TỰ LUYỆN PHƯƠNG PHÁP ĐỌC NHANH

Biên soạn: Trần Ngọc Vĩnh,
theo Norman C. Maberley,
Tiến sĩ giáo dục, nguyên Giám đốc
Viện Nghiên cứu và Dạy đọc nhanh
New York (Mỹ)
NXB TP Hồ Chí Minh, 1991

Tạo eBook lần đầu (11/09/‘10):
bogiadispacy,
tducchau (TVE)
Web.taisachnhanh.cloud
Tạo lại (11/01/‘16): QuocSan.

MỤC LỤC:

Lời nhà xuất bản

Phương pháp đọc hiệu quả… và khởi đầu

Nói với các bạn đã đọc được nhanh … và các bạn mong đọc nhanh được

Bước I … Chuẩn bị tốt để thành công

Bước II … Phối hợp mắt và tay

Bài luyện tập IIa

Bài tập luyện IIb

Bước III … Phát triển tầm nhìn và nhận ra

Bài tập luyện IIIa

Bài tập luyện IIIb

Bài tập luyện IIIc

Bài tập đọc

Bước IV … Đọc để hiểu rõ

Bài tập luyện IVa

Bài tập đọc

Các câu hỏi cho bài tập đọc

Bài tập luyện IVb

Bài tập đọc

Bước V … Đọc suốt bài văn tường thuật

Bài tập luyện Va

Bài tập luyện Vb

Tự đánh giá

Bước VI … Nhớ những gì bạn vừa đọc

Bài tập luyện VIa

Bài tập luyện VIb

Bài tập luyện VIc

Bước VII … Lấy bàn tay điều khiển ra

Bài tập luyện VIIa

Bài tập luyện VIIb

Bước VIII … Bạn xong cả rồi

Bài tập luyện VIIIa

Bài tập luyện VIIIb

Bài tập luyện VIIIc

Bài tập luyện VIIId

Trả lời

Lời nhà xuất bản

Hiện nay thế giới đang ở trong thời kỳ bùng nổ về thông tin, sách báo, tạp chí xuất bản ngày càng nhiều, cung cấp một khối lượng thông tin khổng lồ mà nếu không có cách xử lý thông tin thích hợp thì không thể nào nắm bắt kịp. Nhiều nhà chuyên môn về tin học, các giáo sư, tiến sĩ ở khắp nơi đã đưa ra nhiều phương pháp xử lý thông tin khác nhau nhằm giúp giải quyết vấn đề này.

Trong nước và ở thành phố ta, cùng với sự phát triển của kinh tế, của khoa học kỹ thuật và tin học, sách báo được xuất bản hàng loạt, cộng với một khối lượng lớn sách báo, tạp chí nhập từ nước ngoài, khiến chúng ta không thể nào theo dõi kịp. Trước tình hình đó, nhằm giúp bạn đọc có được một phương pháp đọc giải quyết được mối mâu thuẫn giữa yêu cầu nắm bắt thông tin càng nhiều càng tốt và thời gian, khả năng đọc bị hạn chế, Nhà xuất bản Thành phố Hồ Chí Minh giới thiệu cùng bạn đọc cuốn Khoa học cho mọi người: Tự luyện Phương pháp đọc nhanh do Trần Ngọc Vĩnh biên soạn theo Tiến sĩ Giáo dục Norman C. Maberley, nguyên Giám đốc Viện nghiên cứu và dạy đọc nhanh, ở New York (Mỹ).

Cuốn sách giới thiệu quá trình phát triển, lợi ích của phương pháp đọc nhanh, cách học và những bài học từng bước, đi từ dễ đến khó, đồng thời phân biệt cách đọc theo các mục đích đọc giải trí hay đọc đế học tập, để nghiên cứu, nhằm giúp bạn đọc có điều kiện lựa chọn phương pháp thích hợp với mình. Đây là một phương pháp tập đọc nhanh không cần dùng đến những thủ thuật hay máy móc nào mà chỉ đơn giản dựa vào sự phát triển những kỹ năng tự nhiên của bất cứ bạn đọc nào bằng những bài tập luyện tuần tự.

Mong rằng cuốn sách sẽ giúp ích bạn đọc, với tính cách là một tài liệu tham khảo, trong việc rèn luyện cho mình có được một phương pháp đọc đáp ứng yêu cầu của bạn.

Nhà Xuất Bản Thành Phố Hồ Chí Minh

Phương pháp đọc hiệu quả… và khởi đầu

Việc làm kỹ một ít bài tập luyện đơn giản có thể giúp bạn đọc nhanh hơn từ 3 đần 10 lần. Thực tế đã chứng tỏ như thế. Nhưng có vẻ ngược đời là có quá nhiều học sinh sinh viên các trường trung học và đại học cứ phải còng lưng vì thiếu hụt thời gian và gặp trở ngại do kỹ năng đọc hay cách học không hiệu quả. Bị thúc ép bởi những trách nhiệm xã hội và nhà trường, họ buộc phải dùng đến những thủ thuật tinh vi để “thi đậu” vì không thể học kịp. Do đó những yêu cầu được giảm bớt, những cơ hội trao đổi và phát triển cá nhân bị phí hoài, và học hành trở nên một trò đùa với họ.

Vào mùa xuân 1961, các nhà giáo dục và chuyên gia đã gặp nhau tại Los Angeles để thảo luận các cách thức và biện pháp khắc phục những khó khăn này, những khó khăn luôn đè nặng lên các sinh viên, học sinh thiếu các kỹ năng đọc và học cần thiết đáp ứng những đòi hỏi của nến giáo dục và học vấn hiện đại. Gần như tất cả các lớp đọc nhanh đều dùng những phương pháp có hiệu quả giới hạn, nên không thể dẫn đến sự thay đổi có thể thấy rõ được trong quá trình luyện đọc nhanh. Cần phải có một phương pháp mới – một phương pháp kết hợp được các kỹ thuật đọc nhanh tốc độ cao với các thói quen học tập theo chức năng, một phương pháp giúp người đọc đỡ được các công việc vất vả không cần thiết và giải phóng các khả năng tiềm tàng của trí óc.

Để biến những quan điểm trên thành hiện thực, tác giả đã để ra hai năm nghiên cứu và thử nghiệm với nhiều kỹ thuật và hệ thống luyện đọc nhanh đang áp dụng trong các nhà trường và các tổ chức tư nhân trên khắp Hoa Kỳ, từ đó đã đúc kết được những phương pháp có hiệu quả nhất, dễ thành công nhất và luôn được hoàn thiện để hình thành một chương trình căn bản hoàn chỉnh.

Rất nhiều cuộc kiểm tra rộng rãi được thực hiện nhằm xác nhận phương pháp này, với tên gọi là Phương pháp đọc hiệu quả. Trong một cuộc nghiên cứu với một lớp học ở bậc trung học, ba mươi học sinh bắt đầu học đọc với tốc độ trung bình 283 chữ một phút và nắm được 45% những gì đã đọc. Sau khi luyện tập hết các bước của phương pháp này thì các học sinh đó đạt tốc độ trung bình 3750 chữ một phút và mức hiểu là 63%. Trong cuộc thi đọc theo tiêu chuẩn quốc gia dành cho thanh niên, tất cả những học sinh này đều cao điểm hơn so với 92% số sinh viên đại học dự thi. Trên phân nửa nhóm đọc nhanh hơn nhiều so với tốc độ tối đa 1230 chữ một phút của người bình thường. Nhiều cuộc nghiên cứu tương tự khác đã chứng tỏ tính hiệu quả của phương pháp được trình bày trong quyển sách này.

Một trong những mục tiêu của Ủy ban họp năm 1961 là phát triển phương pháp đọc nhanh hiệu quả và hiện đại nhất dành cho sinh viên, học sinh và những ai muốn cải tiến khả năng đọc của mình. Mục tiêu thứ hai là phổ biến phương pháp này sao cho những ai muốn tập thì đều có thể tập được. Mục tiêu đầu tiên đã đạt được và bây giờ, phương pháp này với hy vọng rằng nó sẽ đến được với các bạn sinh viên, học sinh, các giáo viên và tất cả những ai thích đọc. Chủ yếu, cuốn sách này được viết như một tài liệu tự học, nhưng ích lợi của nó sẽ được nâng cao hơn nhiều nếu các giáo viên dạy đọc kết hợp với những khái niệm căn bản trong các lớp học đọc nhanh chính qui.

Tác giả

Nói với các bạn đã đọc được nhanh … và các bạn mong đọc nhanh được

Charmane Mc Daniels cứ bồn chồn không yên khi cô lấy một cuốn sách trên kệ và buông mình xuống ghế dựa êm ái. Cuốn Lương tâm của một đảng viên Đảng Bảo thủ của Barry Goldwater không phải là một cuốn sách lớn, cũng như không phải là một cuốn sách quá khó nhưng vào buổi chiều đông này nó gợi lên cho Charmane một đề tài quá khô khan về một cái mà cô chưa bao giờ thật sự hiểu hay quan tâm đến. Không biết sao cô lại bực mình với những diễn biến chính trị xẩy ra năm 1964 đó mà cô bắt buộc phải nắm được, và bây giờ, vào một buổi chiều tối xuống mau, cô buộc phải nắm vững tư tưởng của thượng nghị sĩ Bang Arizona, Barri Goldwater và những thế lực tạo nên số phận ông ta. Là một cán bộ cấp cao trong trường học cô bắt buộc phải nắm được những diễn biến mới nhất và những nhân vật mà quần chúng quan tâm đến.

Trong lúc bối rối, cô nhớ lại một vài tháng trước đây một cuốn sách như thế này sẽ là một vật vặt vãnh tẻ nhạt làm mất đi những giờ ngắn ngủi của buổi sáng và chỉ mong lại mệt mỏi mà thôi. Cô nhớ lại mình đã kiên trì vượt qua những trở ngại của thói quen đọc kiểu cũ, có nhiều hạn chế và sự can ngăn của những người bạn hoài nghi của cô.

“Không được đâu, mắt làm sao di chuyển và đọc được một ngàn chữ một phút” – họ đã thường quả quyết.

Tuy vậy, như nhiều nhà phát minh đã chứng tỏ, cái không thể được thường chỉ là cái bị hạn chế bởi giới hạn tầm nhìn của con người. Khát vọng thành công của Charmane đã mở ra cho cô những chân trời ngày càng rộng và những mục tiêu 1000, 1500 và 2000 chữ một phút đã nhanh chóng đạt được. Và, như một biểu hiện thắng lợi sau cùng, cô đã mời những người bạn hay phê phán đến và yêu cầu họ chọn cho côn một cuốn sách theo ý riêng của họ, để cô đọc.

Họ đưa cho cô cuốn Người lạ mặt của Albert Camus, dày 150 trang. Độ mươi phút cô đã đọc hết từ đầu đến cuối. Đương nhiên là những chi tiết tỉ mỉ cô không nhớ rõ mấy, bởi vì chắc chắn là cô không “đọc” từng chữ hay từng câu một. Nhưng khi các bạn hỏi cô về những gì cô nắm được, cô đã làm cho họ, và ngay cả cô nữa, ngạc nhiên qua cách cô nắm vững và sắp xếp một số lượng lớn các ý chính trong cuốn sách.

Từ đó trở đi công việc hàng ngày của cô là phải đọc vô số các bản tường trình, thông báo, những đặc san và báo chí, cô luôn đọc lướt hai đến ba ngàn chữ một phút với sự thông hiểu hơn bao giờ hết. Từ chỗ bị cười đùa cô đã được vị nể, một sự vị nể mà ai cũng muốn có.

Còn bây giờ, lượng được sức mình, đôi mắt cô bắt đầu lướt nhịp nhàng trang sách này sang trang khác trong cuốn sách 31000 từ của Goldwater. Dần dần ý tưởng của tác giả trở nên rõ ràng và kích thích trí thông minh sắc sảo của cô, khi cô nắm được toàn bộ những gì ông ấy đã viết. Hiểu được hoàn toàn, ý trước được tiếp theo ý sau trong trình tự lô gich. Và rồi, hình như là không còn gì khó nữa. Trong chưa đầy 25 phút đọc với tốc độ 1200 chữ một phút, cô Mc Daniels đã nắm hiểu được những ý sẽ cho phép cô có thể nghiền ngẫm những ý tưởng của chủ nghĩa bảo thủ trong những ngày tới.

Một buổi sáng sau đó hai ngày, Charmane đã bất ngờ được mời đến dự buổi cơm trưa do Uỷ ban Thanh niên Cộng hoà tổ chức ở trường Đại học thành phố. Khi được mời lên phát biểu ý kiến ngắn gọn, một lần nữa cô đã khiến khán giả và ngay cả cô phải ngạc nhiên khi cô đề xướng một cuộc thảo luận sôi nổi về những giá trị và hạn chế của chủ nghĩa bảo thủ, cô đã làm một điều mà cô không bao giờ làm được trước khi đọc cuốn sách. Những thành tích của cô được đăng trên tờ Tin Đại học và cô Charmane Mc Daniels được biết đến như là một học giả uyên bác về những quan điểm chính trị của thượng nghị sĩ Goldwater và những người ủng hộ ông.

Điều bí mật kỳ lạ của một người phụ nữ tài năng được khám phá này là gì? Đối với nhiều người thì đây là một biểu hiện thiên tài bẩm sinh. Đối với những người khác, đây lại là khả năng huyền bí của cô. Nhưng, như cô biết rõ, tài năng của cô không gì khác hơn là phần thưởng xứng đáng cho sự luyện tập chăm chỉ và siêng năng những bài học từng bước một của PHƯƠNG PHÁP ĐỌC HIỆU QUẢ.

Cô Mc Daniels không phải là trường hợp độc nhất. Có thể kể thêm danh sách những người xuất chúng khác, như nhiều vị Tổng thống của Hoa Kỳ, những thượng nghị sĩ và dân biểu, những viên chức cấp cao, những nhà khoa học, giáo dục và hàng ngàn người bình thường khác ở khắp mọi nơi đã đạt được những kết quả ngày càng cao trong công việc, trong học tập và giải trí bằng cách áp dụng các kỹ thuật đọc nhanh.

Những thương gia không đủ thời gian đọc những báo cáo và thư từ; những nhà vật lý và luật sư luôn luôn cố gắng đạt được hiệu quả và thành công bằng cách đi sâu vào các vụ án và công trình nghiên cứu, những thầy giáo và học sinh thức khuya bên đống tài liệu, sách vở để chạy đua với thời gian và thi cử; và sau hết một người dân thường thích đọc, ham học nhưng có quá ít thời gian trong ngày, những người này và vô số những người khác cùng chia sẻ với cô Charmane Mc Daniels niềm vui và sự hân hoan khi thấy PHƯƠNG PHÁP ĐỌC HIỆU QUẢ thay thế những cách đọc lỗi thời cứ đọc từng chữ, từng câu một từ trái sang phải.

Vài người nhớ lại thời xưa người ta cứ nằm nhàn nhã đọc từng một chữ. Thời ấy các cụ nhà ta chẳng cần đọc nhanh mà làm gì. Nhưng thời đại đã thay đổi. Số lượng sách báo thông tin đang gia tăng ghê gớm, cả về tốc độ lẫn khối lượng, đến mức khả năng “tiêu hoá” sao cho dễ dàng và nhanh chóng đang trở thành một điều kiện tiên quyết để thành công trong từng nỗ lực. Đối với học sinh các trường, thứ hạng thấp và thi hỏng thường rơi vào những ai không biết cách đọc nhanh, hơn là vì bất kỳ lý do nào khác; trong thế giới công việc cần trình độ thì những người không biết cách đọc càng khó tìm việc; trong giao tiếp hằng ngày, ai không đọc nhiều thì bị rớt lại phía sau cuộc sống có văn hoá và giáo dục hiện đại.

Dầu vậy, các thói quen đọc cũ kỹ theo cách con trâu đi trước cái cày theo sau vẫn còn; cách đọc chậm, từng chữ, từng hàng một tiếp tục làm phí thời giờ và sức khoẻ – những cái quí giá nhất trong cuộc đời; những độc giả đọc chậm, vẫn còn ngần ngại thay đổi và cứ bám vào cách đọc chậm chạp đơn điệu mà kết quả đạt được chẳng là gì khác ngoài thời giờ bị lãng phí và mệt mỏi. Không những đọc ít mà họ đọc không được chính xác nữa, đến nỗi cuối cùng khó mà nói rằng họ biết được nhiều hơn so với lúc chưa đọc. Chỉ trong những năm gần đây người ta mới thấy rằng một người đọc nhanh và chính xác sẽ có được một công cụ vạn năng cho phép người ấy nắm được một khối lượng hiểu biết to lớn từ các tài liệu in ấn.

Ta hãy xem một sinh viên đại học trung bình. Khi anh ta tham khảo các thư viện sách thì chỉ với tốc độ đọc 300 chữ một phút, đôi mắt anh ta di chuyển bảy lần khi đọc mỗi hàng có 10 chữ và mỗi hàng anh ta nhìn lui lại ít nhất một lần. Nghĩa là anh ta thấy được khoảng 1/3 chữ mỗi khi mắt anh ta ngừng lại và rồi anh ta nhìn lui lại vài chữ nào đó ở trên hàng lần nữa, cứ giống như là lái xe hơi tốc độ 20 km/h trong thành phố và cứ 6 hay 7 cái đèn đỏ thì phải quay xe lại một đoạn đường. Đọc căng thẳng và mệt mỏi như thế thì sẽ có khuynh hướng hoa mắt, lẫn lộn lung tung, tập trung bị gián đoạn và người đọc cứ phải đọc đi đọc lại mãi mới nhớ.

Một cản trở thông thường khác đối với tốc độ và sự tiếp thu là cái thói quen hơi máy móc cứ nói thầm từng chữ trong óc, đôi khi đọc lẩn bẩm trong miệng và nhép môi. Khi cùng với các cách thức đọc kiểu ngừng – và – đọc – và đọc lại, thói quen này làm nảy sinh một vấn đề giống như vừa xem phim lại vừa phải cố đọc được những dòng phụ đề. Bạn lúc đó hoàn toàn không nắm được ý nghĩa trọn vẹn của toàn bộ hình ảnh và không thưởng thức được những chi tiết của phim. Những thói quen như thế chính là sự nhạo báng chúng ta trong thời đại khoa học này. Thực tế đã cho thấy rõ rằng bằng áp dụng và rèn luyện đúng đắn, đại đa số bạn đọc đều có thể tăng tốc độ đọc hiện tại của mình lên gấp hai, ba lần cùng với sự gia tăng tương ứng của sự thấu hiểu, ghi nhớ và ham thích. Hơn nữa một bạn đọc mà khắc phục được những thói quen hạn chế như nói trên chắc chắn sẽ đạt được một sự tiến bộ đáng ngạc nhiên trong năng lực đọc và sự say mê. Ví dụ, nếu tốc độ của bạn đọc tăng vừa phải lên được 200 đến 300 chữ một phút thì bạn ấy có thể đọc nhiều hơn đến gần 50% trong cùng một khoảng thời gian, hay là thay vì đọc trong 3 giờ thì chỉ cần 2 giờ thôi. Đồng thời, nếu khả năng hiểu của bạn ấy tăng lên được 15% thôi thì người ta tính được rằng bạn ấy sẽ tiếp thu được nhiều hơn 70% nội dung chính xác trong một phần ba thời gian mà lại ham thích và ít mệt mỏi hơn nhiều.

Vậy thì, hiện tượng có những người đọc đến được 1000 chữ hay hơn nữa trong một phút là như thế nào?

Hình như là kỳ lạ, nhưng kết quả phi thường như thế không phải là hãn hữu. Dầu vậy, cần phải luôn nhấn mạnh là không phải lúc nào cũng đọc với tốc độ cực nhanh được. Công việc học tập cần tư duy, suy nghĩ sâu sắc có thể phải cần đến một kỹ năng khác hẳn cách đọc truyện giải trí và cần phải có những thay đổi phù hợp với tính chất của tài liệu đọc và mục đích của bạn đọc.

Nếu bạn muốn tìm một cái tên, một chi tiết đặc biệt, một đề mục tham khảo, hay đơn giản là tìm ý chính của một cuốn sách, bạn sẽ có thể “lướt” nhanh qua các trang mà ít chú ý tới vô số những chi tiết không liên quan gì với cái bạn đang tìm. Cũng như thế, nếu mục tiêu của bạn là nắm những ý chính, ôn lại, xem các tình tiết và diễn biến đầy đủ, hay đánh giá nội dung hấp dẫn của một cuốn truyện, bạn chắc có thể sẽ “đọc kỹ” với một tốc độ cao để nắm được nhiều chi tiết hay, những mối quan hệ, nét đẹp của cách hành văn, hay những dữ kiện để ghi nhớ, tốc độ của bạn sẽ thay đổi từ cách đọc từng câu một theo một thứ tư sang đọc lướt 2000 chữ một phút, tuỳ theo những khuôn khổ của tài liệu đang đọc. Điều quan trọng là khi bạn “đọc”, “đọc lướt”, “đọc kỹ” (gọi tuỳ theo ý bạn) thì có một điều tiện lợi rõ ràng là bạn có được khả năng đọc nhanh hay chậm tuỳ theo ý muốn và bạn bỏ được những thói quen đã hạn chế khả năng đọc và thưởng thức của bạn.

Ngược với suy nghĩ của nhiều nhà tâm lý học “xa lông”, xa rời thực tế, người đọc chỉ theo thứ tự chậm rãi không hẳn là học hay nhớ được nhiều hơn với cách nghiền ngẫm thong thả từng chữ, người đọc theo PHƯƠNG PHÁP ĐỌC HIỆU QUẢ, đọc nhanh hàng ngàn chữ một phút, thường nắm bắt nhiều hơn hẳn trong cùng một thời gian, đặc biệt, kể cả khi xuất hiện các yếu tố mệt mỏi và không hứng thú.

Vậy, phương pháp Đọc hiệu quả là gì?

Mọi cách đọc đều là quá trình mắt – não, mà trong đó các ký hiệu, chữ viết mang ý nghĩa đến cho người đọc.

Phương pháp Đọc hiệu quả thì khác ở điểm là nó phát huy một yếu tố hay bị bỏ quên khi đọc, đó là yếu tố hiểu ngay lập tức với cách đọc thẳng đứng xuống trang giấy thay vì đọc từng hàng một từ trái sang phải theo kiểu cũ thì mới khắc phục được tật đọc thầm, não bộ nắm bắt nhiều khối thông tin cùng một lúc, và bạn mới tận dụng hết những chức năng tâm lý.

Không như những kỹ thuật đọc nhanh khác, phương pháp Đọc hiệu quả không cần đến những dụng cụ cơ khí hay máy móc nào, là kỹ năng tự nhiên, luôn được củng cố và phát triển chừng nào mà bạn đọc vẫn chọn dùng nó.

Những tiền đề căn bản của phương pháp này liên quan đến sự tác động qua lại mạnh mẽ của bốn nguyên lý tâm lý được biết là: Đoán ra hết, Hiểu với tốc độ nhanh, Ghi nhớ và Nắm chính xác! Nguyên lý Đoán ra hết của Gestalt cho rằng trí óc con người có khả năng rút ra được ý nghĩa đầy đủ từ những hình ảnh và những ý không hoàn toàn đầy đủ.

Từ kinh nghiệm và nhạy bén của trí óc, đa số bạn đọc có thể dễ dàng xác định được tựa sau, mặc dầu một phần tư số chữ đã bị bỏ qua:

Trí óc có thể nối lại những khoảng trống mà không bị lạc ý nghĩa hoặc nếu có thì cũng ít. Trong nhiều năm những nhà tâm lý đã thường xuyên chứng minh và sử dụng nguyên lý Đoán ra hết khi chỉ nhìn thấy một phần, nhưng việc áp dụng nguyên lý này cho việc đọc thì còn quá ít. Trong Phương pháp Đọc hiệu quả, nhiều người có thể đạt mức độ hiểu biết tối đa sau khi tập trung đọc chưa đến 80% tài liệu. Sự thành công như thế đương nhiên tuỳ thuộc vào tính chất của tài liệu đọc, sự thông thạo từ ngữ và kinh nghiệm đã có từ trước với loại tài liệu ấy. Không thể nào mong được rằng bạn sẽ có thể hiểu được những từ nước ngoài hay những khái niệm xa lạ khi mà bạn chưa học trước lần nào. Mặc dầu trí óc con người kỳ diệu, nó chỉ có thể đoán ra hết ý nghĩa khi bạn đã có kinh nghiệm và hiểu biết.

Với những bài tập phát triển, trí óc có thể tập luyện để đoán hết ý với tốc độ ngày càng nhanh và với số lượng từ cần để đoán hết ý ngày càng ít. Trong giai đoạn tập trung ban đầu như thế có thể có ít nhiều sai sót, vì những thói quen cũ hạn chế, nhưng khi đã thông thạo thì bạn có khả năng đoán trước, nó giúp trí óc nắm được tài liệu đọc lướt nhanh với sự chính xác lớn hơn bao giờ hết.

Tốc độ đọc của trí óc mỗi người không giống nhau. Nhưng phương pháp sắp xếp, xác định, ghi nhận và liên kết các ý diễn ra với một tốc độ nhanh hơn nhiều so với tốc độ mà mắt có thể di chuyển. Và, để hiểu được đầy đủ với tốc độ nhanh thì cần phải đọc sao cho mắt càng ngày càng ít phải di chuyển và cách đọc phụ thuộc ngày càng nhiều vào tốc độ hiểu. Điều này có thể làm bạn không biết được những chi tiết mới vừa đọc nhưng khi bạn nhớ lại, thường xảy ra điều làm bạn ngạc nhiên là bạn đã nắm được nhiều điều một cách tự nhiên lúc nào không hay. Để minh hoạ cho nguyên lý này, nhiều giáo sư dạy đọc đã chiếu những con số và chữ trên một màn ảnh với tốc độ cực nhanh chỉ nhằm làm cho đông đảo sinh viên nhớ ngay lại được những gì họ vừa thấy. Cũng có một kỹ thuật quảng cáo cực nhanh đã được thử nghiệm nhiều trong những năm gần đây nhưng chưa được chấp nhận rộng rãi và chưa được hợp pháp hoá. Bằng cách dùng những nguyên lý trên thì có thể, theo họ nói, chiếu tên của một sản phẩm trên màn ảnh với tốc độ nhanh đến nỗi người xem hoàn toàn không biết rằng mình đã thấy tên ấy, ấy vậy mà hình ảnh chiếu nhanh còn đọng lại trong óc ấy có ảnh hưởng đến thái độ ưa thích đối với sản phẩm được quảng cáo.

Để phát triển sự đoán hết ý và tốc độ, Phương pháp Đọc hiệu quả khuyến khích bạn luôn di chuyển mắt nhanh, nhanh đến mức hình như là không thể được. Trí óc bắt buộc phải nối lại những chỗ trống. Sắp xếp việc đọc thường xuyên sẽ giúp phát triển khả năng rất quan trọng, đó là việc đoán ra ý. Trí nhớ được tăng cường bằng cách đọc nhanh trước, tìm những ý chính, thêm các chi tiết và xem lại chỗ nào cần. Tuy vậy, như trong bất cứ kiểu đọc nào khác, bạn sẽ khó nắm bắt được nhiều trong đọc nhanh và nhớ lại ngay, trừ khi bạn có được sự chính xác tương ứng trong việc nhận thấy những mối liên kết và thấu hiểu các sự việc. Vì lý do này, để trở thành một người đọc nhanh, chính xác, bạn nên thường xuyên đề ra mục đích khi đọc, tự đặt nhiều câu hỏi và tìm ra câu trả lời, đọc lại với tốc độ nhanh để nắm chi tiết và mắt luôn di động với tốc độ sao cho óc luôn tập trung.

Những bước cơ bản, các bài tập luyện cấu thành nên toàn bộ Phương pháp Đọc hiệu quả có vẻ khá rắc rối vì tính chất phức tạp của việc đọc nhanh. Tuy vậy, bạn đọc nào tiến lên từng bước một từ những bài tập luyện phối hợp mắt – tay đơn giản cho đến việc nhận ra nhanh và hiểu được những cụm từ lớn các ý, chắc chắn sẽ đạt được những thành công to lớn hơn trong học tập hay trong công tác, tăng thêm lòng tự tin và sự hài lòng, và hưởng niềm vui vì có được một kỹ năng vô giá.

Bước I
… Chuẩn bị tốt để thành công

Bạn có thể đã nghe qua những máy tăng tốc độ đọc, máy thử trí nhớ và nhiều thiết bị khác thường được dùng trong những lớp huấn luyện đọc nhanh để giúp người đọc có được những tốc độ đọc ngày càng nhanh. Thực tế cho thấy, nhiều người học phụ thuộc vào những máy như thế thường hay thất vọng, bởi họ đọc chậm lại hẳn khi không có những máy móc cồng kềnh này. Nhưng trong Phương pháp Đọc hiệu quả, chúng ta không cần đến những dụng cụ trợ giúp có hiệu quả nhất.

Đôi mắt, hiển nhiên, và những cấu tạo của các dây thần kinh thị giác là những yếu tố quan trọng nhất trong quá trình dịch những hý hiệu viết thành ngôn ngữ-suy nghĩ có ý nghĩa. Trong Phương pháp Đọc hiệu quả đôi mắt không cần phải di động nhiều như trong cách đọc thông thường, nên mắt ít phải cố gắng và khoẻ hơn. Ngay cả những người thị lực yếu hay mất cả một bên mắt vẫn có thể luyện tập phương pháp này một cách có hiệu quả mà không bị ảnh hưởng đấn sức khoẻ của mình. Tuy vậy, những trường hợp dưới đây sẽ ảnh hưởng xấu đến kết quả và sự thích thú khi đọc, nên phải được loại bớt đi trước khi đi vào tập luyện.

Bạn có thấy lơ đễnh, mệt mỏi, khó chịu và không hứng thú khi xem một bài viết hấp dẫn, ngay cả khi đã ngủ một giấc ngon lành không?

Bạn có thường nhức đầu, nhức mắt và cảm thấy khó chịu trong người khi xem phim hay tivi không?

Bạn có khó khăn khi tập trung đọc một bài viết hấp dẫn không?

Bình thường, bạn có khi nào nhìn thấy nhoè, không rõ nét hay không?

Đôi khi bạn có bị đau ở cổ, buồn nôn, hay khó chịu khi làm công việc tỉ mỉ hay đọc sách không?

Khi đọc, bạn có hay chảy nước mắt và hơi nhức ở mắt hay không?

Nếu thỉnh thoảng các trường hợp trên có xảy ra thì không nhất thiết là sức khoẻ hay thị lực của bạn có vấn đề, nhưng nếu các trường hợp trên xảy ra thường và gây khó khăn cho bạn khi đọc thì bạn cần phải đi khám bệnh.

Sự thành công trong Phương pháp Đọc hiệu quả tuỳ thuộc vào một sức khỏe tốt và tình trạng dễ tiếp thu của óc. Ăn uống và nghỉ ngơi đầy đủ, tập luyện và giải trí đều đặn, không căng thẳng hay lo lắng, yêu đời và khoẻ khoắn sẽ giúp nhiều cho bạn đạt được những kết quả cuối cùng của phương pháp này hay bất cứ cố gắng tập luyện nào khác.

Khi luyện tập bất cứ môn học nào cũng thế, chắc chắn sẽ có những lúc bạn cảm thấy nản lòng, nghi ngờ khả năng thành công của mình, có ý nghĩ thất bại. Bất cứ khi nào bạn gặp phải những điều như thế, và cảm thấy căng thẳng thì bạn hãy nhớ một nguyên tắc đầu tiên và quan trọng nhất trong tất cả những hoạt động tập đọc nhanh của bạn là – nghỉ ngơi, nghỉ ngơi, nghỉ ngơi. Không gì cản trở thành công bằng sự căng thẳng và chán nản. Chỉ khi nào tinh thần sảng khoái và dễ tiếp thu thì bạn mới đạt được mục tiêu của mình. Nếu những bước tập ban đầu có khác thường và trái với cách tập đọc mà bạn đã học lúc bé thì xin bạn cứ tập, đừng thắc mắc hay tranh cãi. Bạn hãy cố gắng tập cho đến khi đạt được tốc độ cao, sự thuần thục và thông hiểu, và bạn sẽ cảm thấy hứng thú với khả năng mới phát triển của mình.

Sự tập luyện đều đặn, đương nhiên, là một điều cần thiết. Hãy tập đi tập lại những bài luyện tập trong mỗi bước, bao nhiêu lần cũng được, cho đến khi bạn thành công. Điều này không có nghĩa là nhất thiết bạn phải thuần thục hoàn toàn ở một bước và bài tập rồi mới tập tiếp những bước và bài khó hơn. Những kỹ năng mà bạn vừa tiếp thu được một phần nào sẽ được củng cố và phát huy khi bạn tập sang bài kế tiếp. Cứ như thế, những đe doạ thất bại và cảm giác không thoải mái sẽ nhanh chóng trở thành những động lực giúp bạn nỗ lực hơn.

Để tập trung, bạn hãy tránh tình trạng chán nản và mệt mỏi với bất cứ giá nào. Tập một lần một bước thì đủ rồi, dành thời gian nghỉ ngơi hay cho các hoạt động không phải là đọc trước khi bạn tập luyện lại. Hơn nữa, đừng bao giờ thay những bài tập đã cho bằng những bài tập riêng nào đó của bạn và đừng nhảy bước bỏ qua những bài tập đã cho theo thứ tự.

Vậy, những yếu tố để thành công là:

Một trí óc khoẻ khoắn và sảng khoái.

Thể lực và thị lực thích hợp.

Luyện tập đều đặn và tự tin.

Thay đổi hoạt động hợp lý (tập, nghỉ ngơi, giải trí…).

Tập theo thứ tự từng bước một.

Bước II
… Phối hợp mắt và tay

Khi bắt đầu luyện tập Phương pháp Đọc hiệu quả thì tay và mắt cùng làm việc với nhau. Ngoài việc phải cầm sách và lật qua trang, tay còn dùng để hướng dẫn mắt đọc đi xuống từ trang này sang trang kia với một sự đều đặn và nhịp nhàng thể hiện sự đọc nhanh thành công. Giống như người dẫn đầu trong một cuộc chạy đua, một bàn tay trở thành người điều khiển tốc độ, buộc mắt phải di chuyển theo một cách khác với bình thường cho đến khi chúng có thể thực hiện được động tác di động một cách chính xác và khéo léo.

Bài luyện tập IIa

MỤC ĐÍCH: Luyện tập phối hợp mắt và tay ở những tốc độ khác nhau, không cần phải hiểu bài viết.

Bạn ngồi vào bàn trong tư thế thoải mái và để cuốn sách xuống bàn trước mặt, nhưng ở một góc hơi cao hơn một tí so với mặt bàn.

Đặt bàn tay phải hoặc trái ở trang bên như hình vẽ (bàn tay này sẽ gọi là bàn tay điều khiển, bởi vì nó sẽ được định ra tốc độ và hướng dẫn cho mắt trong những bài tập luyện đầu tiên). Khi bạn đặt bàn tay điều khiển của bạn ở trang bên, chú ý đặt ngón trỏ và ngón út hướng về hai bên lề phải và trái trong khi 2 ngón giữa thì đặt ở giữa trang và hơi cách nhau. Nếu tay bạn hơi to so với hình bên, thì bạn chỉ dùng ba ngón đầu tiên thôi – ngón trỏ và áp út cho mỗi lề và ngón giữa để ở giữa trang giấy. Nên đặt sao cho đầu ngón giữa cách lề trên trang giấy khoảng 2,5 cm (4 dòng) hay hơn.

Di chuyển từ từ xuống trang giấy, tay vẫn tiếp xúc hờ với trang giấy và các ngón tay vẫn để ở vị trí như đã nói trên. Khi bàn tay lướt xuống, bạn hãy đếm đều đặn (xem hình vẽ) “1 – 2 – 3 – 4” với tốc độ một số đếm là một giây (vậy đếm 1-2-3-4 thì cần 4 giây). Khi đếm đến 2, bạn xuống giữa trang. Khi đếm đến 4, ở cuối trang rồi thì bạn hãy đưa tay trở lại vị trí ban đầu ở trên và bắt đầu đếm xuống “1-2-3-4”, lặp lại một lần nữa, như đã hướng dẫn.

Bạn hãy tập đi tập lại động tác trên cho đến khi nhịp đếm của bạn đều đặn. Và lúc đó bạn hãy thay đổi vận tốc như sau:

Đếm đến 6, tập đi tập lại 10 lần.

Đếm đến 3, tập đi tập lại 10 lần.

Đếm đến 2, tập đi tập lại 10 lần.

Đếm đến 4, tập đi tập lại 10 lần.

Bạn phải nhớ luôn giữ tốc độ đếm của bạn đều đặn và nhịp nhàng – không quá chậm, cũng không quá nhanh. Tốt nhất là bạn hãy tập với một đồng hồ có kim giây.

Bài tập luyện IIb

MỤC ĐÍCH: Tập luyện sự nhịp nhàng và sự phối hợp khi lật các trang.

Bạn đặt bàn tay điều khiển giống như bài IIa. Nhớ đặt ngón giữa cách lề trên khoảng 2,5 cm (6 dòng).

Bằng ngón cái và một ngón của bàn tay kia, bạn hãy nâng góc trên bên phải của trang giấy lên. Cứ giữ như thế khi bạn di chuyển bàn tay điều khiển xuống trang giấy và đếm “1-2-3-4”. Khi đếm đến 4, bạn hãy nhanh chóng, nhẹ nhàng lật sang trang và bắt đầu đếm xuống với bàn tay điều khiển đặt ở trang mới. Khi bắt đầu đi xuống mỗi trang bên phải, bạn hãy nâng góc bên phải lên để sẵn sàng lật. Khi di chuyển từ trang này sang trang kia thì không được ngắt quãng đếm. Bạn phải duy trì một sự đều đặn “…1-2-3-4 – lật – 1-2-3-4 – lên – 1-2-3-4 – lật – vân vân…” (xem hình vẽ)

Bạn hãy lấy bất cứ một cuốn sách thích hợp nào và di chuyển hết khoảng 50 trang, đếm “1-2-3-4”, lật sang trang nhẹ nhàng như đã chỉ. Xin đừng cố gắng đọc làm chi. Đếm lớn lên và tập trung phát triển những động tác điều khiển tốc độ của bàn tay và lật trang.

Tập luyện bài IIb với những tốc độ thay đổi như sau

Di chuyển hết 50 trang, đếm đến 6

Di chuyển hết 50 trang, đếm đến 3

Di chuyển hết 50 trang, đếm đến 2

Di chuyển hết 50 trang, đếm đến 4

Sẽ có ích cho bạn khi tập luyện bài tập này nhiều lần với những sách và tạp chí có các cỡ khác nhau. Nếu một trang có hai hay nhiều hơn các cột chữ thì bạn cần tập di chuyển bàn tay điều khiển xuống mỗi cột trước khi lật sang trang.

Bước III
… Phát triển tầm nhìn và nhận ra

Một trong những vấn đề căn bản của Phương pháp Đọc hiệu quả là thay đổi thói quen cũ cứ đọc từng dòng một. Điều này cần có sự phối hợp và tốc độ như đã nói, để khắc phục thói quen đọc thầm, nhìn lui trở lại những chữ đã đọc, đọc từng chữ và từng dòng một.

Trong phương pháp hoàn toàn mới sau đây, đôi mắt bạn bây giờ phải tập nhìn tiếp nhận một hình ảnh toàn bộ từ đầu đến cuối mà không cần nhìn đến từng chữ hay từng phần riêng lẻ. Trí óc bạn sẽ hoạt động tích cực trong dự đoán, đặt câu hỏi, tổng hợp và thấu hiểu những cụm thông tin lớn, trong khi mắt bạn vẫn lướt đều đặn xuống trang giấy và chỉ ngừng lại ở những chỗ cần thiết. Mục đích là để bạn xem được những cụm từ ngày càng lớn hơn.

Những bài tập sơ khởi để phát triển tầm nhìn và nhận ra thông tin đòi hỏi phải thấu hiểu nội dung ngay. Tốc độ và sự am hiểu không phải bao giờ cũng tương ứng với nhau trong một bài tập đơn giản. Vì lý do này, đầu tiên chỉ cần bạn tập trung rèn luyện thuần thục các động tác di chuyển căn bản và kỹ năng để khi học đến những phương pháp tâm lý chi tiết hơn bạn sẽ không gặp trở ngại nào.

Bài tập luyện IIIa

MỤC ĐÍCH: Phát triển tối đa tầm nhìn một cách đầy đủ bạn có thể thấy hoàn toàn một trang ngay một lúc mà không phải di chuyển mắt.

Ở trang sau có 4 cột chữ X được đánh tên A, B, C, D. Chính giữa trang có hai chữ X đánh tên E và F. Bạn hãy bắt đầu bằng cách tập trung mắt nhìn vào E và F, nhưng đừng để cho mắt bạn di chuyển lên, xuống hay ra hai bên. Khi bạn thư giãn mắt, bạn sẽ nhìn thấy tất cả mọi chữ X trên trang giấy thật dễ dàng mà không cần di chuyển mắt.
Nếu bạn không thể nhìn thấy hết trang được, hãy thử đưa sách ra xa, cho đến khi bạn có thể nhìn thấy được tất cả chữ X trong khi vẫn giữ mắt tập trung vào E và F. Rồi từ từ đưa sách trở lại càng gần bạn càng tốt, miễn là bạn vẫn thấy những chữ X ở các góc của trang.

Bạn hãy tập bài tập này nhiều lần mỗi ngày cho đến khi đạt được tầm nhìn rộng đầy đủ một cách bình thường mà không cần phải cố gắng, nhưng đừng thử đọc bằng cách này nhé. Không cần thiết phải “đọc” hết một trang chỉ với một cái thoáng nhìn, và không chắc có ai có thể hiểu hết khi đọc như thế. Bài tập này nhằm phát triển tối đa tầm nhìn, đây là điều rất quan trọng để đạt được thành công trong Phương pháp Đọc hiểu quả.

Bài tập luyện IIIb

Mục đích: Phối hợp động tác di chuyển mắt và tay với tầm nhìn rộng tối đa, nhưng chưa cần bạn phải hiểu.

Bạn hãy đặt bàn tay điều khiển vào trang bên với vị trí bắt đầu như đã chỉ trong bài tập IIa. Đỉnh ngón tay giữa nên ở dưới cách hàng chữ X đầu khoảng 6 dòng, như hình vẽ.

Tập trung nhìn vào chữ X ở các cột B và C và cố gắng nhìn được bốn cột chữ X trên hàng đầu mà không phải di chuyển mắt hay đầu của bạn.

Từ từ di chuyển bàn tay điều khiển xuống trang giấy theo nhịp đếm 6. Mắt di chuyển xuống cùng với tay, luôn luôn cách đỉnh ngón tay giữa khoảng 6 dòng. Đừng để mắt di chuyển xuống nhanh hơn tay và đừng nhìn vào những ngón tay. Vẫn tập trung nhìn vào 2 cột chữ X ở giữa nhưng bạn hãy luôn cố gắng nhìn cho thấy các chữ X ở cột A và D mà không phải di chuyển mắt qua lại. Khi mắt bạn di chuyển xuống luôn giữ khoảng cách cao hơn tay bạn một ít, rồi thì tay và mắt sẽ ngừng và bắt đầu lại nhanh đến mức bạn sẽ không để ý nữa. Bạn cố gắng lướt đều đặn xuống trang giấy mà vẫn nhìn thấy được mọi chữ X trong các cột.

Lặp lại động tác trên nhiều lần cho đến khi bạn phối hợp được tầm nhìn với động tác di chuyển của mắt và tay. Bạn nhớ vẫn để mắt thư giãn. Rồi bạn hãy thay đổi tốc độ sao cho vẫn đảm bảo nhìn thấy được chữ X ở mỗi tốc độ.

Bài tập luyện IIIc

MỤC ĐÍCH: Phát triển khả năng nhận ra mặt chữ và câu ở tốc độ nhìn đã luyện, nhưng chưa cần phải hiểu.

Ở những trang sau là một bài viết về Phương pháp Đọc hiệu quả được in trong một cột. Hãy đặt bàn tay điều khiển của bạn lên trang thứ nhất, sẵn sàng bắt đầu, và chuẩn bị lật mỗi trang như đã luyện tập ở bài IIb. Bạn nhớ đừng đặt bàn tay điều khiển của mình cao quá ở mỗi trang mới và nhớ di chuyển từ trang này sang trang kia phải nhịp nhàng và suông sẻ. Cứ thư giãn mắt, nhưng phải tỉnh táo, và cố gắng thấy được hết mọi chữ. Tuy vậy, trong bài tập này bạn chưa cần bận tâm hiểu nghĩa của các từ hay ý của các câu. Bạn đừng giảm tốc độ khi đọc, và đừng bỏ hay nhảy chữ. Bạn cố gắng nhận ra tất cả các mặt chữ khi bạn lướt qua chúng, nhưng đừng “nói thầm” những chữ trong óc. Bạn chỉ cần biết rằng bạn đã nhìn được các mặt chữ và lướt suông sẻ, có thế thấy được nhiều chữ cùng một lúc.

Bắt đầu đọc trang đầu tiên với nhịp đếm 4 và tiếp tục đến hết bài viết.

Tập các bài tập đọc này nhiều lần đến khi bạn di chuyển được nhịp nhàng và nhận ra các ý và từ ngay tức thời. Rồi bạn hãy thay đổi tốc độ. Bạn thử đếm với nhịp 6 một lần, rồi nhịp 3 một lần; quay lại đếm nhịp 4 một lần nữa và bạn thấy dễ dàng hiểu được đầy đủ những gì bạn đang đọc, ngay cả khi bạn chẳng cố gắng đọc để hiểu. Ở nhịp đếm 4 bạn sẽ đọc được 500 chữ mỗi phút – nhanh gấp 2 lần một người đọc bình thường.

Bài tập đọc

Phương
pháp
đọc
hiệu
quả
là
một
phương
pháp
đọc
mới.
Để
đọc
hiệu
quả
bạn
phải
để
mắt
lướt
thẳng
xuống.
Đừng
tập
trung
vào
chữ
hay
câu
nào.
Trong
khi
mắt
lướt
xuống,
bạn
nên
cố
gắng
nhận
ra
nghĩa
một cách
thoải
mái.
Bạn
chưa
cần
hiểu
nghĩa
mỗi chữ.
Bạn
có thể
nhận ra
và
hiểu
nhiều
chữ
ngay.
Bài tập
này
mục
đích
không
phải là
nhìn
được
các chữ
hay câu,
nhưng là để
hiểu được
các ý
từ đó
có được
một ý niệm
về
phương
pháp của
tác
giả.
NGƯNG LẠI!

Bạn phải đảm bảo làm hết các phần của Bài tập IIIc.

Bước IV
… Đọc để hiểu rõ

Đọc được một ngàn chữ một phút hay hơn cũng sẽ vô dụng nếu như bạn chẳng hiểu được những gì mình vừa đọc. Càng có nhiều chữ trong tầm nhìn thì càng hiểu khó hơn. Như đã nói trước, kinh nghiệm và sự quen thuộc về những đế tài mà bạn đang đọc là những điều kiện tiên quyết để thấu hiểu một cách thoải mái. Đề tài mà bạn đọc càng khó và lạ, thì bạn cần phải đọc nó làm sao để đạt được sự thấu hiểu tối đa.

Ngược với suy nghĩ của nhiều người, điều này không có nghĩa là bạn phải đọc chậm hơn khi gặp những đề tài xa lạ. Phương pháp Đọc hiệu quả tốc độ cao sẽ mang đến cho bạn một sự thấu hiểu toàn diện, nhanh và tốt hơn chứ không phải cứ lần mò từng trang. Có thể bạn cần đọc lại đề tài một lần nữa, nhưng trong một khoảng thời gian đã cho, kết quả của bạn sẽ lớn lao hơn nhiều bằng cách áp dụng những kỹ năng đọc hiệu quả này.

Bài tập luyện IVa

Mục đích: Tăng tầm nhìn và hiểu được những cụm từ ngày càng lớn hơn trong một bài văn tường thuật đơn giản.

Bạn hãy đọc câu chuyện sau theo nhịp đếm 4 (khoảng 1000 chữ một phút). Chú ý thực hiện đúng các kỹ thuật đặt bàn tay, lật trang và tốc độ đếm đều đặn. Cố gắng nhận ra những cụm từ ngày càng lớn mà không phải di chuyển mắt sang phải hay trái. Như đã chỉ, bạn hãy tập trung mắt nhìn, cao hơn khoảng 6 dòng so với đỉnh ngón tay giữa của bàn tay điều khiển. Bàn tay điều khiển di chuyển nhẹ nhàng xuống dọc theo trang mà đừng ngần ngừ hay trở lại vì lý do gì. Nếu bạn lỡ bỏ một đoạn thì bạn cứ tiếp tục di chuyển xuống và quên đoạn ấy đi. Điều trên hết là hãy để cho các chữ ấy lướt qua. Bạn đừng nói thầm các chữ trong óc và đừng suy nghĩ về các chữ một cách rời rạc.

Sau lần đọc đầu tiên, bạn hãy trả lời các câu hỏi ở cuối câu chuyện. Nếu không trả lời được câu hỏi nào thì bạn hãy đọc lại câu chuyện một lần nữa theo nhịp đếm 2, rồi theo nhịp 6, để tìm những điểm cần thiết trả lời các câu hỏi.

Bài tập đọc

Vào chiều
ngày
Chủ nhật
28 tháng Chạp
năm 1879,
một cơn
bão
dữ dội
đã
thổi qua
Thành phố
Dunde
ở
Xcốt-len,
làm
lung lay
cả
chiếc cầu
mới
vĩ đại
bắc ngang
cửa sông Tay.
Sau
7 giờ
chuyến tàu
tốc hành
từ
Edinburgh
rời khỏi
nhà ga
Taybridge,
chặng dừng
cuối
trước khi
qua
sông,
nhưng
con tàu
đã
không
bao giờ
đến
được
bờ
bên kia.
Những viên chức
đường sắt
địa phương,
những
người
luôn
nghi
ngờ
về sự
an toàn
của
cây cầu,
đã
lo lắng
theo dõi
khi con tàu
từ từ
tiến tới
khối
kiến trúc
dài hơn
ba cây
số này.
Hình như
là mọi
sự tàn phá
dữ dội
của
thiên nhiên
đang nhằm
hết vào
những gầm cầu.
Sâu ở dưới,
những dòng nước
hung hãn
đang quật
một cách
không thương tiếc
vào những mố cầu
và chân cầu.
Như người ta
đã thấy,
những ánh đèn
nhấp nháy ở
đuôi con tàu
bỗng biến
mất vào
màn đêm.
Một chớp lửa
sáng bùng lên
soi rõ
cấu trúc
kiên cố của
chiếc cầu;
rồi màn đêm
và cơn bão
điên cuồng
đã trùm lên.
Lại cảnh
tang thương.
Một người
đàn ông khác
ở bên bờ phía
Nam đã đặt
ống nhòm
theo dõi con tàu
từ cửa sổ
nhà ông ấy.
Trong khi
ngôi nhà ông ấy
lung lay vì
một cơn gió mạnh
tàn khốc
thì cây cầu
đung đưa giống như
một con lắc
khổng lồ –
và rồi,
ông ấy thuật lại,
“chuỗi ánh đèn
nhỏ ấy
sáng bừng lên
như vệt đuôi cong
của một ngôi sao chổi
lao xuống màn đêm
phía dưới và
biến mất”.
Điện tín viên
Barclay
chạy đến máy điện
tín cố gắng
gọi bờ bên kia,
nhưng đường dây
đã bị đứt!
Sợ rằng điều
tồi tệ nhất
đã xảy ra,
ông trưởng ga và
một kỹ sư đã
vượt qua giông bão
chạy đến cây cầu.
Ở đó,
nơi chính giữa
của nhịp cầu lớn,
họ đã thấy hai hay ba cái
gầm cầu lớn nhất
đã bị
ném ra xa,
và trước mặt họ
là một vực trống
toang hoác.
Con tàu chắc chắn
đã nhận chìm
tất cả hành khách
theo
Hà Bá.
Chẳng cho ai được
một cơ hội
sống sót.
Theo một đạo luật
xuẩn ngốc thì
các cửa của
mỗi toa phải
được khóa
và niêm lại
trước khi con tàu
rời nhà ga
cuối cùng.
Cơn bão
đã quá dữ dội
đến nỗi các tàu
không thể
nào đến được
hiện trường
xảy ra
tai họa
khủng khiếp
trong nhiều
ngày sau đó.
Mãi cho đến
đầu năm mới
mà gió vẫn chưa ngớt
nên các công việc
trục vớt chưa
tiến hành được.
Khi những thợ lặn
bắt đầu công việc
dò tìm những
nạn nhân xấu số
thì họ thấy
chiếc xe lửa
đã bị ném xuôi
dòng bởi
thủy triều.
Vali, hàng hóa,
ghế ngồi và các
thi thể đã
trôi nổi ra ngoài
biển và chỉ có
46 người được
tìm thấy.
Mặc dầu
Công ty đường sắt
dự đoán rằng
đã có 75 đến 90
hành khách trên
chuyến tàu từ
nhà ga Taybridge,
nhưng số nạn nhân
thực sự chẳng
bao giờ biết được.
Đã có những
người tin rằng
tai họa đêm Chủ nhật
là sự trừng phạt
dành cho
những kẻ đã không
đi lễ ngày của Chúa
mà chỉ lo vui thú
cá nhân.
Nhưng trong nhiều
tháng sau đó,
một Ủy ban
điều tra
đã xem xét
chứng cứ của
các nhân chứng
và các cuộc thảo
luận về kỹ thuật
để xác định
nguyên nhân thật sự
của thảm họa.
Một giả thiết cho
rằng nền kinh tế
giả tạo đã sản xuất
một cây cầu
khiếm khuyết
về mặt kỹ thuật,
và nó đã
không được
tu bổ đầy đủ.
Khi con tàu
qua cầu
vào cái đêm
định mệnh đó,
một cơn gió
cực mạnh
chắc đã nâng
những toa cuối
khỏi đường ray
và ném chúng
vào một gầm cầu.
Dưới sức nặng
của con tàu
và áp lực
của cơn gió
các khung đã yếu ớt
đã gãy răng rắc
và cong xoắn lại.
Khung cầu ở
phía trên cao
thì cong lại,
và một đoạn dài
800 mét của
Cầu sông Tay đã
rơi chìm lỉm vào những
dòng nước cuồn cuộn
hơn 30 mét ở dưới.
Trước đó, khi cây cầu
nổi tiếng này được
khánh thành vào năm 1864,
nó đã được tuyên bố
như là một tác phẩm
kỹ thuật tuyệt vời.
Các cấu trúc sắt thép
sừng sững này đã
gây ấn tượng mạnh
với toàn thế giới,
chỉ trừ các dân cư
địa phương của
Thành phố Dundee.
Họ thì nghi ngờ
khả năng chịu đựng
được những cơn gió mạnh
và những dòng lũ
của cửa sông.
Ngay sau thảm kịch,
người ta đã hoạch định
xây một
chiếc cầu mới
đủ mạnh để
chống lại cơn
bão dữ dội nhất
nếu có ở Xcốt-len
và được thiết kế
sao cho đảm bảo
được an toàn của
các hành khách
từ đây về sau.
Chiếc cầu mới
được xây vào
năm 1887,
xịch lên phía trên
một tí so với
cây cầu
xấu số trước.
Công chúng,
vẫn như thói quen của họ,
lại đặt tin tưởng
vào sự bảo đảm của
các kỹ sư tài ba,
tin tưởng rằng
con người đã
học được bài học –
không có gì quí hơn
sự đảm bảo an toàn.

NGỪNG LẠI!

Bạn hãy trả lời những câu hỏi càng nhiều càng tốt mà không xem lại câu chuyện.

Các câu hỏi cho bài tập đọc

Chủ đề chính của câu chuyện là
a. Những tiến bộ hiện đại trong ngành đường sắt.
b. Việc mở một tuyến đường sắt mới nối liền Luân Đôn và Xcốt-len.
c. Một thảm họa đường sắt hơn 100 năm trước đây.
d. Những cây cầu không đảm bảo khi có giông bão.
↓

Câu chuyện xảy ra gần
a. Thành phố Edingburgh, Xcốt-len;
b. Trên sông Thames, Anh quốc;
c. Thành phố Dundee, Xcốt-len;
d. Thành phố Dublin, Ai-len.
↓

Tai nạn đã xảy ra vào lúc nào trong ngày?
a. Khoảng 7 giờ tối.
b. Sau 12 giờ trưa.
c. Ngay trước bình minh.
d. Đêm khuya.
↓

Tai nạn đã xảy ra vào ngày nào trong tuần?
a. Chủ Nhật.
b. Thứ hai.
c. Thứ bảy.
d. Thứ sáu.
↓

Tai nạn xảy ra vào lúc nào trong năm?
a. Một vài ngày trước khi hết năm.
b. Trong những cơn mưa mùa xuân.
c. Giữa tháng Bảy và tháng Chín.
d. Đầu năm mới.
↓

Các viên chức đường sắt lo lắng khi chiếc tàu tiến đến con sông (đúng, sai).↓

Không ai chứng kiến được tai nạn. (đúng, sai).↓

Cơn bão không dữ dội lắm (đúng, sai).↓

Đa số các cư dân ở Dundee tin rằng cây cầu thì vững chắc và đảm bảo an toàn (đúng, sai).↓

Hai người đàn ông đã vội lao đến cây cầu sau tai nạn (đúng, sai).↓

Những chữ nào đã không có khi nói về con sông?
a. Cửa biển.
b. sông.
c. cửa sông.
d. vịnh nhỏ.
↓

Barclay đã cố gắng làm gì?
a. lao vội đến cây cầu;
b. điện cho bờ bên kia;
c. đặt ống nhòm;
↓

Câu nào được dùng để mô tả tai nạn?
a. “màn đêm đen tĩnh mịch”;
b. “như vệt đuôi cong của một ngôi sao chổi”;
c. “tiếng gầm thét dậy sóng của dòng nước”;
↓

Vì sao những hành khách không thoát ra được khỏi toa?
a. Hành lý và các chỗ ngồi chặn hết các cửa cái;
b. Sức ép của nước đóng chặt các cửa ra;
c. Tất cả mọi người đã chết vì bị va chạm mạnh;
d. Tất cả các cửa đã bị khóa theo một đạo luật ngu ngốc.
↓

Số nạn nhân dự đoán
a. Chưa đến 100;
b. Nhiều hơn 100;
c. Chưa đến 50;
d. Nhiều hơn 200.
↓

Các tàu đã không đến được hiện trường trong nhiếu ngày sao đó (đúng, sai).↓

Một Ủy ban điều tra qui nguyên nhân thảm họa là do bão và kỹ thuật xây dựng yếu kém (đúng, sai).↓

Ủy ban đã không tìm ra được nhân chứng để thẩm vấn (đúng, sai).↓

Đã không có việc xây lại cây cầu mới nào ở nơi ấy (đúng, sai).↓

Người ta không thể xây được những cây cầu vững chắc nào mà có thể chịu được những cơn bão trong vùng ấy (đúng, sai).↓

… Các câu trả lời ở cuối sách, nhưng bạn chỉ xem khi nào đã thử trả lời hết các câu hỏi. Nếu cần thì bạn hãy đọc đi đọc lại câu chuyện theo cách như đã chỉ ở bài tập luyện IVa.

Bài tập luyện IVb

Mục đích: Củng cố và phát huy những kỹ năng đã học trong tất cả những bước và bài tập luyện trước.

Bạn hãy đọc câu chuyện sau theo nhịp đếm 4. Chú ý làm cho đúng các kỹ thuật đặt bàn tay, lật trang và tốc độ đếm đều đặn. Cố gắng đạt được tầm nhìn tối đa và hiểu một cách thoải mái. Đừng ngần ngừ hay trở lại vì bất cứ lý do nào. Sau này trong các bài học khó hơn thì bạn có thể thay đổi tốc độ tùy theo mức độ khó hay dễ của tài liệu. Nhưng trong bài tập này, bạn cứ tập trung đọc với một tốc độ đều đặn. Đừng khựng lại!

Sau khi đọc xong câu chuyện, bạn hãy tường thuật lại các chi tiết với chính mình hay một người bạn. Nếu bạn lẫn lộn các chi tiết thì hãy đọc lại câu chuyện một lần nữa theo nhịp đếm 2, và một lần nữa theo nhịp đếm 6.

Nhớ lại câu chuyện càng nhiều càng tốt.

Bài tập đọc

QUYẾT CHIẾN VỚI QUỶ DỮ
Tiếng hô “Tự Do” vang dội
vẫn đang lôi cuốn mọi người
và có ý nghĩa quan trọng
trong các quốc gia mới độc lập
ở châu Phi. Trong nhiều năm
vẫn vang lên những lời kêu
gọi cách mạng “Chính quyền
độc lập”, “Châu Phi là của
người Phi!”, “Người da trắng
cút đi!” và những khẩu hiệu
chống thực dân. Nhưng ngày hôm
nay, khi những ngày đầu giành
độc lập gian khổ đã qua, vẫn
còn có kẻ ngoại đạo với
khuôn mặt thẹo già nua đã
lợi dụng ý nghĩa quan trọng
của hai chữ “Tự Do” cho riêng
hắn.
Tim đen của hắn vui
mừng gấp bội khi thời kỳ
thống trị của người da trắng
chấm dứt.
Alee Farrel, một viên chức
Chính phủ đặc trách vùng
phía Bắc, lần đầu tiên đã
kể cho tôi nghe về Kwasi
khi chúng tôi sửa soạn cho
một chuyến hành trình ì ạch
vô những vùng sâu mà ở đó
người ta dự định xây những
trường học mới.
“Có thể là chúng ta sẽ gặp
phải một tí “thú vị” trong lần đi
này đấy”, anh chàng ta nói
bằng cái giọng Xcốt-len
nuốt chữ của mình. “Chúng
ta đang đi về phía Bắc, vô
vùng đất của lão Kwasi Boateng,
một trong những pháp sư
có thế lực và hung dữ nhất
của các bộ lạc thờ vật tổ
quanh đây”.
Hành dinh của Boateng
nằm trong một làng mạc xa
xôi hoàn toàn là nhà tranh vách
đất, ngăn cách với thế giới
văn minh bởi hàng ngàn
dặm đường phủ đầy cỏ voi
với những ngọn đồi khoai mỡ,
ở sâu trong những vùng thảo nguyên
mênh mông hùng vĩ, những
thảo nguyên này bảo vệ những
rừng cây ca cao xanh tươi của
miền Ashanti (1) thoát khỏi sự xâm chiếm
của sa mạc Sahara. Một nơi mà chỉ có
người Phi châu mới sống được.
Sáng sớm hôm sau, chiếc
xe tải không mui nhỏ bé của
chúng tôi rời khỏi con đường
đất lớn một cách tự tin, và
với một cú sốc làm chúng tôi
nôn ruột, nó băng qua cánh đồng hoang
nhằm hướng ngôi làng đe dọa xa xôi.
Những ngọn đồi thấp nằm rải
rác lung tung theo kiểu
Phi châu và bị che khuất bởi
loài cỏ voi cao, chúng thường cao
hơn cả xe nữa.
“Nào nhanh lên, Mammy”,
Alec vui vẻ vỗ vào cánh cửa của
chiếc xe lắc lư. “Đây là cơ hội
thử thách lớn nhất của mày đó.
Ráng lên một tí nữa đi rồi tụi
tao sẽ cho mày vào viện bảo tàng
nằm chơi với dế”.
Thật là khoan khoái khi khuya
đêm đó chúng tôi đến nơi được, và
với lòng đầy biết ơn, thắng xe lại
cạnh hòn đá tế lễ bên ngoài
lều của lão pháp sư thần thế.
Như một nhà thương điên mở
cổng. Không tưởng tượng nổi, từ
mọi ngóc ngách trong ngôi làng bé nhỏ
ùa ra một đám người cuồng nhiệt,
la hét, nhốn nháo, nhanh chóng
bu quanh xe chúng tôi, rồi bắt đầu
múa hát theo nghi lễ chào đón
trọng thể. Vinh dự này, thường
chỉ dành cho những người có quyền
thế, được dành cho chúng tôi
bởi vì chúng tôi là những người
da trắng đầu tiên đến làng trong
nhiều năm. Bây giờ nhiều người
thuộc thế hệ trẻ hơn mới lần đầu
thấy một “broonee” (2).
Lão pháp sư thần thế Kwasi
Boateng đã nhập vào đám đông náo
nhiệt mà chẳng ai thấy. Với ngọn
lửa ganh ghét trong tim đen,
lão sợ rằng cuộc tiếp đón những
người da trắng bất ngờ này sẽ
làm giảm bớt ít nhiều cái quyền uy
thần thánh riêng của lão.
Bất thình lình phát ra một tiếng thét
khàn khàn kinh sợ: “Tự do!”.
Dù cho hai tiếng đẹp đẽ này có
nghĩa là gì đi chăng nữa đối với
những ai hiểu
và yêu tự do thì rõ ràng
đối với những người dân làng mình
trần đóng khố ấy, hai chữ này
mang một ý nghĩa hết sức nguy hiểm
và cấp bách hơn nhiều. Con nít,
đàn bà lẫn đàn ông vụt biến mất
trong một đám bụi nghẹt thở với
một vận tốc mà tôi cứ tin rằng
một giống người có vẻ bề ngoài như thế
chẳng bao giờ có được. Ngay cả
Alec, một biểu tượng thật sự cho
sự can đảm và quý phái, cũng biến
mất luôn về phía sau cái đuôi
xe “Mammy”.
Chỉ còn lại “tiếng nói” và tôi
đứng một mình, mặt đối mặt ở trên
hòn đá tế lễ linh thiêng. Nhưng
cuộc chạm trán thì ngắn ngủi và vừa
phải. Tôi đưa tay ra bắt với một
cử chỉ thân mật tự nhiên: lão Boateng
liền phun nước bọt vào với một
điệu bộ thù hận được diễn xuất hết
sức thành công. Cuộc đối thoại không
lời dù sao cũng kết thúc, lão nghễnh
mặt giậm chân quay về cái tư dinh
bằng đất của lão. Nhưng chưa hết đâu.
Sau đó, trong cái lều không nóc mà
ông tù trưởng đã giao cho chúng tôi.
Alec và tôi sửa soạn chỗ ngủ. Ủy ban
đón tiếp chúng tôi đã quay trở lại với
một lực lượng và lòng hăng hái mới,
và tôi nghĩ chắc lần này mà lão Boateng
có hét nữa thì cũng chẳng làm
họ chạy được. Bởi vì bây giờ có cái để
xem và tất cả họ ráng mở căng mắt ra
để xem chúng tôi. Hàng trăm
khuôn mặt háo hức
bu quanh những cái lỗ mà đúng
ra phải là chỗ của những cái cửa sổ và
cửa ra vào. Không khí ban đêm đầy
hơi người, trở nên càng khó thở.
Alec cáu kỉnh nói: “Có những chuyện
mà một tên đàn ông cũng chẳng làm
được trước hàng ngàn con mắt.
Anh nói cho tôi nghe xem, chỉ cần nói thôi,
là một người đàn ông tự trọng có
thể thay đồ ở đâu quanh đây!”
“Thử vô góc đó coi!?” – Tôi gợi ý
đại, nhướng mắt về phía một chỗ tối
của căn lều. Ý kiến này coi bộ được,
thế là hai chúng tôi cười lấy lệ với
những người say mê chúng tôi và bước
thận trọng vào trong góc.
Đúng vào lúc ngượng nhất trong
cái thủ tục thay đồ thì Alec hét lên
và không sợ ngượng, phóng ngay về
giường và chui tọt vào cái mùng
mỏng manh. “Chạy ra đi!” – anh chàng
thét lên với tôi trong khi tôi cũng lao
về giường mình. Trí óc tôi liền nghĩ đến
rắn độc, kỳ đà cắn chết người,
và những tai họa khủng khiếp! Rồi thì
có một cái gì động đậy ở trong góc và tôi
hết hồn khi thấy một thiếu nữ diễm lệ
để ngực trần với tóc thắt bím, đội một
chiếc ghế đẩu lễ nghi ở trên đầu.
Có những lời đồn rằng ở vài làng
phía Bắc này, theo phong tục thì những
khách lạ quý mến sẽ được
dành cho một cô bạn gái. Trong cái
cảnh không quần không áo đáng xấu hổ
thế, chúng tôi cứ há hốc mồm ra nhìn
cái hình ảnh mờ ảo đang cười với
chúng tôi và tin rằng đây là người làm cho
chúng tôi vui được cử đến. Thật vậy.
Bổn phận sung sướng của nàng, – cô ta
giải thích, – là luôn ở cạnh giường chúng
tôi, sẵn sàng làm theo ý muốn nhỏ
nhất của chúng tôi. “Tôi chỉ muốn
được ở một mình thôi” – Alec rên rỉ.
Tôi đồng cảm với anh chàng, nhưng
ước muốn của chúng tôi có lẽ sẽ nồng
nhiệt hơn nhiều nếu như chúng tôi biết
được chúng tôi phải trải qua đêm với
một người không phải ai khác hơn là
cô vợ được sủng ái của pháp sư Boateng.
Mệt nhoài sau một ngày vất vả, tôi chắc
rằng giấc ngủ sẽ nhanh chóng xóa tan
đi cái đêm nặng nề, khó chịu này. Nhưng
không biết làm sao, trong cái miền tâm linh
hỗn độn ấy giữa cái suy lý thực
và sự tưởng tượng trong mơ, tôi có ý thức
được rằng không phải tất cả êm đẹp
đâu và có đề phòng.
Khi ấy chắc là đâu đó sau nửa đêm
(cái chuyện giờ giấc chính xác
thì chẳng có gì quan trọng ở châu Phi)
một tiếng thét ghê người phá tan màn
đêm yên ắng. “Công Nương Ghế Đẩu
của mình có chuyện rồi” – tôi nói hổn hển
với Alec, làm như anh chàng không biết
gì. Lo sợ đến bất lực, chúng tôi đành nhìn
cảnh Boateng lôi người phụ nữ bất hạnh
ra khỏi lều chúng tôi.
Như một hiệp sĩ dũng cảm thời
xưa, tôi nhảy ra theo sau thiếu nữ
đang trong cảnh khốn cùng, mà chẳng
biết định làm gì.
“Quay trở lại, đồ ngu!”
Lời khuyên thì thào của Alec đến quá trễ.
Bốn đôi cánh tay đã cắp chặt lấy tôi khi tôi vọt
qua cửa.
Ngước nhìn lên từ các bậc thềm
bụi bặm, tôi thấy những
khuôn mặt dị dạng, gớm ghê nhất
mà Châu Phi sản xuất ra, đang nhìn
xuống tôi như muốn ăn tươi, nuốt
sống. Bằng một động tác gọn gàng,
họ quẳng tôi trở lại cái lều tối tăm.
Tất cả những gì mà tôi còn nhớ bây
giờ là một cú sốc làm tối tăm
mặt mũi khi đầu tôi va mạnh vào
một cái rương bằng gỗ của chúng tôi.
Sau đó tôi tỉnh lại, biết rằng bình minh
sáng hôm ấy trời sáng và nóng nực, còn
Alec thì nhìn tôi lo lắng.
“Ồ, anh bạn của tôi”.
– anh ấy an ủi – “để tôi kể cho anh nghe
một câu chuyện cổ tích ngắn. Ngay
sau khi đầu bạn bị đập vào rương
thì những tiếng trống tế thần bắt
đầu nổi lên khắp con đường làng. Tôi
đang bắt mạch cho bạn và khi những
tiếng trống thúc nhanh thì tim bạn cũng
thế. Hình như tất cả mọi người đàn bà
trong thế gian đang than khóc
quanh mình,
và những người bạn chúng ta ở
bên ngoài bắt đầu đọc kinh cầu
hồn trong khi họ lê bước đi quanh
ngôi lều của mình”.
“Hình như là tôi đã bỏ lỡ một buổi trình
diễn hay tuyệt”. – Tôi ngắt lời.
Nhưng Alec phớt lờ tôi và chẳng bao
lâu tôi biết được lý do tại sao anh
chàng lo lắng cho tôi.
“Cứ khoảng một tiếng thì lão Boateng
lại múa
may quay cuồng trong bộ lễ
phục lòe loẹt gớm
ghiếc của lão và…”
Không biết sao tôi lại cứ mơ mơ màng
màng khi nghe Alec kiên nhẫn kể lại
mọi chi tiết! Một cảm giác kỳ lạ giữa mơ
và thực. Một lúc sau những suy nghĩ của
tôi cứ xoay quanh những lời ấy, và rồi
một hình ảnh quái lạ hiện lên trước mắt
tôi, tái hiện toàn bộ tình tiết ly kỳ.
Alec thì vẫn kể, còn tôi có thể
nghe thấy trong đôi tai lùng bùng của mình
những tiếng la hét man rợ của tên
phù thủy say rượu; tôi có thể thấy
hắn một tay cắp chặt một con gà
ác tế thần đang kêu quang quác, tay
kia cầm chai rượu cọ sánh bọt không
thể thiếu được. Sự hiểu biết những
phong tục Châu Phi hình như giằng xé
trí tưởng tượng của tôi, cho đến khi
tôi hiểu ra những gì Alec đang nói.
“Hắn đang trù ếm mình”. – Tôi lại ngắt lời,
cổ họng khô khốc đến buồn nôn.
Trong lòng tôi run lên và lần đầu
tôi cảm nhận được một người có thể
sợ chết theo nghĩa đen là như thế nào.
“Tôi đã ở Châu Phi lâu rồi”. – Alec nói
tiếp. – “Và tôi đã thấy nhiều cuộc tế
thần đẫm máu đến ớn da gà,
nhưng khi tôi thấy chúng bắt anh,
lần đầu tiên từ nhỏ đến lớn tôi đã
thành tâm cầu nguyện. Rồi khi mạch
anh bắt đầu hòa nhịp với những tiếng
trống tế thần, tôi đành tuyệt vọng
tưởng rằng anh sẽ chết.”.
“Thế cái gì làm tôi sống lại?”
“Ai biết được? Có thể là ánh sáng
ban ngày,
có thể là sự ồn ào hay biết đâu do,
lời cầu nguyện đại của tôi. Dầu sao
thì đến sáng sớm, một sự huyên náo ở
cuối con đường làng hình như
đã làm anh tỉnh lại…”
Một lần nữa, khi nghe Alec kể lại mọi
chi tiết, tôi đã hình dung được cái đám
đông đang la hét gồm những người
dân làng đang say và tức giận,
khi họ đi về cuối con đường. Lúc
ban đêm thì nàng Công nương
Ghế Đẩu của chúng tôi đã phải
chịu những cực hình không kể xiết. Cái
trí óc văn minh của tôi không thể nào hiểu
được hoàn toàn những đòn hung bạo
dành cho nàng. Tuy vậy, trong khi Boateng
đang làm lễ tế thần của hắn thì nàng đã
trốn về nhà của người cha ở làng bên.
“Chúng ta sẽ trả thù cho con đến nơi đến
chốn” – người cha tuyên bố dũng
cảm với những người thân đã tập hợp
lại. Và như thế, rượu cọ được khui
uống thả dàn cho đến lúc tất cả họ trở
nên thịnh nộ điên cuồng. Chẳng run sợ,
họ tiến lên quyết chiến với quỷ dữ –
một điều chưa bao giờ thấy ở chốn
rừng núi này.
Vào lúc này thì Boateng cũng đang trong
cơn điên cuồng. Vừa đang trong
tâm trạng điên lên vì rượu, vừa trong
nỗi khoái trá vô bờ, lão ngắm nhìn
cái hình hài bất động của tôi
đang từ từ đầu hàng trước những
quyền lực ma quỷ của lão.
Đối với lão, đây là phút vinh quang nhất
trong cái sự nghiệp khét tiếng của lão.
Những người da trắng không chịu thần
phục tà đạo của lão, nhưng đây
là một tên da trắng xấu số phải
làm nạn nhân của lão. Khi nghe Alec kể cho tôi
nghe, tôi hình dung ra lão Boateng đang
huênh hoang “Vài giờ nữa đây tất cả sẽ
chấm dứt và Ta, Boateng vĩ đại và
duy nhất, sẽ được thần phục và
khiếp sợ hơn bao giờ hết”.
“Tôi tự hỏi không biết cái lão già khốn
khổ ấy có bao giờ biết được rằng
một tai họa khủng khiếp sẽ bất ngờ
giáng xuống lão không?” –
Alec thắc mắc. –
“Hắn ta ra khỏi lều, chuẩn bị kết liễu
đời anh và đem liệm thì đám người
làng bên ào ào kéo đến xông vào lão ta…”
Trí óc tôi lại liên tưởng thấy những tiếng
trống dồn dập bỗng im một lúc; thay vào
đó là đủ mọi thứ tiếng hú kinh khủng.
Đám đông không có gì thương tiếc, đã
lấy oán trả oán đối với mọi tội
lỗi mà lão già đã gây ra. Họ nổi
lửa đốt lều của lão và chất cao tất cả
những đồ nghề gờm ghiếc của cái
nghề tà đạo của lão mà đập cho tan
nát hết bằng những cây gậy to lớn.
Sự báo thù đã diễn ra nhanh chóng trong
cái hỏa ngục này, nhưng vẫn chưa
xong. Ngay sau đó bảy người vợ của lão
Boateng đã tuyên bố công khai ly dị
với lão, từng người một. Nhiều đứa con
của lão, – đối với người Châu Phi –
con cái là
thước đo giàu nghèo – thì được chia cho
những người mà lão đã
áp bức nhiều nhất.
Lão ta chẳng còn là gì nữa.
Bỗng nhiên tôi thấy Alec ngưng kể và nhìn
chăm chú cái gì đó. Ở phía ngoài có một
cuộc rối loạn lớn, tiếng ngày càng
to hơn. Với một cố gắng hình như
để xua đuổi những cơn nhức đầu như
búa bổ, tôi ngồi dậy và thấy họ –
một ngàn người hình như đang xuất hiện
từ những đống đổ nát nghi ngút khói.
“Có lẽ họ đến tìm mình đây!”. – Tôi tự nhủ.
Alec gật đầu ra hiệu với tôi một cách hơi
đột ngột và đi ra cửa đón những
người chiến thắng.
Bây giờ đến cái lễ
đăng quang. Không phải
lễ lên ngôi giống như
một kịch bản của lão Kwasi Boateng,
mà là một lễ lên ngôi không ngờ trước
được. Với sự đồng ý của Alec, họ đã
bế tôi ra khỏi giường và công kênh
lên vai ra ngoài lều. Với niềm xúc động
đến cuồng tín nàng Công Nương
Ghế Đẩu mình mẩy tan nát được
tống cho làm vợ chính thức của
tôi. Còn một người vợ ly dị với
lão Boateng thì được tuyên bố
là vị hôn thê của Alec. Đây là một cái
ách giữa đàng mà cái đầu mơ mơ
màng màng của tôi có thể hiểu rõ một
cách đầy đủ.
“Nhất chín nhì bù!” – Tôi nài nỉ Alec –
“Mình chạy trốn ra vùng đồi khoai đi!”.
May mắn thay, đây là một trong
những đề nghị hiếm hoi của tôi
được anh chàng thực hiện nghiêm chỉnh.
Chúng tôi cùng trốn ra chỗ chiếc xe tải
và khi lần mò lái qua những tiếng la hét,
chói tai và căm thù “tự do! tự do!”
thì một cái gì đó rớt cái bịch trên
thành xe phía sau. Thì ra là lão Boateng
còn chưa hoàn hồn và không nhìn ra mặt
mũi gì hết, và chúng tôi
hiểu rằng những người rộng lượng ấy
yêu cầu chúng tôi đem lão đi, xa
khỏi vương quốc đã sụp đổ của lão,
nơi mà lão sẽ không là gì hơn một tên
nô lệ bị khinh khi.
Khi tôi theo dõi đối thủ của mình đang nảy
tưng lên tưng xuống ở trên sàn xe thì
một con mắt sưng vù của lão cứ trố
ra nhìn tôi, nguyên nhân
gây ra lòng ganh ghét và sự suy tàn
thảm hại của lão.
“Tự do”, tôi thử nói nhẹ nhàng để
lão hiểu được. Nhưng cái lão
báo trước và đem
lại sự chết chóc này
lại biết một câu tiếng Anh khác.
“Tụi bay đi đến Timbuctou (3) đi!’, giọng
làu bàu yếu ớt đáp lại.
Hai ngày sau, sau khi để Kwasi ở lại
trong một bệnh viện công, Alec và tôi
lại đi tiếp về phía Bắc.
Nơi đến của chúng tôi?
Timbuctou.

NGỪNG LẠI!

Bạn hãy nhớ lại những chi tiết câu chuyện và nếu cần, đọc lại lần nữa, như cách đã chỉ ở bài tập luyện IVb.

(1) Ashanti: Một miền đất ở Trung phần Ghana.

(2) Broonee: Người da trắng.

(3) Timbuctou: Một thành phố ở Trung Mali, gần sông Niger. Vào thế kỷ 16, đây là một nơi truyền bá đạo Hồi và là một trung tâm buôn bán thịnh vượng.

Bước V
… Đọc suốt bài văn tường thuật

Khi mà bạn đang tập luyện những bước đầu căn bản trong Phương pháp Đọc hiệu quả thì những kỹ năng đọc nhanh và hiểu những điều đã đọc phải được phát triển hơn nữa bằng một số bài tập đặc biệt nhằm khắc phục vài khuyết tật phổ biến.

Những khuyết tật này có thể được tóm tắt như sau:

Đọc thầm: Cứ “nói” các chữ trong đầu, thường lẩm bẩm môi hay đọc trong thanh quản một cách máy móc.

Quay lui: Quay lui để đọc lại vì sợ rằng mình đã không có thể nắm được một ý hay hiểu lầm một đoạn văn.

Mắt cứ di chuyển trên từng hàng để đọc từng chữ và từng hàng một, quen đọc từng chữ chứ không chịu nắm ý.

Không hiểu thấu đáo. Đây là một trở ngại nhỏ gặp phải ở những giai đoạn đầu của Phương pháp Đọc hiệu quả, thường vì bạn không quan tâm đến phương pháp mới và thiếu tin tưởng.

Không biết áp dụng những kỹ thuật của Phương pháp Đọc hiệu quả cho những tài liệu có những độ lớn bé và phức tạp khác nhau.

Việc giải quyết bất cứ vấn đề nào nêu trên đều tùy thuộc vào quyết tâm thực hiện các bài tập sửa chữa sau đây. Nhiều bài tập luyện đã được triển khai theo kinh nghiệm nhằm giúp bạn hoàn thiện tốc độ, sự chính xác, trí nhớ và sự hiểu ý, và để thành công, bạn cần tập luyện và áp dụng thường xuyện bài tập luyện này.

Bài tập luyện Va

Mục đích: mở rộng tầm nhìn và nắm được ý, đồng thời khắc phục tật nói thầm và đọc từng hàng một.

Bạn hãy chọn một quyển sách có kiểu chữ rõ ràng tương đối lớn, bề ngang thường rộng hơn 10 cm và chứa khoảng 30 dòng mỗi trang. Quyển sách nên là một câu chuyện đơn giản hay là một đề tài mà bạn đã quen thuộc.
Các báo cũng như tạp chí là các nguồn phong phú cung cấp các câu chuyện được in lại thành những cột hộp dễ dàng đọc. Tuy vậy, kiểu chữ của các báo, tạp chí thì thường quá nhỏ đối với người mới bắt đầu tập và bạn nên để tập sau khi bạn đã tập các bài tập có mức độ tập cao hơn.

Bạn hãy tìm một căn phòng yên tĩnh, có bàn ghế thích hợp, ánh sánh đầy đủ, thoáng mát. Bạn ngồi một cách thoải mái với tinh thần sảng khoái, không lo ra.

Bạn xem lướt qua cuốn sách trước rồi bắt đầu đọc. Chú ý đến tác giả và tiểu sử, nếu có. Bạn hãy xem lướt qua cuốn sách, đồng thởi nhận xét sự bố cục, sắp xếp các chương và đặc điểm về hình thức của cuốn sách. Hình dung thước nội dung sách càng nhiều càng tốt.

Bằng cách dùng những kỹ năng đã học ở các bài tập luyện trước, bạn bắt đầu đọc từ trang 1, di chuyển theo nhịp đếm 10. Đối với bài tập này, bạn hãy đếm lớn lên, và để bàn tay điều khiển của bạn làm thành một hình sóng đứng nhỏ chuyển động sang trái và phải, khi mắt bạn lướt theo tay xuống trang giấy. Ở bước này bạn chưa cần phải hiểu tại sao làm như thế. Khi mắt bạn di chuyển xuống trang theo hình sóng đứng nhỏ, bạn cố gắng nắm được ý đại thể của tài liệu đang đọc. Bạn hãy tránh, bằng mọi cách, cái khuynh hướng đọc từng dòng một. Cố gắng thấy cho được những cụm từ lớn.
Bạn cứ tiếp tục phần tập luyện này cho đến hết chương thứ nhất của quyển sách. Nhớ giữ nhịp đếm 10 chậm rãi, đều đặn ở mỗi trang.

Trở lại trang 1, đọc lại theo phương pháp nói trên, nhưng lần này là theo nhịp 8 mỗi trang.
Nhớ đếm lớn lên trong bài tập luyện này.

Đọc lại chương trên theo nhịp đếm 4, vẫn chú ý tuân theo các điểm đã nói trên.

Bài tập luyện Vb

Mục đích: tập luyện động tác di chuyển thẳng đứng xuống và hiểu thấu.

Bạn giở lại cuốn sách và chương mà bạn vừa đọc ở bài tập luyện Va và chuẩn bị đọc với tầm nhìn rộng để hiểu với tốc độ nhanh.

Lần này bạn di chuyển bàn tay điều khiển nhẹ nhàng xuống trang giấy theo nhịp đếm 4 im lặng. Động tác di chuyển nên thẳng xuống, không có hình sóng nữa.

Trong khi đọc, bạn hãy tập trung phân loại những nhân vật và tình huống thường được giới thiệu trong các chương mở đầu của một tiểu thuyết. Vấn đề của bạn không phải là xem từng chữ hay từng câu mà là phải nắm được những ý đầy đủ theo trình tự lôgích của chúng.

Sau khi đọc chương đầu theo nhịp đếm 4, bạn đóng sách và cố gắng nhớ lại nội dung chương này càng nhiều càng tốt. Tự đặt cho mình những câu hỏi sau:
Chủ đề chính của chương là gì? Những nhân vật chính là ai? Họ giống những gì? Họ đã làm gì? Khung cảnh câu chuyện như thế nào?…
Trong khi tự vấn như thế, bạn hãy thư giãn thoải mái và suy nghĩ. Cố gắng hình dung chủ ý của tác giả. Ghi trong đầu những ý còn mù mờ hay chưa hiểu. Cố gắng bù đắp những chỗ thiếu sót khi bạn đọc lại chương này lần sau.

Trở lại đầu chương và bắt đầu đọc theo nhịp đếm 6. Di chuyển xuống các trang nhịp nhàng và uyển chuyển, mà vẫn đảm bảo rằng bạn đọc và hiểu được tài liệu đọc. Bạn sẽ chẳng bao giờ nhớ lại hay hiểu được tài liệu mà khi đọc bạn đã không hình dung được ý nghĩa đầy đủ của nó.
Lần này khi hết chương thứ nhất, bạn hãy tiếp tục ngay qua chương thứ hai và đọc tiếp, theo nhịp đếm 6 đều đặn.

Đến cuối chương hai, bạn hãy ngừng lại và nhớ lại những chi tiết căn bản của chương 1 và 2.

Trở lại đầu chương 1 và bắt đầu đọc theo nhịp đếm 8. Tiếp tục cho đến hết cuốn sách. Nếu sách bạn có trung bình 300 chữ mỗi trang thì bạn đọc được trên 2000 chữ mỗi phút rồi.

Khi đọc hết cuốn sách, bạn hãy nhớ lại câu chuyện càng nhiều càng tốt. Thử nhớ lại và kể lại câu chuyện cho một người khác là một sự tập luyện tốt cho bạn.

Bạn hãy tập lại bài tập luyện này với nhiều cuốn sách khác.
Các điểm cần lưu ý về các bài tập luyện trong bước V:

Đếm lớn lên trong các bài tập luyện ban đầu giúp khắc phục tật đọc thầm. Bạn nên ngừng đếm lớn như thế khi tốc độ đọc và sự thấu hiểu gia tăng.

Động tác hình sóng đi tới đi lui trên trang sách giúp khắc phục thói quen đọc từng hàng theo hàng ngang. Đây là một kỹ thuật thích hợp với những trang rộng, nhưng bạn đừng nên di chuyển như thế nữa với đa số những tài liệu mà bạn đọc.

Biện pháp đọc nhanh lập đi lập lại với cùng một tài liệu giúp khắc phục tật giở lại để đọc và giúp phát triển tốc độ đọc và nhận thức.

Những bài tập luyện này phải lập đi lập lại nhiều lần với những cuốn sách khác nhau.

Tự đánh giá

Bạn hãy kiểm tra sự tiến bộ của mình bằng cách trả lời từng câu hỏi sau đây:

Bàn tay điều khiển của bạn có đạt được một sự di chuyển nhịp nhàng, uyển chuyển không?

Bạn có lật trang và phối hợp được nhịp đếm của bạn sao cho không bị ngắt được không?

Bạn có thể duy trì nhịp đếm đều đặn, liên tục với một số đếm là một giây được không?

Bạn có thể duy trì nhịp đếm khi cố gắng đọc để hiểu được không?

Tầm nhìn của bạn có đủ để bạn có thể thấy hết ngay một lúc toàn trang giấy rộng khoảng 10 cm hay không?

Bạn có khắc phục được thói quen cứ đọc từng chữ hay từng hàng một không?

Bạn có thể thấy và hiểu được những cụm từ lớn mà không còn bị tật đọc thầm từng chữ hay câu không?

Bạn có thể nhớ lại tài liệu vừa đọc với tốc độ nhanh trong lần đọc đầu tiên không?

Bạn có cảm thấy mình có sự tiến bộ đáng hài lòng hay không?

Bạn có bắt đầu dùng kiến thức mới của mình để đọc các loại tài liệu khác nhau không?

Nếu bạn trả lời “không” với bất cứ câu hỏi nào ở trên, bạn nên quay trở lại bước I và tiến hành tập đi tập lại một cách tự tin cho đến khi bạn đạt được sự thuần thục.

Bước VI
… Nhớ những gì bạn vừa đọc

Đọc lướt truyện, sách, báo… với một tốc độ nhanh thì tương đối dễ dàng khi mục đích chính là đọc để giải trí chứ không phải để học tập. Nhưng muốn trả lời được các câu hỏi, thấy và ghi nhận được các ý chính, nắm được sự sắp xếp lôgich của vấn đề, xác định nội dung và nhớ các chi tiết trong bài học thì cần phải phát triển những kỹ năng học tập, mà học tập thì khác với đọc để giải trí ở sự chuẩn bị, mục đích và phương thức. Hơn nữa, các kiểu đọc - học khác nhau phải được thăm dò bằng nhiều cách khác nhau, nếu như phải tăng cường học tập đến mức tối đa.

Có nhiều sách bàn về các cách học, nhưng không có cuốn nào hoàn toàn nói về cách đọc hiệu quả thật sự. Đọc - học là một phương thức được tổ chức cao, được hoạch định kỹ càng nhằm mục đích hiểu tường tận và lưu giữ những hình ảnh thấy được trong một khoảng thời gian ngắn ngủi mắt lướt qua trang giấy. Những phương pháp mới phải được sử dụng để ghi nhận và liên kết các mẩu ý nghĩa; các ý phải được xem xét kỹ và sắp xếp thành các phạm trù liên quan với nhau; các sự kiện phải được so sánh và xem xét kỹ trong mối liên hệ với toàn bộ hiệu quả của cấu trúc đề tài; bạn phải thấy được vị trí đúng đắn của các câu hỏi, câu trả lời, các từ và các ý trong một đề cương hợp lý. Phương thức được tổ chức cao này được coi như là một cuộc săn tìm kho tàng kiến thức. Điều ấy đôi khi đòi hỏi phải hy sinh đáng kể cái thú đi vào các tình tiết hấp dẫn nhưng màu mè vô bổ hay tình trạng ngồi chơi nghĩ vớ vẩn.

Điều đó đòi hỏi một sự nỗ lực và tập trung thật sự nhằm đạt đến sự thuần thục, tinh thông và đó sẽ là phần thưởng cuối cùng và là bằng chứng cho sự học tập có hiệu quả cao.

Ở bước I, đã có những lời khuyên cho những bước chuẩn bị ban đầu nhằm làm tăng hiệu quả của Phương pháp Đọc hiệu quả. Đến đây thiết tưởng cần phải nhắc lại và mở rộng vài bước chuẩn bị dưới đây, đặc biệt khi áp dụng cho những bài học cần ghi nhớ.

Bạn hãy tìm nơi ngồi sao cho yên tĩnh, thuận lợi cho việc tập trung liên tục. Có nghĩa là nơi đó có ánh sáng và có thoáng mát đầy đủ, đồ đạc tiện dùng và phòng ốc được sắp xếp ngăn nắp.

Thân thể khỏe mạnh và tinh thần sảng khoái. BẠN HÃY THƯ GIÃN!.

Bạn hãy đặt ra một thời khóa biểu nhất định và tuân thủ nghiêm ngặt. Tốt nhất là học trong những khoảng thời gian tương đối ngắn thôi, ví dụ một giờ, rồi thì chuyển sang một hoạt động khác trong thời gian 15 đến 30 phút. Sau đó, lại trở lại đọc - học với niềm hứng thú mới và những năng lực nhận thức sắc bén.

Bạn hãy đề ra mục tiêu khi đọc. Phải biết bạn muốn học gì và chăm chỉ thực hiện cho được. Có nhiều sự chứng minh cho thấy rằng đọc nhằm mục đích ghi nhớ là một trong những cách tốt nhất làm tăng sự tập trung và ghi nhớ.

Để nhớ được những gì bạn đã đọc, bạn phải hiểu được những gì mình đọc. Vốn từ vựng của bạn, kinh nghiệm thu thập, khả năng trí tuệ, những kỹ năng nhận ra mặt chữ và sự quen thuộc với những đề tài đang đọc sẽ góp phần vào những mức độ hiểu biết và nhớ những gì bạn đọc. Nếu bạn thấy một cuốn sách nào quá khó thì bạn nên tìm một cuốn khác dễ hơn, có một lượng kiến thức phù hợp, nhằm chuẩn bị cho những khái niệm cao hơn. Có thể bạn sẽ phải cải thiện mạnh mẽ số vốn từ của bạn, mặc dầu một trong những cách có hiệu quả nhất làm tăng số vốn từ là phải đọc rộng và nhiều về môn bạn đang học. Sau hết, những kỹ năng đọc cơ bản của bạn sẽ quyết định ở một mức độ lớn sự thành công của bạn trong những cố gắng ghi nhớ những gì bạn đọc.

Bài tập luyện VIa

Mục đích: Phát triển những kỹ thuật có hiệu quả để đọc với tốc độ nhanh và ghi nhớ.

Bạn hãy xem lướt qua cuốn sách hay bài viết trước. Hãy chú ý đến tựa, lời nói đầu, lời giới thiệu, bảng mục lục, những chương mục, những hình ảnh và lời tóm tắt. Bạn hãy tìm những điểm then chốt cho thấy được dự định và mục đích của tác giả khi viết và cách thức trình bày những mẩu thông tin mà bạn hy vọng nhớ được.

Bạn hãy chọn một phần của quyển sách để tập trung học - đọc, có thể là một chương. Khảo sát kỹ phần này, chú ý đến những tiêu đề của các đoạn, hình ảnh, biểu diễn, những lời tóm tắt. Tự đặt ra những câu hỏi liên quan đến những ý đã được trình bay, đặt giả thiết cho những câu trả lời.

Bạn hãy chuẩn bị một dàn ý gồm những tiêu đề lớn nhỏ, những đoạn phân ý. Nếu những điểm này không có trong sách, bạn hãy sáng tạo ra những cách phân chia hợp lý cho riêng mình, dựa trên những thông tin bạn có được khi đọc lướt trước. Bạn hãy dùng một tờ giấy trắng và viết tựa sách ở đầu trang. Khoảng 5cm phía dưới tựa sách, bạn hãy viết tên tiêu đề đầu tiên của bạn, sau đó bạn liệt kê những tiêu đề khác và các phần, cứ mỗi phần cách nhau khoảng 5cm.

Dàn ý để đọc:

Tựa sách
Tác giả
Số trang đọc
Tiêu đề chương
Mục 1
(bạn hãy ghi vào đây những chi tiết tóm tắt theo lời văn riêng của bạn)
Mục 2
(những chi tiết tóm tắt)
Mục 3
(những chi tiết tóm tắt)
Mục 4
(những chi tiết tóm tắt)
…

Bạn để dàn ý qua một bên và bắt đầu đọc với nhịp đếm 2 mỗi trang. Tiếp tục đến hết phần bạn đã chọn đọc, và thâu thập những ý sẽ cung cấp nội dung cho phần dàn ý. Ở tốc độ cao này bạn hãy tìm những điểm quan trọng và những ý tổng quát sẽ giúp bạn có thể đặt nhiều câu hói và giả định nhiều câu trả lời hơn.

Không cần nhìn lại vào sách, bạn hãy ghi càng nhiều càng tốt vào sườn dàn ý. Bạn ghi ngắn gọn thôi. Hãy tóm tắt những chủ đề quan trọng và lưu ý những mối quan hệ của chúng với chủ đề lớn trong tổng thể.

Hãy chia phần bạn đang học thành nhiều đoạn hợp lý và mỗi phần đọc một lúc. Bạn hãy dùng tốc độ hiểu nhanh nhất của bạn, đừng chậm hơn nhịp đếm 10 cho mỗi trang hay mỗi cột. Lúc này thì chắc bạn hiểu nhiều nhất ở một tốc độ đặc trưng riêng biệt khi đọc một loại tài liệu đặc trưng riêng biệt.
Nhưng bạn phải đọc thẳng xuống, liên tục và nhanh. Tránh đừng rơi trở lại vào những thói quen tốn thời gian như trước. Khi đọc thì đừng ghi chú trên giấy hay gạch dưới gì hết. Bạn hãy ghi chú trong đầu hay đánh dấu để sau này quay trở lại những đoạn khó, nhưng bắt buộc bạn phải cứ tiếp tục di chuyển xuống.

Cuối mỗi đoạn bạn giở lại và đọc lại những đoạn khó với tốc độ chậm hơn một tí, rồi thử nhớ lại những gì bạn đã đọc lần đầu. Trả lời và nhớ lại là trọng tâm của toàn bộ việc học. Những thí nghiệm đã cho thấy các sinh viên nhớ nhiều nhất khi họ dành ít nhất một nửa thời gian học cho việc tự vấn, nhớ lại, và suy nghĩ trả lời.

Sau khi đọc hết các đoạn ở tốc độ đọc hiểu nhanh nhất của mình và sau khi nhớ lại trong đầu ở cuối mỗi đoạn, bạn hãy ghi vào dàn ý những chi tiết bạn đã thu thập được, Bạn ghi ngắn gọn thôi; thử trả lời những câu hỏi ban đầu của bạn; kiểm tra giả thiết của các câu trả lời ban đầu của bạn xem có đúng không; ghi chú nhanh các ý, các tên quan trọng và các khái niệm trọng tâm theo lới văn riêng của bạn. Nếu bạn không thể diễn đạt một ý theo lời văn riêng của mình, thì có thể là bạn chưa hiểu đầy đủ ý này và bạn không thể nào nhớ được ý ấy lâu đâu.

Đọc lại với tốc độ cao toàn bộ phần đang đọc để nắm kỹ hơn và ghi thêm vào những chi tiết trước kia đã bỏ qua. Cứ tin là bạn nắm được tất cả các khái niệm quan trọng theo trình tự hợp lý của chúng và hiểu rõ các mối liên hệ của chúng.

Để sách qua một bên và thử nhớ lại những gì bạn đã đọc càng nhiều càng tốt. Nếu được thì bạn hãy thảo luận điều ấy với một người nào khác; xong hãy nghỉ ngơi trước khi sang phần kế tiếp của việc đọc - học của bạn.

Một người đọc giỏi có thể điều chỉnh tốc độ của mình theo những yêu cầu của tài liệu và những mục tiêu đọc. Khi đọc để nhớ thì các quá trình tư duy phải được lập đi lập lại cho quen với những bước thăm dò, so sánh, kết luận và cách diễn đạt của tài liệu thông tin.

Những bước ở bài tập luyện VIa góp phần phát huy những kỹ năng lĩnh hội tóm lại như sau:

Xem lướt trước toàn bộ;

Chuẩn bị một dàn ý;

Đọc tìm những ý chính ở tốc độ cao;

Nhớ lại và ghi vào dàn ý;

Đọc lại từng đoạn một với tốc độ chậm hơn;

Nhớ lại ở cuối mỗi đoạn;

Ghi toàn bộ vào dàn ý;

Đọc và ôn lại toàn bộ phần đang học;

Nhớ lại tất cả các điểm chính.

Làm theo những bước nói trên mỗi khi học, bạn sẽ tiết kiệm được đáng kể thời gian, sự tiêu hao năng lượng, và có thể nhớ được nhiều hơn những gì đã đọc. Khi ít cần phải nhớ lại và nhớ chính xác thì các bước trong bài tập luyện có thể được rút ngắn đôi chút để giúp bạn lĩnh hội và ghi nhớ những tài liệu thông thường.

Nhưng những ý chính của các bước thứ tự như xem trước, khảo sát, đặt câu hỏi, đọc và nhớ lại là những bí quyết giúp bạn hiểu và ghi nhớ tốt hơn.

Bài tập luyện VIb

Mục đích: phát triển kỹ năng đọc và ghi nhớ tài liệu có tính chất khoa học.

Bạn hãy chọn một cuốn sách khoa học hay một bài báo có đề tài khoa học và đánh dấu một chương hay một đoạn sẽ đọc.

Trong 3 phút, xem trước tài liệu. Chuẩn bị một dàn ý như đã nói ở bài tập luyện VIa.

Trong khi xem trước, bạn hãy đặt những câu hỏi như sau:
(a) Đoạn viết nói về gì?
(b) Tình huống vấn đề là gì? Người ta làm gì? Tại sao lại làm? Làm như thế nào? Kết quả ra sao?
(c) Có thể rút ra những kết luận gì từ những thông tin đã thu thập?

Sắp xếp những khái niệm, những vấn đề quan trọng và những vấn đề phụ thành những phần hợp lý theo kiến thức đã biết của bạn. Khảo sát các chi tiết của các biểu đồ, công thức, hình vẽ. Cố gắng sắp xếp các sự việc thành một hình ảnh hoàn chỉnh.

Đọc hết tài liệu theo nhịp đếm 2. Thâu thập càng nhiều càng tốt từ những khái niệm tổng quát bằng cách dùng các kỹ thuật kết luận và dự đoán nhanh. Thử đặt các giả thiết trả lời cho các câu hỏi ở mục số 3 trên. Ghi vào dàn ý.

Chia tài liệu thành những phần hợp lý gồm khoảng 4 hay 5 đoạn văn. Đọc mỗi phần với tốc độ hiểu nhanh nhất của bạn (đừng chậm hơn nhịp đếm 10 cho mỗi cột), nhớ đọc thẳng xuống. Đừng viết ghi chú gì hết! Đừng gạch dưới! Đừng khựng lại hay quay lui ở những đoạn khó. Cứ tiếp tục suông sẻ cho đến hết phần bạn đang đọc.

Cuối mỗi phần, bạn ngừng và nhớ lại phần đó càng nhiều càng tốt. Rồi đọc lại những đoạn khó với tốc độ chậm hơn một ít. Lần này lưu ý những công thức, biểu đồ, hình vẽ. Tìm nghĩa các từ lạ. Bước hoạt động này sẽ làm chậm mạch đọc suông sẻ của bạn, nhưng bạn cần làm những điều này để hiểu rõ được loại tài liệu này.

Sau khi đọc hết các phần, bạn hãy ghi những chi tiết tỉ mỉ hơn vào dàn ý, ghi chú ngắn gọn theo lời văn riêng của bạn và cố gắng nhớ lại càng nhiều càng tốt. Khi thực hiện bước này bạn đừng nhìn vào sách.

Đọc lại toàn bộ đoạn viết với tốc độ cao (khoảng nhịp đếm 4 cho mỗi cột) để nắm kỹ hơn và ghi thêm những chi tiết bị quên hay bỏ lỡ lần trước.

Kiểm tra xem những ghi chú của bạn hoàn hảo chưa. Rồi thì để sách sang một bên và thử nhớ lại càng nhiều càng tốt về tất cả mọi mặt của tài liệu đã đọc.

Bạn hãy tập lại bài tập luyện này với nhiều đoạn viết và chương khác từ những sách giáo khoa về sinh vật, vật lý, hoá học và những môn khoa học có liên quan.

Bài tập luyện VIc

Mục đích: Phát triển kỹ năng đọc để hiểu và ghi nhớ tài liệu mang tính chất xã hội học.

Trong ba phút, bạn hãy xem qua trước tài liệu từ một bài báo hay sách trong lĩnh vực môn học xã hội.
Chuẩn bị một dàn ý như đã nói ở bài tập luyện VIa.

Trong khi xem qua trước, bạn hãy đặt các câu hỏi và giả thiết trả lời như sau:
(a) Nơi xảy ra các sự kiện (ở đâu?).
(b) Trình tự và ngày tháng các sự kiện (khi nào?).
(c) Các nhân vật liên quan (ai?).
(d) Nguyên do và kết quả (tại sao?).
(e) So sánh, đối chiếu các sự kiện với nhau.
(f) Những điểm giống nhau và khác nhau trong các sự kiện.

Khảo sát chi tiết các bản đồ, biểu đồ, hình vẽ. Cố gắng sắp đặt các chi tiết thành hình ảnh hoàn chỉnh.

Đọc toàn bộ đoạn viết theo nhịp đếm 2. Thâu thập càng nhiều càng tốt từ những khái niệm tổng quát bằng cách dùng các kỹ thuật kết luận và dự đoán nhanh. Đừng khựng lại hay giảm tốc độ trong bước khảo sát sơ bộ này. Điền vào dàn ý.

Chia tài liệu thành những phần hợp lý gồm khoảng 4 hay 5 đoạn văn. Đọc mỗi phần với tốc độ hiểu nhanh nhất của bạn (đừng chậm hơn nhịp đếm 10 cho mỗi cột), nhớ đọc thẳng xuống. Đừng viết ghi chú! Đừng gạch dưới! Đừng khựng lại hay đọc lại những đoạn khó. Cứ tiếp tục suông sẻ cho đến hết phần bạn đang đọc.

Cuối mỗi phần, bạn hãy ngừng và nhớ lại phần đó càng nhiều càng tốt. Rồi, đọc lại những đoạn khó với tốc độ chậm hơn một ít.
Lần này thì bạn cố gắng sắp xếp các sự kiện trong bài: tìm các nét tổng quát rõ ràng, các từ dễ nhầm lẫn, những mối liên hệ của các ý được trình bày theo một hướng chung, những từ hay câu hỏi chỉ tính chất, hạn định hay bổ nghĩa cho một từ hay câu khác (không ít thì nhiều), những từ chế nhạo, khen ngợi hay phê bình. Hãy rút ra vài kết luận về các khuynh hướng của tác giả và xác định các tính chất của tài liệu đọc theo ý mà bạn cho là khách quan. Bước hoạt động này sẽ làm chậm mạch đọc suông sẻ của bạn, nhưng bạn cần làm những điều này để hiểu rõ được loại tài liệu này.

Sau khi đọc hết các phần, bạn hãy ghi những chi tiết tỉ mỉ hơn vào dàn ý, ghi chú ngắn gọn theo lời văn riêng của bạn và cố gắng nhớ lại càng nhiều càng tốt. Khi thực hiện bước này bạn đừng nhìn vào sách.

Đọc lại toàn bộ đoạn viết với tốc độ cao (khoảng nhịp đếm 4 cho mỗi cột) để nắm kỹ hơn và ghi thêm những chi tiết bị quên hay bỏ qua lần trước.

Kiểm tra xem những ghi nhớ của bạn hoàn hảo chưa và để sách sang một bên rồi thử nhớ lại càng nhiều càng tốt.

Bạn hãy tập lại bài tập luyện này với nhiều đoạn viết và những môn khoa học xã hội có liên quan.

Bước VII
… Lấy bàn tay điều khiển ra

Để phát triển những kỹ năng của Phương pháp Đọc hiệu quả, cần phải có nhiều cố gắng để khắc phục những thói quen cũ đã ăn sâu. Sự di chuyển thẳng đứng xuống trang giấy thì hình như “không tự nhiên” và khó khăn với đa số người đọc, và có một sự cuốn hút mạnh mẽ muốn quay lại thói quen đọc cũ hàng ngày. Bằng cách dùng bàn tay điều khiển, mắt được hướng chuyển động thẳng xuống đều đặn, đó là điều chủ yếu. Nhưng rồi sẽ đến lúc bạn có được một thói quen mới, kỹ năng trở nên thuần thục, lúc đó thì những kiểu đọc cũ hình như lỗi thời và không hiệu quả.

Khi mà kỹ thuật cơ bản của Phương pháp Đọc hiệu quả đã tiếp thu được thực hiện liên tục thì việc dùng bàn tay điều khiển với một cuốn sách đặt trên bàn sẽ trở thành cản trở cho thú đọc sách. Cần phải phát triển những kỹ năng mới này sao cho hoàn hảo và tiện lợi hơn. Mắt phải học hoạt động mà không cần nhờ bàn tay điều khiển. Mắt phải tự điều khiển mình di chuyển xuống trang theo tốc độ cần thiết để đạt được hiệu quả hiểu tối đa.

Để thực hiện tốt bước chuyển tiếp này, những bài tập luyện đã được soạn để giúp bạn có thể tận dụng các kỹ thuật của Phương pháp Đọc hiệu quả trong khi ngồi nghỉ trên ghế, đi làm trên xe buýt hay khi nằm trên giường…

Bước chuyển tiếp phải từ từ, và giống như tất cả các bước khác trong quá trình học, bước này đạt được như là một kết quả nhỏ của việc tập đi tập lại những bài tập luyện một cách tin tưởng trong nhiều hoàn cảnh khác nhau.

Chỉ những người ngờ nghệch mới tin rằng một bài tập luyện sẽ mang đến một kết quả kỳ diệu ngay sau một lần cố gắng.

Luyện tập và trau dồi là những chìa khoá để đạt đến thành công và là những phần thưởng không tuyên bố cũng như là kết quả tốt đẹp của Phương pháp Đọc hiệu quả.

Bài tập luyện VIIa

Mục đích: Cho phép đọc hiệu quả mà không cần dùng đến bàn tay điều khiển.

Bạn hãy chọn một cuốn sách giống như đã nói ở bài tập luyện Va, hay bất cứ tài liệu nào khác mà bạn thấy tốt cho luyện tập.

Ngồi trong một cái ghế cách xa bàn. Dùng ghế bành thì tiện lợi hơn đôi chút, nhưng không nhất thiết cần phải có.

Cầm sách sao cho ngón cái bàn tay nằm ở gáy sách. Ngón cái ở vị trí như thế sẽ giữ cho các trang sách được mở rộng và cho phép tay kia lật được các trang. Tốt nhất là dùng tay trái cầm sách và để tay phải tự do. Tuy vậy, bài tập luyện này vẫn có thể tập được khi bạn dùng tay phải cầm sách, chỉ cần sửa lại chút ít cho hợp mà thôi.

Bắt đầu với trang bên trái thì bạn hãy dùng bàn tay điều khiển bình thường như đã đọc ở Bước II. Di chuyển xuống trang theo nhịp đếm 4. Rồi, khi quay ngược lên trang bên phải, bạn hãy nhanh tay nâng góc của trang giấy và đặt nhanh hai hay ba ngón tay xuống dưới mép trang, Trong khi bàn tay di chuyển xuống trang theo nhịp đếm 4 thì chỉ ngón cái mới được giơ ra về phía tài liệu đang đọc.

Giữ ngón cái hướng về mép lề và di chuyển từ từ xuống trang. Đôi mắt bây giờ phải tự tập trung nhìn vào giữa trang mà không cần đến những ngón duỗi thẳng ra. bạn không nên nghĩ ngón cái được dùng để hỗ trợ cho tầm nhìn; nó chỉ đơn giản là thay thế bàn tay điều khiển để hướng dẫn tốc độ. Giữ mắt nhìn vào chính giữa trang giấy khoảng 2,5 cm trên đầu ngón cái khi ngón cái di chuyển xuống theo lề.

Ở cuối trang, bạn lật sang trang kế và lướt nhanh ngón cái xuống theo lề trong của trang sách bên trái bạn đang đọc. Đừng duỗi những ngón tay kia ra. Lại di chuyển lên trang bên phải như cách đã tả ở mục 4 trên.

Tiếp tục bài tập luyện này cho đến khi bạn đạt được một nhịp điệu đều đặn và cho đến khi đôi mắt có thể hoạt động mà không bị thu hút hướng về ngón cái ở lề nữa. Đừng cố gắng hiểu hay nhớ những gì bạn đọc cho đến khi kỹ năng trở nên hoàn hảo ở mức độ nào đó.

Bài tập luyện VIIb

Mục đích: Lấy hẳn bàn tay điều khiển ra.

Vẫn dùng cuốn sách bạn chọn trong bài tập luyện VIIa, bạn hãy mở sách ra sao cho ngón cái nằm ở gáy sách.

Bắt đầu với trang bên trái, bạn hãy sử dụng bàn tay điều khiển và ngón cái như đã đọc ở Bước II. Di chuyển xuống trang theo nhịp đếm 4 và đọc một số trang cho đến khi chuyển động trở nên uyển chuyển và đều đặn.

Sau khi đọc một số trang thì bạn hãy chuyển sang phương pháp điều khiển chỉ dùng ngón cái như đã học ở bài tập luyện VIIa và đọc thêm một số trang nữa bằng phương pháp này.

Khi bạn đã đạt được một sự di chuyển suông sẻ bằng ngón cái điều khiển thì hãy cố gắng sử dụng ngón cái chỉ ở trang bên trái mà thôi. Sau khi đọc hết trang bên trái thì đưa ngón cái điều khiển lên qua trang bên phải và giữ góc sách để lật, nhưng bạn đừng để ngón cái điều khiển di chuyển xuống trang bên phải nữa. Cứ tiếp tục đến hết cuốn sách bằng phương pháp này cho đến khi mắt bạn đọc được một cách độc lập.

Khi đã thành công ở một mức độ nào đó, thì bạn nhấc ngón cái điều khiển ra khỏi trang bên trái luôn. Đơn giản là chỉ dùng một tay để giữ sách và tay kia để lật các trang. Bắt buộc phải di chuyển thẳng đứng xuống từ trang này sang trang khác, thấy càng nhiều càng tốt, đồng thời hạn chế ở mức thấp nhất sự di chuyển sang hai bên.

Mỗi khi đọc về sau, có thể là có ích nếu bắt đầu bằng một bàn tay điều khiển, một ngón cái hay một ngón khác và đôi khi cần phải có sự điều khiển ở một mức độ nào đó khi mà đôi mắt bắt đầu bị chậm lại hay khi mà tính chất của tài liệu cho thấy cần một sự hướng dẫn cho mắt. Không có lý do gì phản đối việc sử dụng một kiểu điều khiển nào đó vào những lúc mà bạn thấy thuận tiện. Nhưng Phương pháp Đọc hiệu quả thì đều áp dụng được trong mọi điều kiện đọc, và khi nào việc dùng bàn tay điều khiển gây trở ngại cho việc đọc thoải mái và cho sự tiện lợi chung thì bạn nhấc hẳn nó ra.

Bước VIII
… Bạn xong cả rồi

Đối với một người chịu khó đã bền bỉ, đối với người hay hoài nghi mà đã thắng được những hoài nghi của mình, đối với người lạc quan thấy toàn bộ quá trình là “một cơn gió thoảng” thì bây giờ họ đã thấy được đích đến. Nhưng khó mà mong được rằng ở đích đến này tất cả đều đạt được một mức độ hoàn hảo như nhau. Vài người vẫn còn gặp phải những thất bại khi cố gắng đọc nhanh và ghi nhớ. Những người khác thì vẫn tấn tới với những thành công tuần tự, nhưng đối với họ vẫn còn nhiều việc phải làm, còn nhiều giờ phải tập trung luyện tập và quyết tâm. Và rồi có những người đã được thành công đi vào thế giới của thú vui đọc sách và đã nếm được những quả ngọt của sự toại nguyện.

Tuy vậy, không chắc có ai luyện tập các bước theo Phương pháp Đọc hiệu quả mà đã đạt đến được một trình độ siêu đẳng để không còn gì luyện tập nâng cao nữa, hay không. Những kỹ năng này, giống như những kỹ năng về thể chất và tinh thần khác, đều phát triển khi được dùng và suy thoái khi không được dùng đến. Để duy trì và phát triển những kỹ năng mà chăm chỉ lắm bạn mới đạt được thì bạn phải áp dụng đều đặn những bài tập luyện đọc của mình. Nhiều bài tập luyện cần được tập đi tập lại. Một số người sẽ thấy cần thiết quay trở lại từ đầu và bắt đầu tất cả lần nữa. Nhưng đối với số đông các bạn, nếu áp dụng một cách tin tưởng những bài tập luyện kết thúc sau đây thì họ sẽ đạt được thành công lớn. Những bài tập luyện ôn tập này chỉ ở dạng phác thảo, do đó bạn có thể có những sự thay đổi và sửa lại cho hợp với một số tình huống khác nhau mà bạn có thể gặp mỗi ngày.

Bạn nên tập đi tập lại càng nhiều càng tốt, nhưng từ bây giờ trở đi, bạn xong cả rồi.

Bài tập luyện VIIIa

Mục đích: Củng cố sự phối hợp mắt và tay dành cho những bạn gặp khó khăn trong những bước ban đầu.

Đặt bàn tay điều khiển đúng tư thế, thay đổi sự di chuyển từ chậm tới nhanh trong khi cố gắng nhìn những cụm từ lớn. Đừng cố gắng hiểu hay “đọc” tài liệu ở lúc này.

Đánh dấu khoảng 50 trang trong một cuốn sách và đọc kỹ theo nhịp đếm 6. Nhớ thư giãn, duỗi thẳng các ngón, và di chuyển nhẹ nhàng, suông sẻ xuống mỗi trang.
Đọc vẫn 50 trang đó theo nhịp đếm
Năm mươi trang theo nhịp đếm 10
Năm mươi trang theo nhịp đếm 8
Năm mươi trang theo nhịp đếm 6
Năm mươi trang theo nhịp đếm 4
Năm mươi trang theo nhịp đếm 2

Đánh dấu 50 trang kế và thay đổi tốc độ như sau:
Năm mươi trang theo nhịp đếm 2
Năm mươi trang theo nhịp đếm 8
Năm mươi trang theo nhịp đếm 4
Năm mươi trang theo nhịp đếm 6
Năm mươi trang theo nhịp đếm 10

Nghỉ một phút và lập lại bài tập này với những thay đổi tốc độ tuỳ ý bạn.

Bài tập luyện VIIIb

Mục đích: Củng cố tốc độ nhìn.

Mắt mở rộng và tỉnh táo, cố gắng thấy được càng nhiều chữ càng tốt khi bạn di chuyển xuống trang. Chắc chắn rằng bạn đã thấy được các chữ, nhưng đừng có quan tâm hiểu nghĩa những chữ mà bạn thấy.

Trong năm phút, đọc càng nhiều càng tốt theo nhịp đếm 4.
Trong năm phút, đọc càng nhiều càng tốt theo nhịp đếm 6.
Trong năm phút, đọc càng nhiều càng tốt theo nhịp đếm 8.

Tiếp tục sang đoạn mới trong năm phút và mắt đọc càng nhanh càng tốt, không làm nhoè hay mất hình ảnh các chữ.

Để sách sang một bên và cố nhớ lại những ý chính và những nhân vật trong đoạn mới mà bạn vừa đọc.

Bài tập luyện VIIIc

Mục đích: Làm tăng sự hiểu biết và nắm vững ở tốc độ cao.

Chọn một đoạn sách dễ đọc và đánh dấu chia thành 4 phần bằng nhau, mỗi phần 2000 đến 3000 chữ.

Xem qua trước toàn bộ đoạn sách như cách đã học ờ bài tập luyện VIa, mục 1.

Đọc phần đầu tiên theo nhịp đếm 10. Ngừng và nhớ lại.
Đọc phần thứ hai theo nhịp đếm 10. Ngừng và nhớ lại.
Đọc phần thứ ba theo nhịp đếm 10. Ngừng và nhớ lại.
Đọc các phần từ 1 cho đến 3 theo nhịp đếm 6, và tiếp tục đọc phần 4 theo nhịp đếm 6. Ngừng và nhớ lại.
Đọc hết phần 4 theo nhịp đếm 8. Ngừng và nhớ lại.

Nghỉ một phút, rồi đánh dấu một đoạn sách mới dài khoảng đoạn đã đọc trong mực 1.
Bắt đầu đọc đoạn đã đánh dấu ở mục 1, rồi tiếp sang đoạn mới với cùng một tốc độ.
Đọc với tốc độ hiểu biết tốt nhất của bạn. Ngừng ở cuối đoạn và nhớ lại các chi tiết của đoạn này.

Chọn một cuốn sách chưa đọc trước, có dàn ý và nội dung đơn giản thì tốt hơn.
Đọc 5 trang theo tốc độ điều khiển tốt nhất của bạn, đọc tiếp 5 trang kế nhanh hơn 2 nhịp nữa. Cứ tiếp tục như thế cho đến khi bạn đọc được theo nhịp đếm 2.
Tiếp tục đọc theo nhịp đếm 2 đến hết chương hay đến một chỗ ngừng hợp lý nào đó.
Nhớ lại càng nhiều càng tốt.

Nếu nhớ lại rời rạc, hãy lập lại cách trên cho đến tốc độ tối đa là nhịp đếm 4 mỗi trang. Nếu hiểu còn mù mờ, hãy lập lại bài tập luyện theo các tốc độ chậm dần cho đến khi bạn đạt được sự thông hiểu. Sau đó, lập lại bài tập luyện theo các tốc độ nhanh dần.

Bài tập luyện VIIId

Mục đích: Áp dụng tất cả các kỹ thuật để đọc giải trí, thưởng thức một quyển truyện.

Bắt đầu khởi động bằng một cuốn sách nào đó mà bạn đã đọc thưởng thức trước rồi.
Đọc 50 trang theo nhịp đếm 2.
Đọc vẫn 50 trang ấy theo nhịp đếm 4.
Đọc vẫn 50 trang ấy theo nhịp đếm 8.

Chọn một cuốn mới để đọc. Xem lướt trước từ đầu đến cuối, cho khoảng một giây mỗi trang. Nghĩa là, một cuốn sách 300 trang, nên được xem lướt trước trong vòng 5 phút là tối đa.

Ghi chú thời gian, rồi bắt đầu đọc chương 1 theo tốc độ thích hợp nhất của bạn. Ở đầu mỗi chương mới hãy điều chỉnh tốc độ của bạn cho phù hợp với tính chất của tài liệu. Tăng tốc độ lên càng nhanh càng tốt, luôn luôn cố gắng đạt được một tốc độ nhanh hơn một tí so với tốc độ mà bạn nghĩ là cho bạn sự thông hiểu tốt nhất.

Cuối mỗi chương hay đoạn hợp lý, hãy ngừng lại và cố gắng nhớ lại chi tiết những gì đã đọc.

Ở mỗi điểm ngừng hợp lý, hãy đếm số trang đã đọc và tính tốc độ của bạn như sau:
(a) Đếm tổng số chữ trên 5 dòng và chia cho 5. Kết quả cho bạn số chữ trung bình trên mỗi dòng.
(b) Nhân số chữ trung bình trên mỗi dòng cho số dòng ở trên trang giấy, bạn sẽ được số chữ của mỗi trang.
(c) Nhân số chữ của mỗi trang với tổng số trang đã đọc, bạn được tổng số chữ đã đọc.
(d) Chia tổng số chữ đã đọc cho số phút đã đọc hết các chữ ấy.

Bảng sau đây giúp bạn đoán nhanh tốc độ trong thời gian 5 phút, khi nhịp đếm mỗi trang không đổi:

Trả lời

Các câu hỏi của bài tập đọc (bài tập luyện IVa):

1: c

2: c

3: a

4: a

5: a

6: Đúng

7: Sai

8: Sai

9: Sai

10: Đúng

11: d

12: b

13: b

14: d

15: a

16: Đúng

17: Đúng

18: Sai

19: Sai

20: Sai

HẾT.