chứ gì!... Nào, nói thật đi: mày làm việc cho ai? - đột nhiên ông ta sẵng giọng hỏi, khi chúng tôi đi qua chừng nửa phố.

“Chắc hẳn ông ấy tưởng mình là một kẻ có công ăn việc làm lương thiện đây”, trong đầu tôi thoáng hiện ra ý nghĩ ấy.

– Cháu làm việc, - tới ngập ngừng đáp, - cho một ông thợ đóng sách gần Oát-chơ-pen.

– Nói láo! - người lạ mặt giận dữ quát. - Không được ngoan cố, không được nói dối nữa! Mày sống trong nhà Xim-môn hay trong nhà Mác-tin?

– Cháu không biết một ai có tên là Xim-môn, cũng không biết ai có tên là Mác tin cả! - đã hơi trấn tĩnh lại sau cơn sợ hãi, tôi nói to. - Thả cháu ra, ông cứ việc giữ lấy cái ví, chỉ mong ông mặc cháu được yên thân thôi!

– Nếu mày không nói thật, tao sẽ vặn cổ mày ngay, - người lạ mặt dọa dẫm. - nói đi: mày làm việc cho ai?

– Cháu không làm việc cho ai cả, cháu tự mình đi kiếm sống thôi.

Người lạ mặt bỏ tay ra, không nắm cổ áo khoác của tôi nữa, ông ta nhìn thẳng vào mắt tôi trong vài giây.

– Nghe đây, - ông ta cúi sát xuống mặt tôi và nói bằng một giọng thì thầm. - Đừng dễ tưởng đánh lừa tao đâu. Nói thật đi, nếu mày có chủ thì điều đó cũng không phải là tai họa gì cho mày cả. Còn nếu mày không có chủ thì cứ nói đi, mày sẽ càng được lợi mà thôi!

– Nhưng ông có phải là cảnh sát không, có phải là mật thám thông? - tôi hỏi vậy.

– Tao mà là cảnh sát à?! - người lạ mặt reo lên và cười ha hả. - Mày đúng là thằng ngố! Thế mà cũng đòi đi ăn cắp! Mày làm nghề này đã lâu chưa?

– Hai tháng rồi.

– Mày chưa bị sa lưới lần nào à?

– Chưa bị lần nào cả.

– Mày may lắm đấy! Ngây ngô như mày thì lẽ ra phải bị tóm cổ ngay từ lần ăn cắp đầu tiên mới phải. Cần thu nhận mày mới được, đi theo tao, nào.

Qua giọng nói của ông ta tôi thấy ông ta có ý định thu nhận tôi thật. Nhưng tôi không thích điều đó. Tôi sợ ông ta không kém gì sợ cảnh sát vậy.

– Xin cám ơn ông, - tôi nói - cháu không muốn được ai thu nhận cả.

– Không muốn! - ông ta giận dữ mắng tôi. - Không ai thèm để ý đến chuyện mày muốn hay không muốn đâu! Từ trước tới nay mày chưa có chủ thì bây giờ mày sẽ có chủ! Đi theo tao!

Chúng tôi đi ra phố Pô-un-tơ-ri, rẽ vào ngõ hẻm thứ nhất, sau đó rẽ sang ngõ hẻm thứ nhì rồi đến ngõ thứ ba, cuối cùng đi ra phố Két. Ông ta không giữ tay tôi, tuy vậy tôi vẫn ngoan ngoãn theo ông ta, thậm chí trong đầu tôi vẫn không hề nảy sinh ý nghĩ là cần phải chạy trốn nữa - dáng điệu kiên quyết và dữ tợn của ông ta làm tôi sợ quá.

Khi chúng tôi đi đến giữa phố Két, ông ta gõ tay vào cửa một căn nhà, một phụ nữ ăn mặc sang trọng mở cửa cho chúng tôi.

– Em không ngờ anh về sớm thế, anh Háp-kin ạ, - bà ta vừa dịu dàng hôn chồng vừa nói.

– Xiu-di ơi, anh dẫn về một chú bé mới vào làm việc cho anh đây này, - ông ta chỉ tay vào tôi nói vậy.

Vợ ông ta có vẻ khó chịu:

– Chẳng lẽ anh vẫn chưa chán ngấy về lũ trẻ vẫn đến nhà ta ư? - bà ta nói bằng một giọng bực tức. - Chắc hẳn thằng bé này cũng ở đây không lâu hơn thằng bé trước đây đâu.

– Tất nhiên là như vậy, nếu nó dám tính đến chuyện lừa bịp anh! Thế nào, em đã pha trà chưa?

– Pha rồi anh ạ.

Chúng tôi bước vào gian phòng bày toàn đồ đạc sang trọng, trên chiếc bàn gần lò sưởi có bộ khay chén uống trà. Ông Háp-kin ngả người xuống đi-văng, nằm im, hai tay để dưới đầu. Bà chủ nhà trẻ tuổi mang lại cho chồng ấm trà và món trứng tráng với chân giò lợn hun khói. Bà ta vẫn nhìn tôi với vẻ thù địch như trước.

– Đừng có lẩn quẩn vướng chân cô, nếu không cô đánh đổ nước sôi là em bị bỏng đấy! - khi cầm ấm nước trà đi ngang qua chỗ tôi ngồi, bà chủ cáu kỉnh nói vậy.

– Em có uống trà không? - ông Háp-kin hỏi vợ.

– Không, em đã uống rồi.

– Hừ, thế thì cút đi! - ông Háp-kin bỗng giở mặt mắng vợ.

Bà chủ ra khỏi căn phòng, giận dữ đóng sập cánh cửa lại.

– Còn mày thì thế nào, - ông chủ quay lại bảo tôi, - có muốn uống nước trà không?

– Cám ơn ông, cháu không uống ạ.

– Thế cũng được, tao vừa uống vừa nói, còn mày ngồi đây và nghe tao hỏi. Mày ở đâu đến đây?

Đối với tôi câu hỏi đó hoàn toàn bất ngờ. Biết trả lời thế nào đây. Nói là từ Cơ-léc-ken-noen, từ Kem-be-roen hay là từ phố Oen-phoóc đến chăng?

Ông Háp-kin nhận ra ngay vẻ bối rối của tôi.

– Không muốn nói thì thôi, - ông ta bảo tôi vậy. - Đối với tao điều đó không quan trọng. Tao chỉ cần biết là mày có nhà cửa gì không, còn cha mẹ không?

– Cháu trốn nhà ra đi, cháu không về nhà đâu.

– Vì sao vậy?

– Vì nếu về nhà cháu sẽ bị đánh chết mất.

– À, ra thể đấy! Hay lắm. Mày không cần phải đi đâu cả. Mày cứ sống ở đây thôi.

– Ở đây ạ?

– Phải, tao nhận mày làm đồ đệ. Tao sẽ cho mày ăn uống, cho phòng đẻ ở và mày phải làm việc cho tao.

– Cháu phải làm việc gì ạ?

– Làm công việc mà mày vẫn thường làm trong hai tháng vừa rồi ấy. Thật ra mày chưa phải là thằng móc túi khéo léo nhưng tao thích mày, nếu được dạy dỗ thêm chút ít, mày có thể mang lại lợi ích cho tao. Cho đến nay mày luôn gặp vận may, nhưng không thể chỉ dựa vào số đỏ mãi được, cần phải gắng sức nắm vững nghệ thuật làm ăn! Tất nhiên mày chưa quen tao, nhưng cứ thử đi hỏi bất kỳ một tay cảnh sát nào xem: “Thưa ông, ông có biết Gioóc Háp-kin là ai không ạ?”. Và tất nhiên gã cảnh sát đó sẽ trả lời ngay: “À, biết quá đi chứ! Hắn là một kẻ nổi tiếng vì chuyên huấn luyện bọn trộm cắp đấy!”. Và bây giờ tao thu nhận mày để dạy dỗ nên người.

– Xin cám ơn ông, - tôi nói vậy vì thấy mình cũng cần phải trả lời bằng một câu gì chứ. - ông giúp đỡ cháu thế này thật là tốt quá.

– Chỉ giúp đỡ mày một cách đơn thuần thôi à? Không, tao còn muốn làm cho mày trở thành một kẻ sống rất sung sướng nữa. Sẽ có hàng trăm đứa trẻ khác phải ghen tị với mày. Nếu mày ở với tao, thì chỉ một tháng nữa thôi mày sẽ thấy hổ thẹn khi nhớ lại rằng hôm nay mày đã quá vụng về khi diễn trò móc túi mà lại còn định lừa bịp tạo.

Ông ta lấy tay chỉ vào túi áo của mình trong túi đó vẫn còn để chiếc ví tôi lấy cắp được.

– Tên mày là gì?

– Tên cháu là Gim Xmít...

Tôi sợ không dám nói tên thật ra và định nói tên mà Mô-un-đi và Ríp-stơn vẫn gọi tôi, nhưng vừa nói được chữ đầu thì đã bị cắt ngang.

– Gim Xmít? - ông chủ mới của tôi nhắc lại. - Tốt lắm! Nhưng này, Gim, nói thật đi: mặc dầu có số đỏ nhưng không phải bao giờ mày cũng gặp toàn điều may mắn cả, có phải không? Có ngày no căng bụng, có ngày dạ rỗng không chứ gì? Không phải bao giờ trong túi mày cũng rủng rỉnh tiền nong có phải không?

– Vâng, không phải bao giờ cháu cũng có tiền - tôi trả lời, - tiền ở đâu mà sẵ thế ạ! Đôi khi cháu được chút ít, nhưng nhiều lúc lại chẳng có gì.

– Hừ, rõ ràng là như vậy rồi. Hãy nghe xem tao muốn làm gì cho mày nào. Tao sẽ dạy mày nghệ thuật làm ăn của tao, sẽ cho mày ăn uống thỏa thích, mặt sang như ông hoàng con vậy, cho mày đủ tiền để tha hồ tiêu xài. Được chưa?

– Dạ, tất nhiên là tốt quá đi rồi ạ, - tôi trả lời như vậy, không còn thấy ghê sợ ông Háp-kin như trước nữa. - thế cháu phải làm gì để xứng đáng được sống như vậy ạ?

– Mày phải mang về cho tao tất cả những thứ gì mày kiếm được.

– Thế thì cháu bằng lòng ạ, - không giấu nổi nỗi vui mừng tôi vội trả lời ngay. Tôi chỉ sợ nhỡ ông chủ thay đổi ý định thì nguy.

– Tốt lắm! Đấy mới chỉ là một mặt của công việc còn mặc khác là: mày có nghe thấy vợ tao nói gì khi tao cùng mày bước vào nhà không?

– Bà ấy nói rằng chắc cháu sẽ không sống ở đây lâu hơn thằng bé trước cháu.

– Đúng vậy, mày có biết không, thằng bé trước lớn tuổi hơn mày, lại khéo tay lắm! Nó sống ở nhà tao vẻn vẹn có chín tuần. Bây giờ nó bị giam ba tháng trong ngục rồi. Mày nghĩ sao, liệu ở trong tù nó có sướng không?

– Bị tù thì còn sung sướng nỗi gì nữa? Tại sao nó phải vào tù ạ?

– Nó phải vào tù vì nó là thằng bịp bợm, lừa đảo, nó còn định che mắt cả tao nữa! Đứa nào định bịp tao thì đứa ấy không sống nổi trong nhà tao đâu. Tuy nhiên đối với những đứa tỏ ra trung thực với tao, tao đối xử còn tử tế hơn là bố đẻ ra nó. Nếu đứa bé đó gặp tai họa gì tao sẽ không tiếc tiền của, công sức để cứu nó. Nhưng đối với những đứa nào định lừa đảo tao thì tao là kẻ thù độc ác cùng cực của nó. Nếu tự nó không sa lưới, tao cũng cố gắng làm cho nó phải mắc bẫy để chịu cảnh tù tội, mày hiểu chưa??

– Thưa ông, tất nhiên cháu hiểu rõ rồi ạ!

– Như vậy là tốt lắm. Bây giờ tao với mày không cần bàn luận gì thêm nữa. Nếu thích thì cứ việc đi chơi hoặc đi xem hát đi. Mày có tiền không?

– Thưa ông cháu còn bốn pen-ni.

– Tao cũng hãy còn ít tiền lẻ. Đây, cho mày ba si-linh sáu pen-ni. Hiện nay tao với mày chưa thể hoang phí được vì chưa rõ công việc sẽ ra sao. Thôi, đi chơi đi. Phải về nhà trước mười một giờ đêm đấy.

CHƯƠNG XXII

TÔI GẶP LẠI BẠN CŨ

Ông Háp-kin đóng cửa lại và tôi có thể đi đâu tùy ý. Ông là người như thế nào nhỉ? Tất nhiên ông ta có các kế hoạch nghiêm chỉnh gì đấy, nếu không ông ta đã chẳng cho tôi biết phòng ông ở, đã không cho tôi tiền và đã không nói chuyện thẳng thắn, cởi mở với tôi.

Tôi sẽ sống ở nhà ông ta nếu thấy sống dễ chịu, còn nếu ông ta đối xử không tốt với tôi, tôi sẽ hỏi ông ta và trốn đi ngay. Ông Háp-kin này ngốc thật đấy! Suýt nữa tôi phá lên cười giữa phố, tôi nghĩ rằng ông chủ mới của tôi ngây thơ quá.

Tuy vậy tôi biết đi đâu bây giờ đây? Ông chủ bảo tôi có thể đi xem hát. Tốt lắm! Tôi sẽ đến rạp hát ở Coóc-đích là nơi trước đây tôi và hai bạn thân vẫn hay đến xem, tôi sẽ mua vé ngồi trong dãy ghế lô. Bây giờ không việc gì phải tằn tiện cả! Tôi mua hai cái xúc xích, năm quả cam, uống một vại bia và tiến lại gần rạp hát.

Ở cửa rạp đông nghịt những người. Tôi biết rằng hôm nay trong rạp sẽ diễn vở mới để kỷ niệm một nghệ sĩ được mọi người yêu mến, vì vậy ở đây tập trung nhiều khán giả. Tôi lọt vào chính giữa đám đông, tứ phía người ta xô đẩy chen lấn tôi. Một đứa bé dùng hai khuỷu tay thúc thật mạnh vào túi tôi. Tôi sẽ chạm tay vào người nó đề nghị nó đừng làm bẹp mấy chiếc xúc xích cất trong túi áo tôi.

– Xúc xích của cậu quý lắm đấy! - nó trả lời. - Tại sao cậu không ăn ở nhà đi?

Nó đứng ở phía trước tôi và khi nói câu đó nó cũng không quay đầu lại, nhưng ngay lập tức qua giọng nói tôi nhận ra ngay đó là ai.

– Ríp-stơn cậu đấy có phải không?

– Xmít-phin! Trời ơi, sao lại có cuộc gặp gỡ bất ngờ thế này nhỉ! - người bạn cũ của tôi cũng thét lên.

Không thèm chú ý đến sự bực bội của những người xung quanh, nó quay lại và đưa tay ra bám chặt tay tôi. Và vì thế chúng tôi bị chen lấn, xô đẩy bật ra một nơi cách xa phía cửa ra vào. Người ta ép chúng tôi ghê quá làm chúng tôi vội vã lách ra khỏi đám đông càng nhanh càng tốt.

Dưới ánh sáng của ngọn đèn lớn treo ở phía trên bậc thèm lên xuống của nhà hát chúng tôi ngắm nhìn nhau.

– Cuộc gặp gỡ này mới tuyệt vời làm sao! - Ríp-stơn reo to. Vì quá sung sướng nó ghì chặt tôi trong đôi tay nó, làm tôi suýt nghẹt thở. - Thế mà mình cứ tưởng rằng cậu đã chết từ lâu rồi đấy, nhưng ngược lại không những cậu không chết mà lại còn cao lên chừng nửa cái đầu nữa, mà cậu ăn mặc mới sang trọng làm sao chứ! Chắc hẳn từ ngày rời khỏi “Cổng tò vò” cậu gặp nhiều chuyện may mắn lắm phải không?

Thực ra trang phục của tôi chưa thể gọi là sang trọng được, trang phục đó mới ở mức độ bền, tốt thôi. Tuy vậy nếu so với bộ quần áo tôi mặc khi bị sốt nóng thì bộ này quá đẹp. Còn Ríp-stơn thì tất nhiên không ai có thể bảo là nó ăn diện được rồi, áo, quần của nó đều may bằng loại vải rẻ tiền và lốm đốm đầy vết bẩn. Mặt nó cũng không sạch sẽ gì. Nhưng đôi tay nó làm tôi ngạc nhiên hơn cả. Tay nó vẫn bẩn thỉu như trước đây. Ngoài ra lòng bàn tay lại có chai cứng, trước đây tôi chưa hề thấy nó có chai tay.

Khi đôi bàn tay đầy chai sạn nham nháp ôm lấy cổ áo com-lê màu đen của tôi, tôi bỗng xúc động khác thường.

– Sao thế, Xmít-phin? - thấy tôi bối rối, Ríp-stơn hỏi. - Chẳng lẽ cậu không vui khi gặp mình sao? A, mình hiểu rồi! - nó chăm chú nhìn tôi chừng vài giây rồi nói to. - Xmít-phin thân mến ơi, chắc hẳn bây giờ cậu là người lương thiện và không muốn có quan hệ gì với mình nữa phải không? Nhưng lạy trời, tớ cũng thay đổi rồi, cậu ạ!

Lời giải thích ấy không những không làm tôi yên tâm mà ngược lại càng làm tôi hối tiếc vì đã gặp lại bạn cũ của mình.

– Biến đổi như thế nào cơ? Ríp-stơn, cậu có gì biến đổi nào? - tôi hỏi vậy.

– Cậu có biết mình bỏ nghề cũ rồi không? Sống mà suốt đời cứ phải trốn tránh, trông thấy bất kỳ người bảo vệ nào, người bán hàng nào cũng đều kinh sợ thì đấy đâu phải là sống? Tớ đã gặp một thằng bé làm việc trong nhà máy. Nó thuyết phục tớ, giúp đỡ tớ vào làm việc ở nhà máy của ông Bếch-cơ ở Xpi-tan-phin. Tất nhiên là vất vả rồi. Tuy vậy từ nay không phải trốn tránh ai cả. Một tuần tớ được lĩnh mười tám pen-ni. Tớ sống ở lán trại của công nhân. Cái chính là bạn bè đều tốt cả.

– Còn Mô-un-đi thì sao? - tôi hỏi vậy, thầm hy vọng rằng có thể Mô-un-đi đã trở thành một tên ăn cắp thực thụ như tôi rồi chăng.

– Mô-un-đi chết rồi, - Ríp-stơn đáp vẫn tắt.

– Chết rồi à?

– Phải, chết trong mùa đông vừa qua... Nhưng ta phải mau chân vào rạp đi, nếu không khó tìm ra chỗ ngồi lắm.

Tôi nói cho Ríp-stơn rõ là tôi không đi vào các dãy ghế bình thường mà vào các “lô” riêng biệt và rủ Ríp-stơn đi cùng với tôi.

– Tớ có thể trả tiền vé cho chỗ ngồi của cậu, - tôi nói - trong túi tớ có hơn một si-linh đây.

Tôi xấu hổ không dám thú nhận là tôi có tới ba si-linh.

– Trời, cậu mới giàu làm sao! - Ríp-stơn nói. - Chắc hẳn cậu kiếm được chỗ làm tốt hơn chỗ của tớ. Đúng rồi, cậu phục vụ trong một cửa hàng bán vải vóc có phải không?

– Đúng vậy, cậu đoán giỏi lắm, - tôi trả lời như vậy, trong bụng vui mừng vì bạn tôi đã khéo gán cho tôi một nghề tử tế.

– Chắc cậu dành dụm tiền khá lâu rồi để hôm nay ăn tiêu thỏa thích có phải không? - Ríp-stơn hỏi.

– Cậu luôn luôn đoán đúng, - để tránh trả lời trực tiếp tôi nói lảng ra. - Nhưng chúng ta phải vào thôi, nếu không ở dãy ghế “lô” cũng không còn chỗ nào đâu.

Chúng tôi ngồi một chỗ rất thuận tiện trong “lô” riêng biệt, ở đó ngoài chúng tôi ra còn có ba người lớn. Tôi mời Ríp-stơn ăn xúc xích, cam và trong khi nó ăn tôi hỏi về nguyên nhân gây ra cái chết Mô-un-đi.

– Nó gặp tai nạn, nó bị ngã từ trên mái nhà kho rơi xuống đất, cái nhà kho đó ở mạn bờ sông ấy mà, cậu còn nhớ không?

– Nhớ quá đi chứ!

– Thế cậu còn nhớ, - Ríp-stơn nghiêng người về phía tôi tiếp tục thì thầm. - Trước khi cậu ốm, công việc của chúng mình đã tồi tệ như thế nào không? Nhưng sau khi cậu vào nằm trong nhà thương làm phúc rồi, công việc của bọn mình còn tồi tệ hơn nữa. Chiếc xe ngựa mà cậu và bọn mình vẫn ngủ không thấy xuất hiện ở khu “cổng tò vò” nữa, người ta không cho bọn mình vào ngủ nhờ ở các xe khác. Ai cũng sợ rằng có thể bọn mình bị lây bệnh sốt nóng của cậu. Bọn mình phải nằm trên các tảng đá bẩn thỉu và lạnh lẽo. Ở ngoài phố, bọn mình cũng không gặp may. Dân bán hàng rong và bán hàng trong các sạp đuổi bọn mình ra xa, cảnh sát theo dõi bọn mình, không có công ăn việc làm gì cả, còn cái việc xoáy vặt hoa quả như trước kia thì tốt nhất là đừng nghĩ đến nữa. Trong lúc ấy thời tiết lại xấu quá, đúng là tai họa thật. Mình cũng không biết tại sao bọn mình lại có thể sống sót qua hai tháng ấy, sống đến tận ngày lễ Thiên chúa giáng sinh. Cậu biết đấy, đến ngày lễ ai chẳng mong đợi là sẽ có một điều gì tốt đẹp hơn đến với mình; riêng bọn mình thì chả có gì mà chờ đợi cả. Mô-un-đi buồn bã lắm. Nó bị tê cóng cả chân tay, vừa ngồi vừa rên rỉ, đúng là nó tự hành hạ nó bằng những lời than vãn. Còn chỗ chúng mình ở trong khu “cổng tò vò” mọi người vui vẻ đón chờ lễ giáng sinh. Ai cũng góp một khoản tiền nhất định vào quỹ chung để nhóm lửa sưởi, uống rượu, hút thuốc lá và ca hát. Năm trước bọn mình cũng góp tiền vào quỹ chung, còn năm nay đành chịu không có xu nào góp vào quỹ nữa. Chúng mình rúc vào một xó tối, vừa lạnh, vừa đói, trong lúc đó mọi người ăn uống vui chơi trong ngày lễ. Mô-un-đi hoàn toàn tuyệt vọng. Nó luôn luôn thích ăn uống thế mà cứ phải ngửi mùi thịt rán thơm ngào ngạt, trong khi đó từ sáng đến tối lại chưa có gì vào mồm. Nó bảo mình: “Ríp-stơn đợi mình ở đây nhé, chỗ chúng mình cũng phải có không khí của ngày lễ chứ! Bị hành hạ thế này là đủ lắm rồi, tớ không chịu đựng được nữa đâu. Nếu vận đỏ không rơi vào tay mình thì tự mình phải giành lấy nó!” Tớ tưởng rằng vì quá giận dữ mà nó nói như vậy thôi, trong óc tớ không hề có ý nghĩ rằng nó đang suy nghĩ để làm liều, tớ nằm ngủ và không hỏi gì nó cả. Nhưng đến sáng hôm sau khi tỉnh dậy, tớ nhìn quanh thì đã không thấy nó ở đâu nữa. Thế này là thế nào? Không khi nào Mô-un-a đi đâu mà không bảo cho tớ biết cả. Tớ tìm các người quen để hỏi thăm, không ai trông thấy nó ở đâu. Tớ ra chợ nhưng không thấy Mô-un-đi ở đó! Vào khoảng mười giờ sáng tớ quay về nhà. Vừa bước xuống thềm đã có một đứa bé nào đó hỏi: “Thế nào, đã đến thăm nó chưa? Sức khỏe nó thế nào?”. Tim tớ như ngừng đập. “Cậu nói về ai thế?”. “Tất nhiên là nói về thằng bạn của cậu, thằng Mô-un-đi ấy mà, - nó trả lời như vậy. - Chẳng lẽ cậu cũng không biết rằng nó đang nằm trong nhà thương ư? Nó leo lên mái nhà kho để lấy trộm chì, cái nhà kho ở bờ sông ấy, khi nó ôm ống khói để tụt xuống thì bị ngã. Nó gãy cả hai chân và các xương lồng ngực. Khó lòng sống đến sáng nay lắm...”.

Ríp-stơn mãi nói chuyện quá đến nỗi không thấy màn sân khấu đã kéo lên và đã bắt đầu trình diễn chương trình văn nghệ.

Tuy vậy, tiết mục đầu tiên của chương trình lại là màn múa ba lê, tiết mục này thì bọn tôi không thích. Ríp-stơn lau nước mắt kể tiếp:

– Tất nhiên mình chạy vội vào bệnh viện, mình bảo ông gác cổng rằng mình là anh của Mô-un-đi, ông ta cho mình vào ngay và bảo mình hỏi thăm đến căn phòng có cô y tá Mê-li-a trực nhật thì sẽ rõ Mô-un-đi nằm ở đâu. Cô Mê-li-a từ một căn phòng bước ra hỏi: “Em có phải là Ríp-stơn không? Mô-un-đi cứ gọi tên em mãi, thằng bé tội nghiệp ấy không còn sống được một lúc nữa đâu”. Cô dẫn mình vào căn phòng Mô-un-đi nằm. Mình thấy nó được lau chùi sạch sẽ, được mặc chiếc áo trắng tinh. Nó nằm im, mặt tái nhợt, đôi mắt trong xanh mở to. Trước đây chưa bao giờ mình để ý rằng mắt nó có màu xanh cả. Vừa trông thấy mình nó đã đưa tay ra nói: “Cậu đến thế này tớ mừng lắm, Ríp-stơn ạ! Tớ cứ tưởng rằng tớ chết mà không được gặp lại cậu cơ đấy!”. Mình không thể thốt ra một lời nào với nó cả, cổ họng mình cứ nghẹn ngào không nói nên lời. Mô-un-đi vẫn nắm chặt lấy tay mình. Đột nhiên người nó bắt đầu run bần bật, nó nhìn mình sẽ gật đầu chào rồi chết.

Nước mắt cắt ngang lời nói của Ríp-stơn, để an ủi nó, tôi nhét vào tay nó một quả cam to, trong mấy giây liền nó cắn lấy cắn để quả cam, sau đó kể tiếp:

– Khi Mô-un-đi chết rồi, mình đau buồn và choáng váng quá, do đó mình trở thành con người khác. Mình quyết định dứt khoát phải thay đổi cuộc sống đi, nhưng không biết là nên bắt đầu từ cái gì và nên làm gì đây. Nhưng như là có chủ tâm, mình chú ý đến một thằng bé ngồi trên chiếc giường bên cạnh, nó mặc áo trắng của bệnh viện. Chắc hẳn nó đã khỏe rồi nên trông dáng điệu có vẻ vui vẻ lắm. “Anh bạn ơi, - nó nói, - sao quá âu sầu như vậy? Biết làm thế nào được, rồi tất cả chúng ta đều tan vào cõi hư vô thôi”. Thoạt đầu mình bực lắm. Nhưng sau đó thấy nó nói vậy, không phải là có ác ý gì cả. Hai đứa nói chuyện với nhau. Nó kể cho mình rõ, nó làm việc ở nhà máy, không may bị xe cút kít cán vào chân, nhưng không sao cả, lần này bị nhẹ thôi, vết thương đã lành rồi. Mình thích nó. Mình không muốn quay về khu “cổng tò vò” sống đơn độc nữa. Mình kể cho nó nghe mọi chuyện về mình. Nó bảo: ”Nếu cứ tiếp tục sống như thể này, cậu sẽ không thoát khỏi cảnh tù tội đâu. Thế nào cũng sẽ phải ngồi sau song sắt nhà tù mất. Tốt hơn cả là đến chỗ tớ. Tớ sẽ thu xếp công việc cho cậu”. Quả nhiên nó giúp mình có công ăn việc làm thật. Đấy, tất cả câu chuyện của mình như thế đấy. Khi nào có thì giờ cậu hãy ghé qua chỗ mình, xem bọn mình sống như thế nào. Tất nhiên là không được sang trọng rồi. Nhưng các bạn mình đều là những người tốt. Còn bây giờ, cậu hãy kể cho mình nghe về cậu đi. Chắc hẳn cậu gặp nhiều may mắn hơn mình có phải không? Bây giờ mình quên hết chuyện trộm cắp rồi. Còn cậu thì sao?

Tôi không đủ can đảm trả lời câu hỏi của nó, tôi chỉ gật đầu ra vẻ đồng ý.

– Chắc hẳn cậu từ bỏ việc trộm cắp cũng dễ dàng thôi, - nó nói vậy, - vì cậu có quen ăn cắp đâu. Mình còn nhớ là mình và Mô-un-đi đều buồn cười khi nhìn cảnh cậu lấy cắp hồ đào. Cậu chưa bao giờ là kẻ cắp thực sự cả, cậu không liều lĩnh lắm. Mình nghĩ nếu không bị mình và Mô-un-đi ép buộc chắc chắn không bao giờ cậu đi ăn cắp cả.

– Cũng có thể như vậy, - tôi nói.

– Mình đoán hẳn bây giờ cậu khoái trí nhớ lại rằng cậu không phải là một thằng vô lại như mình và Mô-un-đi.

– Phải, tất nhiên rồi, tớ khoái trí lắm, Ríp-stơn, xem kìa, điệu múa này mới đẹp làm sao!

– Phải, điệu múa đẹp lắm!... A, nhưng suốt từ nãy đến giờ mình cứ nghĩ rằng chúng mình gặp nhau thế này trong lúc cả hai đều có sự biến đổi thì quả là tốt quá. Nếu trong bọn mình chỉ có một người biến đổi thì đời nào chúng mình lại vui vẻ như thế này. Nếu mình vẫn sống theo lối cũ còn cậu đã trở thành người lương thiện thì sao? Chắc hẳn lúc đó cậu không muốn nói chuyện với mình nữa. Còn nếu cậu nói chuyện thì mình biết trả lời thế nào đây? Mình nghĩ rằng, mình sẽ giấu giếm không chịu nói thật cho cậu biết là mình vẫn đi ăn cắp. Hoặc cũng có thể mình sẽ nói thật, nhưng lại giễu cậu rằng làm gì mà cậu có vẻ vừa ăn diện vừa trịnh trọng đến thế.

Trong đời tôi chưa bao giờ tôi thấy Ríp-stơn nhiều lời thế này. Mỗi lời nói của nó như mũi dao sắc đâm vào tim tôi. Trong thời gian gần đây, lương tâm tôi đã im hơi lặng tiếng, không còn cắn rứt nữa, nhưng Ríp-stơn đã làm lương tâm tôi thức tỉnh. Sự quen thuộc giữa tôi với Ríp-stơn và Mô-un-đi thuộc vào loại đặc biệt và đã dễ dàng trở thành tình bạn bền vững. Tất nhiên khi nghe tin Mô-un-đi chết, tôi xúc động lắm. Nhưng còn một việc nữa làm tôi xúc động không kém, đó là Ríp-stơn, người mà tôi yêu mến hơn cả, đã trở thành con người lương thiện, Ríp-stơn không biết rằng nói như vậy, nó đã động vào nỗi đau khổ của tôi và làm cho tôi chỉ muốn chui xuống đất, biến đi cho đỡ thẹn. Trong lúc đó tôi chỉ sợ Ríp-stơn nhận ra vẻ bối rối của tôi, điều đó càng làm tôi thêm khổ tâm.

Nỗi sợ hãi của tôi không phải là vô cớ. Bạn tôi càng vui khi nghĩ rằng không biết chúng tôi sẽ gặp gỡ nhau ra sao nếu bạn tôi vẫn đi ăn cắp còn tôi thì đã bước vào con đường lương thiện. Nó lấy khuỷu tay thích nhẹ vào mạng sườn tôi và mỉm cười vui vẻ hỏi: chẳng lẽ tôi không thấy buồn cười hay sao? Tôi thấy không có gì đáng cười cả. Tôi không thể ép mình cười to lên được, thậm chí tôi cũng không thể cười mỉm nổi nữa. Tôi nhíu mày, mím miệng, nhìn thẳng về phía trước.

Ríp-stơn bỗng thôi không cười nữa.

– Có việc gì thế, Xmít-phin? - nó cầm tay tôi hỏi. - Cậu gặp chuyện không may có phải không? Có đúng là cậu làm việc ở cửa hàng không?

Vừa lúc đó tấm màn sân khấu được kéo lên, tiết mục mới được bắt đầu, nên tôi có thể gác lại không trả lời câu hỏi của Ríp-stơn. Để che giấu sự bối rối, tôi cũng vỗ tay và thét to cùng khán giả.

Vở kịch quả là hay. Vở đó diễn tả cuộc đời của một kẻ bất hạnh tên là Phơ-răng.

Trong màn một Phơ-răng còn bé tí, được mẹ bé trên tay, bố nó nghiện rượu rất nặng, hắn thường xuyên khảo tiền vợ và mỗi khi nghe vợ trả lời rằng bà ta không còn một xu nào thì hắn lại đánh đập tàn nhẫn.

– Này Xmít-phin ơi, ở nhà cậu cũng có cảnh như thế này đấy thôi, - sau màn một Ríp-stơn bảo tôi. - Cậu còn nhớ cậu đã từng kể cho bọn mình nghe rằng cha cậu thường hay đánh mẹ cậu không.

Tôi bỗng nhớ tới bà mẹ bất hạnh của tôi.

– Có mẹ thật tốt biết bao nhiêu, Xmít-phin nhỉ? - Ríp-stơn tiếp tục nói. - Chắc hẳn cậu rất tiếc rằng khi cậu đã trở thành người tốt rồi thì cậu lại không còn mẹ nữa có phải không? Nếu mẹ cậu còn sống, khi cậu trở về nhà hẳn mẹ cậu sẽ ôm chặt lấy cậu làm xương cốt cậu kêu răng rắc. Có thể mẹ cậu sẽ suýt ngất vì vui mừng đấy. Trời, Xmít-phin ạ. Lúc đó hẳn cậu mới xúc động làm sao!

Nước mắt tôi ứa ra, tôi đã định thú nhận mọi chuyện với Ríp-stơn nhưng vì ngượng quá, nên tôi đã nén tình cảm lại, trong giây phút ấy tôi rất khinh bỉ ông Háp-kin và không muốn quay về nhà ông ta một chút nào hết.

Trong màn hai, Phơ-răng đã trở thành một thiếu niên. Mẹ chết nhưng vì không có tiền để chôn cất mẹ nên nó đành đi móc ví để mua áo quan cho mẹ. Nó bị bắt giam trong nhà tù.

Trong màn ba, nó đã được phóng thích, sống tự do, nó say sưa chè chén cùng lũ trộm cướp. Nó không có gì để trả tiền rượu nên đành đi ăn cắp. Nó lại bị tù, chân mang xiềng xích.

Trong màn bốn, nó phải làm các công việc khổ sai cùng các tù nhân khác.

Trong màn năm, nó hết hạn tù và đi kiếm việc để sống bằng lao động chân chính của mình. Nhưng nó không kiếm nỗi việc làm. Nó gặp một người quen cũng bị tù khổ sai như nó, tên này dụ dỗ nó đi làm việc xấu.

Trong màn sáu, nó cùng lũ tù khổ sai lọt vào quỹ tín dụng, giết người bảo vệ và lấy toàn bộ số tiền cất trong đó. Cảnh sát bắt gặp chúng khi chúng đang gây tội ác, tên tù khổ sai trốn thoát, còn Phơ-răng lại phải vào tù.

Trong màn bảy, Phơ răng ngồi trong tù, tay chân bị xiềng chặt. Nó hối hận vì đã gây nhiều tội ác, lương tâm giày vò nó. Đột nhiên vào một đêm nó bỗng mơ thấy mẹ nó, bà ta an ủi động viên nó! Nó khóc và bình thản đi đến nơi hành hình, trong lòng không còn mang theo nỗi tuyệt vọng nữa. Đúng lúc đó trên sân khấu bỗng có một băng giấy dài tung bay, trên có dòng chữ thật to “Tình mẹ yêu con vô cùng bao la, rộng lớn”.

CHƯƠNG XXIII

Ý ĐỊNH TRỞ THÀNH NGƯỜI TỐT CỦA TÔI MAU CHÓNG TAN BIẾN ĐI

Khán giả vỗ tay nồng nhiệt khen ngợi vở kịch. Vở kịch đó làm tôi cảm động quá đến nỗi không dám nhìn thẳng vào mặt Ríp-stơn nữa, vì sợ nó trông thấy những giọt nước mắt của tôi.

– Vở kịch hay biết bao! Có phải không Xmít-phin? - nó nói như vậy trong lúc chúng tôi xô đẩy, chen lấn qua đám đông để ra ngoài rạp. - Vở này chỉ rõ rằng con người không phải dễ dàng ngày một ngày hai sống buông thả là trở thành kẻ phạm tội ngay, chính cuộc sống dần dần biến đổi người ta thành kẻ vô lại... “Tình mẹ yêu con vô cùng bao la, rộng lớn”. Tớ nghĩ rằng điều đó có nghĩa là người mẹ bao giờ cũng tha thứ cho con mình. Chỉ cần nghĩ đến mẹ thôi là lập tức thấy mình trong sạch hơn.

– Phải, phải, đúng như vậy đấy. Cậu nói đúng lắm.

– Trong vở này không nói đến dì ghẻ nhỉ. Xmít-phin này, tớ nghĩ rằng nếu nằm mơ thấy dì ghẻ thì hẳn cậu buồn lắm đấy.

Tôi cố cười to để trả lời nó, nhưng vẫn gượng gạo thế nào ấy.

– Cậu làm sao thế? Tại sao đột nhiên cậu lại khóc nức nở như vậy? - Ríp-stơn hỏi.

Lúc đó chúng tôi đã đi ra ngoài phố.

– Thôi đủ rồi, đừng khóc nữa. Nếu cậu có tính hay khóc mếu như vậy thì đừng nên xem các vở buồn. Sao, cậu không có khăn tay à? Này, cậu cầm lấy khăn của mình đi.

Và nó rút từ trong túi ra một mảnh vải bẩn thỉu.

– Ríp-stơn ơi.

– Thôi đừng khóc nữa! Cậu ốm hay sao đấy? Trông kìa, đồng hồ chỉ mười giờ rồi, chúng mình đi về nhà đi thôi! Tớ còn phải đi xa. Thế cậu sống ở đâu? Cậu phải có mặt ở nhà trước mấy giờ? Cửa hàng của chủ cậu ở phố nào?

Câu hỏi cuối cùng nó nói bằng một giọng lo lắng, hình như nó thoáng nghi ngờ.

– Tớ không sống ở của hàng, - tôi ghé mồm sát vào tai nó lúng túng nói. - Tớ không có ông chủ nào cả.

– Không có chủ? Thế cậu sống bằng nghề gì? Cậu làm việc ở đâu?

– Tớ không làm việc gì ở đâu cả. Không thể gọi công việc cũ của chúng mình là nghề nghiệp được.

– Cậu vẫn làm công việc cũ à? - Ríp-stơn kinh ngạc thốt lên. - Chẳng lẽ con người cậu thực sự không có gì thay đổi sao, Xmít-phin? Không, không thể như thế được!

– Đúng, mình có sự thay đổi. - tôi nói qua dòng lệ. - Chỉ có điều là mình thay đổi theo chiều hướng xấu hơn... xấu như trong vở kịch ấy.

Ríp-stơn kinh hãi. Nó đứng im suy nghĩ một hồi lâu rồi bối rối nhìn tôi.

– Vì thế mà cậu khóc có phải không, Xmít-phin? - nó hỏi.

Tôi lặng lẽ gật đầu.

– Như thế có nghĩa là cậu muốn biến đổi.

– Tất nhiên rồi, mình rất muốn thế. Mình muốn trở thành người tốt ngay lập tức, nhưng không biết làm thế nào cả. Cậu giúp mình với.

– Mình có thể giúp cậu làm gì nào?

– Mình cũng không biết nữa. Giá được vào làm việc cùng với cậu thì hay quá.

– Mình cũng đã nghĩ tới điều đó! Ríp-stơn sôi nổi nói. - Để mình thử bàn bạc với ông thợ cả của mình xem sao. Đi nhanh lên kẻo nhà máy đóng cửa mất.

Tôi cương quyết nghe theo lời khuyên của Ríp-stơn, hai chúng tôi cùng rảo bước trên đường phố. Nhưng vừa đi được một quãng, trước mặt chúng tôi đã xuất hiện ông Háp-kin. Ông ta đứng dựa lưng vào cột đèn. Khi tôi đi qua ông ta đặt tay lên vai tôi với vẻ rất thân ái. Nhưng tôi vẫn cảm thấy như bàn tay ông ta nắm chặt lấy vai tôi.

– A, té ra mày ở đây à! - ông ta trách rất nhẹ nhàng. - Mày thật là một thằng bé không ngoan ngoãn, không biết vâng lời. Mày không biết xấu hổ sao khi đi đến những nơi xấu xa như thế này, mặc dầu mày vẫn biết rằng bà cô tốt bụng của mày không thể nào chịu nổi việc đó! Chẳng lẽ mày không thể nào cắt đứt được cái mối quan hệ xấu xa trước kia ư? Còn thằng này, - ông ta quay ra bảo Ríp-stơn, - nếu mày còn định lôi kéo làm nó đi chệch đường thì tao sẽ điệu mày vào đồn cảnh sát ngay. Bước mau! Cút đi cho khuất mặt tao.

Tôi kinh ngạc vì ông Háp-kin xuất hiện quá đột ngột đến nổi không nói được lời nào. Ríp-stơn chắc hẳn cũng kinh sợ trước giọng nói hách dịch và vẻ người quá sang trọng của ông Háp-kin, nên chỉ biết ngạc nhiên hết trố mắt nhìn tôi lại nhìn ông chủ tôi.

– Thế nào, cậu có đi với mình không, Xmít-phin? - cuối cùng nó hỏi tôi. Nếu không đi thì chúng mình chia tay nhau ở đây thôi.

– Thôi, Ríp-stơn ạ, ta chia tay nhau thôi! Có thể chẳng bao lâu nữa chúng ta lại gặp nhau.

Ríp-stơn tiếp tục bước đi, tôi thấy nó quay lại mấy lần nhìn tôi, vẻ mặt vẫn ngạc nhiên như trước.

– Tao bắt gặp mày đi với thằng vô lại nào vậy? - ông Háp-kin hỏi vậy, tay vẫn nắm chặt vai tôi đi về phố Két.

– Nó không phải là thằng vô lại, nó là một đứa bé lương thiện. - tôi trả lời.

– Nếu nó là đứa bé lương thiện thì tại sao nó lại có mối liên hệ với thằng ăn cắp như mày? - ông Háp-kin giễu cợt hỏi. - Còn mày thì cần gì mà lại quen biết cái thằng lương thiện đó? Mày phải luôn nhớ đến công việc của mày và không được quên rằng mày làm việc cho tao.

Tôi bối rối quá không biết trả lời thế nào nữa. Ông Háp-kin đã bỏ tay ra không giữ vai tôi nữa, tôi có thể chạy trốn ông ta và chạy theo Ríp-stơn. Nhưng tôi không có gan thực hiện ý định đó. Ông Háp-kin đã gây cho tôi nỗi sợ hãi không sao tả xiết. Tôi không dám rời ông ta một chút nào.

– Mày đã nói gì với tháng bẻ lương thiện ấy? - ông ta hỏi.

– Cháu nói về cuộc sống cũ, - tôi trả lời.

– Nói về cuộc sống cũ à? Trước đây mày là đứa bé lương thiện chăng?

– Không, trước đây thằng bé ấy cũng đi ăn cắp.

– A, như vậy không phải lúc nào nó cũng là người lương thiện cả, có phải không, Gim? Trước đây nó hay giở trò gì?

Tôi thấy tố cáo bạn cũ thì quả là chẳng hay gì, nhưng tôi không dám trái ý ông chủ. Tôi kể:

– Cháu với nó ăn cắp các thứ vặt vãnh ở chợ Cô-ven-hác-đen và cùng sống với nhau ở khu “cổng tò vò".

– Ra thế đấy! Còn bây giờ nó sống ở đâu? Làm nghề gì?

– Nó đang làm việc ở nhà máy.

– Thế mà gọi là làm việc à? Gọi là vật lộn với công việc nặng nhọc, bẩn thỉu thì đúng hơn, thằng bé đáng thương quá! Nó có kiếm được nhiều tiền không?

– Lương nó là mười tám pen-ni trong một tuần.

– Để nhận được số tiền nhỏ mọn ấy mà suốt ngày nó phải lao động quần quật, chân bước trong bùn lầy và đi làm từ sáng sớm thứ hai đến tận tối mịt thứ bảy. Mày có biết cả năm nó được bao nhiêu tiền không? Chỉ có ba stéc-linh mười tám si-linh thôi.

– Thế thì sao, món tiền ấy có ít đâu?

– Theo ý mày trong một năm lao động trả được như thế thì đã nhiều rồi có phải không? Thế mày có biết trong chiếc ví mày móc được hôm nay có bao nhiêu tiền không? Có hai mươi bảy stéc-linh! Bạn mày phải làm quần quật trong bảy năm trời mới có nổi số tiền đó! Không biết nó sẽ nói gì khi biết rằng trong vòng một phút mày không phải lấm láp chân tay mà vẫn kiếm được món tiền bằng lương bảy năm của nó! Tao nghĩ rằng chắc hẳn lúc đó nó chẳng thích gì cuộc sống lương thiện của nó đâu!

– Có thể nó sẽ nói rằng thà kiếm ít nhưng không sợ tù tội còn hơn là kiếm nhiều như cháu, - tôi rụt rè nói.

– Phải, tất nhiên là “chùm nho trông cũng khá đấy nhưng còn xanh quá!”, mày đã nghe thấy câu ngụ ngôn này chưa?*, Gim? Một con cáo đã chê bai như vậy khi nó không tài nào lấy nổi chùm nho chín mọng trên cây. Tao không muốn mày quá hợm hĩnh tự cường điệu khả năng của mày lên, Gim ạ, nhưng mày phải hiểu rằng không khéo léo, không tài giỏi thì không thể nào làm nổi công việc sáng nay mày đã làm. Còn thằng bé đáng thương kia chắc không đủ tài khéo léo vì vậy nó mới lên mặt dạy đời. Nó cũng dạy mày một bài học phải không?

- Cháu không biết trả lời thế nào nữa... nó kể cho cháu nghe là nó đã biến đổi thành người tốt rồi, chỉ có thể thôi.

– Chắc hẳn nó bảo rằng bây giờ nó sống sung sướng và nó kinh sợ khi nó nhớ lại cuộc sống cũ... Tao đoán ra nội dung câu chuyện của chúng mày rồi. Thế mày có nói gì cho nó nghe không?

– Nói về việc gì ạ?

– Nói về tao ấy.

– Cháu không dám nói gì về ông đâu ạ!

– Sao?!

Lúc đó chúng tôi đã đi sang một khu vực vắng vẻ, ít người qua lại. Vừa quát to, ông Háp-kin vừa đột ngột quay mặt lại nhìn tôi, làm ra vẻ rất ngạc nhiên vì tôi đã dám chối cãi một sự thực hiển nhiên mà ông đã rõ.

Nếu quả thật tôi có nói về ông Háp-kin chắc hẳn tôi không thể nào chịu đựng nổi cái nhìn của ông ta. Lúc này tôi mạnh dạn nhìn thẳng vào mắt ông chủ và nhắc lại:

– Cháu không nói một lời nào về ông cả.

Đột nhiên ông ta cất tiếng cười to:

– Tất nhiên rồi! - ông chủ nói. - Nếu mày dám kể cho thằng bé con gặp mày trong rạp hát về tao thì...! Giữa mày với tao bây giờ chắc có chuyện hay ra trò đấy!

Ông ta tiếp tục cười giòn khanh khách làm như trong các lời nói vừa rồi có ý gì đùa cợt ngộ nghĩnh lắm.

– Tao có thể nói lên sự đánh giá của tao về thằng bé ấy cho mày nghe, - ít phút sau ông Háp-kin nói. - Nó chỉ là thằng ngu đần không hơn, không kém. Tất nhiên nó không có lỗi trong việc đó, nhưng nó là thằng ngốc, điều đó đã hiển nhiên rồi. Nó đã thử sống cuộc đời vui vẻ, thoải mái: có nhiều tiền và không phải làm lụng gì cả. Nhưng nó không có đủ khả năng nên đành bắt tay vào việc, làm hùng hục như con bò thiến mà chỉ được có ba pen-ni trong một ngày. Cứ thử tưởng tượng xem, nếu nó không phải là thằng ngu, nếu nó có khả năng và tài nghệ như mày, liệu nó có can đảm chịu sống cuộc đời như vậy hay không? Không đời nào! Qua công việc lương thiện và nặng nhọc trong nhà máy, nó định làm cho ai đó kinh ngạc chăng? Ai khen nó? Dứt khoát không ai khen nó cả. Ngược lại ai cũng nói: “Thằng bé kia liệu hồn đấy, mày phải nhớ rằng chúng tao chưa tống cổ mày ra khỏi nhà máy thế là mày đã sung sướng lắm rồi. Mày cứ hơi láo lếu một chút thôi chúng tao sẽ đuổi mày như đuổi một con chó vô tích sự vậy...”. À, mà chúng ta đã về đến nhà rồi đây.

Chúng tôi bước vào phòng, bữa ăn tối ngon lành đã chuẩn bị xong. Trên bàn bày một đĩa bánh nhân thịt nóng hổi, đĩa kia có món khoai tây hầm, ngoài ra còn có hai cái cốc và một vỏ bia.

Ông Háp-kin mời tôi ngồi bàn và hết sức niềm nở xúc các món ngon vào đĩa của tôi. Sau khi nghe những lời suy luận của ông chủ về cuộc sống bất hạnh của Ríp-stơn rồi lại được ăn ngon như thế này, ý định cải tạo thành người tốt của tôi đã bị lung lay dữ dội. Tất nhiên Ríp-stơn đáng thương chỉ là đứa bé thiếu tài năng (tôi không hiểu rõ ý nghĩa của chữ này, nhưng tôi rất thích dùng chữ đó), có thể nó vẫn phải sống suốt đời bằng cách còng lưng xuống vác các bao tải than to kếch xù, còn đối với tôi, đó lại là chuyện khác! Nó không biết rõ các khả năng của tôi. Nó không biết hai tháng qua tôi sống bằng nghề móc túi. Nó không biết công việc ấy mới dễ dàng làm sao và tôi đã kiếm được bao nhiêu tiền! Phải rồi, việc gì phải bắt mình trở thành thằng bé nghèo khổ như Ríp-stơn, trong lúc không ai biết ơn gì mình về việc đó cả.

– Thế nào, Gim, - ông Háp-kin hỏi, - mày nghĩ sao, liệu bây giờ thằng bạn “lương thiện” của mày đang ăn món gì đây? Chắc hẳn thằng bé đáng thương ấy đang ăn mẩu bánh mì với miếng pho mát mốc meo, được ăn như thế chắc hẳn nó đã hài lòng rồi có phải không?

– Cháu cũng nghĩ như vậy. - Tôi phụ họa theo.

– Ăn xong, nó nằm vật và trên chiếc phản gỗ kê trong lán trại chật chội và bẩn thỉu, có phải không?

– Vâng tất nhiên là như thế rồi, - tôi cũng cười vang cùng ông Háp-kin.

– Còn về phần mày, mày có một phòng ngủ ấm cúng lắm. - sau khi yên lặng chừng một phút, ông ta nói tiếp. - Mày sẽ thấy trong chiếc tủ thấp kê ở phòng đó có nhiều áo sơ mi và quần áo lót. Ở đó cũng treo một bộ com-lê tốt đấy nhưng không hiểu mày mặc có vừa không. À, thế nào, mày có đồng hồ chưa?

– Cháu mà lại có đồng hồ à? Chưa bao giờ cháu dám mơ ước đến thứ đồ dùng xa xỉ ấy cả.

– Tao sẽ mang cho mày một cái đồng hồ ngay lập tức. Lũ trẻ tao nuôi bao giờ cũng được đeo đồng hồ.

Ông ta bước ra khỏi phòng và một phút sau ông quay lại tay cầm một chiếc đồng hồ quả quýt bằng bạc tuyệt đẹp, dây đeo cũng bằng bạc. Ông chủ thân hành đeo cho tôi chiếc đồng hồ đó và rất thân mật dạy tôi cách lên dây đồng hồ. Trông thấy chiếc dây đeo sáng lấp lánh vòng vèo trên chiếc áo khoác ngoài của tôi, tôi lập tức cảm thấy như có vực sâu thăm thẳm ngăn cách tôi với Ríp-stơn bất hạnh, tôi thương xót nghĩ tới số phận cay đắng của bạn tôi.

Sau bữa ăn tối, ông Háp-kin uống một cốc rượu pha hỗn hợp gồm rượu trắng loại nặng, cô nhắc và rom, hút điếu xì gà, bình tĩnh ngả người xuống đi-văng và bảo tôi kể cho ông ta nghe là đã xem gì trong nhà hát.

Tôi bắt đầu kể tỉ mỉ nội dung vở kịch cho ông ta nghe vì vở kịch đó làm tôi cảm động lắm.

Nhưng nội dung vở kịch gợi cho ông chủ những cảm xúc khác hẳn với cảm xúc của tôi và Ríp-stơn. Ông ta luôn luôn đưa ra những lời nhận xét giễu cợt chen ngang vào câu chuyện tôi kể và chứng minh cho tôi thấy rằng tất cả những nhân vật trong vở kịch đều là những kẻ ngu đần và trong cuộc sống không bao giờ lại có chuyện vớ vẩn thế.

Cuối cùng tôi cũng thấy rất hổ thẹn vì không hiểu sao tôi lại có thể xúc động trước câu chuyện ngớ ngẩn như vậy. Để che giấu không cho ông Háp-kin biết tôi đã cảm động thế nào khi ngồi trong rạp hát, tôi đồng ý với mọi lời nhận xét của ông ta và còn cười to hơn ông ta nữa.

Chúng tôi đã hoàn toàn trở thành bạn bè của nhau. Cuối cùng ông ta nhìn đồng hồ.

– Ồ, chúng mình ngồi lâu quá! - ông chủ nói to. - Đã mười hai giờ đêm rồi! Đi ngủ đi, Gim! Cầm lấy nến đi, tao ngồi trong bóng tối cũng được thôi. Buồng của này ở trên gác. Ở bên tay phải ấy. Khi nào thay quần áo xong, mày gọi to lên, tao sẽ lên đó lấy nến xuống đây.

Tôi thành thật chúc ông chủ ngủ ngon giấc. “Không, ông ta hoàn toàn không phải là người xấu!” - Tôi khẳng định như vậy và cầm ngọn nến từ tay ông đưa, đi về căn phòng của tôi.

Ông Háp-kin nói rằng tôi có căn phòng ngủ ấm cúng nhưng quả thật chưa bao giờ tôi dám mơ ước là được sống trong căn phòng sang trọng như thế này. Trên giường có bộ quần áo lót trắng như tuyết xếp gọn gàng, phía trên treo các bức màn gió xinh đẹp may bằng vải hoa. Ở cửa sổ mắc màn che màu trắng, trên chiếc tủ thấp có để một cái gương, sàn giải một tấm thảm mềm nhiều màu sắc, gần chậu rửa mặt treo chiếc khăn trắng muốt.

Tôi mạnh dạn bước vào phòng, nhưng khi trông thấy những đồ đạc sang trọng như thế tôi vội lùi lại để xem liệu mình có bước lầm vào phòng khác không. Bên phải còn phòng nào không nhỉ? Không, không còn phòng nào nữa, đây đúng là phòng ngủ của tôi. Tôi cởi giày để tránh bôi bẩn tấm thảm kỳ diệu và rụt rè tiến lại chiếc giường. Tôi rất muốn xem thật kỹ mọi thứ bày trong căn phòng tuyệt đẹp này, nhưng tôi nhớ rằng ông Háp-kin còn đang ngồi trong bóng tối vì vậy tôi vội nằm xuống giường.

– Cháu xong rồi! - tôi nói to. - Xin ông lên đây cầm nến đi thôi.

Không ai trả lời tôi cả, “chắc hẳn vì cửa đóng kín nên ông chủ không nghe thấy gì”, - tôi nghĩ vậy nên đang nằm yên cũng đành nhỏm dậy, mở cửa và định gọi to hơn nữa, nhưng bỗng nhiên tôi nghe rõ giọng nói của ông Háp-kin và giọng người phụ nữ đã mở cửa cho chúng tôi.

Hình như họ đang cãi nhau.

– Chẳng lẽ anh lại phải xin phép em mỗi khi anh đi hay về sao? Anh đã nói với em rồi, anh đi có việc.

– Cả ngày hôm qua lẫn cả ngày hôm kia anh đều nói là đi có việc gì đó. Tất cả đều là những lời bịa đặt trắng trợn. Em biết anh đi có việc gì rồi.

– Hừ, nếu đã biết là anh nói dối thì việc gì em phải hỏi anh nữa. Anh đi, có thế thôi.

Giọng hai người bỗng im bặt đi.

– Xin ông lên đây cầm nến ạ! - tôi lại nói to.

Một phút sau ông Háp-kin bước vào phòng tôi, cầm lấy ngọn nến và lặng lẽ bước ra. Ngay sau đó tôi nghe có tiếng cánh cửa từ phía ngoài đóng sập lại.

Cuộc cãi cọ của ông Háp-kin với vợ của ông ta không làm tôi lo lắng chút nào. Ông ta đi đâu đó, còn bà ta không cho đi, chỉ có thế thôi tôi có liên quan gì đến việc đó đâu! Tôi thanh thản nằm trên chiếc giường êm ái và sắp ngủ thì bỗng nghe thấy tiếng gõ cửa.

– Ai đấy?

– Mặc quần áo rồi xuống dưới này, em bé ạ, cô cần nói chuyện với em.

Tôi nhận ra giọng nói của bà Háp-kin. Bà ta khẽ hé cửa đặt ngọn nến trên bàn rồi không nói thêm một lời nào nữa, bà lặng lẽ đi ra.

CHƯƠNG XXIV

CUỘC NÓI CHUYỆN VÀO BAN ĐÊM

Tôi không dám trái lệnh bà Háp-kin vì đó là bà chủ của tôi.

Tôi nhanh nhẹn nhảy xuống giường và bắt đầu mặc quần áo.

– Không cần đi giày! - Bà ta nói to. - Cứ để giày ở trên phòng thôi!

Mệnh lệnh mới này làm tôi phần nào yên tâm hơn. Tôi vẫn nhớ rõ bà ta đón tôi không niềm nở một chút nào và sợ rằng ông Háp-kin đang vắng nhà bà chủ sẽ đuổi tôi ra ngoài phố, nhưng nếu định làm như vậy hẳn bà ta không cấm tôi đi giày.

Tôi đi xuống tầng dưới và trông thấy bà chủ đang ngồi một mình trong phòng khách, đôi mắt đỏ ngầu sưng to vì khóc.

– Vào đi! - bà ta sốt ruột, nói to lên khi thấy tôi rụt rè đứng ngoài ngưỡng cửa. - Đóng cửa lại.

Tôi bước vào, bụng vẫn còn sợ hãi.

– Lại đây... đặt cây nến này xuống sàn và để cho cô nhìn em thật kỹ, vì từ sáng đến giờ cô đã nhìn rõ em đâu.

Tôi không biết là bà chủ nghĩ gì về tôi nhưng khi bà ta đưa đôi mắt đỏ ngầu, vừa mới khóc nhìn tôi, tôi có cảm giác là bà ta say rượu.

– Ngồi ở đây này, - bà chủ nói vậy, chắc hẳn là đã ngắm nhìn thỏa chí rồi, - nói cho cô biết đi: em là đứa bị như thế nào?

– Thưa bà, “đứa bé như thế nào” có nghĩa là gì ạ? - tôi ngạc nhiên hỏi lại.

– Em là đứa bé hư hỏng, hư đến tận xương tủy như tất cả lũ trẻ vô lại đã từng sống ở nhà cô trước đây có phải không?

Bà chủ chăm chú nhìn tôi làm tôi cảm thấy mình đang đỏ mặt lên. Biết trả lời bà ấy ra sao đây? Tất nhiên nếu tôi là đứa trẻ ngoan chắc hẳn ông Háp-kin đã chẳng dẫn tôi về đây làm gì.

– Cháu không biết đứa bé hoàn toàn hư hỏng như bà nói là đứa trẻ thế nào, - tôi trả lời - cháu nghĩ rằng cháu chưa phải là đứa trẻ hoàn toàn hư hỏng. Tốt hơn hết xin bà cứ hỏi ông Háp-kin về cháu.

– Em đi móc túi đã lâu chưa?

– Cháu bắt đầu làm nghề này độ hai, ba tuần trước đây.

– Mới chỉ có mấy tuần lễ thôi à! Thế em có hay phải ngồi sau song sắt nhà tù không?

– Chưa bị lần nào cả.

– Chưa bị lần nào! Em còn mẹ không?

– Trước đây cháu cũng có mẹ, nhưng mẹ cháu mất khi cháu còn bé tí.

– Còn cha em thì sao?

– Cháu không biết hiện giờ cha cháu ra sao nữa, có thể cha cháu chết rồi cũng nên; đối với cháu có cha hay không có cha thì cũng thế mà thôi.

– Cô đoán cha em là kẻ cắp có phải không? Suốt đời cha em phải ngồi tù phải không?

– Cha cháu mà lại phải ngồi tù à?! Sao lại có sự lạ vậy! Kẻ nào dám bảo cha cháu như thế chắc chắn cha cháu sẽ đánh một trận nên thân! Cha cháu là một người rất trong sạch.

Tôi cáu kỉnh quá đến nỗi quên cả rụt rè, tôi mạnh dạn nhìn thẳng vào mặt bà chủ.

Bà ta mỉm cười.

– Thế thì tại sao em là con một người lương thiện mà lại đi vào con đường xấu xa? Em quen chồng cô trong trường hợp nào? Em thích ông ấy không?

– Vâng rất thích ạ, - tôi vội vã trả lời. - Ông ấy là người rất tốt ạ.

– Ông ấy là người rất tốt à? - bà chủ cười mỉa mai, cay độc, - cô sẽ nói cho em biết chồng cô là người như thế nào? Ông ấy là con nhện độc kín đáo kéo em sa lưới và sẽ hút hết máu em.

– Ông ấy sẽ hút hết máu của cháu ư?

Vẻ nóng nảy trong khi nói chuyện của bà Háp-kin làm tôi sợ hãi.

– Ông ấy hút hết máu của bất kỳ kẻ nào sa vào lưới của ông ta. Ông ấy đúng là con dơi quỷ quyệt chuyên hút máu người! Em có biết ông ấy dụ em về đây để làm gì không?

Nếu bà chủ không rõ chồng bà ta thu nhận tôi để làm gì mà tôi cứ nói thật cho bà ta rõ thì hẳn tôi sẽ bị ông Háp-kin trừng phạt. Còn nếu bà chủ đã biết mục đích của chồng thì việc gì phải trả lời bà ấy nữa? Rõ ràng là sau khi cãi nhau xong, bà chủ cũng muốn tôi chống lại chồng bà ta. “Cần phải thận trọng, - tôi quyết định như vậy. - Nếu mình nói điều gì chống lại ông chủ thì sáng mai khi bà chủ đã làm lành cùng chồng rồi, bà sẽ kể cho chồng nghe tất cả những lời nói xấu của mình về ông ta và lúc đó hẳn mình sẽ bị trừng phạt nghiêm khắc”.

Tôi chăm chú nhìn bà chủ, bà ta hoàn toàn tỉnh táo, không say rượu một chút nào, vì vậy tôi càng khiếp sợ hơn. “Cần phải tránh xa bà ấy ra, - tôi nghĩ thầm. - Nếu có thể được, mình phải lần nhanh ra cửa, chạy lên cầu thang và chui vào phòng ngay”.

– Cháu với ông ấy sống hòa thuận, - tôi nói bằng một giọng ôn hòa. - Cháu hài lòng về cách đối xử của ông chủ; nếu sự thật không phải như vậy thì xin để đến mai cháu cùng bà sẽ thảo luận lại chuyện ấy.

Bà chủ nhìn tôi trong vài giây, vẻ thương xót, sự thương hại của bà làm tôi bối rối hơn là nếu bà ta nổi giận.

– Nếu em nói câu ấy chỉ vì em non nớt, thiếu kinh nghiệm thì thôi cũng được. - Bà chủ bảo vậy. - Em hài lòng! Hài lòng vì rồi đây em phải ngồi tù hàng tháng, thậm chí có thể hàng năm! Hài lòng vì suốt đời mọi người sẽ gọi em là thằng móc túi, thằng ăn cắp, thằng lưu manh, em sẽ là mối nhục nhã cho tất cả những người thân thích của em! Cứ cho là em không còn cha mẹ gì đi nữa, nhưng chẳng lẽ trên đời này không có ai đối xử tử tế với em sao và khi em bị tống giam trong ngục tối, em không đỏ mặt vì hổ thẹn trước người đó sao?

Tất nhiên tôi có một người như vậy. Tôi nhớ tới cụ Uyn-síp. Tôi nhớ tới đêm bà cụ và cô Mác-ta cho tôi chỗ ngủ tốt, nuôi tôi ăn ngon, cho tôi mặc ấm và âu yếm trò chuyện cùng tôi. Tôi nhớ rằng bà cụ muốn tôi trở thành đưa bé lương thiện và thật là khổ tâm nếu sau này là cụ biết rằng tôi bị tù vì trộm cắp. Nhưng việc gì phải lo lắng về chuyện đó nhỉ? Ông Háp-kin hứa sẽ cứu tôi thoát khỏi bất kỳ tai họa nào cơ mà.

– Không đời nào cháu bị tù tội đâu. - tôi nói. - Cháu đã làm việc này hơn hai tháng rồi, mà chưa lần nào bị sa lưới. Thế mà lúc đó cháu chỉ hành động đơn độc, chưa có ai giúp đỡ. Còn nay thì khác rồi. Cháu đã được ông nhà che chở.

– Khéo tìm người đỡ đầu chưa! - bà chủ kêu to. - Chính vị ân nhân của em sẽ tống em vào tù đấy! Ông ta làm việc đó thạo lắm. Có tới hàng nghìn lần ông ta bảo cô: “Không bao giờ anh cho bọn mới đi làm việc nếu chưa thanh toán xong xuôi bọn cũ”. Đứa nào chưa bị cảnh sát biết mặt, đứa ấy còn được ông ta sử dụng... Còn nếu như nó bắt đầu bị theo dõi thì... em hiểu chưa?

Thật khó lòng làm ra vẻ không hiểu điều ấy được.

– Thế mà ông Háp-kin lại nói với cháu hoàn toàn khác hẳn, -tôi nói - ông ấy hứa là sẽ không tiếc tiền của để cứu cháu thoát nạn.

– Ông ấy hứa! Chẳng lẽ lại có thể tin vào lời hứa của con người chuyên lừa dối ư? Em bé, nghe đây này. Ngày mai em có thể tố cáo với chồng cô về chuyện cô nói, chồng cô sẽ đánh cô thừa sống thiếu chết. Có phải từ trước tới nay hắn chưa đánh cô bao giờ đâu. Tuy nhiên đối với cô thì đằng nào cũng vậy mà thôi, cô chán ngấy cuộc sống này rồi.

Bà chủ gục đầu xuống bàn và khóc lóc sầu thảm quá làm tôi cũng phải ứa nước mắt.

– Xin bà đừng sợ hãi, - tôi lại gần bà chủ và nói. - cháu sẽ không kể gì với ông chủ đâu. Đời nào cháu dám làm hại bà là người chỉ muốn đem lại điều tốt lành cho cháu.

– Phải, cô chỉ muốn em gặp toàn điều tốt lành thôi. - đang gục đầu xuống bàn, bà chủ cũng ngẩng khuôn mặt đầm đìa nước mắt lên và nói. - Tất cả những điều cô kể cho em nghe đều là sự thật, đều hoàn toàn đúng cả đấy.

– Cháu tin bà... mong bà khuyên bảo cháu: cháu cần làm gì bây giờ?

– Em về giường nằm ngủ và tự mình suy nghĩ kỹ đi. Cần suy tính khi chạy trốn em sẽ ẩn náu ở đâu.

– Nhưng nếu ông ta đuổi theo thì cháu biết làm thế nào?...

– Hãy tìm một nơi mà chồng cô không dám đến đó truy nã. Đi nằm ngủ và suy nghĩ đi. Thôi, chào em.

Tôi trở về phòng, lòng vẫn còn xúc động. Bà chủ nói thật đơn giản: “Hãy suy nghĩ đi”. Tôi còn có thể suy nghĩ được những gì sau tất cả những sự việc rắc rổi xảy ra trong ngày hôm nay? Tôi chỉ rõ một điều là bà Háp-kin đã nói thật. Chồng bà ta quả là một tên vô lại và nếu tôi cứ ở nhà y, tôi sẽ phải nếm mùi cay đắng. Tôi cần chạy trốn. Nhưng chạy đi đâu bây giờ. Dù có cố gắng suy nghĩ bao nhiêu chăng nữa, tôi cũng không thể tìm ra cách giải quyết. “Tốt nhất là hãy ngủ đi đã, - tôi tự nhủ thầm, - đến ngày mai sẽ nói chuyện với bà chủ. Chắc hẳn bà ta sẽ khuyên nhủ mình điều gì đây”.

Sáng hôm sau khi tôi thức giấc, trên mặt chiếc đồng hồ tuyệt đẹp mà hôm trước ông Háp-kin cho tôi, kim đồng hồ chỉ tám giờ. Tôi không biết ông chủ trở về nhà lúc nào nhưng trên cầu thang vang lên tiếng chân ông ta bước nên tôi biết ông chủ đã có mặt ở nhà rồi. Tôi chờ xem lúc nào ông ta gọi tôi nhưng ông ta bước qua phòng tôi mà không nói một lời nào cả, sau đó vài phút tôi nghe thấy tiếng chân ông ta bước ra khỏi nhà. Tôi nằm suy nghĩ không biết sau khi thức dậy rồi thì nên làm gì đây, vừa lúc đó đột nhiên tôi nghe rõ tiếng chân của hai người đàn ông bước lên cầu thang. Ít phút sau ông Háp-kin bước vào phòng tôi.

– Gim này, - ông ta nói - hôm nay mày đành phải vừa làm đầu bếp, vừa làm đầy tớ và làm đủ mọi chuyện trên đời này vậy: vợ tao ốm rồi.

– Thưa ông, bà ốm có nặng không? - tôi hỏi vậy vì nhớ lại nét mặt lạ lùng của bà chủ tối qua.

– Tao vừa đi mời bác sĩ xong. Ông ta chẩn đoán là bà chủ mắc bệnh thương hàn.

Bệnh tình của bà chủ té ra khá nghiêm trọng và kéo dài. Suốt thời gian ấy tôi chưa lần nào thấy bà ta cả. Ông Háp-kin thuê một bà già đến trông nom người ốm, bà cụ nấu ăn và dọn dẹp nhà cửa. Tôi chăm chỉ giúp đỡ cụ già. Tôi không có việc làm nào khác. Ông chủ không thực hiện lời hứa của mình, không nghĩ đến việc dạy tôi mọi mánh khoé tinh vi trong nghề làm ăn. Ông ta sợ lây bệnh thương hàn quá nên hầu như không lúc nào có mặt ở nhà cả. Khi ông ra ngồi cùng tôi ăn sáng trong phòng ăn, ông chọn ghế ngồi cạnh chiếc cửa sổ mở rộng và luôn hít lọ dầu. Sau đó ông ta đi đến tận tối mịt mới trở về nhà. Ông ta ngủ ngay trên chiếc đi-văng kê trong phòng ăn.

Hoàn cảnh sống của tôi quả là rất hay. Tôi được ăn no. Mỗi khi tôi xin tiền ông chủ đều cho một si-linh và cho phép tôi tùy ý muốn đi đâu thì đi trong thời gian từ sáu đến mười giờ đêm. Không những ông không dạy tôi làm điều xấu mà ngược lại, sáng sáng mỗi khi ra khỏi nhà ông chủ đều căn dặn tôi: “Này, đừng có tự ý đi làm ăn, đừng đi vào các chỗ xấu nhé. Nếu mày cần tiền thì cứ cầm của tao mà tiêu chứ không được tự mình đi kiếm lấy”.

Do đó, dù không quên lời khuyên của bà Háp-kin, tôi vẫn thấy rằng bây giờ mà chạy trốn thì quả là ngu ngốc. Ngoài ra mặc dù tôi không trông thấy bà chủ đang bị ốm, bà vẫn thường sai tôi làm các việc lặt vặt. Tôi cũng giúp đỡ bà ta được đôi chút và tôi cảm thấy rằng nếu tôi bỏ bà chủ còn ốm đau thì quả là vô ơn.

Ba tuần sau bà chủ mới bước ra khỏi phòng. Bà gầy gò và xanh xao khủng khiếp, tóc cắt ngắn, bà đội chiếc mũ nhỏ có quai mũ buộc vào cằm. Thật khó nhận ra bà ta. Suốt thời gian bà bị ốm, ông Háp-kin không nhìn thấy vợ lần nào, ông cũng ngạc nhiên trước sự thay đổi của khuôn mặt vợ.

– Em trở nên cổ quái quá, - ông chủ nói - nếu anh ở địa vị em thì anh đã không ra khỏi phòng khi mặt mũi còn xấu xí như thế.

– Em còn muốn mình cổ quái hơn thế để trêu tức anh đấy! - bà chủ trả lời bằng một giọng chẳng dịu càng chút nào. Rõ ràng là bệnh tật của bà Háp-kin cũng không làm cho hai vợ chồng hòa giải với nhau.

Tối hôm sau khi trở về nhà, tôi ngạc nhiên thấy bà Háp-kin đang ngồi trong phòng ăn với chồng và hai người đàn ông lạ mặt. Cả bốn người đều bình thản trò chuyện và cười đùa vui vẻ. Khi tôi bước vào phòng, ông Háp-kin chỉ tay vào tôi giới thiệu cho bạn bè biết. Hai người đàn ông lạ mặt chăm chú nhìn tôi từ đầu tới chân, sau đó tôi được phép đi ngủ.

Tôi không rõ mình ngủ có lâu không, nhưng bỗng một bàn tay của ai đó chạm vào vai tôi làm tôi chợt tỉnh, tôi nghe rõ bà Háp-kin:

– Em chưa ngủ chứ, Gim?

– Không cháu chưa ngủ đâu.

– Em đã nghĩ đến chuyện mà cô nói với em khi trước... vào buổi đêm ấy chưa?

– Có ạ, cháu nghĩ nhiều rồi.

– Em quyết định thế nào? Có nghe lời cô không?

– Vâng, tất nhiên cháu nghe lời bà rồi... chỉ có điều cháu không biết nên chạy trốn đi đâu.

– Em cần suy nghĩ nhanh lên, nếu ngày mai em cũng chưa ra đi, em sẽ phải hối hận suốt đời. Hôm nay em có thấy mặt hai người bạn chồng cô trong phòng ăn không? Đấy là Tuy-néc và Ác-mi-tét. Chúng sắp giở trò bất lương và kéo em đi phụ việc cho chúng đấy.

– Cháu sắp làm gì cơ?

– Chúng sắp đi ăn cướp. Suỵt... đừng hỏi thêm nữa. Ngày mai hoặc ngày kia chúng sẽ đến nhà ông Giê-nét ở số nhà mười hai phố Pơ-rét-xcốt quận Phun-ghết để ăn cướp. Nghe đây, Gim: sáng sớm ngày mai vừa thức dậy là lập tức em phải tìm đến địa chỉ đó và báo tin cho ông già biết. Nhưng không được nói về cô một lời nào đấy. Em hiểu chưa?

– Cháu hiểu rồi... xin bà đừng lo ngại gì cả! - tôi trả lời.

– Cô không lo lắng gì đâu, cô biết em là người tốt, không đời nào lại lấy oán đền ân. Thôi, chào em, cô phải xuống dưới nhà ngay bây giờ đây. Bọn chúng sắp quay về rồi.

Bà chủ đưa bàn tay nóng hổi vỗ nhẹ vào má tôi rồi đi ra.

Tôi thấy bà Háp-kin có hành động thật lạ kỳ, nếu bà chủ muốn tôi chạy trốn và không tham gia vào việc xấu thì tại sao bà ta lại nói tên hai kẻ tòng phạm của chồng ra và nói cả địa điểm mà chúng định ăn cướp? Tôi trằn trọc trên giường, suy đi nghĩ lại có mỗi điều đó thôi, nhưng cái đầu ngu ngốc của tôi không sao giải đáp nổi các câu hỏi đó.

Cuối cùng tôi quyết định là sớm hôm sau vừa thức đậy, tôi sẽ chạy ngay đến Xpi-tan-phin tìm Ríp-stơn, kể cho nó nghe chuyện để xem nó khuyên tôi nên làm gì. Đầu tiên tôi cũng định đến nhà cụ Uyn-síp mong cụ khuyên bảo, nhưng tôi lại nghĩ rằng đến nhà cụ tôi dễ bị cha tôi bắt gặp và có thể cụ Uyn-síp vẫn còn giận tôi vì tôi đã tố cáo tội lỗi của ông Ben-chơ, do đó tôi từ bỏ kế hoạch này.

CHƯƠNG XXV

TÔI CHỐNG LẠI ÔNG HÁP-KIN - HẠ MÀN

Sáng hôm sau ăn điểm tâm xong, ông Háp-kin bảo tôi:

– Hôm nay đừng đi lang thang nhiều nhé, nếu không đến tối mày sẽ mệt lử ra mất. Tao sắp cần đến mày đây.

– Ông cần cháu để làm gì ạ? - tôi làm ra vẻ ngây thơ hỏi lại.

– Mày cần biết để làm gì? Đến lúc nào cần thiết mày sẽ rõ mọi việc.

Một lúc sau ông ta gọi tôi vào căn phòng nhỏ vẫn dùng để làm nơi giặt giũ quần áo, căn phòng này ở mé cuối sân. Phòng có một cửa sổ thông sang nhà bếp.

– Trông kìa, mày có thể chui qua lỗ hổng này không? - Ông ta hỏi tôi.

Vất vả lắm tôi mới cho hai vai lọt qua lỗ cửa sổ, tôi nhảy xuống bếp.

– Mày không thề gây tiếng động ầm ĩ hơn nữa sao? - Ông ta giễu cợt hỏi.

Tôi lại chui qua cửa sổ một lần nữa, cố gắng làm nhẹ nhàng hơn.

– Lần này khá hơn rồi. - ông chủ nói - Làm thử lần nữa xem sao... Lần này đi nhón trên đầu ngón chân nhé!

Tôi trèo qua cửa sổ thêm một lần nữa, rồi lại làm thêm lần nữa, tôi trèo qua trèo lại tất cả hơn hai mươi lần.

– Đấy, thấy chưa, bây giờ mày làm khá lắm rồi! - ông Háp-kin nói. - mày đi loại giày gì, Gim?

– Thưa ông cháu đi loại giày đế cao, bền lắm ạ.

– Không hợp rồi. Cần mua cho mày một đôi giày nhẹ dễ đi vào, tháo ra. Đi mua đôi giày ấy ngay thôi. Ở Bi-sốp-xtơ-rít có hiệu bán giày đấy.

Ông chủ cho tôi mười si-linh và tôi đi luôn. Tôi phải đi ngang qua phía ngoài phòng ăn. Bà Háp-kin nhìn thấy tôi bà ta khẽ gật đầu chào và thì thầm:

– Đến lúc rồi đấy. Đến lúc rồi đấy! Chạy đi! Nếu không sẽ chậm mất!

Tôi gật đầu trả lời bà ta.

Ông Háp-kin không giải thích cho tôi rõ, ông ta cần tôi để làm việc gì, nhưng tôi hiểu rằng tôi sẽ phải trèo qua cửa sổ nhà ai đó, có nghĩa là tôi phải tham gia vào việc ăn cướp. Tôi vẫn nghe mọi người nói rằng, kẻ nào đi ăn cướp, nếu bị bắt, kẻ đó sẽ bị kết án tù khổ sai. Như vậy có nghĩa là nếu tôi không mau chân chạy trốn thì thế nào đời tôi cũng hỏng!

Không suy tính gì thêm nữa, tôi rảo bước đến khu Xpi-tan-phin.

Tôi không rõ nhà máy Ríp-stơn làm việc ở phố nào, nhưng chắc là nếu tôi hỏi thăm đường đi đến nhà máy nấu thép của ông Bếch-cơ, người ta sẽ chỉ cho tôi ngay! Bây giờ đã gần mười hai giờ rồi. Công nhân sắp được nghỉ để ăn trưa. Tôi sẽ đứng ở trước cửa nhà máy và đợi Ríp-stơn.

Quả nhiên mọi người chỉ cho tôi nhà máy. Ở cổng ra vào có nhiều phụ nữ mang túi xách và cặp lồng. Chắc hẳn họ mang thức ăn cho các công nhân ăn trưa ở nhà máy.

“Nếu Ríp-stơn không được phép ra phố thì sao nhỉ? - tôi nghĩ vậy. - Lúc đó mình biết làm gì đây?”.

Nhưng ngay lúc đó có tiếng chuông vang lên và lập tức hàng trăm công nhân ùa ra sân. Ai cũng đi ra phía cổng. Một số cầm túi xách từ tay vợ, số khác được người gác cổng cho ra ngoài phố.

Đột nhiên cánh cửa nhà máy mở toang, một đám đông toàn trẻ con chạy ào ra ngoài. Trong đám trẻ con ấy tôi nhìn ngay thấy Ríp-stơn. Lúc đầu nó cũng không nhìn thấy tôi, nhưng khi tôi vừa gọi tên nó, nó vui mừng reo lên:

– A, Xmít-phin đây rồi! Khá lắm, thế là cậu đã đến chỗ mình! Sác-li, đây là thằng bạn mà mình kể cho cậu nghe đấy, - nó quay lại nói với một thằng bé. - Nào, Xmít-phin, đi cùng với bọn mình đến nhà ăn đi, ở đấy chúng mình sẽ tán chuyện. Bọn mình được nghỉ những một tiếng rưỡi cơ.

Tôi rất không muốn nói chuyện khi có một đứa bé xa lạ cùng nghe, nhưng đành chịu không biết làm cách nào tống thằng bé kia đi. Tôi đã thử nháy mắt ra hiệu cho Ríp-stơn nhưng nó không hiểu gì cả.

Khi đó tôi quyết định đành phải mạo hiểm vậy: “Đằng nào mà chẳng thế, chắc hẳn Ríp-stơn không giấu bạn nó một điều gì đâu. Chỉ cần mình không nói đích danh tên tuổi của Háp-kin là được rồi”.

Chúng tôi bước vào phòng ăn, ngồi quanh chiếc bàn riêng biệt kê ở góc nhà. Ríp-stơn và bạn nó đến gần quầy hàng rút những tờ phiếu gì đó từ trong túi ra và nhận được đĩa xúp với mẩu bánh mì. Tôi nói tôi không đói.

Trong lúc hai đứa ăn, tôi khẽ kể cho chúng nghe là bà Háp-kin bảo rằng đêm nay bọn côn đồ sẽ giở trò gì.

– A, thằng chủ của cậu quả là đồ đê mạt! - Ríp-stơn nói to khi nghe tôi kể xong. - Treo cổ nó lên là còn nhẹ đấy! Nó vừa định gây ra những vụ cướp bóc lại vừa xô đẩy người khác làm chuyện xấu xa. Còn phải nghĩ ngợi gì nữa? Chạy đi báo cảnh sát thôi.

– Không, không làm thế được đâu, Ríp-stơn ạ! - từ nãy đến giờ Sác-li vẫn ngồi yên nghe tôi nói, thấy Ríp-stơn bảo vậy nó vội ngăn lại. - Đừng đem cảnh sát ra mà dọa. Cậu mới là công nhân nên có nhiều điều cậu chưa rõ. Người công nhân chân chính không bao giờ có bất kỳ mối liên hệ nào với bọn cảnh sát cả.

– Như vậy theo ý cậu cứ mặc cho bọn kẻ cướp được thỏa thích cướp bóc và giết người ư?

– Ồ, nhưng chẳng lẽ thiếu cảnh sát ta sẽ không ngăn chặn được bàn tay của bọn chuyên gây tội ác ư? Cậu biết địa chỉ người mà chủ cậu định ăn cướp chứ? - Sác-li quay lại hỏi tôi.

– Mình biết, - tôi đáp.

– Hay lắm, cậu sẽ đi đến nhà người sắp bị ăn cướp và kể cho ông ta nghe mọi chuyện. Ông ấy sẽ biết ơn cậu. Còn nếu như ông ấy cần đến sự giúp đỡ, tớ sẽ dẫn đến nhà ông ta những con người cừ khôi đủ sức mạnh trừ diệt bất cứ lũ trộm cướp nào.

Tôi nhìn Ríp-stơn.

– Xmít-phin ạ, - nó hơi bối rối nói, - Sác-li nói phải đấy: làm như Sác-li có lẽ tốt hơn thật. Cậu đừng sợ. Nếu như tự cậu đến nhà ông già sắp gặp nạn, ông ta sẽ không nghĩ rằng cậu cùng một giuộc với bọn cướp đâu.

– Nhưng phải cẩn thận, đừng chậm chạp đấy. - Sác-li nói thêm để nhắc nhở tôi. - Sự việc quả là nghiêm trọng. Cần phải cho ông cụ có thời gian chuẩn bị đối phó.

Tôi đứng dậy, tôi biết mình cần phải đi ngay nhưng trong lòng kinh hãi quá.

– Sao thế, Xmít-phin? - Ríp-stơn nhếch mép cười. - Chắc cậu đang run có phải không? Sác-li! - Nó quay lại phía bạn, nói thêm: - Giá cậu đi cùng Xmít-phin thì tốt quá. Chúng ta còn được nghỉ chừng một giờ nữa. Nếu để nó đi một mình e rằng nó sợ.

– Thôi được. - Sác-li vui vẻ đồng ý ngay. Nó có vẻ thích thú vì được bạn bè đề nghị nó giúp đỡ một tay, làm như nó là người lớn vậy.

Tôi từ biệt Ríp-stơn và chúng tôi nhanh chóng đến quận Phun-ghết. Quận đó không ở xa lắm, cũng nằm trong khu vực ngoại ô như nhà máy thôi.

Để biết đích xác, chúng tôi hỏi thăm mấy người trong một cửa hiệu cạnh số nhà mười hai xem có đúng là cụ Giê-nét sống một mình ở nhà đó không, mấy người đó đều trả lời là phải. Cụ Giê-nét là một thủy thủ già và đã chuyển về đây từ lâu.

Nhà số mười hai ở riêng biệt, thụt vào phía trong, một cái vườn nhỏ bao bọc xung quanh.

Cổng ra vào không khóa. Khi chúng tôi đứng ở thềm nhà gọi cửa, một thanh niên cao lớn ra mở cửa cho chúng tôi.

– Thưa anh, cụ Giê-nét có nhà không ạ? - Sác-li mạnh dạn hỏi.

– Cha tôi có ở nhà. - anh thanh niên trả lời. - Các cậu đến đây có việc gì? Cha tôi có còn đi biển nữa đâu.

Chắc hẳn anh ta tưởng chúng tôi đến xin làm việc cho cha anh ta.

– Chúng em cần gặp cụ Giê-nét vì có việc quan trọng, - Sác-li nói bằng một giọng quả quyết.

Anh thanh niên nhìn chúng tôi vẻ ngạc nhiên lắm, nhưng không hỏi gì thêm, anh ta bước vào nhà.

– Người ta bảo ông cụ sống một mình, thế mà nhà ông ta lại có một anh con trai khỏe mạnh này thế này đây! - Sác-li nhận xét như vậy.

Tôi không thiết trò chuyện gì cả. Tôi hồi hộp lắm, thời gian cứ chậm chạp trôi qua khiến tôi cũng xúc động. Nếu tôi tố cáo tội lỗi của ông Háp-kin thì liệu hành động ấy có đúng không nhỉ? Sau khi nghe xong chuyện tôi kể nếu cụ Giê-nét đi báo cảnh sát có thể ông Háp-kin sẽ bị kết án tù khổ sai mất. Cũng có thể cụ Giê-nét không tin tôi và dẫn tôi đến đồn cảnh sát thì sao? Nhưng bây giờ quyết định lại thì đã chậm mất rồi. Bỗng nhiên cổng ra vào mở toang, anh thanh niên lúc trước mời chúng tôi vào nhà.

Cụ Giê-nét tiếp chúng tôi rất niềm nở. Cụ có đôi vai rộng, da mặt sạm đen vì nắng gió, mớ tóc bạc rậm rạp. Cụ mời chúng tôi ngồi ở ghế đối diện và hỏi xem chúng tôi đến nhà cụ có việc quan trọng gì vậy.

Sác-li hơi có vẻ lúng túng. Nó nhìn tôi và bảo:

– Thưa cụ, bạn cháu sẽ kể cho cụ nghe đầu đuôi câu chuyện. Xin cụ hãy tin nó. Tất cả những điều bạn cháu sắp nói đều là sự thật. Cháu xin bảo đảm với cụ về bạn cháu.

Cụ Giê-nét khẽ nhếch mép cười nhưng sau đó ông cụ lại chăm chú nhìn tôi và nói.

– Thế thì cháu kể hết sự thật đi! Bác nghe đây.

Tôi bắt đầu kể một cách ngắc ngứ và lộn xộn. Cụ già không ngắt lời tôi. Dần dần tôi đã bình tĩnh hơn và kể rành mạch cho cụ nghe là tối nay bọn cướp định làm gì ở nhà cụ.

Nghe tôi kể xong, cụ lẩm bẩm mấy câu như tự mình bảo mình:

– May thật, đúng ngày hôm nay lũ con mình lại đến chơi.

Nói xong cụ mở cửa ra và gọi to:

– Giôn, đến đây ngay, gọi cả thằng Tôm nữa nhé.

Ít phút sau, hai thanh niên to khỏe bước vào phòng.

– Bố gọi chúng con làm gì thế? Có chuyện gì vậy?

Cụ Giê-nét thuật lại tỉ mỉ những lời tôi kể. Hai người con còn hỏi thêm tôi vài câu nữa. Cụ Giê-nét gọi hai con lại bên cửa sổ và cùng nhau bàn bạc trong vài phút. Sau đó cụ hỏi tôi:

– Cháu bắt đầu đi từ phố Két lúc mấy giờ?

Tôi nhớ rõ khi tôi nhìn thấy bà Háp-kin đứng trong nhà ăn thì cũng hồ chỉ mười một giờ rưỡi.

– Bây giờ là một giờ mười lăm phút, - cụ Giê-nét nói. - Chủ cháu sai cháu đi mua giày rồi trở về ngay có phải không?

– Thưa cụ, vâng ạ.

– Thế thì chạy đi mua giày nhanh lên.

– Nhưng thưa cụ, - tôi nói - giày của cháu tốt lắm mà.

Cụ Giê-nét mỉm cười và nhận xét:

– Bác thấy cháu là đứa bé tốt đấy! Nhưng mua được giày xong, cháu chạy nhanh về phố Két nhé!

– Cháu phải quay về phố Két ư? Về với ông Háp-kin sao? Để làm gì hả cụ?

– Cháu biết không, bác muốn thằng của cháu đến đây ăn cướp đấy. - cụ Giê-nét nói. - Cháu không việc gì phải sợ hãi cả, - cụ nói thêm khi thấy tôi có vẻ run. - Nếu như cháu là đồng bọn của lũ lưu manh đó, tất nhiên cháu sẽ gặp tai họa... nhưng bây giờ lại là chuyện khác: cháu giúp bác bắt bọn cướp, bác hứa sẽ bảo vệ cháu chu đáo. Xin hứa danh dự là từ bây giờ đến khi sự việc kết thúc, bác và các con của bác sẽ không rời mắt khỏi cháu một phút nào.

Ông cụ đặt tay lên vai tôi và nhìn thẳng vào mặt tôi.

– Liệu bác có thể hoàn toàn tin cậy vào cháu được không?

– Cụ có thể hoàn toàn tin cậy cháu được, - tôi nói. - Nếu cụ hứa rằng rồi đây cháu sẽ không gặp chuyện rắc rối gì và không cho phép bất kỳ ai bắt nạt, ức hiếp cháu thì cháu sẽ xin thực hiện đầy đủ những việc mà cụ sai làm.

– Thế thì tốt làm. Cháu về nhà đi và không được kể cho bất kỳ ai nghe là cháu mới ở đây về. Chắc hẳn cháu sẽ phải trèo qua cửa sổ nhà bác, nhưng đừng sợ, bác sẽ đứng ở ngay phía dưới và đón cháu, ở đó tối tăm lắm nhưng chắc cháu sẽ nhận ngay ra bác thôi, bác sẽ túm tóc cháu như thế này này. Thôi, bây giờ cháu về nhà đi.

Sác-li thận trọng nói rằng, nó sẵn sàng giúp đỡ ông cụ, nhưng cụ già vỗ vai nó và nói:

– Cám ơn cháu bé. Mặc dầu bác đã nhiều tuổi rồi, nhưng chắc hẳn bác còn mạnh tay hơn cháu nhiều. Suốt đời bác lênh đênh làm việc trên tàu biển có phải là vô ích đâu! Hai con trai của bác cũng khỏe mạnh và can đảm lắm. Các con bác không để cho bất kỳ kẻ nào ưa hiếp cha chúng đâu.

Sau đó chúng tôi đành phải ai về nhà người ấy.

Sác-li nhanh nhẹn chào tôi rồi chạy về nhà máy. Nó bắt tôi hứa là hôm sau đúng giờ ăn trưa thế nào tôi cũng tạt vào chỗ nó và Ríp-stơn để kể lại cho chúng rõ là sự việc diễn ra như thế nào.

Tôi mụ cả người đi. Tôi chỉ biết có một điều là sẽ thực hiện thật chính xác mệnh lệnh của cụ Giê-nét.

Khi tôi quay về phố Két, ông Háp-kin không có mặt ở nhà, vợ ông ta mở cửa cho tôi. Tôi đoán thấy tôi quay về hẳn bà chủ ngạc nhiên lắm. Nhưng bà ta chỉ chăm chú nhìn tôi và vui vẻ reo lên:

– A, em đã về đấy à, Gim!

– Vâng, cháu ở lại đây.

– Tốt lắm, cô rất vui thấy em ở lại đây!

– Trước kia chẳng đã có lần bà khuyên cháu nên ra đi là gì, - tôi ngạc nhiên hỏi.

– Phải, thấy em đi rồi lại về, cô mừng lắm!

Mấy phút sau bà chủ hỏi xem tôi có nhớ địa điểm mà tối nay ông Háp-kin sẽ đến không.

– Tất nhiên cháu nhớ rất rõ! - tôi trả lời ông chủ sẽ đến số nhà mười hai phố Pơ-re-xcốt...

– Khá lắm, Gim ạ! - bà chủ reo to và cười giòn giã nghe rất lạ. - Em là đứa trẻ thông minh đấy, em vừa biết nhớ vừa biết giữ kín những điều bí mật! Giỏi đấy chứ, có phải không?

– Vâng, rất giỏi ạ, - tôi lúng túng đáp lời và rất hồi hộp leo lên thang gác để vào phòng.

Tôi cũng không rõ liệu bà chủ đoán ra là tôi vừa ở nhà người sắp bị cướp trở về đây không. Lúc bốn giờ chiều bà ta đi đâu đó, để tôi ở nhà một mình. Khoảng bảy giờ tối ông Háp-kin trở về nhà. Đầu tiên ông cáu kỉnh khi thấy vợ vắng nhà nhưng sau đó ông lại vui vẻ như thường. Trong lúc uống trà ông ta luôn miệng nói đùa và trò chuyện cùng tôi hết sức thân mật. Tôi rất khó chịu khi nghe các câu nói đùa của ông ta. Thà ông ta cáu kỉnh và càu nhàu, tôi còn thấy dễ chịu hơn nhiều. Uống trà xong ông chủ hỏi:

– Máy có biết quận Phun-ghết không, Gim?

Tôi trả lời là không biết.

– Không sao cả, đi đôi giày mới mua vào rồi đến ngay tòa nhà ngân hàng đi, ở đó mày lên xe ngựa đi Phun-ghết rồi mày hỏi thăm xem chiếc cầu bắc qua sông ở đâu, mày đi qua cầu rồi rẽ sang phố thứ ba ở sau chiếc cầu ấy; ở phố thứ ba có quán rượu; mày vào quán và hỏi xem ông Mê-dôn có nhà không. Thôi, đi mau lên.

Sau khi đi xong đôi giày mới, tôi sung sướng rời căn phòng ngột ngạt ra nơi thoáng khí và rảo bước đi về phía nhà ngân hàng.

Lúc chín giờ đêm tôi đi đến phố mà ông Háp-kin vạch đường cho tôi.

Một thằng bé ngồi ở quầy rượu bảo tôi rằng ông Mê-dôn đang ngồi trong nhà đợi tôi, tôi bước vào và nhìn thấy ông Háp-kin, Tuy-néc và Ác-mai-tét. Họ ngồi sau bàn và chơi bạc.

– Tao chính là ông Mê-dôn đây, - ông chủ quán nói vậy. - ngồi xuống đây đợi một lúc, Gim.

Họ tiếp tục chơi bài và uống bia. Chủ quán đến bên họ vài lần và trò chuyện như với người quen thân. Cuối cùng đến mười một giờ ba mươi trời hoàn toàn tối đen như mực, chúng tôi bước ra phố. Ông Háp-kin và tôi đi trước, hai người kia theo sau. Chúng tôi đi như vậy được chừng một dặm. Dọc đường ông chủ giải thích cho tôi biết là tôi phải làm gì: tôi phải trèo vào một lỗ cửa sổ nhỏ, thận trọng men theo tường và sau đó mở then cửa.

– Mày đừng sợ - ông ta nói thêm. - Nếu việc này nguy hiểm tao đã chẳng mang theo một đứa bé con như mày làm gì. Mày có thể thực hiện những việc tao sai làm không?

– Cháu làm được ạ, - tôi trả lời, người run lên như đang lên cơn sốt.

– Mọi việc sẽ trôi chảy thôi, - ông Háp-kin nói. - Nhà này không nuôi chó, còn chủ nhà thường đi ngủ sớm.

Hẳn ông ta không biết rằng hiện nay cụ Giê-nét không còn sống một mình nữa.

Chúng tôi rẽ vào một phố nhỏ và đi đến bên hàng rào. Tuy-néc và Ác-mi-tét đuổi kịp chúng tôi, chúng tôi lặng lẽ như lũ mèo leo qua hàng rào và tiến lại gần căn nhà to lớn tăm tối, không nói một lời nào. Ác-mi-tét nối những dụng cụ gì đó, sáng lấp lánh rồi trèo lên vai Tuy-néc. Độ hai phút sau có vật gì đó khẽ rơi lạch cạch, Ác-mi-tét nhảy xuống đất.

– Cởi giày ra đi, Gim - hắn thì thầm bảo tôi.

Run người lên vì sợ hãi, tôi nhanh chóng tháo giày ra. Háp-kin tóm lấy hai tay tôi, trèo lên lưng Tuy-néc và nhét hai chân tôi qua một lỗ hổng nào đó.

– Lỗ hơi chật đấy, Gim ạ, - hắn thì thào bảo tôi, - nhưng không sao cả, mày chui lọt thôi. Để sát tay vào mạng sườn đi! Tốt rồi! Nhảy đi, đừng sợ, từ đây xuống đất cũng gần thôi... đừng quên mở then của nhé.

Tôi làm theo đúng lệnh chủ, nghe xong câu cuối cùng tôi liều mạng nhảy xuống đất. Sung sướng thay, ở phía dưới có một bàn tay vô hình nào đó tóm chặt lấy tóc tôi, bàn tay vô hình bịt chặt miệng tôi, tôi được đẩy nhẹ vào căn phòng nào đó, khóa lại ngay.

Tôi không được chứng kiến những gì xảy ra tiếp theo nữa. Tôi chỉ nghe thấy tiếng then cửa kêu cọt kẹt, sau đó là tiếng thét, tiếng kêu la của Háp-kin, tiếng người đánh nhau ầm ĩ, tiếng chân chạy xa cứ nhỏ dần, nhỏ dần.

Kế hoạch của cụ Giê-nét được thực hiện rất hoàn hảo. Cụ và con cụ đã dạy cho Háp-kin và đồng đảng của y một bài học xứng đáng. Còn trong tương lai cụ dọa rằng nếu bọn cướp còn có ý định quay trở lại, cụ và các con cụ không trừng phạt nhẹ tay như vậy đâu.

Khi tôi được thả từ căn nhà kho ra, bọn cướp đã biệt tăm. Cụ Giê-nét bắt tay tôi, cụ khen tôi là đứa bé rất tốt và nếu cụ còn làm việc trên tàu biển hẳn cụ sẽ vui lòng nhận ngay tôi làm thủy thủ tập sự.

Tôi ngủ ở lại nhà cụ Giê-nét. Hôm sau tôi được ăn bữa điểm tâm no nê, mọi người cám ơn tôi một lần nữa và gần đến mười hai giờ tôi lại chạy đến nhà máy.

Sau tiếng chuông báo hiệu đã đến giờ nghỉ, Ríp-stơn và Sác-li gần như là những người đầu tiên chạy ra khỏi nhà máy. Chúng kéo tôi đến một chỗ vắng và bắt tôi kể thật tỉ mỉ mọi việc đêm qua.

– Cậu giỏi lắm! - Ríp-stơn reo to khi nghe xong chuyện. Sác-li cũng vỗ vai khen ngợi tôi.

Thực ra tôi hoàn toàn không hiểu tại sao hai bạn tôi lại khen tôi như vậy. Suốt thời gian vừa rồi tôi sợ run cả người lên mặc dầu tôi vẫn cố gắng che giấu không để lộ ra là mình sợ quá.

Nhưng còn một việc khác làm tôi quan tâm hơn. Tôi rụt rè nhìn Sác-li và hỏi:

– Này, liệu mình có thể thành công nhân không nhỉ?

– Sao lại không? - nó trả lời. - Thậm chí bọn mình còn có thể kiếm việc làm cho cậu ngay bây giờ. Cậu đến đây quả là đúng dịp, hôm qua ông thợ cả của bọn mình là Cơ-ra-út nói rằng từ ngày mai nhà máy sẽ phá lò luyện thép cũ và xây dựng một lò mới ở ngay chỗ đó. Cậu có muốn tớ giới thiệu không?

Tôi sung sướng quá vội đồng ý ngay.

Sau bữa ăn trưa, Sác-li và Ríp-stơn dẫn tôi đến gặp ông thợ cả Cơ-ra-út, ông ta bảo tôi ngày hôm sau đến nhà máy làm việc ngay.

Từ đó trở đi tôi không còn là “chú bé rách rưới” nữa, tôi đã trở thành một công nhân tí hon.

Trong cuộc sống mới, tôi gặp nhiều thiếu thốn, khó khăn. Nhưng dù có phải vất vả như thế nào chăng nữa tôi vẫn thấy mình như được an ủi vì nghĩ rằng bây giờ đây mình không còn đơn độc như trước kia nữa. Bên cạnh tôi luôn có các bạn bè thân thiết. Họ động viên tôi trong giờ phút khó khăn và đến một lúc nào đó chúng tôi sẽ hợp sức cùng nhau giành lấy tương lai tươi sáng cho tất cả những con người ăn mặc rách rưới, không phân biệt lứa tuổi dù họ là trẻ con hay người lớn, những con người mà ngay từ thời thơ ấu đã không biết thế nào là niềm vui, thế nào là sự âu yếm, dịu dàng.

Hầu như chủ nhật nào tôi cũng đến số nhà mười hai, phố Pơ-rét-xcốt thăm cụ Giê-nét.

Cụ rất âu yếm đón tiếp tôi, tôi hết lòng gắn bó với cụ, yêu mến cụ như yêu mến người sinh ra mình vậy. Đôi khi tôi còn dẫn người bạn thân nhất đời mình là Ríp-stơn đến nhà cụ và cụ Giê-nét thường kể những chuyện kỳ diệu trong các cuộc phiêu lưu trên biển cả của cụ cho chúng tôi nghe.

(Dịch theo bản viết lại bằng tiếng Nga “Mareubkuu ođopbouu” của Kopneu Hykobcruu. Nhà xuất bản “Demckar rumepamypa” Lê-nin-grát - 1967).

Đơn vị tiền tệ của Anh là stéc-linh.
1 stéc-linh = 20 si-linh.
1 si-linh = 12 pen-ni.
1 pen-ni = 4 phác-tinh (ND).

Pao và ao-sơ là đơn vị đo lường của Anh.
1 pao = 453,3 gam.
1 ao-sơ = 1/16 pao = 0,28 gam (ND).

(1) Oét-min-xtơ là khu ở của giới quý tộc Luân Đôn.

1/8 pao thuốc lá = 0,056 gam.

Ailen: một hòn đảo ở phía tây nước Anh đã từng bị Anh cai trị.

Phút, đơn vị đo lường của Anh.
1 phút = 0m3048.
98 phút xấp xỉ 30m (ND).

Nữ hoàng Vích-tô-ri-a trị vì trên 60 năm (1837-1901). Thời kỳ này đế quốc Anh hùng mạnh nhất thế giới.

Hoàng tử xứ Uân là tước hiệu của người con cả sẽ nối ngôi vua. (ND)

Viện tế bần được thành lập ở Anh năm 1834 nhằm “cứu giúp” trẻ em mồ côi, người già cả, tàn tật không nơi nương tựa, những người này sống và làm việc trong viện tế bần còn khổ cực hơn tù khổ sai. Dưới áp lực của dư luận xã hội năm 1909, chính phủ Anh đã phải đóng cửa nhà tù trá hình này. (ND)

Oát-chơ-pen là khu nhà ở của công nhân Luân Đôn.

“Con cáo và chùm nho” là tên một câu chuyện ngụ ngôn nổi tiếng của Ê-dốp (cổ Hy Lạp). Sau này La Phông-ten (Pháp) và Cơ-rư-lốp (Nga) cũng làm thơ theo đề tài này. (ND)