ÁNH SÁNG PHƯƠNG BẮC

Tác giả: A. J. Cronin

Dịch giả: Nguyễn Ngọc Quan

Nguyên tác: The Northen Light

Nhà xuất bản: Văn nghệ Tp.HCM

Số trang: 319

Năm xuất bản: 1989

Nguồn: Bookaholic

TÁC GIẢ

ARCHIBALD JOSEPH CRONIN sinh năm 1896 ở Cardross, Scotland là một bác sĩ y khoa, nhưng lại nổi tiếng khắp thế giới nhờ tài viết văn. Ông theo học khoa y tại trường đại học Glasgow, nhưng đến năm 1916, lúc chiến tranh thế giới thứ nhất đang diễn ra dữ dội, ông tình nguyện gia nhập hải quân Hoàng gia Anh với cấp bậc thiếu y quân y trừ bị. Năm 1919, khi chiến tranh chấm dứt, ông trở về trường cũ thi lấy bằng bác sĩ. Từ năm 1921 đến 1924 ông hành nghề bác sĩ ở miền Nam xứ Wales, sau được bổ nhiệm làm thanh tra y tế các hầm mỏ. Năm 1926, ông mở phòng mạch riêng ở Luân Đôn, nhưng đến năm 1930 ông thôi nghề y vì lý do sức khỏe. Trong thời gian dưỡng bệnh ông bắt đầu viết văn, và quyển tiểu thuyết đầu tay Lâu đài người bán nón (Hatter’s Castle) ra đời năm 1931, là một thành công cấp kỳ và rực rỡ ở phương Tây. Trong một phần ba thế kỷ tiếp theo, ông đã sáng tác ngót 20 quyển sách văn học, mà riêng thể loại tiểu thuyết có những tác phẩm sau đây là giá trị hơn cả:

Hatter's Castle -1931 (Lâu Đài Người Bán Nón)

Three Loves - 1932 (Ba Mối Tình)

Grand Canary -1933 (Đảo Hoàng Yến)

The Stars Look Down - 1935 (Dưới ánh các vì sao)

The Citadel - 1937 (Thành trì )

The Keys of the Kingdom - 1942 (Chìa khóa Vương Quốc)

The Green Years - 1944 (Những ngày xanh)

Shannon's Ways -1948 (Số Phận Của Bác Sĩ Shannon)

Grand Canary (Đảo Hoàng Yến)

Beyond this Place -1953 (Thanh Gươm Công Lý)

The Northen Light - 1958 (Ánh sáng Phương Bắc)

Lady with Carnation - 1976 (Thiếu nữ và hoa cẩm chướng)

TÁC PHẨM

“Tình dục - Tội ác - Tin giật gân là ba đề tài bán báo chạy nhất hiện nay. Nhưng Henry Page không nghĩ thế - ông từ chối sang nhượng tờ Ánh sáng phương Bắc của mình cho tập đoàn báo chí Somerville ở Luân Đôn muốn biến nó thành tờ báo thỏa mãn hiếu kỳ về tình dục, tội ác và chuyện giật gân. Thế là Somerville bắt đầu gây sức ép: đe dọa, bôi nhọ, tấn công kinh tế. Mặc dù tuyệt vọng, Page vẫn đứng vững - mãi đến khi địch thủ tung ra vũ khí cuối cùng… đó là BÍ MẬT TỘI LỖI CỦA NGƯỜI ĐÀN BÀ ÔNG YÊU!...”

PHẦN MỘT

1

Vào một buổi tối tháng hai ẩm ướt, như thường lệ khi Henry Page chào tạm biệt Maitland, người phó tổng biên tập của mình và bước ra khỏi toàn soạn Ánh sáng phương Bắc thì chiếc đồng hồ trên nhà thờ St.Mark đã chỉ tám giờ hơn. Bài xã luận cho số báo sáng thứ hai đã giữ ông lại trễ hơn mọi ngày - ngay cả với hai mươi năm kinh nghiệm trong nghề, bản văn ông viết chưa được đặc biệt lưu loát, và còn cú điện thoại bất thường của Veraon Somerville nữa, nó đã khiến ông chậm trễ công việc, không tập trung được tư tưởng.

Trong ngày, vợ ông đã lấy xe đi và ông định bụng sẽ đi bộ về nhà - thời gian gần đây bác sĩ Bard luôn buộc ông phải vận động nhiều hơn - nhưng vì bấy giờ đã hơi muộn nên ông quyết định đi xe điện.

Hôm đó là tối thứ bảy nên không có bao nhiêu người trong khu chợ Mealmarket - đây là khu vực thương mại cổ của Hedleston, một mạng lưới nhiều hành lang và ngõ hẹp cùng đổ vào quảng trường Victoria, nơi tòa soạn và xưởng in của Page chiếm một phần của một dãy nhà kiến trúc kiểu Adam[1] thế kỉ XVIII mà khói đen và nắng mưa đã phủ lên thành một màng mỏng. Những con đường lát đá yên lặng vắng bóng xe cộ qua lại, bỗng vang lên tiếng bước chân ông. Hơn bất cứ lúc nào, vào giờ phút này Page cảm thấy khu thương mại cổ như quả tim vững chắc của thành phố nhỏ thuộc xứ Northumbria này, nơi mà dòng họ ông đã sinh sống suốt năm thế hệ qua. Tự nhiên ông hít mạnh một hơi dài cái làn không khí ẩm và hăng hăng ấy.

Một ngõ tắt băng qua khu Dean’s Close đưa ông ra ngoài đường lớn. Tại trạm dừng của xe điện đi Wooton không có ai xếp hàng, hành khách trên xe chỉ lưng lửng một nửa. Thế nhưng khi Page, theo một thói quen từ nhỏ, đếm những tờ Ánh sáng thì thấy có bốn. Một bác thợ th công khoảng sáu mươi, túi đồ nghề để dưới chân, đang đọc bài xã luận mới của ông; bác đeo cặp kính gọng thép trắng, tay cầm tờ báo đưa lên gần bóng đèn điện nhỏ trong góc xe, môi mấp máy đọc. Chắc hẳn bác đã hụt xem trận bóng vì phải làm thêm giờ, và Page thầm nghĩ: Người già đánh giá là đúng nhất. Mặc dù không hề có chút ảo tưởng nào về văn phong của mình - cậu con trai David của ông thường mỉm cười trước những phát biểu cảm nghĩ như thế này - ông thấy ấm lòng khi biết rằng đôi lúc ông với được tới tầng lớp bình dân trong thành phố và gây ít nhiều ảnh hưởng nơi những con người mà ông tự cảm thấy có trách nhiệm.

Đến đường Hanley Drive ông bước xuống xe. Tất cả biệt thự trên đường này đều xây bằng đá đỏ lấy từ mấy hầm đá ở Eldon, chúng thiếu những đường nét độc đáo riêng biệt, ngoại trừ một khuynh hướng chung là làm đầu hồi nhà bằng gỗ pha hồ. Mặt tiền ngôi nhà của Page trông xấu xí đi vì thành phố cho dựng hai trụ đèn xoắn ốc đúc bằng sắt trên đó được chạm nổi huy hiệu thếp vàng của Hedleston: ba con én bạc trên nền tấm mộc màu thiên thanh, Page là một người không thích phô trương; tuy nhiên sau hai lần làm thị trưởng thành phố, ông buộc lòng phải tuân theo phong tục cổ truyền và chấp nhận kỷ vật kinh khiếp này của những năm tại chức.

Mảnh vườn là nơi ông dành phần lớn thì giờ nhàn rỗi để giải khuây, đã bắt đầu xuất hiện những dấu hiệu phấn khởi của mùa xuân. Vừa chậm rãi bước lên những bậc thềm trước nhà, ông vừa cho tay vào túi lấy chìa khóa cửa. Vào phòng khách, trong khi cởi áo khoác ngoài móc lên giá, ông lắng tai nghe một lúc và vững lòng nhận thấy trong nhà hoàn toàn yên lặng. Ông đi vào phòng ăn, chỗ ông thường ngồi đã được bày sẵn; ông rà chân trên thảm rồi ấn nút chuông điện. Ngay lập tức xuất hiện một người đàn bà cao xương xẩu, có nước da sáng và hai bàn tay nứt nẻ ửng đỏ, mặc y phục màu đen thật đứng đắn. Bà bưng vào món thịt cừu cắt lát, khoai tây và bắp cải; rồi đứng yên, đầu nghiêng nghiêng sang một bên, trước khi hơi nhếch khóe miệng lên nhận xét bằng cái lối nhẹ nhàng tế nhị mà suốt hai mươi năm phục vụ tại gia đình này đã là tính cá biệt của bà:

– Tôi e rằng món này hơi chín quá, thưa ông.

– Để tôi thử ăn xem. - Page đáp.

– Tôi có thể luộc cho ông hai quả trứng. - Người đàn bà đề nghị sau một lúc im lặng.

– Thôi khỏi, chị Hannah ạ. Nhưng xin đem cho tôi vài cái bnh bích quy và phó mát, để xem nếu có cần.

Bà đưa mắt nhìn Page, mà không bị ông trông thấy, với một vẻ mỉa mai đầy thiện cảm - đó là cái nhìn của một người giúp việc được ưu đãi nhận ra rằng mọi việc trong nhà đều nhờ vào tính cẩn thận, tiết kiệm và mẫn cán của mình, và ngoài ra còn hiểu biết rõ tính tình của người chủ mà mình hết lòng thương mến.

Thế nhưng đối với bữa ăn khô khan này thì Page tự thấy mình hoàn toàn đáng trách - không ai, ông nghĩ, có thể xoay xở nổi với một thời gian biểu bất thường như của ông, và đã lâu lắm rồi, ông đồng ý rằng bữa ăn tối được ấn định vào lúc bảy giờ. Dù sao tối nay ông cũng không thấy đói bụng; ăn bánh bích quy và phó mát Cheddar thế cũng xong. Sau khi Hannah lấy cho ông đôi dép, Page ghé vào phòng đọc sách trước khi lên phòng làm việc ở tít trên gác mái.

Alice, vợ ông đang ngồi với cô con gái Dorothy trên ghế tràng kỷ, đầu vẫn còn đội chiếc mũ có đính chùm anh đào mà bà thường đội đi đánh bài bridge - bà có thói quen ngồi thừ suy nghĩ ngay sau khi ở ngoài đường vô nhà, đôi lúc trên tay để nguyên găng còn cầm một chiếc dù cuộn chặt. Hai mẹ con đang chơi ô chữ. Page hài lòng thấy con gái ông ở nhà: từ khi Dorothy bắt đầu theo học lớp hội họa ở Tynecastle, cô vắng nhà quá thường xuyên và về nhà quá muộn đối với một thiếu nữ mười sáu tuổi vừa học xong trung học phổ thông.

– Bố ơi, - cô bé phàn nàn mà không nhìn lên trong khi ông đi vào - ô chữ của bố không hiểu nổi bố ạ.

– Cái đó dành cho những người có trí thông minh trung bình thôi đấy con ạ. - Page vừa nói vừa cúi xuống khều cho lửa trong lò sưởi cháy lên - Con bí chỗ nào thế?

– Tên của Robert Louis Stevenson ở vùng Biển Nam.

– Thử “Tusitala” xem… Nếu thỉnh thoảng đọc một quyển sách thì con có thể biết nhiều hơn về ông này.

Cô gái hất mớ tóc cột kiểu đuôi ngựa lên.

– Con dám cược bố đã xem phần giải đáp trong sở. Con xem phim của ông ấy rồi, Kho tàng trên hải đảo[2].

Henry Page im lặng, tự hỏi, như ông vẫn thường tự hỏi, tại sao con cái mình có thể hoàn toàn trái ngược nhau như thế - David hết sức thông minh và cần mẫn, còn Dorothy thì không suy nghĩ được cái gì cho ra hồn. Ông cũng đã lạc quan mà nhìn nhận rằng con bé đột nhiên trở nên thuần hóa, vì vợ ông nói có vẻ như tình cờ:

– Tối nay Dorrie được mời đến xem truyền hình với gia đình Wentherby.

Bằng một lối khôn khéo Alice đã dành cho cái tên đó đúng giá trị của nó - Ngài Archibald Weatherby, người chủ ngân hàng và chủ hãng đóng giày, là người của thành phố Hedleston được phong tước hiệp sĩ và Eleanor, vợ ông ta, là bạn tâm giao của Alice.

– Nhưng dĩ nhiên… - Page nhìn đồng hồ - Đã gần mười giờ rồi còn gì.

– Ồ Henry, đừng có khó với con quá như thế. Nếu anh không sắm cho con bé một máy truyền hình thì anh cũng không thể ngăn nó đi xem ở nhà người khác.

Dorothy đang đi ra cửa. Khi con gái đi khỏi, ông không kềm được mình không phản đối lại.

– Con bé đang vuột khỏi tầm tay ta rồi đấy. Không hiểu trời xui đất khiến thế nào mà em lại cho nó đi học ở cái trường họa chết tiệt đó… Bọn trẻ đó chẳng làm gì khác hơn là ngồi trong mấy quán cà phê ở Tynecastle tán gẫu và uống cà phê khi chúng không giết thời gian trong rạp chiếu bóng… Em biết rõ nó chẳng có lấy chút xíu tài năng nào mà.

– Có thể là không có. Nhưng ở đấy con bé có dịp gặp gỡ nhiều bạn trẻ dễ mến… trong số đó có con cái của những gia đình sang nhất tỉnh. Con trai của Phu nhân Allértou học cùng khoa với Dorrie… và con gái nhà de Cresay nữa. Điều này quan trọng lắm chứ. Nói thế nào mặc lòng; chắc hẳn chúng ta không muốn lãnh thêm một thảm họa nữa, phải không anh?

Thấy chồng không trả lời, Alice dẹp ô chữ sang một bên và cầm lấy khung thêu. Liền sau đó, bà vừa thêu vừa bắt đầu kể lại buổi liên hoan dự hồi xế chiều, mô tả những chiếc áo dài, những cái mũ, những cặp găng tay và nhiều kiểu tóc khác nhau của các bà khách. Bài tường thuật dài như một thiên anh hùng ca mà nhờ kinh nghiệm của nhiều năm tích lũy lại Page có thể đóng kín hai tai tuy vẫn tỏ ra là một thính giả say mê. Câu chuyện trên điện thoại viễn liên với Vernon Somerville vẫn đang đè nặng tâm trí ông. Nó khiến ông bối rối. Tại một buổi tiệc của các nhà xuất bản báo chí tổ chức ở Luân Đôn cách nay ba năm để gây quỹ từ thiện cho Hội những người bán báo, Page đã được giới thiệu chào hỏi với Somerville. Thế nhưng ông không bao giờ có thể tưởng tượng rằng một nhân vật tiếng tăm như vậy sẽ nhớ tới một người chủ bút tỉnh lẻ tầm thường như chính mình, lại càng không tưởng tượng nổi ông ta có những cảm nghĩ tốt đến thế về tờ Ánh sáng. Người chủ của tờ Morning Gazetle chắc hẳn phải có một quan điểm trái ngược.

– Henry, anh có đang nghe không đấy?

Page giật mình đáp:

– Ồ, em thứ lỗi cho anh.

– Quả thật… anh rất tệ với em.

– Sự thật là - ông nhận lỗi - tối hôm nay có một vấn đề khiến anh bận tâm.

– Bận tâm? Cái gì thế hở?

Thông thường Page không bao giờ đem chuyện ở tòa báo về nhà bàn với vợ. Trong thời gian đầu mới lấy nhau ông đã làm điều đó và nhận những hậu quả kỳ dị nhất; nhưng tối nay ông cảm thấy cần bày tỏ mối bận tâm với một người nào đó.

Ông nhìn về phía Alice. Dáng bà thon thả và hợp thời trang, gương mặt sáng và phớt tàn nhang, tuy đang mất đi vẻ tươi mát của tuổi trẻ nhưng vẫn biểu lộ một sức khỏe tốt, làn da bà hợp với màu cát của mái tóc. Dưới cặp mày cong lên như kinh ngạc, đôi mắt xanh của bà đang thích thú nhìn ông - cái nhìn của một người đàn bà luôn luôn cố gắng chịu đựng mọi thử thách và thất vọng mà, trong hai mươi năm của cuộc sống vợ chồng, bà cho rằng ông chồng đã áp đặt lên mình.

– Thật thế, hôm nay anh mới nhận được một đề nghị xin mua tờ báo.

– Một đề nghị mua tờ báo? - Bà ngồi thẳng lên làm mấy quả anh đào lắc lư, và đã quên khuất đi là hồi nãy bà đang nói về buổi liên hoan - Ồ, thú vị chưa! Ai thế?

– Somerville của tờ Gazetle.

– Vernon Somerville. Vợ ông ấy là Blanche Gilliflower… họ ly thân năm ngoái.

Vốn thành thạo về phả hệ, về các mối quan biết và việc làm riêng tư của những con người vĩ đại, Alice suy nghĩ một lúc rồi tiếp tục nói bằng giọng địa phương Morningside - giọng hay nhất của thành phố Edinburgh - mà bà luôn sử dụng vào những dịp trò chuyện thân mật nhất:

– Chuyện này khá gay cấn đấy, Henry ạ. Nhưng còn cái đề nghị mua tờ báo…?

Bà thận trọng bỏ lửng câu hỏi.

– Vì không nhận đề nghị ấy nên anh sẽ nói cho em biết luôn. Somerville đề nghị năm mươi ngàn bảng.

– Trời, cả một số tiền! - Đôi mắt bà trở nên xa xăm một cách ngây thơ - Chỉ tưởng tượng không thôi người ta có thể làm được những gì với một số tiền lớn như thế… du lịch vòng quanh thế giới. Ồ, Henry, anh biết em đã bao lâu nay muốn được đi Hawaii mà.

– Rất tiếc, em à. Hawaii phải chờ vậy.

– Anh muốn nói rằng anh sẽ không nhận?

– Somerville đang có trong tay ba tờ báo, ngoài tờ Morning Gazetle còn một tuần san rẻ tiền và tờ Sunday Argus. Anh không hiểu nổi tại sao ông ta cần có thêm một tờ nữa. Ngoài ra, - Page tự kiềm chế - ông ta hơi quá tham vọng đối với tài sản nhỏ bé

Một khoảnh khắc im lặng trôi qua.

– Nhưng đây là một cơ hội không dễ gì gặp, - Bà tiếp nối lại câu chuyện trong khi đang xỏ chỉ vào kim thêu và làm ra vẻ thuyết phục - Thời gian gần đây sức khỏe anh không được khá. Và bác sĩ Bard không ngớt bảo anh rằng huyết áp cao và giờ giấc thất thường không thích hợp với anh chút nào.

– Em muốn anh nghỉ hưu. Có lẽ lui về một biệt thự ở Torquay chắc? Anh sẽ khốn khổ vô cùng.

– Em không có ý nói thế. Anh vẫn còn tương đối trẻ; chúng ta không nên chôn chặt cuộc đời ở tỉnh lẻ. Bằng ảnh hưởng đã tạo được, anh có thể dễ dàng tìm lấy một nhiệm sở… Liên hiệp quốc chẳng hạn.

– Tự giam mình trong cái tháp Babel[3] ấy à? Không bao giờ.

– Nhưng, Henry… Em không nghĩ đến bản thân em, mặc dù anh biết em chán ngấy Hedleston cùng một người ở đây. Có nên xem xét lại… cơ hội này chăng? Em thấy anh không hề tận dụng những dịp may đến với anh.

Page lắc đầu làm ngơ trước sự ám chỉ một điều than vãn quen thuộc nhưng có lý, rằng “nếu Henry thực lòng muốn” thì ông đã có thể vớ được cái tước hiệp sĩ vào cuối nhiệm kỳ thị trưởng thứ hai.

– Cả cuộc đời anh nằm trong tờ báo, Alice ạ. Anh cũng đã vun đắp cho nó được như ngày hôm nay.

– David có thể thay anh.

– Em nói thật phi lý. Nếu Somerville mua? David chẳng khi nào ngó ngàng gì tới. Và em biết anh trông cậy nơi con trai mình như thế nào… một khi sức khỏe bình phục trở lại.

– Nhưng… năm mươi

– Em yêu, nếu số tiền ấy làm em lóa mắt thì em cũng nên biết rằng tài sản này trị giá ít ra là gấp đôi số đó.

Trong một thoáng ngắn ngủi Alice hết sức kinh ngạc. Vẻ thất vọng của bà nhường chỗ cho một biểu lộ của sự tinh khôn - hình ảnh mờ nhạt của tính tinh khôn mà cha bà đã vận dụng mỗi lần đúc kết tang chứng ở Tòa thượng thẩm Edinburgh, nhưng nơi Alice thì lại quá ngây thơ đến nỗi Page thấy xúc động. Bà nói:

– Vậy nếu anh ngoảnh mặt làm ngơ thì có lẽ ông ta sẽ đề nghị nhiều hơn.

– Không đâu, Alice, - Ông nói dịu dàng - Anh đã khẳng định với Somerville rằng không bao giờ bán cả.

Sau đó bà im lặng. Bà tiếp tục những mũi thêu, nhưng trong đầu nghiền ngẫm cái tin ấy. Trong lúc chưa biết phải hiểu vấn đề như thế nào, bà cảm thấy bất bình vì thái độ của Henry. Sự im lặng kéo dài và khó chịu ở một người nói nhiều như bà, những cái nhìn bực bội thỉnh thoảng ném về phía ông chồng, cái vẻ bề ngoài tỏ ra như đã quay lưng lại một việc mà bà không tán thành, luôn luôn đó là dấu hiệu bà đang phật ý.

Page thấy giận với chính mình. Đáng lý kinh nghiệm bản thân phải dạy ông chớ uổng công vô ích đem chuyện đó bộc bạch với Alice. Thế nhưng, một nhu cầu đòi hỏi không được thỏa mãn trong bản chất ông đã đưa đẩy tới việc làm vừa rồi, và lần nào thì kết quả cũng như vậy, một sự thiếu hiểu biết và đồng tình, cho nên rốt cuộc thì ông chỉ rước lấy phiền muộn, y như một người đi tắm sông tưởng được tươi tỉnh dưới làn nước mát, lại thấy mình phóng nhầm xuống chỗ cạn.

Cuối cùng bà lên tiếng hỏi hơi cộc lốc:

– Mai anh có đi Sleedon không?

– Dĩ nhiên có… mai là cuối tháng rồi. Em muốn đi không?

Bà lắc đầu. Ông biết trước bà sẽ từ chối. Đám cưới của David không mảy may làm bà hài lòng; nó lưu lại một thất vọng đau đớn, hậu quả của một tham vọng bị tan vỡ mà trong chỗ riêng tư bà dùng từ “thảm họa” để ám chỉ. Một trong những đức tính của bà là luôn luôn mong muốn điều tốt lành nhất cho con cái, và Cora, dưới cái nhìn của Henry thì hội gần đủ những gì cần có nơi một người đàn bà, lại không đáp ứng những yêu cầu nghiêm ngặt mà bà đòi hỏi nơi người vợ của con trai mình. Cú choáng của buổi gặp gỡ đầu tiên ấy khi David thình lình xuất hiện cặp tay một cô gái lạ, dáng cao, mặt xanh xao và có vẻ e sợ, cú choáng đó đã qua rồi, nhưng những từ khó khăn và kích bác thì vẫn còn - từ ngữ “thứ dân” mặc dù không hề nói ra nhưng dường như được giữ lại ở cửa miệng Alice bởi một cố gắng tự kềm chế mà chỉ một mệnh phụ giới quý tộc thượng lưu mới có đước. Thật ra, bây giờ sự bực dọc, mà Henry phải chịu trách nhiệm đã gây nên, khiến bà đột nhiên tuyên bố:

– Em hy vọng anh cố gắng thử bảo vợ chồng chúng nó về thành phố chơi thường xuyên hơn. Đưa cả hai đến những buổi khiêu vũ hay hòa nhạc, đi chung với chúng mình. Thiên hạ xầm xì đấy anh ạ. Ra tận chốn hoang dã ấy mà sống thật chẳng bình thường chút nào. Em rùng mình nghĩ không biết bạn bè chúng ta bàn tán những gì.

Ông khôn ngoan tự ngăn mình không nói ra câu trả lời hiển nhiên.

– Phải đấy em ạ. - Ông đáp - Anh sẽ đề cập đến vấn đề này.

2

Hôm sau là một ngày nắng đẹp và tươi mát với vài cụm mây rải rác trên bầu trời xanh. Mặc dù cha ông tổ tiên của Page rất mộ đạo, nhưng ông không phải là một con chiên đi lễ nhà thờ đều đặn. Sau khi vợ và con gái đi lễ mười một giờ, ông ra vườn sau nhà cắt vài đóa hoa trước mùa cho Cora, chọn một quyển sách mới được gửi đến để tòa soạn giới thiệu độc giả mà ông nghĩ David sẽ thích thú, và bước vào xe. Rồi ông lặng lẽ lái xe ra khỏi ga ra, chạy dọc con đường hẹp sau dãy nhà, cốt tránh sự dòm ngó của những người láng giềng ngoan đạo. Thế nhưng Page cũng không thoát được cặp mắt của bà Harbottle, vợ góa của ông bạn thân Bod Harbottle của cha ông, và bà cụ trong khi chậm rãi tiến bước đến nhà thờ St.Mark với dáng điệu uy nghi dành cho ngày chủ nhật, đã ghi nhận sự chào hỏi của Page bằng một cái nhìn trách móc.

Rồi chẳng bao lâu ông ra tới con đường trống trải dẫn đến Sleedon. Sự khó chịu bực bội của tối hôm trước đã biến mất; Page cảm thấy thảnh thơi một cách khác tường. Vì lúc nào cũng bị tràn ngập bởi công việc, ông hiếm khi có những thú tiêu khiển. Đánh golf và chơi quần vợt không mang lại thích thú cho ông; thật ra ông không thích hợp với các môn thể thao. Tuy mới bốn mươi chín tuổi, ông đã có dấu hiệu mắc bệnh tim mà ông cho là chỉ gây khó chịu chứ không nghiêm trọng, bấp chấp lời khuyến cáo của bác sĩ Brad.

Page là mẫu người trầm lặng, bẩm sinh nhút nhát và trong thời niên thiếu được cha mẹ khép và khuôn phép kỷ luật như căn bản của một lối dạy dỗ tốt. Thậm chí khi trở thành thị trưởng, nhiệm vụ công luôn là một thử thách đối với ông, và Alice thường xuyên có lý do trách cứ ông về điều bà gọi là “thiếu năng động”.

Ông yêu thích vườn hoa của mình và trồng những cây phong thảo xinh xắn trong cái nhà kính nhỏ. Một thú tiêu khiển nhẹ nhàng khác là lùng kiếm trong các cửa tiệm nhỏ những món sứ cổ Stafford mà ông sưu tập. Ông còn tìm thấy niềm vui to lớn trong việc tổ chức những buổi hòa nhạc mùa thu mà trước đây ông đã đưa về giới thiệu với Hedleston, nay thành một tiết mục quen thuộc tại thành phố này. Nhưng trên hết tất cả, ông say mê được thỉnh thoảng ra chơi bờ biển, đặc biệt là Sleedon, mặc dù rất gần Hedleston nhưng là làng đánh cá duy nhất dọc suốt bờ biển đông bắc còn giữ được nguyên vẹn. Hồi bé ông đã biết Sleedon; bây giờ con trai ông sống tại đấy. Nhưng bên trên sự gắn bó tình cảm được tạo ra như thế đó, vẻ quyến rũ của ngôi làng có một ý nghĩa tinh thần đối với ông vì chính nơi này còn tồn tại một phần của nước Anh thật thời cổ xưa.

Điều này là nỗi đam mê của Page, tín ngưỡng hay, nếu bạn muốn sự ám ảnh của ông: nước Anh của một thời đã qua mà một ngày nào đó sẽ trở lại y như vậy. Bằng một lòng chân thành thầm kín ông yêu quê hương, yêu những lớp đất, đá và cát tạo nên mảnh đất ấy, yêu vị muối mặn của biển cả đã vỗ bờ đất nước này. Ông đâu có mù mà không nhìn thấy sự suy đồi từ sau chiến tranh đã thay đổi cơ cấu cuộc sống của dân tộc. Tuy vậy đây chỉ có thể là một hậu quả tạm thời của cuộc chiến đấu anh hùng ấy. Nước Anh sẽ cường thịnh trở lại.

Giờ đây bóng dáng thấp của làng Sleedon hiện ra trước mặt ông. Sóng biển vỗ vào đập cản sóng của bến tàu làm tung lên từng đám bụi nước trắng xóa. Page lái xe trên dải đất cao chạy dọc theo mé nước, ngang những thuyền đánh cá nằm tại bến và những chiếc lưới đang phơi; xe chạy vòng đồn phòng vệ duyên hải quét vôi trắng rồi trườn lên một dốc cao đến ngôi nhà của David nằm trên đầu vách đá

Trong lúc băng qua một đụn cát ông trông thấy Cora đứng chờ ở cổng. Nàng để đầu trần, mái tóc xanh đen bay theo chiều gió, chiếc áo dài đỏ sậm ôm lấy thân hình thon thả. Từ người nàng dường như tỏa ra làn hơi ấm và vẻ dịu dàng mà nhờ đó con trai ông đã bình phục. Nàng siết chặt tay ông trong hai tay mình, và thậm chí trước khi nàng nói ra, ông biết nàng rất vui được gặp ông.

– Cậu ấy thế nào? - Page hỏi.

– Một tuần lễ tốt lành. David ở trên gác… đang viết lách. - Khi hai người vào nhà, Cora nhìn nhanh lên cửa sổ trên gác, từ đó vọng ra âm thanh nho nhỏ của một tấu khúc Bartók - Để con gọi anh ấy.

Nhưng Page cảm thấy e ngại khi phải quấy rầy David. Quyển sách của cậu về thi ca thời kỳ tiền Hồi giáo, một đề tài cậu từng say mê hồi còn học ở Balliol, là một dự án khó. Sáu tháng qua cậu đã tự học ba thổ ngữ Ả rập và hiện đang phiên dịch quyển Kitaall- Aghani, tức Sách bài ca. Tốt hơn không nên quấy phá sự tập trung suy nghĩ của cậu ta. Cora nhìn thấy vẻ do dự của Page. Nàng mỉm cười.

– Dù sao thì còn không đầy nửa giờ nửa tới giờ ăn chiều.

Những đóa hoa thủy tiên đồng cỏ màu vàng sẫm làm Cora hài lòng ngoài sự mong đợi của Page. Sau khi ngắm và cắm hoa vào bình, nàng dẫn ông bố chồng ra mảnh vườn sau nhà được che gió bằng một bức vách đá khô, và khoe những việc đã làm trong tuần qua. Một vuông đất mới dọn để trồng rau cải nằm gọn gàng giữa vòng tường rào bằng đá.

– Ai làm công việc cuốc xới này?

– Con chứ còn ai nữa. - Nàng cười sung sướng.

– Có quá sức con không? Phải chăm sóc cái nhà, rồi nấu ăn… và còn David nữa.

– Ồ không… không đâu. Con khỏe, khỏe lắm. Và con rất thích mảnh vườn. - Nàng e lệ nhìn ông với mối cảm nghĩ chân thật nhất - Bố xem, con không bao giờ khi nào có cái cơ hội như vầy.

Khi nàng trở vào nhà bếp, Page đi đi lại lại trên lối đi hẹp trong vườn, ngẫm nghĩ về cái “không bao giờ khi nào” ấy mà không hề có chút ý xấu. Vậy thì sao? Ông nghĩ rằng thà chọn một người đàn bà trẻ tốt bụng còn hơn một nhà ngữ pháp hoàn hảo, nhất là người đàn bà đó là Cora.

Một lát sau có tiếng Cora gọi ông từ cửa sau. Ở phòng ngoài, quanh chiếc bàn trải khăn trắng tinh đã được bày sẵn nào dao, muỗng, nĩa, nào bát đĩa - đây là tất cả những vật dụng nho nhỏ ông tặng cặp vợ chồng này - và trên một dĩa to giữa bàn là một con gà quay màu nâu vàng trông thật ngon lành.

Trong tất cả những gì nàng làm, Cora chứng tỏ một tinh thần vui tươi phấn khởi, một mong muốn làm hài lòng người khác.

Trong lúc ngồi chờ, họ nghe chiếc máy hát đĩa trên gác tắt và giây lát sau David bước vào - vẫn vẻ xa cách như thường lệ, nhưng Page biết ngay cậu ta đang vui. Trông cậu cũng mạnh khỏe nữa, và mặc dù ăn vận trang phục kỳ dị như thường ngày - áo pull cổ cao, quần corduroy cũ màu da bò, giày da lộn đã mòn đế - không ai có thể phủ nhận cậu là một thanh niên đẹp trai; cậu hết sức cao, như Cora, nhưng quá gầy, mái tóc vàng mịn màng, làn da trắng và hai hàm răng thật đều và đẹp.

– Công việc tiến triển tốt chứ? - Page hỏi David trong lúc Cora đang cắt thịt gà.

– Tàm tạm - Trả lời xong, David lạnh lùng đón lấy đĩa gà, măng tây và khoai nghiền Cora đưa, chăm chú nhìn thức ăn trong đĩa một hồi rồi lơ đãng cầm lấy nĩa.

– Ở tòa soạn vừa nhận được một quyển tiểu sử mới của Edward Fitzgerald.

David nhướng mày lên.

– Bố nghĩ có lẽ con thích xem qua. - Page nói giọng thì thầm, dè dặt.

David đưa mắt nhìn cha, vẻ bối rối.

– Đừng bảo rằng bố mến phục ông Giáo chủ xứ East Anglia, người đã viết nên hai câu thơ vô giá này:

“Không phảiiếng có và không làm nên quả bóng

Mà là người chơi đi đây đó trong khi đánh bóng.”

Page hơi mỉm cười. Ông không quan tâm việc David áp đảo mình: đó không là gì khác hơn một thái độ mà cậu, vốn là một học giả cổ điển suýt đỗ thủ khoa ở Oxford, chắc chắn có quyền có. Henry Page theo học không quá hai năm ở trường Đại học Edinburgh, là nơi Robert Page, cha ông, đã theo học và nhất định gửi ông đến. Việc học của Henry gián đoạn khi ông thình lình bị gọi về tòa soạn làm việc vì cha ốm, sau đó nó được tiếp tục củng cố và mở rộng nhờ ông đọc nhiều.

– Khayyam không tệ lắm. - Ông cãi lại một cách dịu dàng - Ruskin ưa thích nó.

David nhăn mặt và buông ra một tràng tiếng Ả rập.

– Đó là quan niệm của con về ông già Omar.

– Cái đó nghĩa là gì thế? - Cora hỏi.

– Anh e rằng không hiểu em lắm để nói cho em biết. - David đáp và phá lên cười ngặt nghẽo, đến nỗi Page nhìn nhanh về phía cậu một ánh ngờ vực.

Tuy nhiên, khi nhớ lại những ngày con trai mình ngồi bó gối, đầu cúi xuống nhìn trừng trừng dưới sàn nhà trong một tình trạng suy sụp tinh thần đáng sợ, ông cảm thấy khoan khoái được nghe tiếng cười này. Những lúc đêm tối còn tệ hại hơn nữa, David triền miên mất ngủ và bị xâm chiếm bởi những lo sợ về một kẻ thù mà anh không biết. Những năm phục vụ trong quân đội không đặc biệt khắc nghiệt - cậu đã chiến đấu ở đảo Crete, trên đường rút lui bị một trận kiết lỵ - nhưng sự căng thẳng này đã tạo nơi cậu một tính nhạy cảm cao độ kéo dài suốt những năm học ở Oxford và chỉ chấm dứt cách đây mười tám tháng bằng một sự suy sụp tâm thần nghiêm trọng. Bard gọi đó là chứng rối loạn tâm thần với chiều hướng của bệnh ảo giác, nhưng Henry không thể đồng ý khi ông bác sĩ quả quyết đã ghi nhận những dấu hiệu rõ nét mãi từ khi David còn tấm bé - một ý kiến tàn nhẫn suýt cắt đứt tình bạn lâu dài của họ.

Nhưng bây giờ thì chẳng hề gì. Quan sát thái độ phấn khởi của David, Page cảm thấy rằng chính cái đám cưới này, thật lạ thường mà cũng thật may mắn, đã cứu sống cậu ta. Một cuộc gặp gỡ ngẫu nhiên ngoài bến tàu ở Scarborough, nơi cậu đến để trị bệnh và học nghề đan giỏ, rồi sau đó trở về nhà, tuy vẫn còn hay e sợ nhưng sức khỏe tâm thần đã ổn định và lòng vững tin vào tương lai. Đáng ngạc nhiên hơn nữa là trước kia chưa bao giờ thấy cậu biểu lộ một sự quan tâm nghiêm chỉnh nào tới phụ nữ, lại càng ít quan tâm hơn đối với một người đàn bà thất học trái ngược hẳn với mình. Thế nhưng, có lẽ chính việc thiếu học vấn của Cora đã giúp hai người dễ tiếp cận nhau. Đang chìm nghỉm tận đáy vực sâu, cậu theo một bản năng tự nhiên đã vươn tay đến con người bình thường nhất trong tầm với. May mắn thay bàn tay nắm được lại là của Cora.

Ăn chiều xong, trong khi Cora dọn dẹp bàn ăn thì Page ngồi nói chuyện với con trai cạnh cửa sổ. Thông thường David không nói gì với ai về công việc mình đang làm, nhưng hôm nay tính kín đáo ấy không còn nữa; cậu vui vẻ và cởi mở. Bản dịch một tiểu luận của câu tựa đề “Xứ sở của đêm tối”, viết trong thời gian chiến tranh, vừa được đăng trên tờ Mercue de France, và cậu đưa ra khoe một thư khen riêng của ông tổng biên tập viết gửi cậu. Sự công nhận tài năng của David là một kích thích tố cần thiết cho cậu, nhưng nó cũng là một khuyến khích bí mật cho Page, vì ông hy vọng con trai có thể sớm giúp ông làm Ánh sáng phương Bắc thành một tờ báo hay hơn nữa.

Họ có thói quen đi bách bộ với nhau, nhưng chiều nay David xin lỗi không đi được và lên gác làm việc - cậu nóng lòng xem cho hết một bản thủ bút mượn ở Thư viện Luân Đôn mà ngày hôm sau phải trả. Còn Cora vì đã mặc sẵn áo khoác nên nàng và Page bắt đầu ra bến tàu.

Lúc đầu hai người chẳng ai nói gì. Cora có biệt tài của người đồng hành im lặng, làm Page có cảm tưởng đã quen biết nàng từ nhiều năm. Khi họ băng qua cái phá nhỏ, chân giẫm lộn xộn lên những đống rong biển khô và quẹo về phía đập cản sóng, nàng nắm lấy cánh tay ông, phó mặc cho con gió mạnh cuốn hồn nàng vào một trạng thái hoan lạc.

– Con phải mặc một áo khoác ấm hơn. - Ông để ý thấy chiếc áo sẹc nàng mặc đã sờn.

– Con không lạnh tí nào. Bố có thích ở ngoài này không?

– Thích. - Ông đáp. Được ở gần nàng thật dễ chịu.

Ra đến ngoài cùng của cái cầu hoang vắng, họ đứng trú gió trong một trạm cấp cứu nhìn những cánh hải âu lượn vòng vòng rồi vụt bay đi. Mặt biển trải rộng trước mặt họ, gió lạnh từ ngoài thổi vào sát đầu sông nghe mằn mặn. Ông có cảm tưởng lạ lùng là ông có thể đứng đấy mãi mãi. Cuối cùng ông phá tan sự im lặng.

– Con đã mang lại được rất nhiều cho David.

– Chính anh ấy đã cho con rất nhiều. - Nàng nói nhanh. Và sau một lúc ngừng nói, nàng nhìn ông rồi quay chỗ khác - Con không được hạnh phúc như thế trước khi tình cờ chúng con gặp nhau.

Bằng một cách nào đó, Page có cảm nghĩ rằng qua câu nói lột trần vừa rồi Cora đã dành cho ông cái hân hạnh được tin cậy thổ lộ một tâm sự từ đáy lòng. Nàng không có cái tật hay nói luôn mồm mà ông rất ghét nơi đàn bà; ngược lại tính kín đáo trầm lặng của Cora ngay từ ban đầu đã khiến ông yêu quý nàng. Tuy nhiên, ông nhận thấy ở nàng một ước muốn khiêm nhường được tình thương, được thắt chặt quan hệ tình cảm với gia đình nhà chồng - điều này chứng tỏ trong quá khứ nàng phải chịu nhiều đau khổ, cơ cực. Về sau điều này được xác nhận khi nàng kể về cuộc đời mình: nàng đã mất cả cha lẫn mẹ chỉ vài năm trước thôi, sống với một người dì ở Luân Đôn, tự kiếm sống bằng những việc làm ít lương. Nàng không để lộ một dấu hiệu tự thương hại nào dù nhỏ. Nhưng giờ đây Page nghe như thể có tiếng vang dội, tuy yếu ớt nhưng không nhầm lẫn được, của đau khổ vọng đến tận hiện tại hạnh phúc của nàng.

– Lúc bấy giờ con rất cô đơn?

– Vâng, - nàng đáp. - Gần như thế.

Đột nhiên một cơn gió mạnh ào đến. Page choàng cánh tay đỡ đôi bờ vai nàng.

– Bố không muốn con có những cảm nghĩ như thế nữa. Bây giờ con đã thuộc về gia đình bố. Và trong gia đình không ai để con cảm thấy cô đơn. Mới hôm qua mẹ con nói ở đây nhiều lúc chắc buồn tẻ lắm. Thỉnh thoảng con và David phải đi Hadleston, cả hai vợ chồng, dự một buổi khiêu vũ.

– Con không thích khiêu vũ mấy, không thích đâu. - Nàng nói, rồi e rằng câu nói của mình nghe có vẻ kỳ lạ, nàng nói thêm: David cũng vậy… anh ấy không phải

– Đi xem kịch vậy, hay một buổi hòa nhạc?

Nàng quay mặt về phía ông.

– Bố biết đó, con thích ở đây. Sự yên tĩnh chính là cái con ưa thích. Về đêm, nằm trong giường, - nàng thình lình đỏ mặt như thể vừa nói điều gì bất nhã, nhưng vẫn tiếp tục - khi gió thổi bên ngoài và tai mình nghe tiếng sóng, con thấy giống như ở trong một lâu đài. Nói vậy chắc bố hiểu. Con sẽ không khi nào chịu đổi Sleedon lấy bất cứ chỗ nào khác, bất cứ ở đâu.

Đến giờ họ phải trở về. Khi về đến chỗ đậu xe, Page nghe trên gác mái đang mở một đĩa nhạc, nghe như bản Giao hưởng số 4 cung mi giáng trưởng của Bruckner, không đúng sở thích của David, nhưng chắc hẳn đây là dấu hiệu cậu đang tìm cảm hứng. Vì thế ông quyết định không lên gác. Một cách lặng lẽ ông đút vào túi áo ngoài của Cora cái phong bì mà cứ vào cuối mỗi tháng ông trao cho hai vợ chồng David. Lần nào ông cũng hơi bối rối mặc dù đã cố làm cho nhanh và khéo, y như nhà ảo thuật vứt bỏ một lá bài thừa, và lí nhí nói thêm một câu nhận xét vô thưởng vô phạt - cặp vợ chồng trẻ này rất tự trọng và có niềm kiêu hãnh riêng, nhưng họ phải sống. Lần này ông nói:

– Cái này để con tìm hạt giống cho mảnh vườn.

Nhưng Cora không mỉm cười. Với lưỡng quyền cao và hai má hơi lõm ửng những mạch máu nhỏ li ti, gương mặt nàng mang một vẻ kỳ lạ. Gió ẩm làm ướt đôi mắt màu hạt dẻ sẫm của nàng và thổi một lọn tóc đen vắt xuống ngang mày.

– Bố tử tế với hai đứa con quá, bố tử tế quá, nhất là với con. Bố làm con cảm thấy… bố làm…

Cora không nói tiếp được nữa. Bỗng nàng ghé sát ông và nhanh nhẹn, nhưng vụng về, đặt đôi môi mềm lên một bên má lạnh ngắt của ông.

Khi Henry Page lái xe về Hedleston trong bóng đêm màu xám đang buông xuống - không có lý do gì phải vội vã - ý nghĩ về nụ hôn trìu mến ấy đã sưởi ấm ông suốt đường">

Thứ hai luôn luôn là một ngày bận rộn - tin tức tồn đọng lại trong ngày nghỉ cuối tuần - nên Page đến văn phòng sớm. Thay vì đi thẳng lên lầu, ông bước vào phòng tin tức. Phòng này nhìn ra một sân lát đá, một căn phòng rộng, cũ kỹ nhưng đèn thắp sáng choang, nơi hầu hết ban biên tập tin làm việc. Cơ sở kiến trúc của tòa báo không được rộng rãi - thật thế, Page phải thuê tòa nhà bên cạnh để đặt máy in - mà còn cổ nữa, nhưng bao nhiêu năm qua nó vẫn y như thế. Phòng ốc như thế hợp ý ông nên ông thích, Peter Fenwick, người phụ tá biên tập, đang đứng với Frank, người phụ trách lọc tin viễn ký, bên cạnh chiếc máy của thông tấn xã Associated Press.

– Tin từ Ai Cập có gì? - Page hỏi sau khi họ chào ông.

– Kênh đào vẫn còn nghẽn, - Fenwich đáp - Người Mỹ không được chấp thuận trục vớt những chiếc xà lan xi măng. Vua Sand hội đàm với Eisenhower. Ông ta sẽ có máy bay phản lực và mua thêm xe Cadillac nữa. Nasser vẫn cố tạo ảnh hưởng khắp nơi trong khu vực… Người Israel sẽ không cục cựa nhúc nhích. Chúng ta sẽ thiếu dầu. Ông bà Eden vừa đến Panama…

Page im lặng lắng nghe, từng lời như xé thêm vết thương lành gây ra bởi trận thua nhục nhã ấy.

– Tin trong nước có gì?

– Mới nhận tin tức về câu chuyện ghê rợn ở Belfast. Một vụ án mạng kép và tự sát… vợ, tình chân và chồng, cả ba nạn nhân cổ đều bị cắt.

Page đọc lướt qua những chi tiết và thấy quả là rùng rợn.

– Bỏ đi. - ông nói.

– Một đoạn trên trang sau? - Fenwick gợi ý.

– Không, bỏ hết. Không đăng một dòng nào cả.

Ông đọc thật nhanh những tin tức còn lại mà không thấy tin nào phấn chấn. Tình hình Trung Đông có vẻ tồi tệ hơn; ở Cyprus đang nhen nhúm thêm rắc rối mới.

– Còn gì khác nữa không? - Ông hỏi.

Frank là người có nhiệm vụ đọc phân loại những mẩu tin lấy ở máy viễn ký và lựa ra bất cứ tin nào liên quan đến vùng Đông Bắc; anh nói:

– Ông thử đọc tin này xem.

Tờ giấy trao cho Page là một bản viễn ký tường thuật những diễn biến mới nhất tại Quốc hội hôm thứ bảy. Anh đánh dấu mấy dòng bằng viết chì xanh:

TRẢ LỜI THAY CHÍNH PHỦ MỘT CÂU HỎI CỦA ÔNG BERNET CADMUS, NGHỊ SĨ CÁC TỈNH ĐÔNG BẮC, ÔNG PHILIP LESTER NÓI RẰNG THEO NHỮNG GÌ ÔNG ĐƯỢC BIẾT THÌ TIN ĐỒN VỀ ĐIỀU MÀ NGÀI NGHỊ SĨ GỌI LÀ KẾ HOẠCH N.R.U LÀ HOÀN TOÀN VÔ CĂN CỨ.

– Kế hoạch N.R.U? - Page nhìn vẻ dò hỏi hết người này đến người kia.

– Chưa bao giờ nghe nói đến một kế hoạch như thế, - Fenwick nói.

– N.R.U. - Frank nhíu mày - Có thể là National Railroads Union[4] không?

– Không thể thế ược, - Fenwich đáp - Có lẽ đó là một vụ tấn công lầm mục tiêu. Cái ông Cadmus này lúc nào cũng nổi giận làm ầm lên.

Page đưa Fenwich tờ giấy.

– Tuy thế cứ đặt một người theo dõi vụ đó. Cậu Lewis chẳng hạn, nếu công việc của anh không bị ảnh hưởng.

Ông leo một cầu thang đá xoắn ốc lên văn phòng. Cô Moffatt, thư ký riêng c ông và còn phụ trách phần đăng ký báo dài hạn, đang lựa thư mới nhận. Đó là một người lớn tuổi có diện mạo bình thường, trông hơi giống một nữ giáo viên về hưu, nước da trắng nhợt và tóc hoa râm, quanh năm chỉ thấy mặc độc một kiểu nhà tu: váy xám và áo len đan cũng xám. Cô Moffatt thật sự là người không thể thiếu được trong tòa soạn, làm đủ việc lặt vặt cũng như quan trọng mà không hề cằn nhằn lấy một tiếng. Ông cụ Robert Page đưa cô vào đây làm cách đây ba mươi năm, và ngày nay cô không hoàn toàn chấp nhận người con là người kế vị của ông cụ.

Sáng nay cô có thái độ dứt khoát “cách biệt”. Page cảm nhận ngay rằng cô đang nghĩ một điều gì đó trong đầu. Cô để cho ông có đủ thời gian xem qua thư từ; trong khi chờ đợi, cô tháo nút một sợi nhợ cột bưu kiện và cuộn tròn nó thành một quả bóng nhỏ, tròn và chặt - cô có bệnh thích làm những tiết kiệm nhỏ nhặt, xem những khúc nhợ, nửa tờ giấy và những con tem lẻ chưa sử dụng như tiền gửi được vào quỹ tiết kiệm. Rồi vào đúng lúc Page sắp đọc thư cho cô ghi chép thì cô nói:

– Ông ấy có gọi điện thoại đến nữa.

– Ai?

– Somerville.

Page nhìn cô ngạc nhiên.

– Ông ta muốn gì?

– Muốn nói chuyện với ông. Khi tôi nói không có ông ở đây, thì rõ ràng ông ta biết ông chưa đến - cú điện thoại đến lúc bảy giờ rưỡi, gọi từ Surrey - nên ông ấy để lại cho ông mấy câu.

– Thế à?

Cô Moffatt lấy sổ tay ra và đọc bản ghi tốc ký:

“Xin gửi lời chào của cá nhân tôi đến ông Page. Yêu cầu báo cho ông ấy biết rằng hai người phụ tá của tôi sẽ có mặt ở vùng phụ cận Hedleston trong tuần tới. Hãy nói rằng tôi rất sung sướng nếu ông Page vui lòng cho phép hai người ấy đến thăm”.

Có một khoảng im lặng. Để định thần Page nói:

– Đọc lại cái đó một lần nữa đi.

Người thư ký làm y lời, và lần đọc thứ nhì nghe càng có vẻ lịch sự quá đáng. Sự bối rối hôm thứ bảy giờ trở lại quấy phá ông với một sức mạnh mới. Ông mơ hồ cảm thấy lo lắng.

– Cô hiểu việc này thế nào?

Moffatt mím chặt môi làm một cử chỉ hất cằm giận dữ và khinh bỉ.

– Ông ta muốn mua tờ Ánh sáng.

– Phải, ông ta muốn mua vì đinh ninh tờ báo được rao bán. Tôi đã bảo ông ta rằng ông ta nhầm lẫn.

– Ông ấy không phải là người có thể nhầm lẫn kiểu đó.

– Vậy thì… - cuối cùng Page nói - thậm chí cho rằng cô đúng đi nữa thì cũng không mảy may có thể xảy ra điều đó. Có thể là ông ta muốn mua, nhưng nhất định là tôi không muốn bán.

– Chuyện chỉ đơn giản như thế thôi sao?

– Dĩ nhiên. - Vì Page nổi nóng nên ông thấy bực bội với chính mình - Nếu tờ báo không rao bán thì làm sao có thể mua nó được.

– Ông có biết Vernon Somerville không?

– Có … ít ra tôi đã gặp một lần.

– Vậy thì ông biết ông ta cũng không hơn gì tôi biết người trên cung trăng. Ít ra ông biết rõ những thứ ông ta ấn hành. Ông đã xem tờ Gazetle sáng nay chưa?

Tất cả nhật báo ở Luân Đôn đều được gửi đến văn phòng này và được xếp trên chiếc bàn dài đóng bằng gỗ đào hoa tâm kế cạnh cửa sổ. Cô Moffatt lấy tờ Gazetle và để xuống trước mặt Page. Trải rộng hết tám cột trên trang nhất là bức ảnh gớm ghiếc của ba thi thể đẫm máu, hai ông và một người đàn bà mình trần trông thật tội nghiệp, nằm sóng soài dưới sàn nhà, còn bên trên bức hình chạy dòng chữ to đập vào mắt người đọc: GIÁ PHẢI TRẢ CỦA ĐAM MÊ.

– Trông có đẹp không? - Cô Moffatt nói bằng một giọng khó tả - Nằm trên trang đầu của chúng ta hẳn là sẽ đẹp mắt.

Mặc dù Moffatt dễ phật ý và sẵn sàng nổi giận, Page không hiểu điều gì đã xảy đến với cô ta. Ông phải chặn đứng thái độ vô lý ấy. Ông đưa lại cô tờ báo.

– Cô mang giấy bút lại đây ghi chép. - Ông nói giọng đanh lại.

Sau khi Page trả lời xong thư tín, cô thư ký già sang phòng bên cạnh ngồi trước máy đánh chữ, còn ông thì đi dọc hành lang đến căn phòng rộng kiến trúc kiểu Adam có nhiều cột, là nơi vào lúc mười giờ mỗi sáng ông họp với ban biên tập để chọn đăng tin tức và các tiết mục cho số báo ngày hôm sau. Malcolm Maitland, người phó tổng biên tập, đã có mặt; ông ta đang nói chuyện với Hartley Slade là người phụ trách ban nghệ thuật. Khi Page bước vào thì Poole, biên tập viên thể thao bước theo sau cùng với Horace Balmer, người chuyên trách quảng cáo rao vặt.

Khi mọi người đã ngồi vào chỗ quanh chiếc bàn họp dài bóng loáng, tự nhiên Page cảm thấy muốn nêu ra vụ Somerville, nhưng nghĩ rằng làm như thế chẳng khác nào phô bày điểm yếu của mình nên ông lại thôi. Họ bắt đầu bàn về hình thức trình bày tờ báo, duyệt qua từng mẩu tin trong bản dự thảo tin tức của Maitland và quyết định tin nào thông qua, tin nào bỏ.

Đường lối của tờ Ánh sáng phương Bắc từ lâu lắm đã được tóm lược trong câu phương châm sau đây, in khiêm tốn bằng chữ cỡ mười hai nằm trên đầu trang nhất: “Tất cả những tin tức đáng đọc”. Từ lập trường không lay chuyển chống tin tức giật gân, tờ báo đã tự tạo cho nó, qua hơn năm thế hệ, một danh tiếng về tính trong sạch, vô tư và đưa tin đúng sự thật. Nó đã trở thành một truyền thống của tỉnh.

Hôm nay trọng điểm tin tức bắt buộc phải là vùng Trung Đông. Page và ban biên tập của ông đi sâu vào chi tiết vấn đề này, rồi làm việc qua phần tin trong nước, cuối cùng là đề tài lúc nào cũng được bạn đọc chú ý, đó là thời tiết. Chỉ trong một đêm, những trận lũ lụt lớn đã tràn ngập vùng Lincolnshire tòa soạn đã cử một phóng viên đến lấy tin tại chỗ cùng với nhiếp ảnh viên chính của tờ báo. Dĩ nhiên còn nhiều diễn biến ở địa phương cần tường thuật, và ban biên tập bố trí xong người làm những công tác ấy. Bod Lewis đã lên đường với công tác N.R.U. Trong vòng một giờ, sau khi mọi người tự do phát biểu xong hết, họ đi đến một sự đồng ý chung, và khi ấy người ta đã có thể thấy trước dáng dấp của số báo hôm sau.

Trong lúc những người kia rời phòng họp, Malcolm Maitland bước đi bên cạnh Page dọc theo hành lang. Là một người xứ Northumbria trung kiên, cứng rắn, có năng lực xuất sắc và cá tính độc đáo, Maitland có những ý kiến mà Page vô cùng kính trọng. Ông sinh ra trong một căn nhà thợ mỏ tiêu biểu, con của người thợ đánh cốt mìn tại một làng mỏ than ở Bedlington. Bằng những cố gắng cá nhân vượt bậc, ông tự học và vào được Đại học Durham, giành lấy hai học bổng tại đấy, và vào năm học chót chiếm luôn giải thưởng Whittingham về chính trị kinh doanh.

Ban đầu ông dạy học ở Tynecastle; tại đấy, trong giờ rảnh rỗi, ông mở một lớp đêm dạy những đứa trẻ lêu lổng ngoài bến tàu, vì ông rất nhiệt tình với những công tác xã hội. Mãi về sau, trong hàng ngũ Đảng Cấp tiến, ông hai lần ra tranh cử nghị sĩ Quốc hội tại khi vực North Durham, nhưng cả hai lần đều bị đánh bại sát nút. Rồi sau đó bị thúc bách bởi khó khăn kinh tế, đồng thời cũng mất đi một số ảo tưởng của thời trai trẻ, nhưng không mất đi tính trào phúng, Maitland không đeo đuổi sự nghiệp chính trị nữa mà bước vào nghề báo chí.

Với một bộ mặt lúc nào cũng đỏ gay, xấu xí, còn chân thì đi hơi khập khiễng - kết quả của một tai nạn hồi nhỏ ở mỏ than - ông không bao giờ là một hình ảnh ưa nhìn dưới mắt người khác, nhưng ông tạo được sự nể phục trong lý trí và tình thương từ trái tim họ. Ông sống cô đơn, một chàng độc thân suốt đời, trong một căn phố ở Wooton và xoay xở tự làm lấy việc nhà cũng đâu vào đấy. Như một quả táo ngon miền Bắc, ông là một con người cứng rắn nhưng tâm địa rất tốt. Thậm chí trong thú tiêu khiển của ông người ta cũng thấy biểu lộ một tấm lòng lành - cả đời ông say mê tập ngựa con chạy, một sự say mê xuất phát từ tình thương của chú bé Malcolm đối với những con ngựa lùn kéo goòng chở than ở hầm mỏ. Maitland gần gũi với Page hơn bất cứ ai khác trong tòa soạn.

– Có nhiều vấn đề quá. - Họ đang thảo luận một đề tài cho bài xã luận, và Page nói một cách bực bội, chán chường, cau có - Có quá nhiều điều phải nói mà có quá ít

Maitland gật đầu tán thành.

– Dường như nước Anh đang lún sâu hơn bao giờ hết dưới sức nặng của những món nợ lớn.

– Giá có thể vứt bỏ tính dửng dưng đáng nguyền rủa của chúng ta. Dường như dân chúng chẳng thèm để tâm đến nữa chừng nào mà họ còn được xem bóng đá và điều trị bệnh không tốn tiền. Hãy nhìn Tây Đức xem họ đã tự vực dậy từ cảnh điêu tàn như thế nào. Năm 49 khi trông thấy đất nước đó trong những đống gạch vụn, tôi tự nhủ người Đức thôi đã rồi đời… sẽ không bao giờ hồi phục nổi. Nhưng họ đã … thật kỳ diệu… giờ họ đứng đầu thế giới.

– Đừng quên rằng họ có một thuận lợi. Họ thua trận.

– Malcolm, đấy không phải là câu trả lời. Họ đã tự làm lấy điều kỳ diệu bằng lòng quả cảm và sự làm việc cần cù, trong khi chúng ta trôi giạt như con tàu không bánh lái.

– Phải, chúng ta đang ở trong một tình trạng hỗn độn. Nhưng chúng ta từng trải qua những cơn hỗn loạn tệ hại hơn.

– Giá có người nào đó ra nhận lãnh trách nhiệm… một chính khách chính cống… Disraeli[5] chẳng hạn…

Maitland dừng lại trước cửa phòng Page, nhìn nghiêng về phía ông này, mắt ánh lên một vẻ trào phúng.

– Thế là anh đã tìm ra nhà lãnh tụ của anh rồi. Và hàng tít nữa - “Nếu Disraeli còn sống đến hôm nay”.

Khi dợm bước đi, Maitland nhìn đồng hồ và nói một cách lạnh lùng:

– Đừng quên rằng sứ giả của Thượng đế của chúng ta có một cái hẹn lúc mười một giờ.

Lúc đó cũng đã đến giờ hẹn, và trước khi Page kịp xuống phòng quảng cáo để họp bàn công việc tường ngày thì mục sư Gilmore của nhà thờ St. Mark bước vào. Page bắt tay ông - một nhà tu Thiên Chúa giáo có cử chị nhanh nhẹn, râu cạo nhẵn nhũi, với tấm lòng lành như tỏa ra bên ngoài.

– Henry, con thật có lòng đến thăm ta. Con quả là một người bận rộn như ta vậy.

Ông mục sư đến về việc tháp chuông nhà thờ St.Mark mà hồi tháng giêng bắt đầu bị nghiêng. Nguyên nhân là những con bọ quít, và vì chóp tháp cũ rất đẹp và thuộc về một di tích của thành phố, nên Page đã mở một quỹ tại tòa báo quyên tiền độc giả để trùng tu nó.

– Ta vừa nhận được bản chiết tính đầy đủ, - Ông mục sư tiếp tục, tay phe phẩy mấy tờ giấy - E rằng chi phí cao hơn chúng ta tưởng rất nhiều. Mười bốn ngàn bảng.

– Đó là một số tiền lớn.

– Thật thế con ạ. Nhất là khi số tiền đóng góp vào quỹ của con chưa tới năm ngàn.

Page không mảy may lo lắng gì việc đó. Cố gắng của tờ báo thuần túy là tự nguyện, và mặc dù ông không giàu có như Croesus[6] ông cũng đã khai trương quỹ quyên góp với số tiền cá nhân một trăm bảng. Tuy nhiên ông chỉ nói:

– Bây giờ là thời kỳ đất nước ta đang khó khăn, thuế má thì cao, vả lại tháng này chưa phải lúc người dân làm việc từ thiện. Ta phải chờ đến mùa Giáng sinh, may ra sẽ khá hơn.

– Nhưng con ơi, nhu cầu thật cấp bách.

Ông mục sư nói tiếp một hồi nữa theo giọng điệu đó trong khi càng lúc Page càng bực tức thêm. Bộ ông ta không hiểu rằng tất cả những đề án không cần thiết và quyền lợi cá nhân, tất cả sự kêu gào đòi hỏi bất tận này phải chấm dứt trước khi đất nước này tàn lụi sao? Thế nhưng Page cố gắng chịu đựng - lắng nghe ông ta nói, bàn bạc với ông ta các phương cách, hứa dành chỗ ở trang giữa cho ông ta. Cuối cùng Page lấy làm mừng rỡ khi ông mục sư đứng lên. Lúc Gilmore bước ra ngoài, ông ta đặt lên bàn viết của Page một tờ giấy đánh má

“Hãy thứ lỗi việc ta gửi lại mấy dòng thơ Phục sinh này. Ta tin rằng vào dịp lễ sắp tới, con sẽ thấy chúng xứng đáng được đăng lên báo.”

Khi cánh cửa khép lại sau lưng ông mục sư, Page theo thói quen cầm tờ giấy lên. Mắt ông vừa lướt qua dòng thơ khốn khổ thứ nhất - “Huệ, ôi nụ hoa đẹp nhất của muôn hoa” - thì chuông điện thoại réo. Cô Moffatt đón nghe tất cả điện thoại gọi đến cho Page từ đài nội bộ dưới nhà, và ông nghe giọng cô trong máy.

– Có Luân Đôn gọi nữa đây.

– Không phải Somerville! - Tự dưng ông kêu lên và lập tức thấy xấu hổ với chính mình.

– Vâng. Điện gọi từ Mighill House. Một ông tên Jones.

Sau một giây im lặng ông nói:

– Bảo cắm cho tôi đi.

– Ông Henry Page đấy à? Xin chào ông. - Giọng nói mang một ngữ điệu xứ Wales. - Tên tôi là Trevor Jones, bí thư của ngài Ithiel Mighill. Tôi chưa được hân hạnh quen biết ông, mặc dù tôi hy vọng sẽ sớm được vinh hạnh đó. Thưa ông Page, Ngài Ithiel mời ông đến gặp ở Luân Đôn… hay tại nhà nghỉ ở Sussex[7]. Vào ngày giờ sớm nhất thuận tiện cho ông.

– Tôi e rằng tôi không có thì giờ.

– Ngài Ithiel sẽ vui lòng gửi máy bay riêng đến đón ông.

– Không, không thể được.

– Thưa ông Page, tôi cam đoan đến sẽ rất có lợi cho ông.

– ại sao?

– Vì những lý do hiển nhiên.

– Tôi hỏi ông tại sao?

– Ngài Ithiel được biết rằng ông có ý định bán tờ Ánh sáng phương Bắc. Ông ấy đặc biệt mong muốn ông đừng làm điều gì cả trước khi ông ấy nói chuyện với ông.

Cổ họng Page tự nhiên nghẹn lại vì giận. Tức thì ông cắt ngang cuộc điện đàm. Trời ơi, chuyện gì thế này? Vì sao bỗng nhiên hai tay cá mập thế lực nhất của ngành báo chí trong nước để mắt đến một tờ báo nhỏ tỉnh lẻ? Mặc dù trong tâm trạng lo lắng ông đã thăm dò, thử hết mọi lý do khả dĩ có thể có, ông cũng không tìm thấy giải đáp hợp lý cho hai câu hỏi trên.

Bằng một cố gắng của nghị lực ông đã dẹp bỏ được nỗi hoảng sợ mơ hồ đang ngự trị nơi ông, và tự ép mình bắt tay vào viết bài xã luận. Chuông điện thoại bỗng reo lên nữa. Page suýt giật mình đứng dậy. Nhưng đó là cô phụ trách tiếp khách ở phòng mạch của bác sĩ Bard nhắc ông có cái hẹn lúc mười hai giờ trưa để khám sức khỏe tổng quát hàng tháng. Bình thường một sự gián đoạn như thế đã làm ông phiền hà, nhưng hôm nay ông hoan nghênh nó - ông muốn ra ngoài, ra khỏi cái văn phòng của mình. Rồi ông tập trung suy nghĩ, phác thảo ra hình dạng ban đầu của bài viết.

Page bấm chuông gọi cô Moffatt. Người nữ thư ký già bước vào, mang theo những bức thư vừa đánh máy, và sau khi đã ký hết ông đưa cho cô bản phác thảo.

– Tôi sẽ còn đọc lại bài này nữa sau khi đánh máy xong.

– Vâng.

Trong giọng nói lạnh lùng của Moffatt, Page hiểu rằng cô không tha thứ cho thái độ cáu kỉnh của ông hồi sớm mai. Trong khi không để cho cơn giận chi phối, cô vẫn có cách trừng phạt những sự lấn lướt của Page bằng cách riêng của cô.

– Ông có dùng cà phê không? - Cô hỏi - Bây giờ đã hơn mười hai giờ rồi.

– Không. Tôi có việc phải đi. Hai giờ

– Ông nên xem cái này trước khi đi.

Người thư ký lạnh lùng trao cho Page một bức điện tín.

TIẾP THEO NỘI DUNG SOMERVILLE NHẮN ĐIỆN THOẠI SÁNG NAY, XIN THÔNG BÁO TÔI SẼ VIẾNG ÔNG VÀO THỨ BA. MONG CHỜ ĐƯỢC VINH HẠNH GẶP ÔNG. HAROLD SMITH.

Bấy giờ thì Page đã vượt quá sự kinh ngạc, nhưng mấy ngón tay cầm tờ giấy màu vàng nhạt đã trở nên cứng ngắt.

– Cầu Chúa cho chúng ta biết được trong đầu họ mưu tính cái gì.

Vẻ mặt cũng như câu trả lời của cô Moffatt chẳng có cái nào làm ông yên lòng. Cô chỉ nói vắn gọn:

– Chắc không bao lâu nữa chúng ta sẽ biết.

Không thấy ông nói gì nữa, cô bước ra ngoài. Còn lại một mình trong phòng, Page đưa mắt lên nhìn chăm chú vào bức ảnh chụp theo phương pháp Daguerre[8] treo trên tường đối diện của người sáng lập báo Ánh sáng, ông cố nội của cha ông - ông già Daniel Page mặc bộ đồ đen, ngồi trong một tư thế nghiêm trang, một bàn tay đút vào bên dưới ve áo khoác ngoài. Trong tâm trạng bồn chồn lo lắng, Henry Page dường như nhận ra thêm vẻ nghiêm nghị trên khuôn mặt đầy quyền uy của ông tổ mình. Ông vội vàng cầm lấy mũ và rời phòng.

4

Chiếc máy bay đáp xuống phi cảng thật đúng giờ - mười hai giờ bốn mươi lăm theo chiếc đồng hồ tặng phẩm Y.M.C.A[9] trên tay Smith, chiếc đồng hồ mà y luôn luôn giữ đúng đến từng giây.

– Xách cho cả hai va li - Y bảo người khuân vác - Có một chiếc xe đến đón chúng tôi. Tên tôi là Harold Smith

Chuyến bay vừa rồi thật dễ chịu, Smith hít làn không khí mát vào đầy lồng ngực và cảm thấy hài lòng được dịp trở lại Tynecastle. Một chiếc Daimler[10] màu đen thật đẹp chạy trờ tới và người tài xế mặc đồng phục đỗ xe lại. Họ chất hành lý vào cốp sau xe; Smith trả cho người khuân vác nửa bảng, ghi số tiền vào sổ tay chi tiêu, rồi cùng Leonard Nye bước lên xe.

– Đã lâu lắm tôi mới trở lại đây. - Y nhận xét khi xe chạy - Mười lăm năm.

Nye đốt tiếp một điếu thuốc: hắn là một tay hút thuốc nối đuôi, một thói quen mà Smith cho rằng chẳng được tích sự gì. Sau cùng hắn lên tiếng:

– Họ phải đón anh bằng dàn kèn đồng của thành phố chứ.

Smith hơi nhíu mày. Mặc dù có thể ăn nói lịch sự khi nào hắn muốn, Nye có một miệng lưỡi châm biếm khó chịu và không dễ gì là người cộng sự được Smith chọn trong công tác này. Nhưng y cố gắng không nổi nóng. Là một người to lớn về thể xác mặc dù hơi bệu, y tự xem mình cũng “lớn” về cả phương diện khác. “Châm ngôn của tôi”, y thường nói, “là tìm phần ưu tú của mọi người và giữ một quan hệ tốt với họ”. Ngoài ra, hôm nay y có đủ lý do để hài lòng với đời. Y không bình phẩm gì khi xe chạy trên đường Harcourt, là lúc họ chỉ cách không đầy một kilômét căn nhà nghèo xập xệ nơi mẹ y, góa bụa lúc y mới lên bảy, đã vật lộn với cuộc sống và chịu nhiều hy sinh cho y lấy được bằng cấp kế toán viên. Để rồi hôm nay trở lại Hedleston, trong một cơ hội tiến thân lập sự nghiệp, y cũng không buồn nhìn lại khu phố nghèo hèn đằng kia.

Khi xe đã chạy băng qua thành phố, y chồm tới cầm lấy ống nói.

– Này, anh bạn mình tên gì đấy?

– Thưa ngài, Purvis.

– Không phải họ. Tôi hỏi tên kìa. - Y tập cho mình thói quen nói chuyện thân mật bạn bè với bất cứ ai làm việc cho y.

– Thưa ngài, Fred ạ.

– Tốt lắm. Fred, anh đừng chạy thẳng đến Hedleston. Rẽ tại Bankwell và chạy ngang Utley Moor.

– Đường đó chạy vòng xa lắm, thưa ngài. Mà đường cũng chẳng lấy gì làm tốt.

– Không hề gì, Fred. Đi lối đó đi.

Đây là vùng quê nhà của Smith. Y không hề ưa thích Luân Đôn, dù rằng nơi đó y đã làm ăn khấm khá từ khi ở Úc trở về vào năm 49. Nếu làm chủ một ngôi nhà đẹp trên đường Curzon, như ông Somerville, và một bất động sản trên vành đai xanh để thỉnh thoảng thay đổi không khí thì còn có cái để nói về đời sống ở Luân Đôn. Nhưng một vùng ngoại ô như Muswell Hill, nơi y cư ngụ, thì làm gì thú vị bằng nhất là từ khi Minnie đã bỏ y… Nhưng giờ y thôi không nghĩ đến chuyện đó nữa vì với sự giúp đỡ của Chúa, phương thuốc cứu chữa cho y không còn xa lắm.

Họ đi gần đến Utley. Nye lim dim hai mắt, cái đầu trần - hắn không bao giờ đội mũ - tụt xuống trong chiếc măng tô lông lạc đà. Hắn đã ra đi từ đêm hôm trước và, ngoại trừ vào giờ ăn trưa, hắn ngủ suốt trên máy bay. Smith kín đáo quan sát hắn, thừa nhận hắn có dáng người đẹp và vẻ bề ngoài bảnh bao - tóc màu xám nhạt dợn sóng, hai bàn tay làm móng kỹ lưỡng, bộ đồ vét màu sẫm may ở tiệm Poole’s mặc với một áo gi lê Shetland bằng da nai, cà vạt màu xám trơn ghim một kẹp đính hạt trai đen, chiếc đồng hồ đeo tay dày i nốc bản nhỏ, và chiếc nhẫn gắn huy hiệu hiệp sĩ mà hắn mê thích và xoay xở ra được. Hắn diện đúng, và khá đẹp trai nữa, ngoại trừ đôi môi dày và đôi mắt lồi mà vài đường xếp bên dưới làm hắn trông già hơn tuổi ba mươi của hắn. Từ phong cách ung dung, tự tin và trau chuốt, dáng vẻ dửng dưng, những sở thích đắt tiền, tính cẩu thả với tiền bạc và lối giả tảng như bất cần đời - từ những thứ đó, không ai mảy may nghi rằng hắn có một nguồn gốc không bình thường mà, theo quan niệm đạo đức Thiên Chúa giáo của mình, Smith nhận thấy không thể chịu đựng nổi. Ấy thế mà phải tin dùng hắn. Tuy thiếu chiều sâu và tình cảm chân thật, hắn lại được cái sắc bén và một vẻ kinh nghiệm đời. Mặc dù khó chơi thân với hắn, Smith cảm thấy yên tâm có hắn bên cạnh trong những tình huống nghiêm trọng.

– Leonard, dậy đi. Ta đến Utley rồi.

Smith muốn dừng xe lại nhưng sợ người tài xế có thể thắc mắc vì sao họ chú ý đến địa điểm ho lánh này. Thôi cứ tỏ ra vui vẻ dễ chịu nhưng phải giữ không cho bọn này biết tí gì về công việc của mình. Tuy nhiên xe đang chạy chậm vì dằn ổ gà, nên Smith vẫn quan sát được hình thể vùng đất - đồng cỏ và bụi rậm trải ra xa tít tắp, rải rác đó đây nổi lên một bức tường đá thấp, đang là vùng đất hoang miền Bắc.

– Kia, địa điểm là ở kia kìa. - Y thấp giọng nhận xét - Đẹp như một bưu thiếp phong cảnh. Đáng hổ thẹn thay những gì mà người ta sẽ làm tại đây. Rồi ống khói và nhà tiền chế sẽ mọc lên khắp nơi này.

– Ai mà quan tâm điều đó? Nơi đây chẳng dùng được vào việc gì. Mà lại lạnh dữ nữa. Thôi bảo Frederick chạy tiếp đi.

– Mới một giờ mười lăm. Chúng ta hẹn với Page mãi chiều. Trước khi gặp lão, ta đến khách sạn lấy phòng.

– Tôi nghĩ chắc là một nhà ngủ thổ tả thường thấy ở mấy tỉnh lẻ.

– Không. Khách sạn Red Lion. Hạng nhất.

– Nên như thế. Tôi có cảm tưởng vụ này sẽ kéo dài hơn anh nghĩ.

– Đừng lo - Smith đáp - Bây giờ Mighill không tranh nữa thì công việc sẽ dễ dàng.

– Tôi tự hỏi tại sao lão ta bỏ cuộc sớm thế. - Nye nói với vẻ suy nghĩ bất ngờ - Điều đó không phải cá tính của lão Ithiel.

– Tờ báo ảnh chủ nhật mới của lão tốn kém quá. Lão lượng sức không địch nổi số tiền mà chúng ta sẵn sàng chi ra.

– Đâu có đơn giản quá thế. Mighill và Vernon đối nhau như gà với rết. Còn về tiền bạc, hiện nay Vernon không được dồi dào lắm đâu.

– Lão đã cấp cho chúng ta một khoản tiền rất lớn.

– Anh có biết vì sao

– Lão rất muốn tờ Ánh sáng phương Bắc.

Nye nhìn bạn mình như thể y vừa nói một điều điên rồ.

– Ý anh muốn nói lão cần nó.

Sau đó cả hai đều im lặng trong khi xe bắt đầu xuống đồi. Dưới thung lũng, trong bầu không khí trong vắt sau trận mưa, những mái nhà lợp ngói đá bảng của Hedleston chiếu lấp lánh làm nền cho cái vòm màu lục của tòa thị sảnh và cái tháp nhọn màu xám của nhà thờ St. Mark. Một làn hơi nước trắng xóa bay lên từ một đầu máy xe lửa đậu trong nhà ga.

– Thành phố của chúng ta đấy. - Smith bình luận - Một thành phố xinh đẹp đấy chứ. Họ có đủ công ăn việc làm, và hai hãng công nghiệp. Công ty máy công cụ Northern và nhà máy giày của Weatberby.

Điều Smith vừa nói không tạo được chút ấn tượng nào nơi Nye. Trong khi xe chạy qua vùng ngoại ô hắn liên tục ném ra những lời nhận xét mỉa mai, mà trong đó có nhiều điều Smith phải nhìn nhận là rất vui. Smith không nói gì cả cho đến khi xe gần tới khách sạn Red Lion. Lúc đó y mới nói:

– Này Leonard, trên máy bay họ cho ăn bữa trưa sớm và đơn sơ quá. Sau khi lên phòng ta đi làm thêm chứ?

Vẻ mặt của Nye càng trở nên châm biếm hơn.

– Anh thật là một tay ăn táo tợn, Smith ạ. Thành bệnh rồi đấy. Chắc hẳn là vì cuộc đời đã chối bỏ anh hồi còn nhỏ.

– Bây giờ nó không chối bỏ tôi nữa. - Smith mỉm cười, nhưng y bị chạm tự ái; như hầu hết những người tự lập, y lấy làm hãnh diện về những bước đầu đen tối của mình mà y thường phóng đại trong khi nói chuyện.

Tại bàn tiếp khách, y bảo người thư ký rằng họ cần hai phòng đơn, ở giữa có một phòng khách.

– Quý ông có ở đây lâu không

Nye quan sát người thư ký khách sạn.

– Cứ coi như để chờ xem. Quầy rượu đi ngả nào?

Khi Nye đi đến quầy rượu, Smith lên phòng. Phòng sạch bon và thơm mùi sáp đánh bóng sàn nhà. Cạnh bồn rửa mặt có treo khăn lông mới và lò xo nệm giường bật tốt khi y thử ấn. Y mở va li lấy áo quần xếp cất gọn gàng, rồi lấy bức ảnh vợ lồng trong khung da đặt lên đầu tủ cô mốt. Đây là hình chụp mấy năm trước của một người đàn bà trẻ, đẹp, bình dị với nét mặt hiền hậu đức hạnh và một vẻ xanh xao thiếu máu, trong bộ y phục đẹp nhất của mình, hai bàn tay mang găng cầm một quyển Kinh thánh. Smith âu yếm nhìn bức ảnh, rồi hài lòng với sự sắp xếp của mình - y là một người có phương pháp và thích đồ đạc mọi cái phải ngăn nắp thứ tự - y bấm chuông điện, kêu một cái xăng uých lớn và một ly sữa.

Y không lo về việc Nye uống rượu; hắn có thể uống bao nhiêu cũng được mà không tỏ dấu hiệu say. Leonard Nye là một người thông minh, chắc chắn như vậy, và có lẽ quá thông minh nữa. Smith quyết định y phải tìm một dịp để làm sáng tỏ việc ông Somerville đã đặt y phụ trách công việc chung của hai người.

Y ăn cái xăng uých một cách ngon lành, rồi đi tắm rửa và diện đồ vào, ngắm nghía mình trong gương; xong y ôn lại trong đầu những lập luận sẽ đưa ra để thuyết phục Page. Tất cả mọi dữ kiện và số kiện đều nằm sẵn trong đầu - y đã làm việc với chúng suốt ba tuần qua - và y thấy lạc quan. Y biết sức mạnh của đồng tiền. Và thậm chí nếu sự thương lượng mua bán thất bại, thì cũng có sẵn một đường lối hành động khác mà văn phòng đầu não của tập đoàn Somerville đã hoạch định trong một loạt cuộc họp nhằm tiên liệu mọi rủi ro có thể xảy ra trái ý họ. Y không phải là một cái đầu trí thức - Smith thường tuyên bố như vậy với vẻ hài lòng với chính mình - nhưng gặp chuyện kinh doanh thương mại thì y biết phải làm gì. Đúng là như thế, vì nếu không thì làm sao y vượt qua nổi sự bất hạnh lớn đã suýt làm sụp đổ sự nghiệp y.

Sau khi mẹ y qua đời, y nhóng tìm cơ hội ở các thuộc địa; y đăng ký giữ chỗ dưới tàu Oresles chạy đường Liverpool - Melbourne. Trong chuyến đi y tình cờ gặp một nhà kinh doanh người Úc tên Glendenning. Ngành kinh doanh chính của ông này là sữa bột, nhưng còn nhiều cơ sở làm ăn khác - một số trại nuôi bọ ngựa, một tờ báo ngày tên Melbourne Echo và một câu lạc bộ bãi biển tên The Breakers ở Bondi Sands, ngoại ô thành phố Sydney. Đêm hôm trước ngày tàu cập bến, Glendenning đề nghị Smith đi Bondi và xem xét mọi việc ở câu lạc bộ The Breakers.

Anh kế toán viên trẻ nhìn thấy câu lạc bộ đang ở trong tình trạng suy sụp, và sổ sách thì thật kinh khiếp; còn viên quản lý thì ngang nhiên bất lương đến độ cử chỉ đầu tiên của hắn là hối lộ người mới đến. Món hối lộ bị từ chối một cách giận dữ, và Smith bắt tay vào chấn chỉnh lại công việc làm ăn tại câu lạc bộ. Việc làm của y có kết quả tốt đến nỗi mười tám tháng sau Glendenning bán được câu lạc bộ với giá rất lời. Để thưởng công người giúp việc đắc lực của mình, Glendenning chuyển Smith về văn phòng báo Melbourne Echo. Nhu cầu tiến thân khiến Smith học thật nhanh; và sau ba năm y được đưa vào chức vụ giám đốc kinh doanh của tờ nhật báo thành phố Melbourne này. Chính vào thời gian này y cưới cô Minnie Lagnley, con gái một mục sư, mà y có dịp gặp gỡ trước đây tại một buổi picnic của Hội Thiên Chúa giáo Victoria; ngày nay y đã trở thành một nhân vật hàng đầu của hội này.

Trong chín năm tiếp theo y gặt hái nhiều thành công tại tờ báo Echo: chính y đưa sáng kiến mỗi tuần ra thêm một phụ bản màu đem lại cho tờ báo hai mươi ngàn bảng tiền lời mỗi năm. Y bắt đầu cảm thấy rằng đã đến lúc y phải được cho hùn vốn vào tờ báo, không còn trì hoãn gì nữa, thì bỗng Glendenning chết. Tờ báo được bán cho đối thủ của nó là tổ hợp Mercury, và trong vòng có mấy tuần lễ Smith bị bỏ bơ vơ, mất việc làm, không còn chút hy vọng nào vào tương lai nay đã mờ mịt, thậm chí trong di chúc của ông lão Glendenning cũng không thấy nhắc đến. Đó là một vố thật ác mà y thấm thía vô cùng và không thể nào nhớ đến mà không cảm thấy nhục nhã.

Khoảng ba tháng sau y quyết định trở về Anh với vợ. Trong số những hành khách trên tàu có Vernon Somerville, là người vừa mua tờ Gazetle. Đối với con chiên Smith vừa bị Chúa trừng phạt thì đây dường như là định mệnh, như thể sợi dây sờn sắp đứt của vận mệnh y có thể được bện chắc lại bởi một vụ gặp gỡ trên tàu khác. Mặc dù Somerville tránh giao thiệp với mọi người. Một buổi tối nọ, sau bữa ăn, Smith đã tìm cách bắt chuyện với lão trên boong tàu. Mới đầu lão tỏ ra nóng nảy, cáu gắt, thậm chí cộc cằn nữa, nhưng khi Smith tiếp tục với bài diễn từ ngắn được chuẩn bị từ trước thì lão cứ nhìn y bằng khóe mắt với một sự tò mò càng lúc càng tăng. Sau cùng, với một nụ cười kỳ quặc, lão trao cho Smith một tấm danh thiếp hẹn đến gặp lão tại Luân Đôn, như thể lão đã nhận ra được điều gì đó mà lão cần nghiên cứu xem xét k

Bước khởi đầu của Smith trong tòa soạn Gazetle tương đối không có gì quan trọng, nhưng bằng sự làm việc cật lực kiên trì suốt bảy năm qua, y đã củng cố địa vị mình cho đến khi chỉ còn đứng sau cô Clarence Greely, viên giám đốc kinh doanh của Somerville. Do đó, đây là cơ hội vô giá cho y tiếp thu và quản lý tờ Ánh sáng phương Bắc. Y nhất quyết không để hỏng cơ hội này.

Đã đến lúc y phải xuống tầng trệt. Y đứng thẳng người, nhắm mắt lại, hai bàn tay chắp trước ngực, rồi cầu xin Thượng đế cho y thành công trong cuộc gặp gỡ sắp tới với Henry Page. Y tìm thấy Nye ở quầy rượu đang uống dứt một lít bia và trò chuyện với người trưởng quầy.

– Gần ba giờ rồi. Anh không muốn tắm rửa cho mát mẻ à?

– Để làm gì? - Nye hỏi lại - Tôi như thế này thì người địa phương cũng ưa thích tôi được vậy. - Khi họ ra ngoài, hắn tiếp thêm - Tôi moi được mấy điều ở tên nhà quê kia. Page có một mụ vợ hay giao thiệp, thích phô trương và hoàn toàn điên rồ, một cô con gái nhỏ thích nhảy và một cậu con trai ngu đần không chịu làm việc ở tờ báo.

– Tôi lấy làm tiếc được biết điều đó. - Smith nói vắn tắt - Tôi đã có ý giữ cậu ấy ở lại làm việc khi chúng ta nắm tờ báo.

Nye ném về phía Smith một cái nhìn chua chát.

– Thôi bỏ đi. - Hắn nói.

Chiếc xe đang chờ bên ngoài. Fred chào và giây lát sau lái xe chạy đi thật đúng kiểu cách. Smith định bụng không nói chuyện trên xe, nhưng khi xe chạy trên đường Queen, mồ hôi rịn ra sau gáy và lòng bàn tay y. Y là người tự nhiên hay đổ mồ hôi, và càng gần đến giờ hẹn thì vấn đề càng có vẻ hệ trọng. Mặt khác Nye vẫn tỏ ra lãnh đạm.

Chỉ trong năm phút họ đã đến tòa soạn Ánh sáng phương Bắc, và không phải chờ lâu - đó là một điều lịch sự có ý nghĩa báo trước một điều may - Smith và Nye được chỉ lên văn phòng của Page.

5

Cô Moffatt đang vô hồ sơ những phiếu đăng ký báo dài hạn mới gởi về thì hai người khách bước vào. Page bảo cô thư ký ra ngoài và mời khách ngồi. Smith kẹp chiếc cặp da giữa hai đầu gối, vừa mở nút áo khoác vừa nhìn nhanh về phía Page, lập tức y có ấn tượng tốt về người chủ tờ Ánh sáng phương Bắc. Y thấy đó là một người đàn ông hơi nhỏ thó, có vẻ suy tư, trầm lặng, ở vào độ tuổi khi người ta bắt đầu to ra ở vòng eo và tóp lại ở phía trên. Đôi mắt màu nâu sẫm, cùng màu bộ đồ vét ông đang mặc, như tỏa ra hơi ấm và có vài nếp nhăn ở khóe. Cảm thấy phấn chấn, Smith ngồi xuống, tằng hắng lấy giọng bắt đầu bằng vài nhận xét vui vẻ, rồi khéo léo chuyển vào trọng tâm.

– Thưa ông Page, - y nói - tôi xin phép được nói rằng chúng tôi đến đây với tấm lòng rộng mở và tinh thần thân thiệt nhất. Dĩ nhiên ông đã biết lý do chúng tôi có mặt ở đây. Nhóm Somerville rất chú ý đến tờ báo do ông ấn hành.

Page dường như suy nghĩ trong giây lát.

– Điều tôi không thể hiểu là tại sao có sự chú ý đó đến tờ Ánh sáng.

Vì thấy rõ là Page không biết gì về kế hoạch N.R.U sắp tới, Smith hiểu rằng y không có nhiệm vụ cho ông ta biết. Y chỉ đáp một cách thành thực:

– Chúng tôi muốn mở rộng thêm. Ngoài ra chúng tôi còn được biết danh tiếng tờ báo của ông, thưa ông Page.

– Ông có tin rằng điều đó tốt không?

– Có, thưa ông. - Đây đúng là dịp tốt để khen tặng - Chúng tôi cho rằng Ánh sáng phương Bắc chắc chắn là tờ báo hàng đầu trong chủng loại của nó.

– Vậy thì tại sao tôi phải bán nó đi?

– Thưa ông Page, để tôi nói ông nghe.- Smith nghiêng mình về phía trước, nói giọng chậm rãi và lôi cuốn - Cho đến nay, nhờ những hoàn cảnh đặc biệt ông đã khả dĩ đứng vững bên ngoài cuộc cạnh tranh ác liệt giữa các nhật báo lớn ở Luân Đôn. Nhưng tình hình đó không thể kéo dài lâu hơn- Tôi không đồng ý. Hiện nay chúng tôi không phải chỉ giữ vững được chỗ đứng của mình. Những số liệu mới nhất cho thấy một sự gia tăng bốn ngàn số báo so với cùng thời kỳ năm ngoái. Số lưu hành của chúng tôi bây giờ là tám mươi ngàn, trong khi đó, tôi xin hỏi, liệu các ông có bạn được hơn chín ngàn số Gazetle trong vùng này không. Còn như tờ Globe của Mighill thì mỗi ngày họ đưa đến đây dưới bảy ngàn số mà phần lớn sau đó phải chở về Luân Đôn.

– Nhìn nhận là đúng thế. Thưa ông Page, chúng tôi biết rằng ông thành công và không đánh giá thấp thành tích của ông trong cố gắng cầm cự giữ vững đồn này. Thế nhưng thời cuộc đang diễn biến chuyển nhanh lắm. Hiện nay với những tiến bộ kỹ thuật lớn lao, phương tiện vận chuyển đường sắt đặc biệt và đường hàng không, và trên hết tất cả, quyết tâm của chúng tôi muốn bành trướng, thì sự cạnh tranh chắc hẳn sẽ gay gắt hơn nhiều. Ở các tỉnh nay chỉ còn nửa chục tờ báo độc lập kiểu của ông, và tôi cam đoan rằng trong vòng hai hay ba năm nữa chúng sẽ bị sát nhập hết.

– Những tờ kia có thể bị, chứ Ánh sáng phương Bắc thì không.

– Lẽ dĩ nhiên là ông tự tin, thưa ông Page. Nhưng mặc dù tôi không thích nhắc lại chuyện xa xưa, chắc hẳn ông chưa quên cái năm mà chỉ riêng vùng Midlans không thôi có năm tờ báo tỉnh bị quét sạch.

– Và hàng mấy trăm công nhân, trong đó có hơn một trăm nhà báo, bị quẳng vào đống giấy vụn.

– Đúng như thế, thưa ông. Hãy lấy thêm ví dụ Hanbridge. Mới cách đây ba năm, ở đó có một tờ báo buổi sáng, hai tờ buổi chiều và một tuần báo. Bây giờ chỉ còn lại một tờ buổi chiều, mà cũng không do người địa phương làm chủ như trước kia.

– Hanbridge không phải là Hedleston.

– Ông Page, xin ông bình tĩnh thì ông sẽ thấy rằng, thật ra tôi ở cùng phía với ông. Chắc ông còn nhớ trường hợp tờ West Country Bulletin hồi năm ngoái.

– Nhớ quá rõ đi chứ. Thật độc ác!

– Lẽ dĩ nhiên ông nhớ chính là nhóm Jothan, không phải chúng tôi, phải chịu trách nhiệm. Nhưng đó là một vụ rất buồn… một tờ báo nhỏ chống chọi một tổ lớn và giàu có ở Luân Đôn, nhiều người mất kế sinh nhai, những cổ đông địa phương sạt nghiệp. Tất cả chỉ vì ngay từ ban đầu người ta không dùng đến một chút đầu óc thực tiễn. Bây giờ tôi thấy dường như không có người khôn ngoan nào còn muốn trông thấy cảnh đó tái diễn.

Page nhìn thẳng vào Smith khiến y nghĩ rằng y đã đi quá xa.

– Có phải đó là một lời hăm dọa?

– Ông Page thân mến ơi, - Smith nói nhanh - không có gì xa sự thật hơn. Tôi chỉ cố gắng vạch rõ rằng tình hình hiện tại lại có thể thuận lợi biết chừng nào cho lợi ích riêng của ông. Còn bây giờ, xin ông vui lòng lưu ý cho. - Y mở chiếc cặp lấy ra một xấp giấy tờ, mắt lướt trên những con số y đã thu thập được từ nhiều nguồn khác nhau suốt ba tuần qua về trị giá của nhà máy, thiết bị, tài sản linh tinh và khách hàng. Rồi y nói tiếp: - Chúng tôi phỏng định toàn bộ tài sản trị giá bảy mươi lăm ngàn bảng. Dĩ nhiên con số đề nghị ban đầu chỉ là ướm thử thôi. Giờ tôi đã được cho phép nhân đôi con số ban đầu và đề nghị chắc chắn với ông là một trăm ngàn bảng cho tờ Ánh sáng phương Bắc.

Page không trả lời ngay. Ông cứ nhìn hết người này sang người kia cho đến lúc Smith chắc mẻm trong bụng rằng ông sẽ chấp nhận. Xong ông mới nói, giọng ôn tồn:

– Tôi không có gì phải đôi co với quý ông. Hai ông chỉ làm công việc của mình. Tuy nhiên… hai ông phải hiểu rõ cái gì đang xảy đến với làng báo chúng ta ngày nay. Một vài nhóm thế lực có tham vọng mở rộng đế quốc của chúng bằng mọi giá, đã vươn tay đến mọi tờ báo chúng muốn, không ngoài mục đích tăng số lưu hành và bán hạ các đối thủ trong cuộc cạnh tranh ráo riết hiện nay.

Smith suýt nói chen vào thì Page đã tiếp tục:

– Tất cả chúng ta đều biết sức mạnh của báo chí… để làm điều tốt cũng như điều xấu. Sức mạnh đó không lường được. Nó có thể tạo ra hay xóa đi một nhân vật, dựng lên hay lật đổ một chính phủ, thậm chí nó còn có thể, ôi lạy Chúa, châm ngòi một cuộc chiến tranh. Chính sự áp dụng không kềm chế và vô trách nhiệm quyền lực này, vào những mục đích xấu xa bởi một số tờ báo có số lưu hành toàn quốc lớn, là điều đáng nguyền rủa của đất nước này hiện nay. Và trong tương lai nó còn dám dẫn đến sự sụp đổ toàn bộ nữa

Trong lúc Page nói, Nye càng lúc càng trở nên bồn chồn. Biết rằng trình bày khía cạnh tài chính của đề nghị là công việc của Smith và vốn hoài nghi rằng Page sẽ chấp nhận đề nghị ấy ngay, nên cho đến lúc ấy hắn đã cố tình không nói gì, chỉ im lặng ngồi trong ghế bành, cổ áo khoác lật lên, vẻ mặt dửng dưng. Nhưng bây giờ hắn bỗng nhiên xen vào.

– Tôi giả dụ rằng ông miễn trừ cái sản phẩm trong trắng của riêng ông ra khỏi vụ sụp đổ đó.

– Phải. - Page bình tĩnh đáp - Trong phạm vi nhỏ hẹp của nó, nó noi theo những tờ báo lớn còn giữ đúng phương châm của chúng - những tờ báo dẫn dắt và giáo dục quần chúng và cố gắng tạo ra những công dân thông minh, chứ không phải một dân tộc bán khai nuôi dưỡng bằng một thức ăn tổng hợp gồm tình dục, tin giật gân và chuyện xấu xa bỉ ổi.

– Ông có vẻ không thích tình dục.

– Không, khi hết ngày này đến ngày khác người ta ném nó vào mặt tôi trong bộ đồ hai mảnh.

– Thôi, chúng ta không cần gì phải tranh cãi. - Smith vội vã nói để làm dịu sự căng thẳng.

Nhưng Nye bắt đầu nhỏm dậy.

– Tôi xin thưa với ông rằng - hắn nói với một nụ cười mỉa - vì có thể nó chưa xâm nhập vào tổ ấm khép kín và trinh nguyên của ông, chứ nhiều công dân của chúng ta rất thích gái mặc áo tắm hai mảnh, họ thích mơ được ngủ với mấy cô gái ấy thay vì với mụ già mập ú ở nhà. Tình dục và tiền bạc là hai mục tiêu chính của nhân loại. Tại sao phải trốn chạy nó? Ông nên nhớ rằng không có gì bán báo chạy bằng một chuyện ngoại tình hấp dẫn. Cứ cho họ đọc thứ đó. Ông thử nghĩ xem một người công nhân cần gì khi ngồi uống trà vào lúc sáu giờ sáng bên ngoài trời sương mù? Chắc hẳn không phải bài thuyết giảng ổn ào, lưu loát do ông dọn ra, mà chính là món ăn thơm phức gia vị chúng tôi bưng đến cho hắn trong tờ Gazetle.

– Quả thật như vậy. Cho nên các ông mới kích động anh ta, như đã làm thứ hai vừa qua, bằng ba tử thi máu me.

Mặt Page hơi tái đi vàch máu cổ đập nhanh lên, nhưng khi cầm lấy những mảnh cắt báo trên bàn giấy, ông vẫn giữ được bình tĩnh.

– Tôi có vinh dự được các ông nghiên cứu những số báo của tôi. Về phần tôi, tôi cũng sưu tập một số bài trích từ báo của các ông trong bốn ngày qua. Đây chỉ là một vài tựa đề: GÁI MONMARTRE KHỎA THÂN QUYẾN RŨ DU KHÁCH CÔ ĐƠN, CÔ DÂU THẸN ĐỎ MẶT VÌ BỊ PHÁT GIÁC SONG HÔN, THANH NIÊN DU ĐÃNG TEDDY BOYS THÍCH DÙNG NƯỚC HOA, NỮ VŨ CÔNG THOÁT Y VÀO TU VIỆN, ĐÀN BÀ SÁU MƯƠI SINH ĐÔI, NỮ Y TÁ BỊ TẤN CÔNG KHÔNG GIẢI THÍCH ĐƯỢC VÌ SAO KHÔNG CÓ THƯƠNG TÍCH, ĐÀN ÔNG CUỒNG DÂM LÊN CƠN, NỮ NÔ LỆ DA TRẮNG TRONG HẬU CUNG, NỮ ĐIỆP VIÊN TÓC VÀNG QUYẾN RŨ MỘT QUỐC VƯƠNG, GÁI GIÀ TUYÊN BỐ ĐỒNG TRINH SAU KHI SINH CON GÁI - CÔ TOMKINS NÓI CHƯA HỀ CÓ NHÂN TÌNH, ĐÀN ÔNG CÓ VỢ ĐỔI GIỐNG TÍNH TRỞ THÀNH ĐÀN BÀ… Tôi sẽ không tiếp tục với những thứ ngu xuẩn nhưng độc hại đó của các ông. Tôi chỉ muốn nói thẳng với các ông rằng, ngay cả khi túng cùng phải bán, thì tôi cũng sẽ không bán cho tờ Gazetle.

– Thôi đi ông Page ơi. - Smith ngồi trên mép ghế bành, tỏ ra thật sự sốt ruột; mọi việc dường như diễn ra trái hẳn sự mong đợi của y - Chúng ta không nên vội vã thế. Ông cứ suy nghĩ vài ngày đi cho chín chắn.

– Không, quyết định của tôi đã là chung cuộc.

– Vậy thì, - Nye nói - chúng tôi tin chắc rằng ông sẽ có thêm một sự cạnh tranh nho nhỏ. Và cứ tin tôi đi, nó sẽ hơi gay gắt và mãnh liệt đấy.

– Thưa ông Page, tôi e rằng ông đã chạm phải một sai lầm nghiêm trọng. - Smith ném về phía Nye một cái nhìn trong một cố gắng chậm trễ buộc hắn phải câm miệng lại.

– Chúng tôi hoàn toàn quyết tâm làm ăn tại đây bằng những phương tiện công bằng và hợp pháp. Chúng tôi đề nghị mua với một giá cao nhất. Ông khước từ. Do đó chúng tôi buộc phải bắt tay làm một tờ báo đối lập. Đây là một nước tự do. Chắc ông cũng nhìn nhận rằng chúng tôi hoàn toàn có quyền bước vào.

– Các ông có quyền, - Page nói, còn chậm rãi hơn khi nãy - nhưng các ông sẽ không bao giờ thành công. Trước tiên, dân số chúng tôi ở đây không đủ để nuôi sống hai tờ báo. Và thứ hai, tờ Ánh sáng đã ổn định gốc rễ vững chắc, không tờ báo nào đánh bật nó được. Các ông có biết không, chúng tôi đã có mặt từ năm 1769 khi tờ báo được Daniel Page sáng lập. Daniel Page là người đã chiến đấu với Wilkes ch tự do báo chí và quyền được in các báo cáo của Quốc hội… Rồi James Page, ông cố của cha tôi, lãnh đạo cuộc đấu tranh nhằm bãi bỏ sắc thuế báo chí bất công - sắc thuế đánh lên trí tuệ của người dân, ông ta gọi thế - và vì thế mà bị truy tố. Không, không, các ông không bao giờ nên làm như thế. Tôi khuyên các ông đừng thử làm điều đó.

– Ông cứ chờ xem - Nye nói - Nếu ông muốn đánh cược, tôi xin đặt hai ăn một rằng ông sẽ phải đóng cửa trong mười tám tháng nữa.

– Tôi không đánh cược. Và ông cũng không thể dọa tôi. Tại đây ông không thể bắt tay xây dựng một tờ báo từ chưa có gì cả.

– Ông hơi sai rồi đấy, thưa ông Page, tôi lấy làm tiếc phải bảo ông như thế - Smith nói - Chúng tôi có những phương cách và phương tiện mà tôi e rằng ông chưa được biết đến. Ông hãy đổi ý đi, tôi van ông.

– Không - Page lắc đầu.

Cả ba im lặng. Smith thở ra một hơi dài và đứng dậy.

– Thưa ông, tôi lấy làm buồn chúng ta không đạt được một thỏa thuận và phải trở thành đối đầu nhau, vì xin ông cho phép tôi nói như thế, mặc dầu cuộc gặp gỡ của chúng ta ngắn ngủi, nhưng phải nói tôi thích và kính trọng ông. Và tôi xin hứa với ông một điều - là chúng tôi chiến đấu chống ông một cách công khai và ngay thẳng. Chúng ta có thể bắt tay nhau về điểm đó chứ?

Smith chìa bàn tay ra, và khi Page đưa tay ra, thì y nắm lấy và lắc lắc. Dĩ nhiên Nye không tỏ ra lịch sự như vậy. Hắn đốt một điếu thuốc, bỏ que diêm đã tắt vào giỏ đựng rác để trong góc và bước đi trước Smith ra khỏi cửa.

Vừa ngồi vào xe, Nye liền trút ra mấy tiếng chửi rủa:

– Tôi đã bảo lão không thuận bán mà.

– Anh chẳng giúp ích gì. - Smith nói xẵng - Anh chỉ tổ làm cho lão nổi giận.

– Trong bất cứ trường hợp nào thì lão cũng không bán. Lão là một thằng già điên rồ, cứng đầu cứ bấu víu riết, một phần vì tình cảm, một phần vì tự kiêu. Chúng ta rồi phải đập lão thôi. Một tên đạo đức giả miệng lưỡi ngọt ngào, với thành tích phục vụ dân của lão. Cả một cơ ngơi hài hòa đáo để! Nó thuộc về thời đồ đá. Không có lấy một thang máy trong cả cái khu nhà kho chứa đồ phế thải đó. Anh có trông thấy mụ gái già ở hậu cảnh? Y như bóng ma bà mẹ của Hamlet[11]. Rồi những bậc tiền bối có râu treo trên tường nữa...và cái câu bịp bợm in thạch bản bên trên bàn giấy: “Khánh thành kênh đào Manchester cho tàu, 1891”...

Smith để cho hắn tiếp tục. Y có những suy nghĩ riêng của mình. Dĩ nhiên y vô cùng thất vọng – thay vì có một kết quả mau lẹ, họ sẽ phải mất nhiều tháng trời làm việc và chịu trách nhiệm nặng nề nữa – nhưng y không nản chí. Sẽ còn có cơ hội lớn lao hơn để chứng tỏ giá trị mình đối với Somerville.

Xe vừa về đến khách sạn, y bước ngay vào buồng điện thoại và gọi về trụ sở. Y phúc trình cho ông Greeley, sếp trực tiếp của y. Sau cuộc điện đàm dài tái xác nhận những chỉ thị y đã nhận từ trước, y trở ra gặp Nye.

– Chúng ta phải tiến hành... y như đã hoạch định. Đừng lo, có thể mất nhiều thời gian hơn, nhưng chúng ta sẽ cùng nhau làm việc này.

– Chúng ta! - Nye nói - Từ giờ trở đi chúng ta là hai con rối. Họ giật dây từ Luân Đôn. Và chúng ta sẽ ở lại đây chịu trận.

– Không, giờ ta có quyền hành động theo ý mình. Greeley vừa bảo thế.

– Vậy làm theo ý anh đi. Nhưng chỉ có trời cứu chúng ta nếu ta không qua được trót trận này.

Smith xem đồng hồ - bốn giờ hơn – và mặc dù y thấy hứng muốn ngồi xuống cạnh môt tách trà ngon miền Bắc, nhưng bây giờ không phải là lúc để chậm trễ.

– Ta lên đường đi Mossburn ngay bây giờ. Thương lượng mua cho xong chỗ đó càng sớm càng tốt.

6

SMITH và Nye vừa đi khỏi, Page liền rời văn phòng lái xe về thẳng nhà. Vợ ông và Dorothy đi vắng – hai người đi xem một phim mới ở rạp Odeon, Hannah cho biết, với bà Brand – và sau khi ăn qua quýt, ông lên phòng làm việc trên gác mái có cửa sổ nhìn xuống vườn sau nhà, cũng là nơi ông cất sách vở cùng những món đồ sứ Satfford. Suốt buổi tối ông ngồi trên đó nhớ lại tất cả những gì đã diễn ra, và mặc dù bị nặng đầu vẫn cố tự thích nghi với một hoàn cảnh khả dĩ thay đổi hẳn khuôn mẫu ổn định của cuộc đời ông, báo trước một tương lai mơ hồ bất định. Ông cố tự nhủ rằng lời đe dọa ra một tờ báo đối lập chỉ là một câu hăm he trống rỗng. Nhưng không, ông biết họ sẽ làm những gì họ nói.

Anh chàng lớn tuổi, Smith, giữ vai trò phát ngôn viên, là một con người tiền chế thiếu tính độc đáo sáng tạo, trông chậm chạp vụng về với khuôn mặt trăng rằm nghiêm trang – y khiến ông chú ý nhờ tính cách của một con người khôn ngoan mà không nhất thiết thông minh, mặc dù giỏi công việc và ngay thẳng tốt bụng. Tổng kết lại thì y không hẳn là không tốt.

Còn anh kia dường như là một nhân vật nguy hiểm hơn: lưu loát và sắc bén hơn, miệng lưỡi độc địa và cặp mắt dò xét, hắn ta có dáng vẻ của một người kiếm ăn bằng sự khôn ngoan của mình. Với bản năng nhạy bén, Page nhận thấy trong hai người thì Nye tính khôn quỷ quyệt hơn và chắc là kẻ đáng sợ nhất.

Page bỗng thấy vô lý rằng ông vừa hình thành trong đầu ý nghĩ “sợ” vô lý đến nỗi ông liền trở lui về một trạng thái tinh thần vững chắc và quân bình hơn, nhờ đó mối lo âu giảm đi bớt và viễn ảnh sáng sủa hơn. Tờ báo của ông được vững vàng như thế, ắt nó có được sự ủng hộ, thậm chí sự thương yêu của thành phố. Làm sao một tờ báo mới ra, tài trợ bởi một nhật báo kém uy tín nhất Luân Đôn có thể quật ngã nó được? Tờ Ánh sáng đã vượt qua nhiều cuộc khủng hoảng trong quá khứ. Cuộc khủng hoảng này nó cũng sẽ vượt qua.

Sáng hôm sau Page đến tòa soạn trong tâm trạng vui tươi, sẵn sàng chờ đón mọi biến cố. Ông không phải chờ đợi lâu trong tình trạng ngờ vực. Cô Moffatt, sau khi chào hỏi xong, đưa cho ông một tờ quảng cáo nhỏ còn chưa ráo mực in. Cô nói:

– Họ đã mua tờ Mossburn

Đó là một điều mà đáng lý ông đã dự kiến trước. Mossburn nằm cách Hedleston không quá hai mươi kilomet. Ông già Herbert Rickaby, chủ tờ Chronicle – một báo tuần chuyên đăng tải tin địa phương trong khu vực nông nghiệp nó phục vụ - bấy lâu nay đã nóng lòng muốn bán quách nó đi. Mặc dù bước khởi đầu chắc chắn có nhiều hạn chế, song ít ra nó là một căn bản cho phép hoạt động ngay và mở rộng sau này. Lướt mắt nhanh qua tờ quảng cáo, Page thấy rằng nó là tờ loan báo việc mua tờ Mossburn Chronicle mà trong tương lai đổi tên là Daily Chronicle, sẽ phân phối rộng rãi ở Hedleston và các vùng phụ cận. Tiếp theo là một lời rao lố lăng và những ưu điểm của ấn bản sắp ra đời.

Cô Moffatt đang chú ý xem nét biểu lộ trên mặt Page.

– Họ thuê nửa chục người ở phòng tìm việc làm để phân phát hàng ngàn tờ thứ này. Và một tiểu đội người xăng uých[12] mang bảng quảng cáo diễu hành bên ngoài nhà ga.

– Được, - Page nói - ít ra mình biết mình đang ở đâu.

Ý nghĩ đầu tiên của ông là họp toàn ban tham mưu lại để nghe ông nói chuyện, nhưng ý kiến kệch cỡm một cách đáng ghét này rất xa lạ với bản chất ông nên ông gạt bỏ ngay. Thay vào đó, ông chờ đến mười giờ và đi theo hành lang đến dự buổi họp duyệt tin tức như thường lệ. Năm vị trưởng ban đã có mặt, họ đột nhiên im lặng khi ông bước vào và đến chỗ ngồi; mặc dù ông đang lo buồn, điều đó đã khiến ông mỉm cười.

– Thưa các bạn, dường như chúng ta sắp có sự cạnh tranh trong thành phố. Tôi đoán rằng tất cả các bạn đều đã trông thấy cái này – Ông đưa tờ giấy quảng cáo lên.

– Không làm sao hụt được. Nó có mặt ở khắp mọi nơi. - Horace Balmer, người phụ trách quảng cáo, nói - Cả trên những bảng quảng cáo bên vệ đường của nhà Halley Brothers nữa. Nhất là sau cái dịch vụ chúng ta dành cho nhà này. Tệ thật!

– Tiền của Somerville cũng thơm như tiền của bất cứ ai khác. - Maitland nói toạc ra - và rõ ràng lão ta có ý định sở dụng đồng tiền ấy

– Tôi thắc mắc không biết họ trả cho Rickaby bao nhiêu - Poole ngẫm nghĩ, và vì không ai trả lời, ông ta nói tiếp: - Không nhiều đâu, tôi dám chắc như vậy. Lão ta chỉ chờ dịp bán tống bán tháo nó đi.

– Nhưng không biết họ sẽ làm gì với cái xưởng đó! - Balmer nhún vai, làm cho hai măng sét áo cứng ngắt với cặp nút nặng nề tụt xuống tận mấy lóng tay - Fenwick bảo tôi xưởng chỉ có một máy offset nhỏ hiệu Wharfedale. Số lưu hành không bao giờ trên sáu ngàn.

– Các anh đừng lo, họ sẽ xoay sở được. - Dường như chỉ một mình Maitland là xem xét vấn đề một cách nghiêm túc; những người kia ngạc nhiên, hiếu kỳ, thậm chí hơi giễu cợt nữa, chắc hẳn không hề lo lắng. Ông ta nói tiếp: - Và nếu các anh nghĩ rằng họ sẽ tiếp tục in mấy cái bảng giá bò, cừu, tin thời tiết cho nhà nông và lời bàn về viễn ảnh của khoai tây và da thuộc, thì các anh đi lạc hướng khá xa đấy.

– Tôi đồng ý với Malcolm. - Page nói - Chúng ta bước vào một cuộc đấu tranh gay go và lâu dài. Nhóm người này sẽ có đủ các tiết mục đặc biệt của tờ Gazelte, báo cáo riêng về ngoại vụ và bài vở in chung, tất cả được cung cấp từ trụ sở Luân Đôn. Ngoài ra, họ sẽ xoáy vào các tin địa phương đến mức tối đa, áp dụng mọi mánh khóe biết được để gia tăng số lưu hành. Tôi tin họ sẽ thất bại. Tôi còn dám bạo miệng nói họ phải thất bại. Nhưng chúng ta phải sẵn sàng và cảnh giác hơn bao giờ hết và luôn luôn như vậy. Vì lẽ đó, nếu ai có ý kiến đề nghị gì, tôi rất vui lòng muốn nghe.

Nhìn quanh bàn, ông thấy Poople, người phụ trách biên tập bộ môn thể dục thể thao – đang ngồi trong tư thế hai chân duỗi dài ra và hai tay nắm lại cho vào túi áo vét – tỏ vẻ muốn nói. Ông ta người cao kều, để râu mép và có một vẻ khinh khỉnh, cả hai thứ này đều mang về từ đơn vị biệt kích cũ của ông cùng với bệnh mê thể lực đã khiến ông đều đặn mỗi sáng thức dậy vào lúc sáu giờ, chạy bộ tám hoặc chín kilômét, tay cầm đồng hồ bấm, trước khi đến sở làm. Vào những lúc khó khăn ông biểu lộ đôi chút cái mặc cảm của người cựu sĩ quan bị xã hội hậu chiến bạc đãi – ông dễ nổi giận với bất cứ ai trừ chính ông. Tuy nhiên, mặc cho cái tính quạu quọ ấy, Page vẫn ưa thích ông và biết rằng có thể hoàn toàn tin tưởng nơi ông. Và bây giờ, bằng một giọng thách thức thường dùng, Poole nói:

– Tôi nghĩ rằng chúng ta phải thắng họ bằng chính trò chơi sở trường của họ. nh bóng tờ báo cho sáng sủa lên một tí. Bỏ thêm gia vị vào các mẩu tin của chúng ta.

– Tôi đặt dấu hỏi điều đó. - Page nói ngay - Vào lúc này, trên hết tất cả, chúng ta phải duy trì cá tính của tờ Ánh sáng. Cho dù đứng vững hay ngã gục, phải giữ lấy cá tính ấy của chúng ta.

Trong phòng nổi lên tiếng rì rầm tỏ ý tán thành.

– Thế nào mặc lòng, ông cũng phải chấp nhận rằng... tôi không nói điều này vì nó thuộc lãnh vực ban chúng tôi, nhưng độc giả rất mê thể dục thể thao. Có nhiều ngày chúng ta chỉ cho họ đọc không quá hai cột. Nên có những bài tường thuật đầy đủ hơn về các trận bóng của Liên đoàn miền Bắc và các trận đấu quyền Anh ở Tynecastle. Và thêm tin về các cuộc đua nữa.

– Cái đó không giúp chúng ta bán quảng cáo – Balmer phản đối.

– Có chứ.

– Nếu chúng ta hạ giá xuống ngang trình độ họ, - Maitland đột nhiên nói xen vào – thì chúng ta coi như xong.

– Được rồi, được rồi. - Poole nói giọng lộ vẻ phật ý, rồi thì thầm nói thêm:- Cho tươi lên đôi chút cũng đủ.

– Liệu một tờ phụ bản ảnh thứ bảy có tăng thêm sức lôi cuốn không?

Đó là ý kiến của Lawrence Hadley, một người đàn ông năm mươi tuổi, thấp, tròn trịa, đầu hói bóng. Ông phụ trách ban nhiếp ảnh một cách lu mờ đến nỗi dường như không được ai biết tới, cho đến một hôm ông xuất hiện với chiếc má ảnh ba chân để chụp ảnh kỷ niệm cho các nhóm tại buổi picnic hàng năm của tờ báo.

Maitland bật ra một tiếng cười ngắn.

– Nếu mọi người chúng ta nhìn vấn đề từ góc độ chuyên nghiệp của mình thì sẽ chẳng đi đến đâu.

– Chỉ là một đề nghị thôi. - Hadley thì thầ

– Vâng, Lawrence. - Page nói giọng xoa dịu – Nhưng có lẽ cho một thời điểm khác.

Cả phòng im lặng, rồi Maitland nói tiếp, thỉnh thoảng mím môi lại vẻ suy nghĩ và gương mặt bẹt đỏ như gạch tàu cúi xuống trước ngực.

– Tôi nhìn thấy vấn đề như thế này… và qua kinh nghiệm tôi biết nó là như vậy. Một người nào đó trong hàng ngũ tờ Gazetle, có thể chính Somerville vì một lý do riêng của lão, có ngẫu hứng... muốn nắm lấy tờ Ánh sáng phương Bắc. Ngày nay trong những tổ chức lớn như vậy thì không còn vấn đề tình cờ may rủi, tất cả đều được tính toán tỉ mỉ về phương diện tài chính... soạn thảo kế hoạch, đề ra một thời gian biểu, chọn lựa nhân sự, và đây là điểm quan trọng nhất – dành ra một số tiền cụ thể cho công việc. Số tiền luôn có sẵn để dùng tới đồng bạc cuối cùng, nhưng xin ghi nhớ lời tôi nói, khi đã đến giới hạn của nó thì thêm một xu nữa họ cũng không chi, toàn bộ kế hoạch bị chối từ, quét sạch, chặt bỏ như một cành cây khô – hay muốn gọi thế nào tùy ý – và những người đã làm hỏng nó cũng bị chặt bỏ nốt. Đấy, vấn đề là như thế, chúng ta chỉ cần giữ vững cái đầu không để chao đảo, siết chặt vòng tay lại với nhau và tiếp tục cho ra tờ báo. Họ có thể làm ta xây xát chút ít, nhưng họ sẽ phải tốn kém, tốn nhiều chứ không ít. Tôi sẽ không ức đoán thời gian là bao lâu, nhưng một ngày nào đó, nếu may mắn có thể là một năm hay một năm rưỡi, tiền bạc cạn đi và mấy ông bạn của ta sẽ cuốn lều lặng lẽ ra đi.

Page cảm thấy dễ chịu được nghe lời nhận định bình tĩnh và thực tiễn ấy về tình hình nhất là vì nó xuất phát từ Maitland. Ông làm một dấu hiệu đồng ý rồi nói:

– Chỉ thêm một điều nữa thôi: đó là thái độ chung mà chúng ta phải có đối với họ. Tôi nhận thấy chúng ta nên tảng lờ họ.

– Chính là cái đó. - Maitland gật đầu - Coi như họ không có.

– Nhưng ta có nên đặt một người theo dõi họ không? - Poole hỏi - Chúng ta phải biết họ đang làm gì. Chắc chắn họ cũng sẽ bố trí người theo dõi công việc chúng ta.

Page không mấy quan tâm đến ý kiến đó; nó bao hàm ý nghĩa do thám; vả lại Smith đã bảo đảm rằng họ sẽ giữ một đường lốay thẳng.

– Trong khi chờ đợi, thôi ta gác chuyện đó qua một bên.

– Được, chúng ta sẽ nghe tin tức về họ. - Maitland nói giọng khô khốc khi tan buổi họp - Cứ chờ đến khi họ phát hành số đầu tiên.

Trong mấy ngày tiếp theo, đó là sự kiện mà mọi người trong tòa soạn Ánh sáng phương Bắc mong đợi với một sự căng thẳng càng lúc càng tăng. Họ không phải đợi đến lúc số báo đầu tiên xuất hiện mới biết được chính xác cái gì chống lại họ. Báo cáo và tin đồn không thiếu – Nye, người chỉ huy chiến dịch, đang tung tin ra khắp mọi nơi, nhấn mạnh vào tốc độ và hiệu quả mà nhờ đó công việc thu xếp ban đầu của hắn đã hoàn tất. Một lực lượng biên tập đáng kể đã từ Luân Đôn đến – trong số có Tina Tingle, một nữ phóng viên được cả nước biết đến nhờ những bài về phụ nữ đăng trên tờ Gazetle – và đã lập tức chạy đi tìm thuê nhà ở vừa trong thành phố vừa tại Mossbura. Tiếp theo là một đợt quảng cáo khác nữa, lúc đầu bằng phương tiện áp phích dán trên các biển quảng cáo lớn hai bên đường, rồi vào chiều thứ bảy ngày mười sáu tháng ba, một đoàn người đi diễu hành xuyên khắp thành phố, tay cầm pa nô với những hàng chữ đập vào mắt người hiếu kỳ:

TIN QUAN TRỌNG CHO HEDLESTON

NHẬT BÁO DAILY CHRONICLE

RA MẮT THỨ HAI TỚI

Ngày cuối tuần đó không phải là một ngày nghỉ yên ả cho Page. Trời mưa tầm tã và bầu trời ảm đạm hòa nhịp với tâm trạng của ông. Vốn là người kém ngủ, thật đáng ngờ nếu ông nghỉ được cả thảy hơn năm tiếng. Cuối cùng sáng thứ hai cũng đến. Trong khi lái xe đến tòa soạn, mắt Page nóng nảy để ý tìm những dấu hiệu của sinh hoạt bất thường ngoài đường phố và, đây rồi, đối diện ngân hàng Northern Savings Bank một đám các em bé bán báo đang vây quanh một chiếc vận tải nhỏ màu vàng rực mới toanh kẻ chữ The Daily Chronice, để đếm báo mới.

Khi bước những bậc thang dẫn lên văn phòng, ông nghe tim đập thình thịchlồng ngực. Ông biết cô Mottatt thế nào cũng có số báo ra mắt ấy – đúng, nó nằm đấy, trải rộng trên bàn viết của ông cạnh chiếc bình cắm những cành hoa mà cô mang từ vườn nhà mỗi đầu tuần. Ông đưa mắt nhìn nhanh, gần như vụng trộm, rồi tia nhìn bị giữ chặt trên mặt bàn, ông nín thở.

Trọn nửa trang đầu được dành cho một bức hình viễn tưởng đập vào mắt người xem của một máy tách plutonium. Dưới đó chạy một tít chữ lớn 144 phân in[13] trên nền đỏ:

NHÀ MÁY PHẢN ỨNG HẠT NHÂN CHO HEDLESTON

UTLEY MOOR ĐỊA ĐIỂM THÀNH PHỐ

NGUYÊN TỬ MỚI

Một trung tâm nguyên tử lớn mới cùng kế hoạch nhà ở phụ thuộc khổng lồ được dự trù xây dựng lại tại Utley trên ngoại vi Hedleston. Trong số ra mắt, nhật báo The Chronicle được hân hạnh giới thiệu với bạn đọc câu tuyên bố dành riêng cho báo này của một viên chức cao cấp thuộc Ủy ban nghiên cứu nguyên tử nặng. Kế hoạch được bảo mật tuyệt đối này, nay mới tiết lộ, ngoài tầm quan trọng quốc gia của nó, chắc chắn mang lại lợi ích to lớn cho phúc lợi xã hội, sự thịnh vượng và tương lai kinh tế của cộng đồng...

Page ngừng đọc và nhìn Moffatt một cách bất lực. Phải, đây là tin quan trọng hàng đầu, một trong những biến cố trọng đại nhất từng xảy đến cho Hedleston suốt nửa thế kỷ qua, và không những ông hụt nó, mà chính bọn kia lại tóm được nó.

Diễn biến các sự kiện giờ trở nên rõ như ban ngày. Ngay từ đầu, Somerville biết trước kế hoạch N.R.U cùng tiềm năng to lớn của nó đối với việc phát triển khu vực này; đồng thời lão cũng phán đoán rằng đây không là mối quan tâm đặc biệt của Page, vì thế lão đã mạnh dạn tiến tới. Biết chắc sau đó khu vực sẽ phồn vinh và dân cư tăng lên, lão không lùi bước khi Page từ chối bán – lão phải chen chân vào bằng mọi giá. Mặc dù tin tức tiết lộ cho lão là loại tin mật, lão đã không ngần ngại sử dụng nó thật đúng lúc vào chiến dịch chống tờ Ánh sáng phương Bắc.

Page nghĩ đến những tin chính của ông đăng trên số báo sáng nay: một bài phóng sự đầy đủ về cuộc triển lãm nông nghiệp mùa xuân tại Wooton, một sự kiện hàng năm có ý nghĩa, chắc hẳn thế, nhưng làm sao đọ nổi cái vụ kia! Và lần đầu tiên, trong khi ông đứng bất động, một nhận thức về quyền lực vô hình, thiên biến vạn hóa đằng sau chiến lược tính toán tinh vi này đè nặng xuống ông như một quả tạ.

Có tiếng gõ cửa.

– Mời vào.

Cậu Lewis bước vào với một vẻ hối hận và buồn bã.

– Thưa ông, em rất lấy làm tiếc đã không làm được gì trong cái vụ N.R.U ấy. - Lewis bắt đầu nói - Giá mà em đã đoán được U. là Utley...

Page hiếm khi mất bình tĩnh. Ông mến Bob Lewis, một thanh niên siêng năng, đầy hứa hẹn đã theo học cùng trường tiểu học với Dorothy và thỉnh thoảng còn đến nhà mời cô bé đi chơi với cậu. Nhưng vào lúc này, trông thấy cậu với vẻ non nớt thiếu kinh nghiệm, hầu như tiêu biểu cho năng lực kém cỏi của tờ báo tỉnh lẻ của mình, Page đùng đùng nổi giận. Ông mắng nhiếc Lewis một trận nên thân rồi bảo cậu đi ra.

Sau khi lấy lại bình tĩnh, ông quay sang Moffatt; cô đang ngồi trong tư thế sẵn sàng tốc ký thư tín do ông đọc, nhưng thật ra đang quan sát và lại đánh giá ông nữa theo tiêu chuẩn của bố ông, người mà cô hầu hạ, tôn thờ như thần tượng, người mà cô biết sẽ không bao giờ để rơi vào tình trạng tiến thoái lưỡng nan này.

– Đó không phải lỗi cậu Bob. - Cô nói - Cậu ấy không có đầu mối nào trên Ủy ban nghiên cứu cả.

Page đã hối tiếc hành động của mình, nhưng ông làm ngơ câu nhận xét ấy.

– Tôi muốn biết có bao nhiêu tờ báo này đã bán ra. - Ông không đủ sức bắt mình gọi đích danh tờ Chronicle - Yêu cầu Maitland cử một người ra ngoài đó.

– Không cần đâu. Cách đây mười lăm phút Fenwick gửi lên đây một báo cáo nhỏ. Không bán một tờ nào cả.

– Cái gì!

– Lúc sáu giờ sáng nay họ đưa đến mười ngàn số. Mười ngàn nữa sẽ đến đây lúc chín giờ. Tất cả đều phát không. Họ cần độc giả và họ đã có độc giả.

Một sự im lặng bao trùm khắp phòng.

– Được, - Page lấy giọng quả quyết - một sự mở đầu dở là một kết thúc hay. Thôi ta làm việc.

Trong lúc bước lại bàn viết, Page chợt nghe dưới đường vọng lên tiếng rao báo Ánh sáng của cụ Tom Gourlay – ông già mù bán báo mà tiếng rao đã vang lên bên ngoài tòa soạn mãi từ thời Robert Page. Vào lúc này, nghe nó như một tiếng kêu lẻ loi yếu ớt.

7

Quả đấm do nhật báo Chronicle tung ra trong số ra mắt đã gây ít tác hại hơn Page từng lo sợ. Dân thành phố Hedleston mặc dù không phản đối lối trình bày của tờ báo, nhưng tỏ ra bất bình với nội dung tin tức. Ngoại trừ một vài lợi ích về thương mại, không ai muốn có một lò phản ứng hạt nhân trước ngưỡng cửa thành phố mình; hơn nữa một vùng ngoại ô mới nằm bày bừa ra ở Uley Moor chắc chắn sẽ làm xấu xí đi những cảnh đẹp thiên nhiên tại đây. Nhưng một vài ngày sau, khi ông Phụ tá bộ trưởng Quốc hội loan báo rằng việc triển khai xây cất dự án mãi đến tháng giêng năm sau mới bắt đầu, thì sự xôn xao trong dư luận dường như xẹp xuống.

Tuy thế, áp lực đè lên tờ Ánh sáng đã bắt đầu và nó tiếp tục với một cường độ tai hại. Chưa bao giờ Page tưởng tượng được rằng người ta có thể dùng đến quá nhiều mánh khóe như vậy để bán một nhật báo Anh. Những ngày báo “phát không” với dãy số đặc biệt cho phép người trúng nhận một bộ dao thìa nĩa, đồ sành sứ hay các đồ gia dụng khác, những vé phi cơ khứ hồi miễn phí đi chơi vịnh Whitley, những trò đố được thưởng vé xem phim; một cuộc thi sắc đẹp trong bộ đồ tắm, hiện còn đang tiếp diễn, để phát hiện và đội vương miện cho Hoa hậu Hedleston 1956. Cùng với kỹ xảo của Nye, nhà tổ chức đầy sáng tạo, những trò ồn ào của chiến dịch kéo dài không ngừng nghỉ.

Còn chính tờ báo thì đang dốc toàn lực ra đuổi bắt mồi; nó tràn ngập bài vở mang tính giật gân của tờ Gazetle và được bổ sung thêm những bài viết không ai bắt chước nổi của người nữ phóng viên lấy bút hiệu độc đáo là Tina Tingle để ngụy trang tên thật Elsie Kidger. Theo lời Maitland tiết lộ cho Page thì cô Kidger thực ra là một khuôn mặt đáng chú ý trên những đường phố nghiêm trang của tỉnh miền Bắc này. Những gì đập vào mắt người ta là một chiếc mũ Tyrol màu lục chụp lên mái tóc cắt ngắn, bộ đổ vải tweed màu vàng hột cải bó sát một thân hình đàn ông và một dáng đi trông cũng đàn ông, mà với đôi giày nặng nề nó mơ hồ gợi lên hình ảnh của một người từng là vô địch trên sân golf.

Mỗi ngày cô sản xuất ra một bài viết chuyên đề, bao gồm từ sự đau đẻ đến sự đau khi dứt kinh nguyệt xem như dành cho đối tượng độc giả phái nữ, mặc dù Page tin rằng đó là tiết mục ưa thích của các thanh thiếu niên thường lui tới phòng bi da của Antonelli. Ngoài ra, với một tiềm năng bất trị cô còn phụ trách mục “Diễn đàn Tina Tingle”, trả lời những thắc mắc thầm kín đền buồn nôn của bạn đọc, trong đó những câu hỏi tự động rơi vào một trong hai nhóm: nhóm thứ nhất mong đợi niềm hoan lạc của đời sống vợ chồng, nhóm thứ hai than vãn những nỗi khổ của cuộc sống ấy.

Đương đầu với thứ nhật báo này, khó lòng mà giữ được sự bình tĩnh và đeo mãi theo chính sách tách rời. Điều an ủi duy nhất đối với Page là ý nghĩ rằng không còn nghi ngờ gì nữa, Nye và người đồng sự của hắn đang tiêu tiền như nước. Thế nhưng về phía ông, Page đang bị giảm số lượng lưu hành, vào lúc này thì chưa đến mức tuyệt vọng, nhưng đều đặn mỗi tuần kém đi vài trăm, và ông càng lúc càng lo không biết sự giảm sút còn đi đến đâu.

Sáng nay sau buổi họp duyệt tin tức không lấy gì làm hào hứng, ông buồn bã ngồi đọc lướt qua những trang báo Chronicle mà Moffatt không bao giờ quên để trên bàn ông. Cô Tingle, ông ghi nhận với mối ác cảm, đang ở trong phong độ tuyệt vời. Để trả lời cho một thắc mắc tâm tình bắt đầu như sau: “Tina thân mến, em có một bạn trai, chúng em thường hẹn nhau đi chơi; anh ấy cho rằng không có gì sai quấy trong việc quan hệ tình dục với nhau trước đám cưới...”, cô đã nghiêm trang viết đáp: “Em Gladys thân mến, bạn trai của em chỉ muốn lợi dụng thân thể em vào sự thỏa mãn tình dục riêng. Chỉ cần nói dịu dàng với cậu ấy: Anh không được làm chuyện tà dâm đồi bại. Các bạn gái của em làm chuyện đó và cười nhạo em có lối sống đạo đức, lành mạnh, có lẽ sau này họ sẽ bị chứng suy thần kinh không còn biết đâu là tội lỗi nữa. Cuối cùng chính em sẽ cười họ.”

Lại nữa, để trả lời cho tiếng than thở, “Cô Tina thân mến, suốt hai mươi năm qua chồng tôi luôn la hét thịnh nộ tôi do tính thô lỗ hung dữ như quỷ của anh ấy...”, giọng cô cũng cổ vũ không kém: “Chị thân mến, chồng chị bị chứng khiếm khuyết những xúc động tình cảm, thế nhưng bất chấp những khó khăn bi thảm ấy, chị phải kiên trì thương yêu anh ấy rồi chị sẽ được đền bù niềm vui và sự thỏa mãn đã làm trọn bổn phận người vợ. Chắc chị chưa hề biết được ý nghĩa sâu sắc tìm thấy trong những hoàn cảnh tưởng chừng như tuyệt vọng. Lấy bông bịt tai lại chắc sẽ đỡ. Và phải có một thú tiêu khiển. Ca hát hay chơi dương cầm.”

Đột nhiên, Page quay sang đọc phần tin tức. Phát minh về một kiểu xu chiêng hiện đại được đưa tin dưới tựa đề: CÁC BẠN GÁI ĐÃ THỬ MẶC XU CHIÊNG ĐỆM HƠI CHƯA? NÓ SẼ BƠM PHỒNG BẢN NGÃ CỦA CÁC BẠN... Bên dưới, ông đọc, không chút hào hứng, tin về một người đàn ông ở Bradford, trong ba mươi năm cuộc sống vợ chồng, đã hôn vợ 52.000 lần, và một phụ nữ Mêhicô sinh ra một đứa con hai đầu.

Đúng lúc đó có tiếng gõ cửa và Horace Balmer bước vào. Nhìn nét mặt Page, đoán biết ông ta có chuyện không vui muốn nói, và có vẻ xỉa xói hơn bình thường. Balmer là một người ăn nói to tiếng mà ai mới gặp lần đầu tiên cũng đều bị ấn tượng; ông dễ hòa đồng với mọi người và tuy là một hội viên câu lạc bộ Rotary nhưng ông thuộc về đủ mọi hội, đoàn ở Hedleston, từ nhóm Tam Điểm đến Hội những cư dân thung lũng trung thành và cao quý. Vốn có chiều hướng béo phệ và thích những bộ vét vạt chéo màu xanh nhạt, cho nên ông có một dáng đi như lướt trên gót chân với một bên vai nhô lên và cánh tay bên kia quơ quơ giữ thăng bằng, bàn tay buông thõng như một chiếc vây trắng vì sức nặng của chiếc nhẫn to đè trên ngón út. Không ai có thể bắt tay thân thiết hơn hay phát ra hàng tràng những câu tầm thường vô vị một cách rôm rả hơn.

– Anh Henry, tôi đang gặp khó khăn. - Ông mở đầu bằng lối nói thân mật thường lệ - Tôi không thể tìm được mối quảng các theo giá hiện thời của mình.

Thấy Page im lặng, ông ta tiếp:

– Bọn họ không ngừng phá giá chúng ta. Tôi nghĩ rằng trong nhiều trường hợp ta chỉ còn cách bỏ trắng.

– Chắc hẳn điều đó khá là ngu xuẩn

– Tôi e rằng tôi không cùng ý kiến. Theo ý tôi, bọn họ rất ư là khôn ngoan. Họ đi khắp nơi rêu rao lên rằng không bao lâu nữa trong thành phố sẽ còn có mỗi mình họ là tờ báo duy nhất, rồi họ mời mọc những hợp đồng quảng cáo dài hạn với giá hạ. Tuần rồi chúng ta mất Henderson và Byles. Trong số các khách hàng kỳ cựu nhất của ta thì vài chỗ đang bắt đầu lúc lắc. Khi tôi bước vào hãng Weatherby sáng nay - anh biết họ quan trọng ra sao đối với chúng ta - tôi lấy được món quảng cáo nhưng Halliday nhìn tôi bằng một cái nhìn lạ lùng. Tôi e rằng chỉ còn mỗi một cách để làm.

– Cách đó là gì?

– Chính chúng ta phải hạ chút đỉnh.

– Không.

– Nhưng tại sao?

– Nó trái định ước. Và nó cũng vô ích nữa. Nếu ta hạ, họ lại hạ thấp hơn. Chúng ta đã cống hiến cho khách hàng quảng cáo một dịch vụ thượng hạng ngót một trăm năm mươi năm nay. Chúng ta có những tiêu chuẩn riêng. Tôi không hạ thấp những tiêu chuẩn ấy bằng cách nhảy vào một cuộc chiến tranh giá cả đê tiện.

Vẻ mặt Balmer trông khổ sở.

– Tôi nghĩ anh đang phạm một sai lầm. Nhưng dĩ nhiên đó là trách nhiệm của anh. Tôi chỉ khuyến cáo thôi. Hôm nọ tình cờ tôi gặp cái ông Smith của họ - anh biết chứ, y là một hội viên bạn trong câu lạc bộ Rotary – và tôi cả quyết với anh rằng y có đầu óc kinh doanh.

– Thế à! Nhưng Horace, anh cũng là một người làm kinh doanh. Thôi bây giờ anh đi tiếp và cố gắng tối đa với giá biểu tiêu chuẩn của mình.

Cái ông Smith của họ... hội viên bạn trong câu lạc bộ Rotary, - Page suy nghĩ khi Balmer dã đi khỏi – những từ ngữ thân mật này mang âm vang một điềm gì đó. Một đôi lần gặp Smith trên phố High Street gần cao ốc Prudential, nơi báo Chronicle thuê làm tòa soạn, và y đã chào ông với một vẻ tôn kính pha lẫn kiểu cách thái quá – điều này dường như biểu thị một sự mong muốn làm thân. Nhưng việc Smith xã giao thân mật với người trong ban tham mưu của ông lại là một vấn đề

Cuộc nói chuyện với Balmer vừa rồi thật ra là khởi đầu của một ngày xấu cho Page, một ngày mà mọi việc xảy ra đều không thuận lợi. Cô Moffatt thật đáng bực mình, số báo bán bị giảm thêm hai trăm nữa, và quả tim mắc gió của ông cứ làm khổ ông bằng những nhịp đập thay đổi bất ngờ, lúc thì thoi thóp một cách vất vả, lúc thì nhảy loạn xạ như điện giật. Ông không muốn lệ thuộc nhiều vào mấy viên nitrôglixêrin của bác sĩ Brand và đã cố gắng xoay sở không cần đến thuốc. Nhưng đến năm giờ ông quyết định về sớm một chút để tìm những giờ phút thư giãn tại nhà.

Nhưng khốn thay, thời tiết trong gia đình mấy tháng gần đây đã thay đổi. Không bao lâu sau ngày cưới, Page hiểu ra rằng ông đã lỡ lầm và phải cố gắng chịu đựng Alice không hợp với ông về cả tâm hồn lẫn thể xác. Thành thử, như một triết gia, ông bắt tay vào, nói nguyên văn lời ông, “làm cho mọi thứ được tốt đẹp nhất”. Nếu Alice không bằng với những gì ông mơ ước thì trong đời có gì bằng? Và đằng đẵng nhiều năm trời ông đã cố gắng xoay sở, bằng sự tế nhị và tự kềm chế, bằng sự dung thứ tính khí kỳ cục của Alice – tính lơ đễnh vô lý của bà và thỉnh thoảng, những bột phát của chứng rối loạn tâm thần – để gìn giữ mối quan hệ thân mật với bà và để duy trì một cuộc sống gia đình tương đối êm ấm. Tuy nhiên bây giờ, trong cử chỉ của bà vợ cũng như của cô con gái – ví như Hannah nói, Dorothy giống mẹ - người ta có thể cảm nhận một vẻ thù địch biểu lộ qua giọng điệu lạnh nhạt khi hai người này nói chuyện với ông cũng như qua những cái nhìn đầy ý nghĩa trao đổi qua lại giữa họ với nhau.

Thế nên chiều nay khi Page bước vào nhà, thật đáng ngạc nhiên vì ông được chào hỏi bằng một giọng vui vẻ. Hai mẹ con đang ngồi ở phòng khách uống trà, và đúng lúc ông xuất hiện thì bà Alice quả thật cố mỉm cười.

– Anh Henry ngồi lại uống một tách đi. Hôm nay anh về sớm thật hay quá. Hai mẹ con em có tin quan trọng vô cùng.

– Được. - Page đáp - Cho anh xin một tách đi.

Đón lấy tách trà, ông ngồi xuống và cầm thìa quậy.

– Nào, anh nghĩ là tin gì? Nhưng anh không sao đoán nổi đâu. - Alice hít vào một hơi dài - Dorrie vừa trúng hai mươi guinea[14].

– Bố, thấy con may mắn chưa! - Dorothy hô lên - Và thông minh nữa.

Page đang mệt, trí óc uể oải. Ông tự hỏi không biết đây có phải là một giải thưởng do may mắn con giá ông đã trúng ở trường họa không.

– Hay lắm. - Ông nói lơ đễnh, rồi biết ngay là không thể như thế được. Ông nhìn Dorothy - Mà trúng thưởng về việc gì?

– Nó như thế này đây. Con đang đi bộ từ nhà ga về như mọi hôm. Khi về đến con đường này, con để ý thấy có hai gã đàn ông ở góc đường, người lạ, ba biết chứ, đang nói chuyện với nhau như thể họ bị lạc đường. Đúng thế, khi con đến gần thì gã mang một túi xách nhỏ màu đen hỏi con: “Xin lỗi cô bé, đây có phải đường Hanley Drive không?” “Vâng đúng rồi”. Con đáp, rồi con để ý thấy một dải ruy băng ba màu xanh trắng đỏ trên khuy áo, và nhanh như chớp con hô lên: “À ra đây là Người giữ kho báu!” Hắn ta mỉm cười với con trông thật dễ mến. “Phải,” hắn đáp. “Và cháu là cô bé giỏi nhất đã nhận ra được Người giữ kho báu.”

– Henry, anh có thấy chuyện đó lý thú không? - Trong khi ông ngồi đấy, choáng váng, thì bà Alice, không chống chọi được với lòng ham muốn tham dự vào câu chuyện, đã chen vào tranh nói với Dorothy - Nhưng chưa hết đâu, gã kia nói với con bé: “Vì đã bốn ngày nay chưa có ai nhận ra chú, nên không thưởng cháu năm guinea mà thưởng hai mươi.” Nói xong hắn ta mở túi nhỏ và đếm hai mươi mốt tờ giấy bạc mới toanh[15] trao cho Dorrie.

– Ồ thú vị thật! - Dorothy ngắt lời mẹ - Rồi tụi con nói chuyện với nhau. Gã kia ăn nói còn dễ mến hơn gã trước nữa. Hắn rất đẹp trai... trông điềm đạm và tự nhiên, trong tiếng nói có lẫn chút giọng Mỹ. Họ còn chụp ảnh con nữa. Ồ, có việc gì thế...?

– Làm thế nào con được thưởng tiền...? Giọng Page trở nên gượng gạo, mất vẻ tự nhiên - Để trúng thưởng con phải có mang theo một tờ Chronicle.

– Đúng! Con có cầm the

– Có phải con muốn nói với bố là con thật sự có mua báo của họ?

Nét mặt bà Alice hơi biến đổi và từ từ chuyển sang một màu tái nhợt nhạt.

– Henry, - bà nói - Anh đừng nói bằng cái giọng kiêu kỳ ấy nữa. Em muốn biết tin tức chuyện này chuyện nọ.

– Vậy là Dorothy mua báo cho em?

– Tại sao không? - Mặt bà đỏ lên, nhưng bà vận dụng cái phong cách giống mệnh phụ nhất của bà để tự bảo vệ - Em thích những tin xã hội của họ. tin của anh thì ít quá, chẳng có gì cả. Còn Tina Tingle đọc rất lý thú. Vậy thì có gì hại đâu!

– Hại! - Mặc dù thừa biết rằng vì tham vọng xã hội bị ngăn trở mà bà đã tìm đến những mục tâm sự phụ nữ, gỡ rối tơ lòng, nhưng Page cảm thấy khó nói - Bọn họ đến đây để tiêu diệt chúng ta mà em lại thản nhiên ủng hộ báo của họ. Anh chưa hề nghe đến một thái độ nối giáo cho giặc như thế. Trong khi đó, - ông quay sang Dorothy - con reo mừng vận may một cách ngu xuẩn... Con có hiểu rằng họ đã rình chờ con không? Cả chuyện này là một cái bẫy. Ăn nói dễ mến! Ba rùng mình nghĩ không biết họ moi được gì từ nơi con. Sáng mai chúng ta sẽ biết rõ. Nếu như nó không giúp cho họ một nội dung viết bài tai hại hơn thì bố sẽ bắt con gửi trả món tiền khốn kiếp đó.

Khi ông đứng lên đi ra cửa, lòng quặn đau một nỗi đắng cay, thì Dorothy thút thít khóc.

– Bố độc ác lắm. Bố phá hỏng tất cả.

Bà Alice có vẻ bị khuất phục và hờn dỗi. Ít ra là lần này bà không ủng hộ con gái.

– Em không hiểu tại sao...- Bà nói, như tự lý luận với chính mình - nếu họ kinh chống anh như thế... sao lại cho Dorothy hai mươi guinea?

Chuyện này có nói thêm nữa thì cũng vô ích; Page tự trách mình đã rút lui và cay đắng nghĩ rằng vụ xung đột khốn khổ này, tuy không do ông gây ra, chắc chắn là một nọc c làm bại hoại bất cứ ai chạm trúng nó. Ông biết mình có thể trông chờ điều gì nơi sự kiện mới xảy ra này, và sáng hôm sau tất cả những lo sợ của ông đã thành sự thật.

Trên trang giữa của tờ Chronicle một bức ảnh trọn khổ của con gái ông mang tựa đề “DOROTHY PAGE TRÚNG GIẢI JUMBO CỦA BÁO CHRONICE”. Cô giá đang tươi cười, cố tình để cho thấy tờ báo cô đang cầm và tay kia đang nhận lấy những tờ giấy bạc xòe ra như chiếc quạt. Page thu hết can đảm đọc bài viết đi kèm:

Dorothy Page, một thiếu nữ mười bảy tuổi, tóc nâu, xinh đẹp duyên dáng và vui tươi (tại sao không dự cuộc thi hoa hậu của chúng tôi, hỡi cô bé đáng yêu? cô cũng có thể trúng tuyển đấy), hôm qua đã phát hiện đúng Người giữ kho báu bí mật của chúng tôi và tức khắc được tặng thưởng hai mươi đồng guinea vàng. Xin gửi đến Dorothy những lời chúc mừng nồng nhiệt nhất của chúng tôi.

Cô Page, mà bạn bè và người thân trong gia đình thường gọi là Dorrie – nhân tiện, chúng tôi còn được biết cô là con gái của ông Henry Page, chủ bút tờ báo đồng nghiệp Ánh sáng phương Bắc – đã phát biểu vài lời bình luận thú vị với phóng viên của chúng tôi. Cả cô và mẹ cô – đều là độc giả thường xuyên và hết lòng của báo Chronicle mà hai người nhận thấy đang mang lại dòng máu mới rất cần thiết cho Hedleston và vùng phụ cận.

Là một người của tầng lớp trẻ, Dorrie đang theo học trường hội họa và khiêu vũ giỏi; cô thích xem phim, nghe đĩa hát Jackie Dibbs và, xin lỗi quý độc giả, thích đọc The Chronicle.

Giống bao nhiêu người khác sốt ruột với nhịp sống chậm chạp, cô không còn thì giờ dành cho cái tinh thần bảo thủ buồn chán mà nhiều năm qua đã bóp nghẹt tất cả những gì là tiến bộ, “đi tới” của thành phố. “Nói cho cùng”, Dorothy mỉm cười, “chúng ta đang ở trong thời đại nguyên tử chứ không phải thời đồ đá. Chúng ta phải sống nhanh hơn thời những chuyến xe trạm của các cụ. Tôi hoan nghênh nhạc Rock and Roll hết mình. Tôi tin báo Chronicle sẽ giúp ích.”

Nói xác đáng lắm, Dorrie ạ. Chúng tôi trân trọng những ý kiến của bạn, những ý kiến xuất phát từ ái nữ của Henry Page. Hy vọng quý bạn đọc cũng đồng ý đó là những lời khen tặng thật đáng quý.

Khi Page bước vào phòng, ông nhận thấy ngay làn không khí ngột ngạt đang chờ đón ông. Maitland, đầu không ngẩng lên mắt nhìn nhanh về phía ông. Poole tay vân vê râu mép, nhìn chăm chú lên trần nhà, còn Hadley thì dường như cố gắng tỏ ra như thể Page không có mặt ở đấy. Chỉ có mỗi Balmer, ngồi thẳng người trên ghế, là có vẻ biểu lộ đúng thái độ của mình. Page thầm cám ơn Maitland khi ông này xua đi làn không khí khó chịu trong phòng.

– Thật đáng tiếc, Henry ạ. Nhưng anh không nên buồn phiền trước chuyện đã rồi. Bọn họ đã chọn ngay Dorothy để quất chúng ta một vố thật độc. Tội nghiệp cô bé!

– Con gái tôi cũng phần nào có lỗi.

– Vâng, nhưng dĩ nhiên cô bé không đoán nổi bọn kia nhằm mục đích gì.

– Ít ra họ không bôi nhọ chúng ta mà chỉ ám chỉ chúng ta lỗi thời.

Balmer gắt gỏng nói vào:

– Theo ý kiến riêng tôi, điều đó còn tác hại hơn cả nói xấu.

– Chính là gã Nye đấy. - Poole nói - Hắn đạo diễn toàn bộ vụ này. Tôi thấy hắn chơi bi da ở khách sạn Red Lion tối nọ. Hắn là một con quỷ trầm tĩnh.

– Chuyện này ta chỉ có cười bỏ thôi.

– Làm sao ta bỏ được, - Poole giận giữ gào lên - nếu ta có ý định làm ngơ không biết tới sự có mặt của họ? Khi tôi nghĩ rằng tôi làm vã mồ hôi ở Bắc Phi trong khi tên cáo đó sống êm ấm thoải mái ở New York giả vờ làm việc cho Sở thông tin thì tôi muốn đập vỡ sọ nó ra.

– Nghe đây các bạn. - Maitland mỉm cười - Có ai tán đồng điều đó không?

– Tôi không. - Balmer nói chua chát - Nếu bọn họ có đủ sự khôn khéo để nghĩ ra những chuyện như thế, thì chúng ta phải nghĩ ra một chuyện gì đó hay hơn. Bạo lực đâu có hay ho gì.

Page nhận thấy ông phải chấm dứt cuộc thảo luận trước khi mọi người đâm ra bất đồng ý kiến với nhau.

– Mong muốn trả đũa là một việc dĩ nhiên, - ông nói - và tôi không chút nghi ngờ những cú tấn công nhằm vào chúng ta sẽ gây thương tổn cho chúng ta trong một thời gian. Nhưng tôi tin rằng một chủ trương tự kềm chế sẽ có lợi về sau. Thành phố sẽ vì đó mà kính trọng chúng ta. Và đó là điều duy nhất giúp chúng ta vượt qua được những châm biếm, chế giễu rẻ tiền, những thứ bùn dơ mà họ có thể vấy lên chúng ta – sự kính trọng của người dân thành phố.

– Người dân thành phố! - Poole nổ lớn, ngã đầu về phía sau.

– Đừng gạt bỏ họ ra. - Maitland nói nhỏ nhẹ - Tôi tin rằng họ sẽ ủng hộ trong cơn khó. Và tôi đồng ý với anh Henry tất cả chúng ta phải đưa hết tất cả những gì ta có vào tờ báo và chờ xem cục diện xoay chuyển ra sao.

– Tôi cầu Chúa cho anh đúng. - Poole nói – Nhưng nếu ta tiếp tục bị giảm số lưu hành thì có lẽ ta sẽ thấy rằng đã chờ đợi quá lâu.

Tiếp đó một sự im lặng bao trùm căn phòng. Rồi không còn thảo luận thêm nữa, họ bắt tay vào công việc.

Thế nhưng suốt ngày hôm đó Page cứ bị quấy nhiễu bới ý nghĩ rằng không những ông bị thua mà còn trở nên lố bịch dưới mắt tất cả những người quen. Vì lý do đó, khi rời khỏi tòa soạn lúc sáu giờ, ông quyết định ghé lại Câu lạc bộ các quận miền Bắc. Gần đây, ông trở nên có thói quen tránh né những tiếp xúc cá nhân không cần thiết. Vốn rất ghét phải nói chuyện về những mối âu lo của mình, ông không cần ai khích lệ hay chia buồn cả - nhưng bây giờ vì lợi ích của tờ báo, ông thấy cần thiết phải công khai biểu lộ một thái độ dửng dưng coi thường đối với sự kiện vừa qua.

Câu lạc bộ các quận miền Bắc, mà người thành phố Hedleston thường gọi tắt là “Câu lạc bộ”, là một tổ chức lâu đời và danh giá, phảng phất một chút hương vị Cấp tiến[16]; đây là nơi gặp gỡ được thừa nhận của những công dân hàng đầu trong tỉnh. Tòa nhà được xây bằng đá đẽo màu xám, nóc bằng và cổng chính có mái che chịu trên hai cột lớn tạc tượng đàn bà; nhìn từ ngoài nó giống một lăng tẩm của vua chúa. Đúng vậy, hồi chiến tranh nó được dùng làm nơi trú bom, và những lúc bom đang tuôn xuống nổ ầm ì. Page có ý nghĩ tòa nhà này chắc cũng trở thành lăng tẩm thật. Tuy nhiên bên trong tràn ngập ánh sáng, hơi ấm và mùi thơm dụi dàng của thuốc lá thượng hạng.

Gật đầu chào Dunncan, người gác cổng, Page dừng lại theo thói quen trước bảng thông tin, và trên đó, giữa đủ các thứ thông báo, mắt ông bất chợt bắt gặp cái tên Harol Smith. Vâng, chính ông giám đốc kinh doanh của tờ Chronicle – y được Herbert Rickaby đề nghị cho gia nhập vào Câu lạc bộ và được sự tán đồng của đông đảo hội viên, trong số có vị mục sư nhà thờ St. Mark. Page đứng bất động trong một khoảnh khắc, hoàn toàn kinh ngạc. Sự kiện Smith chưa chi đã được những hội viên chủ chốt của Câu lạc bộ đồng tình thu nhận là một vố nữa mà ông không tiên liệu. Tuy nhiên, ông đã cố gắng tự trấn tĩnh được và quyết không bày tỏ ý kiến gì về vấn đè này, rồi ông bước đi về hướng phòng khách lớn.

Khi Page bước vào thì trong phòng chưa có bao nhiêu hội viên, nhưng ông cảm thấy sự xuất hiện của mình đã tạo một xao động nhỏ. Rồi, đứng giữa hai cây cột giả cẩm thạch kiểu kiến trúc Pompeii chống đỡ trần nhà trang hoàng kiểu Victoria, ông nhìn thấy Ngài Archibald Weatherby và bác sĩ Brad đang đứng nói chuyện bên lò sưởi. Ông đi lại phía họ.

– Đây rồi! - Weatherby chào ông với một cái vỗ thân mật lên vai - Đây là ông bố hãnh diện.

Với một dáng thấp và nặng nề, đầu hói, mặt đỏ gay, đôi mắt nhỏ chất chứa nhiều dục vọng. Ngài Archibald toát ra một vẻ vui nhộn trẻ trung trái ngược với tính sâu sắc của cái đầu kinh doanh đã mang đến cho lão một tài sản kếch xù trong ngành giày da và lão tin là còn đưa mình tiến xa hơn nữa.

– Henry, tôi nghe nói anh đã làm mấy tay nhà báo Chronicle phải khiếp sợ. Đến thành phố chưa đầy ba tháng mà đã phải dâng tiền vàng đến nhà rồi. Anh bạn làm cách nào thế?

– Tốt hơn nên hỏi Dorothy. - Page mỉm cười.

– Cô bé phải tinh lắm mới phát hiện đúng gã ấy. - Brad vui vẻ nói thêm vào.

– Và phát biểu thật hay về chính mình nữa. - Weatherby cười khúc khích – Ước sao mấy đứa con tôi cũng được lanh lợi như thế.

Page thừa hiểu đằng sau những lời đùa này cả hai Weatherby và Brad đều biết ông bị tổn thương; những lời tiên đoán của họ về thắng lợi cuối cùng của ông dường như đã được soạn sẵn và tuôn ra một cách hào phóng. Với sự tốt bụng cố hữu, Edward Brad, người bạn kỳ cựu nhất của ông, đổi đề tài nói chuyện, nhưng nhiều lần Page bắt gặp ánh mắt chăm chú của Weatherby nhìn ông xem xét, lượng định những thiệt hại gây ra cho uy tín cá nhân và cho tờ báo của ông. Từ lâu ông đã đoán biết rằng Weatherby luôn coi khinh ông là người không biết uống rượu, hút thuốc, câu cá, săn bắn, lại càng không biết kể những chuyện thô tục – tất cả những thứ này Weatherby đều xuất sắc. Lý do đơn giản là Page không thuộc loại lão ta. Tuy vậy trong lúc họ nói chuyện, và sau đó, khi có vài hội viên khác đến nhập vào nói chuyện với họ - như thiếu tá Seaton của Đơn vị phòng vệ dân sự, Harrington, giám đốc kinh doanh của Công ty máy công cụ, luật sư Paton, và Frank Holden, giám đốc ngân hàng – thì Page cũng cố giữ được thái độ vui vẻ.

Khi ông ra về sau đó một giờ, ông tin rằng cố gắng của mình đã không bõ công. Bác sĩ cũng ra về đúng lúc đó và đi ra ngoài cùng với Page. Hai người đứng một lúc trên lề đường. Rồi đột nhiên ông bác sĩ bối rối nói:

– Anh biết đấy, chúng tôi luôn đứng về phía anh. Ủy ban đã không được tế nhị lắm khi để Smith gia nhập Câu lạc bộ. Nhưng, - Brad nhún vai – anh ta là một công dân dường như cũng không đến nỗi. Vả lại anh ta có những thư giới thiệu hạng tốt. - Rồi lấy lại được giọng điệu bình thường, Brad nói nhanh: - Trông anh cũng khỏe đấy. Không được làm việc quá sức. Và cũng không được liều lĩnh.

– Không đâu.

– David bây giờ thế nào?

– Tuyệt. Hoàn toàn bình phục.

Brand nhìn đi nơi khác, nhịp nhịp mũi nhọn của chiếc dù xuống lề đường. Với mớ tóc nhuộm bạc hai bên thái dương, khuôn mặt dài vẻ suy tư, mũi thon nhỏ nhắn và đôi môi nhăn nheo, ông biểu lộ rõ nét hơn bao giờ hết một tính thận trọng và một đầu óc phán đoán tỉnh táo.

– Ở đó cũng thế, Henry ạ. Không được liều lĩnh. Hãy nhớ điều tôi từng bảo anh: coi chừng lúc nào cũng có nguy cơ tái phát.

– Nhưng tại sao? - Page hỏi, trong lòng đã bất bình về điều ông bác sĩ nh mạnh lần này không phải lần đầu – Cậu ta bị và đã bình phục rồi mà.

– Vâng, nhưng sự suy nhược cơ bản vẫn còn đó.

– Suy nhược gì?

Edward Brad do dự nhìn người bạn của ông, rồi nhìn đi nơi khác. Rõ ràng ông đang nghĩ trong đầu điều trước đây ông đã nói mà vì đó hai người suýt giận nhau luôn. Tuy nhiên, vào lúc này, Page không còn muốn tranh cãi nữa; ông nói vắn tắt:

– Anh chỉ nói chuyện xui xẻo không thôi. Nếu anh có dịp gặp David... quả thật là cậu ta đang mạnh khỏe.

– Vậy thì... - Brand ngập ngừng - Tôi lấy làm mừng được nghe điều đó.

Trong một khoảnh khắc cả hai đều im lặng, rồi họ chào nhau và chia tay, ông bác sĩ đi một ngả đến bệnh viện ở đường Victoria và Page đi ngả kia về Hanley Drive.

8

Mùa hè năm ấy ướt át và lạnh lẽo. Ở tòa soạn cũng như trong gia đình, cuộc sống của Page ảm đạm chẳng khác nào tiết trời bên ngoài. Page mệt mỏi vì làm việc quá sức và lo nghĩ nhiều bấy lâu nay, giờ lại thêm chán ngán vì thái độ biết điều một cách đáng gượng gạo khổ sở mà Alice đang áp dụng. Cái tính trẻ con từ trong bản chất khiến bà giận chồng không chiều theo những sở thích của bà và làm bà thật sự có ý nghĩ rằng mình là một người đàn bà vừa bị hiểu lầm vừa bị bạc đãi. Đến cuối tháng sáu, khi Page bảo Alice rằng năm nay ông không thể đi nghỉ hè và đề nghị bà dẫn Dorothy đi Torquay, là vùng nghỉ mát ưa thích của bà, thì bà lắc đầu mỉm cười trách móc:

– Không, anh yêu. Nếu thật sự chúng ta không cùng đi với nhau được thì chẳng thà em cũng không đi.

Nỗi bất bình của Dorothy thì lộ liễu hơn, và cô bé những lúc phóng lên cầu thang có gặp bố thì chỉ lí nhí mấy tiếng chào hỏi. Page không có ước muốn về một tình cảm gia đình tràn đầy, ông sâu sắc cảm thấy đang thiếu thốn tình thương và một sự hỗ trợ tinh thần. Và trong lúc ngày tháng lặng lẽ trôi qua, phải chăng chỉ là do trí tưởng tượng mà ông nhận thấy những người quen trong thành phố bỗng trở nên lúng túng mỗi khi gặp ông? Vào thượng tuần tháng tám mọt cuộc gặp gỡ với mục sư Glimore trên phố Victoria đã dẫn dến tột cùng cuộc khủng hoảng. Ông mục sư trông thấy Page quá trễ; ông đang định băng qua đường tránh né đi thì bị Page chặn lại nên tự khỏa lấp bằng một sự thân tình quá đáng.

– Ồ, Henry, con mạnh khỏe chứ?

Trước đây Page từng ngẫm nghĩ về hành động của Gilmore tán đồng cho Smith gia nhập Câu lạc bộ; nay ông quyết định nói thẳng với ông mục sư.

– Con đang gặp lúc khó khăn, - Page nói không úp mở - khó khăn đến nỗi con cần sự ủng hộ tinh thần của thầy.

– Ủng hộ bằng cách nào? - Gilmore thận trọng hỏi vừa giũ chiếc dù cho mấy giọt nước mưa rơi xuống đất.

– Bằng cách đứng về phía con chống lại tờ báo lá cải Chronicle đó. Trong quá khứ con đã giúp thầy... sao bây giờ thầy không giúp lại con đi?

Ông mục sư giũ cho khô chiêc dù xong và quan sát bầu trời cho chắc là trời đã quang, rồi ông nhìn nghiêng về phía Page.

– Bây giờ, Henry ạ, giáo hội không được xen vào chính trị, con thừa biết điều này, và nếu làm thế thì còn gặp rắc rối với cha giám mục nữa. Hơn nữa, con có nghĩ rằng con nặng thành kiến không? Ngày nay chúng ta nên có những quan điểm tương đối cấp tiến. Ta nhìn nhận đôi lúc các ông bạn Chronicle của chúng ta có đi hơi xa hơn các sự kiện, nhưng bây giờ là thời hiện đại. Ông Smith của họ là một người hoàn toàn tốt bụng. Smith đến chào ta ngay sau khi đến đây và chúng tôi đã nói chuyện thật thú vị về công tác Y.M.C.A của anh ta ở ÚC. Ta gặp Smith tại nhà thờ St.Mark đều đặn mỗi chủ nhật. Và con biết không... họ đã gửi đến cho quỹ tái thiết tháp chuông một số tiền thật hào phóng.

– Con hiểu. - Page nói gượng gạo.

– Lẽ dĩ nhiên tất cả chúng tôi đều ủng hộ con, Henry ạ. Nhưngôi phải công bằng. Ở Gilead[17] có loại cây cho nhựa thơm xoa dịu được các cơn đau, nhất là nỗi đau của tâm hồn. - Ông ta nhìn Page một cách gian trá – Gần đây họ có in nhiều bài thơ tùy hứng nhỏ của ta. Và được hoan nghênh nữa, vâng, được hoan nghênh. Ta nhận được một bức thư của ông Nye, trong đó ông ấy đã dùng đến chữ “một thành công lẫy lừng”.

Page tiếp tục đi đến tòa soạn, trong lòng giận dữ. Chỉ một mình Maitland có vẻ gần gũi ông, nhưng lòng trung kiên vững chắc và thầm lặng của Malcolm, dù Page quý trọng nó, cũng không chứa đựng chút gì là thiện cảm.

Một mùa thu ảm đạm kéo lê sang đông. Mưa dầm, mưa đá, và đến tháng hai tuyết đổ một trận lớn đến mấy tuần sau đường phố vẫn còn phủ một lớp tuyết chưa tan hết, lầy và bẩn – tất cả đều không làm được gì để giữ vững tinh thần của ban tham mưu Ánh sáng phương Bắc. Trong đời Page chưa bao giờ làm việc hăng say như thế, soạn thảo phương án và hoạch định công việc, khuyến khích các cộng sự viên, phấn đấu tiết kiệm để giảm chi phí, đến tòa soạn trước mọi người và ra về sau cùng, trở dậy giữa đêm khuya khi không ngủ được để soạn thảo và trau chuốt các bài xã luận của ông, căng lên từng thớ thịt để sao cho mỗi số báo ra đời đều đạt tới đỉnh cao nhất của sự hoàn hảo. Thế nhưng cuộc đấu tranh một mất một còn vẫn đều đều tiếp diễn. Ngay từ đầu ông đã bảo Smith rằng thành phố Hedleston nhỏ bé không đủ chỗ cho hai nhật báo. Trong nhiều tháng liên tiếp ông bị thua lỗ nặng, và mặc dù ông tin rằng lỗ lã của báo Chronicle còn lớn hơn nhiều, nhưng năm tuần qua mức lỗ của báo ông đã tăng theo một nhịp báo động.

Khó khăn hàng đầu của Page đối với tờ Ánh sáng luôn luôn thuộc về mặt phục vụ công chúng, mặc dù vậy là truyền thống của cả dòng họ, chứ không bao giờ là sự tích lũy tiền của đơn thuần. Ông bán tờ báo với giá cơ bản, mặc dù sử dụng vật tư có chất lượng cao và trả tiền lương hậu hĩ cho nhân viên, nhất là có trợ cấp cho nhân viên nghỉ hưu. Cá nhân ông chỉ lấy một khoản lương thấp nhất là một ngàn năm trăm bảng một năm, và ngoài căn nhà đang ở đứng tên Alice, ông không có tài sản riêng nào cả. Ngoài số lượng khách hàng cũng được coi là tài sản có của tờ báo mà ông đánh giá cao, tất cả tài sản vật chất của tờ báo – theo một quyết định yêu nước của bố ông sau Chiến tranh thế giới thứ nhất – đều được đầu tư vào cổ phiếu quốc phòng, số tiền lên tới một trăm ngàn bảng. Ông luôn luôn xem số tiền ấy như một khoản dự trữ vừa đủ và đáng hài lòng.

Nhưng giờ đây, vào buổi sáng ngày một tháng ba này, khi nghe Page đọc bảng cân đối chi thu mới nhất của tờ Ánh sáng, thì quá hiển nhiên là ông đã chi tiêu thâm rất nhiều vào khoản dự trữ này. Ông suy đi nghĩ lại một lúc lâu, rồi với một tiếng thở dài, ông lợi dụng lúc Moffatt ra khỏi phòng, nhấc điện thoại lên xin một cái hẹn với Frank Holden, giám đốc ngân hàng Northern Boroughs Bank.

Lúc mười một giờ sáng cùng ngày, Page có mặt trong phòng làm việc của Holden, một căn buồng nhỏ đằng sau bàn viết của thủ quỹ, xung quanh dựng vách bằng gỗ đào hoa tâm và kính mờ, dưới sàn trải thảm da thú đã sờn lông vì bị giẫm bởi không biết bao nhiêu đôi bàn chân của những người dân giàu có và cần kiệm xứ Northumbria. Khi Page bước vào, ông giám đốc bảo người thư ký đang trao đổi công việc với ông ta đi ra ngoài, rồi bắt tay ông đầy vẻ thân tình và chỉ ghế mời ngồi.

Dáng cao thong dong, mắt đeo kính trắng gọng sừng, để râu mép cắt sát, trông Holden có cái vẻ sắc sảo và vồn vã của một người sốt sắng muốn chiều lòng người khác và muốn thành đạt ở đời. Nhỏ hơn Page mười hai tuổi, Frank Holden xuất thân trong một gia đình lâu đời ở Hedleston và có cùng nền tảng văn hóa xã hội như Page. Ngày xưa, Robert Holden, cha của Frank, là bạn thân nhất của cha Henry Page; hai ông này, Robert Holden và Robert Page, hợp với ông Robert Harbottle thành bộ ba chơi rất thân với nhau từ nhỏ, khiến người ta gọi thân mật là “ba cậu Bob”!

Vì lẽ đó, Page cảm thấy ít bối rối hơn khi đưa đề tài trong đầu ra nói chuyện, và sau một vài câu mào đầu ông nói:

– Frank, tôi đến gặp anh để hỏi vay một món tiền.

– Thế à? - Holden nói - Thú thật nãy giờ tôi tưởng ông tạt vào đây để tán gẫu.

Holden ngưng nói trong một lúc, rồi vì Page vẫn im lặng, ông ta cười mỉm như để làm dịu bớt điều sắp phải nói ra.

– Ông Page à, gần đây ông rút tiền ở đây khá nhiều. Hôm thứ hai tôi có dịp nhìn qua tài khoản của ông. Tôi nghĩ rằng ông biết ông đã rút tiền lố bao nhiêu.

– Dĩ nhiên. - Page gật đầu - Tôi đã để cho chuyện công việc tiếp tục chạyừng một thời gian. Nhưng anh đang giữ món cổ phiếu quốc phòng của tôi làm bảo chứng rồi còn gì.

– Vâng, cổ phiếu quốc phòng. - Holden trông ra chiều đắn đo suy nghĩ – Số đó lên đến khoảng một trăm lẻ bốn phải không?

– Tôi tin là số đó.

– Và bây giờ nó xuống còn dưới sáu mươi lăm... sáu mươi ba rưỡi, nói chính xác. Tôi tin nó còn xuống thấp hơn nữa. Sao ông không bán khi tôi còn bảo ông?

– Bởi vì, là một công dân tốt, tôi thấy còn có bổn phận phải giữ lại.

Holden nhìn Page một cách lạ lùng.

– Ngày nay một công dân tốt phải tự trông chừng lấy chính mình. Ông có biết rằng thất bại của chúng ta trong việc hạn chế lạm phát đang làm nghèo đi tất cả những người chủ các cổ phiếu đó? Giá trị vững chắc, thật thế... Những công dân yêu nước đặt niềm tin vào đó như ông, đang phá sản.

Trong lúc Page sắp sửa phản đối thì Holden tiếp tục:

– Dù thế nào đi nữa, ông đã mất trắng trên ba mươi chín ngàn bảng trong số vốn của ông và nếu tôi phán đoán không sai tình hình tài chính chung thì ông còn có thể mất mát hơn. Ở mức độ tài khoản nợ của ông tăng đều đặn như hiện nay thì trong bảy hay tám tuần nữa số cổ phiếu bảo chứng kia không trang trải nổi.

– Tôi biết rõ điều đó. - Page nói - Vì thế tôi đến đây để dàn xếp vay tiền.

– Dựa trên cái gì?

– Ồ, tất nhiên là dựa trên tờ báo Ánh sáng phương Bắc... nhà ốc, xưởng máy và khách hàng.

Holden cầm lấy cây thước kẻ gỗ mun cạnh cái thấm mực và sau khi ngắm nhìn nó một cách thích thú, ông ta xoay nó giữa mấy ngón tay. Sự im lặng kéo dài thêm một lúc, rồi không nhìn vào Page, ông ta n

– Thưa ông Page, tôi rất tiếc. Hơn tất cả mọi thứ, tôi muốn giúp đỡ ông. Nhưng không thể được.

Page giật mình kinh ngạc. Ông chưa hề cố ý nghĩ là bị từ chối.

– Nhưng tại sao? - Ông ngạc nhiên hỏi, rồi nói giọng rời rạc – Anh biết tôi...tờ Ánh sáng... đó là tên tuổi của chúng tôi... chúng tôi có tài sản cố định. Chúng tôi mở tài khoản ở đây suốt những năm qua.

– Tôi biết, tôi biết... từ chối giúp đỡ là gay go cho ông lắm. Nhưng hiện nay tiền bạc căng vô cùng. Chúng ta bị kẹt trong một tình trạng thắt chặt tín dụng mà tất cả ngân hàng đều bị cấm ứng tiền cho vay. Nói tóm lại nhà nước không muốn chúng tôi cho khách hàng vay.

– Nhưng đây là một vấn đề địa phương, hầu như là cá nhân.- Page phản đối - Ít ra chúng ta có thể bàn bạc.

– Sẽ hoàn toàn vô nghĩa. - Holden nhìn Page vẻ xin lỗi – Tôi không có thẩm quyền ép buộc ngân hàng. Ông phải đưa vấn đề lên hội đồng quản trị. - Ông ta ngừng nói và tiếp tục xem xét cái thước kẻ - Sao ông không đến gặp ông chủ tịch hội đồng?

– Weatherby phải không?

– Vâng. Ông quen ông ấy mà. Bây giờ ông ấy đang ở nhà máy. Tôi gọi điện thoại nói ông sẽ đến gặp nhé?

Page im lặng. Ông có cái cảm tưởng chán nản rằng Holden muốn tống khứ ông đi bằng cách lịch sự nhất của anh ta. Ông chậm chạp đứng dậy, trong đầu nghĩ: Weatherby… có lẽ người cuối cùng mà ông mong muốn phơi bày sự túng thiếu của mình. Thế nhưng chẳng có ai khác – ông sẽ cần đến khoản tiền vay và phải có nó.

– Đồng ý. - Page đáp – Phiền anh gọi điện thoại cho ông ấy giúp tôi.

Hai mươi phút sau ông đến văn phòng của Weatherby nằm trong tòa nhà hành chánh cao mới xây dựng trên dải đất bỏ hoang kế cận nhà máy. Dải đất, mà từ lâu dân Hedleston quen gọi là The Cowp, đã lọt vào tay nhà chế tạo giày da này nhờ một cuộc thương vô cùng khóe léo và đã tăng trị giá lên nhiều lấn so với trị giá ban đầu nhờ vụ đổi hướng phóng một con đường từ quảng trường Victoria. Lúc Page đi vào, Weatherby đang đứng trước khung kính cửa sổ lớn mở ra đường Victoria, cười khúc khích một mình và suýt nghẹt thở vì điếu xì gà.

– Lại đây, Page. Xem kìa.

Bên ngoài, xe cộ lưu thông bị chặn lại, nhường đường cho một hàng dài các bà đẩy đủ các loại xe em bé, di chuyển chậm chạp vòng quanh quảng trường. Dẫn đầu đoàn diễu hành này là một xe phóng thanh mang một biểu ngữ đôi:

ĐẠI DIỄU HÀNH XE ĐẨY TRẺ EM

THI TRẺ EM ĐẸP

HÔM NAY

TẠI TÒA THỊ SẢNH

ĐÓN ĐỌC NHẬT BÁO CHRONICLE

– Không tệ chứ? - Lão vỗ vào vai Page. Lão mặc quần soọc, mang tất ca rô vàng và đỏ khiến hai bắp chân khổng lồ của lão như càng to hơn. Hôm nay trông lão đỏ hơn, lùn hơn, hói hơn, và cũng vui hơn bao giờ hết, sáng ngời vẻ tự mãn của những nhà doanh thương giàu có - Anh có cảm nghĩ gì về màn này?

– Táo bạo, chắc hẳn thế. Không đặc biệt trang trọng.

– Mẹ kiếp, nó có gì bậy bạ đâu. Đó là một ý kiến rất ăn tiền. Nắm lấy các bà mẹ. Họ chỉ tìm cách đẩy sản phẩm của họ thôi, cũng giống như tôi vậy. Xem kìa, cả cái gã Nye ấy nữa. Hắn là bộ óc đằng sau tất cả vụ này. Gã kia, Smith, chỉ là con số không. Nhưng Nye thì quả thật là có cái gì đó. Hôm cuối tuần cháu Charlie của tôi lấy xe Jarguar chở hắn lên Tynecastle chơi và khi trở về hai đàng thân thiết nhau ra phết.

– Thế à? - Page nói hơi ngượng ngập, khám phá ra rằng rất có thể Charlie Weatherby, thuộc dòng dõi cao sang của thành phố, đã kết bạn tâm giao với Nye.

– Chắc hẳn thế. Chúng nó đi chơi với nhau vui vẻ lắm. Cho nên anh phải để mắt trông chừng hắn đấy. - Weatherby khôi hài nói thêm rồi quay lưng lại cửa sổ. Lão thả người xuống ghế xoay và ráng bắt chéo đôi chân ngắn. - Nào, anh cần gì tôi đây? Xế chiều tôi phải đi tìm mua đồ chơi golf, vậy ta hãy vào đề đi.

Page nói ngay vào trọng điểm, một cách ngắn gọn và bằng tất cả sức thuyết phục ông có thể vận dụng. Thế nhưng trong lúc nói, ông có cảm tưởng Weatherby đã được thông tin về mục đích cuộc viếng thăm này và trên thực tế, biết hầu hết công việc làm ăn của ông như chính ông vậy. Bên dưới vẻ thân mật và thiện cảm, đôi mắt sâu của lão đang dò xét và cảnh giác. Khi Page nói xong, lão lấy điếu xì gà trên môi xuống và chăm chú nhìn đầu thuốc đang đỏ rực.

– Anh đang ngồi trên chiếc xuồng mục đấy. Henry ạ. Anh đã kê khai ra hết tài sản. Nhưng giả sử anh bị khánh tận… những thứ ấy có giá trị gì không? Cơ sở khiến trúc tòa soạn của anh đã cũ kỹ lỗi thời; toàn bộ dãy nhà Adam đó phải đập bỏ thôi, không thu lại được tới một xu nữa. Tôi nhìn nhận cái mặt bằng xưởng in có đôi chút giá trị, nhưng đó là tài sản của Harbottle, anh chỉ thuê nó thôi. Phần đó không còn gì để bán nữa. Còn khách hàng của anh, có ai chịu bỏ đồng teng nào để sang nhượng lại nếu tờ Chronicle đẩy anh tới chỗ đóng cửa.

– Họ sẽ không làm nổi điều đó.

– Đó là anh nói. Nhưng cho tới hôm nay anh đã làm được gì? Có thể bọn kia không được trang trọng lắm, nhưng họ nhanh nhẹn. Vả lại tờ báo của họ không hẳn là một tờ lá cải. Không bì được với tờ Ánh sáng, dĩ nhiên. - Lão vội vàng chêm điều này vào – Nhưng … nó cho ta một cái nhìn khác đối với tin tức. - Lão mỉm cười nhớ lại một chuyện cũ – hôm qua có một bài tường thuật hay đáo để, dĩ nhiên rất gay cấn và thú vị lắm, về cái vụ án đáng phỉ nhổ ấy…cái vụ ông bá tước người Ý buôn lậu bạch phiến và nhân tình bị bắt còn trần truồng trong phòng tắm.

– Vâng. - Page cay đắng đáp - Họ phất to nhờ các thứ đó… lừa đảo, gian dâm… và phỉ báng. Lạy Chúa, báo chí là một nghề cao quý trong đó từng có những con người vĩ đại, bây giờ cũng có… những con người thông minh biết tôn trọng nguyên tắc nghề nghiệp, ý thức lương tâm chức nghiệp và nhiệm vụ đối với công chúng. Nhưng cái gã Nye này… Ông thấy không, để cho thứ báo chí như của hắn khuấy động thành phố này thì thật là kinh tởm.

– Xem kìa! Nói vậy thì hơi quá đấy, Henry ạ. Tôi chỉ ý đưa ra cho thấy cái mà anh đang chống. Năm ngoái chúng tôi, vợ tôi và tôi, thấy du thuyền của Somerville ở Cannes… đi biển… một cuộc du hí với gái… - Giọng lão bỗng hạ thấp và có vẻ hòa giải - Là một người bạn và láng giềng của anh, tôi không thích nhìn thấy anh tự cắt cổ mình. Tại sao không nhượng bộ khi còn kịp? Phải khôn ngoan mới được. Rút chân ra khi còn rút được. Nếu anh muốn, tôi sẽ giúp cho một tay và xem liệu có đòi được cái giá của anh không.

Page thấy lão ta có ý giúp đỡ và lão tin rằng lẽ phải thuộc về phía lão. Nhưng bây giờ không có lí lẽ nào lay chuyển ông được. Ông đã qua khỏi lằn ranh đó.

– Không. Ý tôi đã quyết.

Weathery lấy điếu xì gà trên môi xuống, dùng ngón trỏ cuộn lại một lá thuốc bị ướt bong ra, trong khi đó lão nhìn Page từng chặp, ôn lại nhận định của lão về người đối diện và dường như bị buộc phải xét lại nhận định ấy trong chiều hướng có lẽ thuận lợi hơn, nếu người ta có thể phán đoán nét biểu lộ trên mặt lão. Có thể là lão đang dịu lại không? Sự hồi hộp của Page, tất cả những lo âu ngờ vực và nhục nhã ông vừa trải qua gần đây, bây giờ bỗng dồn lại, tăng lên tới một mức độ làm ông không thể nói nên lời. Ông chờ đợi, như nghẹt thở. Cuối cùng Weatherby cất tiếng:

– Tôi luôn luôn xem anh là một người khôn ngoan Henry ạ, mặc dù, anh thứ lỗi cho, có đôi chút tính đàn bà. Còn bây giờ tôi nghĩ anh hoàn toàn điên rồ, nhưng ít ra anh can trường, có khí phách. Tôi thành thật nói chỗ riêng tư với nhau, rằng tôi thán phục anh.

– Vậy thì cho tôi vay đi. Hai mươi ngàn bảng. Kể từ đầu tháng tới.

– Không, không. Tôi không thể hứa trước. Tôi cần bàn lại với Holden và những người khác nữa. Chúng tôi sẽ cho anh biết.

– Khi nào?

– Mai mốt…mai mốt.

Weatherby đứng dậy khỏi ghế, tay làm một cử chỉ không rõ ràng, như thể xua Page đi. Nhà chế tạo giày da thực ra đang xét đến vị trí của mình trong vụ này. Thời gian gần đây lão cảm thấy mình như một con cá rất to bị gò bó trong mương rạedleston, luôn bị thúc ép bởi đòi hỏi được bơi lội thỏa thích ngoài những đại dương bao la – nói trắng ra, lão muốn ứng cử vào Quốc hội để được cả nước biết đến dưới danh hiệu “Ngài Archibald Weatherby, nghị sĩ Quốc hội”. Quyết định ra tranh cử vào kỳ bầu cử sắp tới, lão thừa hiểu sự cần thiết có được một tờ báo địa phương ủng hộ. Nhưng tờ báo này là Ánh sáng phương Bắc hay The Chronicle? Gần như chắc chắn phải là nhật báo sau này. Vậy tại sao để tình cảm xen vào? Trong hoàn cảnh này sự cho vay sẽ rất lố bịch.

Mặc dù điều này được che giấu kỹ, một chút gì đó trong luồng suy nghĩ đã biểu lộ trên mặt Weatherby, và tia hy vọng mà Page đang bấu víu bỗng chốc tắt ngúm. Ông đọc thấy lời khước từ trong ánh mắt của lão, xác nhận mối thiện cảm quá đáng khi lão vỗ vai Page, siết chặt tay ông, ân cần hỏi thăm Alice và tiễn ông ra tận cửa.

Không thể phủ nhận rằng sự bác bỏ thẳng thừng này đã để lại trong tâm tưởng Page một nỗi thất vọng chán chường. Vào lúc này, bằng một sự tự tái lập quân binh lạ lùng về tinh thần, tâm tư tình cảm ông càng trở nên dứt khoát rõ rệt, đầu óc sốt sắng hoạt động tìm phương cách tiếp tục cuộc chiến đấu. Ông sẽ tiếp tục, tiếp tục mãi. Dù cho ngân hàng không cấp tín dụng trên cơ sở bảo chứng nhà ốc của tờ Ánh sáng thì Hiệp hội xây dựng Hedleston chắc hẳn sẽ tỏ ra có trách nhiệm hơn và giúp cho cái gì đó. Nhưng điều này sẽ mất thời gian, cho nên trước hết ông phải yêu cầu Alice cầm cố ngôi nhà ở. Đây là một việc mà ông rụt lại, nhưng dù sao thì cũng phải làm. Sức chống đối gặp phải càng lớn thì quyết tâm của ông càng mạnh, và niềm tin phi thường vào sự tất thắng của ông càng được củng cố.

Chỉ có Chúa mới biết ông cần đến nó là dường nào! Ông trở về phòng làm việc chưa được năm phút thì Maitland đi vào.

– Có lẽ trong buổi họp tin tức hôm nay, - Maitland nói - Chúng ta sẽ thiếu mất một người. Balmer đã đi.

– Đi?

– Ra đi… bỏ đi… trốn đi… anh muốn gọi gì đó mặc lòng. Đây là giấy xin thôi việc của hắn.

Page nhìn chằm chằm vào cái phong bì Maitland ném xuống bàn. Tuy thế, đáng ra ông không được ngạc nhiên. Gần đây Balmer đâm ra rất khó chịu; ông ta không còn hợp tính ý với Page nữa.

– Nhưng… anh ta phải báo trước một tháng chứ.

– Không hẳn thế… khi anh ta bước vào một sở khác.

– Không phải… Chronicle chứ?

– Chính là nơi đó. - Mailand ngừng một lát - Tôi cho rằng hắn không đủ táo tợn để nói với anh, nên đã viết một bức thư xin nghỉ việc thật lịch sự. Tôi thấy trước việc này sẽ đến. Anh biết lúc sau này hắn kết thân với Smith… Balmer sẽ đến bất cứ nơi nào có tiền nhiều hơn. Và hình như có nhiều hơn thật.

Thấy Page vẫn im lặng, Maitland tiếp tục:

– Tôi e còn một tin xấu nữa, Henry ạ. Có hai thợ sắp chữ của ta, Perkins và Dodds cũng qua đó nữa.

Ít ra, đây là điều Page không hiểu nổi.

– Thế nghĩa là gì? Họ chắc mẻm chúng ta sắp phá sản à?

– Không… tôi không nghĩ thế… mặc dù họ biết chúng ta đang đối phó với chuyện đó. Có lẽ là tiền… và việc cho ký những tờ hợp đồng làm việc dài hạn… có hậu thuẫn của tờ Gazette. Tôi cho rằng họ cảm thấy sẽ không thể thua thiệt.

Page cắn mạnh vào môi, cố nắm giữ lấy chính mình. Nếu có một điều ông đã trông cậy vào thì đó là lòng trung kiên của công nhân. Thậm chí vào những thời kỳ huy hoàng nhất, tờ Ánh sáng cũng không nhận dư người, vì người tốt thì khó tìm.

– Chúng ta cần liên hệ các phòng tìm việc ngay lập tức. - Cuối cùng ông nói.

Maitland đang đứng cạnh đó vuốt cằm dáng suy nghĩ rồi bước ra cửa.

– Tôi đi đánh một bức điện cầu cứu Tynescastle>- Thử cả Liverpool và Manchester nữa.

Ông ta gật đầu.

– Chúng ta cố vượt cho qua. Hẹn gặp lại.

Suốt ngày hôm đó họ vất vả tìm người điền thế; may thay họ tìm được một thợ sắp chữ ở Liverpool và được hứa hẹn thêm một người nữa ở Tynescastle vào đầu tuần sau. Page thấy phấn khởi khi cậu Lewis vào gặp ông, tình nguyện làm thêm giờ và hứa rằng cậu sẵn sàng làm bất cứ việc gì để đỡ đần. Còn Poole, mặc dù tâm tính nóng nảy bất thường, Page nghĩ, chắc chắn có thể tin cậy giao thêm một việc phụ cho ông ta – ông ta đã tuyên bố quyết chiến phục thù Nye và hay đi rảo dưới phố với bộ mặt giận dữ mong có dịp chặn đường gã này. Hadley nữa, tuy có cái lo lắng của một người đàn ông phải nuôi ba con nhỏ, nhưng ông hoàn toàn đáng tín nhiệm và có thẻ giao cho đi tìm khách hàng đăng quảng cáo. Còn công việc làm ma két cho từng số báo, thì đích thân Page phải phụ trách trong vài tuần nữa.

Bố trí lại một số công việc như thế đã làm dịu đi tình hình bên trong tờ báo, nhưng nhân sự bị phân tán quá mỏng. Page đắn đo suy nghĩ và cuối cùng quyết định đã đến lúc ông đi gặp con trai. Không còn cách chọn lựa nào khác. David phải rời bỏ Sleedon ít ra làm tạm thời lúc này, để lấp chỗ trống.

9

Vào năm giờ chiều Page ngưng công việc và lên đường đi Sleedon. Những diễn biến hồi sáng đã gây cho ông một cơn đau đầu tệ hại kéo dài hết buổi chiều, nhưng bây giờ không khí mát của những đầm lầy ven biển đã xoa dịu đi phần nào. Khi ông lái xe trèo con đường dốc lên vách đá quen thuộc thì ngọn gió nhẹ buổi chiều đã bắt đầu làm xao động đám cỏ mềm trên mấy cồn cát. Vì ông không báo trước chuyến thăm viếng nên Cora không có mặt ở cổng đón ông. Ngôi nhà trông yên tĩnh khác thường. Rồi ông nhìn thấy nàng ngồi bên cửa sổ, đang cúi xuống làm việc gì đó. Nghe tiếng ông lại gần, nàng ngẩng đầu lên và nét mặt đang tập trung suy nghĩ bỗng sáng lên mừng rỡ. Nàng đứng dậy và phóng ngay ra cửa. Lúc này hơn lúc nào hết, Page sung sướng được gặp nàng. Trong nhiều ngày qua, đây là lần đầu tiên ông thấy tâm hồn thư thái.

– Bố định chạy ra đây chơi một tiếng đồng hồ. Bố có quấy rầy con không

– Không bao giờ. - Nàng nắm lấy cả hai tay ông. - Gặp bố thú vị lắm. Không có bố đến chơi thì tối nay buồn chán vô cùng.

– Không thể tin được. Con có bao giờ buồn chán đâu.

– Có chứ. Nhưng bây giờ thì không. Mời bố vào.

– David đâu rồi? - Page hỏi vừa cởi áo măng tô.

Ông chờ câu trả lời thường lệ rằng cậu ta đang làm việc. Nhưng nàng nhìn ông và do dự.

– Anh ấy đi Scarborough, đi hồi sáng, để gặp bác sĩ Evans.

Tin này rất bất ngờ, đến nỗi Page đứng khựng lại giữa phòng khách chật hẹp.

– Cậu ta không được khỏe à? - Một lúc sau ông hỏi.

– Không. Ít ra là anh ấy cũng khá. Nhưng gần đây có hơi lo nghĩ.

– Về chuyện gì?

– Về chính anh ấy. Cứ lo nghĩ và lo nghĩ mãi.

– Lo không khỏe được lâu dài, phải không? - Page hỏi - Bố muốn nói cậu ta lo sẽ bị tái phát, phải không?

– Đó chỉ là một phần. - Nàng nói một cách chậm chạp và khó khăn, nhưng dường như trút ra được thì thấy nàng nhẹ cõi lòng - Nó xảy đến từ từ, cách nay chừng hai tuần. Mới đầu David không còn thấy thích quyển sách của anh ấy nữa. Rồi bắt đầu kể cho con nghe về thời gian đau khổ anh ấy trải qua trước khi chúng con gặp nhau. Con ráng làm cho anh ấy không nghĩ đến giai đoạn ấy, con biết như vậy có hại sức khỏe. Nhưng anh ấy cứ tiếp tục - “Cora, nếu mà anh có bị lại như thế” - nói năng kiểu như vậy đó. Rồi thứ hai vừa qua anh ấy từ trên gác đi xuống. Anh ấy hỏi: “Em mới nói chuyện với ai?” Con đáp không có ai. “Nhưng anh nghe có người, chắc chắn có nghe”, anh ấy nói. “Em không nói chuyện một mình chứ?” C dĩ nhiên là không và tìm cách bông đùa về điều đó. Nhưng anh ấy không cảm thấy hài lòng, và xoay qua lục soát từng góc nhà, tất cả các ngăn tủ và mọi thứ, ráng tìm cho ra người đang núp đâu đó. Lẽ dĩ nhiên là không có ai cả… chẳng một ai cả. Rồi anh ấy nhìn con, kinh ngạc. “Cora, anh nghe tiếng”, anh ấy nói nữa. Con bảo không chắc có sự lầm lẫn. Nhưng chiều hôm ấy, anh ấy nói phải đi khám bác sĩ. Anh ấy không bao giờ cho con nói bố biết. Thậm chí còn không cho cho con đi theo. Con muốn đi… nhưng anh ấy không chịu. Chuyện gì cũng phải làm lấy một mình, anh ấy nói thế, và không lệ thuộc vào người khác, nếu không sẽ chẳng bao giờ khỏi bệnh.

Cora ngưng nói. Lúc đó Page tìm cách tự thích nghi với sự đảo lộn bất ngờ của tất cả niềm hy vọng của ông. Ông đến đây để tìm sự giúp đỡ, hóa ra chính ông phải giúp đỡ. Rồi ông chợt thấy mắt nàng long lanh nước mắt và liền hồ nghi giữa David và Cora chắc có chuyện chẳng lành, một chuyện gì đó mà nàng chưa bộc lộ hết qua những lời giải thích ngắn ngủi và đứt đoạn đó. Bỗng nhiên ông nắm lấy cánh tay nàng.

– Nào, chúng ta đi dạo. Một làn gió mát sẽ dễ chịu hơn.

Họ đi bách bộ như thường lệ dọc theo bến tàu, và mặc dù không nói với nhau một lời nào, cả hai đều thấy dịu đi sự căng thẳng. Đằng xa chỗ ngọn hải đăng, gió đã lặng, làn không khí lúc hoàng hôn loang loáng sáng và yên tĩnh. Một màn sương mỏng buông xuống ở đường chân trời, do đó mặt biển, tuy gợn nhẹ nhưng nhìn xa thì phẳng lì như một tấm gương, trải dài ra đến vô cùng. Giữa cảnh tĩnh mịch bỗng nghe vang vọng tiếng tù và êm dịu thong thả thổi lên từ một chiếc thuyền câu đâu đó sau lớp sương mờ. Hơn bao giờ hết, trong lúc đứng im lặng với Cora, Page cảm thấy họ gần gũi nhau. Khi họ trở về ngôi nhà, nàng nhìn thẳng vào mặt ông, một cái nhìn chan chứa yêu thương và lòng biết ơn.

– Con thấy bố bị bất công… - Nàng nói - Bố cũng có những khó khăn riêng của bố vậy.

– Bố chịu đựng nổi. - Ông dừng lại ở ngưỡng cửa và đưa tay lên xem đồng hồ - Thôi… tới giờ phải về đây.

– Không, bố không về. Nếu bố về thì con sẽ không bao giờ tự tha thứ cho mình cả. - Nàng nói thật quả quyết - Bố phải vào ăn một ít đã.

Cora không chấp nhận một sự khước từ - mà thật ra Page chỉ phản đối yếu ớt. Ông đâu muốn ra về sớm thế và lời mời làm ông chợt nhận ra mình đang đói. Vào bên trong phòng khách rồi, nàng khóa cửa lại như muốn tránh trường hợp ông lẻn ra về.

– Bố ngồi đây chờ trong khi con chuẩn bị bữa ăn.

– Không, bố sẽ ngồi trong nhà bếp để có thể nhìn con.

Đây là một niềm vui đã giải tỏa phần nào sự buồn chán mà tin xấu về con trai ông đã mang lại. Những động tác của Cora, gọn gàng và duyên dáng, khiến ông nhìn mãi không thấy chán. Sự căng thẳng đè nặng lên ông suốt mấy tuần lễ làm việc vất vả vừa qua nay từ từ thư giãn như một sức mạnh bí hiểm phát ra từ nàng. Và bất chợt ông nghe chính giọng ông nói:

– Cora… con làm ta thấy trẻ trung lại.

– Hay chưa! - Nàng cười đáp lại - Bố đâu đã già. Không già chút nào. Con không bao giờ nghĩ về bố như một người đã già… không… không bao giờ.

Bữa ăn Cora dọn ra có phần đơn giản – nàng cứ mãi tự trách mình, kèm theo những lời xin lỗi, về việc “không có gì trong nhà” - và gồm có giăm bông và trứng, với trà và bánh mì nướng phết bơ, tiếp theo là một đĩa đại hoàng luộc, thứ này trồng ở vườn nhà. Thời còn bé, Henry Page thường nghỉ hè ở Steedon, và sau một ngày câu cá ngoài cầu tàu thì cũng một bữa ăn tối như thế này được dọn ra cho cậu. Cho nên bây giờ, ông ngồi vào bàn ăn, không những với cái tính dễ ăn của cậu bé Henry, mà còn với tất cả kỷ niệm dồn dập tràn về từ thời niên thiếu.

Ông bắt Cora cùng ăn với mình. Đã lâu lắm rồi ông nhận ra ở nàng cái khả năng cho tất cả và không nhận gì cả; ông cũng hiểu rằng, ngoại trừ lúc có ông đến viếng thăm, nàng chỉ ăn một cái bánh mì tròn và uống ly sữa. Trong cố gắng làm cho nàng vui lên, ông giữ cho cuộc đối thoại không tiến lại gần nỗi lo âu đang đè nặng tâm hồn họ. Ông đã quyết định gọi điện thoại cho bác sĩ Evans vào sáng hôm sau, và từ giờ đến lúc đó thôi không đả động gì đến chuyện ấy nữa. Còn những vấn đề của riêng ông, thì giờ phút trốn thoát dường như chỉ được đánh cắp từ một thế giới khác vậy, vô cùng quý giá đến nỗi ông không muốn nghĩ ngợi gì đến chúng cả. Ông không muốn dừng lại để tự hỏi mình làm thế nào có được khoảng thời gian nghỉ ngơi này. Chỉ cất xuống khỏi đôi vai cái gánh nặng đã mang trong nhiều tháng và quên đi rằng ông phải gánh nó lên vai lại khi ông rời khỏi ngôi nhà này, chỉ bây nhiêu thôi cũng đ

Trong lúc nói chuyện, một quyển sách - Sartor Resartus của Carlyle[18] - để mở cạnh chỗ ngồi bên cửa sổ nơi Cora thường ngồi, làm ông chú ý. Thấy ông nhìn quyển sách, nàng hơi đỏ mặt.

– Con chưa đọc xong cái chương phải đọc hôm nay. - Nàng nói - David sẽ giận. Tức cười thật, nhưng con không thể nào đọc được.

Ông nhìn nàng ngạc nhiên. Có phải David đã thật sự buộc nàng như thế để trau giồi trí tuệ không? Có vẻ là thế, vì nàng giải thích tiếp một cách buồn bã:

– Nó chẳng có quan hệ gì với con. Con chỉ thích làm việc này việc nọ. Con không bao giờ học văn hóa được.

Page mềm lòng vì thương hại.

– Con khôn ngoan, cái đó còn quan trọng hơn, Cora ạ. Vả lại quyển sách đó ai đọc cũng đều chán chứ đâu riêng gì con.

Nàng không trả lời. Nhưng khi họ đã dùng bữa xong, nàng đứng lên và châm lửa đốt mớ củi trôi xếp sẵn trong lò sưởi.

– Vào những đêm tháng ba này trời trở lạnh. - Nàng nói - Con thích đốt lửa. Nó ấm cúng. Còn cái mùi củi cháy nữa. Khi nghĩ đến những căn buồng chật chội con đã sống qua… chỉ có một bếp ga rỉ sét. Tuy vậy David không màng gì cái đó. Anh ấy ít ra có thể sống không có nó. Tất cả cái đó thuộc về ý tưởng mới này của anh ấy.

– Ý gì thế?

Cora im lặng một lúc lâu, mắt cúi nhìn xuống, rồi nàng nói, giọng ngập ngừng như tự ép buộc mình phải nói:

– Có một cái gì xâm chiếm lấy anh ấy. Cố kiêng cử, anh ấy nói thế. Con mong anh ấy sẽ không làm mấy thứ đó. Dĩ nhiên chúng con không tự khước từ đủ mọi điều. Phải chi anh ấy chịu nhượng bộ một chút và sống theo tự nhiên... Sống trái tự nhiên không tốt gì cho con cũng như cho anh ấy cả.

Cora ngưng bặt, nhìn quanh về phía Page với một vẻ bối rối như thể nàng đã nói quá nhiều. Dĩ nhiên ông đã thấy được điều nàng không nói thẳng ra, và nó làm ông đau nhói. Từ trước đến giờ ông chỉ nghĩ đến cuộc kết hôn này dưới khía cạnh những lợi ích nó mang lại cho con trai ông. Nhưng bây giờ ông nghĩ đến Cora; đột nhiên ông hỏi:

– Con có hạnh phúc không, Cora?

– Có. - Nàng đáp chậm chạp – Ít ra nếu David hạnh phúc. Con làm hết sức mình cho anh ấy. Nhưng nhiều lúc anh ấy làm như chẳng cần đến con...

– David là thế. Bố chắc chắn cậu ta yêu con.

– Hy vọng thế - Nàng đáp lại.

Rồi lại yên lặng. Bằng một cử chỉ nóng nảy như để gạt bỏ hết mọi ý nghĩ, Cora cúi xuống cời lửa.

– Củi này chưa được khô lắm. Con lượm ngoài bãi lúc nước lớn. Vừa tiết kiệm... vừa thú vị nữa.

– Con thích ở ngoài trời.

Nàng gật đầu.

– Đôi lúc con đi bộ bằng mấy cây số dọc bờ... không gặp một bóng người. Bố sẽ ngạc nhiên những thứ con tìm được...

– Chẳng hạn cái gì?

– Bố chẳng khi nào thử đoán cả.

– Ủng đi biển cũ? – Page mạo hiểm pha trò, nóng lòng muốn làm nàng vui.

– Không phải... Tuần này, nguyên một thúng trứng.

– Vô lý lắm, Cora ạ.

– Thật m... chắc hẳn nó từ sàn tàu rơi xuống.

– Trứng không hỏng hết chứ?

Mặt nàng sáng lên, hầu như mỉm cười, nếu không có dấu vết của sự đau khổ.

– Bố dùng hai quả khi nãy đó. Cũng may có trứng cho bố. Nhờ sóng thủy triều đó. Nó đánh vào mạnh ơi là mạnh. Đủ mọi thứ tấp vào bãi North Shore... đủ mọi thứ.

Tất cả mọi điều nàng nói thật bình dị, cởi mở, và như những cử chỉ của nàng, không tính toán, hoàn toàn tự nhiên. Những ngọn lửa nhảy múa trong lò sưởi, thè lưỡi sáng rực vào khoảng tối xung quanh và truyền lan hơi ấm cho khuôn mặt nàng.

Yên lặng lại bao trùm. Nhiều năm rồi Page sống dưới một mái nhà thiếu hẳn tình thương. Dorothy, với lòng ích kỷ của tuổi trẻ, tính năng động, hay đòi hỏi, và vẻ khó chịu, cô không yêu thương gì ông bố. Với tất cả tính vô tâm, liến thoáng của thế hệ mới, cô làm ngơ không biết đến ông, hay nhiều lắm là sẵn sàng dung thứ ông – chừng nào ông còn tiếp tục, không một lời phản bác, trả tiền cho cô học ở trường hội họa, nơi đó cô cùng đám bạn bè như cô phung phí thời gian giả vờ bôi trét lên giấy vẽ những vệt màu lập thể, trừu tượng. Thậm chí còn có thể nói rằng cô sẽ không bỏ được những cái đó.

Với Alice cũng thế, khuôn mẫu đã ổn định, không thay đổi được, hoàn toàn lạt lẽo. Page luôn khinh bỉ người chồng nào tuyên bố mình bị vợ hiểu lầm và chê bai. Ý thức được nhược điểm của mình, ông đã ráng hết sức giữ gìn cho quan hệ với Alice luôn được quân bình và thân thiện. Thế nhưng giờ đây, trong một giây phút như được soi sáng, ông hiểu ra rằng cuộc sống vợ chồng của ông với Alice đã thiếu thốn, cằn cỗi như thế nào, và trong nhiều năm ông buộc phải chịu đựng một hoàn cảnh hoàn toàn giả dối. Ảo mộng thời trẻ của ông về tình yêu đã tan vỡ sớm biết bao khi trong tuần trăng mật ngắn ngủi và ảm đạm ở miền West Highlands, Alice đã cư xử như một tiểu thư đài các bị xức phạm, thường lo lắng, vì hoàn cảnh và thời tiết xấu, không biết có nên đánh điện về nhà đòi gửi đồ lót dày hơn. Việc kết hôn đối với bà từ lâu đã trở thành cái mà bà gọi là “một chuyện vô bổ, tệ hại”, nếu không phải là một thử thá

Thế nhưng, trong khi sự ham muốn đối với chồng giảm đi thì tính sở hữu của bà lại tăng lên. Không biết bao lần Page trở thành đối tượng cho những cơn bột phát tâm tính xoay chuyển giữa lòng tự thương hại và tính làm nũng, giữa những ý nghĩ điên cuồng, những cơn phấn chấn ngắn ngủi và một đầu óc thiếu suy luận đáng kinh ngạc, giữa sự say mê chăm chút những cái vặt vãnh mà hoàn toàn thờ ơ đối với công việc của ông và những cơn thịnh nộ vô lý làm căng thẳng dây thần kinh của cả hai ông bà.

Thật khác biết bao, Page thầm nghĩ, cô gái cao to, trầm lặng này, thật thanh tịnh nhưng có năng lực cảm nhận sâu sắc; nàng ngồi đấy nhìn vào lò sưởi, đôi mắt bối rối, nhưng hai bàn tay để yên, bất động. Nàng dâng tặng tình thương một cách hào phóng, và dường như cũng có hỏi xin cho chính mình. Trong vẻ yên lặng của nàng có sự đáp ứng bằng thiện cảm và thông cảm. Dưới sức ép gay gắt của cuộc chiến đấu sống còn, gần đây Page có một ước muốn vô vọng để được cảm thông. Ông nhìn nhận nó là một chỗ yếu trong cá tính của mình, thế mà ông không thể dẹp bỏ được - một mong muốn về cái gì dịu dàng, cho cũng như nhận. Ở Cora, ông có thể tìm thấy đúng một sự bù đắp như vậy. Cái gì đó rất hiếm và quý, cái gì đó mà ông thiếu thốn hoàn toàn.

Cuối cùng, Page cảm thấy ông phải ra về, Cora tiễn ông ra tận xe trong im lặng. Dưới bầu trời xanh sẫm lạnh lẽo, lấp lánh các vì sao, từng đợt sóng biển đập ầm ầm vào bãi. Họ lắng nghe tiếng ầm ì của sóng, tiếp theo là tiếng đá cuội bị sóng đùa va vào nhau. Xa xa cụm đồi Eldon dưới ánh trăng đã ngả sang màu xanh của biển. Hơi thở của nàng nghe thật nhẹ, ngực nàng khẽ phập phồng. Thình lình nàng thì thầm:

– Bố có thật sự phải đi không?

– Gần khuya rồi.

– Đâu đã khuya... Khi bố đi, con sẽ buồn chán hơn bao giờ hết.

Một cơn dao động mạnh bất ngờ vồ lấy Cora. Nàng run rẩy. Tay nàng mềm và lạnh, vẫn còn nắm tay ông.

– Con có sao không? – Page hỏi nàng – Mấy ngón tay con lạnh như nước đá.

Cora buông ra một tiếng cười nhỏ, mơ hồ, như bị nén lại.

– Dấu hiệu của một trái tim nồng ấm, người ta bảo thế. Ôi đêm hôm nay đẹp biết bao! Ở trong nhà thì thật đáng chê trách. Chúng ta đi dạo trên bãi một tí nữa nhé?

– Nhưng đã đi rồi.

– Vâng... nhưng trời trong và đẹp quá. – Giọng nàng hơi run lên - Ở đầu dưới kia có một cái chòi nhỏ... bên trong để lưới. Con sẽ chỉ bố xem. Nơi đó xa hẳn tất cả mọi người... khô ráo hoàn toàn... chúng ta ngồi và ngắm sóng biển.

Nàng sốt ruột nhìn nhanh về phía ông, trong ánh mắt hiện lên một vẻ ngờ vực lạ lùng. Khi Page lắc đầu, hai mắt nàng cụp xuống.

– Đã trễ lắm rồi, Cora... gần mười giờ. Bố phải về đây. Một hôm khác chúng ta sẽ ra đó.

– Thật không?

– Vui lên đi. Mọi chuyện sẽ tốt đẹp... cho con và David... tất cả chúng ta.

Nàng có nghe ông nói không? Nàng không trả lời. Nàng cầm tay ông và ép chặt nó vào cạnh sườn nàng. Rồi nàng nói:

– Bố dễ mến lắm... thật vậy. Hãy trở lại... sớm nhé.

Lời nói của Cora đi thẳng vào tim ông. Ông dịu dàng hôn lên tóc nàng.

Cora đứng bất động nhìn Page cho xe nổ máy và chạy đi.

Trong khoảng năm phút Page lái xe chảy thẳng về phía trước xuyên qua ánh trăng trắng vàng. Con đường đồng quê thẳng băng dài ra như một dòng sông màu sữa. Rồi đột nhiên ông đạp phanh hãm xe đứng giật lại một cái, làm máy tắt luôn.

Ý nghĩ về Cora, về cái nhìn của nàng, buồn và vương vấn khi nàng đứng một mình bên cổng, cô đơn, nhói vào tim ông. Vì sao ông đã rời nàng. Ông đã làm tương đối đủ để giúp nàng. Một thôi thúc mãnh liệt nổi lên xâm chiếm ông buộc phải quay x để an ủi nàng. Nhưng không, không, điều đó không thể được, nó vượt khỏi những ranh giới của lẽ phải, một hành động sẽ bị hiểu lầm và chắc chắn gieo tiếng xấu cho nàng. Cổ họng ông nghẹn khô lại trong khi ông chống chọi với ước muốn được trở lại bên nàng dù chỉ để trao đổi nhau một lời. Rồi ông thở dài và sau một hồi lâu, mở máy xe, đẩy chiếc cần sang số và tiếp tục chạy trên con đường về Hedleston.

10

Cả buổi tối hôm đó bà Page ngồi ở phòng đọc sách trong ngôi nhà trên đường Hanley Drive, không xua đuổi nổi sự buồn chán của cảnh cô độc. Tối đó Hannah được nghỉ, Dorothy bị cảm lạnh đi ngủ sớm, còn Catharine Bard, vợ ông bác sĩ, được bà mời đến uống cà phê và chơi bridge hai người sau bữa ăn tối, một lý do cáo từ yếu ớt rằng có người cô ở Tynecastle bất ngờ đến thăm.

Alice là một người thích thú những mối giao hảo bạn bè và không bao giờ chịu nổi những lúc cô quạnh. Trong hoàn cảnh hôm nay, tâm tính bà không được đặc biệt dễ chịu – bà cảm thấy bị bỏ mặc và coi thường – và vì không có ai đáng hài lòng hơn nên bà mong Henry về sớm. Anh ấy đi đâu thế này? Bà tự hỏi. Gần đây anh ấy hay đi đây đi đó, hoang lắm. Anh ấy không có mặt ở toàn soạn khi bà gọi điện thoại đến lúc bảy giờ. Thỉnh thoảng gặp ngày chị giúp việc nghỉ, anh ấy ăn tối ở Câu lạc bộ, nhưng vào lúc tám giờ, khi bà điện thoại người gác cổng, anh ấy cũng không ở đấy. Chỉ còn có thể - đáng lý bà phải nói chắc chắn chỉ còn – một chỗ: đó là Sleedon. Thế nào anh ấy cũng ra đó nữa. Thật quá tệ, anh ấy lơ là mình để chạy ra cái chòi ấy mỗi khi có dịp.

Alice đưa tay sửa lại chiếc gối kê lưng và vì không làm nổi trò ô chữ, bà lại cầm đồ thêu lên lần thứ ba. Nhưng mũi thêu nhỏ làm mỏi mắt – dù sao đi nữa thì bà đã chán sẵn cái mẫu thêu này rồi và quyết định đưa Hannah làm cho xong trong giờ rỗi. Để ổn định lại tâm trí, bà bày ra chơi bói bài một mình. Nhưng cũng không kết quả gì. Những nỗi thất vọng tối hôm nay khiến đầu óc bà rối tung lên. Rồi bị thúc ép bởi một ý tưởng tự thương hại, bà thả hồn vào một giấc mơ toàn những hồi tưởng lố lăng của thời đã qua chứ không phải những ước vọng cho tương lai. Bà ngồi đó tay vẫn còn cầm bộ bài, kỷ niệm xưa tràn về khi bà nhớ lại những ngày tháng của thời con gái lúc cuộc đời còn tươi sáng và vô tư l

Bà hạnh phúc biết bao hồi còn ở Banksholme, cái điền trang nhỏ cha bà đã tậu trong vùng East Lothian khi gia đình dọn đi khỏi Morningside Terrace, một nơi yên tĩnh và gần gũi thôn quê hết sức, với phong cảnh sông Forth và núi Bass Rock, thế nhưng không xa những cuộc vui ồn ào và thu hút của thủ đô[19]. Quan hệ bằng hữu của họ rộng và gồm những người cao sang quyền quý – người cha từ trước khi được bổ nhiệm vào Tòa thượng thẩm của Xcốtlen, vốn là một trong những thẩm phán nổi tiếng nhất của pháp đình Edinburgh – và mặc dù cái chết của người mẹ, lúc Alice mười bảy tuổi, như một bóng đen tạm thời phủ xuống ngôi nhà, chị Rose của Alice đã khéo léo tự thích nghi với những nhiệm vụ quản lý gia đình. Ồ, rồi tương lai mở ra đầy hứa hẹn. Có bao giờ Alice tưởng tượng được là cuộc đời mình rồi sẽ như thế này, hay cái đám cưới mà bà kỳ vọng rất nhiều sẽ đưa bà vào một nếp sống nhàm chán ở tỉnh lẻ, chẳng những không được đoái hoài đến mà con bị túng quẫn?

Những giọt nước mắt đau khổ chảy ra từ đôi mắt của Alice khi bà nhớ lại buổi gặp gỡ đầu tiên của mình – tuy không đoán trước được nhưng là tiền định – với Henry. Tại trường Đại học – nơi có thiếu nữ Alice theo học, không vì mục đích lấy bằng, mà chỉ vì lớp hội họa là cái “dấu chứng nhận” cho các cô gái có cùng thứ hạng trong xã hội như cô – cậu Henry không có một tí gì giống “băng” của cô, gồm tất cả những bạn trẻ lịch sự nhất trong khóa học. Họ vui vẻ biết bao khi tan buổi học sáng, tay trong tay và miệng líu lo như chim, họ đi bộ dọc phố Princes đến dùng bữa trưa tại nhà hàng MacVittie Guest’s, luôn luôn vào ngồi tại cái bàn tròn bên cửa sổ mà có phục vụ dành riêng cho họ. Cô ta là người ở Perth, tóc quăn màu đen – cô ta tên gì nhỉ? – Lizzie Dewar, vâng, đúng rồi, một cô gái dễ thương, cô ta còn luôn luôn nhớ đúng chỗ ngồi của Alice nữa. Rồi sau đó không bao giờ thiếu một trò thú vị và hấp dẫn: Alice thường phóng đi nơi này nơi nọ, thu xếp tổ chức một buổi khiêu vũ ở trường hay một buổi gặp gỡ giữa Hội hùng biện của trường với Đại học Queen Margaret.

Chính trong một cuộc tranh luận như vậy mà Alice lần đầu nói chuyện với Henry, lúc đó hãy còn là một cậu trai nhút nhát, ít nói và vụng về không được ai đếm xỉa tới – mặc dù cậu ta đã viết một hai bài hay cho tập san sinh viên. Vì lý do đó mà cô yêu cầu Henry đề nghị đề tài thảo luận và giúp vài ý kiến cho bài phát biểu mở đầu của cô – có trời mới biết cô không bao giờ giả vờ giỏi về mấy việc đại loại như việc này. Cậu ta làm cái việc được yêu cầu đó một cách sốt sắng đến nỗi cô muốn để ý tới cậu – cô biết được rằng cậu ở nhà trọ và sống một mình tự lập. Vì thế cô mời cậu đến Banksbolme.

Về sau, dĩ nhiên Henry được mời nữa và họ thường đi dạo với nhau cả buổi trên những sân golf ở Guhane nhưng không đánh golf vì cậu không chơi môn thể thao nào, mà chỉ nói chuyện thôi, lắm lúc về những điều kỳ lạ nhất. Thỉnh thoảng, khi trời đổ cơn mưa rào, họ sẽ trú mưa trong một túp liều hoang, ngồi với nhau ngắm dòng sông Firth. Cậu không thuộc mẫu người hay phô trưởng, điều làm Alice rất hài lòng, vì cô không bao giờ chịu để người khác lấn lướt... không bao giờ. Rồi sau đó họ sẽ uống trà, ăn bánh ngọt ở một quán nhỏ cậu ưa thích có tên là The Neuk, nằm trên con lộ North Berwick, cạnh nhà máy xay bột cũ.

Rồi họ sẽ về nhà và cha cô, vừa ở pháp đình Edinburgh trở về, hay vừa đi xong một vòng cao nguyên, nếu ông đi lâu hơn, sẽ vỗ vai Henry nói đùa: “Cậu thanh niên ơi, phải chăng đã đúng lúc cậu bảo tôi rằng những dự định cho tương lai của cậu thật đáng trách?” Rồi một già một trẻ ngồi thảo luận với nhau rất lâu về chính trị hay về sách vở, nhưng ông già đã moi ra ruột gan của bạn trẻ, và sau đó, khi Henry trở về chỗ trọ ở khu Belhaven Crescent, cô bắt gặp cha đang nhìn mình, thì ông mới nói: “Này Alice, cậu thanh niên đó có một chứa đựng đấy. Nếu con biết khôn thì nên bám sát lấy cậu ta.”

Và cô rất tin tưởng nơi Henry, mặc dù cô thấy rõ cậu ta không thuộc “týp” cô ưa thích. Tuy thế cô vẫn nghĩ có thể giúp đỡ cậu trong các quan hệ xã hội, cũng như trong các mặt khác, để tạo cho cậu một tên tuổi. Rồi thì ông cụ Robert Page thình lình ngã bệnh, khiến Henry phải từ giã mái trường đại học trở về Hedleston làm việc ở toà báo, thì vào phút chót trước khi lên đường, hai người đính hôn nhau. Nhưng than ôi! Lúc bấy giờ làm thế nào cô tưởng tượng được rằng, sau hơn hai mươi năm trung thành và tận tụy, cô sẽ bị chồng không ngó ngàng gì đến, thậm chí không biết tới sự hiện diện của cô trên cõi đời này.

Một lần nữa Alice lại suýt bật khóc thì bà nghe tiếng cửa trước mở. Bà chỉ vừa kịp tự trấn tĩnh lại dẹp bộ bài và cầm lấy đồ thiêu trước khi Henry bước vô phòng.

– Con bé đi ngủ lâu rồi. – Alice cố ý liếc nhìn chiếc đồng hồ trên lò sưởi đang chỉ mười giờ mười lăm, và nói thêm giọng tự kềm chế: - Em bắt đầu lo cho anh rồi đấy.

– Ở văn phòng anh người ta không cho em biết sao? – Ông ngồi xuống trong một dáng điệu mệt mỏi và lấy tay che mắt cho khỏi chói ánh đèn – Anh vừa đi Sleedon về.

– Biết ngay. – Xem chừng bấy nhiêu đã đủ, bà không nói thêm gì.

– David không có đấy. Cậu ta đi gặp bác sĩ Evans... tuy nhiên chắc không có gì nghiêm trọng. Để sáng mai gọi Scarborough hỏi. Nhưng Cora hơi suy sụp, tội nghiệp, cho nên anh đã ở lại chơi một chút.

Alice thêu nhanh vài mũi, nhưng hỏng hết.Mặc dù bà cúi đầu xuống, bà vẫn nghe máu dồn lên mặt. Thì ra ông ta đã ở đó suốt năm tiếng đồng hồ qua! Bà ráng giữ giọng mình nói bình thản:

– Chắc hẳn anh đã ở đó khá lâu.

– Vâng, anh tin là thế. Hai bố con đã đi dạo trên bến tàu, rồi con bé nài nỉ mời anh dùng bữa. Còn cho anh ăn một miếng bánh mì phết bơ thật ngon nữa. Và sau đó thì ngồi bên lò sưởi nói chuyện.

Lối nói bình thản, tự nhiên hầu như không có chuẩn bị trước của Henry khiến Alice nghĩ ông tìm cách lừa dối mình, và trong lòng bà giận sôi lên. Ít lâu nay bà hồ nghi rằng tình cảm của ông đối với Corathy vượt quá mọi khuôn khổ của lẽ phải. Ngay từ lúc con bé lần đầu tiên xuất hiện trước ngưỡng cửa với cái nhìn dịu dàng dán chặt vào Henry, với vẻ mời mọc “em muốn được yêu” trong ánh mắt, thì ông đã bắt đầu mê nó, bảo vệ nó, tặng nó các thứ, hoàn toàn làm hư hỏng nó. Nhưng hôm nay thì quả thật là ông đã đi quá xa. Sự việc ông đã ở với con bé trong căn chòi ấy, chỉ có hai người với nhau suốt buổi tối, trong khi bà bị bỏ mặc ở nhà là một điều tai tiếng không chối cãi được. Alice đã nhất quyết. Bà phải nói ra một lần chót rồi chận đứng chuyện đó luôn. Nhưng vừa nhìn lên bà bắt gặp ông đang nhìn mình chăm chăm một cách nhún nhường kỳ lạ. Bà chưa kịp mở miệng thì ông đã nói:

– Alice em... có một chuyện cần bàn với em... một chuyện làm ăn anh đang lo nghĩ. Bây giờ đã khuya, nhưng em có thể nán lại để anh nói không?

– Chuyện gì? – Bà hỏi ngay theo phản ứng tự nhiên và lúc đó quên vụ Cora.

– Em biết rằng... – ông ngập ngừng – khi anh mua ngôi nhà này, anh đã để đứng tên em. Anh muốn em có chút của cải. Bây giờ... anh đang cần em giúp đỡ. Anh đã chần chừ mãi vì thà anh làm bất cứ cách nào khác hơn là hỏi em... nhưng em biết rõ hiện nay anh đang phải đối phó với cái gì. Anh phải có sẵn tiền. Vậy nếu em ký văn kiện này thì anh sẽ cầm thế nhà lấy một số tiền đáng kể.

Mắt vẫn không rời bà, ông móc từ túi trong ra một tờ giấy và để lên đùi vuốt lại cho thẳng. Suốt cả một phút, Alice không thốt nên lời. Rồi một cơn giận ập tới khiến bà không kềm mình được nữa. Toàn thân bà run lên.

– Anh không tự thấy hổ thẹn sao? – Bà nói – Thậm chí nói ra một điều như thế...

Henry đang chống tay cúi đầu xuống.

– Vâng... theo một cách nào đó, anh cho rằng mình đáng hổ thẹn. Anh rất khổ tâm về việc này.

– Mà có thể anh rất vui thú. Có nghĩ gì về anh đi nữa thì em cũng không hề có ý nghĩ rằng anh có thể cho rồi đòi lại.

– Nhưng Alice, - Henry hơi nghiêng tới trước, nói một cách kiên nhẫn làm bà càng giận hơn bao giờ hết – dĩ nhiên em cảm thông hoàn cảnh hiện nay của anh.

– Phải nói rằng em có thông cảm! Những tháng qua, anh đã để mẹ con em lâm vào cảnh suy sụp điêu tàn... từ chối một đề nghị tuyệt vời mà đáng lý đã đưa chúng ta ra khỏi cuộc sống khốn khổ này mãi mãi, trong những điều kiện mỹ mãn nhất. Nhưng không, anh cứ muốn làm theo cái cách ngoan cố, ích kỷ của anh. Thậm chí bây giờ,vào lúc sắp phá sản rồi đời, anh thấy cũng chưa vừa ý. Anh còn muốn thíăn nhà, ném mẹ con em ra vỉa hè.

– Không, Alice...

– Ngôi nhà này là món bất động sản cuối cùng còn lại. Vậy mà anh còn ráng dụ em để cung nốt theo mấy cái kia.

Henry buông một tiếng thở dài khó nhọc.

– Alice, chuyện này khiến em đau lòng. Nhưng xin em ráng hiểu cho anh. Làm sao ai có thể chấp nhận cho kẻ khác bắt nạt và ngăn cấm các quyền tự do của mình? Thậm chí nếu anh có bị đánh bại, mặc dù anh vẫn có ý nghĩ sẽ không bị đánh bại, thì anh cũng phải theo tới cùng.

– Tới cùng, thế đấy! – Giọng bà đột nhiên đổi – Rồi em và Dorothy sẽ ra sao?

Ông nhìn đi nơi khác và không trả lời. Rồi bằng một giọng khác lạ như thể nói với chính mình, ông đáp:

– Ngay cả trong tình huống xấu nhất anh vẫn có khả năng lo cho cuộc sống của hai mẹ con em. – Ông ngừng một chút rồi nói tiếp: - Anh đã tưởng, là vợ anh, em sẽ nhìn vấn đề khác hơn kia.

– Là vợ anh! Anh có cư xử với em như vợ anh không, trừ lúc anh cần một điều gì đó nơi em? Suốt buổi tối em ngồi đây cô đơn trong khi anh ở cả mấy giờ liên tiếp với cái con Cora ấy ở Sleedon.

Ông chậm rãi sửa thế ngồi thẳng lên như thể không biết chắc bà ta muốn nói gì, rồi bất giác ngước đầu lên:

– Trời đất, em đang nói gì thế?

– Đừng giả vờ không biết. Em đã thấy nó nhìn anh bằng cặp mắt mở to, siết chặt tay anh khi anh cho cái gì đó, phải, nhìn anh mơ màng như anh là người đàn ông tuyệt vời nhất trên đời.

Henry có vẻ giật mình, nhưng nhanh miệng nói:

– Chuyện tầm phào, Alice ạ. Mà tại sao con bé lại không thể thích anh... và lại? Cora là con dâu của chúng ta mà.

– Thế là anh không phủ nhận điều đó?

– Anh không phủ nhận. Anh quý mến Cora vô cùng.

– Nói cách khác, anh yêu nó.

– Nếu em nói theo cách đó, vâng. Dù gì mặc lòng, Cora là người trong gia đình.

– Ôi cái cớ của anh! – Bà hầu như nghẹt thở, nhưng bà phải tiếp tục – Trẻ con cũng nhìn thấy tuốt. Anh không biết là anh tự dối mình sao... càng ngày càng dính dáng tới nó nhiều hơn?

Henry nhìn Alice vẻ nài nỉ.

– Thôi ta không nên cãi nhau, Alice ạ. Ta đã có quá đủ khó khăn rồi.

– Cãi nhau, anh gọi đó là cãi nhau trong khi em chỉ đứng ở vị trí của em và cố gắng cứu vớt anh. Em biết đàn ông đến tuổi anh thì như thế nào...

– Sao em có thể nói một điều như thế! – Henry đỏ mặt – Sau con cái, đến khi em muốn có phòng ngủ riêng, thì anh dồn hết tâm trí cho tờ báo. Thậm chí anh không hề ngắm nhìn một người đàn bà nào khác. Em thừa biết cái bầu không khí luân lý chúng ta thở trong thành phố nhỏ này... điều mà em ám chỉ thật không tưởng tượng...

– Đối với Cora thì không. – Alice bắt đầu run lên, lời nói tuôn ra càng lúc càng nhanh – Anh có thể nói em có thành kiến, nhưng chẳng bao giờ em thích nó được, nó có một cái gì đó... nó là một người đàn bà bình thường, và không biết có phải là người đàn bà đúng đắn không. Nó có quá nhiều dục tính... em có thể nói như thế, vì anh biết em rất ghét thứ đó. Nó có thể câu được bất cứ người đàn ông nào nó muốn. Nếu em không lầm thì nó ưng anh hơn David. Và em cũng không nghi ngờ gì, trong thâm tâm anh ưng nó hơn là em.

Miệng Henry há hốc ra vì kinh ngạc, rồi ngậm lại. Alice sợ hãi khi nhìn thấy bà đã xúc phạm ông đến thế nào. Mặt ông trắng bệch ra như thể đây là một điều ông thậm chí chưa hề nghĩ đến trước đó, nhưng giờ thì không bao giờ xua khỏióc ông được. Rồi đột nhiên bà không chịu đựng nổi gương mặt ấy lâu hơn nữa. Bà muốn thét lên; bà biết mình sắp sửa lên “cơn” và muốn thế. Hai mi mắt bà bắt đầu giật giật, má bà tóp lại. Bà cảm thấy toàn thân đang dần dần cứng đơ, và trước khi bà kịp đứng dậy thì hai gót chân bà đã giậm ầm ầm xuống sàn nhà.

Henry vội vàng chạy đến và cúi người xuống bà.

– Đừng làm ồn lên thế, Alice... em sẽ đánh thức Dorothy đấy.

– Ô... Henry... Henry...

– Bình tĩnh nào, Alice... em biết những lần lên cơn như thế này nguy hiểm cho em là dường nào.

Vừa nhìn thấy gương mặt tái xanh, lo lắng của Henry kề sát bà, Alice bỗng thấy xúc cảm của mình đổi khác đi, một sự đảo ngược lạ lùng và hoàn toàn đến nỗi bà choàng tay ôm quanh cổ ông.

– Mặc kệ em. Đáng đời em lắm. Em ghen, thiếu suy nghĩ... nhưng em phải... em phải nói... Henry, tha thứ cho em, em sẽ làm bất cứ điều gì cho anh... làm việc cho anh, nhịn đói chịu khát vì anh... vượt qua chốn hiểm nghèo... bất cứ gì. Anh biết em đã phải chịu những đau đớn như thế nào khi sinh con. Anh biết không, em đau đớn ghê gớm, em nhỏ lắm, Henry ạ. Bác sĩ Bard có thể cho anh biết. Người ta thường bảo sao... trong bóng đen của tử thần? Để vì anh đó, Henry. Kể từ lúc thấy anh trong giảng đường của giáo sư Scott, em biết anh chính là người em mong đợi. Anh còn nhớ tiệm trà The Neuk không. Henry, và những bãi đánh golf ở Gullane nữa? Em sẽ ký tờ giấy đó. Em muốn ký. Em muốn. Đưa ngay đi... và bút nữa, nhanh... nhanh lên.

– Để sáng mai, Alice ạ. Em kiệt sức rồi.

Tóc bà sút sổ ra; một cơn kích động khác dường như sắp xảy đến. Nhưng may mắn thay, Hannah vừa trở về sau một ngày nghỉ, đã để nguyên y phục đi chơi, vội vã chạy vào phòng. Chị nhanh trí mang đến thuốc ngửi cùng một ít giấm thơm, và lặng lẽ giúp Henry chận đứng cơn kích động, đưa Alice trở về trạng thái yên tĩnh.

– Ổn rồi đấy, thưa bà. – Chị giúp việc nói nhỏ nhẹ - Bà nằm yên một lúc rồi hẵng lên phòng ngủ

– Cám ơn Hannah. Chị tốt với tôi quá. – Alice thì thầm – Chị tốt với tôi vô cùng.

Bà mỉm cười nhìn Henry. Giờ đây tất cả đã đổi thay, trước tình cảm dịu dàng mọi người dành cho bà, Alice thực bụng muốn làm bất cứ điều gì Henry cần, ngoan ngoãn vâng lời ông trong hết thảy mọi thứ. Bà nằm nghỉ trên chiếc tràng kỷ thêm mấy phút nữa, rồi trong lúc Hannah xuống bếp hâm lại sữa, thì Henry đỡ bà lên lầu. Khi sữa được đem lên thì bà đã nằm trên giường. Bà bưng uống ngon lành, tay vẫn còn hơi run suýt đổ sữa xuống tấm đệm lông phủ giường. Sau đó bà uống thuốc brô mit Henry đưa. Rồi, khi Hannah đi khỏi, bà nói qua hơi thở:

– Tờ giấy, Henry.

Ông nhìn bà với một vẻ lạ lùng, rồi lặng lẽ lấy tờ giấy ra, mở nắp bút máy đưa cho bà. Alice nằm nghiêng tựa trên gối, ký tên mình vào chỗ đánh dấu chéo bút chì.

– Đây này, Henry. Anh xem em đã làm vì anh đó. Chúc anh ngủ ngon. Xin Chúa phù hộ anh.

Khi ông tắt đèn bước ra ngoài, bà nhắm mắt lại. Bà cảm thấy thư thái và đầu óc nhẹ nhàng, biết rằng mình đã làm xong bổn phận. Bà ngủ ngay lập túc, không quên đem theo vào giấc ngủ hình ảnh của Miss Taggart, cô gái già chủ phòng trà The Neuk trên con lộ North Berwick với chiếc trâm cài tóc bằng thạch anh Cairngorm hình lá gai.

11

Vài tuần lễ sau, vào lúc mười giờ ngày hai mươi mốt tháng sáu, một ngày sẽ trở thành quan trọng, Leonard Nye bước vào tòa soạn nhật báo Chronicle nằm trong cao ốc Prudential mới xây. Vào buổi sáng Nye lầm lì không bao giờ thích trò chuyện với bất cứ ai – hắn không đáp lời chào hỏi của Peter, cậu con trai phụ trách tổng đài điện thoại nội bộ. Lúc hắn đi dọc hành lang, Smith nghe tiếng chân hắn, đã gọi với theo qua khung cửa để mở.

– Leonard đấy à? – Rồi tiếp với giọng to hơn: - Tôi cần gặp anh đây.

Nye tảng lờ tiếng réo gọi ấy. Những cố gắng của Smith nhằm xác lập quyền uy, mặc dù không thường xuyên, đều bị bóp chết ngay từ mới bắt đầu. Nếu y cần vấn kể một chuyện gì, hay cần một người để nghe những lời than vãn ngày một nhiều của y, thì Nye nhất quyết là y có thể đến tìm hắn.

Hắn bước lại phòng riêng, nằm tách về một phía của tòa soạn, một căn phòng đẹp thoáng mát nhìn xuống công viên Victoria. Để phòng đủ tiện nghi hơn, hắn đã thêm vào đó một máy truyền hình, vài ghế bành và một cái xô pha – món sau cùng này hắn đặt mua vào một lúc lạc quan hiếm có, đã tỏ ra là một đầu tư không sinh lợi.

Sáng nay cử chỉ của Nye mặc dù vẫn có vẻ tự nhiên như mọi ngày, nhưng nó biểu lộ một mức độ căng thẳng nội tâm mà sự trông đợi càng làm nó tăng thêm. Quả nhiên, vừa lột đôi găng tay da, hắn bước vội vào bàn viết và đứng đấy lật nhanh hết chồng phong thư, như muốn tìm một thông tin quan trọng nào đó. Hắn cầm lên một phong bì màu vàng nghệ ghi tiêu đề “Văn phòng Thanh tra Tỉnh” và mặt sau đóng huy hiệu tỉnh; bức thư bên trong có lẽ là cái hắn đang tìm. Hắn liền xé toạc phong bì và lấy thư ra đọc. Trong khi đọc, một vẻ thỏa mãn từ từ hiện lên trên mặt hắn.

“Tốt”. Hắn thốt lên với chính mình. Đúng y như hắn đã mong đợi; thật vậy, hắn đã thấy trước. Sau khi đọc lại một lần nữa, chậm rãi hơn, hắn cẩn thận cất thư vào ví, rồi đốt một điếu thuốc; hắn đứng bên cửa sổ, rít một hơi thuốc thật dài và tập trung suy nghĩ. Vài phút sau hắn gật gù, xoay người lại ngồi vào bàn và giở hết thư tín ra xem mà dường như không có gì quan trọng. Sau cùng hắn quay sang xem báo, bắt đầu bằng tờ Ánh sáng và để lại tờ Chronicle xem sau rốt – bây giờ nó được in theo khổ tiêu chuẩn và nội dung đăng gì thì hắn cũng đã biết. Hắn vừa đọc hết một bài của Page viết về chương trình âm nhạc mùa hè tổ chức trong công viên thành phố, và mỉm cười mỉa mai. Bỗng cánh cửa bật mở và Smith lao vào.

– Không nghe tôi gọi à?

– Bao giờ? – Nye hỏi lại lạnh lùng – Anh có gọi à?

Smith nheo mắt nhìn gã kia vẻ nghi ngờ, kéo một chiếc ghế gỗ, rồi nhìn vào đồng hồ đeo tay của y.

– Anh đến hơi muộn đấy nhé.

– Vâng, anh biết tôi có thói quen dậy muộn. Bản chất tôi không d sớm được. Có gì mới không?

– Có – Hắn buồn bã ngừng lại – Một bức điện của Greeley. Lão mò lên nữa.

– Chừng nào?

– Hôm nay. Hai giờ tàu sẽ đến ga Tynecastle. Phải cho xe đi đón. Dĩ nhiên tôi phải đi đón lão. Tôi lo lắm, Leonard ạ. Tôi ngại chuyến viếng thăm này bất lợi cho chúng ta.

Nye phải nhìn nhận một điều là Greeley, giám đốc kinh doanh của tập đoàn Somerville, bất cứ lúc nào cũng đồng nghĩa với tin xấu – một con chó săn chính cống chuyên moi ra những điềm tệ hại nhất trong một bảng kết toán tài chính và một đao phủ đối với khoản chi tiêu. Nhưng còn nữa, còn nhiều hơn nữa trong chuyến viếng thăm này, chuyến thứ ba của lão trong vòng sáu tuần – Nye đã đoán trước lão sẽ đến và y biết đây sẽ là cuộc đụng độ quyết liệt.

– Sao lão không đáp máy bay? – Smith rầu rĩ, nghiền ngẫm đọc bức điện tín trong tay như muốn học thuộc lòng nó – Ra phi trường tiện hơn biết mấy.

– Ngài giám đốc kinh doanh cả đời không bao giờ đi máy bay. Ngài là mẫu người thận trọng, như anh vậy.

– Im đi. Anh không thấy rằng chuyện này hệ trọng cho cả hai chúng ta sao? Trừ phi ta thuyết phục được Greeley. Ngân khoản của chúng ta đâu còn bao nhiêu. Hôm qua ở Luân Đôn có thái độ kỳ lạ lắm. Khi Tingle bị gọi về, tôi biết ngay đó là dấu hiệu xấu. Và tuần trước ở văn phòng đầu não, Somerville đưa vấn đề ra mổ xẻ. Khi lão gọi chúng ta về hồi tháng ba tôi đã bị xát xà phòng quá đỗi. Bằng mọi giá chúng ta phải làm cho ra trò, nếu không... Tôi lo quá, Nye ạ.

Nye nhìn gã kia với một sự khinh bỉ không che giấu. Trong mấy tháng đầu họ mời đến Hedleston, cú đấm Page giáng thẳng vào mặt họ đã vô hình chung liên kết họ với nhau. Nhưng hai người vốn trái ngược nhau từ cơ bản, và lúc này tính cách đần độn, lối làm việc thiếu sáng tạo và quan điểm hẹp hòi của Smith trở thành hoàn toàn đối nghịch trở thành hoàn đối nghịch với hắn. Trên thực tế, hắn đã mất hết thì giờ giữ hòa khí trong việc làm với người cộng sự chậm chạp của hắn mà không hề nói ra hắn đã nghĩ gì và biết gì về gã k

Sự thật đau lòng là nghiệp vụ của Smith không được vững vàng như y cố tỏ ra và cách y lấp liếm, nửa nhún nhường nửa khoác lác, choảng vào những cảm tính nhạy bén của một người hiện thực như Nye. Hắn xem Smith như một kẻ ngốc vụng về, chán phèo, với một tính ngay thẳng phát chán và một lòng tự mãn lố bịch, cả hai đều được hỗ trợ bởi ảo tưởng rằng y là loại người trầm tĩnh, thành công, trong khi lúc nào y cũng toát mồ hôi lo lắng vì mắc phải những sai lầm ngớ ngẩn, ráng sức làm cho khá hơn, mong mỏi đắc nhân tâm và ảnh hưởng được người khác.

– Dường như anh không bận tâm mấy – Smith phá tan sự im lặng.

– Lạy Chúa, đừng rên rỉ nữa. – Nye giận dữ quát – Bộ anh không hiểu rằng tôi đang quyết chí gỡ vụ này sao? Tôi định chận hết đường sinh sống của lão Page. Giây phút tôi nhìn thấy người bảo vệ cao quý đó của nền luân lý và hiến pháp Anh, tôi liền có quyết định phải cho lão dẹp tiệm, chấm. Nhưng tuyệt nhiên tôi không ra giữa đường phố mà la lớn cho mọi người biết; tôi không có thứ phong cách đó.

Cả hai đều im lặng. Nảy giờ tâm trí Smith vẫn còn nghĩ ngợi về Greeley, hắn khổ sở phỏng đoán:

– Tôi tự hỏi không biết lần này lão có ở lại đêm không. Hay sẽ trở về trên toa ngủ.

– Lão không ở lại.

– Có thể chúng ta cần phải có gì giải trí cho lão ta. Sao anh chắc thế?

– Vì tôi biết. – Leonard cười khẩy – Đừng bận tâm mục giải trí.

Smith nhìn Nye với ánh mắt ngờ vực nhưng không nói gì, y nhấc người đứng lên rồi đi ra cửa.

Khi y đã đi khuất, Nye dẹp mấy tờ báo qua một bên và ngồi xuống suy nghĩ thêm thật chín chắn. Mặc dù hắn tập giữ được thái độ luôn tự nhiên và đầu óc thư giãn trong bất kỳ hoàn cảnh nào, nhưng điều này cũng không ngăn cấm hắn tập trung tư tưởng cao độ khi cần thiết. Ngay từ đầu hắn đã hiểu rằng toàn bộ chiến dịch và sáng kiến phải xuất phát từ hắn – Smith có thể đủ sức kiểm soát mặt tài chính, nhưng ngoài cái đó, y sẽ không phụ giúp được gì cả. Nhìn lui về trước có thể thấy rõ Nye chứng tỏ được biệt tài về quảng cáo và đẩy mạnh thương vụ. Hắn đã “lăng xê” tờ Chronicle thật độc đáo và bằng sự làm việc cật lực về mặt viết bài và biên tập nội dung tờ báo, hắn đã thật sự khuấy động thành phố đang ngủ yên này.

Nhưng vài tháng nay có nhiều dấu hiệu rõ nét cho thấy cần phải thêm một cái gì nữa cho tờ báo, nếu muốn đưa nó lên vị trí số một. Trong khi Smith còng lưng làm việc với hy vọng tiêu phá sinh lực của Page, thì Nye nhận định rằng, về phía họ, cuộc chiến tranh tiêu hao này không thể kéo dài mãi. Tất cả chứng cớ từ văn phòng đầu não – giờ được xác nhận bởi chuyến viếng thăm bất ngờ của Greeley – cho thấy rõ ràng Somerville không cầm cự nổi mặt trận này. Thật thế, Nye được một nguồn tin bên trong văn phòng cho biết Somerville đang gặp khó khăn về tài chính. Lập tức lúc này nhất thiết phải có một đòn sấm sét, một chiến lược khác hẳn với những công việc nhọc nhằn thường ngày, một vố trúng chỗ nhược để hạ Page đo ván một lần và mãi mãi.

Bởi thế cho nên, mãi từ hồi tháng ba vừa qua, sau khi bị Somerville gọi về lần thứ nhất, Nye bắt đầu động não suy nghĩ. Không phải dễ dàng gì. Nhưng hắn rất khá về những việc như thế, và cuối tháng trước hắn tình cờ gặp một sự kiện, mặc dù hoàn toàn không ngó tới nhưng nó đã giúp hắn một ý kiến. Sau một thời gian theo dõi khéo léo và tế nhị, hắn đã triển khai nó thành một điều chắc chắn. Trong khi ngồi đó ôn lại từng chi tiết một, hắn không tìm thấy lý do nào có thể khiến nó thất bại. Hắn chưa định tiết lộ kế hoạch của hắn sớm thế - cứ để Smith không hay biết một ít lâu nữa vẫn thú vị hơn – nhưng hôm nay, trước đợt tấn công của Greeley nhằm vào họ, đã đến lúc nhà ảo thuật lấy con thỏ ra khỏi chiếc mũ.

Khoảng một giờ sau, Fred lái xe đưa Smith đi Tynecastte. Sau khi xe đi khỏi, Nye ra ngoài ăn trưa, không quên căn dặn Peter chỗ để tìm hắn khi cần. Trong thành phố tỉnh nhỏ này hắn nhận thấy những thứ sang trọng trên đời thật ít ỏi. Chẳng hạn, hắn không tìm dâu được một tiệm hớt tóc cho ra hồn, còn muốn làm móng tay thì phải lên Tynecasstte. Tuy nhiên, đầu bếp của khách sạn Red Lion không tệ chút nào và nơi đó còn có một hầm rượu ngon đáo để.

Mặc dù Leonard rất quan tâm chăm sóc vóc dáng của hắn và luôn luôn để ý đến vấn đề calôri, nhưng hôm nay hắn thấy hứng muốn đãi mình một bữa. Khi làm việc cho Jotham ở Paris hồi ‘49 tự nhiên hắn sinh ra có một gu ăn uống tương đối kén chọn và thường ăn trưa ở Maxim’s và La Peronse. Và dĩ nhiên, ở New York chỉ một vài đoạn văn tâng bóc, xếp chữ thật đẹp, cũng đủ cho phép hắn ăn khỏi mất tiền ở những nhà hàng sang trọng hay những hộp đêm. Hôm nay, hắn gọi tôm Morecombe, tiếp theo là món bò tái filet mignon và một đĩa xà lách trộn dầu giấm, rồi cuối cùng là pho mát Cheshire màu xanh. Hắn gọi nửa lít Pouilly ‘47 để uống khi ăn bích tết, một ly rượu chát đỏ Dow uống với phó mát và một ly cô nhắc nhỏ uống với cà phê.

Bữa ăn ngon tuyệt này càng tăng hương vị khi hắn nghĩ đến quả mìn hắn đặt dưới chân Page và biết nó sắp nổ tung. Bên trong con người gã Nye lịch lãm này – hắn được một mụ đàn bà tinh khôn mà hắn theo đuổi thất bại mô tả là hào hoa – có một ác ý, một tính thù vặt xuất phát từ cội nguồn của hắn và từ cách hắn được nuôi dạy. Thật thế, Leonard là người khác không mời khi hắn bước vào cõi đời này, kết quả rủi ro của một trong những quan hệ tình cảm mà thỉnh thoảng người ta thấy xảy ra trong thế giới văn học. Cha hắn là Augustus Newall, một người đàn ông to lớn nặng nề, có hai hàm răng vàng khè và thích đội mũ vải đen rộng vành. Vào đầu những năm ‘20, Newall được hoan nghênh nhiệt liệt nhờ một tập thơ tiên phong tựa đề The Black Stallion[20] mà người ta khen tặng là do Baudelaire[21] viết nên. Mẹ hắn, Charlotte Nye, là một người đàn bà còn trẻ vừa thoát khỏi vòng kềm tỏa của cha mẹ, rất ư là tri thức, tự tin vào tài năng mình và khinh bỉ những thói trưởng giả. Bà bị thôi thúc phải viết một bức thư ca ngợi con người tài hoa mới nổi danh; bức thử đạt kết quả và đưa hai người lại gần nhau.

Đó l duyên hội ngộ của hai linh hồn cô độc. Mới đầu Charlotte ngồi dưới chân của thi hào, rồi sau đó bà ủ ấm chúng trên giường. Thế là họ cùng nhau xây dựng tổ ấm. Nhưng Charlotte có tâm tính nóng nảy mà không có đủ sắc đẹp để giữ độc quyền chàng Augustus đa tình – nhiều nữ đọc giả yêu thơ đã tìm đến rồi yêu luôn người đã viết nên những vần thơ ấy. Sau khoảng mười tám tháng, Charlotte có thai Leonard và điều rủi ra bất hạnh này đã chia lìa hai linh hồn vốn cô độc. Ban đầu nó chỉ là mối bất đồng về quan điểm mỹ thuật, rồi đi đến chỗ đối chọi nhau dữ dội và chấm dứt, sau khi Leonard chào đời, trong sự thù hằn của hai cá nhân ích kỷ.

Thoạt tiên Leonard sống với mẹ; bà xin vào làm trong một đoàn kịch nhỏ, đóng những vai phụ không quan trọng. Như một của nợ bận bịu, đứa bé được mẹ miễn cưỡng mang theo trong những clưu diễn ở các tỉnh, mãi cho đến khi khá lớn thì giao cho cha nó. Augustus bây giờ ý thơ đã cạn bèn xoay qua viết các bài phê bình, điểm thơ các thi sĩ đương thời bằng một giọng gay gắt đến tàn bạo. Từ đó đứa bé bị đưa qua cấn lại giữa cha và mẹ, người đưa đi thì nhẹ nhõm vì vừa trút gánh nặng, kẻ nhận thì giấu đi nỗi phiền muộn của mình. Đến khi cha nó quyết định ra nước ngoài sinh sống thì nó được gửi đến trọ với một người cô có tiệm bán thuốc lá ở đường Fulbam.

Người đàn bà nhân hậu này không đối xử tệ với gánh nặng bà nhận lãnh. Thật thế, thậm chí khi Augustus bắt đầu cắt giảm tiền gửi cho bà nuôi ăn đứa bé, bà vẫn tiếp tục nuôi nấng nó. Thế nhưng sự chối bỏ này của người cha đã tác động mạnh lên tam tính của bé Nye, khiến nó sắc bén và cay độc. Nó thấy rằng nó chẳng nhờ vả gì ai cả, và khi lớn lên nó hình thành một tính cương quyết không tin cậy ai, xem thường tâm tư tình cảm mọi người và do đó chỉ sống cho riêng nó. Vào năm hai mươi mốt tuổi, khi nó bước vào nghề báo theo một bản năng tự nhiên, thì đó là những bản tính kết hợp với bộ óc được di truyền và một tài năng thiên phú về cách diễn đạt ý tưởng sâu sắc là yếu tố sau này quyết định cho sự thành công của nó.

*

* *

Sau bữa ăn Leonard thấy đầu óc sảng khoái, sẵn sàng chờ đón bất cứ chuyện gì có thể xảy đến trong buổi chiều. Lúc đó chưa đầy hai giờ, mà Smith đến ba giờ mới trở về, nên hắn tạt vào phòng bi da và tập đánh vài cơ khó. Joe, cậu bé ghi điểm, mời hắn chơi một ván, nhưng sợ kẹt hắn hẹn Joe tối chơi. Rồi, vào hai giờ rưỡi, hắn lại buồng điện thoại, đóng kín cửa và gọi Hedleston 7034.

– A lô, a lô. – Hắn phải đợi ít phút mới có tiếng đáp lại, rồi bằng giọng êm ái ngọt ngào nhất hắn nói tiếp: - A lô, có phải bà Harbottle không? Chào bà mạnh giỏi... Tốt. Tôi rất vui được biết như thế. Nhưng cái chứng thấp khớp... dĩ nhiên... nó khó chịu thật. Thưa bà Harbottle, xin báo bà rõ là chiều nay thế nào tôi cũng lại chỗ bà, tôi và hai người nữa... vâng, cả hai đều hiền lành... để làm cho xong cái việc nhỏ của chúng ta ấy mà. Xin lỗi, bà có đang nghe không đấy?... Gì thế?... Lạy Chúa không ạ, bà làm như thế không có gì xấu cả. Ngược lại là khác, bà xử sự rất đúng đắn. Thưa bà Harbottle, chúng ta đã đồng ý với nhau tất cả từ trước khi bà ký tờ giấy nhỏ ấy cho tôi. Bà nhớ không? Bây giờ thì bà không rút lại được. Như thế gây phiền toái lắm, chúng tôi sẽ phải mời luật sư. Vả lại, đây là một cơ hội tuyệt vời... Gì thế?... Vâng, dĩ nhiên, bạn bè cũ là nhất, nhưng nếu họ áp đặt và bắt bà chịu thiệt thòi thì còn quý gì nữa. Bao nhiêu năm qua bà bị lường gạt, và bây giờ trở đi thì bà cũng không thèm nhận một xu nhỏ của họ. Vậy là xong nhé, và... chúng tôi sẽ đến... Tốt lắm... Không, bà đừng bận tâm pha trà gì cả. Tôi sẽ đến dùng trà với bà vào cuối tuần và sẽ được hân hạnh dùng bánh nướng tuyệt vời của bà... bánh ngon tuyệt... Được, tốt lắm... chiều nay, thưa bà.

Khi Nye chui ra khỏi buồng điện thoại chật chội, hắn cảm thấy cần nốc thêm một cái cô nhắc cho giãn các cơ mặt – nãy giờ hắn đã thật sự nhăn mặt nhíu mày, cố thuyết phục cho xong công việc với cái “mụ già” vừa keo kiệt và khó tính lại vừa điếc. Uống xong, hắn trở về toàn soạn.

Hắn về thật đúng lúc. Hắn chỉ kịp ngồi vào bàn viết thì Greeley và Smith đến.

Lão giám đốc kinh doanh là một người đàn ông ngoài năm mươi, thật cao và thật gầy, với một khuôn mặt dài, hóp và lạnh lùng. Lần nào gặp Greeley, Nye cũng có ấn tượng lão vừa đội mồ dậy, một cái thây ma ăn mặc sang trọng như được chưng diện bởi một tay đạo lý nổi tiếng. Những theo đuổi của lão cũng thuộc lãnh vực người chết: nghỉ hè lão đi viếng những phế tích lịch sử, thám hiểm những hầm mộ, và kỳ hè rồi đi đào bới di chỉ trong các hang động ở miền Nam nước Ý.

Mặc dù hôm nay trời nóng lão vẫn choàng măng tô, mãi bây giờ mới chịu cởi ra và cẩn thận cất mỗi chiếc găng tay bọc len vào một túi ngoài. Lão đang mặc bộ vét màu sẫm như thường lệ, áo sơ mi cổ Gladstone cứng để lộ cái xương yết hầu to tướng chạy lên chạy xuống mỗi khi lão nuốt nước bọt. Nhưng bất chấp diện mạo kỳ quái và cử chỉ lập dị, lão có một đầu óc tinh xảo về pháp lý vì đã từng là một luật gia có hạng trước khi bị Somerville khuyến dụ qua lãnh vực kinh doanh.

– Ông không có thì giờ để đi cùng với ông Smith. – Cái nhìn nghiêm khắc của lão mang một vẻ trách móc.

– Phải có người ở lại giữ đồn chứ. – Nye giải thích.

Cuộc họp bắt đầu với việc xem xét các sổ sách kế toán và doanh thu tháng vừa qua. Nye ngồi yên quan sát hai chuyên gia rà lại từng con số. Trong khi Greeley lật xem chồng chứng từ, mặt lão dài ra rồi dần dần đổi sang nét cứng rắn của một công tố viênuối cùng lão tháo cặp kính gọng sừng và ngả người ra sau.

– Tình hình xấu hơn tôi nghĩ rất nhiều.

– Chúng tôi vừa siết chặt bộ phận sản xuất, - Smith lắp bắp – và cắt chi phí gián tiếp. Giá mà họ bắt tay vào dự án Utley ngay. Ông biết chúng tôi phải trông mong vào đó để có thêm nhiều độc giả. Nhưng họ cứ trì hoãn mãi... Có trời mới biết, tôi không chịu trách nhiệm.

– Đừng quan tâm đến Utley. Các ông đang mất đi số lưu hành mà các ông đã giành được. Có nghĩa là Page đang giật lại số độc giả đó.

Lập tức Smith bắt đầu giải thích như đã chuẩn bị sẵn, nhấn mạnh vào những gì họ đã làm được, những khó khăn phải đương đầu và hứa hẹn những kết quả cụ thể trong tương lai gần trước mặt. Greeley cứ để mặc cho y nói dông dài đến hết, một phần bởi vì lão có thiện cảm với Smith nhưng cũng vì lão muốn nghe và cân nhắc các bằng chứng. Rồi, bằng những cử động ngang của quai hàm, như phải nhai từng lời trước khi phun ra, lão nói:

– Ngân khoản dành cho dự án xui xẻo này bây giờ còn tồn lại không tới mười ngàn bảng. Cho rằng ta giới hạn tiền lãi và chi phí ở mức hiện nay, tôi Phỏng định rằng mức lỗ của các ông sẽ làm tiêu mà số tiền đó trong không đầy sáu tuần. Vậy tôi xin mạn phép hỏi, khi đó các ông sẽ làm gì?

– Chúng tôi hy vọng, lẽ dĩ nhiên... chúng tôi đi gần đến mục tiêu rồi... cho nên chúng tôi mong được cấp thêm ngân khoản.

Greeley gật đầu.

– Thật đáng tiếc, Smith ạ, tôi biết ông làm việc cần mẫn và tận tụy, nhưng tôi e rằng tôi không thể khuyên ông Somerville bổ sung cho ngân khoản ban đầu. Theo quan điểm của tôi, toàn bộ chương trình này sẽ phải đình chỉ, trừ phi có một chuyện lạ, hoàn toàn bất ngờ. – Lão bắt gặp cái nhìn chằm chằm của Nye, và nói thêm bằng cái giọng bất bình lão thường dùng với hắn: - Có lẽ ông Nye có một đề nghị gì chăng?

– Vâng, Nye đáp- sự thật là tôi có.

Hắn thong thả đốt một điếu thuốc. Hắn quyết không để cho Greeley đè bẹp. Có thể lão ta thường ăn tối ở Inner Temple và đang ngồi chễm chệ trong Ủy ban Hoàng gia, nhưng dưới mắt hắn, lão chỉ là một tên vô lại – lão đã từng cắt xén khoản chi tiêu của hắn khi hắn công tác ở Mỹ, và hắn nhìn thấy tận mắt lão đổi một đồng sáu xu tại quầy sách báo ở ga Paddington để puốc boa người phu vác hành lý cho lão một đồng ba xu. Tuy thế, vào lúc này hắn không muốn làm phật ý lão. Thái độ của hắn biết điều và cử chỉ thật khôn khéo khi hắn nói.

– Tôi thấy hình như cả hai quý vị đều có cái nhìn phiến diện đối với tình huống hiện tại. Quý vị quá lo lắng đến các con số, chi phí và phần trăm mà không nhìn xa hơn các số liệu ấy. Bước đầu làm tờ Chronicle thật gian nan - cái lão Page ấy thế mà mạnh hơn ta tưởng - và mặc dù tôi đã cật lực làm việc, vận dụng những bí quyết hữu hiệu nhất để đẩy mạnh thương vụ, vậy mà chúng ta vẫn mất một mảng độc giả và chưa quất ngã được bộ biên tập của lão Page. Đó là cái ông đang nhìn vào. Thưa ông Greeley, trong khi tại trụ sở ở Luân Đôn quý ông xoa tay nhìn chúng tôi, thì ở đây tôi đưa mắt nhìn sang bên kia. Và điều gì tôi không thể nhìn thấy thì tôi quyết tìm hiểu cho bằng được. Tôi dám nói rằng hiện giờ lão Page cũng đang thua lỗ như ta vậy. Hai tháng qua lão cố gắng một cách vô vọng để xoay thêm tiền mặt. Cách đây năm tuần lão đến ngân hàng xin vay tiền, nhưng giám đốc ngân hàng không cho vay. Lão lên gặp chủ tịch hội đồng quản trị ngân hàng, vẫn không được. Rồi còn gì nữa? Lão bắt đầu vét hết những gì còn lại. Khi chồng hóa đơn cứ từ từ lên cao mãi, lão phải đem ngôi nhà đang ở ra cầm cố, thế luôn bảo hiểm sinh mạng, bán bộ sưu tập gốm Stafford, mượn vài trăm bảng của viên phụ tá tổng biên tập, thậm chí còn yêu cầu nhiều nhân viên làm lâu năm cắt giảm hai mươi phần trăm lương. Giờ đây tất cả những điều đó không có nghĩa là lão không thể cầm cự lâu hơn nữa và gây điêu đứng cho chúng ta. Nhưng nó chứng tỏ rằng lão ta đứng hết vững rồi, và sẵn sàng nhận quả đấm cuối cùng của ta để đo ván.

Từ nãy giờ Greeley chăm chú lắng nghe, đến đây lão khẽ cựa quậy có vẻ bồn chồn, nôn nóng và một chút hiếu kỳ.

– Giả dụ rằng những gì ông nói là đúng thì tình trạng bế tắc này vẫn có thể kéo lê vô hạn định. Và, tôi xin được dùng lại thuật ngữ thể thao của ông, quả đấm cuối cùng này sẽ từ đâu đến?

Nye hơi chồm tới trước, nói chậm rãi và lập luận chặt chẽ. Càng ghét l giám đốc kinh doanh bao nhiêu, hắn càng muốn thuyết phục lão bấy nhiêu, điều thiếu yếu là phải lôi cuốn được lão.

– Tòa nhà Ánh sáng phương Bắc, như nguyên trạng của nó, thuộc về Page. Lão không làm chủ tòa nhà đặt máy in. Tòa nhà này thuộc về một ông tên Harbottle, bạn thân cha của Page, bây giờ do bà vợ góa của Harbottle đứng làm chủ. Đã nhiều năm qua, tòa nhà để cho tờ Ánh sáng thuê với một giá ít nhiều có tính cách tượng trưng theo một thỏa thuận thân hữu từng năm. Tôi có trong tay bản phóng ảnh của hợp đồng thuê này.

Greeley bây giờ trở nên rất chú ý nhưng lão còn ngờ vực - Nye đang giẫm lên lãnh vực chuyên môn của lão. Còn Smith, y đang nghe say sưa, mồm hơi há ra, như bị thôi miên.

– Tôi khám phá ra tất cả vụ này hơn tháng nay, và xin thưa với quý vị, tôi đã phải cất công lần tìm dấu vết. Làm được gì với nó đây? Chẳng gì cả. Tôi không muốn bắt tay vào công việc với bà Harbottle quá sớm. Nhưng vào khoảng đầu tháng sáu, qua trung gian của gã Balmer vừa chạy qua bên ta, tôi làm quen với bà cụ. Tôi chịu khó làm ra vẻ tử tế và dễ mến với bà, đến uống trà với bà, thỉnh thoảng vô tình đề cập đến vụ cho thuê nhà và chỉ cho thấy tiền thuê bị ém thấp. Rồi sau nhiều cố gắng, tôi đã đưa bà cụ tới chỗ sẵn sàng bán lại tòa nhà ấy… cho chúng ta. Nào, quý vị có tưởng tượng được điều này đối với Page nghĩa là gì không, nếu lão, hiện đang lún sâu trong đủ thứ khó khăn, bỗng thấy mình không in được tờ Ánh sáng?

– Ông đang nói chuyện tầm phào gì thế? - Greeley nói - Cho tôi xem bản phóng ảnh hợp đồng.

Nye xuất trình tờ phóng ảnh và chờ Greeley xem xong. Và cũng không lâu lắc gì thì lão tháo kính ra và hứ một tiếng khinh bỉ.

– Đây là một tờ hợp đồng hoàn toàn có giá trị. Mãi bốn tháng nữa mới cần gia hạn. Và thậm chí chấp nhận rằng những giới hạn về tiền thuê mướn không áp dụng cho những cơ sở kinh doanh thì chủ bất động sản cũng bị buộc phải báo trước ba tháng. Cả thảy là bảy tháng tròn. Ý kiến của ông vô giá trị.

– Khoan đã. - Nye nói - Còn cái vấn đề nhỏ của Đạo luật về nhà máy năm 1901 nữa.

tỏ vẻ ngạc nhiên, đúng như Nye đã hy vọng, rồi cuối cùng lão nói:

– Thì sao?

– Tôi đã thưa với quý vị rằng tòa nhà ấy cũ kỹ lắm. Đúng là tôi muốn nói rất cũ. Tôi đã vào bên trong xem cặn kẽ và quý vị có thể coi điều tôi nói đây như tin lành của Chúa. Xưởng in đó có thể bị cáo buộc về ba vi phạm khác nhau đối với các điều khoản quy định của Đạo luật về nhà máy. Thứ nhất, các cửa sổ tính ra không đủ mười phần trăm của diện tích mặt bằng, nhà máy đó không có đủ hai cửa ra riêng biệt - không đủ lối chạy ra ngoài trong trường hợp hỏa hoạn. Thứ ba, tường vách bên trong không được quét vôi trong vòng mười bốn tháng qua. Bây giờ, - Nye vội tiếp trước khi Greeley kịp nói chen vào - sau khi mua nhà xưởng ấy, chúng ta với tư cách chủ nhân, ngay tức khắc có trách nhiệm thực hiện việc sửa chữa cho đúng quy định của Đạo luật. Chúng ta đến ban công chánh thành phố gặp ông kỹ sư trưởng ban và yêu cầu ông ta cảnh cáo về những vi phạm quy định của xưởng in - tôi đã dọa đưa lên mặt báo về sự lỏng lẻo để trình trạng này kéo dài. Ông ta phải làm và sẽ làm. Đó là luật. Trong khi chờ đợi sửa chữa - cái này ta không vội - thì nhà xưởng phải đóng cửa nghỉ. Ánh sáng phương Bắc biến mất trên đường phố Hedleston như thế đấy, và lão Page khốn khổ sẽ đương đầu với việc không thể làm là tìm mặt bằng mới để dọn máy in đến - nói tóm lại, lão dẹp tiệm.

Có một khoảnh khắc im lặng, rồi Smith thở ra một hơi dài.

– Thế là xong. - Y nói - Lần này thì không còn chạy đằng nào nữa. Mà hợp pháp đứt đuôi đi chứ.

Greeley đang nhìn Nye vẻ dò hỏi. Lão bị tác động thật mạnh, nhưng không để lộ ra ngoài.

– Ông ta có thể tìm một địa điểm khác… dọn máy đến.

– Trong tình trạng tiền cạn láng... và nợ tứ bề?

– Không đâu, không đâu. - Smith hăng hái nói - Lão ta sẽ không bao giờ lưu hành lại được. Không bao giờ.

– Hành động bằng cách đó thật không đúng luật chơi chút nào.

– Nó hoàn toàn hợp pháp. – Nye ngây thơ nói thêm – Và hơn nữa chúng ta chính là người chấp hành đạo luật ấy.

Greeley lắc đầu không tán thành, nhưng cứ tiếp tục gãi gãi cằm, vừa nghĩ về điều đó vừa nghĩ đến những chỉ thị gắt gao của Somerville trước lúc lão lên đường.

– Ông có thể phỏng định chi phí sửa chữa?

– Khoảng ngàn rưỡi bảng, thậm chí có thể ít hơn. Sau đó nhà xưởng sẽ như mới... chờ chúng ta dọn vào.

Lại im lặng, Greeley nhìn Nye như đang lục tìm một điều gì.

– Bà cụ đó đòi bán bao nhiêu?

Ánh mắt hai người chạm nhau. Nye đã sẵn sàng từ trước.

– Dĩ nhiên tôi tìm được một người đáng tin cậy giúp đánh giá khách quan. Con số được ấn định không tới bốn ngàn bảng. Bà Harboitle đã đồng ý chấp nhận ba ngàn rưởi. Và bà sẵn sàng ký một giấy đoạn mãi vào chiều nay.

Một lần nữa, Greeley dài cổ ra suy nghĩ, xem xét lại vấn đề. Lão là một trong những người đầu tiên ủng hộ kế hoạch mua tờ Ánh sáng phương Bắc. Kế hoạch đó thất bại thì quyền lợi của lão cũng bị thiệt. Lão thận trọng tằng hắng lấy giọng nói:

– Tôi không thể nói tôi hoàn toàn chấp thuận. Cứ cho là tình hình thực tế đúng y lời ông trình bày, thì đây vẫn là một đề nghị bất thường và bất ngờ, mặc dù tôi không thấy có trở ngại pháp lý nào – Mặt lão bỗng nhiên co rúm lại thành nụ cười của một cái đầu lâu. Lão đứng lên – Trong bất kỳ trường hợp nào tôi cũng đứng ngoài mọi hành động mà các ông có thể làm sau này, nhưng riêng trường hợp này tôi cho rằng chúng ta nên đi xem.

Lão mặc áo măng tô và đeo găng vào thật chậm rãi, rồi dẫn đầu đi ra. Trong lúc bước theo sau, Smith lén nắm lấy tay iết chặt.

– Len, cậu đã cứu chúng mình. – Y thì thào bằng một giọng khàn khàn – Lạy chúa, cậu có cái đầu hay quá.

Nye vội rút tay lại ném một cái nhìn dữ dội.

12

Vào buổi sáng ngày một tháng bảy Henry Page đến tòa soạn sớm hơn mọi khi. Hôm đó trời đẹp và hứa hẹn một ngày nắng gắt, gần đây thời tiết trở nên oi bức, những cơn nắng cháy da xen kẽ với những trận mưa rào thật mát. Việc làm trước tiên của ông, mau lẹ và máy móc, là xem kết quả thu nhập. Rồi ông hít một hơi dài khoan khoái. Doanh số bán cho thấy có tăng thêm nữa, mặc dù chỉ chín trăm số báo nhưng nó là dấu hiệu đi lên mà suốt tháng vừa qua đã khích lệ và giữ vững tinh thần ông. Với niềm hy vọng đang dâng lên, ông cảm thấy không còn nghi ngờ gì nữa – chiều hướng thuận lợi này không còn nhầm lẫn vào đâu được. Giá ông có thể giữ được thế này thêm ít lâu nữa thì coi như thoát hẳn.

Thế nhưng không ai hiểu rõ hơn ông rằng giữ công việc tiến triển như thế này là khó dường nào. Bốn tuần qua quả là ác mộng. Ông đã vượt qua bốn tuần kinh hoàng ấy bằng cách nào? Ngay cả với những biện pháp tiết kiệm gắt gao nhất – bằng cách tăng hết mức cái có, dùng mọi phương tiện đẩy lùi những đòi hỏi thanh toán nợ, sống giật gấu vá vai, sống bằng những hứa hẹn, trì hoãn và thiện chí của bộ biên tập, trông cậy ngày càng nhiều vào sự hỗ trợ kiên trì của Mailand – xem ra Page hầu như đã cùng đường. Tình huống chi mà ngặt nghèo lạ, ông chợt nghĩ với một cơn đau buốt trên đầu – ông gần như không còn chịu đựng nổi trò chơi bập bênh của hy vọng và sự bất ổn.

Ông nghe tiếng cô Moffatt đến và đang cởi măng tô ở buồng kế bên, nhưng mãi không thấy cô bước sang. Không chờ nữa, Page thu hết mớ thư từ chưa mở trên bàn cô, đẩy sang một bên những cái biết chắc là hóa đơn, xé mở chiếc phong bì dày đầu tiên đóng dấu bưu chính Manchester. Rồi ông nhăn mặt như bị kim châm. Bức thư của Công ty bột giấy và giấy Northern Mills, nhà máy đã cung cấp giấy in báo Ánh sáng suốt hai mươi năm qua. Nó lấy làm tiếc không thi hành được đơn đặt hàng ngày hai mươi lăm tháng sáu của Page.

Trong khi ông ngồi đó nhìn chằm chằm vào bức thư thì Moffatt bước vào. Nhiệm vụ thường xuyên của cô là theo dõi việc cung cấp giấy in; sau khi được Fenwick báo số lượng cần dùng thì cô gởi đơn đặt hàng và một tuần sau hàng được giao đến nơi. Page nói mà không nhìn lên:

– Gọi cho tôi nói chuyện với ông Spencer ở công ty Northern Mills.

– Chiều hôm qua không thấy giao giấy in, tôi đã thử gọi ông ta... họ bảo không có ông ta.

– Không có? Ông ấy nghỉ phép chăng?

– Tôi không tin.

Giọng điệu của cô làm Page ngẩng đầu lên.

– Quay cho tôi số đó đi.

Trong vài phút Page liên lạc được với thành phố Manchester. Tất nhiên là không tìm thấy Spencer đâu cả, và ông buộc lòng nói chuyện với ông trưởng phòng kế toán, ông này một mặt từ chối mọi trách nhiệm, một mặt cương quyết trả lời rằng nhà máy không thể giao hàng.

Page bỏ máy xuống, vô cùng hốt hoảng. Giấy in... ông phải có giấy in... không có thì sẽ không in được chữ nào cả. Moffatt vẫn ở đó, nhịp nhịp bút chì trên tập viết tốc ký, cố tình nhìn tránh đi chỗ khác, chờ ông với một vẻ chịu đựng đau khổ. Sự căng thẳng bấy lâu nay đã tác hại đến cô – trông cô đã gầy xuống, héo hắt đi và khó chịu hơn bao giờ hết. Mặc dù cô vẫn tiếp tục làm việc một cách dẻo dai và tận tụy, nhưng tính khí cô giờ thường cáu bẳn và thái độ đối với Page lắm lúc căng thẳng tới mức độ gần như công khai thù nghịch.

– Chắc ông hiểu, họ chỉ muốn tiền của họ thôi. – Cô nói với giọng lãnh đạm như thể nhắc nhở ông một điều sơ đẳng nhất.

– Chúng ta trả tiền họ bao giờ?

– Lần cuối cùng vào cuối tháng tư. Nhiều lần họ gửi giấy giục thanh toán. Một số tiền lớn.

– Bao nhiêu

– Tôi đã cho ông con số chính xác tuần trước.

– Tôi biết cô có đưa. Nhưng tôi làm thế nào nhớ đủ mọi thứ trong đầu được.

– Một ngàn chín trăm sáu mươi lăm bảng mười si linh. Tôi lấy hóa đơn trong hồ sơ ra nhé?

Ông không cần nhìn vào sổ ngân hàng cũng biết trong trương mục của Ánh sáng tại ngân hàng còn đúng bảy trăm lẽ chín bảng năm xu. Bên cạnh đó là tiền lương của công nhân máy in đã trễ hạn một tuần và một số nhân viên phát hành bị trễ lương hai tuần. Cả hai Poole và Lewis đều tình nguyện không lãnh lương cho đến khi thông báo lại, còn Mailand ngoài việc cho tòa soạn vay hai trăm bảng đã không lãnh đồng nào từ bốn tháng qua.

– Hỏi Fenwick xem ta, còn bao nhiêu giấy.

Moffatt đi và quay trở lại hầu như tức khắc.

– Chỉ vừa đủ dùng trong tám ngày. Không hơn. Vét sạch kho đấy.

– Vô lý. Sao không ai bảo cho tôi biết?

– Ông ra lệnh cắt giảm chi phí tối đa... để chạy thêm ba tuần nữa. Chính vì thế chúng ta còn rất ít.

Sự thật là như thế; ông bị lâm vào tình thế này chỉ vì thiếu tiền. Page cắn mạnh vào môi để nén một tiếng rên, rồi ngồi moi óc cố tìm cách giải quyết hay nhất. Mặc dù chế độ phân phối giấy in báo theo chỉ tiêu đã được bãi bỏ và thay thế bằng chế độ hiệp hội, tình thế vẫn còn khó khăn. Thậm chí nếu ông có sẵn tiền thì vẫn còn nhiều tuần mới liên hệ được với một hãng khác. Ông phải đích thân đi gặp Spencer mới được.

– Xem cho tôi giờ giấc chuyến xe lửa sớm nhất đi Manchester.

– Ông không đi được đâu. Sáng nay có đại diện công nhân xưởng in đến gặp về việc chậm phát l

– Tìm cách dời ông ta lại... ít nhất là đến tuần sau.

– Ông ta có thể dẫn anh em công nhân đến.

– Không đâu nếu cô bảo tôi sẽ tiếp ông ta vào thứ hai.

– Rồi cái gì sẽ xảy ra vào thứ hai?

Câu hỏi của Moffatt như tát nước vào mặt Page. Bằng một cố gắng tột bậc Page tự kềm mình không quát tháo cô ta.

– Đưa giùm tôi bảng lịch trình các chuyến tàu hỏa.

Tàu tốc hành buổi sáng đã chạy rồi, và vì lẽ mãi đến tối mới có tàu nhanh, buộc lòng ông phải đi một chiếc địa phương. Cuộc hành trình chậm chạp đưa ông đến Manchester vào lúc một giờ rưỡi; ông đi thẳng đến nhà máy nằm trên đường Rose.

Tại đây ông làm quen biết hầu hết nhân viên văn phòng và thường đi thẳng vào phòng ông quản lý. Nhưng hôm nay người ta yêu cầu ông ngồi chờ trong phòng trưng bày hàng mẫu. Ông ngồi chờ được mười lăm phút thì cánh cửa bật mở và Spencer bước vào.

– Tôi mong anh không đến thì hơn, Henry ạ.

– Việc gì thế này?

– Anh ráng bình tĩnh giùm. Ngồi xuống đi.

Spencer kéo một chiếc ghế ở bàn cạnh Page. Ông ta là một người to lớn, gần đến tuổi về hưu, cử chỉ chậm chạp, có vẻ chất phác và ăn nói chậm rãi. Ông ta như không tìm ra lời để nói, nết mặt biểu lộ vừa lo lắng vừa lúng túng.

– Tôi tránh gặp anh. Vì thế tôi bảo họ đừng để anh lên đây.

– Sao lại đừng

Ông ta lấy ta phủi một hạt bụi tưởng tượng trên bàn.

– Một người như tôi phải nói điều này với một người như anh thì thật là khó, Henry ạ. Tôi có nên nói ra không?

– Tôi biết tôi có chậm trễ đôi chút – Page đỏ mặt – Nhưng dĩ nhiên tên tuổi tôi còn. Nhiều lúc anh đã từng cho thiếu cả sáu tháng kia mà.

– Bây giờ khác hết rồi.

– Tôi không hiểu có gì khác. Anh biết anh sẽ được thanh toán đầy đủ mà.

– Thật không?

Page nghe dòng máu nóng của sự nhục nhã bừng bừng trên mặt.

– Tôi nhìn nhận chúng tôi có nhiều khó khăn tạm thời, nhưng chúng tôi đang đi lên lại. Xin anh nới rộng cho chúng tôi một chút trong việc thanh toán. Dù sao chúng tôi cũng là một trong những khách hàng lâu đời nhất của Northern Mills.

– Chúng tôi biết điều đó. Chúng tôi cũng không thích tình thế này như anh vậy thôi. Nhưng vào thời buổi khó khăn hiện nay công việc là công việc, nguyên tắc là nguyên tắc. Theo quy định của hiệp hội, chúng tôi không được tiếp tục cung cấp cho một con nợ lớn. Đó là lệnh của hội đồng quản trị công ty, nên không thể làm trái. Bàn cãi thêm không ích gì, Henry ạ, đó là chung quyết rồi.

Page im lặng, trừng mắt nhìn Spencer cố gắng kềm chế những xúc động và ý nghĩ của mình. Nhưng lúc đó ông bị nó át hẳn. Cuối cùng ông mới nói:

– Tôi phải có giấy. Chỉ đủ cho tôi qua khỏi cơn bế tắc này để thanh toán nợ cho anh. Tôi có thể mua giấy ở đâu?

Spencer nhún vai.

– Không biết ở đâu thật, mặc dù anh thừa biết tôi muốn giúp anh – Ông ta suy nghĩ một lúc rồi nói mà không mấy tin tưởng điều mình nói ra – Trong thành phố này có vài chỗ, đâu anh thử xem. Họ là những nhà bán sỉ. Để tôi ghi ra giấy.

Ông ta lấy trong túi áo một cây bút chì ngắn và viết hai tên cùng địa chỉ.

– Tôi lấy làm tiếc tình hình công việc đã ra nông nỗi này. – Spencer nói – Hy vọng giữa chúng ta không có phiền muộn gì với nhau.

Ông ta đứng lên, chia tay ra; Page bắt tay, nói một tiếng chào từ biệt ngắn ngủi rồi đi ra ngoài.

Và giờ đây Page bắt đầu một buổi chiều mà dù có trí tưởng tượng phong phú nhất ông cũng không hề thấy trước được. Cuộc tiếp xúc với Spencer đã dẫn ông đến một trạng thái kích động thần kinh càng lúc càng trở nên dữ dội. Tất cả những lo âu khác đều thành vô nghĩa trước sự kiện đau đớn là trừ phi làm được một điều cụ thể, tờ Ánh sáng phương Bắc sẽ phải đình bản trong vòng mười ngày nữa. Ngọn lửa đang đốt cháy tâm can ông là nhu cầu nóng bỏng ngay lúc này phải tìm cho ra một lượng giấy in đủ để vượt qua cơn khủng hoảng cuối cùng này. Các dàn xếp khác có thể gác lại làm sau. Nhưng, trong trạng thái tâm trí bất ổn, tất cả cái đó đều dường như xa xôi và hư ảo. Điều có ý nghĩa hệ trọng bậc nhất là sự chắc chắn ngay bây giờ.

Ông đi đến địa chỉ thứ nhất Spencer cho – nó nằm xa tít ở rìa phía đông của thành phố - và thấy đây là một nhà bán sỉ có uy tín. Nhưng rủi thay họ đã bán sạch hàng tồn kho vào đầu tuần trước và không thể hứa hẹn có hàng để giao gấp. Do đó Page đi tìm địa chỉ thứ hai, và sau nhiều khó khăn ông đến một nhà kho to lớn nhưng hư hỏng nặng trên đường Hassocks. Chỉ nhìn qua nhà kho và chủ nhân của nó cũng đủ hiểu – cả hai đều bốc mạnh mùi chợ đen. Nhưng ông ta có giấy, và trong cơn thiếu giấy ngặt nghèo này thì bất cứ cái gì khác đều không thành vấn đề. Sau một màn nói thách và trả giá kéo dài như không bao giờ dứt và một chuyến kéo nhau đến làm việc tại ngân hàng của người bán, nơi đó Page điện thoại yêu cầu Holden gửi cho một ngân phiếu có bảo chứng trị giá sáu trăm năm mươi bảng, ông mua được mười hai tấn giấy in báo mà bên bán bảo đảm giao hàng trong thời gian hai ngày.

Khi xong chuyện mua bán này thì đã gần ba giờ. Ông không tìm được tắc xi nên phải vội vã đi bộ ra nhà ga đón chuyến tàu tốc hành ba giờ mười. Ông leo lên tàu vừa đúng lúc nó bắt đầu di chuyển khỏi sân ga, và tìm ngay một góc ngồi vì đã mệt lả.

Ôngkiệt sức và thở không ra hơi, nhưng ít ra hài lòng đã hoàn thành công việc. Ông giở mũ, lấy khăn tay lau trán và nghỉ cho thư giãn. Mấy phút trôi qua ông vẫn bình thường không có gì, rồi bỗng nhiên ông bắt đầu cảm thấy là lạ trong người. Mặc dù hơi thở đã điều hòa trở lại nhưng ông thấy choáng, và bên trong cánh tay trái ra đến tận đầu các ngón tay, một cơn đau nhức kỳ lạ bắt đầu hành hạ ông. Nó là cái đau nhói kéo dài như đau răng. Mới đầu ông tưởng bị bong gân trên vai làm cánh tay đau buốt, nhưng khi cơn choáng cứ tăng dần kèm theo nhịp tim đập nhanh hơn, ông mới vỡ lẽ rằng, suốt một ngày nhọc nhằn hôm nay, ông đã ép quả tim mình làm việc quá độ. Theo một bản năng tự nhiên, ông lần túi tìm mấy viên nitrôglixêrin thì mới hay trong lúc hấp tấp hồi sáng ông đã đi mà quên mang theo. Trong tình huống này không có cách nào khác hơn nằm yên, nhắm mắt lại, và vì biết có bao nhiêu cặp mắt tò mò của hành khách trong toa đang nhìn mình, ông ráng không để mình thành trò hề cho mọi người.

Bằng một cách nào đó Page đã về được đến ga Hedleston an toàn. Sau khi ông bước ra khỏi tàu, không khí trong lành trên sân ga đã giúp ông hồi sinh. Ông đón tắc xi về tòa soạn. Ông phải cho mọi người biết đã lo được giấy in để họ yên tâm và ông biết sau khi uống hai viên thuốc ông sẽ khỏe khoắn lại. Vào bên trong tòa nhà Ánh sáng, ông thận trọng leo lên những bậc thang rồi mở cửa phòng mình. Có Moffatt ở đấy, cô đang xếp vài thứ giấy tờ vào hồ sơ một cách không đầu đuôi gì cả.

– Mời giùm Maitland đến gặp tôi. – Rồi không thấy cô nhúc nhích để đi, ông nói tiếp – Tôi đã lo xong vụ giấy in rồi.

Cô chậm rãi quay lại, nét mặt cô lạ lùng đến nỗi ông khựng lại.

– Lẽ ra ông khỏi mất công đi hôm nay.

– Cô định nói gì thế?

– Hồi sáng này nếu ông xét hết thư tín thì chắc ông đã nhìn thấy cái này. – Cô bước lại bàn với một vẻ mặt u ám và đẩy về phía ông một bức thư, rồi không để ông kịp nhìn nó nữa, tiếp tục nói bằng giọng đều đều như không còn sinh khí: - Họ đã mua cái mặt bằng xưởng in và yêu cầu ban công chánh tuyên bố tạm đình chỉ sử dụng. Chúng ta không sử dụng được nhà xưởng ấy trong ít nhất ba tháng, chờ chủ mới sửa chữa cho đúng yêu cầu. Giờ thì điện nước bị cắt hết rồi. Họ đặt một nhân viên túc trực tại cửa ra vào. Chúng ta thế là xong.

Phải một lúc lâu sau thì thông tin về biến cố mới nhất này mới truyền vào tới trong não bộ của Page. Khi nó vào đến nơi thì lập tức cơn choáng của ông trở lại. Trong phòng không có gì quay cuồng, nhưng ông thấy mình quay mòng mòng, rồi như một con quay, cuối cùng đã ngã.

13

Khi Page tỉnh lại, ông thấy mình nằm dưới sàn nhà, cổ áo mở nút và, vì một lý do khó hiểu nào đó của Moffatt, còn có một khăn ướt đắp trên trán. Cả hai cửa sổ đều mở toang và Matland quỳ một gối bên cạnh quạt cho ông bằng một tờ Ánh sáng.

– Anh khỏe lại rồi. – Malcolm nói – Cứ thong thả.

– Ôi, lạy Chúa. – Page mấy máy – Sao tôi đến phải làm trò hề này?

Ông lấy làm tức giận về sự yếu đuối của chính mình. Rồi ông thấy Moffatt đang gọi điện thoại mời bác sĩ Bard.

– Lẽ ra cô không nên mời bác sĩ. – Ông nói, vừa ngồi dậy cố gắng sửa cà vạt và áo quần lại cho ngay ngắn như muốn tỏ ra mình không hề hấn gì.

Moffatt định đáp lại nhưng cô chỉ mím chặt môi giận dữ.

Bác sĩ đến vừa đúng lúc Maitland đỡ Page lại một chiếc ghế.

Bard lặng lẽ bước vào, gật đầu chào Maitland và Moffatt, rồi vẫn không nói một lời, kéo ghế ngồi cạnh Page. Ông đặt hai ngón tay lên cổ tay Page bắt mạch, trong khi mắt quan sát người bạn và thân chủ lâu năm của mình với vẻ dửng dưng của một nhà khảo sát khoa học; trông ông lúc này giống một giáo sư toán đại học hơn một vị bác sĩ.

– Tại trời nóng bức quá – Page nói, sốt ruột vì sự im lặng của bác sĩ.

– Vâng, hôm nay trời oi

– Trong ngày tôi đã đi Manchester, khá nhọc nhằn và căng thẳng... thế thôi. – Ông không đủ can đảm nói ra nguyên nhân khiến ông ngất xỉu.

– Đúng thế.

Bard tiếp tục nghe, chỉ thỉnh thoảng nhìn lên Matland đang đứng phía sau với vẻ mặt lo lắng.

– Tôi đưa anh về vậy. – Cuối cùng ông ta nói – Và trên đường chúng ta sẽ ghé qua chỗ tôi.

Ngồi trong xe, Page không nói chuyện vì ông mải bận tâm với những suy nghĩ của mình. Như một trái độn, cơn ngất xỉu ngắn ngủi ấy đã giảm bớt cái sốc mạnh do vố bất ngờ của tờ Chronicle gây ra. Đầu óc ông đang làm việc bình thường và ông đã có quyết định phải làm gì. Bị dồn vào chân tường, bản chất dịu dàng của ông bỗng cứng rắn lại, có khả năng đề kháng vô hạn, không gì lay chuyển nổi. Lúc ông đi đến một quyết định dứt khoát, mạch máu hai bên thái dương ông đập với tất cả sức mạnh của quyết tâm ấy.

Khi hai người đến phòng mạch, Bard bắt ông nằm duỗi dài ra trên xô pha. Vốn không ưa thích những kiểu cách màu mè của người bác sĩ thời danh, Bard được xem là vị bác sĩ giỏi nhất, trị mát tay nhất ở Hedleston; tuy vậy ông vẫn luôn cố gắng theo kịp những tiến bộ mới nhất của y học. Bắt đầu, ông đo huyết áp, rồi trước cặp mắt áy náy sốt ruột của Page, ông đẩy lại một chiếc máy chạy bằng điện, trên đó gắn một cuộn giấy ghi dao động.

– Thôi đừng dùng máy này nữa. – Page nói – Sao anh không dùng cái ống nghe?

– Ta thử dùng cái này, mong anh đồng ý.

Page buộc lòng phải chịu. Bard ấn những đĩa chì nhỏ bằng đồng xu lên cổ tay trái và nhiều điểm khác nhau trên ngực ông, những đĩa nhỏ này nối vào máy bằng dây điện, rồi mở điện cho máy làm việc. Cuối cùng bác sĩ xé toạc một băng giấy từ cuộn chạy ra và cầm lại bên cửa sổ xem những đường vẽ trên đó.

– Henry, - Ông nói, vừa đi lại ngồi xuống mép xô phe – anh còn nhớ tôi nói gì lúc anh đang làm giám thị công tác phòng chống không tập hồi chiến tranh không?

– Theo một khía cạnh nào đó thì còn nhớ.

– Hồi bấy giờ anh đâu chịu nghe tôi. Nhưng bây giờ thì bắt buộc anh phải nghe. Tôi muốn anh ngưng làm việc ngay và nghỉ ngơi ít nhất là sáu tuần.

– Có lẽ phải một thời gian nữa.

– Tôi van anh mà.

– Ed, tôi mang ơn anh về tất cả những gì anh đã làm giúp tôi, nhưng tôi không thể hứa gì vào lúc này.

Họ im lặng. Một lát sau Bard ân cần nói:

– Hãy nghe tôi, Henry ạ. Quả tim của anh rất cần chăm sóc kỹ lưỡng. Nếu anh chịu khó giữ gìn nó, có lẽ anh còn sống lâu hơn tôi nữa. Bằng không... – Ông ta khẽ làm một cử chỉ diễn tả điều ông tránh nói bằng lời.

– Tôi ráng hết sức thận trọng.

– Có thể anh nghĩ như thế, nhưng anh lầm. Ngoài mặt anh có vẻ bình lặng đấy, nhưng bên trong thì nhiều âu lo phiền muộn. Mấy tháng qua anh sống trong tình trạng căng thẳng tệ hại nhất. Đối với cơ thể anh, điều đó chỉ kém có tự sát, - Bard hạ thấp giọng tiếp tục như để kêu gọi sự tán đồng – Một người khôn ngoan phải biết dừng lúc nào. Tôi là bác sĩ và bạn thân của anh, và tôi xin báo rằng về mặt thể chất anh không đủ sức tiếp tục cuộc chiến đấu này. Trong những hoàn cảnh của anh, nhượng bộ không phải là thua. Hãy nhớ câu nói của ông già Socrates: “Bất đắc dĩ phải đầu hàng thì không gọi là thất bại... biết lúc nào nên từ bỏ cuộc đấu tranh... đó cũng là một thứ chiến thắng.”

– Có phải anh đang chỉ tôi lối thoát?

– Vì quyền lợi của anh, vâng.

– Không được, Ed ạ. – Page nói – Tôi e rằng phải tiếp tục.

Lại im lặng nữa tiếng xe cộ thưa thớt từ ngoài đường thỉnh thoảng vọng vào.

– Được lắm, cứ tiếp tục nếu anh muốn tự hủy hoại. – Bard đứng dậy khỏi cái xô pha, mặt không chút xúc cảm; ông cắt một ống thuốc và bắt đầu rút xơ ranh – Trong khi chờ đợi, tôi tiêm cho anh mũi thuốc này giúp cho anh dễ ngủ. Xong thì đi thẳng về nhà và lên giường.

Khi Bard đi khỏi, Page đứng dậy mặc đồ vào. Lời tiên đoán bi quan của Bard không làm ông lo lắng mấy vì có quá nhiều chuyện khác đang đè nặng lên tâm trí; vả lại ông luôn nghĩ rằng Ed là người thận trọng thái quá. Thế nhưng ông không dám tự cho phép mình hoàn toàn lờ đi lời khuyên của bác sĩ.

– Tôi sẽ giảm nhịp độ chậm lại, - ông nói – trong một tuần nữa. – Rồi với một giọng lạ ông nói thêm: - Có thể sớm hơn thế.

– Nên sớm sớm đi. – Bard nhướng mày – Anh là một con bệnh tệ nhưng là một con người tốt tự đáy lòng. Mai đến gặp tôi; tôi sẽ bắt đầu tiêm cho anh một đợt thuốc dicumerol. Còn đây, - ông đưa Page một hộp thuốc ống bọc bông gòn – nếu còn thấy lạ trong người thì bẻ một ống ngửi.

Ông điện thoại ra bến xe tắc xi gọi một chiếc, đưa Page ra xe và dặn người tài xế chạy đến đường Hanley Drive. Page cứ để chiếc tắc xi chạy thẳng trên đường Victoria theo hướng về nhà, nhưng khi xe đến đèn giao thông ở góc đường Park, ông bảo người tài xế quẹo phải và trở lại tòa báo Ánh sáng. Ông cảm thấy hoàn toàn hồi phục, thực ra khỏe hơn tình trạng sức khỏe của ông trong mấy tuần qua. Đầu óc ông bây giờ nhẹ nhàng, cơn đau nhức biến mất, không còn ngộp thở, và có lẽ nhờ mũi thuốc của Bard ông cảm thấy mình sáng suốt, minh mẫn trở lại. Tất nhiên thời vận của Ánh sáng không thể xấu hơn nữa, nó chỉ còn nửa bước là sụp đổ - các chủ nợ bu lại, quỹ tiền bị phong tỏa, bảng thanh toán lương bị giam lại, giấy in chỉ mua được bằng tiền mặt, đại diện công nhân bắn tiếng đòi “bán nhà báo hay trả hết lương”, và bây giờ... xưởng in bị đóng cửa. Nhưng Page chưa định về nhà ngay, dù thế nào mặc lòng. Ông nhìn đồng hồ - chưa tới năm giờ. Vẫn còn đủ thời giờ.

Ông trả tiền tắc xi, lặng lẽ và không chút khó khăn bước lên cầu thang. Ông thấy Maitland đang ngồi ở bàn giấy, lo đãng vẽ những hình vô nghĩa trên cái thấm mực, mà đầu óc thì chìm đắm trong dòng suy tư buồn bã. Trông thấy Page ông giật

– Gì thế này? – Mắt ông biểu lộ ngạc nhiên và lo lắng – Anh quay lại đây làm gì?

– Để làm cho tờ báo ra được.

Gương mặt đỏ xấu xí của Malcolm tái nhợt đi. Ông có ý nghĩ Page đã mất trí. Ông kéo dịch ghế ra sau, rồi đứng lên bước lại Page.

– Ô kia, Henry. Cả ngày hôm nay anh vất vả quá rồi. Anh nên về nghỉ đi.

– Phải xong rồi mới nghỉ. – Page đáp.

Vẻ kinh sợ trên mặt Maitland càng rõ rệt hơn. Ông nói giọng hốt hoảng:

– Này, anh đã biết máy in đâu hoạt động được, in một chữ cũng không được mà.

– Cái đó không hề gì... Trời ơi, đừng nhìn tôi như thế! Bộ anh không biết rằng Ánh sáng phương Bắc ra đều đặn không thiếu dù một số suốt một trăm tám mươi tám năm, ngay cả khi James Page phải phát hành những bảng tin chép tay trong thời gian Chiến tranh Napoléon đó sao? Chừng nào tôi còn sống và trong túi còn hai đồng xu thì tôi sẽ có cách ra được báo.

– Có cách? – Maitland lặp lại – Tôi chưa hiểu.

– Chúng ta sẽ ra một ấn bản làm kỷ niệm bằng rô nê ô. Bài vở sẽ đánh máy trên giấy sáp và chạy trên máy rô nê ô văn phòng.

Mặt Maitland bừng sáng lên; rõ ràng là ông ta không còn nghĩ Page mất trí, nhưng nhìn ông này vẻ ngờ vực.

– Với tờ giấy sáp ấy ta chỉ quay ra tối đa tám trăm bản, trong đó hai trăm bản sau cùng có thể bị lem luốc.

– Sẽ dùng thêm nhiều giấy sáp. Thu khổ báo nhỏ lại. Với sáu tay đánh máy làm đêm ta sẽ ra được năm ngàn số báo một tờ. Bảo Moffatt gọi văn phòng cô Renshaw xin hỗ trợ người và máy đánh chữ càng nhiều càng tốt. Tôi sẽ trả gấp rưỡi giờ phụ trội. Mang lại cho tôi tất cả của máy A.P và nói Fenwick, Poole và cậu Lewis tôi cần gặp ngay lập tức.

Mười lăm phút sau Page cởi áo gi lê ra, lòng tràn ngập một niềm vui rộn ràng, một khoái cảm tột cùng; ông ngồi vào bàn, vây quanh trước mặt là Fenwick, Poole và Bob, Lewis, cả ba đều sẵn sàng đọc bản tin rút ngắn của mình. Moffatt bị lấy mất chiếc ghế cô thường ngồi nên mang vào ghế đẩu đánh máy. Maitland ngồi cạnh Page, lấy tay chà xát mạnh vào môi dưới trong khi đôi mắt ánh lên vẻ nôn nóng chờ đợi.

– Hãy cho cả thành phố biết những tên vô lại đó giở trò bẩn thỉu gì với chúng ta – Maitland sốt ruột nói trước.

– Không, không một lời nào cả, Maitland ạ. Ấn bản này tự nó sẽ nói lên tất cả cho cả nước nghe. – Một niềm hân hoan to lớn dâng tràn và xâm chiếm Page, có lẽ lúc này ông trở nên điên cuồng – Tiếng nói của nó sẽ lớn đến át cả tờ Chronicle mãi mãi. Vâng, có Chúa chứng giám, họ nghĩ họ khôn ngoan, nhưng hãy ghi nhớ lời tôi nói, có lẽ cuối cùng họ đã tự lừa bịp chính họ. – Ông quay sang Moffatt, cô nhìn ông như thể đang trông thấy hồn ma hiện về - Ta sẽ đánh tựa lớn chữ in hoa “ÁNH SÁNG PHƯƠNG BẮC” và bên dưới: “Tất cả tin tức chúng tôi có thể in được.”

14

Sáng hôm sau, Alice dùng điểm tâm và nói chuyện đôi điều với Hannah trong nhà bếp xong thì bà đi bộ ra phố. Mặc cho Hannah không ngớt khuyên lơn “Không nên buồn rầu nữa”, Alice vẫn âu sầu – buồn vì ý nghĩ mình bị đẩy vào hoàn cảnh khốn cùng thì ít, mà đau khổ nhiều hơn vì sự nghi ngại rằng cuối cùng bà đã bị tầng lớp nhà giàu của xã hội Hedieston cho đứng ngoài lề.

Tuần trước, Phu nhân Weatherby mở một buổi tiệc lớn mà bà và Henry chẳng ai được mời dự. Đó là viên thuốc đắng bà phải uống, vì bà luôn tự hào mình đặc biệt thân với Eleanor Weatherby, và dường như đó cũng là điềm báo trước một suy thoái tương tự trong các giao hảo với Catharine Bard và bạn bè khác. Hơn nữa, bà bắt đầu nghi rằng bạn hàng buôn bán giờ cũng đâm ra ít kính trọng bà hơn trước. Thứ bảy vừa qua ông Scade hàng thịt đã tỏ vẻ bực mình khi bà yêu cầu ông giao gấp thịt đùi vì quên đặt hàng trước như thường lệ.

Vì thế Alice miễn cưỡng đánh bạo đi trên những con đường nhộp nhịp người qua lại. Tuy nhiên bà cũng cần làm cho chính mình vui tươi phấn khởi lên. Thế là bà đến chỗ cô thợ may quen Jennie Robinson; bà đang bỏ cho cô sửa chiếc áo xám viền ren mà bà mua ở cửa tiệm Jenner’s trong chuyến đi Edinburg thăm bà chị mùa xuân vừa rồi và, như bà giải thích cho Hannah, bà “không bao giờ ưa thích hai tay áo viền ren”.

Đi bộ trên đường Park không xảy ra điều gì đáng phiền làm Alice khoan khoái trong lòng, nhưng khi vào gần trung tâm thành phố một quang cảnh lạ thường nhất khiến bà chăm chú theo dõi. Tại quảng trường Victoria một đám đông dân thành phố tụ tập lại, bàn tán xôn xao và vây quanh quầy báo để mua một loại bản tin gì đó.

Tính hiếu kỳ của Alice bị khơi dậy. Bà nối đuôi xếp hàng và sau một vài khó khăn mua được một tờ giấy khổ nhỏ in rô nê ô, chữ đánh máy hơi lem luốc. Rồi bà thấy tựa đề của nó: ÁNH SÁNG PHƯƠNG BẮC. Thoạt tiên bà chẳng hiểu gì cả; bà nghĩ chắc đây là một tờ quảng cáo; rồi sau giấy phút rối trí, bà chợt hiểu ra hết. Đây chính là tờ báo! Bà rùng mình kinh ngạc. Bà ngập ngừng bước tới vài bước, như con gà mái hoảng sợ; bà hơi lảo đảo, rồi dừng lại, tự nói với chính mình: “Tôi không thể nhìn sự thật này”. Bà quyết định bỏ không đi đến cô Robinson và quay về đường Hanley Drive, cố tránh những con đường lớn. Dọc đường bà cứ lẩm bẩm: “Thế là hết!”

Trong khi đó, cảnh ồn ào náo động quanh quầy báo khi nãy không có dấu hiệu gì lắng dịu xuống. Từ cửa sổ văn phòng của lão, Archibald Weatherby đứng chú tâm quan sát quang cảnh bất thường. Lão tự hào không ai phán đoán tâm lý dân thành phố này đúng bằng lão, thế mà phản ứng gây ra khi xuất hiện tờ bào Ánh sáng quay rô nê ô quả thật làm ông kinh ngạc. Lão vừa đi một vòng nhà máy, nghe đâu đâu nhân viên và công nhân cũng tỏ ý bất bình. Ông Halliday, quản lý nhà máy cùng đi với lão, phê phán tờ Chronicle đóng cửa xưởng in của tờ Ánh sáng là một hành động xấu xa gian ác – ông nói một cơ quan ngôn luận lâu đời của Hedleston như Ánh sáng phương Bắc mà bị những kẻ nên ngoài dồn vào chân tường thì thật đáng hổ thẹn cho thành phố. Jim Davies, người đốc công cao một mét tám ba, đội trưởng và trung vệ đội tuyển bóng đá tỉnh, một nhân vật rất được thành phố mến mộ và thậm chí Weatherby cũng nể trọng, đã tóm lược cảm của anh chị em nhà máy khi anh thẳng thắn phát biểu:

– Thưa ngài Archie, đây là một đòn bẩn thỉu. Đúng ngay lúc Page chứng tỏ mình trội hẳn hơn chúng. Thành phố ta phải có một hành động gì mới được, nhưng tôi e rằng rồi chẳng có gì cả.

Nhưng nhận xét này, đặc biệt những tiếng “chứng tỏ mình trội hẳn hơn chúng”, đang len lỏi vào tận những ngõ ngách nhỏ hẹp nhất trong đầu lão Weatherby. Lão vẫn đứng tại cửa sổ, tập trung suy nghĩ, rồi tự thưởng mình điếu xì gà đầu tiên trong ngày.

Riêng cá nhân lão thì không đến đỗi lão phải tức tối về vụ đó. Tuy nhiên, tình hình hiện nay có một khía cạnh khiến lão thích chí vô cùng, vì con người tinh khôn này vốn là một tay nước đục thả câu hiếm khi thất bại. Lòng tự phụ khiến lão tin rằng lão là nhân vật hàng đầu của tỉnh. Khi lão trao tặng cúp tại những giải thi đấu thể thao địa phương, hay phát phần thưởng danh dự ở trường trung học, những tiếng hoan hô Ngài Archie vang lên trong tai lão như tiếng nhạc dịu dàng nhất. Tai lão cũng được nghe tiếng nhạc dịu dàng ấy hòa trong tiếng cười rộn rã và tiếng vỗ tay vang dậy chào mừng khi lão, với điếu xì gà trên tay và ly rượu chát Bồ Đào Nha bên cạnh, đọc bài diễn từ nổi tiếng nhất tại buổi tiệc hàng năm của Hội những cư dân thung lũng trung thành và cao quý. Cứ sau mỗi dịp như thế ra về, trên băng sau bọc lông thú êm ấm của chiếc Daimier, lão thường vui vẻ bảo vợ, nhưng bà loại là người thính giả ít tán thưởng lão nhất: “Ellie, em lấy được người chồng nổi danh nhất Hedleston này”.

Bây giờ, khi lão nheo mắt lại để nhìn cho rõ mọi việc thì lão bắt đầu nhận ra đây là một cơ hội quá sức thuận lợi cho lão chiếm trọn tình cảm của dân thành phố, yếu tố không thể thiếu để đạt được mục tiêu tối hậu của lão. Cho vay mười, hay mười lăm hay thậm chí hai mươi ngàn bảng bằng tiền riêng của lão cũng chẳng có nghĩa lý gì, nhưng chắc chắn nó sẽ cứu Page và Ánh sáng phương Bắc trong lúc này. Tin đó sẽ lan đi khắp thành phố như một đám cháy rừng. Trời đất, mọi người sẽ quý trọng lão biết là dường nào, khi lão can thiệp vào vụ này, bênh vực cho công bằng và lẽ phải, bảo vệ quyền hạn và danh dự của thành phố Hedleston. Ngoài ra – Ngài Archie suy tính hơn thiệt khôn ngoan vô cùng – đây còn là một món đầu tư hoàn toàn có lợi khi lão ra tranh cử Quốc hội. Đành rằng không thể buộc tay trói chân Page trước, nhưng chắc chắn ông ta sẽ ủng hộ lão hết mình trong kỳ bầu cử sắp tới. Điều quan trọng nhất lão cần nơi Henry là sự tin cậy, cái mà lão không thấy ở gã Nye, một tay tinh khôn ranh mãnh quá khiến lão mất tin tưởng. Là một người có những quyết định nhanh, Weatherby hít mạnh một h xì gà trong vài giây – dấu hiệu tập trung suy nghĩ cao độ - rồi bấm chuông gọi thư ký.

– Gọi cho tôi nói chuyện với báo Ánh sáng phương Bắc – Và trong khi đứng chờ, một ý nghĩ vụt qua đầu lão – Không... cho tôi nói chuyện với Phu nhân Weatherby.

Vào lúc này Alice Page đã về đến nhà, và bằng một trong những thay đổi lạ thường nhất mà dường như chỉ có nơi mỗi mình bà, sự đau đớn tuyệt vọng của bà lúc bắt đầu quay về nhà, bây giờ đã biến mất. Phương pháp tự biện minh đã đem đến chuyển biến này. Bà đi thẳng vào phòng đọc sách và ngồi xuống – tinh thần bà sở dĩ vững vàng là nhờ bà xác định được phải làm gì trong hoàn cảnh này. Bà nhất quyết bằng mọi giá phải giữ bình tĩnh, ôn hòa và sang suốt, Henry đã gây cho bà cảnh này – ngay từ đầu bà đã cảnh giác nhưng ông không đếm xỉa gì đến, và đây là kết quả.

Tự thưởng cho mình sự thích thú cuối cùng của một nụ cười bi thảm, bà trở về, như thường thế khi ngồi nói chuyện một kình, với giọng Doric[22] của miền Bắc: “Ôi, người đẹp của tôi, nàng không còn hy vọng nhìn thấy Hawaii nữa rồi. Và buổi tiếp tân vui vẻ của nàng cho chương trình nhạc giao hưởng, cái đó cũng tiêu ma luôn.”

Thế rồi bà tự buộc mình phải đương đầu với tương lai bằng sự can đảm chịu đựng và một khả năng đầy sáng tạo. Bà sẽ trung thành với Henry – từ bao giờ bà luôn là một người vợ đảm đang bất kể đủ mọi thứ - và nếu không kềm chế được vài lời trách mọc thì bà sẽ xoa dịu chúng bằng những lời chia buồn. Chưa chi bà đã có sẵn trong đầu mấy kế hoạch hy sinh cụ thể nhằm mục đích hồi sinh và nuôi sống gia đình, Dĩ nhiên nữ trang của bà sẽ ra đi trước tiên, không phải vì bà có nhiều – sở thích của Henry không bao giờ hướng về nơi đó – và dù sao, khác với Eleanor Weatherby, bà không bao giờ là một người phụ nữ chưng diện lòe loẹt. Nhưng tối thiểu, với số ít ỏi bà có thì cũng đủ đảm bảo cái ăn cho cả nhà.

Và còn nữa, nhiều hơn nữa, bao nhiêu là chuyện bà có thể làm: khi trí tưởng tượng mở rộng ra, nhiều việc hay ho khả dĩ làm được dần dần thành hình trước mắt bà. Bà không thể mở một cửa tiệm nho nhỏ để bán đồ thêu do bà làm sao, hay có thể là một phòng trà nơi đó, bằng một phong cách mệnh phụ lịch sự, bà sẽ lôi cuốn được một số khách hàng sang trọng mỗi buổi chiều? Sau một lúc suy xét, bà quyết định đặt tên phòng trà là “The Lavender Lady” [23], và trong trí tưởng tượng đã bắt đầu phác họa cho chính bà và Dorothy một đồng phục cùng màu tím nhạt với hoa oải hương, rất xứng hợp lối trang điểm của bà. Một ý kiến độc đáo khác đến tiếp theo khi bà nhớ tới những chiếc bánh nướng gia đình ngon tuyệt mà chị Rose thường làm ở Banksholme, chắc chắn sẽ có sức thu hút không ai cưỡng nổi tại cửa tiệm mới. Bà sẽ biên thư cho Rose, Rose thân thương của bà, để hỏi cách làm bánh ngay hôm nay...

Nhưng ý nghĩ này về người chị và về mái nhà xưa của bà đã kéo Alice từ tương lai lùi về quá khứ. Cuộc đời mộng mơ của bà được xây dựng trên những điều tưởng tượng, và chỉ cần một tiếng nói, một mùi hương, âm vang của tiếng kêu xa lắc, những hồi chuông nhà thờ vọng lại yếu ớt, những âm thanh trong trẻo của chiếc dương cầm vào một buổi chiều chủ nhật yên tĩnh... cũng đủ đưa bà vào cõi mộng mơ đó. Giờ đây mộng mơ đã chiếm lấy bà và trong một thoáng tâm trí bà lạc lối vào cung mê hồn của những hồi tưởng về quê hương thời thơ ấu...

Có một tiếng gõ cửa và Hannah bước vào.

– Thưa bà Page, bà dùng bữa trưa chứ?

Đột nhiên Alice trở về với Hedleston, chớp chớp mắt mấy cái rồi lại trở thành vị cứu tinh của gia đình, bà nói rất khẽ:

– Tôi chỉ ăn bánh mì với pho mát nướng và uống một ly sữa.

– Bà dùng thêm gì không?

– Không. Cảm ơn Hannah.

Chị ấy biết, Alice tự nhủ khi Hannah đi khỏi và bà cảm thấy chị giúp việc già người Xcôtlen này sẽ kính trọng bà, không những vì tính kín đáo của bà mà còn vì bước khởi đầu nhằm tiết giảm chi tiêu này. Tuy thế, khi bánh mì và phó mát nướng được bưng vào xếp xinh xắn trên khay, Alice thấy n ăn khá hào phóng và thưởng thức hết. Đây thật ra là một trong những món bà ưa thích và Hannah đã làm ngon đặc biệt. Ăn xong bà lên lầu nghỉ trưa.

Vào lúc ba giờ hơn, khi chuông điện thoại reo lên đánh thức bà dậy, bà ngạc nhiên biết mình đã ngủ. Bà cầm ống nghe lên và lập tức nhận ra giọng nói của Phu nhân Weatherby.

– Alice yêu dấu đấy hở? Eleanor Weatherby đây. Này Alice ạ, vợ chồng chị muốn mời em và Henry đến dung cơm tối THỨ NĂM tới. Chẳng có tiệc tùng gì đâu, chỉ là một buổi tối ấm cúng cho riêng bốn người mình thôi. Vợ chồng em có kẹt gì không?

Alice giật mình và cũng chưa tỉnh ngủ hẳn, bà không tin vào tai mình nữa. Tuy nhiên bà ráng trả lời:

– Vâng... vâng... hôm đó chúng em không bận gì cả.

– Tốt lắm, vợ chồng chị sẽ mong đợi em và Henry. Mới sáng này, Archie nói sao ít gặp vợ chồng em thế...

– Quả đúng thế - Alice không ngăn được mình thốt lên – Em phải thú nhận là em rất buồn không nhận được thiệp mời dự buổi tiệc tuần trước của anh chị…

– Hôm đó buồn chán lắm em ạ. Hơn nữa, anh chị được biết Henry đang lo lắng công việc làm ăn, và chắc hẳn em cũng thế nữa, nên nghĩ rằng hai vợ chồng không thích đến dự. Nhưng bây giờ, dĩ nhiên anh chị mong cả hai vợ chồng em đều đến. Chồng em quả là một người... ông ấy đã làm cả thành phố nhốn nháo! Thôi, hẹn đến thứ năm. Ráng đến sớm nhé.

Một làn hơi ấm sưởi khắp châu thân Alice khi bà đặt ống nghe xuống. Bất chấp nghịch cảnh đang vùi dập mình, bà vẫn được người ta quý mến và nể vì. Eleanor Weatherby, trong số tất cả bạn thân, đến nâng đỡ bà vào thời điểm quyết liệt này, chính là lời khen tặng quý giá nhất cho bà.

Bà chải gọn lại mái tóc và ngắm mình trong gương rồi bà xuống lầu. Hannah bưng đến một tách trà đậm và vài miếng bánh nướng dễ tiêu h

– Thưa bà, có phải thịt cừu để ăn tối nay không?

Một lần nữa Alice cảm nhận được sợi dây tình cảm thắt chặt của chị bếp già với bà, nhưng bà ngăn mình không biểu lộ gì cả. Bà chỉ bào Hannah nấu món thịt như thường ngày. Dù gì thức ăn đang có sẵn trong nhà, nhưng đố ai biết bữa ăn kế tiếp của họ sẽ từ đâu ra?

Buổi chiều lặng lẽ trôi qua. Lấy lại sự khỏe khoắn sau giấc ngủ trưa dài và tách trà ngon, Alice tìm việc gì làm cho khỏi buồn chán vì nhàn rỗi. Henry đi làm chưa về, cả ngày hôm nay bà chưa gặp hay nói chuyện qua điện thoại với ông. Trong khi chờ ông về, bà sẽ viết thư cho bà chị, không chỉ để hỏi xin recetle làm bánh mà còn cho biết tin về nỗi bất hạnh của bà. Bà ngồi vào bàn viết, lấy ra một tờ giấy trắng và sau một lúc suy nghĩ, đặt bút xuống trút hết nỗi lòng mình. Bức thư bắt đầu:

Chị Rose yêu dấu,

Chuyện đáng sợ nhất đã xảy ra...

Bỗng tiếng một chiếc xe hơi bên ngoài làm bà ngưng bút. Rồi ngẩng đầu lên, bà nghe Henry mở khóa lách cách ngoài cửa trước. Vài giây đồng hồ sau, ông xuất hiện. Cho tới lúc này Alice đã nghĩ ra thật nhiều điều để nói với ông, ít vì giận hơn vì sầu khổ, nhưng bà chưa kịp mở miệng nói thì ông đã đi thẳng tới sát bên và hôn bà, rồi cầm tay bà. Mặt ông xanh nhợt nhạt và mỗi bên má ửng một đốm nhỏ hồng thật tươi.

– Alice – ông nói ngay lập tức như thể không tự kiềm chế được – sự tin tưởng của anh vào lẽ phải, vào những điều nghĩ đúng, làm đúng và bản chất tốt của con người giờ đã được đền đáp xứng đáng.

Alice mở to mắt khi nghe Henry mở đầu như thế, rất tiêu biểu ở Henry vào những lúc phấn chấn, thế nhưng quá ư bất ngờ khiến bà kinh ngạc. Nhưng bà đã nín hơi thở khi nghe ông nói tiếp:

– Sáng nay ngân hàng Weatherby, nếu ta muốn gọi thế, vì thật sự tiền từ hầu bao ông ta mà ra, đã cho anh vay. Nhiều hơn anh mong đợi. Và em có biết lấy gì bảo chứng không? Bằng tên tuổi của Ánh sáng phương Bắc.

– Em không hiểu gì cả - Bà ngập ngừng nói, bối rối trước trạng thái hưng phấn cao độ của chồng – Em đã nhìn thấy tờ giấy khổ nhỏ thảm hại ấy.

– Chính là nhờ nó đấy em ạ - Ông nói giọng bình tĩnh đôi chút vì ông bắt đầu kiềm chế được cơn xúc động mãnh liệt, nhưng bà chưa từng thấy ông xúc động như thế bao giờ - Cố gắng của chúng ta giữ cho tờ báo ra đều đặn cuối cùng đã làm công chúng hiểu. Suốt buổi sáng người ta đánh điện tín và gọi điện thoại đến tới tấp. Có một bài xã luận tuyệt vời trong số báo Tynecastle Echo tối nay... Ngày mai sẽ có một bài nữa trên tờ Manchester Courier – Ông run run mỉm cười, nụ cười đầu tiên cả bao nhiêu tuần nay – Thậm chí giáo hội cũng ủng hộ chúng ta, vào giây phút cuối cùng. Mục sư Gilmore gọi điện thoại cho biết bài thuyết giảng chủ nhật này sẽ nói về chúng ta... tựa đề “Hãy để cho có ánh sáng...”

– Nhưng, Henry, – bà hỏi vặn lại vì chưa tin – anh sẽ tiếp tục bằng cách nào?

– Ra tiếp ấn bản nhỏ cho đến thứ hai tuần sau... điều này sẽ làm lợi thêm cho ta. – Ông lại mỉm cười – Ông già Tom Gourlay khoe với anh rằng nhiều người trả nửa crown[24] mua một tờ báo khổ nhỏ để sưu tập; ông lão kiếm được bộn. Bắt đầu thứ hai chúng ta sẽ in lại khổ lớn cho lịch sự. Thiếu tá Seaton cho ta mượn cơ xưởng quân cụ cho đến khi nào ta hết cần nữa thì thôi; mai sẽ dọn máy in đến. Poole và Lewis, hết thảy mọi người cả Hadley nữa, đang xắn tay áo lên làm quần quật.

– Nhưng Henry, anh đâu thể in mãi trong xưởng quân cụ được.

– Tất nhiên là không rồi. Đây chỉ là một biện pháp tạm thời cho đến khi tìm được chỗ ổn định lâu dài. Thật ra, nếu anh không lầm, thì trước cuối năm nay chúng ta sẽ trở về lại các cơ sở của mình. Em không thấy rằng mấy tay Chronicle sẽ bị gậy ông đập lưng ông sao? Họ đã mua cái nhà xưởng, còn anh thì vẫn còn hợp đồng thuê. Theo luật, họ bị buộc phải sửa chữa trong vòng ba tháng. Vào cuối thời hạn đó, nếu anh phán đoán không s họ sẽ phải đóng cửa tờ Chronicle, và chỉ mong bán tống cái nhà xưởng ấy đi. Thú thật với em, anh chưa bao giờ hạnh phúc như bây giờ. Anh đã thanh toán hết nợ với Northern Mills, trả xong lương cho nhân viên tòa soạn và thanh toán sạch các hóa đơn linh tinh nữa. Lạy Chúa, anh đã vượt qua hết các khó khăn rồi, và nếu em chịu khó chờ thì không bao lâu ngôi nhà sẽ trở về tên em lại.

– Vậy ra anh thật sự nghĩ rằng... – Bà nói, vẫn còn ngờ vực và hầu như miễn cưỡng chấp nhận biến chuyển này sau khi đã tự thích ứng được thật dễ chịu với tai họa.

– Có thể nói rằng anh tràn đầy hy vọng... và vô cùng biết ơn nữa. Còn bây giờ - ông đưa tay lên trán trong dáng điệu mệt mỏi – anh phải trở lại xưởng quân cụ. Anh hẹn gặp Seaton tại đó lúc sáu giờ. Nhưng anh phải ghé về đây cho em biết tin vui.

– Henry, nếu quả thật tình hình tốt đẹp như vậy. – bà nhìn ông dò hỏi – em muốn nói giả dụ thôi, thì năm nay ta có mời dàn nhạc giao hưởng về đây không?

– Dĩ nhiên rồi. Anh đang xúc tiến tổ chức những buổi hòa nhạc. Đó là cách quảng cáo hay nhất, và hơn nữa chính chúng ta cũng thích cơ mà.

– Vậy thì... hiển nhiên là em có thể mở tiếp tân như mọi năm?

Ông cười vui vẻ nựng má bà.

– Vâng, em yêu, bằng mọi cách hãy tổ chức tiếp tân. Em biết anh thích em được hài lòng... À, nghe đâu họ đang rục rịch tổ chức một bữa tiệc mừng anh. Chắc em cũng thích chứ?

Khi ông đi khỏi. Alice ngồi thật lâu trong niềm cảm thông lặng lẽ với chính mình. Rồi bà lắc đầu như để nhìn nhận rằng có nhiều điều ngoài sức hiểu biết của mình, và bà chầm chậm xé bức thư đã bắt đầu khi nãy, lấy một tờ giấy khác ra viết lại.

Chị Rose yêu dấu,

Chuyện kỳ diệu nhất đã xảy ra...

PHẦN HAI

1

Bên ngoài trời đang đổ cơn mưa khi Leonard dựng cơ vào giá và nhìn mơ màng ra đường phố vắng ngắt qua khung cửa sổ phòng bi da. Joe, cậu bé ghi điểm, đứng cạnh hắn, tay mân mê cục phấn vuông vức màu xanh.

– Mưa ướt át quá! – Cậu bé nói – Ta làm thêm một trăm điểm nửa đi, ông Nye.

Nhưng hắn chơi đã chán – hắn không còn hứng thú chơi nữa, vả lại bàn bị chênh đến nỗi các quả bi lâu ngày bào mòn thành đường rãnh chạy vào một trong những lỗ phía trên. Ngoài đường, dưới bầu trời chiều xám xịt, nhiều người công nhân đang ngồi xổm uống trà trước một lò than hồng dưới tấm bạt che mưa. Xem ra họ lúc nào cũng uống trà, và một người trong số được cử ra nấu nước trong một nồi dã chiến. Cái hố to họ đào dưới lòng đường hai tuần trước vẫn còn đó, chung quanh là đá và mấy ngọn đèn bão.

Cảnh làm việc lơ là như vậy, thường ngày sẽ khiến Nye thấy vui vui, nhưng hôm nay vì một lý do nào đó làm tăng thêm gánh nặng sẵn có trên vai hắn, Smith và hắn có cùng một tâm trạng ngổn ngang, phải, vì tiền bạc của họ đang nhanh chóng cạn đi.

Mặc kệ nó, hắn nghĩ. Hắn lấy áo đi mưa và chiếc dù trong buồng treo áo mũ, bước ra khỏi khách sạn và đi về hướng tòa soạn – hắn chẳng có việc gì khác để làm. Trong cả tháng quá, việc ấn hành tờ Chronicle đã trở nên nhàm chán – nó bị giảm xuống chỉ còn hai mươi sáu ngàn số mỗi ngày, trong khi Ánh sáng phương Bắc bán được bảy mươi ngàn, gần như lấy lại phong độ cũ. Điều tất nhiên là đối với Nye là bọn hắn không bao giờ rút ngắn nổi khoảng cách biệt đó.

Phần lớn nhân viên biên tập đã trở về Luân Đôn, nhưng Smith vẫn ở lại với hắn để giả vờ điều hành tờ báo một cách rình rang, với ảo vọng câu được ai đó mua nó. Họ đã thử gã bán nó lại cho Rickaby, nhưng lão không còn muốn dính dáng gì tới tờ báo. Văn phòng đầu não Luân Đôn đưa ý kiến là phải vớt vát chút gì trong số thua lỗ, nhưng một tí tẹo cũng không có và sẽ không có, Smith vẫn ráng giữ một số hoạt động nhằm phô trương mà ngày càng tỏ ra vô ích, và y biết y đã thất bại. Ở nhịp độ số bán cứ tụt dần này, Somerville sẽ không cầm cự nữa…và ngày nào Nye cũng chờ không biết lúc nào hắn và Smith sẽ nhận lãnh cú móc.

Nye luôn tự nhủ rằng đối với bản thân hắn thì chẳng nhằm nhò gì, vì hắn chỉ hơi khác hơn một anh nhà báo bình thường, phải vâng lời chủ, bị trả luông thấp và ít khi có dịp để tự trau giồi nghề nghiệp. Ở Fleet Street [25], khả năng lấy tin của hắn được mọi người công nhận, và trong hắn có thể dùng vài bí quyết riêng để đi tắt thì điều đó đã sao miễn hắn đến đích trước người khác? Hắn tự biết mình có đầu óc, tài năng và nhân cách – mọi việc hắn đều làm dễ dàng và làm hay. Không chút khó khăn, hắn học tiếng Pháp, tiếng Đức và nói trôi chảy. Hắn thạo về hội họa hiện đại và thừa sức viết một bài về Picasso, Buffet hay Mondrian như bất cứ cây bút chuyên về hội họa nào khác. Hắn cũng biết âm nhạc nữa, và mặc dù trong đời chưa từng học một giờ âm nhạc nào, hắn vẫn có thể ngồi trước piano chơi bất cứ bài gì bằng tai. Hắn chơi quần vợt trên mức trung bình, còn bi da thì hắn có thể đi một cơ một trăm điểm vào bất cứ ngày nào trong tuần. Khi hắn chịu khó chiều lòng thì ít ai không hài lòng hắn; người ta thường nói hắn có một bí quyết. Khi hắn làm phóng viên hải ngoại tại châu Âu cho Jotham, hắn đã làm ra trò đối với các nhân vật tai mắt quốc tế ở St. Moritz, Antibes và Deauville – tất cả là nhờ vào tài tháo vát lanh lợi giúp hắn len lỏi vào những nơi như Corviglia Club, Eden Roc và Normandy, và hoàn toàn thoải mái tại đó, trong khi đối với một gã bình thường thì có lẽ đã bị nắm tai ném ra ngoài.

Chính vào thời gian đó hắn bắt đầu trổ tài bóp méo những câu trả lời phỏng vấn do hắn thực hiện, vì mặc dù sử dụng y nguyên văn lời của nạn nhân, hắn đã thành công trong việc tạo những ấn tượng tai hại khiến độc giả phải phá lên cười. Rồi hắn lại được thêm một phen thích thú nữa khi đọc những thư phản đối yếu ớt mà anh em biên tập của hắn đã cẩn thận nhét vào một góc xa xôi trên tờ báo. Hắn lấy làm sung sướng thỉnh thoảng đưa ra một bài phê bình công kích gắt gao một quyển sách đang được ưa thích, trong đó hắn tách rời từng cụm từ khỏi ngữ cảnh để diễn đạt lệch lạc ý định của tác giả, khiến ông ta trở nên hợm hĩnh, lố bịch.

Về sau, khi hắn làm cho Somerville, tài năng này được sử dụng rộng rãi trong những bài viết hàng tuần gửi đi từ New York vào thời kỳ khắc khổ - những lời bình luận nặng thành kiến của hắn về sự thịnh vượng của nước M đã khiến người Anh lúc đó càng thêm cay đắng. Sau đó hắn gần như cầm chắc sẽ được Mighill giao một công tác tại Mỹ nữa để lánh xa cái mùa đông thổ tả ở Anh. Hay nhờ may mắn, hắn có thể xin được đi phái đi làm phóng sự liên hoan phim tại Cannes… đó là một ý kiến mà hắn có thể phải nghĩ ngợi. Hắn quen đủ mọi hạng người ở Rivers, nơi đó, hắn nghĩ đến với niềm kiêu hãnh, hắn đã phỏng vấn tất cả những nhân vật nổi tiếng, từ chị em Gabor đến ông hoàng Aga Khan. Vâng, hắn đi đây đi đó nhiều, hắn biết mình đang làm gì, và luôn luôn tìm được cho mình một việc làm hạng nhất.

Tuy nhiên, mặc dù cố gắng bơm phồng bản ngã của mình, hắn chua chát nhận thấy lòng kiêu hãnh bị tổn thương khi phải nếm mùi thất bại tại đây, nhất là bị đánh ngã bởi một người như Page. Ngay từ lần gặp gỡ đầu tiên, lòng thù nghịch của Nye đối với người chủ tờ Ánh sáng đã tăng đều đặn, đến hôm nay thì nó đã biến thành một ám ảnh. Lẽ dĩ nhiên, hắn tự nhủ một cách thô bạo, giá mà Smith không mắc phải tính đàn bà đáng nguyền rủa trong các bước chiến thuật thì chắc hẳn họ đã thắng. Đúng là ý kiến của hắn về xưởng in đã có hậu quả phản hồi thật tai hại – mỗi lần nhớ tới hắn đều đau thắt trong lòng – nhưng ít ra làm như vậy là đúng. Trong chiến đấu, những biện pháp nửa chừng đều chẳng hay ho gì. Phải là tất cả hay chẳng gì cả, mà Smith thì không bao giờ chịu làm gì đúng mức. Ấy thế, Smith là người sẽ bị thất bại. Lúc đầu tưởng rằng chuyện rất dễ dàng chẳng có gì, tin chắc vào thành công, nhất là y sẽ tiếp nối lại được với vợ, đến nỗi bây giờ Nye phải phì cười trông thấy tinh thần y sụp đổ. Trong mấy tuần nay, vẻ quan trọng của y đã biến mất, và mặc dù y vẫn lăng xăng lo lắng đến toát mồ hôi, cố tìm một đường lối giải quyết, nhưng bất cứ ai chỉ cần nhìn nửa mắt cũng thấy được rằng hắn đang ra bã.

Vào lúc này, Nye đi đến khi Cornmarket. Trước Tòa thị sảnh cũ có trương lên tờ áp phích loan báo một buổi hòa nhạc – buổi trình diễn đầu tiên của dàn nhạc giao hưởng – do Page tổ chức lấy tiền cho quỹ trùng tu tháp chuông nhà thờ St.Mark và được dự trù vào ngày chủ nhật, mười lăm tháng chín. Tuy rằng Nye tự bảo thầm những tên tuổi do Page quy tụ chỉ là những tài năng xoàng xĩnh, nhưng điều đó cũng chẳng giúp gì cho hắn.

Hắn quay gót đi, và lúc băng qua quảng trường, hắn trong thấy Page đang bước xuống những bậc thềm trước tòa nhà Ánh sáng. Thời gian gần đây Nye luôn luôn tránh chạm mặt Page vì chỉ nhìn thấy lão thôi là hắn không chịu được. Có một phụ nữa còn trẻ cùng đi với lão. Cô nàng là một người đẹp, phải, cao, với những đường cong không quá đáng mà rất vừa vặn. Ngay cả từ một khoảng cách xa như thế, cũng có thể nói rằng cô nàng có một điều gì đó. Trong một thoáng Nye tự hỏi không biết cô nàng có thể là ai, rồi theo sau là con trai lão Page – trước đây hắn đã gặp cậu ta hai lần, một thanh niên cao, tóc dài, có dáng thi sĩ – và cô nàng mỉm cười nắm lấy tay cậu ta. Cả ba không thấy Leonard – hắn không muốn bị nhìn thấy – và xoay người về phía chiếc tủ kính của một cửa tiệm sát đó để đốt một điếu thuốc, hắn tiếp tục theo dõi từ khóe mắt. Họ bước vào chiếc xe Vauxhail cũ của Page – theo Nye, đây dường như là một phần của hành động phô trương chiếc xe nhỏ lỗi thời này – và lái đi.

Leonard đi tiếp tới tòa soạn. Đúng như hắn mong đợi, Smith có mặt trong phòng, làm ra vẻ bận rộn, nhưng sự thật hắn đang viết thư cho Minnie của hắn – sở dĩ Nye biết là vì khi thấy hắn vào thì Smith vội vàng nhét nó dưới cái thấm mực. Hắn không khỏi để ý thấy Smith sút cân lạ dường nào, trông y như bị quạ mổ.

– Có gì mới chăng? – Nye thả mình xuống chiếc ghế bành.

– Không.

Cảm động thật! Y vẫn còn nuôi hy vọng, theo một cách xa xôi nào đó. Nye lấy làm bực mình và muốn xát xà phòng cho y một trận.

– Ngài Vernon phán điều gì thế?

– Chẳng có gì – Smith lấy khăn tay bịt mũi hỉ mấy cái: y bị viêm xoang mũi lại – Ít ra không có gì thì đã là tốt rồi. Giá mà…

– … có một phép lạ xảy đến – Nye bắt chước đúng giọng Smith và kết thúc câu nói cho y luôn.

Smith đỏ mặt.

– Sáng kiến của anh chẳng có ích gì. Trên thực tế nó đã quất ta sụm.

– Làm sao tôi đoán được lão Page sẽ giở cái trò xtăng xin chết tiệt ấy? Với một tên đạo đức giả như lão thì không bao giờ mình biết sẽ đi về đâu. Trời ơi – cơn tức giận của Nye sôi sục lên – tôi không đời nào quên nổi cái ngày đầu tiên ấy khi lão thuyết giảng cho chúng ta về sự thánh thiện của nghề báo. Nếu trên đời này có một người tôi không chịu được thì đó là nhà nhân bản miệng lưỡi ngọt ngào, muốn xây dựng xã hội không tưởng Utopia[26] bằng tờ nhật báo vặt của mình. Tôi cho rằng tôi có biết về bản chất con người. Còn nghề báo này, tôi hiểu rõ nó từ trong ra ngoài. Đó là một nghề khốn kiếp, như bao nhiêu nghề khác, với hai mục tiêu chính là tiền và quyền. Muốn đạt được hai thứ đó, anh phải có số lưu hành khổng lồ. Để được vậy, nhất thiết anh phải cho khách hàng cái họ cần. Và thử hỏi họ cần gì… ít ra là phần đông? Họ muốn những món ăn có hương vị đậm đà – họ muốn đọc chuyện tình dục, chuyện giật gân, chuyện bỉ ổi, xì căng đan. Lão Jotham đã chứng minh điều này khi lão ấn hành tờ Sunday Enqirer lên tới bảy triệu số và giữ vững mức đó bằng tiết mục về phóng sự cảnh sát – tòa án và tin tức qua lỗ khóa. Vậy thì tại sao còn làm bộ làm tịch nữa? Đọc giả chỉ là con người thôi. Tôi là hạng người không thấy có gì hại trong việc đọc một mẩu tin thú vị như vậy; thành thử, vì lòng yêu thương Chúa, chúng ta cứ thưởng thức đi trước quả bom lớn rơi xuống. Đằng nào thì thế giới này cũng đã xuống cống rãnh rồi, và tất cả những lão Page từng được cõi đời này đẻ ra có kéo nó lên cũng không nổi.

Smith im lặng lắng nghe những lời công kích cay nghiệt ấy, giờ mới nói:

– Anh muốn nói gì mặc lòng. Tôi không hề có ác cảm với Page. Lão là một người tốt.

– Vâng – Nye cay đắng tiếp lời – Tôi vừa gặp lão. Trông lão tươi tốt hẳn ra… trên đỉnh cao của vinh quang mà. – Hắn dụi tắt điếu thuốc – Có cả cậu con trai, và một bóng hồng nữa.

– Một thiếu phụ trẻ? Đẹp?

– Nói như vậy chưa đúng. Cô ả đẹp, phải, cao, có những đường cong không quá lố, vừa vặn cho anh thích nhìn. Mặc dù nhìn từ xa, tôi có thể nói cô ả này có một cái gì đó chưa xác định được.

– Con bé là vợ của David.

– David! – Nye cười nhạo báng – Người anh em nói nghe như người thân trong g

Smith bất bình xốc xổ giấy tờ trên bàn. Bây giờ là lúc y gặp khó khăn, Nye khinh bỉ nghĩ, thì con người mộ đạo của y mới lộ ra. Hôm nọ khi hắn vào phòng Smith mà quên gõ cửa thì thấy y đang quỳ bên giường cố xin xỏ Thượng đến giúp đỡ… còn tệ hơn cả Ngài Ithiel Mighill đáng tôn kính, tối chủ nhật nào cũng tổ chức hát thánh ca tại ngôi nhà nghỉ mát ở Surrey [27].

– Tại sao chúng ta chưa hề trong thấy cô ả quanh đây nhỉ? – Nye hỏi sau một lúc ngừng nói.

– Ai?

– Thì ả đó chứ còn ai nữa.

– Họ sống rt bình lặng… ở Sleedon.

– Theo mắt tôi nhìn, cô nàng không phải mẫu người có thể sống bình lặng.

– Thôi ta đừng nói đến gia đình Page nữa – Smith nói cộc lốc – Họ là người đàng hoàng đấy.

– Không riêng cá nhân người nào. Tôi ghét chung tất cả họ.

– Chắc anh ghét bỏ hết tất cả mọi người

– Tôi nhìn nhận tôi có lòng thù hiềm với mọi người. Còn bây giờ tôi đi uống bia đây.

Leonard đứng lên bỏ đi, bỏ Smith lại một mình. Hắn bước đi dọc đường phố đến tiệm rượu Victoria; hắn gọi một ly uýt xki Scotch và một ly bia Bass. Hắn nghĩ rằng không thấy bông hồng nào trong một thành phố như Hedleston, ngoại trừ vài cô gái ăn sương lảng vảng quanh nhà ga khi màn đêm buông xuống, là một điều tự nhiên, nhưng không hiểu sao hắn không moi được trong óc hình ảnh cô vợ của cậu Page con. Cô nàng đã gây ấn tượng nơi hắn và hắn thắc mắc sao trước chưa hề trông thấy cô ta. Có lẽ Page con đã giô nàng khá cẩn thận trông cậu ta cũng thuộc loại hay ghen, và dịu dàng với vợ, chỉ thoáng nhìn là biết ngay.

Nye không dễ dàng phải lòng đàn bà. Một trong những lý do là hắn không tin cậy họ. Và, như hắn diễn tả một cách tế nhị, hắn đi lại quá thường xuyên nên đâm ra lãnh đạm với phái nữ. Do đó, mặc dù hắn thoáng có ý nghĩ cô nàng sẽ là một người tình tuyệt vời, nhưng điều này còn có ý nghĩa sâu xa hơn – nàng khiến hắn chú ý theo một cách hoàn toàn khác. Nàng dường như không thuộc về gia đình Page tí nào cả, mà lại đứng cùng phía với hắn. Giữa hai người như thể có một mối tương quan vô thức nào đó, một cái gì đang che giấu và sẽ hoàn toàn bất ngờ.

Làm sao hắn có thể giải thích cái cảm giác mơ hồ, kỳ lạ này? Hắn cứ tự hỏi mình câu hỏi ấy mà không tìm được câu trả lời. Hắn có thể đến gần nó nhất, mặc dù chả gần tí nào, bằng cách hồi tưởng lại một cảm xúc tương tự: Một đêm nọ cách đây khá lâu, khi hắn còn là một phóng viên trẻ mới vào nghề ở Fleet Street, hắn đi ăn tiệm với vài người bạn. Họ đã uống quá chén, và khi hắn chia tay bạn đi về chỗ của hắn thì một ả giang hồ đón hắn ở quảng trường Piccadilly. Họ đưa nhau vào công viên Hyde Park – trời tối đen, hắn không nhìn rõ mặt cô ả. Mười năm sau, khi hắn nhảy lên một xe buýt ở ga Victoria, có một người đàn bà bước xuống. Trong thời gian ngắn ngủi hai giây đồng hồ trên bật bước lên xuống của chiếc xe buýt ấy, ánh mắt họ gặp nhau và đột ngột nhận ra nhau – hắn biết ngay đây là người lạ mặt đã cùng hắn nảy sinh mối thân tình đặc biệt ấy.

Mặc dù bị thúc bách Leonard có thể đưa ra một bài hai cột rất ý nhị về Freud, nhưng tâm lý học không thuộc sở trường của hắn, và dĩ nhiên hắn biết rõ rằng hắn chưa hề trao đổi một lời nào với vợ của Page con, còn chạm đến thân thể nàng thì càng không có nữa. Nhưng trong khi hắn không giải thích được sự kiện này thì cô nàng đã khiến hắn có cùng một phản ứng như trong kinh nghiệm trước đây – tức là trong những trường hợp nào đó hắn có mối quan hệ, dính dấp gì đó với nàng. Hắn tự nhủ chắc đây chỉ là tưởng tượng. Có lẽ hắn đã trông thấy nàng đến Hedleston mua sắm hàng, và hình ảnh ấy ghi sâu trong tiềm thức đã sinh ra ảo giác về một mối quan hệ xưa. Thế nhưng… hắn không hoàn toàn tin như vậy.

Vào lúc hắn bắt đầu cảm thấy hoang mang thì Smith đến. Nye nhìn y ngồi xuống, giở mũ ra và vuốt nước mưa dính sau gáy.

– Không có việc gì cả, - Smith nói – nên tôi nảy sinh ý nghĩ theo anh ra đây. Peter t điện thoại. Ở văn phòng mình nó lạnh lẽo làm sao ấy!

– Làm một ly chứ?

– Có lẽ thế, - Y liếm ướt môi một cách rụt rè.

Nye chờ. Hắn đã trông đợi phút này bấy lâu nay. Hắn hiểu Smith hoàn toàn. Hắn biết quá rõ ràng mặc dù Smith được xem làm một hội viên gương mẫu của hội chống rượu Good Templars, nhưng mỗi khi gặp khó khăn rắc rối là y buông thả. Đối với y rượu là thuốc độc và về sau y hối hận ghê gớm; nhưng có ba lần, mà Leonard biết được, y say bí tỉ - không phải vì ham vui mà vì có chuyện buồn không thể không uống. Tại Úc, sau khi y mất việc làm trong nhà báo Melbourne Echo, y lao vào một đợt nhậu nhẹt kéo dài hết ba tháng. Cách đây hai năm, vào mùa hè khi y bị vợ bỏ, y ở lại trong một tiệm rượu ở Brixton suốt kỳ nghỉ và kết thúc bằng chứng bệnh cuồng tửu. Thành thử bây giờ Nye tò mò muốn biết.

– Anh đang uống gì thế? – Smith hỏi.

– Scotch và một cái bia

– Còn tôi… - Y ấp úng và mỉm cười đau khổ - Tôi chỉ uống được ginger ale[28] như mọi ngày.

Chưa đâu, bạn ạ, Leonard nghĩ. Rồi chuyện nó sẽ đến với bạn cho mà xem.

Hai gã cùng im lặng một hồi lâu. Có tiếng mưa vỗ lên cửa sổ. Quán rượu vắng khách. Tại quầy có hai người đàn ông đang tranh cãi nhau về kết quả bóng đá thứ bảy sắp tới mà bảng tính điểm trên báo Globe của Mighill làm cho họ rối trí chẳng hiểu gì cả. Nye đưa nghĩ của hắn đến Cannes và những dự đoán về liên hoan phim, nhưng họ sẽ không đi đến đó.

– Này, Smith – Cuối cùng hắn phá vỡ sự im lặng – Có thể anh ngạc nhiên nhưng tôi nghĩ chúng ta nên đến buổi hòa nhạc

– Hòa nhạc?

– Page quyên tiền cho nhà thờ St.Mark ấy mà. Chủ nhật tới.

Smith nhìn Nye chằm chặp; y ngả người trên ghế và quấn áo măng tô che kín mắt.

– Cậu nói đùa chứ?

– Tôi không chắc là nói đùa hay nói thật. Nhưng tôi bỏ phiếu thuận.

– Tại sao?

– Chỉ là một ý nghĩ.

– Lại cậu và những ý nghĩa của cậu nữa. – Y hờn dỗi liếc Nye rồi ực một hơi cạn ly nước ngọt – Ý nghĩ cuối cùng là về một bóng hồng.

Nye không định cãi nhau về việc này. Hắn ngồi yên chờ đời, biết chắc rằng Smith không sao tránh khỏi muốn tìm hiểu xem hắn đang nghĩ gì trong đầu.

– Có việc gì thế?

– Tôi nghĩ rằng – Nye nói giọng mỉa mai châm biếm – hòa đồng với những con người tử tế lịch sự này trong mấy dịp vui chơi xã giao sẽ có ích cho chúng ta lắm. Anh là người thích giao du với xã hội thượng lưu. Hơn nữa, chúng ta không muốn phải lét lút bỏ ra khỏi thành phố. Hãy làm một cử chỉ đẹp mắt cuối cùng nơi công cộng và ra đi một cách ngang nhiên. Anh có thể kiếm được vé không?

Smith nhìn hắn ngờ vực.

– Tôi tin là được

– Tốt, kiếm chỗ ngồi càng gần phía trước càng tốt.

Trước khi Smith kịp hỏi câu kế tiếp thì Leonardng lên trả tiền rượu và đi ra ngoài.

2

Hai ngày sau, vào buổi chiều, khi Dorothy đi học ở Tynecastle vừa về đến nhà, theo thói quen đi xuống bếp uống một ly sữa và ăn bánh quy, thì bà Page, đang lăng xăng với mấy việc lặt vặt, liền chận cô lại ở phòng khách.

– À, con đã về, Dorrie, mẹ muốn nhờ con đem mấy chữ đi cho David và Cora.

– Đi Sleedon! – Dorothy phản đối, nghe ra như thể nơi đó ở tận Bắc Cực.

– Phải vậy đấy con ạ. Bố con vừa ở sở gọi điện thoại về. Bố mẹ muốn anh chị con chủ nhật này ăn trưa ở đây trước khi đi xem hoà nhạc.

– Nhưng hôm nay con mệt lắm, mẹ ạ. Và vậy là phải đi xe buýt. Chiếc xe cổ lỗ sĩ chạy đường Sleedon ấy xóc bươu cả đầu sứt cả trán, mẹ ạ.

– Sao không đi xe đạp? Từ hồi mua đến giờ con đâu đã dùng nó nhiều. Chiều nay trời đẹp mà.

– Bánh trước xẹp lép.

– Thì bơm nó lên. Có ích cho sức khoẻ con lắm. Bấy lâu nay con không vận động bao nhiêu cả.

Lý do của nhiệm vụ bất ngờ này, cũng như của sự xuất hiện bất thường của Henry cùng với David và Cora trên đường phố Hedleston, được nêu ra trong bản báo cáo của bác sĩ Evan gửi cho Page từ Scarborough. Nhà phân tâm học vui tính ấy, trong khi cố giữ tính lạc quan của mình, đã đề nghị rằng, để đảm bảo sức khoẻ cho David thì nên thay đổi nếp sống yên tĩnh của cậu ấy ở Sleedon bằng cách bắt về chơi thành phố thường xuyên hơn và “giao tiếp với bạn bè nhiều hơn”. Lời khuyên này xác nhận ý kiến mà Alice trước đây đã thổ lộ với chồng, nên bà thấy hả dạ và vui vẻ. Bà mỉm cười nhét bức thư nhỏ vào túi áo khoác của Dorothy.

ấy, con gái của mẹ.

– Ồ, mẹ - Dorothy nhượng bộ - Nếu việc này có gì hại về sau thì mẹ phải chịu trách nhiệm hết.

Thực ra, Dorothy rất muốn đi. Cô chẳng có việc gì làm. Hồi trưa Bob Lewis điện thoại đến trường hoạ nói rằng hôm nay cậu làm việc trễ và không đưa cô đi xem phim được; thành thử chuyến viếng thăm xem ra sẽ giúp cô tránh được một buổi tối buồn tẻ. Mặc dù ít có dịp gặp gỡ, nhưng cô thích người chị dâu, là người mà cô luôn tin tưởng sẽ pha một tách trà ngon. Cô ra nhà xe dẫn xe đạp và nhờ Hannah bơm giúp; xong cô lên đường đi Sleedon.

Đạp xe đi chưa xa lắm – chỉ mới tới góc đường Park và đại lộ Draycot – thì cô thấy một người trên lề đường ra hiệu cho cô dừng lại. Tự nhiên cô hãm xe dừng lại sát lề đường và nhảy xuống. Chỉ lúc đó cô mới nhận ra Leonard Nye.

– Chào cô Dorrie, tôi mừng đã trông thấy cô. Đây thật là một niềm vui bất ngờ.

– Thế à! – Dorothy miễn cưỡng nói.

Cô không oán hờn Nye chút nào về việc hắn chống cha cô. Điều đó hoàn toàn không dính dáng gì đến những mối bận tâm lo nghĩ của cô, dù rằng cô cũng cảm thấy thú vì nhìn Henry, và cô nghĩ là “già mà còn gân lắm”, vất vả vượt qua khó khăn theo cái lối tình cảm thông thường của ông, và có một lúc cô tưởng rằng gia đình cô sắp bị tống ra đường cùng với đồ đạc của cải, hay những gì còn sót lại. Không, vấn đề có tính chất cá nhân hơn. Cô có lần cãi vã riêng với Nye, và mặc dù hôm nay hắn tỏ ra vui vẻ tự nhiên, cô vẫn không thể quên những gì hắn viết trên báo khi cô phát hiện ra Người giữ kho báu khốn khổ của hắn. Đồng ý rằng chuyện đó khá lâu rồi, nhưng nó đã khiến bạn học ở trường hội hoạ trêu chọc cô muốn chết đi được. Kể từ dạo đó, mỗi khi gặp nhau ngoài đường phố, hắn luôn giở mũ chào mặc dù cô làm ngơ, nhưng hai người không hề nói chuyện với nhau mãi cho đến hôm nay.

– Tôi tưởng ông đã đi rồi.- Trong giọng nói cô biểu lộ một mong muốn cho hắn đi thật.

– Chẳng bao lâu nữa đâu – Hắn không tỏ vẻ giận – Tôi nghĩ rằng phải chào từ biệt trước khi đi, để chứng tỏ không có ác

– Thật không có chứ?

Hắn vẫn cứ mỉm cười, tuy không được tự nhiên.

– Hy vọng là không. Bố cô đã dành cho chúng tôi một phần thưởng xứng đáng. Nhưng trong nghề này chúng tôi phải học tập kiên nhẫn chịu đựng gian khổ.

Hắn móc thuốc lá mời, và để tỏ ra mình là người lớn, cô lấy một điếu. Trong lúc bật lửa – hắn là hạng người dùng loại bật lửa chỉ quẹt một cái là cháy – hắn nói:

– Chắc cô đạp xe đi chơi một vòng?

– Vâng.

– Chiếc xe xinh ghê. Xem Humber, phải không? Cô sắm lâu chưa? – Rồi, nhìn thấy mặt cô ửng đỏ, hắn vội nói tiếp: - Ồ, xin lỗi… tôi không có ý tò mò thế.

– Bố tôi cho phép mua chiếc xe này bằng một phần số tiền được ông thưởng: phần còn lại bố tôi buộc cho từ thiện.

– Thế thì ít ra nó cũng có ích cho cô.

Mặc dù Nye giả vờ không biết, Dorothy bắt đầu cảm thấy vô cùng khó chịu phải đứng đấy, miệng phì phà điếu thuốc một cách tài tử giữa nơi phố xá công cộng. Cô đã từng hút thuốc với các bạn gái khi ngồi uống cà phê ở quán Espresso, nhưng đây khác hẳn – thực ra hoàn toàn không hiểu nổi – và nếu Henry mà biết được thì ông sẽ nổi đoá. Cô tìm một cái cớ để bỏ đi, nhưng chưa kịp nghĩ ra thì hắn nói:

– Tôi đang đi lại khách sạn uống trà. Chẳng hay cô có vui lòng uống với tôi một tách?

– Rất tiếc. Tôi sắp dùng trà với bà chị dâu ở Sleedon đây.

– À, vâng. – Hắn gật đầu ngay – Tôi thấy cô ấy đến thành phố nọ. Trông rất dễ mến.

– Đúng thế.

– Kể cũng lạ, - hắn vui vẻ nói – tôi ở Hedleston hai năm nay mà chưa hề gặp cô ấy lần nào. Chắc hẳn cô ấy có cuộc sống rất trầm lặng.

– Vâng, đúng thế. – Dorothy nói cộc lốc – Chắc ông biết anh tôi bị bệnh hoài. Chị dâu tôi tin rằng cuộc sống ở thôn quê tốt cho sức khoẻ anh ấy.

– Tôi quả có nghe về việc đó. – Hắn gật đầu bày tỏ thiện cảm – Cậu ấy may mắn được một người vợ như thế. Có phải hai cô cậu gặp nhau khi cậu ấy còn trong quân đội không? Cô ấy lúc đó làm nữ y tá chứ?

– Trời ơi, không. – Dorothy lớn tiếng nói.

Cô suýt buột miệng sửa sai hắn, thì bỗng nhiên cô hiểu ra mình đang bị hắn moi tin tức, y như trước đây hắn từng làm. Cũng cùng một thái độ vui vẻ quá đến độ giả tạo, cùng một lối gián tiếp moi móc tin tức nơi cô. Thế này, cô nhủ thầm, thì rõ là quá quắt lắm. Vừa đúng lúc đó cô gặp cơ hội trả đũa, thay vì trách cứ hắn; cô làm vẻ dịu dàng và cười.

– Có gì tức cười thế? – Hắn hỏi.

– Ồ, không. Chỉ vì ông nói chẳng đúng đâu vào đâu cả. Ông lấy ở đâu ra mấy cái ý nghĩ đó thế?

– Chắc hẳn tôi nhầm cô ấy với một người nào khác. Vậy cô ta là ai thế?

– Chị ấy ư? – Dorothy cố bịa ra cho khác hẳn với sự thật – Chị ấy là con gái một bà bạn cũ của mẹ, người Xcôtlen. Chị ấy và David quen nhau từ hồi tấm bé.

– Ồ! – Hắn nói, trông hơi bối rối.

– Bố mẹ chị ấy đều là bạn thân với bố mẹ chúng tôi. Ngày xưa chúng tôi thường đi nghỉ hè chung với nhau. Ở St. Andrew. Họ có một ngôi nhà gần đấy, Banksholme… đó là hồi chị ấy còn nhỏ và chưa đi dạy học.

– Dạy học à? Ở đâu thế?

– Ở một trường nữ sinh tận miền Bắc Xcôtlen… ở Aberdeen.

– Thế à! – Hắn thất vọng hơn bao giờ hết – Trước khi lập gia đình cô ấy tên gì?

– Elizabeth Castleton – Dorothy đáp mà không hề chớp mắt. Do đâu nghĩ ra tên này, cô cũng chẳng biết, có lẽ từ một cuốn phim xem đã lâu, nhưng nghe ra vẻ lắm – Chị ấy xuất thân từ một gia đình lâu đời ở West Lothian, mặc dù không giàu có lắm. Bác chị ấy là một luật gia ở pháp đinh Edinburgh.

– Castleton. – Hắn lặp lại, như thể cố gắng xác định cái tên này, nhưng dĩ nhiên thất bại. Hắn thử vài lần nữa, trừng mắt nhìn vào một cột đèn gần đấy, nhưng cũng không kết quả gì. Hài lòng đã khiến hắn rối trí, Dorothy thấy bấy giờ là lúc thuận lợi để đi.

– Xin lỗi, giờ tôi phải đi. Elizabeth đang chờ.

– À, vâng. – Hắn sực tỉnh, luống cuống đánh rơi điếu thuốc nhưng quên lấy lại vẻ duyên dáng của mình – Gặp lại cô hôm nay thật thú vị. Tạm biệt nhé.

– Tạm biệt. – Dorothy lễ phép chào.

Khi cô quẹo ở góc đại lộ Draycot, Dorothy quay lại nhìn phía sau. Hắn vẫn đứng đấy, trông buồn bực và thất vọng hơn bao giờ hết.

Một lát sau Dorothy ra đến đồng trống, và trong khi nhanh chân đạp xe cô thấy hài lòng với chính mình. Cô đã san bằng tỉ số. Vì một lý do bẩn thỉu nào đó, hắn muốn cô tiết lộ nguồn gốc nghèo hèn của Elizabeth, hay đúng hơn – cô mỉm cười – của Cora, và cô thích chí đã gạt được hắn. Cô vừa hay đi hát lại vài câu ngẫu hứng đặt theo tên Castleton vừa đạp xe buông tay, luôn luôn giữ vững tốc độ. Chẳng bao lâu cô đã gần đến Sleedon. Khi cô thả dốc xuống đồi đi vào làng, cô chợt nhìn thấy Cora đang đi dạo trên cầu tàu. Một phút sau xe đạp của cô nhảy tưng tưng trên đoạn đường đá gồ gh. Cora quay người lại vừa đúng lúc chiếc xe đạp tới sát đập cản sóng.

– Ồ, Dorothy, bất ngờ quá! Cẩn thận đấy, cưng ạ. Đi xe đạp chỗ này nguy hiểm lắm.

– Không sao đâu. – Dorothy đáp, nhưng cô thôi không chạy quanh Cora nữa và xuống xe; cô nhìn thấy người chị dâu sợ cuống cuồng khi xe chạy sát mé nước – Em mang đến một bức thư ngắn của mẹ.

– Cho David ư?

– Không, cho chị đấy. Tại sao không chứ? Đừng hoảng hốt lên nhé. – Dorothy móc thư ra trao.

Cora cầm lấy thư có vẻ ngờ vực lo lắng – đây là chuyện tất nhiên tiếp theo thái độ đối xử của bà Page với nàng. Nhưng khi nàng bóc thư ra đọc, nét mặt nàng đột nhiên thay đổi và ánh lên niềm vui sướng.

– Mẹ em tốt bụng quá, Dorothy ạ. Bà mời đến dùng bữa trưa, ngày mai.

– Thế thì có gì. Các món ăn ở nhà chẳng có gì đặc sắc đâu chị ạ.

– Ồ, không phải thế… Chị chỉ muốn nói bà có lòng nghĩ đến chị. – Cora cẩn thận gấp thư cất lại vào phong bì như một vật quý báu phải gìn giữ, rồi ưỡn thẳng người lên – Thôi ta đi lên nhà.

– Chị muốn ở lại ngoài này đi dạo ngắm biển chứ? Em biết chị thích. Chị cũng thường ra đây phải không?

- Chỉ khi nào David bận làm việc. – Cora mỉm cười – Giờ để chị pha trà cho em.

Hai người bước đi, dẫn xe đạp ở giữa. Đức tính của người chị dâu đã thu hút Dorothy có thể tóm lược trong câu nói của chính cô: Cora là một phụ nữ đoan trang. Chị ấy, Dorrie ngẫm nghĩ, là con người chân thật, không bao giờ giả vờ mừng rỡ khi gặp mình nếu trong lòng chị không thực sự vui mừng. Chị không bao giờ tỏ ra cái gì khác hơn chính bản chất chị, và thường hết lòng chịu khó chịu cực vì người khác. Cái cách chị chăm sóc David – nấu ăn, giặt ũ, may vá, làm vườn, ngoài việc phải chịu đựng tất cả kiểu cách học giả rởm của chồng và phải xem những “công trình văn học” của anh ấy như một tính hoa tổng hợp của Shakespear và Milton[29] - đó là một thí dụ nổi bật về đức tính của người vợ hiền đã khiến Dorothy kinh nhạc.

Nhưng còn cái về nàng nữa mà không dễ gì giải thích, một sự dịu dàng làm ấm lòng người, một gắng gượng cam chịu thể hiện qua thái độ lặng lẽ của nàng dường như khiến nàng luôn căng thẳng thần kinh và buồn bã. Tuy nhiên, vào lúc này, nàng không như thế, mà thật sự hết sức vui vẻ.

Vào đến nhà bếp, Dorothy đặt bàn trong khi Cora pha trà, làm bánh mì nướng phết bơ và khui một hộp cá mòi. Rồi, bất chấp Dorothy bảo nàng đừng bận tâm, Cora nhồi bột với trứng, sữa và nướng cho một lô bánh kẹp ăn giòn tan.

– Cora, - Dorothy hỏi khi chị dâu cô làm xong ngồi xuống uống trà – do đâu mà chị biết làm bánh kẹp ngon dễ sợ thế này?

– Dorrie, nếu em hứa giữ bí mật thì chị mới nói, - Cora nói chuyện vui vẻ, vẫn còn hớn hở nhờ lời mời của bà Page, nàng ngồi đấy trông đẹp lạ lùng, hai má ửng hồng vì bếp lò nóng khi nãy, và mớ tóc dày lõa xõa trước làn gió thổi qua cửa sổ để mở - Đó là vì một mùa hè chị không làm việc gì khác. Em biết không, công việc làm của chị lúc đó là làm bánh kẹp. Mỗi ngày phải làm hàng mấy trăm cái cho khách du ngoạn. Phải, hàng mấy trăm cái, chị đã làm đó.

– Sướng ghê! Hy vọng chị đã ăn một số.

– Không, chị không… không nhiều. Mùi dầu mỡ làm chị phát ngán… khi chị tiếp xúc với nó cả ngày.

Vẻ hài hước của chuyện đó khiến Dorothy phá lên cười.

– Ước gì em biết chuyện này khi em nói chuyện với Nosy Parker Nye hồi chiều nay. Nếu em bảo hắn Elizabeth Castleton sinh sống bằng nghề làm bánh kẹp thì chắc hẳn tóc hắn dựng ngược lên hế

Cora cười nửa miệng, không hiểu tí gì cả. Dorothy phải cắt nghĩa chuyện vui ấy, thành thử trong khi miệng ngồm ngoàm bánh kẹp hay uống từng ngụm trà cô đã ráng kể lại đầu đuôi cuộc gặp gỡ khi nãy với Nye. Cô tưởng câu chuyện sẽ làm Cora thích thú bất tận, nhưng cô ngạc nhiên vì Cora dường như không cho rằng chuyện đó đáng tức cười. Trái lại, tất cả nét vui tươi trên mặt nàng liền biến mất hết, và nàng tỏ ra băn khoăn bối rối.

– Hắn muốn gì, - Cora hỏi – chận em lại như thế… ngoài đường? Hắn đâu có quyền gì.

– Ồ, mấy người đó là thế… các ký giả ấy mà. Lúc nào cũng có thể xúc phạm đến quyền tự do của người khác. Chị còn nhớ hắn đã làm em một vố.

– Vâng. – Nàng đáp chậm rãi, như đang ngẫm nghĩ lại chuyện cũ – Nhưng chuyện này khác, chị không biết hắn, và chắc chắn hắn cũng chưa hề biết chị.

– Đúng, bây giờ hắn chưa biết đâu. – Dorothy cười – Này cô Castleton, xin cứ tin nơi tôi, tôi đã cho hắn trèo cây bôi mỡ rồi.

– Thật ư? Em thông minh lắm đấy, Dorrie ạ. – Nàng lắc lắc đầu, như thể muốn hất văng một cái gì đó nhưng không được, vì một lát sau nàng nói: - Chị tưởng họ đã đi rồi… tất cả bọn Chronicle ấy.

– Chẳng bao lâu nữa họ cũng sẽ đi. Chính hắn bảo em. Thực ra, hắn đã nói lời từ giã.

– Thế à? – Cora dường như thấy yên tâm hơn, và vẻ mặt nàng sáng lên – Chúng ta sẽ rảnh được của nợ ấy. Cha em… tất cả chúng ta. Ngay lúc đầu bọn họ đã rắp tâm chơi xấu. Nào… bây giờ tới giờ David dùng trà – Cora nhìn chiếc đồng hồ trên lò sưởi và rung cái chuông nhỏ trên bàn, rồi nàng mỉm cười với Dorothy – Đó là tín hiệu của anh chị. Anh ấy bận lắm cưng ạ, đừng làm rộn với mấy chuyện ta đang nói nãy giờ.

Ít phút sau David xuất hiện. Dorothy từ lâu không gặp, giờ rất đỗi ngạc nhiện thấy anh mình gầy đi nhiều và cử chỉ xa vắng hơn bao giờ hết, nhưng cậu tỏ vẻ hài lòng gặp lại cô. Cậu đón lấy tách trà của Cora đưa và đứng gác một chân lên bức chắn l trước lò sưởi, bắt đầu nhấp trà chầm chậm trong dáng điệu uy nghi đường bệ thường chỉ thấy khi có mặt cô em gái.

– Anh thử ăn một cái bánh kẹp đi. – Dorothy nói – Ngon lắm đó.

– Người Hy Lạp, - David mỉm cười – không bao giờ tặng lễ vật gì quý cho người thành Troy mà không mong muốn một phần cho chính họ. Cora, hãy cho cô bé một cái bánh kẹp.

– Không ăn đâu, thật mà. – Dorothy phản đối – Em chỉ nghĩ đến anh thôi.

– Phải đấy David, anh ăn một cái đi. – Cora nói – Hồi trưa anh dùng bữa có tí xíu.

Nàng để một cái bánh lên một đĩa nhỏ và đưa cho David.

– Nào, ăn đi chứ. – Dorothy thúc ép.

– Hài kịch về một cái bánh kẹp. – Cậu nhướng mày lên, trong rất dễ mến – Ăn hay không ăn, đó mới là vấn đề[30]. Tuy thế… cảm ơn, cô bé.

Bằng một kiểu cách lễ phép, David nhận lấy đĩa bánh nhưng lại để nó lên trên lò sưởi sau lưng, và vừa tiếp tục nhâm nhi trà cậu vừa bàn về chương trình buổi hòa nhạc sắp tới mà cậu chê bai đủ điều vì thiếu Mahler và Hidemith [31].

Lúc nào cũng thế, Dorothy tự nhủ và cảm thấy bất nhẫn khi nhìn anh mình. Tại sao cứ phải bay bổng như thế? Điều này chỉ tổ làm thiên hạ thích đá anh ấy thôi. Cô cũng để ý thấy, sau khi David trở lên phòng trên gác mái, đĩa bánh kẹp, trên lò sưởi vẫn còn nguyên chưa đụng tới. Không nói một lời, Cora để cái bánh đó chung với những cái khác, gói lại trong một khăn vải và cất vào tủ. Rồi dường như nàng lại có điều gì lo nhưng khi Dorothy giúp nàng rửa bộ đồ trà – một việc mà Dorrie chưa bao giờ có ý muốn làm tại nhà – thì nàng đã xua đi được ý nghĩa đó.

- Bây giờ, - Cora vui vẻ nói – chúng ta hái một ít hoa cho mẹ em.

Hai người đi ra vườn và Cora cắt một bó hoa thủy cúc. Nàng gói hoa trong giấy nâu rồi buộc vào tay cầm xe đạp.

– Ở chơi với chị nãy giờ thích ghê, Cora ạ. Cám ơn về đủ mọi thứ. Hẹn gặp chị tại buổi hòa nhạc.

Dorothy không vì bất cứ lý do nào cho phép mình biểu lộ tình cảm dù chỉ một chút thôi. Sau hi chào tạm biệt, cô thả cho xe xuống dốc con đường ven vách đá rồi đạp nhanh về thành phố.

3

Đúng ba giờ kém năm phút chiều chủ nhật, Harold Smith, giám đốc nhật báo Chronicle và tổng biên tập Leonard Nye cùng rời khách sạn Red Lion.

– Tôi không thấy lý do cần thiết phải đi xem chương trình nhạc này – Smith lo lắng nói lúc họ xuống cầu thang khách sạn – Tôi vẫn nghĩ rằng ta không cần đi.

– Ủa! – Leonard nói – Sau khi đóng bộ tề chỉnh như thế này?

Hắn đang ở trong một tâm trạng cay cú và thường cáu bẳn. Suốt bốn ngày qua, đủ thứ ý nghĩ rối rắm khiến hắn quay quắt nhưng vẫn chưa chịu thua. Thế nhưng, bất chấp đầu óc đang lộn xộn của hắn và lời phản đối vào phút chót của Smith, họ vẫn đi xem hòa nhạc.

Fred và chiến xe không còn được cấp cho họ nữa, do đó phải đi bộ, và tại góc đường Park họ nhập vào dòng người đang đổ về Tòa thị sảnh. Một lác sau họ vào đến bên trong. Họ đã tính thời gian thật sát. Dàn nhạc đang lên dây đàn, phòng khánh tiết chật ních, và trên hàng ghế dành riêng đã có mặt hầu hết các nhân vật quan trọng của thành phố cùng đi với vợ con và diện trong những y phục đẹp nhất. Gia đình Weatherby đi đông đủ; bác sĩ Bard ngồi đấy với vợ và bà cô vợ, bên cạnh mục sư Gilmore của nhà thờ St. ark; luật sư Paton; thiếu tá Seaton; và Harrington, giám đốc công ty máy công cụ Northen, ngồi kế ông bà Frank Holden.

Nhiều người đi dự vì biết tiền thu được sẽ dùng vào mục tiêu chính đáng; những người khác chỉ vì họ buộc phải chịu đựng hậu quả của giây phút yếu lòng đã mua vé; còn những người khác nữa thì đi xem vì một lý do khác hơn – chương trình nhạc giao hưởng mùa thu ngày nay được mặc nhiên công nhận là một hội hè ở Hedleston. Thế nhưng, có nhiều người đến đây chỉ vì sự kiên trì thầm lặng của Henry năm này qua năm nọ đã nâng cao trình độ thưởng thức trong tỉnh và tập cho một phần lớn những cư dân chân chính của tỉnh nhà biết nghe âm nhạc có giá trị.

Nye, tuy thế, không có những quan niệm như vậy,

– Toàn một lũ rác rưởi! – Hắn nói với Smith sau khi đảo mắt một vòng xem các khán giả – Họ có niềm đam mê cả đời là cố làm cho giống như đại nhạc kịch. Tôi dám cuộc với anh mười anh một rằng họ không phân biệt được nhạc Chopin với bài “Chinese Chopstick”.

Hắn đột ngột ngừng nói – vào lúc ấy, những tiếng rì rầm hoan nghênh nổi lên chào đón Page khi ông bước vào cùng với vợ là con gái, theo sau là David và nàng. Nye nhìn theo họ vào chỗ ngồi ở chính giữa hàng ghế đầu, chỉ cách hắn hai hàng ghế và ngay trước mặt. Ít nhất Smith đã làm được việc trong vụ lo vé này: thực ra y lấy được vé tốt này là nhờ Page giúp.

Vào phút chót Nye quả thật đã suýt nhượng bộ Smith và quay về. Hai ngày vừa qua hắn dọ hỏi nhiều chỗ, cộng với cuộc nói chuyện với Dorothy, và như lời hắn nói, chẳng đi đến đâu cả. Hắn cảm thấy tới dự buổi hòa nhạc thật là ngu xuẩn, tự chường mặt ra khi ai nấy đều biết bọn hắn đã thua; và Smith rõ ràng cũng có cùng ý nghĩ – y cứ nhìn chằm chằm vào tờ chương trình, tỏ vẻ rất ngượng ngùng khó chịu. Nhưng ngay lúc Nye dán mắt lên nàng lần nữa, hắn biết mình đã làm đúng khi đến đây. Có một cái gì đó… một cái gì đó nơi nàng… đã chạm vào hắn, và chạm thật mạnh.

Thoạt tiên nàng mỉm cười, nàng có vẻ rụt rè, nói chuyện thấp giọng với chồng, nhưng hiển nhiên là mong đợi chương trình bắt đầu. Nàng mặc một chiếc áo dài màu đỏ sậm, không thời trang cũng không cầu kỳ, nhưng nó hợp với nàng – màu đỏ nhất định là màu của nàng. Nàng không đánh son, và với khuôn mặt tai tái, tóc và mắt đen, trông nàng thật lạ lùng, và thu hút khủng khiếp. Nàng vừa quay ra s với ai đó thì bỗng nhiên nhìn thấy Leonard. Ngay tức khắc vẻ mặt nàng thay đổi, hơi sượng đi, và nụ cười tắt ngấm. Nàng liền nhìn đi chỗ khác, làm ra vẻ tự nhiên. Hắn đã nhìn nàng trừng trừng, nên nàng nhìn đi nơi khác chỉ là chuyện tự nhiên, thế nhưng hắn dám thề rằng nàng đã rối rắm khi chợt thấy hắn.

Buổi hòa nhạc bắt đầu. Dàn nhạc chơi một đoạn mở đầu ngắn, rồi một người đàn bà thấp, béo bước ra ca một bài của Schuman, giọng thật hay. Tiếp theo, một người đàn ông ra biểu diễn một bài độc tấu viôlông. Nye nhận ra bản “Schon Rosmarin” của Kreiler, nhưng hắn không lắng nghe âm nhạc; hắn đang suy nghĩ, suy nghĩ và quan sát cô vợ của cậu Page con, bây giờ hoàn toàn tin rằng cô bé Dorothy đã cố tình đánh lừa hắn.

Chắc chắn nàng đã cảm nhận rằng hắn đang theo dõi nàng. Trong khi chương trình nhạc tiếp diễn, càng lúc nàng càng trở nên bồn chồn lo lắng. Điều này không làm hắn ngạc nhiên chút nào: dĩ nhiên nàng biết hắn là một người trong nhóm đã chống Page. Hắn không ngu xuẩn mong rằng nàng có thể thích hắn. Thế nhưng, không phải chỉ có thế. Một đôi lần, hắn có cảm tưởng nàng suýt nữa thì quay ra sau, nhưng đã kềm lại được. Cuối cùng thì David bắt đầu để ý nàng không chăm chú nghe nhạc. Cậu ta nghiêng mình về phía nàng và thì thầm:

– Em có sao không?

Nye không nghe được câu nàng trả lời, nhưng rõ ràng là nàng trấn an chồng; cậu ta nhìn nàng một đôi lần, rồi nhìn trở lên sân khấu, nơi dàn nhạc đang lên dây đàn lại trước khi trình diễn tiết mục chính trong chương trình, “Bản giao hưởng thứ sáu cung si thứ” của Tschaikowsky. Trong vài phút sau đó không có chuyện gì xảy ra. Rồi, để biết xem Nye còn đang nhìn mình nữa không, nàng quay đầu ra sau một cách từ từ, chầm chậm và thận trọng để khỏi gây sự chú ý của những người chung quanh. Bỗng ánh mắt hai người đụng thẳng vào nhau. Bây giờ Leonard biết chắc chắn rằng nàng sợ, sợ điếng người. Nàng trắng bệch ra và giật mình hốt hoảng khiến David xoay người ra sau và thấy Nye. Cậu ném một cái nhìn giận dữ về phía hắn, rồi cúi xuống sát nàng và nắm lấy cánh tay nàng.

– Có việc gì thế? – Nye nghe David hỏi.

– Không… không có gì đâu.

– Không ai chọc phá em ch

– Không… trong này nóng quá… em ngột ngạt quá suýt ngất.

– Em có muốn đi ra ngoài một lát không?

Nye thấy rằng nàng muốn đi nhưng sợ phải thú nhận điều này. Nàng cúi đầu xuống, rút một khăn mùi soa trong túi xách và đưa lên mũi. Hắn có thể ngửi thấy mùi nước hoa. Hình như cũng chẳng khá gì hơn. Nàng thì thầm:

– Có lẽ em cần một ly nước.

– Vâng.

David lo lắng. Cậu dợm đứng dậy nhưng thấy bị ngáng trở, bèn hơi chồm về phía cô em gái ngồi ở cuối hàng ghế. Cậu phải nói hơi to, và Nye nghe rõ mồn một.

– Ra ngoài nhanh lên. – David nói – Tìm một ly nước, cho Cora.

Cora! Cái tên này bắn vào Nye như một viên đạn. Trời ơi, đúng nó rồi! Suốt buổi chiều hắn càng lúc càng tiến lại gần. Và bây giờ thì hắn đã đến. Cora Bates… Blackpool… cái mùa hè cách đây ba năm.

Hắn không chờ để nhìn thấy tác dụng hồi sức của ly nước. Hắn đưa tay xuống chỗ ngồi tìm chiếc mũ.

– Ta đi thôi. – Hắn nói với Smith.

– Cái gì… xong rồi ư? – Smith ngả người ra ghế, mắt lim dim như đang ngủ. – Ta không được đi khi đang trình diễn.

– Mặc kệ. Hãy ra khỏi đây.

– Nhưng…

– Anh không thấy nó quan trọng sao?

Hắn đứng lên và theo s Smith, chen ra lối đi giữa hai dãy ghế, bất chấp sự phiền hà gây cho người xung quanh. Lúc đó Cora, mặt đang tái nhợt và tuy không nhìn nhưng nàng vẫn biết họ ra về. Còn Page, chính ông cũng quay lại nhìn theo họ giận dữ. Nye không kể số gì cái nhìn của Page… không phải lúc này.

Trên đường trở về khách sạn Nye im lặng suy tính. Hắn không trả lời những câu hỏi liên tiếp của Smith, nhưng khi đến nơi thì hắn bước tới trước đi vào phòng rượu, gọi một ly và bắt đầu nói.

Mới đầu Smith không nắm được trọn vẹn những hàm ý của điều Nye nói. Đầu óc của y chậm chạp hơn, được khắc theo những đường rãnh hoàn toàn khác. Y ngạc nhiên, tỏ vẻ không tin và có phần rối trí, thế nhưng qua thái độ của Nye y biến rằng trong đó chứa đựng nhiều hơn những gì mắt hắn đã nhìn thấy.

– Tôi không thể tin chuyện đó. – Cuối cùng y hốt hoảng nói.

– Không tin ư?

Nye không buồn tranh cãi, niềm tin vững chắc của hắn không để hắn phải hao hơi tổn tiếng vô ích. Anh bồi mang ra một ly vại nửa lít. Hắn uống một hơi dài. Chưa bao giờ bia ngon như thế.

– Cậu có chắc không? – Smith lại hỏi, hoàn toàn cáu bực.

– Chắc như tôi đang ngồi đây. Cho anh biết một điều về tôi là tôi không bao giờ quên mặt một ai cả.

– Thế tại sao cậu đã không nhận ra ngay từ đầu?

– Tôi chỉ gặp cô ả trong một phút tại Blackpool. Ba năm về trước, vả lại lúc đó đâu có gì khiến tôi phải để ý.

– Nhưng… chỉ có một phút. Chắc cậu trông nhầm.

– Này, - Nye nói – tôi là một phóng viên. Nghề của tôi là phải nhớ. Lúc bấy giờ tôi vừa ở Paris trở về sau cái vụ Lanson, Vernon bảo tôi lên đó làm một phóng sự về vụ Wakes. Blackpool vào tháng tám không hẳn đúng sở thích tôi, nhưng tôi cho rằngcó dịp nghỉ ngơi. Đến nơi thì thấy nó không tệ như tôi tưởng. Tôi thường đi chơi quanh quẩn với một gã tên Haines làm việc cho nhóm Mighill. Gã đang theo dõi vụ án. Tôi vừa nói là tôi không quan tâm đến vụ này. Nhưng tôi có đi đón gã chiều hôm đó… và có trông thấy cô ả. Và hình ảnh được ghi lại trong trí.

– Trông cô ta có vẻ là người cuối cùng trên cõi đời này…

Y khó tin vào chuyện này đến nỗi y suýt bỏ đi khiến Leonard bùng lên giận dữ.

– Bộ anh không nhìn thấy tại buổi hòa nhạc cô ả lo lắng sợ sệt sao? Cô ả có gì đó muốn giấu.

– Tôi chẳng thấy gì cả.

– Vậy thì anh mù rồi.

– Họ là những người đứng đắn.

– Gia đình nào cũng có một chuyện ô nhục phải giấu giếm cả, Smith ạ.

– Cậu có nghĩ là cha con Page biết không?

– Chắc mẻm là họ chẳng biết tí gì. Chính vì thế chúng ta mới cầm chắc thành công.

Sau rốt thì Smith đã hiểu ra ý đồ của Nye.

– Không, không. – Y vội vã phản đối – Tôi không thể nhìn vấn đề dưới góc độ đó. Thậm chí cậu đúng đi nữa, ta cũng không thể…

Đột nhiên y ngưng nói, mồ hôi vã ra ướt đẫm người. Y chùi hai bàn tay to bè vào nẹp quần. Có một khoảng im lặng ngắn ngủi, rồi y ngập ngừng nói tiếp trong khi Nye nhìn y khinh miệt.

– Nếu như cậu nhầm lẫn, thì hậu quả sẽ vô cùng tai hại. Đó… đó là tội phỉ báng. color="black">- Bình tĩnh đi, Smith ạ. – Nye thong thả nói – Anh làm một ly nhé. Tôi biết gần đây anh phải đương đầu với vấn đề khổ tâm gì. Anh đang cần một ly cho vững tinh thần.

– Không, Len ạ, tôi không dám đụng tới. – Y nuốt cái ực – Tôi cần đầu óc tỉnh táo, sáng suốt. Vì nếu cậu đúng, nó có thể… bằng một cách nào đó… thay đổi vị thế của chúng ta.

– Ôi, lạy Chúa! – Nye bật lên một tiếng cười to làm mọi người trong phòng quay lại nhìn hắn – Chúng ta đã chìm ngỉm. Giờ, với chút vận may, chúng ta sẽ đánh trúng đích.

– Không, không… không vội thế đâu. Tôi không vội gì cả. Trước tiên cậu phải làm cho tôi một việc. Đi Sleedon gặp cô ta ngay. Ta chỉ cần được tiếp thôi thì ta sẽ... sẽ… sẽ biết được công việc của mình đi tới đâu.

– Đừng lo, tôi sẽ đi gặp. – Nye nói – Nhưng trước hết tôi phải gọi về trụ sở. Sẽ không nói gì với họ… không được cho họ biết tí gì về chuyện này… Tôi chỉ thề thốt với họ rằng, nếu họ ân huệ cho ba tuần nữa thì ta sẽ đội mâm dâng cho họ tờ Ánh sáng phương Bắc.

Hắn uống cạn, đứng lên và ra ngoài đi về hướng tòa soạn.

4

Khi David và Cora về nhà tối hôm đó thì David còn ngẫm nghĩ mãi về thái độ kỳ lạ của vợ tại buổi hòa nhạc. Cơn ngất của nàng trước đây chưa hề xảy ra lần nào, và mặc dù trong phòng khánh tiết có nóng nực thật đấy, nhưng lời giải thích của nàng xem ra chỉ là một cái cớ. Suốt buổi trình diễn nhạc, tính quá nhạy cảm đáng nguyền rủa của cậu đã cho cậu biết rằng cơn tai biến của Cora sở dĩ xảy ra do sự có mặt, ngay sau lưng họ, của anh chàng tổng biên tập nhật báo Chronicle.

Hiện giờ Cora trông buồn thiu. Trong lúc nàng chuẩn bị bữa ăn tối sơ sài, cậu không đả động gì đến những chuyện xảy ra hồi chiều, mặc dù trong thâm tâm cậu mong mỏi nàng nói. Thái độ im lặng của nàng, một tâm trạng lo ra chứng tỏ nàng đang nghĩ ngợi điều gì, đã xác nhận sự hồ nghi của cậu. Liền sau đó nàng nói bị đau đầu và lên gác. David ráng làm việc trong một giờ, thời gian đủ cho mấy viên aspirin mà cậu bảo nàng uống bắt đầu có hiệu quả. Nhưng khi cậu vào giường nằm thì nàng vẫn còn bồn chồn, chưa ngủ. Nàng liền choàng tay ôm cậu và thì thầm:

– David, anh có yêu em mãi không?

– Em biết anh yêu em mà.

Nàng ghì chặt David vào người mình.

– Nhưng bây giờ anh đâu chứng tỏ anh yêu em.

David biết ngay nàng muốn làm tình, và mặc dù cậu cũng muốn nhưng cậu quyết không nhượng bộ. Cậu kiên nhẫn nói:

– Cora, em còn nhớ anh nói đi nói lại mãi với em. Anh phải thử thách và củng cố nghị lực của anh bằng mọi cách. Ngoài ra, khi vượt qua sự gần gũi xác thịt, chúng ta sẽ càng yêu nhau hơn nữa.

– Không đúng đâu. Nó chỉ làm hai ta khổ hơn thôi.

– Không, nó làm cho tình yêu chúng ta cao quý và trường tồn mãi mãi.

– Em không hiểu gì hết… em yêu anh… em cần tình yêu của anh… đặc biệt đêm nay.

– Em phải cố gắng, Cora ạ… Chúng ta phải cho nhau nhiều thứ khác hơn thế. Chúng ta phải nâng ham muốn xác thịt lên một bình diện tâm linh.

– Anh không còn cần đến em nữa. – Nàng cay đắng nói – Quả thật không còn cần nữa.

– Có chứ. Nói chung là có. Em còn nhớ hôm qua anh không ăn bánh kẹp của em làm? Sau đó anh lại thèm nó hơn bao giờ hết.

Nàng im lặng một hồi lâu, rồi từ từ rút về phía chỗ nằm của mình. Sau rốt, bằng một giọng khác hẳn, nàng nói:

– Em có nghĩ về việc anh nói đang chán viết sách… em tự hỏi không biết anh có thích chúng ta đi xa một thời gian. Một sự thay đổi có lẽ tốt cho cả hai.

David lặng đi một lúc vì ngạc nhiên.

– Anh tưởng em thích Sleedon.

– Em thích chứ, nhưng em muốn ta thay đổi không khí.

– Em thích đi đâu?

– Đi đâu cũng được. Anh thường nói sẽ đưa em đi Pháp. Em thích cùng anh đến một ngôi làng nhỏ yên tĩnh bên Pháp…

Trong lúc nỗi lo lắng của David tăng lên, thì âm điệu căng thẳng trong giọng nói của nàng làm cậu xúc động – sự đơn giản, chân chất mà nàng phơi bày. Cậu hoảng hốt nhận thấy cuộc chạm mặt với Nye nghiêm trọng đến nỗi đã khởi động trong nàng ý nghĩ chạy trốn.

Cậu không biết mình đã trả lời thế nào, chỉ biết rằng cậu bỏ lửng chuyện đó. Tuy nhiên nàng không nằn nì và sau một lúc im lặng nàng ngủ thiếp đi.

Trong bóng tối, David nghe hơi thở đều đặn của Cora và bắt đầu suy nghĩ tìm tòi nguyên nhân cơn tai biến của nàng. Hiển nhiên trước khi cậu quen Cora thì nàng đã biết Nye. Nhưng quan hệ quen biết ra sao? Một người chủ, một người làm việc chung hay bạn trai? Cậu cảm thấy các dây thần kinh bỗng căng lên đau nhói. Trong số những người đàn ông mà cậu không muốn nàng quen thì gã này là tiêu biểu. Ngay từ cái nhìn đầu tiên, cậu đã tự nhiên có ác cảm với hắn, không chỉ vì sự thù nghịch của hắn với tờ báo Ánh sáng, mà vì một cái gì đó trong con người hắn.

Trong lúc suy nghĩ, David cảm thấy như có một gọng kềm siết chặt trên trán. Cậu biết rõ nguy cơ của sự lo lắng nghĩ ngợi, và nhớ tới lời dạy của bác sĩ ở bệnh viện, cậu tìm cách thôi không nghĩ nữa. Nhưng những hình ảnh yên ả không đến với David, cho đến khi cậu nằm đấy bất động, mặc cho các nỗi ngờ vực, lo âu, ghen tuông và nhất là sợ hãi tràn tới xâu xé.

Mới hơn hai năm trước cậu bị một trận suy sụt tâm thần. Trong trạng thái tinh thần en tối đó cậu trở thành con mồi của nỗi sợ hãi ghê gớm, không phải sợ mình sẽ mất trí mà sợ mình sẽ là nạn nhân của một tai ách khủng khiếp nhất. Nỗi sợ càng lúc càng tăng đã khiến cậu giấu dưới gối khẩu súng ngắn của thời kỳ tại ngũ để đối phó với kẻ thù vô hình.

Lúc bệnh mới phát cậu được bác sĩ Bard chữa trị, rồi sau đó chuyển tới một dưỡng đường tư nằm trên các vách đá cao ở Scarborough. Tại đây cậu trải qua tình trạng trống vắng hoàn toàn suốt sáu tuần lễ mà về sau cậu không nhớ được những gì xảy ra trong thời gian đó. Người ta tập cho cậu đan giỏ và cậu làm được hai chục chiếc giỏ đẹp mà trong tình trạng bình thường chắc không làm được.

Sau thời gian đó, bác sĩ Evans phụ trách dưỡng đường tuyên bố cậu đã vượt qua giai đoạn ngặt nghèo. Thế nhưng, nếu cậu đã tiến xa đến đó thì dường như cậu cũng có thể tiến xa hơn nữa; giấc ngủ còn chập chờn, vẫn hay sợ hãi, chán nản và lánh xa cuộc sống.

Đến đây, để phục hồi cho lòng từ tin, bác sĩ Evans cho phép cậu được ra khỏi khuôn viên dưỡng đường mỗi chiều một tiếng để đi dạo và có dịp gặp gỡ người bên ngoài. David không thích đi, nhưng cậu quý bác sĩ nên đã đi – không phải đến chỗ đông người mà tìm ra chỗ vắng vẻ nhất của cảng đánh cả này, nơi đó cậu chỉ ngồi yên ngắm sóng biển.

Một buổi chiều cậu nghe tiếng có người gọi mình – người đầu tiên không dính dấp gì đến căn bệnh của cậu đã nói chuyện với cậu từ ba tháng nay. Cậu ngẩng đầu lên và nhìn thấy một cô gái cao, ăn mặc nghèo nàn, xanh xao và gầy đến nực cười, đang nhìn mình bằng cặp mắt to màu đen. Trong nét mặt của nàng hiện lên một nỗi buồn trầm lắng, một nỗi tuyệt vọng mà trực giác cho biết còn to lớn hơn nỗi tuyệt vọng của cậu. Cậu đáp lại và mời nàng cùng ngồi trên băng gỗ.

Cảm giác về sự có mặt của nàng, sự đụng chạm nhẹ nhàng với cánh tay gầy guộc bên dưới làn vải rẻ tiền của chiếc áo cánh làm cậu rung động. Cậu chẳng hỏi han gì về bản thân nàng. Ngược lại nàng cũng không tò mò hỏi gì về người mới quen. Họ chấp nhận lẫn nhau mà không cần bàn cãi, như hai linh hồn lạc loài gặp nhau trong hành lang u ám của những kẻ đọa đày. Họ rất ít nói và chỉ nói những điều vô vị nhất, nhưng những điều nói ra làm họ khuây khỏa. Khi đến giờ phải trở về, cậu ngập ngừng, không nói nên lời, rồi một câu gì đó bật ra: cậu mời nàng chiều hôm sau cũng đến nơi này gặp cậu

Họ đã gặp nhau như thế và tiếp tục gặp nhau nữa, rồi mỗi chiều họ đều ở bên nhau. Cậu bắt đầu cảm thấy màn tối được giở lên và nhìn thấy thế giới chung quanh bằng một nhãn quan đã thay đổi. Qua những cái nắm tay thân mật, cảm giác quan của cậu bừng thức dậy. Những vật trước đây ở xa tít tắp giờ xích lại gần trước mặt cậu, màu sắc hiện lên sặc sỡ, cậu thấy lại mặt trời, thấy giọt sương đọng trên cỏ và nghe được hơi mát của trận mưa rào mùa hè. Đối với David cuộc sống như đã trở lại.

Theo cách riêng kỳ lạ của mình, David yêu Cora. Cậu không có ảo tưởng gì với nàng, chấp nhận nàng theo con người thật của nàng, với mọi hạn chế của sự dạy dỗ, những sai phạm về ngữ pháp, tính bình dị mộc mạc và một đầu óc chưa phát triển. Trong con người cậu có cái gì đó đã tìm thấy nơi khiếm khuyết này nhiều đức tính làm cậu thoải mái khi ở gần nàng, tháo gỡ cậu ra khỏi các căng thẳng phức tạp, ngờ vực, bối rối, lo sợ mà cậu không tránh được mỗi khi nghĩ đến những người đàn bà khác. Nàng đã đem lại niềm tin tưởng cho cậu bằng dự dịu dàng, phục hồi cậu bằng sự tận tụy của mình, cho nên, dù còn lo sợ về tương lai, cậu có thể tự nhủ: “Đây là người sẽ giúp được mình”. Hai tuần trước khi cậu trở về Hedleston, David và Cora làm giấy kết hôn tại phòng hộ tịch Scarborough.

Tất cả những chuyện trên diễn lại trong trí David với một cường độ mới khi cậu nằm thức, hoài công cố gắng tìm trong khoảng thời gian đầu của họ một dấu hiệu mong giải thích thái độ hiện tại của Cora. Về gần sáng cậu ngủ được chừng một tiếng đồng hồ. Khi cậu thức giấc thì Cora đã xuống dưới nhà. Lúc ngồi vào bàn trong nhà bếp dùng điểm tâm với nàng, cậu thấy mặc dù bên ngoài nàng vẫn như thường ngày, nhưng cậu biết vẻ tươi tắn ấy là không tự nhiên. Họ nói chuyện với nhau gượng gạo và không người nào ám chỉ gì đến những nhận xét của nàng tối hôm trước.

Sau điểm tâm David không còn tâm trí nào để ngồi vào bàn làm việc. Khi cậu bảo cậu sẽ đi dạo ra đập cản sóng, cậu dám chắc rằng Cora cảm thấy nhẹ nhõm. Càng nghĩ đến điều này, cậu càng day dứt về sự khẳng định rằng, vì một lý do nào đó, nàng muốn cậu ra khỏi nhà. Cậu cảm thấy bị thôi thúc phải quay về nhà và nói thẳng với nàng. Nhưng không, cậu không thể làm thế được. Chính nàng phải nói trước, phải mở tấm lòng ra với cậu. Và tại sao… tại sao nàng không làm thế?

Cuộc đi dạo dập cản sóng sáng nay là một cực hình cho David. Mặc dù nóng muốn biết có gì xảy ra ở nhà, cậu vẫn không chịu đi vội. Theo thông lệ cậu dừng lại ở cuối bến tàu để trao đổi vài câu với bà cụ Martha Dale tại quầy báo đối diện cửa hàng. Rồi khi đến khúc quanh của con đường, gần như ngay tại cổng nhà, tim cậu nhói lên khi cậu đứng sững lại – điều hồ nghi tồi tệ nhất đã được xác nhận.

5

Cũng sáng thứ hai hôm đó, ăn điểm tâm và xem qua thư từ xong, Nye điện thoại đến hãng Victoria Garage để thuê một chiếc xe hơi. Rồi, vào chín giờ hơn, hắn lái xe đi Sleedon. Hắn đã cố ý chờ qua đêm cho Cora có thì giờ suy nghĩ, vì hắn tin như thế nàng sẽ dễ bảo hơn. Hơn nữa không cần thiết phải vội vã, hắn đã thuyết phục được văn phòng trụ sở rằng sắp nổ ra một chuyện cực kì quan trọng, và khi uống tách cà phê thứ hai, hắn bảo đảm với Smith lần này chắc ăn như lấy một món đồ trong túi.

Hôm đó là một ngày mùa thu đẹp, mặt trời đã xua tan lớp sương mai và chiếu rọi những tia nắng vàng đến mấy lùm cây dẻ gai trên vùng đồi Eldon. Nye dừng xe lại bên ngoài Sleedon và đậu cạnh một vựa lúa bỏ hoang nằm hơi xa đường lộ - hắn thấy cần thiết phải kín đáo - rồi đi bộ vào làng. Dưới mắt hắn, Sleedon chẳng qua chỉ là một xóm nhỏ lụp xụp, hôi mùi cá và rong biển mục rữa, với vài chiếc thuyền chài cũ kỹ kéo nằm trên bãi cát. Có một cầu đá với một quầy nhỏ bán báo, phim Kodak và bánh kẹo, nhưng đây không phải chỗ cho du khách dạo chơi hay trẻ em tụ tập xem một ban kèn đồng chơi nhạc; ngoài ra chỉ có một cửa tiệm. Tóm lại, không có gì để ngắm nhìn ngoài biển. Không giống Blackpool, hắn tự nhủ, trái lại là khác.

Ngôi nhà thật dễ tìm - chắc hẳn Page cha, nhà nhân bản tốt bụng, đã có thể giúp cho con trai nhiều hơn. Leonard quan sát ngôi nhà qua một thoáng mắt rồi bước trên lối đi giữa vườn đến tận cửa. Hắn giật chuông. Hắn t cảm thấy mình đang trong phong độ tuyệt vời. Hắn là con người gan lì và, như lời hắn nói, chẳng hề biết nể sợ ai là gì – trong mười năm qua chưa lần nào nhận một “công tác không thể thực hiện” mà hắn chớp mắt. Không thấy trả lời, hắn lại rung chuông nữa. Rồi hắn nghe tiếng chân bước. Cánh cửa bật mở. Cora xuất hiện.

– Chào bà. – Hắn nở nụ cười thật tươi - Chắc bà là bà Page. Tôi là Leonard Nye, đại diện nhật báo Daily Chronicle. Chẳng hay bà có vui lòng dành cho ít phút ngắn ngủi?

Trông thấy hắn, mặt nàng không biến đổi mấy. Hắn có thể nhận ra nàng sợ hãi, nhưng nàng đã đoán biết trước cuộc thăm viếng này và thu hết can đảm để đương đầu.

– Ông muốn gì?

Những câu nói của hắn đã sẵn sàng. Hắn tuôn ra với nụ cười tươi khi nãy:

– Tôi được biết chồng bà đang viết một quyển sách. Đó luôn luôn là một điều công chúng rất quan tâm. Tối mong được biết một vài chi tiết.

– Hiện giờ chồng tôi đang đi vắng.

– Vậy thì tôi chắc bà sẽ sốt sắng giúp tôi, thưa bà Page. – Hắn rút sổ tay ra - Nào, xin bà cho biết tựa của tác phẩm ông nhà đang viết.

– Ông phải hỏi ngay chồng tôi. – Nàng đáp – Dù sao, ở đây chúng tôi không muốn tiếp hạng người như ông. – Và nàng đẩy mạnh cánh cửa đóng lại.

Theo lẽ thì cửa đã đóng, nếu chiếc giày của Nye không chặn sẵn trên ngưỡng cửa – hắn là một tay quá lão ện đâu dễ gì tống khứ bằng cách đó. Tuy nhiên hắn vẫn giữ nguyên vẻ vui tươi như thể không có gì xảy ra.

– Thưa bà Page, – hắn nói – vậy ít ra xin bà cho biết vài điều về cá nhân bà. Chắc bà mới lập gia đỉnh?

Cora không đáp.

– Và trước khi thành hôn, tôi được biết, bà là cô Cora Bates.

Mặt nàng trắng bệch ra như bị rút hết máu và đôi mắt màu đen ánh lên một vẻ khốn khổ. Hắn đọc được trong ánh mắt đó tất cả những nỗi khổ nàng phải trải qua trong quá khứ.

– Ông biết nhiều nhỉ?

– Vâng, – hắn mỉm cười – nghề của chúng tối là phải biết chút đỉnh. Bà từng sống ở Blackpool, phải không, vào tháng tám cách đây ba năm?

– Nếu thế thì sao? Ông không vớ được tôi đâu.

– Bà thú nhận.

– Không thú nhận gì cả; nói láo đấy. Tôi chưa bao giờ mon men tới gần Blackpool, không bao giờ.

– Lạ nhỉ? – Nye lắc đầu như ngạc nhiên; hắn bắt đầu khoái chí – Tôi thề rằng bà là một trong số những cô vũ nữ ở nhà hàng khiêu vũ Albambra Palais de Dance.

– Có phải ông muốn nói một trong các cô gái khốn khổ bị bọn đàn ông xô đẩy qua lại với giá một đồng tanner[32] một bản

– Đúng thế. – Leonard hài lòng đáp – Bà diễn tả thật hay.

– Ông chưa khi nào đến Palley[33] ở Blackpool hết. Cả đời chưa hề đến.

– Tôi không phải dân ghiền nhảy. – Nye nói – Tôi chỉ có dịp nghe nói bà làm ở đó.

– Ai nói với ông?

- Một người bạn.

– Đồ chuột cống như ông mà cũng có bạn?

– Bà nói đúng lắm. – Leonard cười như thể nàng vừa khen tặng hắn. – Tôi là hạng hèn mọn. Không ai thương tôi. Đây là một chỗ quen biết có tính cách nghề nghiệp. Một người tên Haines. Tên này có ý nghĩa gì đối với bà không?

– Không. Không có ý nghĩa gì ráo.

– Ồ, vậy cũng chẳng hề gì. – Leonard nói bâng quơ – Chẳng qua tôi có dịp đi với anh ta ra tòa án khi ông chánh án kêu án bà.

Hắn đã để dành câu nói nặng ký nhất này lại sau cùng. Nàng chết lặng đi. Lúc nào nàng cũng cố hy vọng hắn chỉ biết ít thôi, không biết tất cả. Bây giờ thì mọi sự chống chọi đã tiêu tan. Nàng tựa vào khung cửa, đôi mắt mở thao láo và đen ngòm, đen hơn bao giờ hết trên gương mặt trắng bệch.

–Sao ông không để chúng tôi được yên thân? – Sau cùng nàng nói, giọng thều thào như hơi thở –Tôi cũng có tâm tư tình cảm như bao nhiêu người khác chứ. Tại sao ông đến xen vô cuộc sống người ta?

– Phóng viên mà cưng

– Và thế có nghĩa là ông có quyền phơi bày ra tất cả những yếu đuối, những nỗi khổ đau của con người sao? Ồ, ông, các ông, khắt khe về luân lý đối với mọi người, còn luân lý của các ông thì sao?

– Này, Cora, chuyện cũng chưa gây ra điều gì tai hại… chưa đâu.

– Tôi tìm thấy hạnh phúc, lần đầu tiên trong đời… tại đây… có một người chồng để chăm sóc…

– Thế thì cậu ta rất may mắn. Tôi không chút ngại ngùng cho cô biết tôi thèm được như cậu ta.

Hắn nhìn Cora, nhưng dường như nàng không hiểu ý nghĩa cái nhìn ấy. Nàng im lặng một hồi lâu; rồi bằng một giọng nhỏ và không rõ, nàng nhìn thẳng vào mắt hắn nói:

– Thế ông muốn gì?

Nye cảm thấy bị cám dỗ, nhưng chỉ trong một giây thôi. Cora có một vẻ quyến rũ lạ lung, ngôi nhà lại vắng, và sự kiện nàng thù ghét hắn càng làm tăng sự thích thú. Nhưng không được, hắn không chấp nhận may rủi – đây không phải là lạc thú mà là công việc, công việc quan trọng nữa.

– Chúng tôi chỉ muốn cô giúp cho một lời nói với lão Page – Hắn thản nhiên nói – Chỉ có việc thú nhận khi nào đến lúc, và thế là đủ rồi.

Nàng nói thật chậm rãi:

– Ông không mặt mũi nào báo cáo về tôi chứ gì?

– Xem kìa, Cora. Chuyện này có thể sẽ không đưa đến hậu quả nào đâu. Nếu ta bình tĩnh thì sẽ không có ai bị gì ghê gớm cả.

– Tôi hiểu. – Nàng nói một giọng khó tả – Ông thật tốt bụng, ông… thật tốt.

Nàng ngừng nói một lát, rồi cúi mặt xuống nàng quay người và chầm chậm đóng cửa lại. Lần này Nye không cản nàng nữa. Hắn đứng một lúc, như có ý chờ nàng mở cửa lại, nhưng vì nàng không mở, hắn đút quyển sổ vào túi và đi ra cổng.

Ra ngoài đường, Nye đi chưa được mươi bước thì hắn đụng phải David. Theo bản năng tự nhiên, David lùi lại một bước, đầu hơi ngả ra sau, nhìn trừng trừng vào Nye.

– Ông làm gì ở đây? – Sau một hồi cậu đã tìm được lời để nói.

– Đi bách bộ. – Nye lạnh lùng đáp.

– Ông đã vào nhà tôi.

– Ước gì tôi đã vào được. Nhưng tôi chỉ ở ngoài trời. Thôi đừng bận tâm. Bác sĩ bảo gió biển tốt cho tôi.

– Đây này. – Má David bắt đầu nhăn nhúm lại – Tôi không cần biết ông đi tìm thứ gì, nhưng tôi không cho ông lảng vảng ở đây.

– Đây là một nước tự do mà.

– Nhưng ông không được tự do quấy phá vợ tôi.

– Ai quấy phá vợ ông?

– Ông chứ ai, tại buổi hòa nhạc hôm qua.

– Hay chưa! – Nye nói – Tôi không hề nói dù là một lời với bà ấy.

– Thưa ông, tôi sẽ không cãi nhau với ông nữa. – Giọng David lên cao hai bát độ, thân hình gầy còm đáng thương của cậu trong chiếc quần i>corduroy màu da bò, đôi giày sờn cũ và chiếc áo pull cổ cao, run lên bần bật – Tôi chỉ nói cho ông hay rằng, nếu ông còn quấy rầy vợ tôi nữa thì tôi sẽ… sẽ vặn cổ ông.

– Coi chừng cái cổ cửa ông đấy, ông bạn ạ. – Nye đáp lại rồi, với một cử chỉ khinh miệt, hắn bỏ đi. Không có lợi gì để tình huống này diễn biến xa hơn nữa: Leonard không tự nhận là bậc kỳ tài về võ thuật, và hơn nữa, trong trạng thái phẫn nộ tức tối, câu thanh niên điên khùng này có thể trở nên nguy hiểm.

6

Tim David đập thình thịch trong khi cậu đứng đấy nhìn theo gã Nye đang đi xuống con đường bụi bặm trên vách đá.

Cuộc gặp gỡ đột ngột này khiến cậu choáng váng; Nye đã đến nhà và Cora đã mong đợi hắn. Xa hơn thế thì cậu không nghĩ được rõ ràng; đầu óc cậu đang trong cơn dao động. Nỗi cay đắng và cơn tức giận của cậu càng tăng thêm khi cậu nhớ lại trong lúc đối đầu với gã đàn ông hỗn láo và miệng lưỡi ác đọc kia, cậu đã không chiếm được phần thắng.

Nhưng ít ra một phần của điều bí ẩn được giải đáp: Cora và Nye đã biết nhau trước và mối quan hệ của họ nhất thiết phải chặt chẽ. Làm thế nào giải thích khác hơn mức độ tình cảm của Cora, việc hai người đã nhanh chóng hẹn hò nhau, thái độ ngang nhiên tự mãn của Nye đối với cậu? Cậu cảm thấy tim thắt lại vì một nỗi ghen tuông. Vì sao nàng không bày tỏ tâm sự với cậu? Sự im lặng bất thường của nàng, sự già vờ đáng tội nghiệp rằng mọi chuyện đều như thường làm cậu kinh ngạc hơn cả. Cậu biết đối với một người ít nhạy cảm hơn thì người ta sẽ đòi có sự giải thích. Nhưng cậu không được cấu tạo theo khuôn mẫu thường tình đó, và tiếng nói nội tâm mà cậu thường nghe, đã bảo đừng. Nếu Corang nói thì cậu không ép buộc nàng nói. Cậu không được để lộ dấu hiệu gì là đã gặp Nye; cậu phải chấp nhận sự giả vờ của nàng, cho đến khi nào nàng tự ý cởi mở tấm lòng với cậu. Suy nghĩ dứt khoát như thế, cậu chậm rãi bước về nhà.

Cora đang ngồi cạnh cửa sổ mở ra vườn, nhìn vào khoảng xa xăm; ánh sáng bên ngoài tràn vào làm rõ nét gương mặt nàng. Mới đầu nàng không thấy David vào, rồi nàng khẽ giật mình và sau khi hít mạnh một hơi dài để tự trấn tĩnh, nàng đứng dậy.

– Anh đi bách bộ vui vẻ chứ? – Mặc dù nàng quay lưng lại phía ánh sáng, cậu vẫn thấy hai mắt nàng sưng húp lên – Bây giờ anh có làm việc không?

– Chắc có.

Họ im lặng. Như muốn khỏa lấp khoảng trống không, nàng nói:

– Sáng nay em chưa làm được việc gì hết.

– Em bận làm vườn ư?

– Không. Em chỉ ra vườn có một lát.

Lại im lặng nữa. Nàng đưa mắt nhìn đi nơi khác.

– Bữa ăn trưa của anh em cũng trễ nốt. Thành ra bây giờ em phải chạy xuống cửa tiệm.

– Em quên cái gì chăng?

– Vâng.

– Để anh đi mua cho.

– Không, không… Em cũng cần ra ngoài cho thoáng. Em sẽ không đi quá một phút.

David để ý thấy khi ra ngoài nàng cầm theo cái ví lấy trong ngăn kéo của chiếc tủ gương kiểu xứ Wales.Vì họ có mở sổ ghi nợ hàng tháng tại cửa tiệm nên cậu biết ngay nàng đi gọi điện thoại. Hành động rõ như ban ngày ấy tố cáo sự che giấu vụng về của nàng, càng làm cậu đau khổ hơn.

Cậu bắt đầu đi tới đi lui trong phòng, lần đầu tiên từ nhiều tháng qua cậu hiểu ra rằng mình lệ thuộc vào Cora biết là chừng nào. Với thái độ lấn lướt và cố ý lãnh đạm, cậu từ từ có thói quen xem sự có mặt của nàng như điều tất nhiên. Bây giờ trước mối đe dọa có thể mất nàng, tất cả tình cảm ban đầu của cậu đối với nàng chợt trỗi dậy với một cường độ mãnh liệt. Cora là của cậu… của cậu… không ai được chen vào.

Thế nhưng David phải bình tĩnh, vì lợi ích của Cora và cũng vì lợi ích của chính cậu nữa. Chẳng phải bác sĩ Evans đã cảnh cáo cậu phải tránh để xảy ra một cơn biến động tình cảm, phải tránh không cho sầu não phiền muộn xâm chiếm mình sao? Nhưng làm thế nào cậu dồn nén được nỗi cay cú với Nye? Một cơn choáng mạnh đi qua đầu David khiến cậu chóng mặt đến phải nhắm nghiền đôi mắt và vịn vào mép bàn cho khỏi ngã. Để trấn tĩnh lại, cậu đi lên gác mái và theo thói quen mở một đĩa hát. Nhưng lập tức cậu tắt máy hát. Hôm nay cậu không tìm thấy khuây khỏa trong nhạc Berlioz cậu hằng ưa chuộng, mà chỉ thấy nó kích động, quay cuồng cậu dữ dội hơn. Thậm chí cậu không thể đọc bản thủ bút trên bàn viết. Quyển sách đang viết dở dang mà cậu đặt vào đó nhiều kỳ vọng, giờ đây như hoàn toàn mất đi ý nghĩa quan trọng.

Cậu ngồi xuống và lắng nghe chờ tiếng chân Cora trở về. Sau một thời gian dường như dài vô tận, cửa trước mở ra, rồi tiếng bước chân nàng từ phòng khách vọng lên đến tai cậu. Nàng đi vào nhà bếp và thỉnh thoảng cậu nghe những tiếng động gây ra trong khi nàng làm bữa ăn trưa. Thông thường vào đúng mười hai giờ rưỡi nàng rung một chuông cầm tay nhỏ, nhưng hôm nay nàng chậm trễ và mãi hơn một giờ mới bảo David xuống ăn.

Xuống đến nơi, cậu thấy nàng đã tươi tỉnh hơn: hai mắt hết sưng, nhưng gương mặt lại xanh xao hơn – nàng có vẻ bệnh. Tuy nhiên, bằng một cố gắng vô vọng, nàng vẫn tìm cách tạo một nét linh hoạt giả tạo và không hợp với nàng tí nào. Mới đầu nhưng câu nói của nàng không ăn đâu vào đâu, rồi tuy không khéo léo lắm, nàng đã đưa vào câu chuyện đề tài nàng đề cập đêm qua.

– David, chắc hẳn anh nghĩ em rất ngu xuẩn… khi em nói đến việc chúng ta đi xa.

– Không hề. – Cậu buộc phải đáp lại bằng một sự giả vờ tương tự - Muốn có sự thay đổi chỉ là một điều tự nhiên.

– Nhưng kẹt cuốn sách đang viết anh đâu đi được?

– Quyển sách không phải là tất cả. Nếu em thật sự mong muốn, anh cho rằng ta có thể đi được.

– Anh nói thật chứ? – Trước khi David kịp trả lời thì nàng tiếp, hơi vội vã: – Hôm nọ em đọc trong một tạp chí viết về một ông nọ đến California trồng cam. Khí hậu ở đó tuyệt lắm, ấm áp và nhiều nắng. Ông ta kiếm được rất nhiều tiền nữa. Có thể nào chúng ta làm một cái gì giống như thế không, David?

– Anh chẳng biết tí gì về trồng cam.

– Chúng ta có thể học. Em sẽ làm việc như… bất cứ gì. Ở đó còn tốt cho sức khỏe anh hơn Sleedon nữa.

Tình huống này sẽ rất khôi hài nếu như nó không tội nghiệp đến thế. Mặc dù sự căng thẳng đang vắt kiệt sức David, nhưng cậu ráng kiềm chế nó.

– Anh tưởng em thích đi thăm nước Pháp.

– Đó chỉ là đi chơi thôi.

– Còn cái này là đi sinh sống luôn?

Nàng gật đầu, và sắp sửa nói thì đột nhiên một cơn coăn nàng lại. Từ nãy giờ nàng đã cố nuốt một ít thức ăn. Giờ đây dạ dày nàng phản ứng lại; trong một cơn nôn mửa nàng ngộp thở, nàng ho, nàng với tay chụp ly nước, rồi òa lên khóc.

David bước lại bên nàng. Tất cả sự đề kháng của cậu đã đổ sụp. Cậu biết mình không nên đặt câu hỏi, nhưng cậu không thể kềm lại lâu hơn nữa.

– Lạy Chúa, có việc gì thế, Cora?

Điều cậu lo sợ đã xảy ra: nàng từ chối không nói.

– Không. Không có gì hết.

– Phải có. Em bấn loạn thế kia là phải có.

– Không, không. – Không biết làm thế nào nàng đã ngưng khóc – Tự nhiên lâu lâu có một ngày mọi việc đều xảy ra trái ý mình hết.

Cậu nhìn xuống nàng với một vẻ nghiêm khắc.

– Còn hơn thế chứ. Có người đang quấy rầy em, cái gã Nye ấy.

– Không, không. Không có gì hết, thật mà. Em không quen hắn. Em chưa bao giờ biết hắn là ai. Hắn chẳng là gì với em cả, chẳng là gì cả…

– Thế thì tại sao sáng nay hắn đến đây?

– Hắn đến để hỏi về quyển sách của anh. – Nàng gần như lên cơn loạn thần kinh – Em thề với anh đó, David… đó là sự thật. Trước ngày hôm nay, cả đời em chưa bao giờ nói chuyện với hắn.

Đến lúc này David gần như không còn nói được nữa.

– Nếu hắn có ý định làm hại gì em thì hắn nên coi chừng. Anh sẽ đi tìm hắn mà thanh toán.

– Không, không… không việc gì đến anh phải đi tìm hắn. Chúng ta s không gặp lại hắn nữa đâu.

– Chắc chắn anh có thể làm một cái gì đó.

Nàng nắm lấy cả hai cánh tay David và siết chặt. Cậu nghe thấy người nàng run lên. Những dây thần kinh của chính cậu đã căng đến giới hạn cuối cùng.

– Hãy ở bên em, David. Và đừng để điều gì xen vào giữa hai ta. Và cũng không có điều gì đâu… để anh xem… để anh xem…

7

Trong lúc đó Nye đang trên đường trở về Hedleston. Hắn lái xe đi chậm, vì hắn cần xem xét lại vài thay đổi trong kế hoạch của hắn, và luồng gió nhẹ lùa vào xe càng giúp hắn dễ tập trung suy nghĩ. Cuộc gặp gỡ với Cora, sự dao động sợ hãi và nỗi khốn khổ hắn đã gây ra cho nàng không khiến hắn mảy may quan tâm. Hắn đã biết từ lâu những thực tế của vấn đề này và hàng ngày có thể làm điều nhục nhã mà không hề nao núng.

Chuyến về mất không đầy một tiếng đồng hồ, và vào lúc mười một giờ rưỡi hắn đã trả xe lại ga ra và trở về khách sạn Red Lion. Hắn gặp Smith trong phòng khách vắng vẻ, không ngồi ở góc quen thuộc của y mà đi tới đi lui gần cửa sổ. Nye cảm thấy khá hài lòng với chính mình và với diễn biến công việc, nhưng hắn có kiểu riêng là không biểu lộ bất kỳ cảm nghĩ gì. Hắn nói gọn lỏn:

– Đúng rồi. Y như tôi đã bảo anh. Chính là cô ả.

– Vâng… vâng. – Smith nói, nhìn xuyên thắng qua Nye như thể y đang nghĩ về một điều gì khác.

– Anh có vấn đề gì thế? Tôi bảo anh Cora là cô bé của chúng mình.

– Tôi biết. Cô ấy gọi điện thoại cho tôi cách đây năm phút

Nye ngồi xuống và nhìn bạn. Tại sao nàng lại làm thế? Smith đang bồn chồn và bối rối, không đứng yên một chỗ được, cứ đi tới đi lui mãi, hai bàn tay to bè đút túi.

– Cô ấy bảo chồng là cô ấy phải ra cửa tiệm mua hàng, rồi chạy đến buồng điện thoại trong làng. Cô ấy run sợ đến nỗi tôi gần như không hiểu cô ấy nói gì cả. Chắc hẳn anh đã đối xử cô ấy rất tàn nhẫn.

– Này Smith, - Leonard nói – tôi hiền như một chú cừu non.

– Đó là một việc làm bẩn thỉu. – Y lắc đầu như một con chó săn đang giũ bộ lông ướt – Một việc làm bẩn thỉu và bỉ ổi. Tôi nói thẳng với anh, tôi không dính dáng gì đến việc đó.

– Anh điên rồi. – Nye nói – Ta đã nắm được thóp và sẽ buộc họ tuân theo ý ta.

– Không. Tôi không làm chuyện đó. Tôi là người chính trực. Ít ra tôi luôn ăn ở đàng hoàng… dù sao thì tôi cũng ráng như vậy.

– Đừng nói thứ rác rưởi đó. Chắc anh tưởng như đang đứng trên bục giảng ở vận động trường cổ Lyceum[34]. Chúng ta chỉ đề nghị một sự trao đổi. Chúng ta sẽ không làm áp lực với Page; sự chọn lựa là tùy nơi lão. Dù sao thì cứ mặc kệ họ

– Tôi bảo anh tôi sẽ không nhúng tay.

Leonard chưa từng thấy Smith nóng nảy như thế, mấy tuần nay hắn biết sự bạo dạn của Smith đang giảm dần và bây giờ thì dường như nó mất hẳn. Hắn nghĩ: khi một tên quê mùa dơ dáy như Smith mà nứt ra thì chắc hẳn đường nứt rộng tới cả dặm. Nhưng hắn có cách khiến y tạ.

– Được! – Nye nói – Cô nàng van nài xin anh hai chữ bình yên chứ gì? Vậy ta cứ làm húa Jesus hiền lành và ban cho nàng hai chữ bình yên. Vậy, xin Chúa giúp đỡ, amen.

- Anh không nên sử dụng bừa bãi tên Đức Chúa Trời. – Smith lớn tiếng ngắt lời hắn – Tôi sẽ không làm việc đó. Nye, anh là… anh là một con chó vô đạo.

– Chúng ta sẽ cuốn gói và trở về với Somerville. – Leonard tiếp tục nói bằng một giọng hòa nhã – Tôi sẽ từ chức. Anh sẽ bị đuổi… thêm một cái đá vào đít nữa cho nhớ đời. Sau thất bại ở đây – tất cả số tiền anh làm tiêu thành mây khói ở đây – anh sẽ không đời nào tìm được việc làm khác. Tôi nói là không đời nào. Ở khắp Fleet Street tên tuổi anh đã cháy. Anh sẽ đi đứt.

Smith ngưng đi tới lui và ngồi xuống mép một chiếc ghế. Y hơi chồm tới phía trước và cắn móng ngón tay cái, y ráng không thèm nhìn Nye. Cổ áo sơ mi của y sút khuy và bật lên. Cuối cùng y nói:

– Lão Greeley không bao giờ tán thành một việc như thế này. Lão nguyên tắc lắm và luôn giữ luật.

– Và chúng ta cũng thế… chúng ta không đi bước nào sai luật. Dù sao thì Greeley đang nghỉ hè, đi đào bới ba cái di chỉ. Hàng năm cứ vào độ này là lão sang Ý. Và Challoner thay thế lão, là một người dễ thuyết phục. Đến khi Greeley trở về thì mọi chuyện đã xong xuôi. Lão sẽ khoái chí.

– Nhưng, Leonard, - Smith phản đối – ngay cả nếu ta làm… điều anh đề nghị… và thuyết phục Page bán thì ta thanh toán tiền cho lão thế nào? Somerville đang kẹt cứng… gần đây lão thấm đòn trừng phạt của Mighill. Sau cái ngân khoản mà tôi – tôi muốn nói chúng ta – đã phải chi tiêu ở đây, lão không sẵn sàng ứng thêm vốn nữa. Sẽ không bao giờ có chuyện đó.

– Anh trẻ con lắm, Harold ạ. – Nye mỉm cười lạnh nhạt nhưng không thiếu vẻ thân thiện – Anh không thấy rằng cái món đoạn mãi bị đưa ra khỏi thực đơn rồi sao, chấm? Và không chỉ vì lý do anh nói. Việc mua đứt tờ Ánh sáng sẽ kích động toàn thành phố chống ta một lần nữa. Không, không, điều ta đề nghị là một sự hùn hạp thân hữu trên căn bản năm mươi năm mươi. Chúng ta đã dàn xếp những bất đồng, mỗi tờ báo sẽ góp vào vốn khách hàng và xưởng máy của nó, – đừng quên ta có cái nhà xưởng – Page sẽ về hưu và được chia lời hàng năm. Ta khỏi bỏ ra một xu vốn.

Trong lúc nhìn chằm chằm vào người cộng sự, bị cuốn hút theo những trình bày khôn khéo của gã, con mắt nhà nghề của Smith ánh lên sáng quắc.

– Ồ… Cách này ta rất công bằng… mà được lợi rất nhiều. Chúng ta sẽ tính đến khoản khấu hao bằng nhau, rồi tính toán tỷ lệ phần trăm của Page trên căn bản số bán bây giờ. Khi nhà máy nguyên tử dựng lên, số bán sẽ tăng… Không, không – y vội rụt lại – tôi không thể làm như thế được.

Smith ngừng nói. Nye châm một điếu thuốc, nhưng không tỏ dấu hiệu cố gắng phá tan sự im lặng, rồi hắn nói điều đang nghĩ ngợi trong đầu.

– Tôi cho rằng anh nhiều tham vong, Harold ạ… Anh muốn tạo cho riêng anh một địa vị ngay tại tỉnh nhà.

Smith không đáp, y nuốt ừng ực nhiều lần. Bằng giọng thuyết phục Nye tiếp tục nói.

– Và anh cũng có những lý do gia đình để mong muốn thành công chứ… vợ anh

– Vâng, vâng… có Minnie. Tôi không giấu anh chuyện đó. Tôi đã cố gắng đủ điều để đem nàng về. Nhưng chuyện này… - Y vẫn cắn móng tay, cắn sát tới thịt – Chuyện này tôi nghe vẫn chưa ổn.

Nye thấy rằng y chống chọi yếu dần. Hắn bèn đanh giọng lại nói:

– Lạy Chúa, anh phải thực tế chứ! Trò này là gì nếu không phải là một vụ cắt cổ tàn ác. Mighill cắt cổ Somerviller, Jotham cắt cổ Mighill. Và Vernon thì cũng muốn thọc mũi dao sâu vào cổ họng cả hai địch thủ của lão. Phải giết nếu không muốn bị giết. Anh không thể tự trách mình được. Anh đã đưa lão một đề nghị tốt đẹp hơn tờ báo của lão xứng đáng được hưởng. Đáng lẽ lão nên nhận. Nhưng không, lão đã chống lại chúng ta. Và cho chúng ta một trận nên thân. Rồi bây giờ khi tôi đưa ra một kế hoạch chắc chắn lật ngược được thế cờ, thì anh ngồi đó ủ rũ như con heo bệnh. Bạo gan lên một tí, anh bạn ạ. Nói thẳng với anh điều này, nếu anh bỏ lỡ dịp này anh sẽ hối tiếc suốt đời đấy.

Smith nhìn tránh đi nơi khách, rồi đưa mắt trở về gã Nye. Y thấm môi, ngập ngừng rồi nói:

– Chuyện này làm tôi ngã lòng, Len ạ. Tôi thấy muốn uống một ly. Anh nghĩ nó có hại gì cho tôi không?

– Trời đất, hại gì mà hại, uống đi, nên lắm bạn.

Nye choàng người qua bấm một nút trên bức tường bên cạnh. Người bồi mang ra hai ly uýt xki lớn. Smith cầm lấy một ly, nhấp một cái rồi ực một hơi cạn ly – Nye tưởng như y vừa đi bộ ngang sa mạc Sahara.

– Tôi cần cái đó. – Hắn thở dài – Hôm rày tôi không được hoàn toàn tỉnh táo. Và bây giờ cái này nữa… khó quyết định quá… nó làm tôi hoàn toàn rối trí.

– Một ly nữa nhé.

– Tý nữa đi… Ngay bây giờ cũng được nếu anh muốn.

Nye gọi rượu như khi nãy. Người bồi bưng ra.

– Len, cậu biết đấy. – Smith bắt đầu nói bằng một giọng dịu dàng – Vấn đề là trong thâm tâm tôi vẫn là một tín đồ ngoan đạo. Suốt những năm sống ở Úc tôi đều dạy giáo lý mỗi ngày chủ nhật. Bà mẹ đáng thương của tôi dạy dỗ tôi rất nghiêm ngặt. Từ lúc bé tôi đã có căn bản giáo lý vững vàng. Chưa đầy mười một tuổi tôi đã học thuộc lòng hết chương mười ba của quyển kinh Corinthians thứ nhất[35]. Tuy thế, khi tôi xem lại vấn đề này thì tôi nhìn thấy nó dưới một góc độ khá hơn. Chúng ta không nên thô bạo quá. Chúng ta phải thật khôn khéo. Page dứt khoát là phải về hưu – lão đang bệnh mà.

– Anh sẽ làm được một điều phúc cho lão ta.

– Còn Cora… - Y bỏ lửng.

– Không việc gì cả. – Nye nói nhanh – Người ngoài không ai biết một tí gì chuyện trong gia đình. Đức ông chồng khùng của ả yêu ả. Hắn sẽ tha thứ và quên đi.

– Kêu thêm cho tôi một ly nữa. Theo như cậu trình bày thì ta không còn giải pháp nào khác để chọn lựa. Cách làm của ta có thể biện minh được… phải, biện minh được. Cậu xem trước tiên ta nên làm gì? Điện thoại Page ư?

– Không. Gửi một thư cầm tay. Xin một cái hẹn.

Smith suy nghĩ trong một phút, vừa lấy mu bàn tay chà chà vào c

– Còn một việc… quan trọng. Ta sẽ cần đến anh bạn Haines của cậu. Nên điện thoại cho hắn ngay.

Đấy, Nye nhủ thầm, là một con người khôn ngoan, rất mộ đạo, xưa kia từng thuộc làu chương mười ba quyển Cornthians thứ nhất.

– Tôi có nghĩ tới điều đó. – Hắn nói – Hắn vẫn còn làm cho Mighill. Nhưng trước hết phải viết bức thư.

Hắn chờ Smith uống xong, rồi họ đứng dậy đi vào phòng viết thư của khách sạn.

8

Vào hai giờ rưỡi chiều hôm đó Henry Page rời Câu lạc bộ các quận miền Bắc và thong thả đi bộ đến tòa soạn nhật báo Ánh sáng phương Bắc. Ông vừa dùng bữa trưa với Weatherby để bàn về một số chi tiết của buổi tiệc ăn mừng sắp tới, nay được ấn định vào ngày hai mươi lăm tháng chín. Buổi gặp gỡ rất phấn khởi và Page cảm thấy sảng khoái hơn bao giờ hết, một phần cũng nhờ mấy ly rượu Chablis ngon tuyệt mà lão Weatherby nài ép ông uống. Mỉm cười với chính mình, ông ngẫm nghĩ lại cách ăn nói khôn khéo của Weatherby khi lão tiết lộ ý định ứng cử vào Quốc hội – ừ, thì Ngài Archie cũng không đến nỗi là một ứng cử viên tồi; vốn là một con người trung kiên của xứ Northumbia, thế nào lão ta cũng sẽ bênh vực cho miền Bắc.

Page rẽ tại góc đường Park và đi tắt theo đường Rimmer. Trong tủ kiếng của tiệm bán đồ cũ Bisset nằm trên đường này, mắt ông bắt gặp một món đồ gốm lạ. Bước lại gần, ông nhận ra ngay tức khắc đây là một món hiếm có của bộ sứ Staffordshire mà ông ưa thích, đó là một cái chén hình vỏ sò rất đẹp màu trắng viền chỉ vàng. Món sứ này khá cổ, gần như chắc chắn được làm ra bởi bàn tay của John Elers, người anh cả của mấy anh em nhà Elers đã định cư ở Burslem năm 1690 – và giá chỉ ghi có năm bảng mười shilling.

Một khám phá thật hay ho biết bao! Và có lẽ nó sẽ đánh dấu sự bắt đầu của một bộ sưu tập mới để thay thế bộ đồ gốm quý giá ông đã hy sinh tại phòng bán đấu giá Tynecastle. DĩPage không cưỡng lại nổi sự mê thích món sứ lạ này. Ông đi vào tiệm, và sau khi vui vẻ mặc cả với Bisset, ông mua được với giá năm guinea[36].

Trở về văn phòng, ông ngồi vào bàn viết mở giấy gói ra ngắm nghía món sứ quý, thì Moffatt bước vào đem cho ông một phong bì mà cô nói là có người vừa cầm tay đến. Cô ngoan ngoãn chiều lòng lắng nghe trong khi Page cắt nghĩa khía cạnh nghệ thuật của chén sứ cổ, thậm chí cô còn hỏi vài câu dễ thương chứng tỏ nay cô đã có cảm nghĩ tốt đẹp về ông – mặc dù không nghi ngờ gì nữa, cô vẫn tin rằng sở dĩ ông còn tồn tại chỉ là nhờ may mắn. Xong cô trở về phòng.

Page ngồi mân mê cái chén vỏ sò xinh đẹp và thả hồn theo những mơ màng thích thú. Sau những tuần lễ căng thẳng đầy âu lo, chiến thắng của ông đã mang lại một sự thanh thản chưa từng có. Một nguyên tắc luân lý lớn đã được bảo vệ; tờ báo của ông giờ có thể tiếp tục hoạt động yên ổn, mạnh hơn và vững chắc hơn bao giờ hết.

Trong gia đình, vợ con ông cũng chia sẻ niềm phấn chấn chung. Dường như Dorothy biểu lộ chút quan tâm tới ông, thậm chí tỏ vài dấu hiệu kính nể nữa. Và ông hy vọng mối quan hệ với Alice sẽ bước vào một giai đoạn êm thấm hơn. Khi thấy bà mong đợi biết bao buổi tiếp tân ngày thứ năm sắp đến và buổi tiệc ăn mừng vào tuần tới mà ông đã nhận lời, thì ông tự trách mình bấy lâu nay sao thờ ơ với mặt này trong cuộc sống của bà. Vẻ ngây thơ hồn nhiên biểu hiện như một phần bản chất của bà khi bà tham dự vào những sinh hoạt đó; ông cũng có những đam mê ngông cuồng của ông, vậy thì tại sao không chiều theo những sở thích kỳ quặc của bà? Làm như thế ít ra ông có thể thúc đẩy bà đáp lại bằng một thái độ khoan dung đối với Cora. Giá ông tạo được một tình đoàn kết bền vững trong gia đình nữa thì sự thỏa mãn mới trọn vẹn.

Đến đây ông nhớ lại bức thư Moffat đem vào. Ông cầm lên mở ra đọc. Rồi, sau một lúc lợm giọng, ông xé toạc ném vào sọt rác.

Thỉnh thoảng nhật báo Ánh sáng phương Bắc là mục tiêu cho một kẻ nặc danh viết thư phỉ bang, xúc xiểm hoặc đe dọa. Nhưng đây không phải là thư nặc danh – vì có ký tên Harold Smith hẳn hoi – thế nhưng Page không tin được y còn có thể thêm cho ông một quả đấm ngu xuẩn, đầy hận thù như thế này trước khi cuốn gói.

Ông gạt chuyện bức thư qua một bên xem như không đáng cho ông khinh bỉ, và bắt tay vào công việc. Trong số báo ra ngày hôm sau ông dự trù có một bài tham luận kinh tế viết về một dự thảo Thỏa hiệp châu Âu mà những hội nghị gần đây ở Paris cho thấy đầy hứa hẹn. Nhưng sự suy nghĩ của ông không làm việc theo hướng đó, nó cứ quay trở lại với bức thư lạ thường mà càng nghĩ đến càng thấy nó không giải thích được. Trong phòng chỉ có mình ông. Ông miễn cưỡng cúi xuống lượm mấy mảnh thư bị xé vụn trong giỏ rác và, với đôi chút khó khăn, đã ráp lại thành bức thư. Hình dáng bức thư lắp ghép lại khoác thêm cho nó một vẻ kinh dị.

Ông bạn thân mến,

Chúng tôi được biết một sự việc quan trọng có thể ảnh hưởng tai hại đến ông. Vì lợi ích của riêng cá nhân ông, tôi đề nghị ông cho tôi và người cộng sự của tôi một cái hẹn vào thời gian thuận tiện sớm nhất của ông để chúng tôi có thể trình bày việc đó. Vấn đề cấp bách và quan trọng.

Trân trọng kính chào ông.

HAROLD SMITH

Page hít một hơi dài. Trời đất, họ còn muốn gì nữa đây? Lối viết nửa úp nửa mở chứng tỏ bức thư được soạn thảo cẩn thận và tự nó cũng đủ khiến người đọc hoang mang, hốt hoảng.

Một ý nghĩ bị xúc phạm đốt cháy ruột gan Page. Tại sao lại dùng sáo ngữ “sự việc quan trọng”, như thể ám chỉ việc tiết lộ sẽ tác hại nghiêm trọng? Và phải chăng mấy từ tối nghĩa “tôi đề nghị ông” che đậy một ngụ ý đe dọa? Nhưng không, ông không thể cho phép mình bị cuốn theo dòng ý nghĩ phỏng đoán này mãi. Ông biết rằng Smith và người cộng sự của y sắp rời Hedleston. Bức thư chỉ là một nhát dao cuối cùng và, như cú đốt cuối cùng của con ong vè vẽ bị đập trúng, nó chứa đầy nọc độc. Ông quyết làm ngơ nó, vò nát những mảnh vụn và ném trở lại giỏ rác.

Trong suốt một giờ tiếp theo ông tập trung được để viết. Rồi Malcom Maitland ghé vào chào tạm biệt. Ông ta sắp nghỉ hai ngày để xuống Nottingham dự hội chợ ngựa mùa thu, hy vong tìm mua được một con ngựa con tại đấy.

– Từ lâu tôi mong đợi có dịp mua một con ngựa đẹp… - Ông ta bảo Page – Một con ngựa cái nhỏ thuộc dòng họ con Spitfire trong Ngàn lẻ một đêm. Đẹp lắm anh ạ.

Kể từ khi Ánh sáng phương Bắc làm ăn khấm khá lại, ông ta rất vui vẻ. Ông ta nói tiếp với một cái cười khúc khích:

– Giờ chúng ta trả được hết nợ, tôi tin là tôi có thể mua được ngựa.

Hơn bao giờ hết, lúc này Page trở nên rất gắn bó với Maitland. Trong năm qua Page đã dựa rất nhiều vào kiến thức, kinh nghiệm và nguồn tin tức dồi dào cũng như cá tính chân thật và năng động của ông ta. Ở chỗ riêng tư chỉ có hai người, ông thường hỏi một lời khuyên, và trong một thoáng ông có ý nghĩ nói với ông về việc bức thư. Nhưng Maitland còn nhiều công chuyện phải lo và đang nóng lòng ra đi. Bởi thế Page không lòng dạ nào áp đặt thêm mối lo nghĩ cho người cộng sự của mình; ông quyết định để ông ta đi.

– Chúc anh đi vui vẻ. – Page chìa tay ra và nói thêm, rất tình cảm: – Chắc anh biết tôi nhớ anh lắm.

Tính tình cảm của Page gây khó chịu cho Maitland – đó là sự khác biệt giữa hai người – và ông ra sẽ không còn dám mơ chuyện bày tỏ mối quan tâm sâu sắc đối với Page như ông ta mơ chuyện ôm hôn ngựa con yêu quý của ông vậy.

– Tôi sẽ trở về. – Ông ta nói khô khốc và bặm môi lại. Rồi một nụ cười nở ra soi sáng gương mặt xấu xí của ông – Ráng giữ máy in chạy đều trong thời gian tôi đi.

Lúc bốn giờ Page viết xong bài và Hadley bước vào với nhưng ảnh chụp sẽ đi kèm bài đó: một số hình ảnh về những công trình nhà ở mới, về phi cảng, cầu và nhà máy hiện đại trên lục địa châu Âu. Sau khi Hadley đi ra, Page sửa soạn bấm chuông gọi Moffat thì ông nghe một tiếng gõ nhẹ ở cửa.

– Mời vào. – Ông kêu lên.

Ngước mắt lên nhìn, ông ngỡ nàng nhận ra Cora đang đứng đấy.

– Có quấy rầy bố không?

Cora mặc một áo dài mới màu nâu mà ông chưa thấy mặc bao giờ và đeo xâu hạt traiặng vào dịp Giáng sinh hai năm trước. Ông chưa từng thấy nàng đẹp như thế, đôi mắt chiếu sáng đặc biệt. Nàng nói tiếp hơi vội vã như để tự biện minh:

– Con đi công chuyện ở thành phố… cho David đó… và con không thể nào về nhà mà không tạt qua đây. Nhưng nếu bố bận thì con sẽ biến đi ngay.

– Con dám nói thế ư? Vào đây và nói chuyện nghe nào.

Mặc dù Cora ít khi đến tòa soạn, do tính nhút nhát tự nhiên, những lần thăm viếng của nàng đều làm cho ngày làm việc vất vả của Page vui tươi lên. Nhất là bây giờ, ông hài lòng được gặp nàng, rực rõ và đầy sinh lực như thế.

– Con mạnh khỏe chứ? – Ông hỏi.

– Ồ, con… con lúc nào cũng mạnh bố ạ.

– Con đã hoàn toàn hồi phục sau cơn ngất ở buổi hòa nhạc chứ?

– Đâu có gì. Con không quen chỗ đông người. Và trong phòng khách tiết lại nóng. – Ngưng một lúc rồi nàng lại tiếp – Vấn đề là… bố có khỏe không?

– Đang làm việc hăng săng say đây.

– Bố đi khám bác sĩ lần cuối là vào lúc nào?

– Cách nay độ một tuần… quên mất rồi. Theo thông lệ, mỗi tháng khám một lần.

– Bố vẫn uống mấy viên thuốc nho nhỏ ấy chứ?

– Vẫn uống… đỡ lắm.

Như thể lấy làm tiếc về việc ông lệ thuộc vào mấy viên thuốc nitrôglixêrin, nàng lắc đầu, không giống kiểu thường thấy của nàng chút nào, nhưng y như một nữ diễn viên tồi ráng làm ra điệu bộ diễn tả sự hối tiếc. Rồi nàng bước lại cạnh tay ghế của ông. Mắt nàng to một cách lạ thường, dường như mời mọc sự chú ý

– Đêm qua David và con nói chuyện rất lâu về bố.

– Thế à! – Ông nhìn nàng đáp.

Chiếc áo nâu sậm hợp với màu mắt nàng làm nổi bật hai má mịn màng hơi ửng hồng. Trước sự biểu lộ tình thương đằm thắm đó, ông cảm thấy căng thẳng kỳ lạ trong khi nàng nói:

– Bố biết hai đứa con thương bố biết chừng nào… và chúng con đều rất lo lắng. Chúng con nghĩ rằng bố làm việc nhiều quá sức, bố không cần phải làm nhiều như thế. Thực ra, chúng con nghĩ rằng vì ích lợi riêng cho bố, bố nên nghỉ một thời gian dài.

– Bao lâu? – Ông mỉm cười.

– Thưa, - nàng lại im lặng, cái im lặng nóng nảy và đau đớn – bố nên nghỉ hưu ạ.

Sự kinh ngạc khiến ông không thốt nên lời. Rồi ông nói:

– Con ạ… vào giai đoạn cuối này… phải chăng con muốn khuyên bố bỏ tờ báo?

– Vâng, đúng thế ạ.

– Nhưng bố vừa trải qua cuộc chiến đấu của đời mình để bảo vệ nó.

– Vâng, bố đã thắng. Đúng là như thế. Bố đã tự chứng tỏ dược mình. Bố không đầu hàng. Thật đáng kính phục. Nên bây giờ bố phải lợi dụng cơ hội này. Họ sẽ trả bố thật nhiều tiền… - Nàng cầm tay ông với một nụ cười mơn trớn, nhưng đôi môi nàng liền mấp máy nói: - Thôi bỏ đi bố ạ… thật đó là cách hay nhất… vì sức khỏe của bố… và đủ mọi thứ khác nữa.

Sự thúc bách che giấu trong giọng nàng, thậm chí còn mãnh liệt hơn sự bất ngờ hoàn toàn của lời nàng kêu gọi, đột nhiên khiến Page ngờ vực. Có thể có một mối quan hệ mật thiết nào giữa cuộc viếng thăm này của Cora và bức thư của Smith không? Ông lo lắng nhìn tránh đi. Ông không đủ can đảm nói với Cora về bức thư ấy, cũng không thể nghĩ xấu về nàng, tuy nhiên ông phải hỏi nàng câu này:

– Con không đang bị rắc rối gì chứ?

Nàng giật thót người – có lẽ vì ngạc nhiên thôi.

– Không… không bị gì cả.

– Nếu có thì mong con nói ra.

– Lẽ dĩ nhiên con sẽ nói với bố. Nhưng con không bị rắc rối gì hết. – Một nụ cười sợ hãi hiện ra trên môi nàng – Làm sao có thể được?

– Thôi được rồi. – Page nói giọng cứng rắn – Còn việc bỏ tờ báo, thì bố có ý định không bao lâu nữa sẽ đi nghỉ mát. Và có thể nói rằng ngày nào đó bố sẽ nghỉ hưu cho David kế tục. Chắc không lâu đâu.

Một sự im lặng nặng nề bao trùm căn phòng. Không khí ngột ngạt, may mắn thay, được Moffat xua đi khi cô theo thường lệ thường mang vào đợt thư tín năm giờ chiều. Mặc dù cô ít thấy điểm gì để thán phục người cùng phái, nhưng ngay từ đầu cô đã có cảm tình với Cora. Cô chào hỏi nàng thân mật và họ nói chuyện với nhau trong vài phút, rồi Cora bảo nàng phải về.

Sau khi tiễn nàng ra cửa, Page cảm thấy đầu óc vẫn rối rắm. Trước khi chia tay nàng còn giục ông nên nghĩ lại những điều nói với ông khi nãy. Cái nhìn cuối cùng của nàng chưa chan một lời van xin thầm lặng; nó dịu dàng, trông thật tội nghiệp; nó làm ông bối rối đến nỗi không bắt tay vào công việc được. Bên ngoài một toán công nhân đang sửa đường. Tiếng gầm rú của chiếc máy khoan hơi nén xoáy vào đầu ông, làm ông không còn nghĩ ngợi được gì nữa. Vào lúc năm giờ ông rời văn phòng, mong tìm chút yên tĩnh ở nhà để suy nghĩ.

Nhưng về đến nhà, khi vừa bước vào cửa ông liền gặp Alice ở phòng khách.

– Ồ Henry, anh về sớm thật hay quá! – Bà kêu lên – Anh đúng là người em đang cần, vừa kịp trước khi trời tắt nắng.

Bà đang chọn một màu pha mới để quét tường phòng ngủ dành cho khách, và vì không tin tưởng người thợ quét vôi trong khu vực, bà đã tự tay pha màu lấy. Henry không sao khước từ được nên đành để bà dn lên lầu. Trong suốt bốn mươi lăm phút trên đó, bà choàng một áo khoác dài màu xanh với một vẻ tự phụ, rồi pha trộn, sơn thử một số màu mà ông được mời góp ý kiến. Cuối cùng sau nhiều ý kiến bàn bạc, bà quyết định chọn màu đầu tiên đã cho ông xem.

Thế nhưng sự quấy rầy này, theo lẽ làm Page bực bội thêm, đã tạo ra một hệ quả trái ngược. Trong sự chăm chú lo lắng của vợ ông đối với màu sắc căn phòng, có một cái gì đó thân mật và yên tâm làm ông được xoa dịu, và mối lo ngại hồi chiều dường như trở thành thật viển vông. Tại sao ông cứ tìm kiếm chuyện rắc rối? Smith chỉ gây bực mình cho người khác bằng mấy chuyện tầm phào; Cora đến thăm vì nàng và David lo lắng cho sức khỏe của ông. Giữa hai sự kiện đó không thể có bất cứ một mối liên quan nào.

Sáng hôm sau mọi việc ở văn phòng có vẻ bình thường – không thư phỉ báng, không thông tin gì mới mẻ của Smith. Page đang tự khen mình rằng thái độ làm ngơ bức thư đã tỏ ra có hiệu quả, thì vào lúc mười một giờ một thư khác, cương quyết hơn trước, được trao đến cho ông.

Nếu chúng tôi không được ông trả lời trong hai mươi bốn giờ thì chúng tôi buộc lòng phải công bố một vài tin tức có tác hại ghê gớm liên quan đến người con dâu của ông, mà hiện chúng tôi đang nắm giữ.

Page trừng mắt nhìn bức thư ông đang cầm đưa ra xa như thể nó đốt cháy tay ông, miệng không ngớt lặp đi lặp lại, “Liên quan đến người con dâu của ông”. Có lẽ ông đã kinh hoảng nếu giọng văn trong thư không làm ông sôi máu lên. Càng đọc kỹ ông thấy nó càng tệ hại. Bức thư không ký tên này có một bản chất khác xa những điều bình thường của cuộc đời, ít nhất là của cuộc đời ông, đến nỗi ông không tin nó. Sự kiện ông, Henry Page, bị hăm dọa như thế, ngay văn phòng riêng, tại thành phố Hedleston – đó thật là ô nhục.

Bây giờ không thể chần chừ nữa; ngay tức khắc phải có hành động mạnh. Sau khi suy nghĩ ông chỉ thị Moffatt điện thoại bảo Smith rằng ông sẽ tiếp y lúc ba giờ chiều cùng ngày. Rồi ông nghĩ đến Cora: để được công bình cho nàng, lẽ dĩ nhiên nàng phải túc trực sẵn ở đây. Ngôi nhà Sleedon không có máy điện thoại, bây giờ đi gặp nàng cũng không phải dễ. Ông đánh điện tín kêu nàng đến văn phòng vào cùng giờ hẹn với Smith.

9

Cora là người đầu tiên xuất hiên; nàng đến sớm, vào lúc ba giờ kém mười lăm phút. Gương mặt nàng phảng phất một vẻ mong đợi căng thẳng, điều này chứng tỏ nàng đã hiểu sai mục đích ông gọi nàng tới đây. Phải chăng nàng tưởng sau khi suy xét ông đã thuận theo đề nghị của nàng ngày hôm trước? Ông không để cho nàng có dịp đề cập lại vấn đề đó. Và vì ông không có ý làm nàng hoảng sợ, ông cũng không cho biết lý do muốn nàng đến đây. Lấy cớ đang bận, ông bảo nàng ngồi chờ bên phòng cô Moffatt và nói thêm rằng chắc chắn Moffatt sẽ thích pha cho nàng một tách trà.

Mười lăm phút tiếp theo đó trôi qua chậm chạp đến không chịu được. Mặc dù Page ráng giữ bình tĩnh, tim ông bắt đầu nện thình thịch… càng lúc càng mạnh. Ông tránh dùng đến thuốc amil nitrit bác sĩ Brad đã cho, vì sợ dùng thường xuyên sẽ giảm hiệu quả của thuốc, tuy nhiên ông cắt một ông thuốc mà ông luôn mang trong người đề phòng những trường hợp khẩn cấp.

Ông chưa ngửi hết ống thuốc và mặt còn đang ửng hồng thì Smith đến, tháp tùng không những chỉ có Nye mà còn một thanh niên nữa Page chưa hề thấy bao giờ. Sự xuất hiên bất ngờ của người lạ mặt – mặc dù gã có vẻ trầm lặng, thân thiện và mặt mũi hoàn toàn dễ coi – vì một lý do khó hiểu nào đó lại là một cú sốc đối với Page: nó dường như đưa thêm vào cuộc thương lượng những phức tạp mới mà ông chưa hề biết. Cả ba đứng đó nhìn ông; Fenwick sau khi đưa họ lên lầu, còn đứng nán ở hậu cảnh. Smith phá tan sự im lặng.

– Ông đã nhận những bức thư của tôi. – Giọng y nghe thật lạ, khàn và đục, dường như nói với một chút cố gắng.

– Cả hai. – Page đáp. Rồi, như ông đã nhất quyết phải giữ bình tĩnh, ông nói tiếp: - Mời các ông ngồi.

Họ ngồi xuống, như ba người máy, người lạ mặt biểu lộ một sự thụ động và bối rối, còn Nye thì vẫn vẻ hỗn láo thường ngày. Hắn nhìn Fenwick sau khi ông này đã tìm đủ ghế ngồi cho c

– Chúng ta có cần ông này không?

Page bảo Fenwick ông ta có thể rút lui.

– Sau này ông sẽ cảm ơn tôi. – Nye nói. Hắn đốt một điếu thuốc và nói thêm một câu xin phép lịch sự: - Có phiền ông không?

Mọi người đều im lặng, rồi Smith tằng hắng lấy giọng. Mặt y lúc thường thì có một màu vàng mỡ bò, giờ xanh mét và bóng loáng mồ hôi, cằm xanh rì vì hôm nay chưa cạo râu và ngấn lệ dưới mắt thâm đen. Y có vẻ lúng túng; cổ áo sơ mi của y dơ, cà vạt lỏng lẻo, vẻ bề ngoài của y chứng tỏ đầu óc đang trải qua một cơn hỗn loạn. Page chưa từng thấy y trong một trạng thái như thế này.

– Thưa ông Page, – hắn ngập ngừng bắt đầu, mặc dù dường như hắn đã tập dượt trước – tôi không có ác ý cá nhân nào đối với ông. Tôi kính trọng ông và không mong muốn gây bất cứ nỗi khổ đau nào cho ông. Thậm chí tôi cũng hy vọng được ông dành cho những cảm nghĩ tương tự. Tuy nhiên, có những hoàn cảnh mà một người ở địa vị tôi buộc lòng phải làm một số hành động nhất định vì quyền lợi của mình. Thưa ông Page, đây là một điều nói ra rất đau lòng… nhưng chúng tôi đang nắm giữ một số tin tức mà chúng tôi thấy phải đưa ra cho ông.

– Nếu tôi phải tin vào điều ông viết trong mấy bức thư thì chuyện này liên quan đến con dâu của tôi.

– Đúng đấy. – Nye nói chen vào, vừa gạt tàn thuốc lá.

– Trong trường hợp đó, mặc dù ông tin rằng nó là một vấn đế danh dự tế nhị, tôi đề nghị nếu ông có điều gì nói về cô ấy thì nên nói trước mặt cô ấy.

– Khoan đã, ông Page. Tốt hơn ông nên nghe chúng tôi nói trước đã. Chúng tôi muốn tránh làm đau khổ một người đàn bà.

– Ôi, đừng lòng vòng nữa, Smith ạ. – Nye nói – Lạy Chúa tôi, xin anh vào thẳng vấn đề đi.

– Thôi được. – Page nói sẽ nghe ông. Nhưng tôi hy vọng rằng điều luật về tội phỉ báng không xa lạ đối với ông.

– Thưa ông Page, thật là một điều khó nói…

– Thế thì để tôi nói vậy. – Nye ngắt lời Smith. Hắn dụi tắt điếu thuốc và lạnh lùng nhìn Page bằng cặp mắt lồi bất động – Ông ấn hành một tờ báo rất thuần khiết, phải không? Ông bênh vực cho một nền báo chí trong sạch, một cộng đồng xã hội trong sạch, cái gì cũng trong sạch. Từ trong ra ngoài, ông trong trắng như hoa huệ đến nỗi có lẽ ông chưa bao giờ nghe nói tới từ ngữ “phá thai?”

– Tôi… tôi biết từ ngữ đó – Page giật mình đáp.

– Hy vọng rằng ông biết. – Nye cười mỉa – Như thế dễ nói chuyện hơn. Rồi có lẽ ông cũng biết rằng khi một cô gái chưa chồng gặp rắc rối mà muốn giữ thế diện, thì cô ta vội tìm đến một mụ lang trong một ngõ hẻm nào đó để giải tỏa cho mình cái của nợ. Bất hạnh thay, lại có một điều luật xấu xa có tên là “Những trường hợp vi phạm đạo luật về con người” năm 1861, nói rằng nếu một người đàn bà cho phép người khác sử dụng trái luật bất cứ dụng cụ hay phương pháp nào khác để tống bào thai của mình ra, thì y thị bị ghép vào trọng tội hình sự và bị phạt lao động khổ sai chung thân hay không dưới ba năm, hoặc bị tù không quá hai năm… Đáng tiếc nhỉ?

– Thế đủ rồi. – Smith nói giọng khàn đặc – Thưa ông Page, phải nói với ông điều này thật đau lòng. Vào tháng tám cách đây ba năm, cô con dâu của ông, lúc đó còn là cô Cora Bates, bị tuyên án theo đạo luật vừa nói tại Tòa đại hình miền Bắc ở Blackpool.

Page sững người nhìn Smith. Toàn thân ông bất động như biến thành băng giá. Ông không còn nhận biết những gì chung quanh ông, không còn gì tồn tại ngoài hình ảnh mờ ảo, lung linh của gương mặt méo xệch của Smith.

– Không… không… tôi không tin.

– Đó là sự thật. Và chúng tôi có bằng chứng.

– Không. – Page lại nói một cách máy móc – Không đúng.

– Thôi, yên lặng nào. – Nye nói. Hắn chỉ vàthứ ba – Cậu Hanes đây có tham dự vụ xử đó… theo dõi từ đầu đến cuối. Phải thế không, Jack?

– Thưa ông, đúng thế ạ. – Haines nhìn Page như có ý xin lỗi, hay ít ra biểu lộ một chút hối tiếc – Tôi có mặt ở tòa suốt phiên xử. Phải nói rằng ông chánh án rất độ lượng, trong hoàn cảnh đặc biệt đó. Bản án rất nhẹ.

– Bản án? – Page nắm chặt tay ghế, hầu như không nói nên lời.

– Sáu tháng.

Tim Page bỗng yếu dần; trong một lúc lâu ông không còn cảm thấy tiếng đập của nó nữa. Ông tưởng có thể là một sự tố cáo nào đó, sự lọc lừa và phóng đại một lỗi lầm ngu xuẩn Cora đã phạm phải, chẳng hạn một cuộc tình lăng nhăng với chàng thanh niên Haines này, hoặc một chuyện có liên quan đến quá khứ nghèo khổ và những lăn lộn với đời quá sớm của nàng. Nhưng không bao giờ nghĩ là chuyện sống chết này, nó vượt xa những điều tệ hại nhất mà ông có thể tưởng tượng, đến nỗi bỗng nhiên mọi thứ trong ông đều nổi lên chống lại… ông không thể và sẽ không chấp nhận nó.

– Vô lý… láo toét. Cô ấy đang có mặt ở đây… cô ấy sẽ bác bỏ hết.

– Vậy thì mời vào đây. – Nye nối với một giọng tự tin lạnh lùng khiến Page rợn người – Chúng ta sẽ biết ngay ai là kẻ nói láo.

Page đứng lên định đi gọi nàng, rồi lại ngồi lọt thỏm trong chiếc ghế nệm. Ông không thể gọi nàng vào trả lời điều tố cáo khủng khiếp này.

– Nào, đi gọi đi. – Nye giục – Ta hãy giải quyết việc này một lần cho xong. Hỏi nàng xem vì sao cô đã sa chân vào tù.

Sừng sờ vì ngờ vực, Page không quyết định được phải làm gì. Trong lúc ông còn do dự, cánh cửa hông thông sang phòng cô Moffat bỗng hé mở. Chờ quá lâu, Cora muốn biết xem Page đã rảnh chưa. Không bao giờ ông quên được gương mặt nàng khi nàng nhìn thấy và hiểu ra ý nghĩa của cảnh trước mắt. Một sự yên tĩnh như trong nhà mồ ngự trị căn phòng, rồi nàng kinh hoàng nói giọng hào hễn:

– Xin lỗi… tôi không

Rồi nàng bắt đầu lui lại.

– Chờ một tí. – Nye nói – Có một người đi từ rất xa đến thăm cô đây.

Nàng dừng lại, như thể không còn chút năng lực nào để cưỡng lời Nye:

– Tôi nghĩ rằng cô còn nhớ tôi? – Haines nói.

– Không… Tôi chưa bao giờ gặp cậu. – Câu trả lời lúng búng trong miệng nàng gần như không thành tiếng.

– Xin lỗi cô… ít ra lúc đó cô là cô Bates… Tôi có mang theo những tờ cắt báo, với ảnh chụp và lời khai cô ký tên trong bệnh viện.

Gã thanh niên thò tay vào túi trong. Page nghĩ Cora sắp ngã quỵ. Nàng bắt đầu khóc, những tiếng nấc khô khốc làm run rẩy toàn thân nàng. Ông không chịu đựng nổi cảnh này.

– Thôi, thế đủ rồi. – Ông bảo Smith – Lạy Chúa, đi hết đi.

– Ông tin chưa? – Nye nói khi hắn đứng lên.

Smith cũng đứng dậy. Y đứng cạnh bàn viết không nhìn Page, tay xách chiếc cặp da, mồ hôi lấm tấm trên trán.

– Bây giờ thế này ông Page ạ. Không ai được biết tí gì về chuyện này. Chúng tôi sẽ giữ kín như chôn dưới mồ. Không gây ra điều gì tai hại cả. Không bất cứ cái gì. Giải pháp cũng hết sức giản dị. Tôi đã thảo sẵn một thỏa hiệp ngắn đây, hoàn toàn công bình và ngay thẳng. – Bàn tay to bè của y vụng về mở chiếc cặp – Tôi tin chắc ông sẽ chấp nhận. Rồi thì chúng tôi sẽ không bao giờ in một chữ nào về nỗi khổ tâm nhỏ này của ông. Và xin ông tin nơi tôi, ông Page ạ, hai bên cũng sẽ không mất tình cảm với nhau.

– Các ông làm ơn đi hết đi. Tôi sẽ nói chuyện sau.

Smith để lên bàn của Page một phong bì dài làm bằng giấy gói Manilla màu vàng và dẫn đầu đi ra cửa

Khi họ đi khỏi Page quay sang Cora. Ông không biết nói gì, hoàn toàn không; lời nói đã tắt nghẽn trong cổ họng. Nàng vẫn còn khóc, mặt áp vào cánh tay tỳ lên tường. Ông cố tìm một lời an ủi, nhưng không được. Chính nàng phá tan sự im lặng. Với một thái độ buông xuôi, nàng bắt đầu nói qua nước mắt và những tiếng nấc.

– Đúng hết… đúng hết… những điều họ nói với bố. Nhưng có lẽ họ đã không kể được tất cả… rằng mãi từ lúc mười sáu tuổi con đã sống tự lập, hầu hết là làm công trong những tiệm buôn nhỏ. Một mùa hè nọ con đi Blackpool chơi một chuyến bảy ngày; con đã dành dụm trong nhiều tháng cho chuyến đi đó. Con đến khiêu vũ ở nhà hàng Palley. Ông quản lý nhà hàng thấy con và cho con một chỗ làm. Con nhận. Ông ta tử tế với con và lúc đó con cô đơn. Trước kia con lúc nào cũng cô đơn. Sự quen biết khiến con thấy dễ chịu và muốn có người để yêu. Con không hề biết ông ta có vợ… hồi đầu con không biết. Ông ta không thương yêu gì con hết, ông ta là một con người đê tiện, thật đáng phỉ nhổ. Khi biết con như thế, ông ta nổi điên với con và đối xử thật tàn nhẫn. Ông ta sợ bà vợ hay chuyện. Ông ta bảo biết phải làm gì. Ông ta đối xử với con thế nào con cũng mặc kệ, con để ông ta dẫn con đến chỗ ấy. Có một người đàn bà làm việc đó cho con. Con bị bệnh, nặng lắm, con nghĩ rằng mình sắp chết và con cũng muốn chết quách cho rồi. Bà ta sợ quá đi mời bác sĩ. Bác sĩ cho con vào bệnh viện và thế là mọi chuyện bắt đầu xảy ra.

Cora hầu như ngất đi nhưng gắng gượng kể tiếp:

– Con nằm bệnh viện hết tám tuần. Con bị sốt và đủ mọi thứ. Khi xuất viện thì con bị cảnh sát bắt. Con cho rằng họ phải bắt. Họ muốn con làm nhân chứng để buộc tội người đàn bà ấy. Nhưng bà ta cũng nghèo như con và không có bạn bè chi hết; không biết thế nào nữa mà con không làm điều đó. Khi tới phiên xử vụ của con thì điều đó đâm ra hại con, nhưng tòa kêu án con sáu tháng. Con nghĩ ông ta tội nghiệp con. Lúc đó nhìn con ghê lắm. Ở bệnh viện họ cắt tóc con và con chỉ còn da bọc xương. Con cũng bất cần. Nếu họ có bỏ tù con lâu hơn thì cũng không nghĩa lý gì nữa. Con không còn là con nữa mà.

– Thôi Cora… – Lòng thương hại khiến ông đứng dậy đi lại bên nàng – Con nói thế đủ rồi.

– Con phải nói cho bố nghe, dù cho điều này có làm con phải chết. Khi con mãn hạn, người ta kiếm cho con một việc làm Blackpool – mấy người ở một cái hội cứu trợ. Nhưng con đã chán nơi ấy. Rồi lại đến mùa hè nữa. Con thấy một quảng cáo rao vặt cần loại công việc của con ở Scarborough. Con đến đó. Công việc rất dễ - bán bánh tại một ki ốt ngoài bến tàu. Nhưng con không thể trở lại như xưa được nữa. Con không thuộc về đâu cả. Con không còn cảm nghĩ gì cả, ngoại trừ cảm thấy như đã chết. Mỗi chiều con dọn hàng đóng cửa ki ốt lúc sáu giờ chiều. Xong con đi bách bộ dọc bến tàu. Và chính nơi đó, con thường gặp David ngồi trên một ghế băng gỗ. Con thấy anh ấy có phảng phất một nét gì đó. Một hôm con không kềm mình nổi. Con dừng lại nói chuyện với anh ấy.

Một cơn xúc động mạnh làm nàng suýt ngất nữa.

– Đó là lúc bắt đầu. Con không dám nói cho anh ấy nghe về cá nhân con. Nhưng chúng con cùng hội cùng thuyền. Chỉ cần nhìn anh ấy là con biết ngay. Con muốn giúp đỡ anh ấy. Và có lẽ con đã giúp được cho anh ấy. Con đã làm một người vợ hiền. Nhưng nếu anh ấy biết thì mọi chuyện sẽ chấm dứt; con không biết rồi sẽ xảy ra điều gì cho cả hai đứa chúng con.

Một tiếng nấc cuối cùng lay mạnh người nàng và nàng quay lại đi về phía ông, bơ vơ, lạc loài như bị xã hội từ bỏ, thế nhưng nàng vẫn khát khao hạnh phúc và van xin ông nâng đỡ.

– Nín khóc đi. – Ông ôm nàng nói – Và đừng vì bất cứ lý do nào nói cho David biết. Thế nào ta cũng có cách.

– Con chẳng đặng đừng… việc đó xảy đến với con… thế thôi. Con không thể nói nhiều hơn hay ít hơn được. Nhưng bố nghĩ thế nào… đặc biệt là bố? Tiếp theo tất cả những điều tốt đẹp bố đã mang lại cho con, bây giờ con gây ra chuyện này cho bố. Ôi, bố thấy chăng… chỉ có bố là người đáng kể nhất.

Nói dứt lời, nàng nhìn ông với một vẻ man dại, rồi trước khi ông kịp giữ nàng lại, nàng bỏ chạy ra khỏi phòng.

Ông buộc lòng phải để nàng đi. Ông nặng nề thả mình xuống ghế và ngồi hai tay ôm đầu; ông cố thu hết tàn lực để đối phó với tai họa cuối cùng này. Một tình huống tơi bời ngổn ngang thật đáng sợ! Ông tự nhủ. Phản ứng nổi giận và chán chường ban đầu đã qua đi, bây giờ là mối thương tâm. Ông không thể trách cứ nàng, thế nhưng đối với ông, đối với Ánh sáng phương Bắc, thì hậu quả sẽ cực kỳ nghiêm trọng.

Tự nhiên ông cầm lên bản dự thảo hợp đồng Smith để lại trên bàn và đọc một mạch. Nó không chứa đựng một điều khoản lắt léo gian trá nào; thực ra, nó rất công bình – để tự giải tỏa mình khỏi mặc cảm tội lỗi, Smith đã cố gắng hết sức làm cho nó thật công bình, ước tính một cách ngay thẳng tài sản của hai tờ báo, kể cả yếu tố khách hàng dựa trên số bán tương ứng với thời kỳ mười hai tháng qua. Tuy thế, dù kết quả cuối cùng có thể chấp nhận được về mặt tài chính, Page nhận ra sẽ không còn hy vọng nào về địa vị của mình trong tờ báo. Ông sẽ bị loại trừ. Còn nếu ông từ chối nhượng lại tờ Ánh sáng thì toàn bộ câu chuyện về quá khứ Cora, kết nối với bối cảnh hiện tại của nó và thêu dệt thêm đôi chút, sẽ được đăng dưới một hàng tít lớn trên báo ở Hedleston và mọi tờ báo khác của tập đoàn Somerville khắp nước.

Page rùng mình khi hình dung trong đầu sự đăng tải kinh khủng đó. Chúng sẽ mạt sát ông biết là dường nào, người cựu thị trưởng Hedleston, người chủ bút sắp được các cơ quan đoàn thể thành phố khoản đãi tiệc ăn mừng, con người của đức độ và nguyên tắc luôn tranh đấu chống thôi nát. Alice, với những tham vọng xã hội của bà, cũng sẽ không thoát, và David, người chồng bị lừa dối, cũng thế; thậm chí Dorothy cũng nhận lãnh phần của mình – không một ai trong gia đình ông thoát cả. Tất cả sẽ bị lôi xuống vũng bùn bởi những bàn tay lão luyện về nghệ thuật này. Kết quả dành cho ông chắc chắn sẽ là một sự tuyệt diệt uy tín xã hội và chính trị. Đối với David hậu quả sẽ còn bi thảm hơn nữa, đến nỗi ông chẳng dám nghĩ tới: cú sốc này sẽ hủy hoại cậu, đưa cậu trở về cảnh địa ngục hỗn loạn mà mãi cậu không thoát ra được.

Còn đối với Cora, phải chăng nàng sẽ chịu đựng những nỗi đau đớn to lớn nhất? Nàng biết rằng chính nàng đã mang tai họa đến cho mọi người, rằng nỗi đau đớn nhục nhã của kinh nghiệm khốn khổ cũ giờ được khuyếch đại lên gấp trăm để nàng trải qua lần nữa, rằng sự yên ổn, an toàn và thanh thản mà khó khăn lắm nàng mới tìm được thì giờ đây bị tàn phá hết phương cứu vãn, tất cả những điều này chắc chắc xé nát cõi lòng nàng.

Đột nhiên ông đứng lên và bắt đầu đi tới đi lui trong căn phòng. Sao ông đành lòng chứng kiến nỗi đau đớn này gây ra cho nàng và cho gia đình ông – ông phải nhượng bộ, phải từ bỏ Ánh sáng phương Bắc. Chỉ nghĩ tới thôi, ông đã cảm thấy như có một nhát dao đâm vào cạnh sườn đau nhói. Ông cố tự bảo mình rằng đây chỉ là một tổn thương của niềm kiêu hãnh phát sinh từ mối gắn bó quá đáng đối với tài sản trân trọng lâu đời của dòng họ; rằng ông, Henry Page, chỉ là người đeo đuổi một l tưởng lỗi thời, viết rặt những bài báo tầm thường và đánh giá quá cao quyền sở hữu của mình đối với một tờ báo tỉnh nhỏ. Nhưng cách này không giúp ích gì cho ông cả. Khi nghĩ đến cuộc đấu tranh gian khổ, lâu dài đã trải qua và chiến thắng gay go đã giành được, để rồi cuối cùng bị cướp sạch, thì máu nóng dâng lên tới đầu ông. Ánh sáng phương Bắc là di sản, là truyền thống, là cuộc đời ông.

Như bị thúc giục, ông bước đi theo lối hành lang đến căn buồng nhỏ ở tận cùng nơi những tờ báo Ánh sáng đầu tiên được lưu trữ, và lấy hú họa vài số báo trên giá. Đây, vào năm 1785, là bài tường trình về chuyến bay khinh khí cầu đầu tiên của Blanchard ngang biển Manche, kết thúc thành công vào một ngày thứ sáu “bất chấp những lời nói gở”; và kia, mười năm sau, là bài thứ nhất của tác phẩm Age of Reason[37] của Paine trong loạt bài đăng nhiều kỳ đã khiến Daniel Page suýt bị chính phủ truy tố nhưng cuối cùng đã làm cho Pitt bị bất tín nhiệm. Đây nữa, bài tường thuật nổi tiếng về vụ nổi loạn ở vùng Nora năm 1797 khi Ngân hàng Anh Quốc ngưng chi trả vàng.

Bỗng chốc trở nên say sưa, Page lật xem, bất kể thứ tự thời gian những tờ giấy đã vàng ố, mỗi tờ là một dấu mốc của lịch sử nước Anh: Trafalgar, Kabu thất thủ, Balaklava, vụ mưu sát bất thành nữ hoàng Victoria năm 1842, những cuộc chiến tranh của Napoleon, bản tin về cái chết của Browning, cuộc chiến tranh Nam Phi, cuộc quyên tiền do Robert Page khởi xướng để trợ giúp đời sống binh sĩ… Không, ông không chịu đựng nổi. Ông rên rỉ lên, hai tay ấn mạnh vào thái dương đang đập mạnh. Ánh sáng phương Bắc tự nó là lịch sử; ông không thể giao nộp nó cho một sở hữu chủ mà ông biết chắc sẽ hạ thấp giá trị nó.

Ông quay lại và trở về văn phòng, trong đầu đã có một quyết tâm mới. Đồng hồ trong phòng chỉ bảy giờ ba mươi – ông đã mất gần ba tiếng mà nãy giờ không biết. Chắc hẳn Moffatt đã ra về lúc sáu giờ như thường ngày, hoàn toàn không hay biết có chuyện gì chẳng lành xảy ra. Tuy nhiên, sau một phút lục lạo ông tìm thấy một tập thời gian biểu các chuyến tàu hỏa trong ngăn kéo bàn làm việc của Moffatt. Chuyến tàu đêm đi Luân Đôn sẽ rời ga lúc bảy giờ bốn mươi ba phút. Không kịp cho ông về nhà lấy va li. Ông sẽ phải đi tắc xi thẳng đến nhà ga. Ông ghi vội mấy chữ cho Moffat, báo rằng ông có việc bất thần phải đi Luân Đôn, rồi để mảnh giấy lên nắp máy đánh chữ. Kế đó ông điện thoại về nhà, Alice đi vắng, nhưng ông nhờ Hannah nhắn lại rằng ông phải đi xa không quá hai đêm. Rồi vớ lấy chiếc mũ và áo khoác ngoài, ông rời văn phòng và vội vã ra nhà ga.

10

Trải qua một đêm trằn trọc, vào buổi sáng hôm sau, David nhận thấy rằng cậu không thể chịu đựng lâu hơn nữa sự im lặng, bực bội và tình trạng giả vờ giữa Cora và cậu. Cậu phải tìm cho được cách giải quyết. Khi cậu rời nhà đi lúc chín giờ, bề ngoài trông như cậu đi bách bộ thường ngày, nhưng cậu leo lên chiếc xe buýt Hedleston khởi hành từ Sleedon lúc chín giờ ba mươi. Trên xe mới có hai hành khách, và vì cả hai đều ngồi đằng trước nên cậu tìm chỗ ngồi tuốt sau xe, để không bị ai dòm ngó cậu dễ dàng suy nghĩ xác định cho mình một đường lối hành động.

Trước hết, cậu phải gặp cha. Mặc dù không thích biểu lộ tình cảm ra ngoài và thường bị thúc ép bởi ý thức về sự kém cỏi của mình đối với thái độ phô trương, nhưng sâu thẳm trong cõi lòng cậu luôn mang ơn và tin yêu Henry, và trong khi cha cậu có nhiều quan điểm mà cậu không tán thành, cậu lại kín đáo tin tưởng vào lòng tốt và đầu óc khôn ngoan thực tiễn của cha. Đây là những đức tính hiện cậu cần nhất và, khi hỏi ý kiến của cha, chắc chắn cậu sẽ được giúp đỡ.

Chuyến đi chậm và dằn xóc, với hai lần ngừng lâu tại Lacey Hummocks và Hurst Green, dường như dài đến vô tận, nhưng cuối cùng hình dáng mờ nhạt của Hedleston hiện ra qua cửa kính xe và một lát sau chiếc xe cũ kỹ dừng lại ở trạm xe buýt trên quảng trường Victoria.

Mưa quất vào mặt David khi cậu bước xuống xe và đi bộ đến tòa soạn Ánh sáng phương Bắc. Bước vào tòa nhà này, nơi được cống hiến trọn vẹn cho lý tưởng của Henry và được ông xem như của thừa kế hợp lý dành cho cậu, chính là một thử thách mà cậu có thói quen né tránh. Thậm chí hôm nay, bị ám ảnh bởi bao nỗi sợ hãi khác, cậu có cảm tưởng mình là một kẻ tiếm quyền khi cậu leo lên cầu thang đá và gõ cửa phòng Page.

Khi vào cậu thấy phòng trống không; rồi Moffatt đột nhiên xuất hiện, nhìn cậu với một vẻ ngạc nhiên chắc chắn gây ra bởi sự thăm viếng hiếm hoi của cậu.

– Chào cô Moffatt mạnh giỏi. – Cậu nói, rồi biết rằng đối với cô thì phải nói cụ thể, cậu tiếp: - Cháu đến thăm bố cháu.

– Dĩ nhiên là thế. – Cô đáp với vẻ nửa bông đùa mà cô luôn dùng đối với cậu mãi từ lúc cô còn đến Hanley Drive để ngắm nhìn cậu nằm trong chiếc xe đẩy – Nhưng ông đi vắng rồi.

– Khi nào bố trở về hở cô?

– Cô không biết được. Ông ấy đi Luân Đôn.

– Đi Luân Đôn!

– Phải. Cô không rõ nữa. Ông ấy đi bất ngờ vào đêm qua và chỉ để lại một mảnh giấy nói rằng có việc phải đi xa. Co nghĩ có liên quan đến cái Hội nghị kinh tế này. – Sau một khoảng im lặng ngắn, cô nói thêm: - Ông ấy sẽ không đi lâu đâu. Ngày mai có buổi tiếp tân của mẹ cháu.

Chắc hẳn cậu đã để lộ dấu hiệu hốt hoảng qua cuộc đến thăm đột ngột này, vì cô Moffatt tiếp tục quan sát cậu với một vẻ lo lắng.

– Áo măng tô của cháu đâu? Cháu thật là quá sức! Ô che mưa cũng không mang. Bộ cháu không biết tháng này mưa sao? Quần áo ướt hết rồi. Và tóc nữa… đây, để cô làm cho.

Trong lúc cậu đứng như chôn chân ở đấy, óc mãi suy nghĩ tới vấn đề không biết phải làm gì bây giờ thì cô Moffat bước tới mở khuy trên cùng của chiếc sơ mi nỉ mỏng, phủi những giọt nước mưa trên áo blu dông và sửa sang tươm tất cho cậu.

– Nào… khá rồi đấy. Cô đang pha trà. Cháu ở lại dùng một tách nhé. Hôm qua vợ cháu cũng uống một tách với cô đấy. Cô ta dễ thương ghê. Mời cháu sang phòng cô dùng trà.

– Không… không… - Cậu sực tỉnh – Cảm ơn… xin cô thứ lỗi. Cháu phải đi ngay.

– Nhưng David… chờ một phút nào.

Cậu không muốn và không thể ở lại. Cậu quay người đi vội xuống cầu thang và vèo một cái băng qua đường ngay trước mũi một chiếc xe đang chạy ngang. Cậu tiếp tục đi chẳng còn kể gì nữa, trong lòng tin rằng sự vắng mặt đột ngộtdự tính trước của cha cậu phải liên quan ít nhiều tới điều bí ẩn đáng ghét mà cậu không hiểu nổi, và như những mảng dầu thải dơ thỉnh thoảng tấp vào bãi biển Sleedon, điều bí ẩn này dường như đang tỏa làn hơi độc của nó ra khắp nơi.

Cậu cố gắng tự trấn tĩnh. Giờ phải làm gì đây? Đến Hanley Drive tìm mẹ xin một lời khuyên nhủ và soi rọi vào tâm hồn đang tăm tối của cậu ư? Chỉ vô ích thôi. Tuy thế cậu không thể thất bại trở về Sleedon, trở về với nỗi cô độc, với những giờ dài đằng đẵng ngồi trầm tư suy nghĩ. Chỉ còn một con đường mở ra trước mặt, và mặc dù cậu thừa biết nó sẽ vắt kiệt sức khỏe tâm thần của mình, cậu cũng bất cần; không sớm thì muộn cậu sẽ chọn con đường đó.

Cao ốc Prudential nằm gần đấy. Băng qua khu vườn hoa rộng, cậu đến cửa vào trong không đầy năm phút. Một bảng chỉ dẫn bên ngoài cho biết tòa soạn Chronicle nằm trên lầu hai. Cậu không vào ngay mà bắt đầu đi tới đi lui bên ngoài, tập dượt trước những điều định nói, tập trung tất cả năng lực của trí óc và thể xác. Ý thức được sự yếu kém của mình trong những cơn khủng hoảng, cậu nhất quyết lần này sẽ không lúng túng. Thế nhưng trong lúc tập dượt cậu càng đâm ra luống cuống, bởi vì khi cậu hình dung trong đầu cảnh sắp diễn ra, tưởng tượng những câu mắng chửi qua lại thì một nỗi giận dữ bùng cháy trong lòng cậu, cổ họng nghẹn lại và mồm cậu khô cứng.

Cậu không chịu nổi nữa. Cậu đứng giật lại rồi lao vào tòa cao ốc; cậu không vào thang máy mà hộc tốc phóng trên cầu thang lên lầu hai. Trên cánh cửa kính mờ cậu đọc mấy chữ mạ vàng: NHẬT BÁO CHRONICLE – VĂN PHÒNG BAN GIÁM ĐỐC. Cậu bước vào không gõ cửa.

Cậu giật mình nhận thấy bên trong trống vắng và im lìm. Một thiếu niên khoảng mười bảy tuổi đang ngồi tập đánh máy chữ tại một chiếc bàn thấp đặt cạnh gần cửa sổ, gần bộ tổng đài điện thoại nội bộ. Bằng một giọng nói mà cậu không nhận ra là của chính mình, David bảo cậu muốn gặp Nye. Chú bé ngả người ra ghế đáp:

– Ông ấy không có đây. Đi Tynecastle rồi. – Rồi thấy David có vẻ không tin, chú nói thêm: – Cả hai ông đều đi vắng. Ông Smith đang ở tại văn phòng chính ở Mossburn.

Quá nóng lòng muốn gặp gã Nye, David vẫn chưa tin lời chú bé. Cuối một hành lang hẹp có hai cửa dẫn vào hai phòng khác của tòa soạn. Cậu đi vội đến nhìn vào từng phòng. Cả hai đều trống. Cậu trở ra phòng khách.

– Chừng nào Nye trở về? – Cậu hỏi.

– Làm sao em biết được? – Chú bé nói với giọng bị chạm tự ái - Ở đây bây giờ đâu còn làm việc gì nữa, nói cho đúng là không làm bao nhiêu. Rất có thể ông ấy đi cả ngày.

– Cả ngày! – David lặp lại, rồi sau một lúc đứng yên cậu quay người đi ra.

Xuống tới đường cậu lại do dự nữa; hai tay cậu vẫn nắm chặt, người cứng đơ vì sự ngáng trở thật chua cay. Không phát hiện được gì, không giải quyết hay đạt được gì. Một ý nghĩ về sự vô dụng của mình xâm chiếm lấy cậu. Bấy giờ là giờ ăn trưa; trên lề đường có đông người qua lại, họ đi vội vã dưới cơn mưa và xô đẩy cậu trong khi cậu vẫn đứng đấy không biết phải làm gì, và tai nghe tiếng mạch máu nện thình thịch theo nhịp tim.

Cuối cùng cậu đi ra quảng trường Victoria. Rốt cuộc cậu chẳng làm được gì, ngoại trừ một chuyến trở về Sleedon thật ngu xuẩn. Có một chiếc xe buýt gần đầy khách sắp sửa chạy. Cậu tìm được một chỗ ngồi ở giữa xe và ráng đè nén những đợt ý nghĩ rối ren cứ ập đến với cậu. Chẳng bao lâu sau thì cậu nhận ra rằng những hành khách trên xe đều đổ dồn ánh mắt về phía cậu, phần thì chế nhạo, phần thì công khai biểu lộ ác cảm. Cậu cúi đầu xuống, mải nhìn đăm đăm dưới sàn xe, không đủ sức làm ra vẻ thờ ơ lãnh đạm như cậu thường làm trước đây đối với những khiêu khích của đám đông. Thế nhưng cậu không thể dửng dưng được, cơn hỗn loạn trong cậu vẫn còn đó, thật thế, nó cứ tăng dần theo cuộc hành trình. Rồi khi xe về đến Sleedon, cậu ráng đi bộ thật nhanh về nhà mà cũng không tống khứ được nó.

Khi cậu bước vào, căn nhà dường như im lìm vắng ngắt – trong nhà bếp cái ấm nước đang reo trên lò và qua cửa sổ cậu thấy Cora đang thơ thẩn trên lối đi lát sỏi ngoài vườn. Cậu muốn đến bên nàng. Đã qua rồi thái độ bảo bọc khoan dung, sự chấp nhận dịu dàng những phục dịch của nàng – tất cả đã bị xua đi bởi lòng ghen tuông, sự vu vơ và vẻ hiển nhiên của nỗi khổ của nàng. Thay vào đó, bây giờ cậu cảm thấy cần nàng, sự ham muốn xác thịt của những ngày đầu ở Scarborough nay bỗng bừng dậy. Vào ngay giây phút đó cậu muốn lên phòng ngủ và tới bên cửa sổ gọi nàng đến với cậu để cậu yêu nàng. Nhưng không, cậu phải tự bắt mình lắng xuống. Không được cho nàng biết gì về sự xáo trộn trong ý nghĩ của cậu, về chuyến đi hoài công ngày hôm nay, hay bất cứ điều gì có thể làm t thêm nỗi thống khổ của nàng. Cậu leo lên gác mái và ngồi vào chiếc bàn ván thông tầm thường mà cậu dùng làm bàn viết.

Như một phương thuốc an thần, bác sĩ Evans trước đây đã chỉ cậu lấy giấy viết ra hết tất cả những ý nghĩ đang nằm ngổn ngang trong tâm trí. Cậu cầm bút lên và bắt đầu viết.

“Nỗi đau vì yêu quá sâu đậm”, cậu viết “thường có thể vượt qua niềm vui… và người ta có thể thả mình cho nỗi đau như thả mình cho hạnh phúc. Những bước chân của tôi trong mê cung, bóng tối đè xuống tôi, nhưng tôi không bị đánh bại. Tôi có thể vượt qua mọi khó khăn, thắng bất kì kẻ thù nào nếu ý chí tôi vững mạnh. Không lâu đâu chúng ta sẽ dứt nỗi đau buồn này. Không có gì được làm hại đến Cora. Tôi sẽ bảo vệ nàng. Và bây giờ xin cho tôi hít thở không khí trong sự nghỉ ngơi hoàn toàn yên tĩnh”.

Cậu mới viết được vài dòng như thế thì bỗng ngừng lại, đầu nghiêng nghiêng về một bên như lắng tai nghe một cái gì.

“Trong sự nghỉ ngơi hoàn toàn yên tĩnh”.

Đó chỉ là ảo giác, những âm vang mà nhiều tháng qua cứ réo trong tai cậu, thường là tiếng chuông, đôi lúc là tiếng còi thổi the thé, hay cậu thật sự nghe một giọng chế nhạo vang dội lại những lời nói của chính cậu? Cậu chăm chú lắng nghe mà không nghe được gì nhưng khi tiếp tục viết thì giọng nói ấy lặp lại những lời cậu vừa viết ra: “Khi ánh sáng toả rộng và bóng tối yếu dần…” giọng nói lặp lại rất to ngay sau khi ngòi bút vừa viết thành chữ. Cậu thử làm ngưng giọng nói bằng cách viết thật chậm nhưng không kết quả, rồi cậu bỗng viết nhanh hơn, nét chữ phóng vụt trên trang giấy, thì giọng nói đuổi theo, to, rõ và cũng nhanh như thế.

David buông bút xuống như thể nó đang nóng đỏ và nắm chặt mép bàn để tự trấn tĩnh, cậu nhớ đến lời căn dặn của bác sĩ Evans khi lần đầu tiên cậu nói với ông về trường hợp nghe những giọng nói như thế.

“Đó thuần tuý là do trí tưởng tượng mà ra. Người ta gọi nó là ảo tưởng thính giác. Đuổi nó ra khỏi đầu mình. Đừng nhượng bộ nó… dù chỉ trong chốc lát”.

David chậm chạp ngẩng đầu lên. Giờ thì nó đã biến mất. Mà thật biến mất chưa? Cậu lắng nghe, chờ đợi, hy vọng một sự yên lặng. Nhưng cậu nghe một tiếng i thật nhỏ nhưng rõ, không dính dáng gì đến điều cậu viết nãy giờ, không ăn nhập gì tới cây bút vì bút đang nằm trên bàn, tiếng gọi dường như phát ra từ phòng ngủ bên dưới. Đó là một giọng đàn ông, kêu tên cậu.

“Page… Page… có ông ở đấy không?”

Rồi giật mình kinh khủng, cậu nghe những lời sau đây:

“Coi chừng cái cổ của ông đấy, ông bạn ạ.”

Và cậu nhận ra giọng Nye.

Cậu đứng bật dậy, hai ngón trỏ bịt kín tai không cho âm thanh nào lọt vào. Đây là trí tưởng tượng, một ảo tưởng bệnh hoạn do thần kinh rối loạn. Thế nhưng trong khi chống chọi lại nó thì từ phòng ngủ nó vẫn trở lại, âm vang, láo xược và rõ ràng hơn.

“À Page, ông tưởng sẽ vặn gãy cổ tôi được chắc… nhưng coi chừng cái cổ của ông đấy, ông bạn ạ.”

Đúng là hắn, không còn nhầm lẫn vào đâu được. Thật hết chịu nổi. Cậu xô cửa, phóng xuống cầu thang gỗ chật chội vào phòng ngủ và bắt đầu sục sạo – trong hai tủ ngăn kéo, dưới gầm giường, sờ vào mấy chiếc áo treo trong tủ áo của Cora, khắp mọi góc phòng. Nhưng không có ai cả.

Cậu loạng choạng đến ngồi xuống trên mép giường, trán rịn mồ hôi lạnh ngắt. Cậu sắp nổi cơn điên chăng? Giọng nói khi nãy, sự hiện diện vô hình, đã biến mất. Giống như lần trước, sự lùng sục và bằng chứng vật chất do nó mang lại đã xua đi ảo tưởng. Cậu cảm thấy mệt lả nhưng trở về lại được con người của mình.

Cậu buông một tiếng thở dài đứng dậy, rồi nhìn vào chiếc gương to trên bàn trang điểm, cậu bắt đầu chải tóc một cách bình thường. Bỗng cậu nhìn trong gương thấy Cora đang đứng bên cậu. Ít ra đây là cái thực giữa những bóng đen của ảo giác.

– Em không biết anh đã về. – Nàng nói – Anh đi dạo lâu nhỉ?

Trong tâm trạng yên tĩnh và trong sáng này, cậu bỏ hết mọi ý nghĩ giả vờ. Cậu đứng sát bên nàng, cầm tay siết chặt.

– Thật ra anh không đi dạo. – Cậu nói – Anh đi xe buýt về Hedleston thăm bố.

– Rồi anh có gặp bố không?

Cậu cảm thấy người nàng căng cứng lên, và khi cậu lắc đầu thì đột nhiên nó dãn ra lại.

– Bố đi Luân Đôn. Hoàn toàn bất ngờ.

– Đi Luân Đôn. – Nàng nói chậm rãi, rồi nét mặt sáng lên, sưởi ấm bởi những hy vọng tràn đầy mà mấy ngày nay cậu chưa hề thấy – Ồ, David, em hài lòng lắm. Em tin tưởng nơi bố anh. Bây giờ đừng hỏi em gì cả… nhưng, David ạ, em linh cảm điều này tốt cho hai ta.

11

Sáng sớm hôm đó – chính xác là vào sáu giờ mười lăm – Henry Page đến ga Paddington. Vì bị trì hoãn ở Crewe nên xe lửa ông đến nơi chậm, và hành khách trên chuyến xe tốc hành từ Rugby vào ga trước đó năm phút đã gọi đi hầu hết các xe tắc xi ngoài bến đậu. Sau khi chờ một hồi lâu trong cảnh tranh tối tranh sáng lạnh lẽo của nhà ga, Page cũng tìm được một chiếc tắc xi.

Ông ít khi đến Luân Đôn, nhưng cứ mỗi lần đến ông đều ở tại một khách sạn yên tĩnh gần Viện bảo tàng Anh Quốc, khách sạn Esmond. Tại đây người trực đêm nhận ra ông, và mặc dù không thấy ông mang theo hành lý người ta vẫn cho một phòng mà không hỏi han gì.

– Tôi có thể gọi điểm tâm bây giờ không?

– Rất tiếc, thưa ông Page. Mãi bây giờ nhà bếp mới có người vào làm việc. Tôi để giấy lại cho họ trước khi xuống phiên trực nhé?

– Thôi cảm ơn, tôi sẽ gọi sau. – Page đáp, tự nhủ rằng phải nghỉ ngơi một chút đã.

Trên xe lửa ông ngồi co ro trong một góc chật chội nên ngủ rất ít, và bây giờ ông để nguyên quần áo nằm dài trên giường nhắm mắt lại. Bên ngoài ánh sáng xám xịt của buổi bình minh trải lờ mờ trên những mái nhà dơ bẩn và những ống khói đen ngòm, rồi lùa vào căn phòng chật chội, xa lạ này. Đầu óc vẫn còn chất chứa đầy những ý nghĩ dao động vừa qua khiến ông không ngủ được. Ông chỉ nằm đấy, cảm thấy mình trở thành nhân chứng thoát xác của một người khách lạ đau khổ đang nằm bất động trên giường.

Đúng bảy giờ ông bấm chuông gọi cà phê đen thật đậm; mặc dù bác sĩ đã cấm dùng cà phê nhưng trong hoàn cảnh hiện tại ông không dùng không được. Mãi lâu người ta mới mang cà phê cho ông, một thứ cà phê lạt lẽo không hương vị, nhưng sau khi uống ba tách và ăn một miếng bánh mì nướng, ông cảm thấy phần nào lại sức. Ông tắm rửa rồi vào một tiệm hớt tóc gần đó cạo mặt. Theo thói quen ông mua vài tờ báo buổi sáng mà ông chỉ nhìn qua với nỗi lo sợ kỳ lạ trong lòng rằng tin về chuyện bất hạnh của ông đã in lên báo.

Lúc đó hãy còn quá sớm để thực hiện mục đích chuyến đi – Somerville chắc hẳn sẽ không đến văn phòng trước mười giờ - nhưng Page sốt ruột không chịu được. Ông lên một xe buýt đến khu Strand, rồi đi bộ trên đường Whitehall đến cao ốc Hercules House. Khác xa cơ sở của ông, toà soạn đồ sộ của nhật báo Gazeite nhìn bao quát khu Embankment, khoe với dòng sông cổ xưa[38] đang chảy lững lờ dưới những chiếc cầu của nó một mặt tiền kiến trúc toàn kính và bê tông lấp lánh phản chiếu ánh mặt trời trông lạnh lùng, uy nghi và đầy quyền lực.

Trong một tiền sảnh rộng lớn thiết kế mỹ thuật bằng nền lát ca rô cẩm thạch và những cây cột kiểu Corinthian, một thư ký trong số các nhân viên mặc đồng phục lấy tên ông, chuyển qua bàn tiếp khách, rồi sau một lúc chờ đợi, chỉ ông lại thang máy tốc hành. Lên đến tầng trên cùng, ở cuối một hành lang dài, một thanh niên mặc chiếc áo khoác có đuôi và quần sọc đã đón tiếp Page, hay nói đúng hơn chặn ông lại. Đó là bí thư của Somerville; cậu ta nhìn ông với một vẻ ngờ vực rồi nhận xét:

– Thưa ông Page, đúng ra người ông phải gặp là ông Greeley. Rủi thay ông ấy đang nghỉ phép. Đề nghị ông nói chuyện với phụ tá của ông ấy là ông Challoner.

– Không. – Page nói cương quyết – Công việc của tôi cần phải gặp đích thân ông Somerville.

– Vâng, thế cũng được. – Anh ta đắn đo rồi đồng ý – Tuy nhiên tôi e rằng ông Somerville bận suốt buổi sáng. Và hiện ông ấy cũng chưa đến… nếu ông chịu…

– Tôi sẽ chờ vậy. – Page nói.

– Xin ông đi lối này.

Page đã có chủ đích khi không xin giờ hẹn, vì ông tin đến không báo trước sẽ bớt được rủi ro bị từ chối. Ông biết mình phải chờ lâu – nếu Somerville đồng ý tiếp ông – và ông đã chờ trong căn phòng nhỏ trải thảm đỏ bày biện vài chiếc ghế bành bọc da, một tủ rượu và dăm bức tranh Anh thế kỷ XVIII. Trong hơn một tiếng đồng hồ chờ đợi tại đấy, ông ngồi nhìn lơ đãng vào một bức tranh khổ rộng của John Fernley vẽ một cảnh đi săn ở rừng Quorn treo trên tường đối diện; tuy nhiên, ông không xem tranh mà cố gắng sắp xếp lại trong trí những điều ít ỏi ông biết về Vernon Somerville.

Khác với hai đối thủ của mình là Jotham và Mighill, người thứ nhất xuất thân từ những đường phố nhỏ ở Aberdeen[39] và người kia từ những vùng hoang dã ở Ulster[40], Somerville đã tiến thân bằng con đường thông thường hơn theo ngả viện bảo tàng nghệ thuật Dulwich và khu City[41]. Sau thời gian ngắn ngửi mới bước vào nghề xuất bản ở phố Throgmorton, lão đánh bạo mua lại nhật báo Gazelte vào lúc nó sắp phá sản và chẳng bao lâu đã thành công lẫy lừng với nó. Lão đã biến đổi hẳn tờ báo bằng một quyết tâm thành công cộng với một năng khiếu trời cho về việc nắm bắt thị hiếu độc giả. Khi số báo bán tăng vọt lên vùn vụt thì lão càng tự tin và tự khẳng định hơn. Bị thúc bách bởi mối linh cảm còn nhiều thành công khác đang chờ đón, lão ra một tuần báo rất nổi, tờ Town topics, rồi tiếp theo liền bằng tạp chí Sunday Argus ra ngày chủ nhật.

Mới đầu công việc kinh doanh hai t tuần báo này thành công tốt đẹp. Say men chiến thắng, Somerville chưa chi đã vội tự xem mình là một đại lãnh chúa báo chí. Lão sắm một chiếc du thuyền. Lão tặng tiền cho những tổ chức từ thiện, những khoản tiền tuy thua xa những số tiền làm nghĩa rất hào phóng của Mighill nhưng lại được quảng cáo rầm r hơn. Lão tặng viện bảo tàng nghệ thuật Dulwich một bộ bốn bức Cotman, vốn là tranh đẹp của nền hội hoạ Anh, nhưng không sánh nổi mấy bức Giorgione độc đáo của Jotham cho, hay bộ tranh Ganaletto do Ngày Ithiel tặng. Rồi tiếp đến là đám cưới với Blance Gillflower, cây bút được ái mộ của mục ngồi lê đôi mách nói chuyện tâm tình và cũng là cháu gái của Ngài Jotham.

Đến đây xuất hiện dấu hiệu đầu tiên của thất bại. Rõ ràng là cuộc kết hôn này không được may mắn. Page mơ hồ nhớ lại lời Alice nói rằng một năm sau ngày cưới, vợ Somerville đã ly dị lão – sau một khoảng thời gian ngắn làm kiều mẫu chụp ảnh quảng cáo dầu gội đầu và kem thoa mặt và sống già nhân ngãi non vợ chồng với một nam tước người Áo – để trở thành biên tập viên về thời trang phụ nữ cho nhật báo Globe. Trong công việc mới này cô Blance đã gặt hái thành công rực rỡ đến nỗi Mighill trở nên gắn bó với cô trong một tình thương cha con.

Vào lúc này tác dụng của ba tách cà phê hồi sáng đã tan hết; một cảm giác uể oải buồn ngủ đến với Page, thành thử khi chàng bí thư trở lại với nét mặt tin cậy và mời ông vào phòng trong, ông đã quên nuốt hai viên thuốc mà ông tự hứa phải uống ngay trước buổi gặp gỡ.

Somerville đang ngồi tại bàn giấy ký tên thư từ khi Page bước vào, lão mặc một bộ vét len rộng màu xám sậm, thắt cà vạt đỏ và giắt một hoa cẩm chướng trên khuy cổ áo vét. Lão tiếp tục làm việc trong suốt một phút không nhìn lên, rồi lão xoay ghế, hơi nhổm dậy và chìa tay ra cho khách.

Với vóc dáng trung bình, cổ ngắn và đôi vai nặng nề, người chủ nhật báo Gazelte trông già hơn cái tuổi bốn mươi lăm của mình. Sắc diện hồng hào của lão biểu lộ một sự sung mãn, trông càng hồng hào hơn nhờ chiếc cà vạt, đoá hoa cẩm chướng và một cái bớt nhỏ nhưng dễ thấy màu rượu chát đỏ trên cổ bên dưới tai trái. Đôi mắt sâu và cử chỉ nóng nảy chứng tỏ lão là một người để hết mình vào công việc, một người không bao giờ cho phép mình mắc phải điều ngu xuẩn, sự kém hiệu quả hay ngáng trở. Ngồi lại xuống ghế, lão bắt tréo chân ngả người ra sau và chăm chú quan sát Page không chút giấu giếm.

Sau khi ngồi vào chiếc ghế bên cạnh bàn viết kiểu Chippendale, Page không tìm thấy trong buổi hội kiến này yếu tố nào khả dĩ khiến ông yên tâm. Dường như Somerville chờ ông mở đầu, rồi có lẽ cảm thông được nỗi khó khăn trong địa vị của Pafe, lão nói ngay vào trọng tâm

– Theo lẽ ông nên cho tôi biết ông đến hôm nay. Chúng ta có thể dùng bữa trưa với nhau. Theo như diễn biến công chuyện được báo cáo, tôi có lời ngợi khen ông về cuộc chiến đấu dũng cảm ông dành cho chúng tôi. Có một lúc tôi nghĩ rằng ông suýt hạ chúng tôi đo ván. Nhưng bây giờ tôi hiểu rằng chúng ta đã đồng quan điểm với nhau về việc đó.

– Không, không hẳn thế. – Page cảm thấy rất khó chịu. Thậm chí trong lúc ngồi đấy chân ông run lên, nhưng chính sự nói chuyện giúp ông lấy lại can đảm. – Từ lúc ông mua tờ Chronicle đến nay đã gần hai năm. Tôi nhìn nhận rằng thái độ của tôi lúc đó là đầy phẫn nộ và thành kiến. Ông có đầy đủ quyền tự do đến Fledleston lập tờ báo riêng cạnh tranh với tôi. Vì lẽ địa bàn đó chật hẹp không đủ chỗ cho hai tờ báo, cho nên chính công chúng sẽ quyết định chọn lựa giữa hai chúng ta. Thưa ông, họ đã chọn… và hôm nay tôi đến đây để xin ông cho họ được chọn theo ý.

Somerville không vội đáp. Một lúc sau lão nói:

– Sở thích của công chúng là một yếu tố không có tính chất bất biến. Nó có thể thay đổi trong đầu hôm sớm mai. Chúng tôi vẫn đang bán được báo Chronicle đấy chứ. Và chúng tôi sẽ tiếp tục bán được mãi.

– Không. – Page lắc lúc đầu. – Chúng ta nên thành thật với nhau. Ông ra sức triệt hạ chúng tôi nhưng ông đã thất bại. Lạy Chúa, bây giờ xin ông để cho báo Ánh sáng phương Bắc được yên.

– Tôi không nắm được ý ông. – Somerville nói cụt ngủn. – Sau khi đổ tiền của và công sức vào Hedleston, có phải ông định bảo chúng tôi cụp đuôi bỏ chạy à?

– Tôi yêu cầu ông ngăn chặn một mẩu tin.

– Ngăn chặn tin túc? Thưa ngài kính mến, ngài làm tôi kinh ngạc. Nguyên tắc tối thượng của chúng ta, nghĩa vụ tinh thần của chúng ta đối với công chúng là không bao giờ được ngăn chặn tin tức.

– Đây không phải là một tin quan trọng. Nó chỉ liên quan đến cá nhân tôi và gia đình tôi.

– Ông Page thân mến ạ, tôi không biết gì hết về việc đó. Tôi hbiết ông đang nói chuyện về vấn đề gì. Tuy nhiên ở Hedleston, chắc hẳn điều gì liên quan tới ông thì đều quan trọng. Tôi tin rằng người tổng biên tập của tôi trên đó cũng có cùng quan điểm này.

Page cảm thấy môi khô lại.

– Đây là một câu chuyện thương tâm bới ra từ quá khứ chỉ có thể làm đau khổ một số người vô tội.

– Trời đất. – Somerville đột nhiên giận dữ - ông định dùng lời lẽ ảnh hưởng tới việc gì đây? Chúng ta đang ở giữa thế kỷ hai mươi. Thời đại này ông không thể nhạy cảm như thế được. Trong cái nghề đầy sóng gió của chúng ta, không sao tránh được chuyện nhục mạ và bị nhục mạ. Tôi không thể đích thân duyệt xét từng chữ đăng trên tờ Chronicle. Tôi tin cậy hoàn toàn người tổng biên tập của tôi. Tôi giao hẳn việc đó cho ông ta lo liệu.

Page không nén được một cảm nghĩ cay đắng:

– Và ông ta, dĩ nhiên, định đăng tải câu chuyện này vì những lý do luân lý.

Somerville làm một cử chỉ bồn chồn, sốt ruột nhìn đồng hồ đeo tay như thể muốn chấm dứt buổi tiếp kiến.

– Thưa ông, - lão nói – tại sao ông đến đây kêu gào với tôi? Việc đó không nằm trong tay tôi. Tôi đã trao trọn quyền cho người của tôi ở Hedleston và tôi phải tuân theo những quyết định của họ. Đây hiển nhiên là một vấn đề thuần tuý địa phương trong khả năng của ban tham mưu địa phương. Ông không thể đòi hỏi tôi phải biết hay nhúng tay vào câu chuyện đó.

Thái độ dứt khoát của lão đã tàn nhẫn gạt vấn đề qua một bên. Page thấy rằng vì ông không có nghi ngại gì nên ông sẽ không hạ mình xuống mức đê tiện, đối với ông tất cả coi như đã hết. Một cơn giận dữ bắt đầu bừng cháy trong lòng, một quyết tâm không để bị tống khứ dễ dàng.

– Tại sao ông cần Ánh sáng phương Bắc?

– Vì một lý do rất đơn giản. Tôi cần thêm số lưu hành

– Ông đã có sẵn một số lưu hành lớn. Tờ Gazeite bán ít ra cũng được một triệu hai trăm năm mươi ngàn số.

– Trong thời buổi cạnh tranh gay gắt hiện nay, nếu ta không đi tới thì ắt ta giật lùi.

– Và quan niệm đi tới của ông là nhân tờ Gazeite hay tờ Chronicle lên? – Page hít một hơi thở ngắn và nhất quyết với bất cứ giá nào nói ra những điều mình nghĩ trong đầu – Trong một số gần đây của tạp chí Survey có một bài viết về ngành báo chí. Ông đã đọc chưa?

– Survey là một ấn bản báo chí xuất sắc, nhưng tôi ít đọc lắm.

– Đó là một bản báo cáo toàn diện và vô tư. Báo cáo ấy kết luận rằng những tờ báo đứng đắn và có chất lượng cao đang bị đè bẹp bởi thành phần thấp hèn nhất của nền báo chí nước ta… những tờ báo hoạt động không phải để phục vụ công chúng mà thuần tuý là kinh doanh buôn bán, chúng đã trở thành một thứ rác rưởi nhất, ngu đần nhất, đáng chà đạp nhất và thô bỉ nhất thế giới. Tờ Gazeite được chọn là tờ báo xấu xa nhất trong số đó.

Somerville chỉ mỉm cười, hoàn toàn không nao núng.

– Chúng tôi có những kẻ phỉ báng mình. Thật đáng tiếc. Nói cho cùng, chúng tôi chỉ ráng làm vừa lòng đám đông quần chúng… bao phủ họ trong… tôi có nên gọi… một bầu không khí xoa dịu.

– Bằng cách dọn ra cho người đọc thứ tin tức rác rến chăng?

– Chúng tôi cho họ đúng thứ họ muốn.

– Không. – Page nóng nảy lắc đầu. – Con người không phải luôn luôn ngu ngốc như ông tưởng. Ông không thể xem họ là cặn bã như thế. Họ có những đức tính cao quý: dũng cảm, vui vẻ, nhân hậu, trào phúng. Thế nhưng vì ba phần tư dân chúng là thất học hay học chưa đến nơi đến chốn, nên họ không kháng cự nổi sự dụ dỗ phỉnh nịnh của ông. Tôi sẽ không lặp lại những điều hiển nhiên. Không phải chỉ có tình dục, tội ác và chuyện giật gân hay những điều tầm phào ngu xuẩn trải đầy trang báo của ông khiến nó trở thành tai hại, mà chính là nghệ thuật k động của ông. Trong khi đó tất cả những ai chống lại ông đều tỏ ý khinh bỉ. Ông còn nhớ điều Balfour nói không? “Tôi thà bán rượu cho người nghèo còn hơn đầu độc họ kiểu đó”. Đi theo đà này trong năm mươi năm nữa, thì cái mớ nhảm nhí bệnh hoạn của ông sẽ đưa quần chúng đến chỗ hầu như dốt nát. Không ai hiểu rõ hơn ông mãnh lực của công cụ ông nắm trong tay là to lớn biết chừng nào. Sao không dùng nó để sáng tạo? Có Chúa mới biết chưa bao giờ đất nước này cần đến một nền báo chí lành mạnh và khôn ngoan như hiện nay. Hồi chiến tranh chúng ta rất quả cảm khi sống kề cận cái chết. Nhưng từ đó về sau chúng ta thụt lùi về chính trị, kinh tế và đạo đức. Đấy chỉ là tạm thời, tôi tin thế, nhưng ta phải vượt ra khỏi tình trạng đó. Nếu không…

Page bỏ lửng câu nói. Ông bỗng cảm thấy cơ thể rã rời khi biết rằng nãy giờ ông không gây được chút ấn tượng nào nơi Somerville và hiểu được mối hiểm nguy khủng khiếp của quyền lực khi không kèm theo tinh thần trách nhiệm. Miệng ông khô cứng lại. Ông không biết nói gì thêm. Somerville nhanh chóng lợi dụng sự tuyệt vọng bất ngờ hiện ra trên mặt Page.

– Ông bạn thân mến ơi, – lão nói dịu dàng – tôi hiểu những cảm nghĩ của ông. Nhưng cũng sắp hết giờ rồi, ta hãy trở lại vấn đề. Chúng tôi đưa một đề nghị hợp lý. Ông không bị cưỡng bách gì cả. Chỉ đơn giản cho biết xem ông có chấp nhận nó không. Có thể, – lão tiếp – nếu ông quyết định bán, và tôi chắc chắn ông sẽ bán, thì ông có thể ở lại làm việc trong bộ biên tập. Các bài xã luận của ông… mang một sắc thái độc đáo của thời Edward[42].

– Không. – Page đáp nặng nề - Tôi không làm thế được. Phải là tất cả hay không gì cả.

– Vậy thì ông muốn tất cả chứ?

Page không thể ngẩng đầu lên nhìn lão. Ông cảm thấy bị đánh bại.

– Tôi sẽ suy nghĩ lại… trong vài giờ. Chiều nay sẽ điện thoại cho ông.

– Tốt. - Somerville đứng lên – Tôi sẽ chờ điện thoại của ông.

Page gắng gượng đi ra khỏi

Khi ông rời toà cao ốc, bên ngoài trời mưa lất phất, ông đi chầm chậm ngược hướng bờ sông về phía đường Victoria. Trong tâm trạng chán chường, ông cảm thấy mệt lả và vội tìm chỗ giải lao – từ trưa hôm trước tới lúc bấy giờ ông chưa ăn gì cả. Bên kia đường ông nhìn thấy một quầy bán bữa ăn nhẹ, nhưng khi băng qua đường thì dòng xe cộ dày đặc chạy ầm ĩ bỗng nhiên làm đầu ông choáng váng và tim đập liên hồi. Bước chân ngập ngừng, hơi thở đứt quãng, ông biết mình không băng qua đường được. Ông bèn tiếp tục đi trên lề bên này, tìm một tiệm ăn khác.

Đến góc công viên Ashley bên cạnh thánh đường Westminster, cơn đau bắt đầu. Trong mấy tháng gần đây ông có một số triệu chứng của tai biến tim mạch, thường thấy dưới dạng những cơn đau buốt suốt cánh tay trái; nhưng cơn đau hiện giờ khác hẳn, nó lan khắp lồng ngược và mãnh liệt tới mức như có một chiếc ô tô lớn cặp chặt và từ từ nghiền nát bộ xương sườn. Hít thở, thậm chí cử động cũng không được; và kèm theo đó là một cơn mệt rũ rượi như sắp chết làm toát ra những giọt mồ hôi lạnh trên trán. Tự nhiên ông cảm thấy một nỗi sợ hãi ngu xuẩn và trẻ con rằng nếu không kịp tìm chỗ kín đáo trú ẩn thì ông sẽ ngã ngoài đường phố làm trò cười cho thiên hạ. Ông cố gắng kéo lê đôi chân băng qua đường, đi vào thánh đường. Ông ngã quỵ xuống một hàng ghế và nằm đấy cố gắng tìm lại hơi thở.

Cuối cùng móng vuốt của cơn hấp hối từ từ lơi ra; ông hổn hển thở từng hơi ngắn và tay quờ quạng lấy được trong túi áo vét hai ống thuốc của Bard cho; ông đập và ngửi cả hai ống. Rồi ông nuốt thêm một viên thuốc. Ngay sau đó hơi thở mạnh trở lại, và sau chừng hai mươi phút ông đã đủ sức tự ngồi dậy. Ông chồm tới trước, dựa vào lưng chiếc ghế trước mặt. Cơn tai biến đã qua nhưng ông kiệt sức như bị dần bởi những tảng đá. Phải, nó đã qua. Dường như điều kỳ diệu chính là ông còn sống.

Bên trong thánh đường vắng vẻ, ngoại trừ một phụ nữ mặc đồ đen, có lẽ là một nữ tu, đang quỳ bất động trước bàn thờ. Trong ánh sáng lờ mờ, vẻ kính cẩn cầu khẩn của người phụ nữ kia làm Page nhớ đến Cora. Ông nhìn thấy rõ nét gương mặt nàng, mày nhíu lại vì lo lắng, hai má hơi lõm và đôi mắt đen u buồn. Thôi nhé… bây giờ nàng sẽ không còn u sầu và lo âu nữa, nàng sẽ sống yên ổn, hạnh phúc. Ít ra, thất bại của ông cũng đem lại một niềm an ủi lớn. Chưa bao giờ ông trải qua một cảm xúc như thế. Như thể cả đời ông đã hoài công tìm kiếm một niềm vui không bao giờ đạt được, và bây giờ nó đến với ông gần giống như một nỗi đau vừa cay đắng vừa ngọt ngào.

Cuối cùng Page cảm thấy khoẻ khoắn lại. Ông thận trọng đứng dậy đi ra đường. Một chiếc tắc xi đưa ông về khách sạn Esmond. Ông gọi nhà bếp mang một bữa ăn nhẹ lên tận phòng cho ông. Sau khi ăn xong và nghỉ ngơi nửa tiếng đồng hồ, ông điện thoại cho Somerville. Lão đi vắng, nhưng Page nhắn lại người bí thư rằng ông sẽ đáp chuyến tàu đêm về Hedleston và sáng hôm sau sẽ ký tên vào mấy văn kiện.

Giờ đây vấn đề đã được giải quyết dứt khoát, một màng sương mỏng toả ra trước tầm nhìn của ông thay thế những xúc cảm dữ dội bằng một màu đen buồn chán. Nhưng ý nghĩ về Sleedon hiện ra như một vầng sáng trong cái tối tăm đang bao trùm, và ông thả hồn theo một ham muốn vừa chợt đến – ông muốn đến ngay Sleedon, có lẽ không phải để gặp David vì cậu ta nói cho cùng không biết gì về những biến cố này, mà cốt để được ở bên Cora, Cora yêu dấu, xua đi nỗi lo âu và trả lại cho nàng sự thanh thản trong tâm hồn.

12

Cũng trong ngày thứ tư ấy, vào đúng cái giờ Page trở về khách sạn Esmond, thì ở Hedleston, Leonard Nye trên chuyến tàu Tynecastle bước xuống sân ga; hắn đã ở đó chơi một ngày thú vị và bổ ích. Lúc sáng, không hay biết về chuyến đi Luân Đôn của Page, hắn đã bảo Smith, giọng đầy tin tưởng:

– Này, Harold… chắc chắn Page sẽ điện thoại cho anh trước mười hai giờ trưa hôm nay. Khi lão gọi thì chạy sang ngay, xun xoe vài câu, rồi lấy chữ ký lão nhé.

– Thế còn cậu?

– Phải bắt cái đầu của anh làm việc đi chứ. Anh biết tôi chỉ tổ làm cho lão bướng bỉnh. Anh mới là người lão muốn tiếp xúc. Hơn nữa tôi phải đi Tynecastle.

– Để làm gì?

– Có vài người phải thăm viếng. Vả lại còn cắt tóc và làm móng tay nữa.

Mặc dù ngoài mặt biểu lộ một sự bình tĩnh lạnh lùng như thế, một thái độ Nye đặc biệt tự hào, nhưng gần như suốt ngày hắn rất lo lắng và cáu kỉnh; và trong lúc đi bộ về toà soạn nằm trên cao ốc Prudential, đã nếm mùi căng thẳng thần kinh mà hắn muốn trấn át bằng cách dừng lại đốt một điếu thuốc rồi đi bộ nhởn nha lại.

Thang máy đưa hắn lên lầu hai. Hắn tự nhiên không suy nghĩ bước vội trên lối đi dẫn đến phòng làm việc của hắn.

– Có ai nhắn gì cho tôi không? – Hắn hỏi Peter, như thông lệ mỗi lần hắn vào.

– Ông Smith ở Mossburn gọi về đây nhiều lần.

– Gọi ông ấy cho tôi.

Peter đi lại chỗ máy điện thoại và cắm đường dây riêng. Trong một lúc, không nghe ai trả lời. Nye dụi tắt điếu thước mới hút một nửa, đốt một điếu khác, và hít nhanh vài hơi. Trong khi chờ đợi liên lạc, Peter nói:

– Có một người đến thăm nữa, ông Nye ạ. Tôi nghĩ đó là cậu Page con.

– Vậy là hắn có ghé vào đây?

– Thưa ông, vâng. Trông kỳ lạ lắm.

– Hắn có luôn như thế không? Cho tôi biết khi nào hắn vác mặt đến. Tôi biết cách tiếp hắn.

– Tốt lắm. Alô. Alô… Được rồi đây, thưa ông.

Nye cầm lấy ống nghe.

– Smith… Nye đây… Có gì không?

– Có gì! – Giọng Smith vang lại chứa đầy cảm xúc bị đèn nén – Tôi nghĩ là phải có… Page đi Luân Đôn đêm qua. Lão gặp Somerville sáng này. Có gì xảy ra thì không biết. Greeley đang nghỉ phép, Somerville đi họp ở khu City. Suốt buổi chiều tôi cứ phải đi đi về về trụ sở. Anh bỏ lắc tôi thế này… thật tệ quá. Mọi chuyện dường như lung tung lên hết.

Trước tin bất ngờ này nét mặt Nye thay đổi. Hắn nói gắt:

– Anh không có gì cụ thể sao?

– Challoner dường như là người duy nhất biết việc này. Dường như Page đã hứa sẽ trả lời hôm nay. Challoner nghĩ rằng công việc sẽ ổn, nhưng ông ta không chắc chắn lắm. Suốt một giờ qua tôi không làm gì khác hơn à ôm máy điện thoại chờ cái quyết định ấy. Nó làm tôi khó chịu hết sức.

Nye cắn môi, phát giận vì sự tính toán sai của mình và vì giọng phản đối của Smith. Nhưng vào thời điểm quan trọng này mà cãi vã nhau thì thật không nên chút nào. Hắn cau mày nhìn vào tường suy nghĩ trong nửa phút.

– Sao anh không về đây? – Hắn nói – Chúng ta sẽ cùng nhau chịu đựng đến cùng.

Từ cái cách Smith nảy ra ý kiến này. Nye đoán được chính xác tâm trạng của y.

– Leonard, tôi sẽ bảo họ chuyển sang gọi cho anh. Đừng rời máy điện thoại. Tôi sẽ đến nơi trong hai mươi phút.

Nye quay sang Peter.

– Chú có thể ra về. Công việc của chú hôm nay xong rồi, tôi không cần gì nữa.

Hắn đợi cho chú bé đi khuất rồi mới vào phòng làm việc, bước lại ngồi trên mép bàn viết, trong đầu rối ren lo nghĩ. Smith đi từ Mossburn sang đây mất nửa tiếng – y phải chờ một chiếc tắc xi – và khi y bước vào, Nye thấy rằng cảm tưởng của hắn đúng. Smith đang cáu kỉnh tột độ và, xét qua những cử chỉ nóng nảy và giọng nói ồn ào, y đang cần được giúp đỡ.

– Chưa có gì ư? – Y đọc trên vẻ mặt của Nye và thả mình xuống ghế, chiếc cặp da nằm gọn trong lòng – Tôi không chịu được lâu hơn nữa.

– Bình tĩnh đi nào. – Leonard nói.

Nhưng chính hắn cũng không bình tĩnh được, thần kinh hắn đang căng thẳng tột độ. Vụ này cuối cùng đã lên đến cao điểm mà họ chỉ còn một lối thoát là phải vqua – không phải vì Somerville hay vì tờ Gazeite, mà vì nếu không thắng hắn sẽ chẳng bao giờ dám nhìn mặt ai nữa. Đây là màn chót, nó phải diễn ra đúng theo dự tính của hắn, bằng không… ôi hắn không chịu nổi.

Cả hai đều lắng tai chờ tiếng chuông điện thoại. Nye đốt một điếu thuốc – suốt buổi chiều hắn nối hết điếu này đến điếu khác. Smith phá tan sự yên lặng.

– Cậu nghĩ thế nào hở Len?

– Lạy Chúa, im mồm đi. – Nye quát vào mặt y – Chúng ta đã bàn bạc rồi. Nói cái gì khác đi. Thời tiết… đàn bà… những tay viôlông người Bô hê miêng… thuốc xổ anh thích dùng…

Họ lại ngưng trong một lúc.

– Cậu có làm được gì nhiều ở Tynecastle không? – Smith dịu giọng hỏi.

– Được nhiều cái hay lắm chứ. Tôi đi một vòng thăm các khách hàng quảng cáo, gieo trước hạt giống tốt, gặp Spencer ở nhà máy Northen Mills[43], vào thăm báo Echo và nói chuyện khá lâu với Harrison. Anh ta là phó tổng biên tập ở đó; tôi quen từ hồi anh ta còn làm ở báo Enquirer. Tôi cho họ biết cuối cùng mọi chuyện đã giải quyết ổn thoả với Page. Tôi nhìn nhận rằng Page trội hơn chúng ta, nhưng bây giờ vì sức khoẻ kém lão muốn rút lui. Nói cho anh biết, tôi toát mồ hôi khi tôi bịp họ - điều này quan trọng lắm. Chúng ta không muốn có ai nghi ngờ chúng ta chơi xấu, nó sẽ có hại khi chúng ta tiếp thu… hay phải nói là nếu chúng ta tiếp thu? – Hắn rít điếu thuốc một hơi dài – Chuyện tôi kể xong rồi đó. Còn chuyện của anh?

Smith rút khăn mùi soa ra và thấm mồ hôi trên trán.

– Như đã nói hồi nãy, cả ngày tôi ôm máy điện thoại. Nhưng trong mấy lúc rảnh giữa chừng… tôi viết được một thư dài cho Minnie, bảo nàng trở về với tôi. Nếu công chuyện tiến triển tốt đẹp, tôi sẽ gửi thư đi. – Chắc hẳn y bắt gặp nét mặt của Nye, vì y chầm chậm lắc đầu – Lạ thật, Nye ạ. Tôi không đi tìm gái như cậu được; làm thế là có tội. Tôi dám cá cậu không đi công chuyện suốt ngày ở Tynecastle. Tôi… tôi khổ sở lắm.

Đột nhiên, trước khi Smith kịp nói tiếp, chuông điện thoại vang lên. Cả hai bật đứng dậy một lượt, nhưng Nye chạy đến bộ tổng đài trước.

– Alô… alô… vâng, tôi là Nye đây… Cắm cho ông ấy đi.

Challoner nói ngắn gọn và ngay trọng điểm. Nye không nhìn Smith cho đến khi hắn đặt ống nghe xuống. Hắn quay lại nhìn Smith bằng một nét mặt không biểu lộ cảm xúc trong suốt một phút để khiến y khổ sở vì hồi hộp, rồi hắn mới nói:

– Page sẽ trở về trên chuyến tàu tốc hành đêm. Mai lão sẽ ký… khi về đến đây.

– Lạy Chúa. – Smith thả mình xuống ghế. Y lại tìm chiếc khăn tay nữa, nhưng không tìm được, nên phải lấy mu bàn tay quẹt môi – Cậu làm tôi hú vía.

Leonard mỉm cười và đặt tay lên vai người bạn mà, trong niềm vui lớn của mình, hắn bỗng nhiên thấy thương hại.

– Anh cần làm một ly, Smith ạ. – Hắn bảo – Xuống dưới quầy tôi đãi anh một ly.

– Không, không… Từ nay trở đi tôi chừa rượu luôn. Tôi hứa danh dự.

– Hứa danh dự? Với ai thế?

Smith ngập ngừng, rồi với ánh mắt nửa thách thức nói:

– Tôi đã hứa… thế thôi… nếu Thượng đế giúp chúng ta thắng keo này.

Nye thậm chí không cười cợt lòng trung thành của Smith đối với Thượng đế - điều này chứng tỏ hắn đang vui sướng biết bao.

– Nào ta đi. – Hắn nói. Quả thật hắn đã vui sướng; tâm hồn hắn như một chai rượu champagne lớn đã sủi bọt, thậm chí hắn có thể thân thiện với Smith – Ta phải uống mừng chứ. Đêm nay là một đêm tưng bừng. Đừng làm thứ chó già giữ xương ấy, anh bạn ạ. Chúng ta sẽ chung vui

– Thôi cũng được. – Smith hơi ngập ngừng, nét mặt tươi tắn lại, y không phải là người khó thuyết phục – Vì đây là lần cuối cùng.

Họ khoá trái cửa toà soạn, đi thang máy xuống dưới và rảo bước theo đường Park đến khách sạn. Trời chiều thật đẹp, đường sá khô ráo, tiếng chim hót vang trong những khu vườn, và không khí mát mẻ. Những ánh nắng cuối cùng len lỏi qua một hàng cây dẻ gai còn chưa nhú lá non, rọi sáng con đường và chiếu một màn nâu óng ả lên những toà nhà. Nye không hay để ý mấy điều này, thế mà bây giờ lại để ý. Thì ra Hedleston cũng không hẳn là một nơi tệ; hắn đã phán đoán lầm hồi đầu, nhưng bây giờ hắn nhìn nhận những ưu điểm của nó. Tiện đi Tynecastle nữa, là nơi hắn đã tạo được mối quan hệ kín đáo thú vị ấy.

Càng lúc hắn càng thấy khoan khoái, sung sướng, như thể hắn làm chủ thành phố này. Biết đâu một ngày nào đó. Hắn đã chán ngấy phải bôn ba khắp nơi. Ở tuổi ba mươi lăm hắn không còn chơi trung phong được nữa, và cũng bắt đầu mệt mỏi khi phải chạy góc, hay đi thăng bằng trên dây giữa công việc này với công việc khác. Có thể có cái gì đó trong ý nghĩ tự ổn định ở một nơi này. Một đợt tình cảm cao thượng ập đến khi hắn nghĩ rằng hắn có thể khuyên cô Liz[44] bán quách cái cửa tiệm thuốc lá và lên đây trông nom nhà cửa cho hắn – hắn không thích cuộc sống vợ chồng, chuyện đó dành cho Smith.

Bỗng nhiên hắn thấy mình làm thị trưởng, cổ đeo dây xích, đang khánh thành… cái gì?... à, cứ cho là một trại giáo hoá các thiếu nữ phạm pháp. Thậm chí hắn còn nghe chính mình ứng khẩu một bài diễu từ, giọng trào phúng: “Thưa quý ông, quý bà, quý thân hữu và quý vị đồng bào trong thành phố Hedleston này. Mục đích cao cả của trại là giữ các thiếu nữ phạm pháp này… thực ra là giữ các em này mãi mãi trong tình trạng phạm pháp…” Và hắn cảm thấy hứng thú muốn phá lên cười.

Khi họ đến khách sạn Red Lion, Smith lấy bức thư từ túi trong ra và cẩn thận bỏ nó vào thùng thư, không quên ghi nhớ ngày giờ bưu điện đến lấy thư. Bức thư dày cộm – trong mấy tuần qua y đã viết hàng ram giấy. Nye tin rằng, nếu không có hắn thì Smith đã hôn bức thư trước khi bỏ vào thùng.

Họ bước vào phòng khách lớn và tìm được hai ghế bành cạnh

– Uống gì đây?

– Nếu anh nài nỉ thì một ly Scotch lớn.

Smith vẫn xách cặp da theo; y nhè nhẹ đặt nó bên cạnh. Nye biết chắc thế nào khi đi ngủ y cũng xách nó theo vào giường.

– Tôi có mang ở Mossburn về đây ba bản hợp đồng; tôi đã cho đóng mộc hồi sáng; đúng ra, tôi mang theo người suốt ngày nay. Bất chấp mọi thứ, tôi có linh cảm lão ta sẽ ký. – Smith nói.

– Lão sẽ ký, Harold ạ… lão sẽ ký.

Họ uống vừa xong thì Nye ra hiệu cho người bồi làm thêm hai ly như vậy nữa. Khi trở lại, anh ta cầm theo bảng thực đơn. Leonard gọi đủ món cho bữa ăn tối và một chai Pol Roger lớn ngâm đá.

– Cậu biết đấy, - Smith nói trịnh trọng – dù gì đi nữa, chuyện chúng ta chiến thắng đây thật là tuyệt diệu. Thế nhưng, tôi không tài nào xua được Page ra khỏi tâm trí… cái ánh mắt ấy… Tôi quý mến con người ấy.

Buổi trưa Nye không ăn bao nhiêu, chỉ có một bữa ăn nhẹ tại quầy giải khát ở ga, cho nên hai ly Scotch uống lúc bụng đói đã làm tinh thần hắn lâng lâng. Hắn ứng khẩu ngâm:

“Page già anh yêu quý

Mặc chiếc áo khoác dày

Nhưng ta nào động đến

Lão không hề hấn chi.”

– Không, Len ạ, tôi nói nghiêm chỉnh mà. – Smith nháy mắt cho gã kia ngưng – Tôi không nói đùa đâu. Tôi muốn nói rằng… nếu phải dùng đến lá bài cuối cùng thì tôi không nghĩ rằng tôi sẽ cùng làm với cậu…

– Làm cái gì

– Đăng lên cái thứ bẩn thỉu đó.

– Chúa ôi! – Nye nhìn Smith, chắc hẳn y chỉ nghĩ đến điều đó suốt hôm nay; tuy thế hắn thấy lợm giọng khi nghe Smith tìm cách tự giải tội cho lương tâm khỏi bứt rứt – Anh không biết chúng tôi sống bằng thứ đó sao? Bẩn thỉu… giật gân… giết người… chết đột ngột và bí mật. Nó giống như cho thú trong sở thú ăn vậy. Phải dọn ra thịt tươi sống, đỏ hỏn và tô vẽ thêm nữa. Cả cuộc đời êm đềm của anh có bao giờ anh nghe mấy đứa bé bán báo rao báo không? “Án mạng rùng rợn ở Holloway… thiếu nữ bị hiếp và siết cổ chết”. Đó mới gọi là tin tức ông bạn ạ.

– Tuy thế, - Smith tảng lờ Nye – tôi nghĩ Page có một cứu cánh. Chúng ta phải cải thiện những ti… ti… xin lỗi, những tiêu chuẩn đạo đức của báo chí.

– Bằng cách nào?

– Một hình thức uỷ ban kiểm soát.

– Anh không thể kiểm soát quyền tự do báo chí. Đó là kiểm duyệt. Hơn nữa, nếu công chúng không thích cái chúng ta dọn ra cho họ, vậy tại sao họ lại mua? Có ai muốn biết xem người tử tội ăn bữa điểm tâm ngon hay dở không?

– Kinh khủng, Leonard ạ. Điều đó chứng minh luận cứ của tôi. Chúng ta phải dạy quần chúng.

– Và dẹp nghề luôn phải không? Đừng nói thứ tầm phào ngu ngốc đó. Thời buổi này hàng ngày dân chúng cần một liều thuốc phiện; bằng không, thế giới đẫm máu này là một nơi độc ác quá họ không chịu nổi. Chúng ta mới đích thực là những nhà nhân bản, chứ không phải mấy tay hảo tâm tương lai như ông bạn Page của anh.

– Thôi được rồi, Leonard. Đừng nhục mạ. Tôi lấy làm mừng tôi phụ trách phần kinh doanh. Cậu hiểu tôi mà. Tôi có tình cảm… sâu sắc. Cậu hiểu chứ? Tôi có mối thương cảm sâu sắc… tôi yêu vợ tôi… tôi yêu cuộc sống gia đình. Làm những chuyện như cậu, tôi thấy đau lòng lắm.

– “Ồ, anh nên về nhà làm bếp. – Nye nói – Trong cuộc chơi này anh không thể có một quả tim. Tôi đã học bài học của tôi rất sớm. Hồi tôi mới là một phóng viên trẻ, non nghề và ngây thơ, nếu anh tin tôi, làm việc cho nhóm Mighill, họ giao cho tôi làm phóng sự về một tay nhảy dù gan dạ, một thanh niên người Áo tên Rudi Schermann, được mệnh danh là Chim Ưng. Mighill trả tiền cho Schermann đi biểu diễn ở những hội chợ miền quê và những nơi tương tự, còn tôi thì tháp tùng cậu ta. Schermann là một chàng trai tóc vàng, màu da tươi sáng, có vợ đẹp và một đứa con rất xinh. Tôi không cần kể những màn biểu diễn cực kỳ nguy hiểm ấy. Tôi thích cậu ta – thời gian đó tôi còn biết thích người này người nọ – và tôi gửi ảnh và bài về toà soạn cho tới một lúc cậu ta nổi tiếng.

“Tôi hiểu những rủi ro mà Schermann phải chấp nhận và không ngớt khuyên cậu nghỉ trong khi còn lành lặn. Vợ cậu ta cũng khuyên như vậy. Nhưng Schermann thường chỉ mỉm cười lắc đầu. Cậu muốn kiếm kha khá để lui về một nông trại nhỏ ở vùng Tyrol, nuôi vài con vịt, mấy con gà và một con bò. Cậu ta chỉ mơ ước đơn giản thế thôi.

“Rồi một hôm chuyện đó xảy ra. Schermann nhảy ra ở ba ngàn năm trăm mét, mở khói hiệu giữa những tiếng ồ à của đám đông trên cánh đồng bên dưới, và bắt đầu bay lượn. Nhưng có trục trặc. Cậu không lươn được. Cậu đâm thẳng đứng xuống. Cậu giật sợi dây thứ nhất, nhưng dù không mở. Tôi thấy Schermann vật lộn với dây đai bị rối. Cậu không gỡ ra được. Lúc đó cậu đã xuống đến năm trăm mét cách mặt đất. Tuyệt vọng, cậu bèn thử chiếc dù thứ nhì, nhưng cũng lại vướng đai nữa. Nó chỉ mở he hé, nhưng không đủ. Cậu rớt xuống đất cách tôi có mười mét, với một cái tiếng mà tôi không đủ từ ngữ để diễn tả, nhưng tôi không bao giờ quên được. Schermann còn sống và khi tôi xốc cậu dậy thì cậu mới chết. Tôi không thể nào quên được ánh mắt cậu nhìn tôi. Vài giây sau cậu chết, trên tay tôi.

“Dạo đó tôi cũng từng có những xúc động. Vâng, nhớ lại khiến tôi cười, những giọt nước mắt lăn trên má tôi. Tôi gắng gượng đến được một nơi có điện thoại công cộng. Tôi gọi về toà soạn cho tổng biên tập của tôi. Tôi đang run lẩy bẩy. Anh có biết thằng chó đẻ nói gì không? – Tốt, hắn nói. Chúng ta sẽ đánh cho Chim Ưng nguyên trang nhất. Tôi cần tất cả bài vở anh có thể viết và nhiều ảnh. Nhất định phải có một bức chụp cái xác chết thật rõ.”

Nye nhìn Smith và uống một hơi cạn ly.

– Nếu anh muốn biết thì đó là lúc tôi mất đi sự trong trắng nghề nghiệp của mình. Anh bồi đâu mất rồi nhỉ? Ta làm một tuần rượu nữa rồi bắt đầu ăn.

13

Tiếng gõ cửa đã đánh thức Smith. Trong lúc còn say sưa ngủ, y mơ màng nghe giọng nói của người bồi phòng.

– Bảy giờ rưỡi rồi, ông Smith ơi. Ông bảo thức ông dậy.

Smith khó khăn lắm mới mở mắt được, rồi nhắm lại ngay. ánh sáng len vào qua rèm cửa sổ khiến mắt y xốn xang. Đôi môi y rin rít dính chặt nhau và trong đầu có tiếng nện thình thịch. Nhưng y cũng gắng gượng nói:

– Được rồi.

– Tốt lắm, thưa ông. Có sẵn nước nóng cho ông ngoài này. Và đôi giày nữa. Sáng nay trời đẹp lắm ông ạ.

Khi người bồi phòng đi khỏi, Smith nằm vắt tay ngang trán một hồi lâu nữa, hối tiếc đã để Nye thuyết phục mình ăn mừng đêm qua. Y không nhớ nổi họ đã uống bao nhiêu, nhưng căn cứ vào tình trạng sức khoẻ của hiện giờ thì hẳn phải là quá nhiều. Cứ mỗi lần y buông thả thì sáng hôm sau thức dậy là tệ hại nhất – không chỉ cơn đau đầu và cái vị ghê tởm trong miệng, mặc dù hai cái này đã là tệ hại, vì y không bao giờ hợp với rượu mạnh, nhưng còn cái ý nghĩ tự đay nghiến mình là một thằng ngốc yếu đuối nữa. Bây giờ ráng mở mắt ra, y cảm thấy đặc biệt khó chịu. Chính cái champagne ấy, y rùng mình nghĩ. Thế nhưng, có thể cũng có lý lẽ biện minh cho y. Mấy ngày gần đây, trong tình trạng căng thẳng và bất ổn, y phải tìm cách giữ cho mình đứng vững. Bây giờ công chuyện đã được giải quyết ổn thoả, y thề mãi mãi tránh xa cái thứ độc hại đó.

Y trở mình trên giường, khó khăn xỏ tay vào chiếc áo choàng tắm và bấm chuông gọi tách trà sáng. Khi mang trà vào, dường như cô hầu phòng nhìn y bằng ánh mắt kỳ lạ lắm, nhưng đó có thể chỉ là trí tưởng tượng, mắt y chưa nhìn rõ được gì hết. Đó là một cô gái nhỏ nhắn, sống động mà y không hài lòng chút nào – y thường nghe cô ả cười rúc rích với Nye bên phòng hắn. Sau khi cô ả kéo màn, y có cảm tưởng cô ả muốn nói điều gì đó, nhưng y không để ý đến. Tách trà làm y khoan khoái, nhưng khi đứng dậy y vẫn còn run rẩy, do đó y bước lại tủ áo lấy ra một chai Scotch mà y để dành vào những lúc khẩn cấp, và uống một ngụm cho cứng cáp. Đây dứt khoát là lần cuối cùng,

Hôm nay y ăn mặc sắm sửa lâu hơn mọi ngày, đồ đạc vất rải rác khắp phòng, và y loay hoay xỏ chân vào đôi tất thun dài mãi mới được. Smith rất nhạy cảm về điều này và không bao giờ nói đến nó, nhưng y mắc chứng trương mạch máu và cứ mỗi lần nhậu nhẹt say sưa nó càng trương lên dữ. Tuy nhiên, đến tám giờ rưỡi y đã sẵn sàng.

Trên đường đi ăn điểm tâm y ghé vào gọi Nye. Đúng như dự đoán, Nye còn đang ngủ. Mặc dù Smith lắc mạnh hắn nhiều lần, hắn cũng không thức. Đêm qua hắn chẳng những say mà còn lố bịch nữa – Smith không ưa được thái độ đó chút nào. Y bỏ xuống lầu.

Trong phòng điểm tâm và cà phê Smith gọi cháo và một con cá hồi chiên. Không hẳn là y đói – sau khi súc miệng nhiều lần y vẫn còn cảm giác nó như một cái thùng rác – tuy thế y cần một món có hương vị. Các món ăn của khách sạn nơi y ở nấu rất ngon, nhưng y ăn đã chán. Nhiều lúc y có ý nghĩ dọn đến một chỗ trọ gia đình có thể tiện nghi thoải mái hơn, nhưng thiếu Minnie và không biết chừng nào mới dàn xếp được với Page, nên y tiếp tục ở lại khách sạn Red Lion. Tuy nhiên, bây giờ y đã có khả năng mua một cái nhà, một bất động sản xinh xắn khang trang, với một ngôi vườn. Minnie sẽ thích lắm. Trên đường Hanley Drive thế nào cũng tìm được một căn thật đẹp; tuần sau y phải đến xem khu đó. Thậm chí có thể Page muốn bán ngôi nhà của lão để dọn đến một khu nào khác. Ý nghĩ sắm nhà ổn định chỗ ở lâu dài trong khu Hanley Drive khiến y phấn khởi và giảm bớt nỗi chán chường.

Khi người bồi bàn mang đĩa cá hồi ra, anh ta không quên cầm tới mấy tờ báo buổi sáng. Smith luôn luôn lướt mắt qua một lượt trước khi đến toà soạn. Nhưng ngay lúc ấy y quá bận hoạch định chương trình làm việc trong ngày nên không buồn xem tin tức. Page đáp chuyến tàu đêm về nhà rất mệt, có thể lên giường ngủ vài tiếng đồng hồ, thành thử không nên làm rộn ông ta quá sớm. Nếu y xin cái hẹn mười một giờ thì tiện lắm. Các văn kiện đã được chuẩn bị đầy đủ và sẵn sàng – dĩ nhiên rất khác với những giấy tờ ban đầu mà y đã mang theo người cách đây gần hai năm. Ước chi lúc ấy Page chấp nhận, Smith buồn bã suy nghĩ, thì đỡ được cho đôi bên biết bao là đau đớn, hận thù và kình chống nhau, ấy là chưa kể những tốn kém tiền bạc.

Ý nghĩ về Page bắt đầu làm y ngã lòng. Không hẳn là y trông đợi buổi gặp gỡ ấy. Y sẽ phải che giấu những cảm xúc và cứng rắn lên, giữ tác phong một nhà kinh doanh và dứt khoát – đó tất nhiên là đường lối duy nhất để đối phó với một tình huống đau lòng… giải quyết cho nhanh. Một ly rượu ngon có thể giúp cho y được suôn sẻ, và trong trường hợp này có lý do chính đáng để uống.

Đến lúc này y đã ăn xong điểm tâm và sắp sửa đứng dậy đi thì Geogre, người bồi, lượn lại bên Smith.

– Thưa ông, ăn được chứ?

– Ngon lắm, - Smith đáp.

George là một thanh niên đàng hoàng, vui tính và ân cần, nhưng anh ta nói nhiều. Smith hiện không thấy hứng thú gì để trò chuyện.

– Ông dùng thêm một con cá hồi nữa nhé?

– Không, cảm ơn anh.

Smith dợm đứng lên thì George liếc mắc nhìn khiến y chợt nhớ đến nét mặt cô hầu phòng hồi sớm. Rồi người bồi bàn đứng hơi lắc lư trên gót chân, hai tay chắp sau lưng, gợi chuyện:

– Thưa ông, chắc ông đã xem tờ Globe.

Nhật báo Globe của nhóm Mighill, ít khi Smith đọc tờ này, nhưng nó được đưa đến cùng ba nhật báo khác, và giờ đây y đưa mắt nhìn xuống thấy nó nằm trên đầu chồng báo, được xếp nhỏ lại, có lẽ do George, cốt để phô bày bản tin hai cột nằm giữa trang chót. Y cầm báo lên, rồi sững sờ như thể bị búa nện vào đầu và suýt đánh rơi tờ báo. Y đọc hàng tít mà vẫn không tin mắt mình: CỰU NỮ TÙ NHÂN HOÀN LƯƠNG: Những dòng mở đầu nhảy múa hỗn loạn trong khi y cố gắng đọc nội dung tin:

Cora Page, người mà vào năm 1931, khi còn là Cora Bates, bị kết án về tội cho sử dụng trái luật phương pháp phản tự nhiên, mới đây bị phóng viên miền Bắc của bổn báo tình cờ truy ra – cũng phóng viên này đã có mặt tại phiên toà đại hình Blackpool xử cô sáu tháng tù…

Smith nghe quặn thắt trong ruột khi y đọc hết hai cột tin. Tất cả được viết ra đó, dưới hình thức một câu chuyện tạo dựng lại với đầy đủ chi tiết, không giấu giếm điều gì. Không nhiều thì ít, cách bố cục bản tin giống như Nye đã định làm. Mỗi sự kiện được tiết lộ với mục đích gây tác hại lớn nhất. Nếu tự tay Nye viết bài này thì cũng chỉ được đến thế l

Smith đứng lên khỏi bàn. George nói gì đó mà y không nghe, nhưng y tảng lờ đi vội lên trên phòng Nye. Hắn đã dậy và đang đứng mình trần trước gương cạo râu bằng máy cạo điện.

– Đọc cái này, - Smith nói gấp – nhanh lên.

Nye nhìn y bực bội, nhưng giọng của Smith khiến hắn tắt máy ngay. Hắn cầm tờ Globe và ngồi xuống trên mép giường, Smith không tự kiềm chế được.

– Chắc chắn là Haines – Y nói – Hắn đã khai thác câu chuyện này.

– Câm mồm đi.

Mặt Nye xám xịt lại. Hắn đang mặc đồ lót, với một bên mặt chưa cao, trông thật dị hợm. Hắn ấn mạnh mấy lóng tay vào trán.

– Để nghĩ xem.

– Tại sao Haines…?

– Anh không thấy sao chứ? Không hẳn là Haines đâu. Hắn đủ khôn ngoan để xì chuyện này cho văn phòng đầu não của tập đoàn. Đây chính là Mighill. Lão biết Vernon cần cái quảng cáo này đến là chừng nào. Lão nắm được kế hoạch của chúng ta và cố hết sức phá tan nó. – Hắn cắn mạnh vào môi – Tại sao tôi không nghĩ đến điều này kia chứ? Trời ơi! Lão đã nắm trước ý đồ của ta. Mấy giờ rồi?

– Mới hơn chín giờ.

– Chúng ta phải làm nhanh lên. – Như bị kích điện phải hành động nhanh, hắn xỏ nhanh quần áo vào người, nói chuyện bằng những câu ngắn và nhanh – Nếu Page trông thấy cái này trước khi ký tên thì ta xem như đi đứt. Nhưng còn một hy vọng mong manh là lão chưa xem. Chuyến tàu đêm vào ga lúc năm giờ ba mươi sáng nay … trước khi báo ra. Hầu như chắc chắn là lão đã về thẳng nhà. Giờ nghe tôi đây. Cầm theo mấy bản hợp đồng đón tắc xi đến ngay nhà lão. Tôi đoán lão đang ở nhà. Tâng bốc lão lên. Nói anh muốn làm dễ dàng cho lão, ở chỗ riêng tư kín đáo, vân vân… Phải làm mọi cách cho lão ký. Anh nghe tôi chứ? Chúng ta quá cần chữ ký lão. Tôi sẽ gọi hỏi toà soạn Ánh sáng. Nếu không có lão ở nhà, gọi cho tôi ở văn phòng.

Smith vội trở về phòng lấy chiếc cặp da và phóng xuống cầu thang. Vào buổi sáng tìm một chiếc tắc xi rất khó, nhưng y gặp may; vừa bước qua cửa bật của khách sạn thì có một chiếc tắc xi kiểu xưa của Hedleston đỗ lại cho một hành khách xuống. Trên xe còn một lô hành lý phải chờ chất xuống, làm Smith sôi lên vì sốt ruột, tuy nhiên bốn phút sau y được chở về hướng Hanley Drive.

Khi chiếc tắc xi chạy đến khu thương mại Corn-market đông đúc xe cộ, Smith nhìn thấy trên một quầy báo tại góc đường một dãy áp phích màu vàng quảng cáo báo Globe, nhiều hơn số bày thường gấp bội. Y nghĩ: Bọn họ tràn ngập thành phố với số báo này. Y phải gặp Page tức khắc. Bây giờ hơn lúc nào hết. Điều khả dĩ xảy ra, vào phút cuối cùng này, là kế hoạch của họ, Nye và Smith, có thể sụp đổ, và mọi thứ y mơ ước sẽ tiêu tan theo mây khói, khiến y vô cùng thấy vọng đến nỗi y cứ giẫm chân xuống sàn xe, như để làm cho chiếc tắc xi chạy nhanh hơn.

Tuy thế, y cũng còn may mắn – khi xe gần đến ngôi nhà của Page thì chưa đến chín giờ rưỡi. Y bảo bác tài dừng xe ở quá ngôi nhà năm mươi mét và đậu xe chờ y. Sửa mũ lại ngay ngắn và cặp nách chiếc cặp, y bước qua cổng, cố làm vẻ không vội vã và lập tức đụng đầu một đám thợ đang bận rộn dựng một mái lều to màu xanh lục sọc trắng trên sân cỏ trước nhà. Trong một lúc Smith đứng lại nhìn họ, kinh ngạc không tin vào mắt mình. Rồi y chợt hiểu ra cái tàn che nắng này chắc hẳn được giăng lên cho buổi tiếp tân ngoài vườn mà y có nghe nói tới. Sự kiện mọi việc dường như vẫn diễn biến bình thường cho y một tia hy vọng mới.

Cửa trước đang để mở. Y sắp bước lên mấy bậc thềm và bấm chuông thì thấy một người đàn bà đi vòng bên hông nhà. Y nhận ra ngay – bà Page. Bà đội chiếc mũ làm vườn rộng vành che khuất một phần mặt và tay xách một giỏ hoa. Nhìn điệu bộ ra dáng bà chủ nhưng vui vẻ, y đoán biết tin về tai hoạ ấy chưa đến với bà.

– Chào ông. – Bà lên tiếng trước khi y kịp mở miệng – Ông đến lâu chưa?

– Không… mới đến thôi ạ. – Y ấp úng.

– Ông thấy đó, nãy giờ tôi bận cắt vài nhánh hoa cúc. Ông xem hoa có đẹp không? Tôi cần hoa để trang trí cái tàn che nắng. Hôm nay là ngày vui lớn của chúng tôi. Tôi hy vọng nó sẽ không đổ. – Bà nhìn trời – Ông nghĩ

– Tôi nghĩ, tôi hy vọng nó sẽ tốt đẹp. Nhưng, thưa bà Page…

Hiểu lầm sự bối rối của y, bà mỉm cười nửa có ngụ ý nửa bông đùa.

– Tôi không nghĩ đến việc gửi thiệp cho ông… nhưng, có lẽ… nếu ông vui lòng đến dự…

– Thưa bà Page…

– Tôi chắc chắn không có ý nghĩ xấu gì… ít ra không có về phía chúng tôi. Tôi thích tờ báo của các ông, ông biết chứ? Nhất là hồi đầu khi Dorothy trúng mấy guinea. Và vì ông sắp rời thành phố, chúng tôi sẽ rất hài lòng nếu ông và ông… nếu cả hai đến đây với chúng tôi và bạn bè chúng tôi vào chiều nay. Ông thấy đấy…

– Bà Page, xin bà thứ lỗi cho tôi. – Y tìm cách ngắt lời nói xen vào – Tôi cần nói chuyện với ông nhà.

– Chồng tôi? Henry? – Giọng bà đột nhiên mất đi những âm điệu sang trọng lịch duyệt và chuyển sang chua cáht – Ông sẽ hết sức may mắn nếu ông tìm ra anh ấy.

– Nhưng tôi phải gặp ông ấy. Đây là một vấn đề tối ư quan trọng.

– Đồng ý. Có nhiều chuyện quan trọng đang chờ Henry. Tuy nhiên, cách đây hai ngày tự dưng anh ấy bỏ đi Luân Đôn.

– Vâng, thưa bà. – Smith hấp tấp nói, bắt đầu toát mồ hôi – Nhưng… công việc của ông ấy ở Luân Đôn xong hôm qua. Và chúng tôi chắc chắn ông ấy đã đáp chuyến tàu đêm về đây.

– Thế à? – Bà ta nhìn Smith với một nét mặt ngơ ngác – Vậy tôi có thể đoan chắc với ông một điều nữa. Anh ấy không có ở đây.

– Không có ở đây? Smith lặp lại, rồi nói tiếp thật nhanh – Xin bà nghe đây. Xe lửa đến ga Hedleston lúc năm giờ rưỡi sáng nay. Chúng tôi được biết ông Page đi trên chuyến đó. Bây giờ hãy giả sử rằng chồng bà không muốn quấy rầy bà… phá giấc ngủ người trong nhà vào cái giờ sớm sủa đó… Vậy thì bà nghĩ ông nh đâu?

Bà ngẫm nghĩ điều Smith vừa nói với một vẻ mặt kiểu cách quá làm y phát hoảng.

– Trong trường hợp đó, - bà bỗng hờn dỗi – anh ấy có thể chạy đến chỗ con trai tôi. Ở Sleedon. Không hiểu Henry nổi. Anh ấy mê điên cuồng cái chốn Sleedon ấy.

Smith lại có thêm hy vọng mới, và thở phào nhẹ nhõm. Sleedon!... Đúng đấy. Vì mối quan tâm chính yếu của Page là trấn an Cora không chút chậm trễ, nên gần như chắc chắn ông ta sẽ từ nhà ga đi thẳng Sleedon. Vâng, hiển nhiên là ông ta cảm thấy bị thúc bách phải báo ngay rằng ông đã cứu nàng. Smith vội vã cáo từ và trở ra xe tắc xi.

Lên đường đi Sleedon, Smith tự nhủ trong diễn biến mới này y lại gặp may mắn một lần nữa – dường như tin ấy khó có thể kịp lan đến một làng đánh cá nhỏ, hẻo lánh trên bờ biển. Y giục bác tài chạy nhanh hơn cho tới khi chiếc xe – như hầu hết tắc xi địa phương khác là một kiểu xe trước chiến tranh – kêu cót két inh tai và giằn xóc dữ dội.

Thình lình, khi họ còn cách nơi đến không đầy bốn kilômét chiếc xe chao một cái mạnh, tiếng phanh rít lên và xe đứng khựng lại. Bác tài chưa bước xuống xe thì Smith đã biết có một chiếc lốp bị xẹp. Y bồn chồn, nóng nảy đi tới đi lui trong lúc bác tài đội bánh lên thay. Ông ta vừa làm vừa càu nhàu rằng không phải là do lỗi ông ta, rằng chiếc xe không hề được chế tạo để phóng tám mươi kilômét giờ trên những con đường làng, và chính ông ta cũng chẳng còn trẻ trung gì.

Smith đưa mắt nhìn mút con đường, hy vọng có một chiếc xe nào đó sẵn lòng cho y quá giang, nhưng duy nhất chỉ có một xe địa phương chạy về hướng Hedleston. Và hoàn cảnh của Smith còn tệ hại hơn nữa khi khí trời bỗng trở nên oi bức và những đám mây dày đặc từ hướng Bắc kéo đến phủ đen kịt, đe doạ. Y chắc chắn họ sẽ mắc một trận mưa giông. Cuối cùng công việc làm xong, và được hứa hẹn thêm tiền trả nước, bác tài xế vui vẻ lái xe đi tiếp.

Nếu Smith nhìn đồng hồ xem giờ một lần thì y sẽ còn nhìn một chục lần nữa. Bấy giờ khi xe vào ngôi làng thì đồng hồ chỉ mười giờ ba mươi. Như còn ngái ngủ, làng Sleedon yên lặng như tờ. Y có chút khái niệm về vị trí ngôi nhà cậu Page trên đầu một vách đá, và chỉ trong chốc lát y đã tìm ra. Khi bước ra khỏi xe, y hít một hơi dài căng phồng lồng ngực; nhưng y vẫn cảm thấy ngột ngạt khó thở và đầu óc căng thẳng tột độ tiến đến gần cửa ra vào. Mấy phút sắp tới sẽ quyết định tất cả.

Y giật dây chuông nhè nhẹ rồi chờ. Không có tiếng trả lời. Liệu chuông trong nhà có kêu không? Y có cảm giác có nghe tiếng chuông, thế nhưng trong tâm trạng hiện tại y không dám chắc. Y giật dây chuông nữa, mạnh hơn, mà vẫn không kết quả. Đến lần thứ ba, y giật mạnh đến suýt làm hỏng chuông, rõ ràng nghe tiếng chuông vang to lên trong nhà, vậy mà vẫn không có trả lời.

Y thử mở cửa, xoay mạnh tay nắm, nhưng không có kết quả gì. Y nhìn vào cửa sổ không thấy động tĩnh gì bên trong. Trời đất, có chuyện gì thế này? Phải có người ở nhà chứ? Rồi y chợt nghĩ, có thể Page đang ngủ trên gác – có thể lắm chứ. Và nếu đúng là thế thì Smith không thể chần chờ được, nhất định phải vào gặp ông ta.

Người tài xế tắc xi ngoài cổng đang nhìn Smith với vẻ nghi ngờ, nhưng y tảng lờ và theo một lối lát sỏi hẹp đi vòng bên hông nhà. Như mong đợi, nó dẫn ra cửa sau. Cửa để mở hé. Y lặng lẽ đẩy cửa bước qua chỗ rửa và treo xoong nồi, đi thẳng vào nhà bếp. Và nơi đó, y thấy Cora đang ngồi tại một cái bàn.

Thậm chí khi Smith đến sát bên, nàng cũng không động đậy. Dường như nàng không biết đến, hay ít ra không để ý đến, sự có mặt của y. Mắt nàng mãi nhìn về một hướng khác, như bị thôi miên bởi một ảo ảnh ở xa tít tắp. Sự biến đổi trên ngoại hình kể từ lần trước gặp nàng tại buổi hoà nhạc, chỉ cách có mấy ngày, quả thật dễ sợ. Nàng trông già đi có đến mười tuổi, chìm đắm trong những trầm tư, xa hết mọi vui thú của cuộc đời trước đây từng có. Nhưng Smith không có thì giờ để thương hại nàng. Y phải gặp cho được Page, và bảo nàng như thế.

Cora không đáp.

– Này cô ơi. – Smith nói, chồm tới như đang nói chuyện với một đứa bé – Tôi cần gặp Henry Page. Tôi cần nói chuyện với ông ấy.

Smith chờ mãi không thấy nàng trả lời, lâu đến nỗi y tưởng nàng chưa nghe.

Rồi chầm chậm, nàng quay lại. Mặt nàng tái xanh nhợt nhạt như một tượng cẩm thạch không hồn, như thể trở nên đờ đẫn vì một cơn dằn vặt nội tâm ghê gớm Ông ấy không có ở đây. – Nàng nói.

– Nhưng… tôi được cho biết…

– Ông ấy không có ở đây. – Nàng lặp lại, cũng với giọng băng giá ấy – Khuya hôm qua ông đổi ý. Ông đánh điện tín cho chúng tôi biết sẽ đi chuyến xe lửa hôm nay.

– Nhưng chúng tôi được thông báo.

– Bức điện tín… trên lò sưởi.

Smith đọc điện tín. Nó được gửi cho Cora, trấn an nàng, nói rằng ông quyết định ngủ lại khách sạn và sẽ trở về chiều hôm sau.

– Ồ, không được rồi… - Smith kêu lên.

– Vậy thì có hề gì? – Nàng nói.

Ngay lúc đó y nhìn trên bàn thấy một tờ Globe. Đôi mắt như người chết của nàng nhìn theo mắt Smith rồi dán chặt xuống tờ báo.

– Vâng, thế là xong. Ông đã thoả mãn. Tôi hy vọng thế. Lần thứ nhất ông chỉ hại mình tôi. Bây giờ ông hại tất cả chúng tôi.

Lập tức Smith phản đối lại. Y muốn minh oan cho chính mình, muốn nói cho sáng tỏ rằng không phải ông làm việc đó, rồi y bỏ ngang không nói nữa. Y cũng gánh chịu hậu quả tai hại của nó như bất cứ ai, và có khi còn nhiều hơn. Vả lại nàng nói đúng. Bây giờ thì còn ích lợi gì nữa. Như nàng nói, tất cả họ đều bị huỷ hoại, lời nói và việc làm đều hoài công như nhau. Và ngay lúc này nhìn nàng ngồi đó bất động như tượng đá, cõi lòng tan nát, thì cặn cáu của chầu nhậu nhẹt ăn mừng đêm qua dậy lên trong dạ dày y; y thấy lờm lợm không chịu được. Y bỗng nghĩ lại, và lần đầu tiên nhận thức rõ ràng điều đáng sợ đã gây ra. Tất cả sức tàn phá huỷ hoại mà một nền báo chí tàn nhẫn không thương xót từng gây ra bây giờ dường như được cô đọng lại cho cái hình hài này gánh chịu.

– Làm thế nào cô có tờ báo? – Smith nói.

– David… chồng t

– Nhưng ở đâu?

Lời nói của y dường như vang đến tai nàng từ một nơi xa thẳm, và giọng nàng đáp lại chậm trễ cũng vọng về qua một quãng xa như thế.

– Sáng nào David cũng đi bách bộ ngoài bến tàu. Tới quầy báo… anh ấy thấy tấm áp phích… họ dán khắp nơi… anh ấy mang tờ báo về. – Một cái rùng mình chợt lay động thân mình khô cứng của nàng – Đó chính là điều tôi ráng ngăn chặn. Tôi hiểu nó sẽ gây những gì cho anh ấy. Tôi chưa từng thấy ánh mắt ấy bao giờ. Và bỏ đi, không nói một lời.

– Anh ấy đi đâu thế? – Smith hỏi.

– Không biết nữa… Tôi ngăn giữ anh ấy lại, nhưng chỉ vô ích. Tôi không còn có thể ngăn giữ được nữa. Tôi đã rồi đời rồi… hết rồi.

Y có thể nói gì với nàng? Y không nghĩ được gì cả, hoàn toàn không gì cả. Sau cùng y khẽ nói lời an ủi:

– Sẽ không tệ hại như cô tưởng đâu. Anh ta sẽ trở về với cô mà.

– Không. – Nàng chậm chạp ngước mắt lên nhìn Smith, và trong giọng nói của nàng chất chứa một cái gì đó làm y lạnh toát – Không, anh ấy sẽ không trở về với tôi đâu.

Không còn điều gì cho Smith tìm hiểu nơi Cora nữa, nỗi tuyệt vọng đã trở lại biến nàng thành vô tri giác. Y tự nhủ có lẽ về sau nỗi đau khổ sẽ dịu bớt khi những giọt nước mắt tuôn trào. Rồi y quay gót bước ra khỏi nhà.

Smith chậm rãi trở ra xe tắc xi – bây giờ thì cần gì phải vội. Trên cụm đồi Eldon đằng xa, cơn mưa giông đã bắt đầu với những tiếng sấm ầm vang. Tại Sleedon bầu trời xám xịt như chì và không khí oi bức hơn bao giờ hết. Trong tâm trạng dao động mạnh, y cảm thấy khiếp sợ khi tiếng sấm nổ ì ầm vang dội đến như những đợt pháo đại bác. Lúc bước vào xe, một giọt mưa rơi trúng tay y, rát và nóng như máu.

Y bảo ông tài xế trở về Hedleston – không còn cách nào khác. Bây giờ y từ bỏ mọi ý định tìm Page. Ông ta không có ở đây, ông ta đang trên xe lửa, mà cũng có thể còn ở Luân Đôn. Dù ở đâu thì ông ta cũng đã biết. Ông ta sẽ không ký, sẽ không bỏ Ánh sáng phương Bắc.

Đối với Nye và y, không còn con đường nào khác hơn là bỏ cuộc và cuốn gói rời thành phố. Nhưng chỉ lô gích không thôi không cắt nghĩa được sự mong muốn rút lui chợt đến với Smith. Tình hình mà y và Nye đã tạo ra và những mãnh lực họ thả lỏng giờ đang làm y kinh hoảng. Y cảm thấy rụng rời và sẵn lòng đánh đổi bất cứ gì lấy một ly rượu. Y phải bỏ đi. Có mất chỗ làm hay không, điều này trở nên tương đối không quan trọng. Điều duy nhất quan trọng là y phải đi khỏi Hedleston, không chậm trễ.

Nhu cầu đòi hỏi chỗ nương tựa tinh thần đưa ý nghĩ Smith trở về với Nye. Leonard bảo rằng hắn sẽ ở tại toà soạn, và khi xe về đến vùng ngoại ô thành phố, Smith khiến tài xế đưa y lại cao ốc Prudential. Trời đang mưa như trút và gió mạnh tạt nước vào kính chắn gió. Đường sá trong thành phố vắng vẻ, lác đác chỉ có vài người vội vã chạy tìm chỗ trú mưa.

Khi xe ra khỏi đường Victoria chạy vào khu thương mại Cornmarket, thình lình họ đâm đầu vào chỗ xe cộ đang kẹt cứng. Smith hạ kính cửa sổ nhìn ra ngoài. Xe cộ san sát nhau kẹt chật ních trên một quãng đường hẹp – hầu hết là xe vận tải chở hàng hoá từ chợ trung tâm. Y nghĩ chắc một ống nước lớn bị vỡ, hay con đường bị ngập. Y không chờ được, từ đó đến toà soạn cũng không xa. Y giúi mấy tờ giấy bạc vào tay bác tài xế rồi bước ra khỏi xe.

Rồi, khi y quẹo ở góc đường và vội vã rảo bước trên đường Park, y nhìn thấy một đám đông trên lề đường. Mặc dù mưa to, họ đứng đấy, chen chúc nhau, ngóng cổ lên nhìn bên này nhìn bên kia, vừa lấn nhau về phía cửa ra vào của một toà cao ốc. Tim Smith ngừng đập khi y thấy đó là lối vào khu văn phòng trong cao ốc Prudential. Thôi có chuyện gì rồi, Smith nghĩ thầm, họ đập phá toà soạn mình đây. Y sợ hãi nhưng phải lại xem cho biết cái gì. Y chạy tới. Ngay lúc đó y nghe tiếng còi hụ, và bên trong khu công viên rộng lớn bên kia đường, y kinh hoàng nhận ra cái màu trắng lờ mờ của một xe cứu thương đang phóng tới trên quãng đại lộ mà bình thường cấm xe hơi lưu thông.

Smith xô đẩy và lấn dành lối đi trong đám đông. Y cứ phải lặp đi lặp lại cho người ta biết y là ai để họ nhường lối. Đến cửa, người cảnh sát nhận ra y và cho y vào. Y dừng lại nơi hành lang, thở nặng nhọc và không dám đi tiếp. Y tự ép buộc mình phải bấm nút thang máy. Thang máy không hoạt động, đèn báo chỉ rõ nó đang dừng trên lầu hai. Đ nhiên y nghe tiếng chân chạy xuống cầu thang. Y quay lại gặp Peter, chú bé giữ điện thoại. Trông thấy Smith, chú bay lại nắm chặt tay y.

– Ông Smith… ôi, ông… ơi.

– Việc gì thế?

Chú nắm chặt Smith trong cơn kinh hoàng và rên rỉ nói:

– Cháu muốn về nhà. Trời ơi, ghê quá, ghê quá!... Cháu thấy hết.

– Cái gì? – Smith lay chú thật mạnh – Trời đất… gì thế này?

Peter ngước lên nhìn, đầu chú ngửa ra sau. Giọng chú nghe the thé.

– Cậu Page… cậu ấy bắn ông Nye… Ông Nye ngã xuống… rồi cậu ấy tự bắn vào mình. – Chú nghẹn, rồi giọng chú lên cao hơn – Bác sĩ nói cậu ấy đã chết.

– Ai? – Smith ngập ngừng.

– David… cậu Page con.

Smith dựa vào tường, y bị vắt kiệt hết mọi thứ ngoại trừ một cảm giác buồn nôn. Y nghe sau lưng tiếng rè rè của thang máy đang xuống. Một lát sau, Nye bước ra cùng với vị bác sĩ của toà soạn. Vẻ kinh hoàng còn phảng phất trên mặt Nye; bên dưới cái áo khoác vắt vai là lớp băng gạc trắng quấn quanh cánh tay trái của hắn, và trên vành môi xanh mét hắn đang phì phà một điếu thuốc.

– Thằng lỏi điên! – Hắn nói với Smith khi đi qua.

Smith ngơ ngác nhìn theo hai người bước lên ca bin xe cứu thương. Gượng hết sức lực, y sắp sửa bước đi thì từ trong thang máy hai người y tá lách khiêng ra một chiếc cáng phủ vải, Smith ráng nhắm mắt lại, nhưng không được. Y nhìn chiếc cáng đi qua. Họ đẩy nó vào thùng xe cứu thương. Nhìn qua cửa mở rộng, trên nền hậu cảnh một đám đông yên lặng đứng nhìn, Smith thấy một người đàn ông quỳ một chân trong dáng điệu chuyên nghiệp, đưa máy ảnh lên ch

14

Bốn ngày vừa qua, sau trận mưa giông lớn hôm thứ năm, tiết trời cuối thu đẹp lạ thường. Malcolm Maitland buồn bã bước đi qua khu thương mại Cornmarket đến toà nhà Ánh sáng phương Bắc; ông cảm thấy trời hơi nóng, một phần có lẽ vì bộ vét tông sậm màu ông mặc đã bắt đầu chật. Tại buổi điều tra, bên trong Toà thị sảnh ngột ngạt hơi người, ông chưa bao giờ thấy nơi đó đông người đến thế - ít ra bây giờ cũng khoan khoái được ở ngoài trời. Chỗ ngồi gần cửa hông đã cho phép ông rút đi sớm, và lúc ông bước trên cầu thang lên phòng làm việc, ông có ý nghĩ mình là người đầu tiên trở về toà soạn.

Nhưng Moffatt đã về trước ông. Đi ngang cửa phòng để mở, ông trông thấy cô đang đẩy kính cửa sổ lên. Ông dừng lại.

– Vậy là xong. – Ông nói.

Cô Moffatt không đáp lại ngay. Rồi, cô đồng ý, nhưng nét mặt giận dữ.

– Vâng… xong hết.

Cô mặc toàn màu đen, mặt hơi xám lại vì trời nóng, trông cô hoàn toàn mệt mỏi và biểu lộ vẻ đặc biệt khó chịu, nhưng nhu cầu cần trò chuyện đã đưa đẩy Malcolm vào.

– Henry vượt qua cơn này không đến đỗi kém. – Ông nói sau một lúc im lặng.

– Khá hơn tôi nghĩ. – Cô Moffatt thú nhận – Chuyên viên giảo nghiệm giúp đỡ… có một lúc ông ta quá xúc động. Nhưng, ôi, hai người trẻ đó! – Cô giở mũ và máng lên móc ở sau cánh cửa – Chết thật vô ích, thật uổng mạng. Tội nghiệp! Nếu cậu bé điên rồ đáng thương đó làm được điều cậu ta định làm thì đâu có hoài công uổng mạng thế này. Khi tôi trông thấy gã Nye ngồi ở hàng trên, sống nhăn ra đó, tôi tức muốn bắn hắn luôn. Nhưng có làm thì chắc cũng vụng về như David thôi.

Cậu ta làm thế cũng hay, - Maitland nói chậm rãi – vì lợi ích của Henry. Tôi tin chắc đó là ý kiến dư luận chung. Thành phố vẫn ủng hộ ông ấy. Sau khi xem xét mọi khía cạnh, tôi cho là Ánh sáng phương Bắc qua khỏi cơn giông bão này khá hơn ta có thể mong mỏ

– Có lẽ thế. – Cô Moffatt nhíu mày nói – Nhưng phải mất đi… những gì đã mất… để được như thế. Tin tôi đi, nếu không xảy ra như đã xảy ra thì tên tuổi chúng ta vẫn còn dưới vũng bùn. Tôi không chút nghi ngờ rằng Henry sẽ quy hết tất cả cho tấm lòng nhân hậu. – Giọng cô đanh lại. – Thật ra nó có nghĩa rằng một mối cảm xúc bị một mối cảm xúc mạnh hơn lấn át. – Cô quay lại cắm dây ấm nước điện – Tôi pha trà đây. Đây là việc làm duy nhất thích hợp với một ngày như hôm nay. Ôi một ngày! Anh uống chứ?

– Cũng được.

Maitland vừa đáp vừa nhìn cô lấy hai cái tách từ sau tủ hồ sơ và lấy đường và lon trà trong ngăn kéo bàn viết. Rồi cô cầm lên nửa chai sữa để trên ống nước xem xét với vẻ nghi ngờ, và khẽ nói một mình:

– Không phải sữa hôm nay, nhưng đành cố gắng vậy.

Sau đó cô nói tiếp với Maitland, trong đầu vẫn còn nghĩ về cuộc điều tra:

– Dĩ nhiên Smith là kẻ khiến tôi giận nhất. Anh ta đê tiện hết sức khi khai rằng đáng lẽ anh ta phải ở lại với Cora trong ngôi nhà Sleedon và không được để cô ấy một mình vì cô ấy đang suy sụp tinh thần. Thậm chí trước đó anh ta bắt đầu làm ra vẻ dịu dàng… khi bà cụ Martha Dale ở quầy báo kể lại bà đã nhìn thấy Cora chạy ra cầu tàu như thế nào, và bà la to kêu cô ấy đứng lại mà không được. Nghĩ đến những kẻ như bọn Smith mà khóc lóc cho Cora, tôi chỉ muốn đập vỡ mặt ra.

– Tội nghiệp! – Malcolm nói – Anh ta tự trách mình đủ mọi thứ khiến tôi không khỏi thương hại.

– Anh không cần phải thương hại. – Cô nói rồi bặm chặt môi lại, một thói tật mà Maitland đã quá quen thuộc – Tôi có một mẩu tin mới về Smith cho anh.

– Gì thế?

– Henry cho anh ta vào đây làm.

– Úi chà!... Mà làm việc g

– Việc của Balmer. Anh ta sẽ ở trong ban tham mưu. Người phụ trách quảng cáo mới của chúng ta đó.

– Lạy Chúa. – Malcolm suy nghĩ trong một lúc, rồi nói: – Cô muốn nói gì thì nói, chứ tôi nghĩ rằng Page là mẫu người tốt nhất tôi từng gặp trong thế giới ô trọc này.

Cô lắc đầu rồi đổ nước nóng pha trà.

– Ông ấy là người tình cảm và hay yếu lòng, thế thôi. Bố ông ấy thì không đời nào làm thế. Ông cụ sẽ ném Smith ra khỏi văn phòng ngay lúc đầu tiên gặp anh ta.

– Cô quá nghiêm khắc với Henry. Cô luôn luôn thế. – Ông đón lấy tách trà Moffatt đưa – Ta hãy xem những gì anh ấy đã trải qua hai năm nay… với chứng đau tim và đủ mọi thứ khác nữa. Rồi tới vụ này, kinh khủng nhất tất cả. Cô hiểu ông ấy gắn bó thế nào với David.

– Vâng. – Cô buồn bã tán đồng – Cậu David yêu dấu. – Rồi vừa nhấp trà cô vừa phóng ánh mắt qua vành tách về phía Maitland – Nhưng Cora mới là người ông ấy thật sự nhớ.

Trước khi Malcolm kịp chen vào, cô Moffatt tiếp tục nói:

– Có lẽ Henry không biết, nhưng sự thật là ông ấy yêu Cora. Ồ, tôi không trách việc đó. Nói đúng ra, đó là một trong vài điều khiến tôi thán phục ông ta.Cora là một người đàn bà đích thực, nồng nàn và rất con người. Cô ta cần được yêu, mà David thì không hoàn toàn đáp ứng. Nhất là khi cậu ta bắt đầu giở chứng quái gở nữa, bắt cô nàng đọc các sách văn chương bác học, đối xử với cô nàng như con búp bê trong lồng kính. Cô ấy không hề nói với tôi một lời nào về điều này, nhưng tôi nhìn tôi biết chứ. Tôi hiểu Cora từ trong ra ngoài. Tôi nhìn nhận cô ấy thích David, tận tuỵ với cậu, thương xót cậu… nhưng thế không đủ.

– Cô nói chuyện tầm phào rồi. – Maitland đội ngột cắt ngang – Vả lại bây giờ cũng không phải lúc.

– Có lẽ thế. Nhưng tôi đã biết điều này khá lâu rồi. Henry thích Sleedon, nhưng ông ấy không yêu thích nhiều đến thế, hoặc đi ra đó chơi thường xuyên đến thế, mãi cho đến khi có Cora ở đó. Ông ấy làm bất cứ điều gì vì Cora… ngay cả phải từ bỏ Ánh sáng phương Bắc. Hôm qua tôi đang cùng ông ấy ở bên văn phòng thì Bob Lewis vào cho hay người ta đã tìm được xác cô ấy tấp vào bãi North Shore. Giá anh nhìn thấy gương mặt Henry lúc đó. Và anh có biết ông ấy nói gì không? “Cô ấy có bị gì không? Có bị biến hình biến dạng gì không?” Ông ấy hỏi thế đó. Và khi Bob trả lời: “Không, thưa ông, không sao cả”, thì ông ấy nói: “Xin tạ ơn Thượng đế”.

Malcolm nhìn cô chằm chặp, trong lòng nửa bực bội nửa hiếu kỳ, và đột nhiên phát lên nói:

– Này cô Moffatt, tại sao cô chống Henry dữ thế? Và luôn luôn so sánh với cha anh ấy?

Cô Moffatt không trả lời ngay.

– Tôi không hẳn chống lại ông ấy. – Sau một hồi lâu cô nói – Ông ấy không đúng mẫu người chủ bút nhật báo Ánh sáng phương Bắc như tôi quan niệm. Quá mềm yếu, quá thiên về chịu đựng các sự việc thay vì đối đầu vượt qua chúng. Bố ông ta không như thế. Ông cụ là một người đàn ông đích thực.

– Cô có kính phục ông cụ không?

– Có chứ. – Giọng nói cô Moffatt bỗng dưng trở nên thách thức – Không chỉ vì bản chất con người của ông cụ mà còn vì những điều ông cụ làm cho tôi. Tôi đoán rằng anh có nghe nói ông cụ mua cho tôi một ngôi nhà nho nhỏ.

– Tôi có nghe đại loại như vậy. – Maitland điềm tĩnh đáp.

Nhưng Moffatt đang còn phấn chấn sau những biến cố trong ngày, nên quyết không để bị cản ngăn.

– Vâng, - cô nói tiếp – ông cụ biết tôi ưng sống ở một vùng ngoại ô, với một khoảnh vườn, thế rồi một hôm… tôi không bao giờ quên ngày hôm đó… ông cụ đưa cho tôi một bằng khoán nhà. Khi tôi đề nghị hàng tháng trích lương hoàn trả tiền cho ông cụ, thì ông cụ chỉ mỉm cười nói: “Thỉnh thoảng cô mang cho tôi một bó hoa”. Đó là lý do tại sao ngày nay tôi vẫn còn mang hoa đến đây. – Cô ngừng nói, quên khuấy sự hiện diện của Maitland – và sau khi bà cụ mất đi, ông cụ thường ghé nhà chơi vào chiều thứ bảy, ngồi hút ống píp và uống một cốc bia. Ông cụ thích bia Burton; tôi luôn có sẵn Burton cho c

Cô ngừng nói, và đột nhiên cảm thấy Malcolm đang nhìn mình, cô đỏ mặt. Đó là lần duy nhất ông trông thấy cô đỏ mặt.

Trong nhiều phút hai người không ai nói lời nào. Sự im lặng bắt đầu trở nên kỳ cục thì Maitland đứng dậy.

– Thôi, - ông nói – tôi nghĩ chúng ta nên tiếp tục công việc. Không được lơ là trong lúc sếp đi vắng. Cái mà tất cả chúng ta cần lúc này là công việc, thật nhiều công việc. Trưa hôm nay sẽ có buổi họp tham mưu. Xin thông báo giùm cho những người khác. Cám ơn cô về tách trà.

Ông đi về phòng riêng, ngồi vào bàn và suy nghĩ về kế hoạch của ông cho ba tháng sắp tới, là thời gian Henry vắng mặt, mọi trách nhiệm sẽ do ông gánh vác. Liền lúc đó có tiếng gõ của và Fenwick xuất hiện, tay cầm một băng giấy tin viễn ký.

– Đây là một tin vừa nhận trên máy A.P.

– Vùng? – Maitland ngước lên nhìn dò hỏi.

– Dường như họ đã đổi ý về địa điểm nhà máy nguyên tử ở Utley.

– Cái gì! – Malcolm kêu lên ngạc nhiên – Anh định nói… rốt cuộc họ sẽ không đến đây chứ?

– Hiển nhiên là thế. Họ đang cứu xét vùng Highlands… Suiherlandshire. Ông Phụ tá bộ trưởng công bố ở Quốc hội hôm qua.

Anh ta trao bản tin. Đọc xong Maitland nói:

– Cầu trời ông ta sẽ giữ đúng lời.

– Rất có thể lắm chứ. Ông ta nói rõ Sutherland là một địa điểm thích hợp hơn nhiều.

– Lạy Chúa! – Maitland hài lòng kêu lên – Điều này nghĩa là… ở mạn dưới này… chúng ta sẽ được để yên. – Rồi nói thêm giọng thì thầm – Ít nhất là trong

Khi Fenwick đi khỏi, Malcolm ngồi ôn lại tất cả những chuyện đã xảy ra chì vì một bộ của chính phủ không có khả năng quyết định dứt khoát ngay từ đầu. Nếu không có dự án Utley thì trong hai năm qua họ đâu đã phải chịu hậu quả của sự kình chống vô ích và tấn thảm kịch kết thúc nó.

Rồi ông đưa ý nghĩ về tương lai và bắt đầu ghi vội những nội dung chính cho phiên họp tham mưu. Ông làm việc liên tục trong nửa giờ thì từ phía hành lang, tiếng những bước chân quen thuộc khiến ông ngẩng đầu lên. Cánh cửa bật mở và Page bước vào.

Maitland đứng lên ngay.

– Ồ, Henry, - ông khẽ kêu – tôi tưởng anh đã về nhà nghỉ rồi chứ.

– Tôi chỉ ghé lại đây vài phút… xe chờ bên ngoài – Page đứng tựa vào cạnh bàn viết nói.

Trông ông xanh xao hơn mọi ngày và trên mặt hiện rõ một vẻ chịu đựng. Tuy thế, sự thay đổi nơi ông trong vài ngày qua, mặc dù rõ nét, nhưng kém tàn phá hơn Maitland lo ngại. Cái gì, Malcolm tự hỏi, đã giúp con người nhỏ nhắn đứng vững, bất chấp sự yếu kém về thể chất, không một biểu lộ và dấu hiệu nào về lòng dũng cảm? Trọn một đời biết trọng chữ tín và danh dự, có lòng ân cần đối với láng giềng và biết giữ lời hứa – các giá trị điển hình về thái độ ngay thẳng này là những cái hun đúc nên sức mạnh cho ông, trong khi một kẻ khác, dù mạnh hơn về thể lực, sẽ phải ngã quỵ.

– Tôi sẽ không gặp anh trong một thời gian khá lâu, Malcolm ạ. – Page nói tiếp sau khi lấy lại được hơi thở - Tất nhiên là sau khi cuộc điều tra kết thúc, tôi sẽ đi một chuyến du lịch xa bằng tàu thuỷ. Alice luôn mong mỏi được thăm viếng Hawaii, nên chúng tôi sẽ đến đó… Nhưng trước hết, tôi muốn báo cho anh biết ý định đưa anh vào làm người hùn với tôi trong Ánh sáng phương Bắc. Tôi đã nhờ luật sư Paton thảo những văn kiện hùn hạp. Tôi sẽ ký trước khi đi.

Maitland đứng hoàn toàn yên lặng, nhưng gương mặt xấu xí của ông trong một lúc đã mất đi màu đỏ, rồi từ từ trở nên đỏ hơn trước. Sau bao nhiêu năm làm việc tận tuỵ, cần cù, không hề có đền bù, phần thưởng này đối với ông hoàn toàn ngoài sự mơ ước, và đã khiến ông sững sở. Ông không làủ được mình nữa. Bằng một giọng run run, ông cố gắng nói:

– Tôi không biết nói gì, Henry ạ… chỉ biết cảm ơn anh thôi.

Vậy là xong nhé. – Page nói, rồi tiếp tục một cách nghiêm trang – Chỉ còn một điều nữa khiến tôi nghĩ mãi. Có thể làm anh ngạc nhiên, có lẽ tôi cũng không nên nói ra, nhưng bốn ngày qua, những cảm tình và sự tốt bụng mà người ta bày tỏ với tôi, không những tôi hoàn toàn bất ngờ mà còn cảm thấy không xứng đáng nữa… Nó là một bằng chứng khác về lòng nhân hậu cơ bản của người dân thành phố chúng ta.

Nếu Maitland được nhắc đến lời tiên đoán mỉa mai mới đây của Moffatt thì ông ta cũng không bày tỏ dấu hiệu gì. Ông đứng yên chờ trong khi Page tiếp tục nói:

– Tôi tự hỏi không biết có nên phá luật của chính mình và làm một chuyện cá nhân, chỉ lần này thôi. Anh có thể đoán được tôi đang nghĩ gì. Vài lời nhắn gửi độc giả của chúng ta… một sự tái xác định niềm tin của cá nhân tôi… một lòng biết ơn đối với sự ủng hộ trung thành của họ, một sự bảo đảm rằng bất kể điều gì xảy đến với chúng ta, tờ báo vẫn tiếp tục. – Ông ngưng nói và nhìn dò xét gương mặt Maitland – Anh thử nghĩ xem tôi có nên viết đại ý như thế không? Hay nó có vẻ hợm hĩnh?

– Viết đi, Henry. - Maitland nói giọng quả quyết, không cho phép mình ngập ngừng chút nào. - Nó sẽ làm anh khoan khoái. Và mọi người khác cũng thế.

Nét mặt Page lóe sáng lên hầu như không nhận thấy nổi.

– Vậy thì tôi viết. – Ông nói – Cám ơn anh, Malcolm.

Khi Page đi khỏi, Maitland chờ vài phút rồi đi xuống phòng tin tức. Lúc đi theo hành lang ngang cửa phòng Page để mở, ông thấy Page đang ngồi tại bàn giấy, hơi khom xuống, một tay chống đầu, đang viết, viết thật đều tay, viết ra những cảm nghĩ chân thành của mình cho độc giả của số báo Ánh sáng phương Bắc ngày hôm sau.

HẾT.

Chú thích

[1] Adam: hai anh em Robert (1728 - 1782) và James Adam (1780 - 1794) người Anh, đều là kiến trúc sư và nhà thiết kế đồ gỗ trang trí nội thất (Tất cả chú thích là của người dịch)

[2] Tiếng Anh: Treasure of the Island. Nhà văn Xcôtlen R. L. Stevenson có một tác phẩm nổi tiếng tựa đề Đảo châu báu (Treasure Island) được quay thành phim cũng mang cùng tựa đề. Ở đây Dorothy nhớ sai tựa phim, nên cha cô mới cho rằng cô kém thông minh.

[3] Theo Kinh thánh, tại thành phố Babel ở xứ Shinar, con cháu của Noah xây một tháp cao để lên tới trời, nhưng bị Thượng đế phạt làm mỗi người trong tháp nói một thứ tiếng khác nhau, không ai hiểu ai và tháp không xây tiếp được. Ở đây ý nói một nơi hỗn loạn.

[4] Liên đoàn đường sắt quốc gia

[5] Benjamin Disraeli (1804 - 1881): nhà chính trị và tác giả người Anh, làm thủ tướng nước Anh những năm 1868 và 1874-80

[6] Một ông vua rất giàu có của xứ Lydia cổ thuộc vùng Tiểu Á hồi thế kỷ VI trước Công nguyên.

[7] Sussex: một quận ở miền Nam nước Anh giáp biển Manche, chia làm Đông Sussex và Tây Sussex.

[8] Louis Jacques Mondé Daguerre (1789 - 1851): người Pháp, phát minh ra phương pháp chụp ảnh trên những tấm bảng tráng b

[9] Chữ viết tắt của Young Men’s Christian Association, tức là Hội Thanh niên Thiên Chúa giáo.

[10] Tức xe Mercedes của hãng xe hơi Tây Đức Daimler - Benz

[11] Hamlet: tên nhân vật chính trong vở bi kịch cùng tên của Shakespeare.

[12] Người mang bảng quảng cáo trông giống cái bánh xăng uých.

[13] Phân in: một đơn vị đo thân chữ in; 144 phân in là chữ có chiều cao tương đương 5 cm.

[14] Đơn vị tiền tệ không chính thức của Anh, xưa là đồng tiền vàng bằng 21 shilling. Đơn vị chính thức là pound (bảng) trị giá ít hơn guinea, chỉ bằng 20 shilling.

[15] Phần thưởng của Dorrie là 20 guinea nhưng cô được trả 21 bảng có giá trị tương đương, vì đồng tiền vàng guinea không còn lưu hành na.

[16] Thuộc về đảng Cấp tiến (the Liberal Party), một chính đảng Anh.

[17] Gilead: tên một vùng ở xứ Palestine cổ.

[18] Thomas Carlyle (1795 – 1881): nhà viết tiểu luận và sử gia Xcôtlen

[19] Thủ đô Edinburgh nước Xcôtlen.

[20] Chú ngựa ô.

[21] Baudelaire (1821-1867): thi hào Pháp.

[22] Doric: tiếng Anh địa phương ở Xcôtlen, hơi khác với tiếng Anh tiêu chuẩn.

[23] The Lavender Lady: Phu nhân Oải hương

[24] Crown: đồng tiền Anh trị giá 5 shilling, lưu hành lúc tiền tệ Anh chưa đổi sang hệ thập phân.

[25] Phố Fleet, đường phố cổ xưa ở Luân Đôn, nơi hiện nay có nhiều nhà báo và nhà in.

[26] Utopia: tên một hoàn đảo tưởng tượng được nhà văn và nhà chính trị người Anh Sir Thomas More (1478-1585) mô tả trong quyển sách cùng tên viết năm 1516, là nơi có một chế độ xã hội và chính trị hoàn hảo và lý tưởng.

[27] Surrey: một quận ở miền Nam nước Anh nhằm về hướng Tây – nam Luân Đôn, thủ phủ là Kingston – on – Thames. Chắc hẳn bạn đọc còn nhớ Phần một, Chương 3, tác giả có nói đến ngôi nhà nghỉ ở Sussex của Ithiel Mighill. Nếu không có sự nhầm lẫn nào về phía tác giả thì đây được hiểu là ngôi nhà nghỉ mát thứ nhì của Mighill.

[28] Ginger ale: còn gọi ginger beer, là một thứ nước ngọt có hương vị gừng vàcó hơi cacbonic.

[29] Wiliam Shakespear (1584 – 1616): nhà viết kịch và nhà thơ vĩ đại của Anh.John Millton (1608 – 1674): nhà thơ lớn người Anh.

[30] Tiếng Anh: to eat or not to eat, that is the question. David nói câu này nhại theo câu nói bất hủ của Hamlet trong vở kịch Hamlet của Shakespear: to be or not to be, that is the question.

[31] Gustav Mahler (1860 – 1911) nhà soạn nhạc người Áo.Paul Hindemith (1895 – 1963): nhà soạn nhạc người Đức.

[32] Đồng sáu penny tiền Anh

[33] Palley: nhà hàng Albambra Palais de Dance; vì thất học nên Cora đọc từ tiếng Pháp Palais thành Palley

[34] Lyceum: một vận động trường cổ ở ngoại ô Athens nơi triết gia Hy Lạp Aristotle (384 – 322 TCN) giảng dạy triết học.

[35] Corinthians thứ nhất: một trong hai quyển kinh Tân ước do thánh tông đồ Paul viết, nội dung là các thông điệp gửi tín đồ Thiên Chúa giáo ở Corinth thuộc nước Hy Lạp cổ.

[36] Năm guinea bằng năm bảng năm shilling. Như thế chủ tiệm đã bớt cho Page năm shilling

[37] Thời đại của lẽ phải.

[38] Ám chỉ sông Thames chảy qua Luân Đôn

[39] Aberdeen: thành phố cảng ở Xcốtlen

[40] Ulster: một tỉnh thuộc Bắc Ailen

[41] Khu City: trung tâm tài chính và thương mại của Luân Đôn.

[42] Thời vua Edward VII (1841 – 1910), con của nữ hoàng Victoria trị vì nước Anh từ 1901 đến 1910.

[43] Nếu giở lại chương 12. phần I, ta sẽ thấy nhà máy giấy Northern Mills nằm ở thành phố Manchester, Leonard Nye đang kể lại những chỗ hắn vừa thăm viếng ở Tynecastle. Chỗ này tác giả viết không rõ, hoặc có thể ông sơ ý.

[44] Người cô họ xa đã nuôi Nye hồi nhỏ.