Mục lục

Lời giới thiệu

PHẦN I - SỐNG TRONG MÔI TRƯỜNG VĂN HÓA

Chương 1: Vượt qua môi trường văn hóa

Chương 2: Nghi ngờ các quy tắc chết tiệt

PHẦN II - THỨC TỈNH

Chương 3: Thực hành thiết kế nhận thức

Chương 4: Viết lại mô hình thực tế của bạn

Chương 5: Nâng cấp hệ thống sống

PHẦN III - GIẢI MÃ CHÍNH BẠN

Chương 6: Bẻ cong thực tế

Chương 7: Sống theo quy tắc hạnh phúc

Chương 8: Xây dựng tầm nhìn cho tương lai

PHẦN IV - TRỞ NÊN PHI THƯỜNG

Chương 9: Trở thành người vô ưu

Chương 10: Sống với sứ mệnh

Phụ lục A: Thực hành siêu việt

Phụ lục B: Làm theo mật mã của tâm trí phi thường

Thuật ngữ

“Hãy để trí óc con người tự do. Nó phải được tự do. Nó sẽ được tự do. Sự mê tín và giáo điều không thể giam cầm được nó.”

— John Adams

“Sức khỏe tốt và trí tuệ minh mẫn là hai điều hạnh phúc nhất của cuộc đời.”

— Publilius Syrus

“Bạn sẽ không bao giờ làm được gì trên thế gian này mà không có lòng can đảm. Đó là phẩm chất tốt nhất của trí tuệ sau danh dự.”

— Aristotle

Lời giới thiệu

Tôi cho rằng con người ta có thể lựa chọn sống một cách bình thường… Họ có thể chọn cách sống khác biệt so với lối mòn đã được dạy dỗ. Tôi cho rằng những con người bình thường cũng có thể chọn cách để trở thành phi thường.

_Elon Musk

Tôi chuẩn bị lên sân khấu diễn thuyết. Đó không phải là một sân khấu bình thường. Trong sự kiện đặc biệt lần đó ở Calgary, tôi là người phát biểu cuối cùng – một vị trí được ưu ái dành riêng cho những diễn giả ít tên tuổi nhất. Trước tôi, hàng loạt những cái tên truyền cảm hứng danh tiếng. Đức Đạt Lai Lạt Ma đã thể hiện sự uyên bác của mình như Yoda%%1 trong tấm áo choàng màu cam. Sau đó là F.W.de Klerk, nguyên Tổng thống Nam Phi, người đoạt giải Nobel Hòa bình. Tiếp nữa là Ngài Richard Branson, nhà sáng lập của Tập đoàn Virgin. Rồi lại đến Tony Hsieh, Giám đốc Điều hành hãng Zappos.

%%1. Một nhân vật trong bộ phim Star Wars (Chiến tranh giữa các vì sao), nổi tiếng với sự thông minh, uyên bác. (BTV)

Cuối cùng, vào ngày thứ ba, cũng đến lượt tôi. Tôi là người “lấp chỗ trống” – không phải một cái tên đáng chú ý có thể thu hút khán giả tới tham dự một hội nghị trang trọng như thế này mà chỉ đơn thuần là một cái tên ngẫu nhiên được sắp xếp để lấp vào khoảng trống khi ngân quỹ tổ chức đã được dành hết cho các tên tuổi lớn.

Tôi bước lên sân khấu lớn nhất của đời mình từ trước tới giờ với 600 khán giả đang chờ đợi. Tôi hơi run, nhưng trước đó tôi đã uống một ngụm rượu vodka với hy vọng thứ cồn này sẽ giúp tôi bình tĩnh hơn. Chiếc quần bò rách và cái áo bỏ ngoài quần không thể nói lên điều gì ngoài sự thật rằng tôi có gu thời trang rất nghèo nàn. Lúc đó, tôi 33 tuổi.

Bước lên bục diễn thuyết, tôi trình bày về một nội dung rất quen thuộc với bản thân – về cách mà con người nhìn nhận mục đích, hạnh phúc và ý nghĩa của cuộc sống. Sau khi hoàn thành bài diễn thuyết, tôi nhìn thấy sự hân hoan và cả những giọt nước mắt của khán giả. Ngạc nhiên hơn, khi hội nghị kết thúc, khán giả đã bầu tôi là diễn giả xuất sắc nhất (tôi ngang điểm với Tony Hsieh của Zappos). Đây quả là một thành công rực rỡ, được đứng chung bục diễn thuyết cùng với những tên tuổi lớn trong khi tôi chưa có nhiều kinh nghiệm và chưa có bất cứ thành tựu gì. Nhưng tôi đã vượt qua được Đức Đạt Lai Lạt Ma! (sự thật là tôi có một chút tự hào khi Ngài có thể còn chẳng quan tâm đến danh xưng Đức của mình, còn tôi chỉ đơn giản là Ông).

Hôm đó, tôi đã nói về việc làm thế nào để có một cuộc sống phi thường, điều mà may mắn, làm việc chăm chỉ hay cầu nguyện không thể đem lại. Thực ra, có một phương pháp luận mà bất cứ ai cũng có thể áp dụng – một bộ quy tắc mà bạn có thể học – phương pháp đó sẽ là bệ phóng đưa chúng ta đến với những điều phi thường.

Những tư tưởng này không chỉ áp dụng được cho một vài cá nhân mà còn cho cả hàng trăm nghìn người. Nó đang được áp dụng tại các trường học, trong các tập đoàn khi đào tạo nhân viên, và được nhiều cá nhân ở khắp nơi trên thế giới hưởng ứng để tìm ra ý nghĩa và hạnh phúc của cuộc đời họ. Đây là bộ quy tắc tôi rút ra từ phương pháp thử và sai, đồng thời chú ý tới những con người phi thường nhất trên thế giới.

Được đứng chung bục diễn thuyết với Đức Đạt Lai Lạt Ma hôm đó là một dấu mốc trong cuộc đời tôi. Con đường dẫn tôi đến với sân khấu hôm đó chứa đầy những kinh nghiệm mà tôi vô cùng tự hào. Tôi đã rất may mắn có được một cuộc sống “phi thường” – nói tóm lại, đó là một cuộc sống chứa đầy những điều kỳ quặc một cách hợp lý mà tôi chưa bao giờ trải nghiệm:

▪ Biến sở thích “phát triển cá nhân” thành một công ty có tên Mindvalley với 500.000 sinh viên, 2 triệu người đăng ký theo dõi, và một lượng lớn người hâm mộ nhiệt tình với những gì mà chúng tôi hướng đến.

▪ Gây dựng Mindvalley mà không cần vốn vay từ ngân hàng hay vốn đầu tư mạo hiểm và vượt qua các trở ngại khó tránh khỏi, xây dựng công ty trở thành doanh nghiệp sáng tạo nhất trong lĩnh vực chuyển đổi con người.

▪ Tạo ra môi trường làm việc thành công với đội ngũ nhân viên tới từ hơn 40 quốc gia và được bình chọn là một trong những văn phòng làm việc thú vị nhất thế giới vào năm 2012 theo kết quả thăm dò độc giả của Tạp chí Inc.

▪ Kết hôn với một phụ nữ đặc biệt và có hai đứa con tuyệt vời.

▪ Tổ chức lễ hội của riêng tôi, Lễ hội A-Fest, diễn ra tại các địa điểm thú vị trên khắp thế giới, thu hút hàng nghìn “người phi thường” luôn khao khát được nhận vé mời.

▪ Được mời tham gia hoạt động đào tạo và giải trí trên những hòn đảo thuộc sở hữu tư nhân với những nhân vật như Richard Branson (người luôn khuyến khích tôi viết cuốn sách này).

▪ Trải nghiệm sự thức tỉnh trong tâm hồn đã thay đổi nhận thức của tôi về thực thể.

▪ Quyên góp hàng triệu đô-la cho công tác từ thiện.

▪ Nhận được một đề nghị đặc biệt về việc viết cuốn sách này. (Trân trọng cảm ơn Rodale Inc.!)

Tuy vậy, tôi có thể cam đoan rằng mình không phải là một người người sinh ra đã được trời phú cho khả năng đặc biệt. Cuộc đời của tôi khá bình thường.Tôi lớn lên ở Malaysia trước khi chuyển sang Mỹ. Tôi luôn cho rằng mình là một kẻ lập dị, và gần như suốt cuộc đời, tôi có vấn đề với sự tự tin của bản thân.

Tôi suýt bị đuổi khỏi Đại học Michigan. Hai năm sau khi tốt nghiệp vào năm 1999, tôi thấy tự hào với thành tích bị đuổi việc hai lần, thất bại hai lần trong kinh doanh và bị phá sản tới vài lần.

Tôi đã thất bại với khoảng một tá ý tưởng khởi nghiệp trước khi Mindvalley xuất hiện. Ở tuổi 28, tôi phải rời khỏi đất nước mà mình coi là miền đất hứa và quay về nhà cha mẹ.Trong sáu năm tiếp theo, tôi vật lộn với công việc kinh doanh cò con, sống cùng vợ trong một phòng ngủ tại nhà cha mẹ và lái chiếc xe Nissan March bé tí.

Thậm chí, một năm trước ngày diễn thuyết tại Calgary, tôi còn chẳng thấy mình đang ở đâu trên con đường dẫn đến thành công.Tôi nợ nần chồng chất và các khoản nợ sẽ tăng chóng mặt nếu không bắt đầu kinh doanh.

Khi bước sang tuổi 32, một bước ngoặt quan trọng đã thay đổi hoàn toàn cuộc đời tôi trong vòng vài năm sau đó. Đó là bởi mặc dù có xuất thân vô cùng bình thường, vẫn có một kỹ năng độc đáo đã giúp tôi hết lần này qua lần khác. Đó chính là kỹ năng tôi sử dụng để viết cuốn sách này – một bộ khung tôi xây dựng để giúp bạn vượt qua những hoàn cảnh tầm thường.

Để hình dung kỹ năng này, bạn hãy tưởng tượng tôi là một miếng bọt biển khi học hỏi từ người khác và liên kết các kiến thức đó lại. Tôi may mắn có được khả năng tiếp thu kiến thức và trí tuệ của mọi người thuộc các tầng lớp khác nhau – từ tỷ phú đến các nhà sư – sau đó giải mã những tư tưởng và kết nối tri thức đó lại với nhau để tạo nên các mô hình mới chuyên biệt nhằm khám phá thế giới.

Trong lĩnh vực máy tính, bạn có thể gọi đó là công việc của một hacker (người bẻ khóa). Xâm nhập tức là chia nhỏ chủ thể, tiến sâu vào tận lõi rồi lắp ráp những thứ đó lại và khiến chúng trở nên tốt đẹp hơn.

Đó là điều tôi làm. Tôi được đào tạo để trở thành kỹ sư máy tính, nhưng tôi được sinh ra với tâm trí ham tìm tòi cách bẻ khóa cuộc sống%%1. Tôi có thể nhận ra những khuôn mẫu mà người khác đôi khi lại bỏ qua và kết nối các điểm lại với nhau theo những cách bất thường.

%%1. Từ gốc “life hack”, ý chỉ những cách thức khôn ngoan, kỹ năng sáng tạo được nghĩ ra để đơn giản hóa, rút ngắn hoặc giải quyết một cách hiệu quả hơn nhằm đạt được năng suất và hiệu suất tốt hơn trong những công việc, vấn đề từ dễ đến khó trên suốt đường đời giúp cuộc sống trở nên dễ dàng, thú vị hơn. (BTV)

Trong cuốn sách này, tôi sẽ chia sẻ một vài điểm với bạn – cụ thể là 10 điểm. Tôi không dám tự nhận mình là người khám phá ra các điểm này. Tôi chỉ là người thu nhặt chúng từ những kinh nghiệm cuộc sống và thông qua việc lắng nghe những nhà tư tưởng, nhà lãnh đạo, nhà sáng tạo và nghệ sĩ xuất chúng, những người luôn theo đuổi sự vĩ đại trong cuộc sống thường nhật.

Nhờ được học hỏi những con người phi thường này mà cuộc đời của tôi đã rẽ sang một trang mới.Tôi trở thành tôi của hôm nay là bởi khi bị phá sản và mất phương hướng, tôi đã tập trung vào việc không ngừng tìm kiếm và lắng nghe ý kiến từ những người đi trước.Tôi tiếp thu kiến thức của họ, xâu chuỗi chúng thành bài học và trưởng thành. Rồi tôi đạt đến cấp độ cao hơn, tạo ra những kết nối mới và lại học hỏi từ những người đã đi trước ở cấp độ đó… mọi thứ cứ tiếp diễn như vậy.

Sau cùng, tôi đặt ra câu hỏi cho những người như Elon Musk, Richard Branson, Peter Diamandis,Arianna Huffington và Ken Wilber. Trong cuốn sách này, tôi sẽ chia sẻ với bạn sự thông thái của họ cùng những tri thức đã được chắt lọc từ hơn 200 giờ phỏng vấn với 50 khối óc phi thường của những người đang sống cùng các quy tắc của riêng mình nhưng vẫn tạo ra sức ảnh hưởng đáng kinh ngạc tới cả hành tinh.

Tôi cũng sáng lập Mindvalley – một trong những công ty hàng đầu trên thế giới trong lĩnh vực chuyển đổi con người. Với hơn 200 tác giả và 2 triệu người theo dõi, chúng tôi luôn đứng đầu danh sách các ý tưởng mới trên toàn cầu về phát triển cá nhân. Bản thân tôi luôn tiếp cận các tư tưởng và trí tuệ từ mạng lưới của Mindvalley để tạo ra cái nhìn độc đáo khi viết sách.

Khả năng đặc biệt mà tôi có là kết hợp các ý tưởng và tri thức rồi tổng hợp chúng để tạo ra độc đạo, một con đường mà bạn có thể đi theo để phá vỡ các rào cản của sự thông thường và tiến đến những nơi tuyệt vời bạn từng mơ ước thời tấm bé.

10 QUY TẮC ĐỂ CÓ MỘT CUỘC SỐNG PHI THƯỜNG

Cuộc sống, như bạn thấy đấy, có thể bẻ khóa được. Giống như một lập trình viên có thể bẻ khóa máy tính để thực hiện những tác vụ cụ thể bằng kiến thức chuyên sâu về mã máy tính, bạn cũng có thể bẻ khóa cuộc sống của mình để phát triển và cải thiện cách mà bạn đang sống.

Có một mật mã vô hình là cách mà thế giới vận hành – cách con người tương tác với nhau, cách chúng ta thờ phụng và giao tiếp với cha mẹ, cách làm việc, cách yêu, cách kiếm tiền, cách giữ gìn sức khỏe và sống vui vẻ. Tôi bắt đầu sự nghiệp với công việc lập trình viên máy tính, mỗi ngày đều dành hàng giờ ngồi trước màn hình màu xanh để cố gắng hiểu được mật mã của cỗ máy. Giờ đây, tôi bị ám ảnh nhiều hơn về mật mã để thế giới của loài người vận hành, và, tin đôi đi, mật mã này có thể bẻ khóa được.

Nhưng đầu tiên bạn phải nhìn thấy nó đã.

Cuốn sách này được chia thành bốn phần với 10 chương. Mỗi phần là một cấp độ mã khác nhau:

PHẦN I: Thế giới quanh bạn

PHẦN II: Giao diện của bạn trước thế giới

PHẦN III: Thế giới nội tâm trong bạn

PHẦN IV: Thực hành

Phần 1: Thế giới quanh bạn

Phần này sẽ xem xét thế giới chúng ta đang sống và cả những khái niệm, đức tin và kiểu hình khác nhau cũng như đầy mâu thuẫn, những thứ chúng ta đã nỗ lực tạo ra nhằm cải thiện điều kiện sống của con người. Phần này tập trung vào việc làm rõ quan điểm của bạn về thế giới để bạn hiểu rõ hơn nó thực sự là gì:

1. VƯỢT QUA MÔI TRƯỜNG VĂN HÓA. Chúng ta sẽ khám phá mớ bòng bong các quy tắc và điều kiện sống của con người, cái mà tôi gọi là môi trường văn hóa. Đó là những quy tắc quy định cách bạn ứng xử, làm việc, trưởng thành cũng như cách bạn định nghĩa về thành công và hạnh phúc. Bạn sẽ thấy quy mô của mớ bòng bong này rộng đến nhường nào và có bao nhiêu người trong chúng ta chọn cách buông mình trong đó. Đây chắc chắn là con đường thông thường và an toàn, nhưng tôi sẽ khuyến khích bạn đi theo một con đường “không an toàn” khác.

2. NGHI NGỜ CÁC QUY TẮC CHẾT TIỆT. Bạn sẽ khám phá cách để nhận ra các Quy tắc Chết tiệt vốn dĩ đã lạc hậu nhưng vẫn còn ảnh hưởng tới cuộc sống của chúng ta hiện nay. Khi bắt đầu nhìn ra các quy tắc, bạn sẽ bắt đầu có khả năng vượt qua chúng. Điều này cũng giống như việc bạn xé bỏ những bộ quần áo cũ nát và mặc vào người bộ đồ mới. Đó là sự giải thoát.Những con người phi thường hay có khuynh hướng dị ứng với những Quy tắc Chết tiệt này. Bạn cũng sẽ như vậy.

Phần II: Giao diện của bạn trước thế giới

Trong phần này chúng ta sẽ phân tích giao diện của bạn và thế giới quanh bạn. Bạn chọn tư tưởng và giá trị nào để tin tưởng? Bạn từ chối điều gì? Bạn học và phát triển như thế nào? Bạn sẽ học được cách nhận diện đức tin, thói quen và lệ thường góp phần hình thành nên cuộc sống của bạn theo cách mới mẻ và thú vị, đưa bạn tới chuyến hành trình tạo ra cuộc sống phi thường.

3. THỰC HÀNH THIẾT KẾ NHẬN THỨC. Ở đây, bạn sẽ học cách tư duy như một người bẻ khóa và khám phá khuôn khổ bạn sẽ sử dụng cho các trải nghiệm trong việc phá bỏ giới hạn của sự thông thường.

4. VIẾT LẠI MÔ HÌNH THỰC TẾ CỦA BẠN. Đó là những niềm tin đã ăn sâu bám rễ từ khi bạn còn thơ bé. Những niềm tin này xuất phát từ nhiều nguồn khác nhau – cha mẹ, thầy cô, nhà truyền đạo – tuy nhiên, nhiều người trong số họ lại không biết cách truyền đạt và khiến bạn bế tắc trong những rắc rối, đau khổ hoặc có những cái nhìn phiến diện về thế giới. Tại đây, bạn sẽ học được cách bẻ khóa thế giới thông qua việc chuyển đổi từ những mô hình không mang tính trao quyền sang những mô hình mới và đầy quyền lực. Thế giới của bạn phản ánh niềm tin của bạn về nó – hãy tưởng tượng điều gì sẽ xảy ra nếu như bạn tin vào những khối óc phi thường.

5. NÂNG CẤP HỆ THỐNG SỐNG.Nếu mô hình thực tế của bạn là đòn bẩy đầu tiên trong thiết kế nhận thức thì hệ thống sống sẽ là đòn bẩy thứ hai. Hệ thống này bao gồm các thói quen thường nhật để duy trì cuộc sống,bao gồm ăn uống, thư giãn, hoạt động thể thao, làm cha mẹ, yêu đương hay đi làm. Bạn sẽ học cách quan sát các hệ thống đang vận hành thế giới (và cuộc sống của bạn),cũng như cách tối ưu hóa để phát huy sức mạnh tiềm năng của chúng. Hệ thống sống mới luôn trong trạng thái khám phá. Hầu hết trong số đó chưa bao giờ được đưa vào hệ thống giáo dục chính thống của chúng ta.

Trong chương này, bạn sẽ học cách lưu trữ và cài đặt các hệ thống sống đã được cập nhật vào cuộc sống để giúp bạn trở thành con người tối ưu.

Rồi bạn sẽ tới nửa sau của cuốn sách.

Từ đầu tới giờ, cuốn sách có vẻ quá logic – mang tính hệ thống hơn là tâm linh.Một điều chắc chắn là chúng ta không chỉ là những cỗ máy bằng xương bằng thịt trên một tảng đá khổng lồ đang lao đi trong vũ trụ.

Phần III: Thế giới nội tâm trong bạn

Trong Phần III, chúng ta sẽ đào sâu vào thế giới ẩn sâu trong bạn. Chúng ta sẽ khám phá ý tưởng xâm nhập vào ý thức hệ. Chúng ta sẽ nghiên cứu ý tưởng thay đổi cách vận hành thế giới bằng việc khám phá các ý tưởng thay thế những thứ làm nên con người, hạnh phúc, những thứ khiến cuộc sống thêm ý nghĩa hơn là chỉ phản chiếu hiện trạng.

6. BẺ CONG THỰC TẾ. Đây là một mô hình thực tế cho thấy có một trạng thái sống tối ưu mà mọi thứ có vẻ vừa vặn với nhau.Tôi đã gặp nhiều người đặc biệt dường như đang sống trong trạng thái như vậy. Vài người trong số đó là các nhà sư. Vài người khác là tỷ phú. Tôi sẽ phân tích và chia sẻ trạng thái sống này để bạn cũng có thể đạt tới trạng thái đó.

7. SỐNG THEO QUY TẮC HẠNH PHÚC. Hạnh phúc cũng có thể được bẻ khóa, và tuân thủ quy tắc là một nguyên tắc hay để gia tăng cảm giác hạnh phúc của bạn hằng ngày, đồng thời học cách chinh phục thực tế. Chúng ta sẽ tìm hiểu về hạnh phúc và lý do tại sao điều này lại rất khó nắm bắt. Sau đó, chúng ta sẽ khám phá ba trong số những quy tắc bẻ khóa hạnh phúc tốt nhất mà tôi đã phát hiện ra. Điều này thực ra dễ làm hơn mọi người vẫn nghĩ. Bạn có thể tưởng tượng ra mình đang “bơm” mức độ hạnh phúc lên 25-50% – trong vòng một tuần không? Không cần thêm bất cứ tác động nào – không cần thêm tiền, tình dục hay chất kích thích. Chỉ cần duy nhất sức mạnh của tư duy để triển khai vài ý tưởng chúng ta sẽ khám phá mà thôi.

8. XÂY DỰNG TẦM NHÌN CHO TƯƠNG LAI. Hầu hết chúng ta đều được rèn luyện bởi những Quy tắc Chết tiệt về thế giới để theo đuổi những mục tiêu sai lầm. Nhưng tôi cho rằng nhiều phương pháp đặt mục tiêu hiện đại đều chỉ là rác rưởi.Tôi sẽ chỉ cho bạn thấy cách thiết lập những mục tiêu thực sự, sâu sắc để đưa bạn tới hạnh phúc.

Phần IV: Thực hành

Trong phần này, bạn sẽ học được cách từ việc tạo ra nguyên tắc của riêng mình cho thế giới và hoàn thiện bản thân – cho tới việc tiến xa hơn và thay đổi thế giới.

9. TRỞ THÀNH NGƯỜI VÔ ƯU. Ở chương này, bạn sẽ học cách giữ vững bản ngã của riêng mình, để mọi phán xét của người khác hay nỗi sợ mất mát không thể ảnh hưởng tới bạn. Bạn sẽ trở thành “con tàu không thể chìm” trong hành trình chu du khắp thế giới.

10. SỐNG VỚI SỨ MỆNH.Trong chương này, bạn sẽ tiến xa hơn ngoài việc chỉ sống trên thế giới để thực sự thay đổi nó.

LỜI HỨA CỦA TÁC GIẢ

Những tư tưởng và kỹ thuật bạn sẽ học được trong cuốn sách này đều dựa trên những mô hình và hệ thống tuyệt vời nhất mà tôi đã đúc rút được từ quá trình tiến hành, phát triển và thành công từ nhiều năm làm việc với các chuyên gia trong lĩnh vực phát triển và thay đổi con người.

Tôi sẽ cung cấp cho bạn các công cụ để chinh phục thế giới nhằm đạt được thành công, sự hài lòng và mục tiêu đã lẩn trốn bạn lâu nay mặc dù bạn đã cố gắng hết sức mình. Tôi biết các phương pháp này có hiệu quả vì bản thân tôi đã áp dụng chúng, và giúp hàng triệu người trên thế giới tiếp nhận chúng thông qua các ứng dụng, phần mềm trực tuyến và các buổi thuyết trình đa dạng. Cuốn sách này sẽ là lần đầu tiên tôi tổng hợp các hệ thống tốt nhất lại với nhau.

Bạn sẽ khám phá ra các mô hình tâm linh để thay đổi triệt để hiểu hiết của bạn về thế giới, giúp bạn nhận ra bức tranh thêu muôn màu của con người và văn hóa như một kỳ quan – cho dù bạn có thể chưa vận hành hết công suất tiềm năng trong con người mình. Qua từng chương, bạn sẽ học được những hệ thống cụ thể và những điều đặc biệt để thực hành và tạo ra cú nhảy lớn nhất trong cuộc đời – về cơ thể, trí óc, trái tim và tâm hồn.

___________

Nào, giờ thì hãy bắt đầu.

PHẦN I
SỐNG TRONG MÔI TRƯỜNG VĂN HÓA

CÁCH BẠN ĐƯỢC ĐỊNH HÌNH BỞI THẾ GIỚI XUNG QUANH

Chúng ta đều đang bơi trong đại dương rộng lớn chứa đầy đức tin, tư tưởng và lệ thường của con người. Một vài trong số đó khá đẹp và mang lại niềm vui; một số khác lại không cần thiết, hạn chế, thậm chí đôi khi còn méo mó. Con cá thường là sinh vật cuối cùng nhận ra nó đang bơi trên một bề mặt được gọi là nước. Tương tự như vậy, chúng ta thường là kẻ cuối cùng nhìn ra cách mớ bòng bong trong tư duy của con người – thứ mà tôi gọi là môi trường văn hóa – hoàn toàn hòa nhịp và tác động tới cuộc sống của chúng ta.

Môi trường văn hóa quy định cách chúng ta yêu, chúng ta ăn, chúng ta kết hôn hay chúng ta xin việc như thế nào. Nó tạo nên các điểm quy chiếu để bạn tự đánh giá bản thân.Bạn có đủ giỏi dù không cần đến tấm bằng đại học? Bạn có cần ổn định cuộc sống và có con không? Bạn có cần tuân thủ giáo lý của tôn giáo bạn thuộc về không?

Bạn có cần phải lựa chọn một ngành nghề cụ thể nào không?

Trong phần này, chúng ta sẽ tìm hiểu kỹ hơn về môi trường văn hóa, nơi bạn sẽ khám phá ra nhiều điều vô lý mà có thể trước đây bạn không nhận ra.

Trong Chương 1, bạn sẽ tìm hiểu về cách môi trường văn hóa đã điều khiển cuộc sống của bạn bằng một loạt những điều “nên”. Bạn nên làm như thế này. Bạn nên sống như thế kia. Bạn sẽ thấy tại sao cuộc đời chỉ trở nên tươi đẹp nhất khi không tuân theo những cái nên và làm thế nào để sự tươi đẹp đó có thể tự do phát triển trong cuộc sống phóng khoáng này.

Trong Chương 2, bạn sẽ học cách phát hiện ra các quy tắc lỗi thời đã cản trở bước chân bao người, ngăn chúng ảnh hưởng tiêu cực tới bạn (và con cái của bạn) cũng như rèn luyện thêm bằng cách tự đặt ra những quy tắc cho riêng mình.

Đó sẽ là một chuyến hành trình thú vị – có thể gây ra chút tranh luận ở một số khía cạnh, bởi chúng ta sẽ thách thức một số tư tưởng quen thuộc đã tồn tại tới hơn 2.000 năm. Nhưng một khi đã vượt qua được những thách thức đó, bạn sẽ có khả năng tiến tới một thế giới mới – thế giới do bạn lựa chọn.

Chương 1
Vượt qua môi trường văn hóa

Nơi chúng ta học cách đặt câu hỏi cho các quy tắc của thế giới mà ta đang sống

Khi lớn lên, bạn thường nghe thấy người khác nói rằng thế giới vận hành theo cách của riêng nó và cuộc sống của bạn chỉ đơn thuần là sống trong đó. Đừng cố đâm đầu vào tường làm gì. Hãy cố gắng tạo ra một cuộc sống gia đình hạnh phúc, tận hưởng niềm vui, tiết kiệm tiền bạc. Đó là một cuộc sống vô cùng hạn hẹp. Cuộc sống có thể rộng lớn hơn rất nhiều nếu bạn khám phá ra một sự thực đơn giản. Đó là – mọi thứ xung quanh mà bạn gọi là cuộc sống đều được tạo ra từ những người không thông minh hơn bạn. Và bạn có thể thay đổi điều đó. Bạn có thể tác động tới cuộc sống… Một khi đã nhận ra điều đó, bạn sẽ không còn giống như trước đây nữa.

_STEVE JOBS

Mặt nước lấp lánh của hồ Washington đẹp đến kinh ngạc khi nhìn từ chỗ tôi đứng trên thảm cỏ của ngôi nhà tráng lệ. Cuộc đối thoại vẫn âm vang trong đầu tôi. Tiếng leng keng của ly thủy tinh chạm vào nhau khi người ta nâng cốc. Mùi thơm ngọt ngào xen lẫn cay nồng của thịt nướng bay khắp nơi.

Đứng ngay sau tôi là Bill Gates, chủ nhân của ngôi nhà. Một trong những người giàu nhất hành tinh và là nhà sáng lập huyền thoại của gã khổng lồ công nghệ Microsoft, ông đang nói chuyện phiếm với những vị khách trẻ tuổi.

Khi đó, tôi mới 22 tuổi và mới vào làm thực tập sinh được vài tuần ở Microsoft.Tôi đang dự bữa tiệc thịt nướng hằng năm tại nhà của Bill Gates để chào mừng những nhân viên mới của công ty. Vào thời đó, năm 1998, được làm việc cho Microsoft cũng tương tự như được làm việc cho Apple hay Google ngày nay. Vậy mà tôi đã ở đó!

Trong không khí tràn ngập phấn khởi – chúng tôi giống như những học viên trẻ tuổi của học viện phép thuật Hogwarts lần đầu tiên được gặp giáo sư Dumbledore.

Tôi đã làm việc quên mình để hướng tới mục tiêu này trong suốt nhiều năm, đầu tiên là cày ngày cày đêm kiếm điểm cao ở trường trung học để có thể được nhận vào một trong những trường kỹ thuật tốt nhất thế giới – Đại học Michigan, nơi tôi đã theo học ngành kỹ thuật điện tử và khoa học máy tính. Tại Malaysia, nơi tôi sống từ nhỏ tới khi 19 tuổi, cũng giống như những quốc gia châu Á khác, việc các gia đình và những người làm công tác giáo dục khuyến khích trẻ em lớn lên trở thành kỹ sư, luật sư hay bác sĩ là hết sức bình thường. Theo ký ức khi còn thơ bé của tôi, mọi người thường nói rằng nếu con thông minh thì con nên làm những công việc đó. Điều này cũng giống như cách thế giới vận hành vậy.

Thế nhưng sự thật tồi tệ nằm ở chỗ tôi cảm thấy sợ hãi những tiết học kỹ thuật máy tính trong trường đại học. Điều tôi thực sự muốn làm là trở thành một nhiếp ảnh gia hoặc một diễn viên sân khấu. Chụp ảnh và biểu diễn nghệ thuật là hai môn duy nhất tôi đạt điểm A. Nhưng theo thường lệ, đó không phải là những công việc được chấp nhận. Vì vậy, tôi đành phải từ bỏ đam mê đó để theo ngành lập trình. Tôi phải thực dụng và thực tế. Phải đạt điểm cao. Phải có một công việc tốt. Phải đi làm tám tiếng một ngày. Phải tiết kiệm tiền để được an nhàn khi về hưu. Cứ làm theo đó rồi tôi sẽ “thành công”.

Và tôi đang bắt đầu thành đạt. Thật tuyệt khi bạn vinh dự có được cơ hội ở nhà của Bill và được làm việc tại công ty này vào đúng giai đoạn hoàng kim của nó. Các giáo sư cũng thấy mừng cho tôi. Cha mẹ tôi thì vui sướng. Bao công sức học hành cùng sự hi sinh của cha mẹ đã được đền đáp xứng đáng. Tôi đã thực hiện được mọi thứ mà người khác yêu cầu. Giờ là lúc gặt hái thành quả. Tôi đã đến đích.Và tôi đang đứng trong nhà của Ngài Bill Gates lập dị với cơ hội nghề nghiệp trải ra trước mắt.

Nhưng tận sâu trong đáy lòng, tôi biết mình vẫn còn một vướng mắc.

Vào ngày hè định mệnh năm 1998 đó, tôi đã hoàn thành hai việc cùng một lúc. Đầu tiên, tôi đã hoàn thành một hành trình dài trong nhiều năm. Sau đó, tôi đau đớn nhận ra rằng bản thân đã đi nhầm đường trong suốt quãng thời gian tệ hại đó.

Hãy nhìn xem, tôi chẳng hề thích thú với công việc của mình. Tôi phải ngồi trong văn phòng riêng tại trụ sở của Microsoft, nhìn ngắm máy chủ với cái màn hình to gấp ba bình thường và đếm từng giây trôi qua cho đến khi thoát khỏi đó. Tôi ghét công việc đó tới nỗi ngay cả khi Bill Gates chỉ đứng cách tôi vài bước chân, xung quanh ông ấy toàn là đồng nghiệp của tôi, tôi vẫn cảm thấy xấu hổ khi bắt tay ông ấy. Tôi cảm thấy đó không phải là chỗ dành cho mình...

Vài tuần sau, tôi bỏ việc.

Được rồi, là tôi bị sa thải.

Tôi quá hèn trong việc chịu trách nhiệm rồi nghỉ việc. Tôi đang theo học tại trường đại học hàng đầu về kỹ thuật máy tính, có một buổi phỏng vấn bao người mơ ước, rồi lại có được vị trí công việc tại công ty mà nhiều bạn bè của tôi đã phải đánh đổi cả cuộc đời để được vào đó – đi xa đến như vậy rồi lại từ bỏ hẳn sẽ khiến rất nhiều người cảm thấy thất vọng.

Vì thế, tôi đã làm điều tuyệt vời nhất mà một thanh niên 22 tuổi yếu đuối nhu nhược có thể làm.Tôi chủ đích khiến mình bị sa thải. Tôi chỉ cần giả vờ ngu ngốc và bị bắt quả tang khi đang chơi trò chơi điện tử trên máy tính quá nhiều lần trong giờ làm việc. Thế là cấp trên buộc phải sa thải tôi. Vì vậy, như họ nói, điều đó đã xảy ra.

Tôi quay lại trường và lê lết tới được đích. Tôi không hề mảy may nghĩ tới việc mình sẽ làm gì sau khi tốt nghiệp, hay cảm thấy ngu ngốc vì đã vứt bỏ cơ hội lớn với Microsoft.

Cuối cùng, hóa ra việc thoát khỏi tình cảnh đó lại là một quyết định khôn ngoan. Tôi không chỉ bỏ việc (và cả sự nghiệp), mà còn quyết định bỏ luôn cả những quy tắc đã được cả xã hội chấp nhận khi cho rằng cuộc sống là dành cho công việc.

HÃY THỪA NHẬN ĐIỀU ĐÓ KHÔNG HIỆU QUẢ

Tôi bước đi trên con đường của chính mình mà không phải phân vân lựa chọn giữa con đường làm việc thực tế và làm việc thực dụng bởi suy nghĩ cho rằng trở thành kỹ sư máy tính là điều sai trái. Nhưng tôi đã làm điều đó – và vẫn đang làm – tôi cho rằng thật sai lầm khi chúng ta phải làm điều gì mà chúng ta không hề yêu thích, đó chỉ đơn thuần là điều bình thường hay quy luật trong thế giới mà chúng ta được sinh ra.

Tuy nhiên, nhiều người trong số chúng ta vẫn làm như vậy. Theo một nghiên cứu của Gallup khảo sát trên 150.000 người Mỹ, 70% số người được hỏi đã trả lời rằng họ “không để tâm” đến công việc. Chúng ta phải dành ra rất nhiều thời gian tại nơi làm việc, phải làm việc mà không có đam mê sẽ đẩy chúng ta tới nguy cơ phải sống một cuộc sống không có lý tưởng. Tuy nhiên, quan điểm của chúng ta về công việc không hẳn là sai. Hãy cùng xem xét những số liệu sau:

▪ 40-50% các cuộc hôn nhân của người Mỹ kết thúc bằng việc ly dị.

▪ Bảng thăm dò ý kiến của Harris chỉ ra rằng chỉ có 33% người Mỹ cho rằng họ “rất hạnh phúc”.

▪ Theo CNBC, “một báo cáo mới do Pew Charitable Trusts thực hiện, về việc rà soát nợ qua nhiều thế hệ, đã cho thấy kết quả là 8/10 người Mỹ đang nợ theo cách này hay cách khác, đa phần là do thế chấp”.

▪ Theo Trung tâm Kiểm soát và Phòng chống Bệnh dịch, hơn một phần ba người trưởng thành tại Mỹ mắc chứng béo phì.

Do đó, sự nghiệp, cuộc sống tươi đẹp, hạnh phúc, tình hình tài chính và sức khỏe của chúng ta đều đang ở trong tình trạng không cân bằng. Làm thế nào mà chúng ta lại mắc kẹt trong đó và làm cách nào để ta thoát ra được?

Có nhiều lý do khiến cho những điều đó xảy ra. Nhưng tôi sẽ đưa ra một lý do quan trọng, đó là bởi tính chuyên chế của các nguyên tắc – các nguyên tắc đề cập tới những điều chúng ta “nên” làm trong cuộc sống theo cách thông thường bởi những người khác dường như đều làm như vậy:

Tôi nên nhận công việc này.

Tôi nên hẹn hò/cưới mẫu người này.

Tôi nên vào đại học.

Tôi nên học chuyên ngành này.

Tôi nên sống ở thành phố này.

Đây là diện mạo tôi nên có.

Đây là cách mà tôi nên cảm thấy.

Đừng hiểu nhầm ý tôi. Đôi khi, mọi người phải làm công việc mà họ không thích để đáp ứng nhu cầu của cuộc sống. Họ phải sống ở nơi mà họ không được chọn lựa bởi vào lúc đó, họ chỉ có khả năng chi trả cho nơi đó hay bởi họ còn phải có trách nhiệm với gia đình mình.

Tuy nhiên, có một sự khác biệt lớn giữa việc tuân theo những nhu cầu của cuộc sống với việc chấp nhận một cách mù quáng rằng bạn phải tuân theo những nguyên tắc sẵn có. Mấu chốt vấn đề là biết tuân theo nguyên tắc nào và phá bỏ nguyên tắc nào.

Để hiểu được vấn đề, đầu tiên chúng ta phải hiểu được tại sao những nguyên tắc này lại tồn tại.

THỜI KỲ ĐẦU HÌNH THÀNH NÊN TƯ DUY DỰA TRÊN NGUYÊN TẮC CỦA SAPIENS (NGƯỜI TINH KHÔN)

Ai là người đã tạo ra các nguyên tắc trong thế giới ngày nay? Để có thể trả cho lời câu hỏi này, hãy nhìn lướt qua khởi nguyên của lịch sử loài người.

Trong cuốn sách thú vị mang tên Sapiens (Sapiens – Lược sử loài người)%%1, Tiến sĩ sử học Yuval Noah Harari đã trình bày quan điểm cho rằng trong một giai đoạn nào đó của lịch sử, có thể đã có khoảng 6 nhóm người khác nhau cùng tồn tại trên Trái đất. Đó là Homo sapiens, tức là chúng ta ngày nay. Ngoài ra còn có Homo neanderthalensis, Homo soloensis, Homo erectusvà một số chủng người khác nữa.

%%1. Cuốn sách được Omega Plus mua bản quyền và phát hành năm 2017. (BTV)

Nhưng qua thời gian, tất cả các loài không tinh khôn khác như loài Neanderthal đã bị tuyệt chủng, chỉ còn lại Homo sapiens, tổ tiên của chúng ta ngày nay.

Vậy điều gì đã giúp cho người tinh khôn tồn tại?

Theo Harari, lý do giải thích cho sự vượt trội hoàn toàn của chúng ta là cách thức sử dụng ngôn ngữ – và đặc biệt là tính phức tạp nếu so với các loài khác. Những nhà linh trưởng học đã nghiên cứu về khỉ và kết luận rẳng loài khỉ có khả năng cảnh báo cho những con khác trong đàn biết khi gặp nguy hiểm, kiểu như nói: “Nhìn kỳa – hổ!”

Nhưng tổ tiên người tinh khôn của chúng ta có thể đã có bộ não rất khác biệt. Trái lại, người tinh khôn có thể nói: “Này, sáng nay tôi nhìn thấy một con hổ cạnh bờ sông, hãy cứ trú ở đây cho tới khi con hổ đi săn ở chỗ khác rồi chúng ta có thể ra đó ăn, được không?”

Tổ tiên của chúng ta có thể đã có khả năng trao đổi những thông tin quan trọng phức tạp để sinh tồn nhờ sử dụng ngôn ngữ hiệu quả. Ngôn ngữ cho phép chúng ta tổ chức các nhóm người – để chia sẻ thông tin, cảnh báo nguy hiểm hoặc cơ hội. Cách tạo ra và luyện tập để hình thành thói quen: để vừa thông báo về những trái dâu mọng bên bờ sông vừa dạy cách hái, nấu và bảo quản chúng, làm thế nào nếu một người chẳng may ăn quá nhiều, và thậm chí ai là người có thể giúp đỡ đầu tiên và nhiều nhất. Ngôn ngữ cho phép chúng ta bảo tồn kiến thức bằng cách truyền lại nó từ người này sang người khác, từ cha mẹ sang con cái, từ đời này qua đời khác.

Nhưng cái lợi lớn nhất của ngôn ngữ là nó cho phép chúng ta tạo dựng ra cả một thế giới mới ở trong đầu của mình. Chúng ta có thể sử dụng nó để tạo ra những thứ không tồn tại dưới dạng vật chất mà đơn giản chỉ tồn tại trong “ý thức” của mỗi người: liên minh, bộ lạc hay phát triển quy tắc để hợp tác giữa các nhóm và các nhóm lớn với nhau.Nó cho phép chúng ta hình thành nên văn hóa, thần thoại và tín ngưỡng rồi chuyển động và dẫn đến chiến tranh chống lại lẫn nhau giữa các nền văn hóa, thần thoại và tín ngưỡng đó.

Những thay đổi này và còn nhiều điều khác được hình thành từ sự vượt trội trong tư duy và được bồi đắp bởi khả năng sử dụng ngôn ngữ nhằm chia sẻ những thứ chúng ta đã biết, một cuộc cách mạng thực sự – đã xảy ra cùng lúc, Harari gọi quá trình này là cách mạng trong nhận thức.

BẠN CÓ THỂ NHÌN THẤY GÌ NẾU KHÔNG CÓ TỪ NÀO ĐỂ CHỈ NÓ?

Nếu bạn không tin ngôn ngữ định hình chúng ta và thế giới một cách sâu rộng, thì dưới đây là một vài nghiên cứu chỉ ra sức mạnh của nó.

Màu xanh dương có tồn tại trong văn hóa cổ xưa không? Theo như podcast%%1 của Radiolab có tựa đề “Vì sao bầu trời không phải là màu xanh dương” do tờ Business Insider phát hành, thời cổ đại, trong nhiều ngôn ngữ, không có từ nào để chỉ màu xanh dương – “không có trong tiếng Hy lạp, tiếng Trung Quốc, tiếng Nhật hay tiếng Hebrew”. Trong sử thi The Odyssey, Homer không hề đề cập tới màu xanh dương khi tả trời hay biển Aegan, mà ông gọi đó là màu rượu-đậm.Từ xanh dương cũng không hề xuất hiện trong các áng văn cổ khác ngoại trừ những mô tả giàu hình ảnh và rất tỷ mỉ về thị giác.

%%1. Podcast: Các tập tin âm thanh số và video mà người dùng có thể tải về. (BTV)

Vậy câu hỏi đặt ra là: Nếu không có từ ngữ nào để mô tả một vật, thì bạn có nhìn thấy nó không?

Nhà nghiên cứu Jules Davidoff đã tìm hiểu về vấn đề này tại một bộ lạc đặc biệt có tên là Himba ở Namibia. Bộ lạc Himba có nhiều từ để miêu tả màu xanh lá nhưng không có từ nào để miêu tả màu xanh dương.

Thú vị hơn, khi cho các thành viên của bộ lạc xem một tấm hình trong đó có chứa các hình khối gồm những ô vuông màu xanh lá và một ô vuông hiển nhiên (đối với đa số chúng ta) màu xanh dương, rồi yêu cầu họ hãy chỉ ra hình khác biệt, hoặc là họ không chọn ô màu xanh dương là ô khác biệt hoặc là họ phải mất rất nhiều thời gian để chỉ ra, hoặc chỉ nhầm sang ô khác.

Nhưng khi thay một khối màu xanh lá bằng một ô vuông có sắc độ xanh lá chỉ hơi khác biệt một chút (và đa số chúng ta rất khó phân biệt), thì họ lại nhanh chóng chỉ ra.

Điều tưởng là dễ với chúng ta lại không dễ đối với họ.Cái mà ta thấy khó thì đối với họ lại thật đơn giản. Người Himba không có từ nào để chỉ màu xanh dương và vì thế họ không dễ nhận diện được khối vuông màu xanh dương trong một tập hợp các khối vuông màu xanh lá. Tuy vậy, họ có thể phân biệt được các sắc độ xanh lá khác nhau mà ta có lẽ không thấy có mấy khác biệt.

Như vậy có thể thấy những gì ngôn ngữ mô tả được sẽ giúp chúng ta dễ dàng phân biệt được. Ngôn ngữ tạo tạo nên cái mà chúng ta “thấy”.

CHÚNG TA ĐANG SỐNG TRONG THẾ GIỚI KÉP

Khả năng kỳ diệu của ngôn ngữ khiến ta nhìn lại và quan sát cuộc sống – để nhận ra bờ sông, đánh giá rủi ro và cơ hội, tìm kiếm không chỉ lợi ích cho chúng ta mà còn cho bộ lạc của chúng ta rồi chia sẻ thông tin đó với những người khác. Chúng ta càng nhận biết rõ hơn, thì khả năng hoạch định, vượt qua thử thách, sáng tạo ra những giải pháp cho các vấn đề, và cách truyền lại giải pháp đó cho những người khác sẽ càng tốt hơn. Ngôn ngữ đã trở thành viên gạch nền tảng xây dựng văn hóa.

Những cẩm nang cho cuộc sống được phát triển và duy trì thông qua ngôn ngữ, sau đó tiến hóa thành các quy tắc để quy định văn hóa.Văn hóa giúp chúng ta làm thế giới trở nên ý nghĩa hơn, xử lý sự kiện nhanh hơn, tạo ra các tôn giáo và mô hình nhà nước, rèn giũa con cháu để chúng phát triển và mở mang trí tuệ thể chất phù hợp với bộ não to lớn của mình thay vì chỉ tồn tại tới ngày hôm sau.

Tất nhiên, điều này cũng tạo nên mặt trái của văn hóa: Khi quá tập trung vào nguyên tắc, người ta sẽ tạo ra các quy tắc về cách cuộc sống “nên” như thế nào và gắn mác con người hay xử lý thông tin theo chiều hướng tốt hoặc xấu nếu không làm theo các quy tắc. Đây là cách mà bạn nên sống. Đây là kiểu quần áo mà bạn nên mặc. Đây là cách phụ nữ, trẻ em, người ốm yếu, người già hay người “khác biệt” nên được đối xử. Dân tộc của tôi thì cao quý hơn dân tộc của bạn. Cách của tôi luôn đúng, điều đó có nghĩa là cách của anh đã sai. Đức tin của tôi là đúng đắn còn anh thì không. Chúa của tôi là vị Chúa duy nhất. Chúng ta tạo ra quá nhiều từ phức tạp rồi sau đó để chúng chống lại chính chúng ta. Ngôn ngữ và quy tắc hình thành nên văn hóa có thể ảnh hưởng tiêu cực hoặc bồi đắp thêm cho cuộc sống.

CHÀO MỪNG BẠN ĐẾN VỚI MÔI TRƯỜNG VĂN HÓA

Với cấu trúc đức tin và phong tục khổng lồ mà chúng ta đã phát triển để định hướng thế giới, chúng ta có thể thực sự tạo ra một thế giới mới tốt đẹp hơn nhiều thế giới mà con người từng sống mỗi ngày bằng những ngôn ngữ thuần túy. Chúng ta đang sống trong hai thế giới chưa từng có.

Đó là thế giới vật chất bao gồm những thứ hoàn toàn có thật. Thế giới này tồn tại những thứ mà ai ai cũng công nhận: Đây là bờ sông; đá cứng; nước ướt; lửa nóng; hổ có răng lớn và khi bị nó cắn sẽ đau. Đây là những điều không cần tranh cãi.

Nhưng đồng thời còn có một thế giới của những thứ tương đối đúng. Đó chính là thế giới tinh thần của ý tưởng, kiến trúc, khái niệm, mô hình, những điều bí ẩn, khuôn mẫu và nguyên tắc mà chúng ta đã tạo ra rồi truyền lại từ đời này sang đời khác – đôi khi có nhiều thứ tồn tại qua hàng ngàn năm. Đây là nơi mà những khái niệm như hôn nhân, tiền bạc, tôn giáo và luật pháp tồn tại. Những khái niệm này mang tính tương đối bởi chúng chỉ đúng với một nền văn hóa hay một dân tộc cụ thể nào đó mà thôi. Chủ nghĩa xã hội, sự dân chủ, tôn giáo, tư tưởng giáo dục, tình yêu, hôn nhân, sự nghiệp và những điều “nên” làm khác cũng chỉ là những chân lý mang tính tương đối. Nói một cách đơn giản, chúng không phải là những điều đúng với TẤT CẢ loài người.

Tôi gọi thế giới chứa đựng những điều tương đối đúng này là môi trường văn hóa.

Từ giây phút được sinh ra, chúng ta đã đắm chìm trong môi trường văn hóa này rồi. Chúng ta thấm nhuần niềm tin về thế giới hay hệ thống vận hành điều khiển thế giới thông qua dòng chảy và sự tiến bộ văn hóa từ khối óc của những người sống xung quanh vào trí óc non nớt của chúng ta khi còn thơ bé. Nhưng có một vấn đề ở đây. Nhiều niềm tin và hệ thống không hoạt động đúng chức năng của nó, và thay vì chỉ dẫn cho chúng ta thì thực tế, chúng lại kìm hãm chúng ta làm những điều mà chúng ta hoàn toàn có thể thực hiện. Con cá là thực thể cuối cùng khám phá ra nước bởi nó đã bơi trong đó suốt cả cuộc đời.Tương tự như vậy, chỉ vài người trong chúng ta khám phá ra được sự xâm nhập cũng như sức mạnh của thế giới thứ hai là môi trường văn hóa này.Chúng ta không hề độc lập và suy nghĩ tự do như chúng ta đang nghĩ.

Thế giới của chân lý tuyệt đối được dựa trên thực tế.

Thế giới của môi trường văn hóa được dựa trên ý tưởng và sự tán đồng.

Nhưng dù chỉ tồn tại ở trong đầu chúng ta, nó vẫn rất, rất thật.

Làm thế nào mà thế giới chỉ tồn tại trong đầu chúng ta lại có thể là thật được? Hãy xem xét những ví dụ hay những khái niệm tâm linh mà chúng ta đã tạo ra nhưng không hề tồn tại trong thế giới vật chất – dù rất thật với mỗi người:

▪ Tôi không thể vẽ ra một ca-lo hoặc chỉ ra nó, nhưng tôi biết nếu ăn nhiều quá thì sẽ phải cố gắng cật lực để tiêu hao chúng.

▪ Tôi không thể chạm vào hoặc nhìn thấy thiền nhưng hơn 1.400 nghiên cứu khoa học đã chỉ ra ảnh hưởng của nó tới cơ thể và tâm trí theo cách tích cực, từ việc gia tăng tuổi thọ đến tăng cường trí sáng tạo hoặc thậm chí giúp con người cải thiện đời sống tình dục tốt hơn.

▪ Bạn và tôi có lẽ không thể thống nhất với nhau cách định nghĩa về Chúa, nhưng Chúa tồn tại theo nhiều cách khác nhau và riêng biệt đối với nhiều người, và đa phần xã hội loài người, đều tin tưởng vào điều đó. Kể cả khi người ta coi Chúa chỉ là một nhân vật tưởng tượng, khái niệm đó vẫn tồn tại một cách mạnh mẽ trong não bộ, ảnh hưởng tới lối sống của hàng tỷ người.

▪ Tập đoàn không thực sự tồn tại trong thế giới vật chất – bạn điền vào những mẫu đơn rồi nhận được một văn bản tuyên bố việc thành lập một chủ thể. Nhưng văn bản đó lại thiết lập một loạt các điều luật và xây dựng nên thể chế cho phép một nhóm người có thể cùng nhau xây dựng nên một điều gì đó mà họ không thể tự thực hiện riêng lẻ.

▪ Chúng ta không thể nhìn hoặc sờ thấy luật pháp – chúng chỉ là các thỏa thuận giữa những nhóm người trong một nhóm cộng đồng được gọi là thành phố, tỉnh, bang và quốc gia. Nhưng chúng cho phép một nhóm đông người có thể chung sống với nhau một cách tương đối hòa hợp.

▪ Có một kiểu xây dựng phổ biến được gọi là hôn nhân, trong đó hai người được cho rằng sẽ cam kết sống với nhau cho đến hết cuộc đời, và tất nhiên là mỗi nền văn hóa lại có những khái niệm khác nhau về ý nghĩa của những cam kết này – về mặt thể xác, cảm xúc và tài chính.

▪ Trong nhiều nền văn hóa, có một khái niệm được gọi là nghỉ hưu, trong đó người ta được cho là sẽ phải thay đổi toàn diện công việc của mình ở một độ tuổi nhất định nào đó.

▪ Không có một đường biên giới thực sự nào được vẽ trên Trái Đất, và tính chủ quan của biên giới trở nên rõ ràng một cách đau đớn khi người ta vẽ lại chúng theo cách giản lược, thường là khi đưa ra hiệp ước. Vì vậy, hàng tỷ người thuộc về những nơi chốn khác nhau được phân định bởi biên giới có tên là dân tộc.

Theo cách đó, tư duy của chúng ta theo nghĩa đen đã kiến tạo thế giới. Chúng ta tạo ra và tiếp nhận những kiến trúc này. Chúng ta chuyển giao chúng từ thế hệ này đến thế hệ khác. Chúng có thể là công cụ có sức mạnh vô biên hoặc có thể là hoàn toàn mang tính phá hoại. Do lợi ích của việc có thể vận hành một xã hội phức tạp trong vô thức, nhiều khi chúng ta chấp nhận những kiến trúc môi trường văn hóa này như một điều hiển nhiên. Vấn đề là – rất nhiều trong số chúng đã lỗi thời từ rất lâu rồi.

CÙNG NHAU BƯỚC QUA RÀO CẢN VĂN HÓA

Nếu phần đa thứ chúng ta gọi là cuộc sống chủ yếu được tạo ra bởi tư duy và niềm tin, thì phần nhiều những thứ chúng ta coi là thực tế – các kiến trúc, nguyên tắc và những điều “nên” của môi trường văn hóa – chỉ là cú bổ nhào vô tình của lịch sử. Đa số chúng ta không thấy có cơ sở lý trí nào chứng minh những điều chúng ta đang làm là đúng hoặc là cách duy nhất để thực hiện. Đa phần những thứ bạn nghĩ là đúng chỉ là những điều tồn tại trong tâm trí của bạn mà thôi.

Vậy làm sao những điều đó lại xuất hiện? Như Steve Jobs nói, nó được “tạo ra bởi những người không thông minh hơn bạn”. Khi hiểu được rằng các nguyên tắc không mang tính tuyệt đối, bạn có thể học cách tư duy vượt qua giới hạn và sống vượt xa cái hữu hạn được môi trường văn hóa áp đặt.

Nhận ra thế giới mà bạn đang sống tồn tại bên trong trí óc sẽ khiến bạn muốn trở thành người cầm lái. Bạn có thể sử dụng trí tuệ của bản thân để phá bỏ những đức tin, hệ thống và cả nguyên tắc mà bạn đang chung sống. Nguyên tắc tồn tại rất thật trong tư duy tới nỗi nó thực sự chi phối cách con người và xã hội biểu hiện, nhưng rất thật không có nghĩa là rất đúng.

Môi trường văn hóa rất mạnh và có tính tự củng cố khiến cho chúng ta tin rằng cuộc sống phải đi theo một cách cụ thể nào đó. Nếu bạn thích sống một cuộc sống bình thường và an toàn cũng chẳng sao. Điều đó không sai. Vấn đề xảy ra là khi “sự an toàn” khiến chúng ta thấy tẻ nhạt và cuối cùng là trì trệ.

Chúng ta bắt đầu cuộc sống theo cách mạnh mẽ; khi còn trẻ chúng ta đi học, lớn lên và thay đổi một cách hăng hái. Nhưng với đa số chúng ta, khi tốt nghiệp đại học và bắt đầu sự nghiệp, tốc độ đó chậm lại và cuối cùng dẫn tới tình trạng lê lết, trì trệ và nhàm chán. Như Henry David Thoreau đã nói: “Hầu hết mọi người đều sống trong tuyệt vọng âm thầm và xuống mồ với khúc ca vẫn còn ngân nga trong đầu.” Nếu bạn có thể vẽ đồ thị này ra giấy thì trông nó sẽ như thế này:

Nhưng hãy tưởng tượng rằng nếu chúng ta thay đổi định nghĩa về cuộc sống từ bức vẽ trên sang bức vẽ được mô tả dưới đây:

Bạn có nhận thấy sự thay đổi từ chỗ phát triển chậm chạp và từ từ sang phát triển phi thường, đầy thăng trầm không? Có khác biệt, đúng không? Biết đâu cuộc đời được tạo ra không phải là để đi theo cách an toàn? Thay vào đó, biết đâu nó lại có nghĩa là một hành trình tươi đẹp với nhiều khúc thăng trầm giống như khi ta từ bỏ lối mòn môi trường văn hóa và thử bước ra ngoài thế giới thực tế phong phú ngoài kia?

Nếu chúng ta chấp nhận nhiều thứ sẽ đi sai hướng – bởi đơn giản đó chỉ là một phần cuộc sống tươi đẹp chưa được mở ra và những thất bại đau đớn nhất có thể chứa trong đó mầm mống của sự phát triển và cơ hội thì sao?

Môi trường văn hóa xung quanh chúng ta được tạo ra để giữ cho chúng ta được an toàn – nhưng ngày nay và thời đại này, chúng ta không còn cần phải lo sợ về những con hổ bên bờ sông nữa. Sự an toàn đã bị đánh giá quá cao; việc chấp nhận rằng việc rủi ro không còn đe dọa chúng ta như xưa đồng nghĩa với việc đảm bảo an toàn giống như đang kéo lùi chúng ta khỏi xúc cảm về một cuộc sống tràn đầy ý nghĩa và khám phá:

Hãy cho tôi xúc cảm và sự hào hứng khi đối mặt với một cuộc sống không an toàn, phá vỡ các quy tắc, nghi ngờ những lý thuyết giáo điều còn hơn là một lối mòn tẻ nhạt của một cuộc sống an toàn.

Điểm chung của các cá nhân phi thường mà chúng ta sẽ đề cập trong cuốn sách này là họ đều nghi ngờ môi trường văn hóa của chính mình. Họ nghi ngờ ý nghĩa của sự nghiệp, bằng cấp, tôn giáo, cách sống và các nguyên tắc “sống an toàn” khác.Trong nhiều trường hợp,việc sẵn sàng phá bỏ môi trường văn hóa đã có tác động tới các đột phá và khởi đầu mới sẽ làm biến chuyển tương lai của loài người. Ví dụ điển hình là Elon Musk.

Năm 2013, tôi tới thăm trụ sở chính của SpaceX tại Hawthorne, California, nơi tôi đã được gặp huyền thoại Elon Musk. Elon là một biểu tượng sống – một người đã thay đổi lịch sử nhân loại với phát minh xe ô tô chạy bằng điện năng Telsa Mortors, năng lượng mặt trời với Solar City, hệ thống giao thông với ý tưởng Hyperloop và hệ thống giao thông không gian với SpaceX. Ông được coi là doanh nhân vĩ đại nhất hành tinh hiện nay.

Tôi có một câu hỏi đơn giản dành cho Elon. Đối mặt với một huyền thoại sống khiến tôi hơi run một chút, vì vậy câu hỏi của tôi cũng trở nên hơi lúng túng: “Elon, ông đã làm được những điều vô cùng vĩ đại, những điều mà đa số mọi người thậm chí còn chưa bao giờ mơ tới. Vậy điều gì đã làm nên Elon Musk?” Ý tôi là, nếu chúng tôi có thể cho ông vào máy xay rồi xay nhuyễn ông ra để chắt lọc tinh túy con người ông, thì ông cho rằng tinh túy đó là gì?

Elon phì cười về sự vô lý trong câu hỏi của tôi và ý tưởng “bị xay nhuyễn”, nhưng rồi lại kể cho tôi nghe câu chuyện sau:

“Khi mới bắt đầu, tôi đến Netscape để xin việc. Tôi cứ ngồi ở hành lang với hồ sơ cầm trên tay, yên lặng đợi ai đó đến nói chuyện với tôi. Không ai tới cả. Tôi cứ đợi và đợi.”

Elon nói rằng ông không hề có ý tưởng gì về lễ nghi mà mình phải tuân theo.Ông chỉ đợi, hi vọng ai đó sẽ tới và mời ông đi phỏng vấn.

“Nhưng không ai nói gì với tôi,” ông nói.

“Vì vậy tôi nói: ‘Mẹ kiếp! Mình sẽ mở công ty của riêng mình.’”

Thế giới đã thay đổi vĩnh viễn kể từ ngày đó.

Elon bắt đầu thành lập một công ty nhỏ trong ngành quảng cáo vào năm 1995 có tên là Zip2 với vốn ban đầu là 28.000 đô-la. Ông bán nó vào năm 1999 và bỏ túi 22 triệu đô-la. Ông đã dùng vận may trời cho khi bắt đầu thành lập một công ty thách thức các quy tắc của ngân hàng thương mại trực tuyến – rồi phát triển thành PayPal. Nhưng ông không dừng lại ở đó.

Năm 2002, ông thành lập SpaceX để chế tạo tên lửa tối tân. Năm 2008, ông đảm nhận vị trí lãnh đạo Tesla Motors với chủ trương tạo ra dòng xe điện chủ yếu trên thị trường.

Từ lĩnh vực ngân hàng tới khám phá vũ trụ rồi xe điện, Elon đã phá vỡ nhiều nguyên tắc mà ít người dám đề cập và vẫn đang trong quá trình tạo ra nhiều huyền thoại khiến nhiều người phải ngỡ ngàng.

Elon còn chia sẻ thêm nhiều điều khác nữa. Và chúng ta sẽ khám phá tri thức vô giá đó trong những chương sau.

Nhưng đầu tiên, hãy để tôi giới thiệu Quy tắc thứ nhất.

Quy tắc số 1: Vượt qua môi trường văn hóa

Những người có tư duy phi thường có khả năng phát hiện ra các rào cản văn hóa và biết lựa chọn những nguyên tắc hay điều kiện để tuân theo thay vì thắc mắc hoặc bỏ qua như những người bình thường. Bởi vậy, họ thường chọn con đường ít phải di chuyển và sáng tạo ra những ý tưởng làm cuộc sống trở nên thực sự có ý nghĩa.

VÌ SAO AN TOÀN THƯỜNG BỊ ĐÁNH GIÁ QUÁ CAO

Môi trường văn hóa được tạo ra để giúp chúng ta an toàn. Nhưng như tôi đã đề cập, an toàn thường bị đánh giá quá cao. Elon Musk đã trả lời câu hỏi của tôi, ông nói khá dài về chuyến hành trình của mình và điều đã dẫn dắt ông – nhưng cuối cùng, ông kết luận bằng một câu rất dễ nhớ: “Tôi có khả năng chịu đựng cao.”

Elon đã vươn lên từ sau thất bại khi bắt đầu thành lập công ty. Ông nói về việc vào năm 2008, ba quả tên lửa đầu tiên của SpaceX đã bị nổ tung ra sao. Thất bại lần thứ tư sẽ khiến công ty phá sản. Cùng lúc đó, Tesla Motors cũng thất bại trong vòng gọi vốn và sắp lâm vào tình trạng cạn vốn. Elon phải sử dụng hết may mắn của mình trong việc bán PayPal để dồn tiền cho hai công ty này, rồi ông cũng phải mượn tiền để trả chi phí thuê địa điểm. Nhưng rồi ông cũng vượt qua.

Thực ra, phá bỏ những nguyên tắc của môi trường văn hóa sẽ khiến người ta cảm thấy sợ hãi, tôi đã phát hiện ra một kiểu hình lặp lại. Khi gặp thất bại, người ta sẽ phát hiện ra những bài học vô giá, rồi lại nghĩ ra nhiều ý tưởng thông minh khiến cuộc sống thêm phần giá trị. Bạn sẽ phải dũng cảm vượt qua nỗi đau tạm thời của lần vấp ngã đó. Tôi đảm bảo rằng điều đó là xứng đáng, và trong cuốn sách này, bạn sẽ tìm thấy nhiều nguồn năng lượng để dập tắt những rủi ro có thể xảy ra.

Mỗi một trải nghiệm tồi tệ tôi từng trải qua trong cuộc đời – từ lúc trái tim tan vỡ tới khi gần như phải rời khỏi công ty do mình lập ra vì mâu thuẫn với người đồng nhiệm, hay lúc thất vọng và suy sụp nhìn hố đen tâm trạng của chính mình – đã dẫn tới những ý nghĩ nhỏ nhưng quan trọng hay ý tưởng thức tỉnh đã cải thiện chất lượng cuộc sống khiến tôi mạnh mẽ hơn. Giờ đây, tôi hân hoan chào đón những vấp ngã đó bằng suy nghĩ: Ôi chà, đúng là tệ thật! Tôi không thể chờ xem mình sẽ học được điều gì từ đây!

Một trong những thất bại đó, chắc chắn là cú trượt tại Microsoft, bởi kết quả tốt nghiệp không mấy xuất sắc của tôi. Không có triển vọng nghề nghiệp nào sau khi đánh mất cơ hội tại Microsoft, tôi chuyển tới thành phố New York rồi làm việc tại một tổ chức phi lợi nhuận với mức lương thực sự thấp hơn cả mức tối thiểu. Gia đình và bạn bè đều cho rằng tôi có vấn đề về thần kinh.

Thu nhập với mức lương thấp hơn mức tối thiểu đồng nghĩa với việc tôi không đủ tiền chi trả cho căn hộ của riêng mình. Tại Microsoft, tôi có một căn hộ hoành tráng với phòng ngủ cá nhân. Tới thành phố New York, tôi thuê chung một phòng đơn tại Chelsea với một đồng nghiệp tên James – đó là một căn hộ nhỏ bẩn thỉu với đồ đạc được người thuê cũ tha về từ đống rác. Bộ ghế sô pha và thảm phủ đầy những vết đen kiểu như muội than, nấm mốc hay tệ hơn thế.Tôi không dám tưởng tượng đó là cái gì. Nhưng tôi vẫn nhớ như in một đêm vào tháng 5 năm 2000.

Tôi đã thuyết phục một cô nàng nóng bỏng tóc đỏ người Estonia mà tôi gặp trong chuyến công tác ở châu Âu tới New York thăm tôi. Vấn đề duy nhất lúc đó là nàng sẽ ở lại cùng tôi trong căn hộ tồi tệ tại Chelsea – điều mà tôi vô cùng xấu hổ khi nghĩ đến. Kristina tới căn hộ và sung sướng vì đã đến được New York tới nỗi nàng trèo ngay lên giường của James và nhảy cẫng lên.

“Ôi, đó là giường của anh bạn cùng phòng anh,” tôi nói. “Giường của anh ở đằng kia.”

“Anh có bạn cùng phòng à? Vậy là anh không sống ở đây một mình ư? Nhưng vậy thì chúng ta làm sao… anh biết đấy… làm sao có chút riêng tư?” nàng hỏi, bối rối và có chút hoang mang.

Tôi chỉ cho nàng thấy một giải pháp tức thời mà tôi phát hiện ra để có chút riêng tư: một tấm rèm nhà tắm màu hồng mà chỉ bằng vài lần kéo đã tạo ra được một “bức tường” giả để chia tách cái xó của tôi trong căn phòng đơn với phần còn lại của căn hộ dùng chung với James. (Vâng, tôi quá nghèo để có thể mua được một tấm rèm tử tế.) Tấm rèm đó bằng nhựa và xấu xí – nhưng nó mang lại cho chúng tôi chút không gian riêng tư vừa, ừ, để cho chúng tôi có những đêm đáng nhớ.

Tôi thực sự không biết Kristina đã nhìn thấy những gì bên trong con người tôi, nhưng ba năm sau, chúng tôi kết hôn. Ngày hôm nay chúng tôi có hai thiên thần nhỏ xinh đẹp và một ngôi nhà với những tấm rèm rất đẹp.

Tôi có thể đã không bao giờ gặp được vợ tôi nếu không rời bỏ Microsoft, không mất hết các cơ hội nghề nghiệp khác và sau đó là phá sản ở New York – một chuỗi những thất bại không may mắn đã xếp hàng nối đuôi nhau, rồi cuối cùng dẫn tới một kết thúc sâu sắc và bùng nổ: gặp người phụ nữ mà tôi sẽ lấy làm vợ rồi có những đứa trẻ.

ĐIỀU KẾ TIẾP LÀ GÌ?

Trong các chương tiếp theo, tôi sẽ giúp bạn đánh giá đức tin và hệ thống trong cuộc sống của bạn để bạn có thể quyết định xem điều gì sẽ đưa bạn đi xa và điều gì đang cản trở bước chân của bạn. Tôi sẽ cung cấp cho bạn chìa khóa để khám phá tiềm năng của bản thân, giúp bạn trở thành một người phi thường. Điều này cũng có nghĩa là bạn sẽ rũ bỏ được những xiềng xích đã trói chặt bản thân từ những thứ vô dụng của văn hóa trong quá khứ, mở mang tầm mắt của bạn về tương lai và trải nghiệm nhiều bước ngoặt lớn trong cách nhìn nhận cuộc sống, cách hoạt động trong thế giới, cách theo đuổi mục tiêu cuộc đời và cách tương tác với người khác.

Tôi sẽ cùng đi với bạn, chúng ta sẽ cùng khám phá mức độ nhận thức cao cấp, trong đó chúng ta có thể nhận ra kiểu hình của mình rồi nghiên cứu chúng và hiểu được rằng dù thuộc về nền văn hóa hay dân tộc, tôn giáo nào, thì chúng ta cũng chỉ là một phần của văn hóa, dân tộc hay tôn giáo đó mà thôi. Bởi chúng ta đã ngẫu nhiên được sinh ra trong một gia đình cụ thể tại một địa điểm và thời gian xác định, điều này đúng với tất cả mọi người sống trên Trái Đất này. Trải nghiệm cá nhân của một môi trường văn hóa biến chúng ta thành những người như chúng ta hiện tại. Nhưng điều gì sẽ xảy ra nếu chúng ta học được cách vượt qua môi trường văn hóa đó? Khi ta biết rằng không có người nào tốt hơn người nào cả? Rằng không ai trong chúng ta ưu việt hơn người khác? Và rằng mỗi chúng ta đều có thể trở nên phi thường?

LỜI CẢNH BÁO NGHIÊM TÚC

Trước khi chúng ta tiếp tục, tôi có một lời cảnh báo cho các bạn. Việc nghi ngờ nhiều nguyên tắc trong môi trường văn hóa sẽ không hề đơn giản. Dưới đây là một phần danh sách những điều có thể sẽ đi “sai” đường nếu bạn tiếp tục đọc cuốn sách này:

▪ Bạn có thể tức giận với những người thân yêu khi quyết định nghi ngờ những kỳ vọng mà họ dành cho bạn.

▪ Bạn có thể sẽ quyết định chấm dứt mối quan hệ hiện tại.

▪ Bạn có thể quyết định nuôi nấng con cái với niềm tin tín ngưỡng hoàn toàn khác biệt.

▪ Bạn có thể chọn cách nghi ngờ tôn giáo hiện tại của mình hoặc tạo ra một hệ thống tôn giáo riêng phù hợp với bản thân.

▪ Bạn có thể sẽ suy nghĩ lại về sự nghiệp.

▪ Bạn có thể bị ám ảnh về hạnh phúc.

▪ Bạn có thể quyết định tha thứ cho người từng khiến bạn tổn thương trong quá khứ.

▪ Bạn có thể từ bỏ mục tiêu hiện tại và đặt ra mục tiêu mới.

▪ Bạn có thể bắt đầu thực hành tâm linh mỗi ngày.

▪ Bạn có thể hết yêu ai đó và bắt đầu yêu bản thân.

▪ Bạn có thể quyết định từ bỏ công việc làm công ăn lương và khởi nghiệp.

▪ Bạn có thể quyết định từ bỏ việc kinh doanh và bắt đầu công việc mới.

▪ Bạn có thể tìm ra một nhiệm vụ khiến bạn cực kỳ hào hứng nhưng cũng hơi e sợ.

Peter Diamandis, một người bạn của tôi, nhà sáng lập kiêm chủ tịch Quỹ X Prize, từng nói rằng:

Nếu bạn không thể chiến thắng, hãy thay đổi nguyên tắc.

Nếu bạn không thể thay đổi được nguyên tắc, hãy bỏ qua chúng.

Tôi rất thích lời khuyên này. Nhưng trước khi thử thách các nguyên tắc của môi trường văn hóa, bạn phải nhận ra những điều hạn chế có thể cản đường bạn. Hãy bắt đầu bằng cách tìm ra thứ đang trói chân bạn và bắt tay vào làm ngay bây giờ (dù bạn biết hay không).

Có thể bạn sẽ không thấy ngạc nhiên khi biết rằng quá trình này bắt đầu với ngôn ngữ – bằng một từ mới và chính xác – cho điều mà ngôn ngữ mô tả, chúng ta càng dễ nhận diện.

Từ mới đó là Quy tắc Chết tiệt.%%1

%%1. Nguyên gốc là “Brule”, từ ghép do tác giả sáng tạo ra từ bullshit và rule. (BTV)

Chương 2
Nghi ngờ các quy tắc chết tiệt

Chúng ta sẽ hiểu thế giới chủ yếu được vận hành dựa trên các Quy tắc Chết tiệt truyền từ đời này sang đời khác

Bạn sẽ nhận ra nhiều chân lý mà chúng ta bám vào đều phụ thuộc rất nhiều vào quan điểm của chúng ta.

Ai là kẻ ngu ngốc hơn, chính là kẻ ngốc đó ư? Hay là những kẻ ngốc đi theo hắn ta?

_ TRÍCH LỜI CỦA OBI-WAN KENOBI,

phim Star Wars (Chiến tranh giữa các vì sao)

NHỮNG ĐIỀU DỐI TRÁ MÀ CHÚNG TA CHỌN ĐỂ TIN TƯỞNG

Trong Chương 1, chúng ta đã tìm hiểu về cách loài người đồng thời tồn tại trong cả hai thế giới. Đó là thế giới vật chất bao gồm những điều tuyệt đối đúng và thế giới văn hóa bao gồm những điều tương đối đúng.Trong thế giới văn hóa, tất cả những khái niệm mà chúng ta lưu giữ – danh tính, tôn giáo, sắc tộc, niềm tin của chúng ta – không là gì ngoài những kiến trúc tâm linh mà ta đã chọn để tin tưởng. Cũng giống như tất cả kiến trúc tâm linh khác, rất nhiều trong số đó chỉ đơn thuần là thứ chúng ta tin tưởng do chúng đã được nhồi nhét vào đầu chúng ta từ thuở nằm nôi và được nền văn hóa mà chúng ta được nuôi dưỡng chấp nhận.

Loài người không lý trí như chúng ta vẫn nghĩ. Nhiều khái niệm mà chúng ta nắm chặt và coi là “chân lý” lại dễ dàng bị từ bỏ khi được xem xét kỹ lưỡng. Kiến trúc tâm linh của thế giới có thể thay đổi, xoay chuyển, mở rộng và thu hẹp giống như văn hóa, ý thức hệ và tư tưởng của loài người va chạm, pha trộn cũng như xung đột với nhau. Tương tự như bệnh dịch có thể bị lây lan do lây truyền vật chủ mang bệnh tới cá thể bị nhiễm bệnh, khái niệm cũng được truyền bá theo cách tương tự. Chúng ta thường tiếp nhận các khái niệm không theo lựa chọn lý tính mà thông qua “lan truyền xã hội” – hành động mà ở đó, một ý tưởng được truyền từ người này qua người khác mà không hề có chút phân vân.

Vì vậy, cái chúng ta gọi là “chân lý” lại không mấy tối ưu cho cuộc sống. Nhà nghiên cứu tâm lý khách hàng Paul Marsden, Tiến sĩ thuộc Đại học Kinh tế London đã viết trong báo báo có tên “Memetics and Social Contagion: Two Sides of the Same Coin?” (tạm dịch: Thuật truyền miệng và sự lây nhiễm của xã hội: Hai mặt của một đồng xu?):

“Trong khi chúng ta có thể muốn tin rằng bản thân ra quyết định một cách có ý thức và hợp lý để phản ứng với các tình huống, thì bằng chứng về sự lây nhiễm xã hội lại chỉ ra rằng tại một số thời điểm, điều này đơn giản là không đúng. Thay vì tạo ra và ‘sở hữu’ niềm tin, cảm xúc và hành vi thì các nghiên cứu về lây nhiễm xã hội lại cho thấy trong một vài tình huống thực tế, các niềm tin, cảm xúc và hành vi này lại ‘sở hữu’ chúng ta… Khi chúng ta không chắc chắn về cách thức phản ứng lại với một kích thích hay một tình huống, những lý thuyết này lại gợi ý chúng ta nên tích cực quan sát người khác để học tập rồi bắt chước họ một cách có ý thức.”

Đây là một kết luận đáng kinh ngạc.Tiến sĩ Marsden nói rằng khi quyết định một việc gì đó, chúng ta có xu hướng chiều theo đám đông thay vì dựa trên suy nghĩ thấu đáo và lợi ích tốt nhất cho chính mình. Chúng ta không sở hữu niềm tin mà niềm tin đang “sở hữu” chúng ta.

Tiến sĩ Marsden tiếp tục:

Bằng chứng cho thấy chúng ta kế thừa và chuyển giao hành vi, cảm xúc, niềm tin và tôn giáo bằng cách lây nhiễm chứ không phải là lựa chọn hợp lý.

Đây có lẽ là dòng quan trọng nhất trong báo cáo của Tiến sĩ Marsden. Chúng ta nghĩ bản thân đang đưa ra quyết định dựa trên lý trí. Nhưng thường thì, quyết định này lại không mấy liên quan đến lý trí mà phần nhiều dựa vào những điều được chấp nhận bởi gia đình, văn hóa và bạn bè của chúng ta.

Chẳng có gì sai khi ta tiếp nhận các khái niệm từ xã hội mà ta đang sống trong đó.Tuy nhiên, do thế giới của chúng ta đang trải qua những thay đổi theo cấp số nhân với tốc độ khủng khiếp, việc tuân theo đám đông và làm theo những điều luôn được người khác thực hiện không phải là con đường để trở nên phi thường. Các khái niệm, quan niệm, hành vi và văn hóa không đồng nghĩa với việc phát triển và thay đổi, và chúng ta sẽ được lợi nhất khi biết nghi ngờ chúng.

Về mặt nhận thức, chúng ta đều biết rằng thay đổi như vậy hoàn toàn có thể xảy ra. Tuy nhiên, hàng tỷ người trong chúng ta vẫn cố bám vào các nguyên tắc vốn đã sai lầm từ xưa, và không nên còn tồn tại khi công nghệ, xã hội hay nhận thức của con người đã phát triển vượt qua những điều lạc hậu đó.

Trong Chương 1, bạn đã biết về bộ lạc Himba và khó khăn của họ trong việc nhận diện màu xanh dương bởi trong ngôn ngữ của họ không tồn tại từ đó. Ngôn từ đóng vai trò vô cùng quan trọng trong nhận thức. Do đó, tôi đã đặt tên cho những quy tắc lạc hậu để chúng ta có thể nhìn nhận chúng rõ hơn: Từ mà tôi dùng là Quy tắc Chết tiệt.

Quy tắc Chết tiệt: Định nghĩa

Quy tắc Chết tiệt là những nguyên tắc mà xã hội chấp nhận để đơn giản hóa việc hiểu biết thế giới.

Chúng ta sử dụng những Quy tắc Chết tiệt để phân loại đồ vật, quá trình và thậm chí là cả con người. Những Quy tắc Chết tiệt này do cộng đồng của chúng ta đưa ra – thường là gia đình, văn hóa và hệ thống giáo dục. Ví dụ, bạn có nhớ gì về việc lựa chọn tôn giáo không? Hay bạn nhớ làm thế nào mình lại có khái niệm về tình yêu, tiền bạc hay cách cuộc sống vận hành? Đa số chúng ta đều không biết. Nhiều trong số những nguyên tắc mang tính định hình nhất về cách sống đều xuất phát từ người khác. Những nguyên tắc này đi liền với khái niệm về cái gọi là tốt và xấu, đúng và sai.

Mỗi người trong chúng ta đều sống với hàng ngàn nguyên tắc. Khi không chắc nên làm gì, chúng ta sẽ làm theo những tấm gương đã đi trước. Trẻ con làm theo cha mẹ, cha mẹ làm theo cha mẹ của họ, cha mẹ của cha mẹ họ lại làm theo các bậc tiền bối đi trước và cứ tiếp tục như vậy theo thời gian.

Điều này có nghĩa là chúng ta không theo đạo Thiên Chúa hay đạo Do thái, đảng cánh tả hay cánh hữu không do chúng ta quyết định, đơn giản là bởi chúng ta được sinh ra trong một gia đình cụ thể tại một thời điểm cụ thể và thông qua những nguyên tắc, hành vi, cũng như điều kiện xã hội. Chúng ta có thể quyết định làm một công việc cụ thể (trong trường hợp của tôi là quyết định trở thành kỹ sư máy tính), đi học trường luật, lấy bằng Thạc sĩ Quản trị Kinh doanh, hoặc gia nhập công ty gia đình, không phải vì chúng ta quyết định theo lý tính – con đường mà ta muốn đi theo – mà bởi vì đó là cách xã hội lập trình để chúng ta tuân theo.

Bạn có thể xem xét vấn đề theo quan điểm tiến hóa về tính hiệu quả của việc bắt chước kiểu hành động của người đi trước. Những khái niệm như săn bắn, hái lượm, nấu nướng và giao tiếp đã được truyền từ đời này sang đời khác, cho phép nền văn minh phát triển bền vững theo cách phức tạp và tăng tiến. Nhưng điều đó cũng kéo theo việc chúng ta có thể phải sống dựa theo những hình mẫu không được nâng cấp hàng năm trời, thậm chí là hàng thế kỷ. Việc mù quáng làm theo có thể hiệu quả nhưng không phải lúc nào cũng là khôn ngoan.

Khi quan sát kỹ,ta thường nhận ra các Quy tắc Chết tiệt này được áp đặt cho chúng ta bởi sự tiện thể. Biết nghi ngờ và mổ xẻ những Quy tắc Chết tiệt này là bước đi đầu tiên để tạo nên sự phi thường.

Công cuộc nghi ngờ những Quy tắc Chết tiệt của tôi bắt đầu từ khi tôi lên chín. Lúc đó, cửa hàng đồ ăn nhanh McDonald’s mới mở cạnh nhà tôi.Bất cứ chỗ rẽ nào tôi cũng thấy những tấm biển quảng cáo có hình một chiếc bánh mỳ kẹp phô mai ngon ứa nước miếng. Trời ạ, trông chúng mới ngon làm sao! Và tôi luôn luôn luôn thèm Bữa ăn Vui vẻ.%%1 Nhưng tôi được sinh ra và lớn lên với đạo Hindu, do đó, tôi được dạy rằng mình không thể, tuyệt đối không thể ăn thịt bò. Không bao giờ!

%%1. Tên một suất ăn có kèm đồ chơi của McDonald’s. (BTV)

McDonald’s đã tạo ra một hiện tượng về nhu cầu phát sinh. Tôi chưa bao giờ thử ăn thịt bò, nhưng nhờ có những tấm biển quảng cáo và hình ảnh của những người “yêu thích nó”, tôi đã đi đến kết luận rằng bánh mì kẹp của McDonald’s sẽ trở thành món ngon nhất mà tôi từng ăn trong suốt quãng đời chín năm sống trên Trái Đất. Điều duy nhất ngăn cản tôi lúc đó là, theo văn hóa, tôi không được phép ăn thịt bò bởi điều đó sẽ làm các vị thần tức giận (hoặc điều gì đó ghê gớm tương tự như vậy).

Cha mẹ tôi luôn khuyến khích tôi đặt câu hỏi về mọi vật, vì thế, tôi cảm thấy thoải mái khi đề nghị mẹ giải thích tại sao tôi không được ăn thịt bò. Mẹ trả lời rằng đó là một phần của văn hóa và tôn giáo. “Nhưng những người khác thì được ăn thịt bò. Tại sao người Hindu giáo lại không ăn được?”, tôi cố gặng hỏi.

Mẹ tôi quả là một người thầy vĩ đại, bà nói: “Sao con không tự tìm hiểu điều đó?” Lúc đó chưa có Internet, nhưng tôi là đứa luôn mày mò với cuốn Encyclopedia Britannica (tạm dịch: Từ điển bách khoa Britannica) và đã tự xây dựng cho mình học thuyết về người Ấn độ cổ, Hindu cổ, bò và việc ăn thịt bò nên tôi quay lại và nói với mẹ tôi. Về cơ bản, tôi nói thế này: “Mẹ ạ, con nghĩ là người Hindu cổ yêu bò như thú cưng bởi vì chúng rất hiền lành và có đôi mắt to, đẹp. Bò là loại động vật rất có ích: Chúng có thể cày bừa ruộng nương và cung cấp sữa cho con người. Có lẽ vì vậy mà người Hindu xưa không ăn thịt bò bởi vì họ hoàn toàn có thể ăn thịt dê, thịt lợn hay thịt các con động vật khác ít tuyệt vời hơn.Tuy vậy, con mới kiểm tra rồi, nhà ta chỉ có chó và không có bò, nên con cho rằng con nên được cho phép ăn bánh mì kẹp thịt bò của nhà hàng McDonald’s.”

Tôi không biết lúc đó trong đầu mẹ tôi nghĩ gì, nhưng mẹ tôi đã đồng ý và đó là lý do tôi được nếm chiếc bánh kẹp thịt bò đầu tiên trong đời. Nói thật là, nó đã được đánh giá quá cao. Nhưng chốt lại là – choáng! Tương tự như vậy, mô hình giáo điều mà tôi lớn lên rồi làm theo một cách mù quáng cuối cùng đã tan tành.

Rồi tôi bắt đầu đặt câu hỏi cho mọi thứ khác nữa. Khi 19 tuổi, tôi đã từ bỏ tôn giáo của mình – không phải vì tôi không sùng đạo mà bởi tôi cảm thấy việc gọi bản thân là người Hindu cũng đồng nghĩa với việc cô lập mình với hàng tỷ tâm linh khác không phải là người Hindu.Tôi muốn lĩnh hội những tinh túy về mặt tâm linh của tất cả tôn giáo chứ không phải chỉ một đạo duy nhất. Dù đã ở độ tuổi thanh niên, tôi vẫn không sao hiểu hết khái niệm về việc người ta tự trói mình vào một tôn giáo suốt cuộc đời.

Tôi rất may mắn vì có cha mẹ là người đã thử thách và cho phép tôi tạo ra niềm tin của riêng mình. Nhưng nếu một đứa trẻ chín tuổi đã có thể phá vỡ một Quy tắc Chết tiệt thì tất cả chúng ta chắc chắn cũng có thể.

Hãy lắng lại một giây và nghĩ về những quy chuẩn tôn giáo hay quy chuẩn xã hội đã xâm nhập vào bạn. Bao nhiêu trong số đó bạn cho là thực sự lý tính? Chúng có thể đã bị các nhà tư tưởng hay nhà nghiên cứu chứng minh là sai lầm hoặc lỗi thời. Rất nhiều trong số đó có thể gây ra những nỗi đau khôn nguôi.Tôi không ủng hộ việc bạn lập tức chối bỏ tất cả các nguyên tắc mà bạn vẫn đang tuân theo, nhưng bạn phải liên tục nghi ngờ những nguyên tắc đó để có thể sống bằng bộ mã phản ánh đúng mục tiêu và nhu cầu của bản thân. “Gia đình/xã hội/mọi người đều làm theo cách này” không phải là lý lẽ chấp nhận được.

NHỮNG QUY TẮC CHẾT TIỆT PHỔ BIẾN ĐÁNG ĐỂ THÁCH THỨC

Khi bước chân vào con đường hướng tới sự phi thường, bạn phải nhớ rằng trong môi trường văn hóa của mình không có con bò linh thiêng nào không đáng bị nghi ngờ. Thể chế chính trị, nền giáo dục và cách thức làm việc, truyền thống và văn hóa, thậm chí kể cả tôn giáo của chúng ta cũng đều tồn tại những Quy tắc Chết tiệt đáng bị bỏ qua.

Dưới đây là một số Quy tắc Chết tiệt phổ biến mà chúng ta vẫn đang chung sống và thường không mấy khi để ý đến chúng. Chúng nằm trong những Quy tắc Chết tiệt tồi tệ nhất mà tôi từng thách thức. Việc thoát khỏi chúng đã khiến cuộc đời tôi rẽ hướng sang những con đường tuyệt vời khác. Có bốn lĩnh vực mà tôi quyết định triệt tiêu các Quy tắc Chết tiệt ra hẳn khỏi thế giới quan của mình, đó là:

1. Quy tắc Chết tiệt về trường đại học

2. Quy tắc Chết tiệt quy định sự trung thành với văn hóa

3. Quy tắc Chết tiệt về tôn giáo

4. Quy tắc Chết tiệt về làm việc chăm chỉ

Khi bạn đọc đến đây, hãy tự hỏi chính mình điều gì trong những Quy tắc Chết tiệt kể trên đã cản bước bạn.

1. Chúng ta nên có một tấm bằng đại học để đảm bảo thành công.

Ngoài việc trói chặt cuộc đời của những thanh niên trẻ tuổi vào món nợ khổng lồ trong hàng thập kỷ, các nghiên cứu đã chỉ ra rằng giáo dục đại học thực ra không đảm bảo cho sự thành công. Và một tấm bằng cử nhân liệu có đảm bảo cho hiệu suất làm việc tốt không? Chưa chắc. Thời thế thay đổi rất nhanh. Mặc dù đã từng có thời gian gã khổng lồ Google nhìn vào bảng điểm đẹp và những kỹ năng kỹ cần thiết của ứng viên khi tuyển dụng, thì một bài báo của tờ New York Times năm 2014 đã tường thuật chi tiết cuộc phỏng vẫn với Laszlo Bock, Phó Giám đốc Điều hành cấp cao của Google, và nhấn mạnh rằng: “Với chúng tôi, hiện nay, tấm bằng cử nhân không còn quá quan trọng như trước đây.” Ông Bock cho biết: “Khi bạn quan sát một người không học đại học nhưng lại tạo ra được con đường của riêng họ trong thế giới này, thì đó chính là những nhân vật xuất chúng. Và chúng tôi sẽ làm mọi điều có thể để tìm ra họ.” Ông đã nhấn mạnh trong một bài báo cũng của tờ New York Times năm 2013 rằng “tỷ lệ người không có bằng đại học ở Google đã tăng lên đáng kể trong thời gian qua” – trong một số nhóm nhất định, tỷ lệ này chiếm tới 14%.

Vài công ty khác cũng ghi nhận điều tương tự. Theo một bài báo vào năm 2015 của iSchool Guide, Ernst and Young, nhà tuyển dụng lớn nhất Vương quốc Anh và là một trong những công ty tư vấn tài chính hàng đầu thế giới, trong thời gian này đã tuyên bố rằng: “họ không còn quan trọng điểm số và không coi đó là một trong những tiêu chí chính để tuyển dụng nữa”. Bài báo trích lời của Maggie Stilwell, Đối tác Quản lý Tài năng của Ernst and Young: “Bằng cấp học thuật vẫn sẽ được xem xét và thực tế, đó cũng là một yếu tố quan trọng khi đánh giá các ứng viên nói chung, nhưng nó không được coi là một chướng ngại ngăn cản ứng viên đặt chân vào cửa công ty nữa.”

Bản thân tôi đã từng phỏng vấn và tuyển dụng khoảng 1.000 nhân viên cho công ty của mình trong nhiều năm qua, và tôi cũng đã ngừng việc nhìn vào bảng điểm đại học của họ, hay thậm chí là trường học mà ứng viên tốt nghiệp. Đơn giản vì tôi nhận thấy chúng không có mối tương quan nào trong sự thành công của nhân viên.

Bằng đại học là con đường dẫn tới sự nghiệp thành công có thể chỉ là một Quy tắc Chết tiệt được cả xã hội chấp nhận, nhưng nó đang nhanh chóng mất đi giá trị. Điều này không có nghĩa là chúng ta có thể nói rằng đi học đại học là việc không cần thiết – quãng đời khi học đại học là một trong những khoảng thời gian đáng nhớ và củng cố kinh nghiệm sống tuyệt vời nhất mà tôi từng trải qua.Tuy nhiên, những kinh nghiệm đó lại hầu như không liên quan đến tấm bằng hay những điều mà tôi được học trên trường cả.

2. Chúng ta nên kết hôn với người cùng tôn giáo hoặc dân tộc.

Tôi xuất thân từ một dân tộc thiểu số rất nhỏ ở phía tây Ấn Độ. Dân tộc của tôi được gọi là Sindhi. Người Sindhi đã rời Ấn Độ sau năm 1947 và sống rải rác khắp thế giới. Giống như nhiều dân tộc sống di cư khác, chúng tôi luôn ấp ủ khao khát bảo tồn và gìn giữ nền văn hóa truyền thống. Một phần vì vậy nên, trong văn hóa của tôi, nếu bạn muốn cưới một người ngoại tộc – kể cả là người Ấn Độ khác – thì đó vẫn là một điều tuyệt đối cấm kỵ. Vì thế, hãy tưởng tượng gia đình của tôi đã ngỡ ngàng đến mức nào khi tôi nói với họ mình muốn kết hôn với cô bạn gái lúc bấy giờ, Kristina (bây giờ là vợ tôi) là người Estonia.Tôi vẫn còn nhớ những người họ hàng đáng kính đã hỏi tôi rằng: “Con có chắc mình muốn làm vậy không?… Con cái của con sẽ cảm thấy hoang mang lắm!... Sao con lại muốn làm gia đình thất vọng như vậy?”

Lúc đầu, tôi cũng lo sợ khi nghe theo tiếng gọi của trái tim, bởi tôi cảm thấy mình đã khiến những người tôi yêu thương thất vọng nặng nề. Nhưng rồi tôi nhận ra rằng với những quyết định có ảnh hưởng lớn đến cuộc đời mình như thế này, tôi không nên sống vì người khác thêm nữa. Tôi muốn được sống với Kristina. Vì vậy, tôi đã kết hôn với cô ấy.Tôi từ chối tuân theo Quy tắc Chết tiệt kia, thứ rất phổ biến ở thế hệ chúng tôi, rằng chúng tôi chỉ nên cưới người cùng tộc, cùng tôn giáo và cùng chủng tộc như thể đó là cách an toàn nhất khiến chúng tôi hạnh phúc, và là điều “đúng đắn” cho gia đình hoặc niềm tin của chúng tôi. Kristina và tôi đã ở bên nhau được 15 năm, kết hôn được 12 năm. Con cái của chúng tôi, ngoài sự “hoang mang”, còn học được nhiều ngôn ngữ một lúc và rất hạnh phúc khi được trở thành công dân toàn cầu (con trai tôi, Hayden, khi 18 tháng tuổi đã được chu du tới 18 quốc gia). Các con của tôi đã tham gia những buổi cầu nguyện của Đạo Cơ đốc Nga, Lutheran và đạo Hindu truyền thống với ông bà nội ngoại của chúng.Tuy nhiên, chúng không bị trói buộc vào một tôn giáo duy nhất nào cả, mà được trải nghiệm tất cả những điều tốt đẹp của các tôn giáo khác nhau. Điều này dẫn chúng ta tới với Quy tắc Chết tiệt tiếp theo.

3. Chúng ta chỉ nên tôn thờ một tôn giáo nhất định.

Được rồi, đây là một câu hỏi khá nhạy cảm. Chúng ta có cần tôn giáo không? Khái niệm tâm linh có tồn tại nếu không có những giáo điều tôn giáo hay không? Ngày nay, chỉ có vài câu hỏi về tôn giáo được đề cập. Bên cạnh sự bành trướng của chủ nghĩa cơ bản, chúng ta nhận thấy có những nghi vấn dấy lên về những quy tắc cơ bản. Bạn có nhớ ngày bạn chọn tôn giáo cho mình không? Vài người trong chúng ta sẽ nhớ bởi chỉ vài người được chọn lựa tôn giáo của mình. Nói chung, đó là một loạt những niềm tin ăn sâu bám rễ trong tâm trí chúng ta từ khi ta còn nhỏ, theo niềm tin tôn giáo của cha mẹ chúng ta. Và với nhiều người trong chúng ta, ước nguyện được thuộc về một gia đình hay một dân tộc đã lấn át quá trình ra quyết định theo lý tính và khiến chúng ta chấp nhận những niềm tin có thể đã bị hủy hoại nghiêm trọng.

Dù tôn giáo có thể mang trong mình vẻ đẹp mênh mang, nhưng nó cũng có thể ẩn chứa những lý thuyết giáo điều khiến người ta cảm thấy tội lỗi, xấu hổ và tạo ra thế giới quan dựa trên nỗi sợ. Ngày nay, đa số người theo đạo sống trên Trái Đất đều lựa chọn một tôn giáo duy nhất để tôn thờ. Nhưng phần trăm của con số này đang bị thu nhỏ dần bởi càng ngày sẽ có càng nhiều người, đặc biệt là những công dân của thiên niên kỷ mới, đang chấp nhận một kiểu “Thế giới tâm linh không Tôn giáo”.

Tôi tin rằng tôn giáo là nhân tố cần thiết trong quá trình tiến hóa của loài người, nó phát triển những hướng dẫn nền tảng để hình thành nên đạo đức và sự hợp tác giữa các dân tộc trong hàng trăm hàng nghìn năm qua. Nhưng ngày nay, tôn giáo đã càng ngày càng bất hợp lý. Tôi cho rằng việc chấp nhận một cách mù quáng những lý thuyết giáo điều của tôn giáo chính là hòn đá cản bước chúng ta trong quá trình tiến hóa về mặt tinh thần.

Cốt lõi của tôn giáo có thể là những ý tưởng tâm linh tốt đẹp. Nhưng khi chúng bị bao quanh bởi các Quy tắc Chết tiệt đã lỗi thời từ hàng thế kỷ, chúng sẽ khiến ta không khỏi nảy sinh nghi ngờ.

Liệu một người có thể trở thành một tín đồ Hồi giáo ngoan đạo nếu không nhịn ăn vào tuần lễ Ramadan? Một tín đồ Thiên chúa giáo ngoan đạo lại không tin vào tội lỗi ư? Một tín đồ Hindu giáo sùng đạo mà lại ăn thịt bò sao? Có phải tôn giáo là một mô hình già nua cũng cần được cập nhật hay không?

Theo ý tôi, sự thay thế tốt hơn không phải là đi theo một tín ngưỡng nhất định mà là phải biết lựa chọn những niềm tin tốt đẹp từ mọi tôn giáo và thực hành tín ngưỡng trên khắp thế giới.

Tôi được sinh ra trong một gia đình theo đạo Hindu, nhưng qua nhiều năm, tôi đã tự lập ra cho mình những bộ nguyên tắc tín ngưỡng riêng được đúc rút từ những cuốn sách tôn giáo và tâm linh mà tôi đọc được. Chúng ta không chọn một món ăn để ăn hằng ngày. Tại sao chúng ta chỉ được chọn một tôn giáo mà thôi? Tại sao chúng ta không thể tin tưởng vào mô hình yêu thương và thiện lành của Chúa Jesus, hiến 10% tài sản của mình như một người Hồi giáo sùng đạo và đồng thời tin rằng thuyết luân hồi của Phật giáo thật tuyệt vời?

Có rất nhiều vẻ đẹp trong những bài giảng của Chúa cứu thế Jesus, nhánh Sufi của Hồi giáo, Gita giáo tiếng Phạn hay là những bài giảng về đạo Phật của Đức Đạt Lai Lạt Ma. Tuy vậy, loài người đã quyết định rằng tôn giáo nên là thể duy nhất: Tóm lại, hãy chọn một tôn giáo rồi gắn bó với nó trọn đời. Tồi tệ hơn nữa – hãy truyền lại điều đó lại cho con cháu bạn bằng cách dạy cho chúng cảm giác phải gắn bó với con đường đúng đắn đó tới cuối đời. Và điều đó cứ thế lặp đi lặp lại qua hàng thế hệ.

Bằng mọi giá, hãy chọn một tôn giáo nếu nó mang lại cho bạn ý nghĩa và sự thỏa mãn, nhưng hãy biết rằng bạn không cần phải chấp nhận mọi khía cạnh của tôn giáo đó để khiến bản thân hòa hợp với nó. Bạn có thể tin vào Chúa Jesus mà không cần tin vào địa ngục. Bạn có thể là một người Do thái và vẫn ăn được bánh mì kẹp thịt nguội. Đừng tự để mình rơi vào những chiếc bẫy đã giăng sẵn, các quy định ngặt nghèo của con đường đặc biệt, hay nghĩ rằng bạn phải chấp nhận tất cả niềm tin của dân tộc mình. Tâm linh cần phải được khám phá chứ không phải kế thừa.

4. Chúng ta phải chăm chỉ để đạt được thành công.

Điều này l nghe có vẻ là một ý kiến có giá trị, nhưng dần dần nó đã biến thành một Quy tắc Chết tiệt tàn khốc. Cha mẹ muốn khuyến khích con cái làm quen với những khó khăn, làm việc có mục đích và không bỏ cuộc. Nhưng điều đó có thể trở thành một Quy tắc Chết tiệt: Nếu không ngừng làm việc chăm chỉ, bạn sẽ trở thành một kẻ lười biếng và không thể thành công được.

Quy tắc Chết tiệt này cũng dẫn tới một hậu quả chết tiệt khác là bạn sẽ cảm thấy công việc cực kỳ áp lực. Công việc đó chắc chắn không thể thú vị hay có ý nghĩa và chắc chắn là chẳng hề vui vẻ chút nào. Một nghiên cứu của Gallup cho thấy những ai đang làm công việc mang lại cho họ cảm giác ý nghĩa và vui vẻ sẽ nghỉ hưu muộn hơn nhiều so với những ai phải làm công việc không mang lại cho họ cảm giác ý nghĩa. Khi bạn không phải chịu cảnh đi làm chỉ để nhận lương, bạn sẽ tích cực tham gia hơn và cảm thấy gắn bó hơn với công việc đang làm. Bạn có thể chịu đựng công việc mà mình không thích trong bao lâu khi mà phần lớn thời gian tỉnh táo trong ngày của bạn là ở nơi làm việc? Chuyên gia giáo dục kiêm mục sư Lawrence Pearsall Jacks đã viết:

Một chuyên gia về nghệ thuật sống không phân định rạch ròi giữa khi làm và khi chơi, giữa công việc và giải trí, giữa cơ thể và trí óc, giữa giáo dục và thư giãn. Họ khó biết được cái gì là cái gì. Họ chỉ đơn giản là theo đuổi giấc mộng hoàn hảo thông qua những gì đang làm, và để người khác tự xác định xem liệu họ đang làm hay đang chơi. Họ luôn thể hiện rằng mình đang thực hiện cả hai việc.

NĂM CÁCH MÀ CHÚNG TA TIẾP NHẬN QUY TẮC CHẾT TIỆT

Chúng ta làm thế nào để nhận ra những Quy tắc Chết tiệt đang cản bước và cách phá vỡ chúng? Bước đầu tiên là phải biết chúng thâm nhập vào ta lần đầu tiên bằng cách nào. Tôi tin rằng chúng ta tiếp nhận những Quy tắc Chết tiệt này theo năm cách. Khi hiểu được những cơ chế lây nhiễm đó, bạn sẽ có khả năng nhận diện đâu là những nguyên tắc hợp lý của môi trường văn hóa để hoạch định cuộc đời mình và đâu là những Quy tắc Chết tiệt cần phải loại bỏ.

1. Các hoạt động truyền giáo khi còn thơ ấu

Chúng ta cứ không chút nghi ngờ mà thấm nhuần hầu hết niềm tin ngay từ khi còn nhỏ đến tận lúc trưởng thành. Trong khi các loài động vật khác thường trưởng thành khá nhanh, chúng có thể biết chạy hoặc biết bơi ngay sau khi ra đời, thì con người khi sinh ra lại được coi là vô cùng yếu ớt và duy trì trạng thái phụ thuộc suốt nhiều năm sau. Trong suốt giai đoạn này, theo tác giả Yuval Noah Harari mô tả trong cuốn sách Sapiens – Lược sử loài người, chúng ta giống như “thủy tinh nóng chảy” – có khả năng uốn nắn rất cao bởi tác động từ môi trường và những người xung quanh:

Hầu hết các loài động vật có vú khi ra khỏi tử cung của mẹ đều như đất nung tráng men ra khỏi lò vậy – bất cứ tác động nào để tái định hình cũng có thể gây xước hoặc làm vỡ chúng. Loài người khi ra khỏi tử cung của người mẹ lại giống như thủy tinh nung chảy trong lò. Chúng có thể bị xoay, bị kéo dãn, bị tạo hình theo mức độ tùy hứng đáng kinh ngạc. Đó là lý do vì sao ngày nay chúng ta có thể giáo dục con cái trở thành người theo đạo Thiên Chúa hay đạo Phật, người theo chủ nghĩa tư bản hay chủ nghĩa xã hội, người yêu thích chiến tranh hay ưa chuộng hòa bình.

Bộ não dễ uốn nắn khi còn nhỏ biến chúng ta trở thành những người học xuất sắc, khiến ta dễ dàng tiếp thu mọi kinh nghiệm và tạo tiền đề để ta biến thành bất cứ hình dáng nào phù hợp với nền văn hóa của mình. Ví dụ, hãy nghĩ tới những đứa trẻ được sinh ra trong một gia đình đa văn hóa rồi lớn lên và có thể nói hai hoặc ba thứ tiếng trôi chảy như nhau. Nhưng điều này cũng khiến chúng ta tiếp nhận mọi hình thái tình huống của thời niên thiếu.

Bạn đã bao giờ để ý tần suất hỏi tại sao của một đứa trẻ chưa? Phản ứng điển hình của các bậc phụ huynh trong những tình huống này là trả lời theo kiểu vùi dập những câu hỏi tại sao, tại sao, tại sao bằng những câu nói kiểu như sau:

“Vì mẹ nói thế.”

“Vì kiểu nó phải thế.”

“Vì Chúa muốn thế.”

“Vì bố bảo con phải làm thế.”

Những câu nói kiểu này chỉ càng khiến đưua trẻ trẻ kẹt sâu vào những Quy tắc Chết tiệt, khiến chúng không thể nhận ra cách tháo gỡ vướng mắc. Những đứa trẻ đó khi lớn lên sẽ trở thành những người trưởng thành bị mắc kẹt trong những điều cấm kị và các nguyên tắc mà họ tin tưởng cho rằng đó chính là “chân lý”.

Theo cách đó, chúng ta thấm nhuần nhiều nguyên tắc được văn hóa trao truyền và hành vi trong thế giới được xây dựng dựa trên những niềm tin. Đa phần những tình huống này xảy ra trước 9 tuổi, và chúng ta có thể mang theo nhiều niềm tin trong số này tới cuối đời – cho tới khi, hoặc trừ khi, chúng ta học được cách thách thức chúng.

Với tư cách là bậc cha mẹ, tôi hiểu nỗi khó khăn của việc phải trả lời tất cả các câu hỏi của con một cách trung thực và đúng đắn. Tôi đang lái xe cùng con trai vào mùa hè năm 2014 khi bài hát “Anaconda” của Nicki Minaj được phát trên radio của xe. Khi phần điệp khúc vang lên về “con trăn anaconda” nào đó không “muốn gì ngoài cặp mông tròn đầy đặn” của nó, cậu con trai 7 tuổi của tôi, Hayden, đã hỏi tôi rằng: “Ba à, vì sao con rắn chỉ muốn cái bánh sữa%%1?”

%%1. Nguyên gốc là “bun”.Trong tiếng Anh, “bun” có nghĩa là bánh sữa nhỏ, trong bài hát này, “bun” là từ lóng, có nghĩa là cặp mông. (BTV)

Tôi đỏ hết người, giống như hầu hết các bậc cha mẹ khác. Rồi tôi làm việc mà tôi chắc là bạn sẽ tha thứ cho tôi, tôi đã làm điều mà tôi cho rằng tất cả các ông bố sẽ làm y như thế. Tôi nói dối.

“Đó là bài hát về con rắn chỉ thích ăn bánh mì con ạ,” tôi nói.

Hayden tin vào điều đó. Ổn rồi. Sau đó, con trai nói với tôi rằng thằng bé muốn viết một bài hát về một con trăn có sở thích ăn uống lành mạnh hơn một chút.

Tôi đã chia sẻ những câu hỏi “tại sao” khó trả lời với các con. Tôi cũng đã hỏi cha mẹ mình rất nhiều câu hỏi tương tự. Tôi chắc rằng bạn cũng đã làm như vậy.Và cha mẹ bạn có thể đã làm điều tốt nhất mà họ có thể để trả lời cho bạn. Nhưng nhiều khi câu trả lời của họ, đặc biệt là những câu kiểu “vì kiểu nó phải thế”, có thể đã tạo ra những Quy tắc Chết tiệt mà bạn vẫn đang tuân theo.

2. Biểu tượng quyền lực

Những người đàn ông và phụ nữ được coi như những biểu tượng quyền lực trong cộng đồng thường là những người chúng ta ít nhiều phụ thuộc vào họ, những người có quyền thiết lập các quy tắc. Những người này chắc chắn bao gồm cha mẹ và đương nhiên là cả họ hàng, người chăm sóc, giáo viên, nhân viên và bạn bè. Nhiều người trong số đó là những người thông minh mang trong mình những ý tưởng cao đẹp về việc truyền bá các quy tắc sống có ích cho cuộc đời của mỗi người – như Nguyên tắc Vàng về cách đối xử với người khác theo cách chúng ta muốn họ đối xử với chúng ta. Tuy nhiên, vì chúng ta đã trao cho họ quyền lực, nên chúng ta cũng trở thành những đối tượng dễ bị tổn thương bởi các Quy tắc Chết tiệt.

Quyền lực đã chứng tỏ rằng nó có sức ảnh hưởng đáng kinh ngạc và cả khả năng gây nguy hiểm tới chúng ta.

Trong suốt quá trình tiến hóa dưới dạng một loài động vật nhạy cảm, chúng ta cần những người lãnh đạo và những biểu tượng quyền lực để giúp chúng ta tổ chức xã hội và duy trì sự tồn tại. Với sự xuất hiện của chữ viết và các kỹ năng khác trong việc thu thập, lưu giữ và chia sẻ thông tin, tri thức ngày nay được lan truyền và có mặt ở khắp nơi. Giờ là lúc chúng ta phải ngừng hành động theo kiểu phục tùng như tổ tiên xưa kia của chúng ta thường làm mà phải bắt đầu thắc mắc về những điều mà người lãnh đạo của chúng ta nói.

Nhưng tất nhiên, không chỉ có những biểu tượng quyền lực mới áp đảo chúng ta. Điều thú vị ở chỗ, một số người còn bộc lộ cảm xúc thảnh thơi ngay sau cái chết của cha mẹ họ, bởi cuối cùng họ đã có thể tự do làm theo sở thích, ý kiến và mục tiêu của riêng họ mà không còn phải lo về kỳ vọng của cha mẹ cũng như áp lực về việc tuân theo các nguyên tắc mà cha mẹ họ đặt ra.

3. Nhu cầu thuộc về

Chúng ta thường có xu hướng tiếp nhận các Quy tắc Chết tiệt vì muốn làm điều phù hợp với hoàn cảnh.Chúng ta là loài sống theo bầy đàn, tiến hóa để tìm kiếm sự an toàn và mối quan hệ khăng khít với những người khác trong cộng đồng. Việc đó khiến ta cảm thấy an tâm hơn khi làm mọi việc một mình. Vì vậy, việc sống còn phụ thuộc vào sự chấp thuận của cộng đồng. Nhưng đôi khi, để được là thành viên của cộng đồng, chúng ta thường tiếp nhận các niềm tin của cộng đồng dù chúng có thể không hợp lý. Để đổi lấy sự chấp nhận, chúng ta phải trả giá bằng cá tính và sự tự do. Điều này gần như là một sáo ngữ, ví dụ, những thiếu niên thường gặp khó khăn khi phải cân bằng giữa cá tính với việc chống đỡ những áp lực của bạn bè cùng trang lứa.

Cộng đồng ở đây không phải là một nhóm người có cùng niềm tin và truyền thống – nó có thể là tôn giáo, đảng phái chính trị, câu lạc bộ, nhóm người,… Ngay khi ta định nghĩa được bản thân bằng một quan điểm cụ thể, kể cả khi đó là điều mà ta tin tưởng một cách thuần túy, chúng ta sẽ tự động bắt đầu tiếp nhận những niềm tin khác của cộng đồng – kể cả khi niềm tin này đang thách thức các chân lý và khoa học.

Chúng ta nhận thấy nhu cầu được thuộc về này bộc lộ rõ nhất khi nhìn vào những niềm tin phi lý mà con người tiếp nhận khi gia nhập các giáo phái. Ước muốn được chấp nhận khiến cho họ từ bỏ khả năng đặt câu hỏi, và họ chấp nhận tất cả các niềm tin hoang đường và phi lý.

Tim Urban, người điều hành trang blog thú vị mang tên waitbutwhy.com, gọi đây là chủ nghĩa nhóm mù quáng. Tim viết:

Loài người luôn ham muốn sự thoải mái và yên tâm của những điều chắn chắn, và điều đó càng thể hiện rõ hơn trong tư duy nhóm ở chủ nghĩa nhóm mù quáng. Dù các quan điểm dựa trên số liệu của các nhà khoa học, vốn là chủ thể thay đổi, chỉ được coi là đáng tin khi có bằng chứng chúng minh, thì chủ nghĩa giáo điều theo nhóm lại tiến hành dựa trên niềm tin mà không có số liệu nào làm căn cứ, các thành viên mù quáng của nhóm tin vào điều mà họ cho là chắc chắn.

Bạn có thể tiếp nhận tín ngưỡng của cộng đồng, nhưng bạn không được tiếp nhận tất cả niềm tin đó, đặc biệt là nếu như niềm tin đó không mang tính khoa học, không hữu ích hoặc không đúng.

4. Bằng chứng xã hội

Khi chúng ta tiếp nhận các nguyên tắc vì ai đó nói vậy, thì bản chất chính là: “mọi người ai cũng làm như vậy”, chúng ta đang tiếp nhận những niềm tin đó thông qua các bằng chứng xã hội. Hãy coi điều này như sự đồng thuận thông qua ủy nhiệm: Chúng ta tin vào những điều mà ai đó nói với mình để tiết kiệm công sức trong việc kiểm chứng chân lý. Nếu cho rằng “mọi người” đều làm việc đó, đều tin điều đó, hoặc đều mua thứ đó, chúng ta quyết định có lẽ mình cũng nên làm theo. Hãy lấy một ví dụ của thời hiện đại trong lĩnh vực quảng cáo: Mọi người đều ăn đồ ăn này, mua cái này, mặc đồ này… cái này là lành mạnh, cái kia là không lành mạnh… cái này là thứ bạn cần để khiến mọi người chú ý đến bạn… Bạn đã nhìn thấy các quảng cáo này. Quảng cáo thời nay đã khéo léo sử dụng bằng chứng xã hội để tạo ra cái mà tôi gọi là nhu cầu phát sinh. Không có ai thực sự cần dùng các món đồ đóng hộp chứa đầy si-rô ngô với lượng đường cao như sản phẩm Happiness in a Read Can. Tuy nhiên, nhu cầu phát sinh lại biến những thực phẩm không tốt cho sức khỏe nhất thành những sản phẩm cần-phải-có thông qua việc sử dụng hiệu quả các bằng chứng xã hội để tạo ra khao khát sở hữu. Nếu tất cả mọi người đều làm điều đó – thì đó hẳn phải là một điều hợp lý.

5. Sự bất ổn trong nội tâm

Hãy tưởng tượng bạn đang hẹn hò với một người mà bạn thực sự rung động. Sau cuộc hẹn, người đó không gọi điện lại cho bạn nữa. Giống như rất nhiều người khác, hẳn bạn sẽ thấy bất ổn trong nội tâm, kiểu như: Mình đã lên đồ chưa đẹp… có thể mình đã nói nhiều quá… Mình không nên kể câu chuyện cười đó… Sau đó, thay vì tìm hiểu xem tại sao người đó lại không liên lạc với mình nữa, chúng ta thường tạo ra một loạt các Quy tắc Chết tiệt cho tình yêu, hẹn hò, cách ứng xử khi đi hẹn hò, và về đàn ông lẫn phụ nữ nói chung. Tuy nhiên, thực tế có khi lại hoàn toàn khác. Có thể người kia bị mất điện thoại và không lưu số của bạn. Có thể người đó đang trải qua một tuần không vui vẻ hoặc đang phải giải quyết các vấn đề gia đình.

Nhưng thay vì nhìn nhận những ý tưởng hợp lý này, chúng ta bắt đầu nghĩ ra “ý nghĩa” xung quanh các sự kiện. Cỗ máy sản xuất ý nghĩa trong đầu của chúng ta hoạt động không ngừng nghỉ, tạo ra ý nghĩa về các sự kiện mà chúng ta quan sát được trong cuộc sống – đặc biệt là khi chúng bị tác động bởi những người mà ta muốn nhận được tình yêu thương hay sự quan tâm từ họ.

Bạn đã từng nghĩ về thái độ hay cảm giác của ai đó về bạn thông qua một điều gì đó mà họ làm chưa? Đó chính là hoạt động của cỗ máy sản xuất ý nghĩa.

Có lẽ bạn đã phát hiện ra cách các Quy tắc Chết tiệt được đưa vào trong cuộc sống của bạn. Bạn nghĩ biểu tượng quyền lực nào đã tác động đến bản thân? Bạn có nhớ mình đã làm điều gì mà bản thân không thích chỉ vì đi theo nhóm của mình không? Bạn đã bao giờ phản ứng theo các nguyên tắc có thể giúp bạn phù hợp với xã hội chưa?

Không có sự phán xét nào ở đây cả. Hãy nhớ rằng đây là một trong những cách mà con người tiếp thu.Đó là cách mà tất cả thông tin của bao thế hệ đi trước truyển lại cho chúng ta – bao gồm cả những kiến thức vô giá như cách tạo ra lửa, cách tạo hình bánh xe, kể chuyện cười, nướng thịt, cách hô hấp cứu người và trang trí cây thông Noel. Không phải điều gì cũng xấu; chỉ là nhiều người trong số chúng ta cần được giúp đỡ để nhận ra không phải điều gì cũng tốt đẹp. Một số nguyên tắc không còn hữu dụng hoặc không đúng ngay khi bắt đầu. Đã đến lúc chúng ta phải từ bỏ những nguyên tắc không còn phù hợp.

CÁC QUY TẮC CHẾT TIỆT CÓ THỂ QUAN TRỌNG ĐẾN MỨC NÀO?

Môi trường văn hóa của chúng ta chứa đựng nhiều khái niệm mang đầy sức mạnh bởi một lượng người khổng lồ tin vào chúng. Hãy nghĩ tới những khái niệm như quốc gia-nhà nước, tiền bạc, giao thông, hệ thống giáo dục, và hơn thế nữa. Nhưng thỉnh thoảng lại có một kẻ nổi loạn xuất hiện và quyết định một số khái niệm rộng lớn này chẳng là gì ngoài những Quy tắc Chết tiệt. Đa số những kẻ nổi loạn này đều nhắc tới việc thay đổi mọi thứ và được gọi là những nhà tư tưởng vĩ đại trong những hoàn cảnh tốt nhất hay kẻ phá hoại trong những hoàn cảnh tồi tệ nhất, nhưng lâu lâu xã hội lại xuất hiện một kẻ nổi loạn không quản ngại khó khăn, chậm rãi nhưng quyết đoán, thay đổi mọi thứ.

Hình vẽ dưới đây mô tả điểm này.Vòng tròn là môi trường văn hóa,vô số những chấm tròn trong trung tâm vòng tròn tượng trưng cho đa số con người. Đầu tiên, là một người cụ thể, có thể chính là bạn, quyết định thay đổi cách nhìn nhận thế giới như mọi người vẫn làm. Bạn được người khác gọi là người không phù hợp, kẻ nổi loạn hoặc người ưa gây rối.

Nhưng sẽ ngược lại khi bạn làm một điều gì đó thật độc đáo và cuồng nhiệt. Bạn có thể viết một loại sách mới dành cho thiếu nhi như J.K. Rowling đã làm với bộ Harry Potter. Hoặc, giống như ban nhạc Beatles, bạn quyết định rời bỏ dòng nhạc truyền thống và tạo ra một loại âm nhạc độc đáo. Hoặc, giống như doanh nhân khởi nghiệp Elon Musk, bạn quyết định phổ thông hóa ô tô điện. Một số người không phù hợp sẽ thất bại. Nhưng một số sẽ thành công và tạo ra vết lõm trong môi trường văn hóa.

Và đó là khi người không phù hợp được tôn vinh là nhà viễn kiến.

Một trong những nhà viễn kiến đó là Dean Kamen.

Dean Kamen là Edison phiên bản hiện đại. Ông nắm trong tay hơn 440 bằng sáng chế. Ông là người đã tạo ra cuộc cách mạng trong công nghệ xe lăn với thiết bị di chuyển iBOT, đi đầu trong việc phát triển hệ thống lọc máu tại nhà và trở thành một biểu tượng của kỹ thuật với phát minh xe cá nhân Segway1. Ông cũng được trao Huân chương Kỹ thuật Quốc gia và có tên trong Đài Vinh danh các Nhà sáng chế Nổi tiếng Quốc gia (National Inventors Hall of Fame). Với Segway, Dean đã nghi ngờ các Quy tắc Chết tiệt về giao thông: Các thành phố có thể được thiết kế mà không cần hướng tới nhu cầu về xe hơi không? Nhưng cá nhân tôi lại ấn tượng hơn với thắc mắc của Dean về các Quy tắc Chết tiệt tầm quốc gia.Tự tán đồng với chính mình, ông chính là lãnh chúa vùng Dumpling, thống chế đảo North Dumpling – một đảo quốc nhỏ bé vùng Long Island Sound mà ông ta đã biến thành quốc gia của riêng mình – một quốc gia thứ ba trên vùng Bắc Mỹ sau Mỹ và Canada.

Dean Kamen chưa bao giờ tuân theo những nguyên tắc ngu xuẩn.Với tư cách là một trong những nhà sáng chế vĩ đại nhất nước Mỹ, ông luôn giữ thái độ cứng rắn trong việc chống lại nạn quan liêu. Một thái độ xem thường những nguyên tắc vô nghĩa và cái đầu của một nhà phát minh có thể bùng nổ khi kết hợp với nhau. Và như ông đã giải thích với tôi và một nhóm nhỏ những người tới thăm ông vào tháng 5 năm 2015, một tua-bin gió khổng lồ đã nói lên tất cả.

Mọi chuyện bắt đầu từ một câu chuyện cười thực tế,nhưng nó đã trở thành thứ gì đó hơn thế. Là một người chủ trương luôn tích cực trong việc tìm kiếm nguồn năng lượng thay thế, Dean muốn xây dựng một tua-bin gió khổng lồ trên đảo North Dumpling, quê hương ông, cách bờ biển Connecticut vài km, để tạo ra năng lượng cho ngôi nhà của chính mình. Nhưng chính quyền quan liêu của New York (dù gần Connecticut hơn, nhưng hòn đảo thực sự vẫn thuộc địa phận của New York) đã nói rằng tua-bin được đề xuất quá lớn, và tiếng động của nó có thể làm phiền dân cư xung quanh. “Đó là một hòn đảo,” Dean phản đối. “Không có dân cư nào xung quanh cả!” Chính quyền không nhượng bộ. Mọi việc đi vào bế tắc.

%%1. Loại xe có hai bánh, chạy bằng điện, có khả năng tự giữ thăng bằng. (BTV)

Dean Kamen không phải là một người dễ đầu hàng. Ông thực sự cảm thấy phiền phức với chính quyền bang New York, những người còn cách North Dumpling đến hàng km, những kẻ có quyền chỉ đạo cách thức điều hành đảo của ông. Vì vậy, Dean quyết định ông sẽ không khuất phục. Ông nói chuyện với một người bạn ở Harvard, một chuyên gia về hiến pháp, nắm được khe hở cho phép ông ly khai – không chỉ với New York mà là với cả nước Mỹ. Do vậy, vào ngày 22 tháng 4 năm 1988, tờ New York Times đã đưa tin: “Từ Long Island Sound, một quốc gia mới công bố quyền tự trị”.

Dean không chỉ tự tạo ra một đảo quốc cho riêng mình. Ông còn tạo ra cho North Dumpling hiến pháp, quốc ca và tiền tệ riêng (còn gì nữa nhỉ?) có tên là dumpling.

Quy tắc Chết tiệt đã bị phá vỡ như thế nào? Một vài người trong số chúng ta lớn lên với ý tưởng tự thành lập một quốc gia cho riêng mình. Hoặc tiền tệ.Tuy vậy, Dean lại không phải là một người bình thường. Có lẽ lúc đầu, óc tò mò giống chúng ta đã khiến ông đặt câu hỏi về những Quy tắc Chết tiệt cho hệ thống giao thông rồi dẫn đến phát minh ra Segway. Bây giờ ông tiếp tục nghi ngờ cả khái niệm quốc gia. Đương nhiên là Dean chưa dừng lại ở đó.

New York không chịu nhượng bộ. Chính quyền tiếp tục gửi những lá thư cảnh cáo tới Dean về tua-bin gió. Dean chỉ gửi lại những lá thư đó tới các nhà xuất bản ở New York với câu dẫn: “Hãy xem các nhà cầm quyền New York thiếu tôn trọng người khác như thế nào – họ dám đe dọa người đứng đầu của một quốc gia độc lập cơ đấy.” Những lá thư cảnh báo đó cuối cùng đã phải ngừng lại.

Vài tháng sau, trong khi đang ghé thăm Nhà trắng (Dean có bạn bè nắm giữ các vị trí cao), Dean đã yêu cầu Tổng thống George H. W. Bush ký hiệp ước không tấn công North Dumpling.

Tất cả những điều đó đã tạo ra một làn sóng dữ dội trong dư luận. Một chương trình trò chuyện buổi sáng địa tại phương đã quyết định tới thăm North Dumpling để thực hiện một buổi ghi hình từ hòn đảo. Trong suốt quá trình quay phim, Dean giải thích, ông đã hỏi một trong những người dẫn chương trình trò chuyện xem ông ta có muốn đổi tiền từ đô-la Mỹ sang dumpling hay không. Người dẫn chương trình này đã cười nhạo ông và hỏi rằng dumpling có phải là tiền thật hay không. Dean đã trả lời rằng đô-la Mỹ mới là đồng tiền thực sự đáng bị nghi ngờ. Sau cùng, đồng đô- la đã bị thay thế bởi bản vị vàng%%1 trong vài thập kỷ trước và giờ thì chẳng có gì hậu thuẫn cho nó. Trái lại, đồng dumpling lại được hậu thuẫn bởi hãng kem Ben & Jerry (Không đùa đâu. Dean biết người sáng lập hãng này). Và, như Dean đã chỉ ra, khi kem được làm lạnh tới 32%%oF (0%%oC), nó sẽ có “lớp vỏ cứng như đá”.

%%1. Chế độ bản vị vàng là hệ thống tiền tệ mà trong đó các quốc gia ấn định vàng làm cơ sở cung ứng tiền tệ và là phương tiện thanh toán kinh tế tiêu chuẩn. (BTV)

Khi tham quan nhà của Dean, tôi đã tìm thấy thứ có thể quật ngã tôi trên một bức tường, như thể đó là một tài liệu vô cùng quý giá. Đó là một “Trái phiếu Kho bạc Quốc gia Viện trợ Nước ngoài” được gửi từ Tổng thống Bush, trong đó công nhận đảo North Dumpling đã viện trợ nước ngoài cho Mỹ – tổng cộng là 100 đô-la.

Tôi hỏi Dean về câu chuyện đằng sau tấm hình đó. Ông nói với tôi rằng North Dumpling đã trở thành quốc gia đầu tiên trên thế giới viện trợ nước ngoài cho Mỹ. Và đây là lý do tại sao, dựa theo chứng nhận:

“Những nhà lãnh đạo công nghệ trên toàn thế giới, những công dân của nước Mỹ đã biến thành Những kẻ Dốt nát Sầu khổ và Thờ ơ Đáng sợ đối với những điều kỳ diệu của khoa học và công nghệ. Điều này sẽ đe dọa nước Mỹ lâm vào Sự trượt dốc Tàn khốc, nước Mỹ sẽ sa vào cảnh mù khoa học và công nghệ… Đảo quốc North Dumpling cam kết sẽ giúp đỡ để giải cứu Quốc gia láng giềng khỏi số phận tàn khốc đó bằng cách hỗ trợ nguồn lực từ Quỹ Truyền cảm hứng và Công nhận Khoa học và Kỹ thuật để thúc đẩy những điều tuyệt vời và ghi nhận công lao của những nguyên tắc này từ những công dân của nước Mỹ…”

Dean không hề cho rằng việc viện trợ cho một quốc gia hùng hậu 100 đô-la là một câu chuyện đùa. Ông dường như đã sẵn sàng phủ nhận một Quy tắc Chết tiệt khác bằng cách sử dụng vai trò mới dưới cương vị của một quốc gia độc lập để làm điều đó. Ông đang tìm kiếm cách để thay đổi hệ thống giáo dục toàn cầu nhằm nâng cao sự quan tâm dành cho khoa học và kỹ thuật.

Việc viện trợ cho Mỹ của Dean nhắm hướng tới sự thành lập của FIRST (Foundation for Inspiration and Recognition of Science and Technology – Quỹ Truyền cảm hứng và Công nhận Khoa học và Công nghệ), một tổ chức với tiêu chí: “Cải tổ nền văn hóa của chúng ta bằng cách tạo ra một thế giới, mà ở đó khoa học và công nghệ được tôn vinh, nơi những người trẻ tuổi dám mơ ước trở thành những nhà lãnh đạo về khoa học và công nghệ.” FIRST làm điều này thông qua những cuộc thi lớn, nơi trẻ em chế tạo các loại robot và so tài trong những cuộc thi được thiết kế tương tự như Olympic.

Khi tôi tham dự cuộc thi Robot của FIRST lần đầu tiên tại St. Louis, Missouri vào năm 2015, có khoảng 37.000 đội đến từ các trường trung học trên khắp thế giới thi đấu để đưa robot của mình vào vòng chung kết. Được chứng kiến thứ mà những đứa trẻ này tạo ra quả thật là tuyệt diệu.

Dean nói rằng một trong những vấn đề của thế giới ngày nay là trẻ em lớn lên lại thần tượng những siêu sao thể thao. Dù thực tế việc thần tượng sức mạnh cơ bắp không có gì sai, nhưng chúng ta cũng nên thần tượng sức mạnh của não bộ nữa – các kỹ sư, các nhà khoa học, những người đang đưa con người tiến xa trên con đường sáng tạo. Đó cũng chính là lý do ông cộng tác cùng FIRST. Và đảo North Dumpling chắc chắn sẽ hỗ trợ phát động chương trình cho tổ chức này.

Đảo North Dumpling có thực sự là một quốc gia hay không cũng không phải là vấn đề chính. Điều quan trọng nằm ở chỗ Dean là một người ở đẳng cấp hoàn toàn khác biệt so với hầu hết mọi người. Ông luôn tìm cách bẻ cong và phá vỡ các quy tắc để theo đuổi một cách sống tốt đẹp hơn, phá bỏ các niềm tin và giá trị văn hóa mà hầu hết chúng ta đều chấp nhận không chút nghi ngờ.

▪ Với việc phát minh ra Segway, ông đã định nghĩa lại mẫu phương tiện được chấp nhận.

▪ Với đảo North Dumpling, ông đã định nghĩa lại một cách khôi hài về khái niệm quốc gia-đất nước.

▪ Với FIRST, ông đã định nghĩa lại được khái niệm về giáo dục khoa học và khiến nó trở nên thú vị với thanh thiếu niên như các môn thể thao.

Những người phi thường thường suy nghĩ khác biệt, và họ sẽ không cho phép những Quy tắc Chết tiệt của xã hội ngăn cản mình cống hiến để biến thế giới của chính họ trở nên tốt đẹp hơn. Bạn cũng không nên để chuyện đó xảy ra với mình. Tất cả chúng ta đều có khả năng và trách nhiệm phá bỏ những Quy tắc Chết tiệt đang ngăn cản chúng ta theo đuổi giấc mơ của chính mình. Tất cả đều bắt đầu từ chỗ: nghi ngờ những niềm tin mà bạn được kế thừa.

Bạn có thể sử dụng bộ não tuyệt vời đã chấp nhận các Quy tắc Chết tiệt để xóa bỏ chúng và thay vào đó các niềm tin thực sự giúp bạn mạnh mẽ hơn. Chỉ riêng ý tưởng này thôi đã là một sự giải phóng lớn lao rồi. Điều này dẫn chúng ta đến với Quy tắc số 2:

Quy tắc số 2: Nghi ngờ những Quy tắc Chết tiệt

Những tư duy phi thường biết nghi ngờ những Quy tắc Chết tiệt khi họ cảm thấy những quy tắc này không nằm trong hệ thống mơ ước và mong muốn của họ. Điểm khác biệt giữa việc trở thành một kẻ nổi loạn đơn thuần và một nhà viễn kiến là quy mô của Quy tắc Chết tiệt mà bạn sẵn sàng nghi ngờ cũng như hành động mà bạn sẵn sàng thực hiện để tiến hành thay đổi.

TIẾP NHẬN CÁC NGUYÊN TẮC CHẾT TIỆT BẰNG SỰ CAN ĐẢM

Chúng ta phải thúc đẩy hệ thống hiện nay – cả bên trong và bên ngoài, theo hướng cá nhân và tập thể – để bắt kịp thời đại. Chúng ta có thể làm điều đó bằng cách thực hiện bước đầu tiên trong việc xóa bỏ các Quy tắc Chết tiệt trong đầu mình và tạo áp lực cho hệ thống xã hội để phát triển. Điều đó có thể sẽ khiến bạn có cảm giác như bị rơi tự do khi mới bắt đầu – và nó đúng là như vậy, vì bạn đá văng mình ra khỏi chế độ lái tự động. Đôi khi, mọi thứ trở nên hỗn loạn khi bạn giành lấy quyền kiểm soát, nhưng hãy tin tưởng vào bản thân. Bạn được sinh ra để làm điều đó. Món quà lớn nhất của loài người là khả năng nhìn nhận thế giới một cách tươi mới và sáng tạo ra những giải pháp mới – rồi ứng dụng những thứ chúng ta biết nhằm cải tạo cuộc sống cũng như thay đổi thế giới. Văn hóa không phải là bất biến. Văn hóa cũng sống và có hơi thở, văn hóa được tạo ra bởi chúng ta ở thực tại trong dòng chảy của cuộc sống, nghĩa là văn hóa sẽ thay đổi khi thế giới của chúng ta thay đổi. Vì thế hãy bắt đầu làm điều đó đi! Hãy bắt đầu ngay tại nhà bạn, với chính bạn. Cuộc sống của bạn, với điều kiện của bạn.

Bài tập: Bài đánh giá Quy tắc Chết tiệt

Vậy thì, các Quy tắc Chết tiệt của bạn trông như thế nào? Ở đây, tôi không muốn nhắc tới việc từ bỏ các chuẩn mực đạo đức hay đạo lý duy trì Nguyên tắc Vàng. Nhưng có một vài quy tắc nhất định có thể kìm hãm chúng ta bởi những thói quen cố hữu và những lời tự phán xét phi lý đáng bị xem xét (ví dụ: Tôi cần phải làm việc đến kiệt sức mỗi tuần, nếu không tôi vẫn chưa đủ chăm chỉ…Tôi cần phải gọi điện hỏi thăm cha mẹ tôi hằng ngày nếu không muốn là một đứa con hư… Tôi phải thực hiện các nghi lễ tôn giáo theo cách mà gia đình tôi vẫn làm, nếu không tôi chính là một kẻ vô đạo… Tôi phải ứng xử với bạn đời theo một cách nhất định nếu không muốn là một người bạn đời tồi tệ…) để quan sát xem bạn có nhận ra được Quy tắc Chết tiệt nào không. Hãy áp dụng Bài đánh giá Quy tắc Chết tiệt với năm câu hỏi dưới đây để đối chiếu với thực tế, sau đó quyết định quy tắc nào bạn muốn tuân theo và Quy tắc Chết tiệt nào bạn muốn phá bỏ.

Câu hỏi 1: Điều đó có dựa trên lòng tin và hi vọng của loài người không?

Nguyên tắc đó có dựa trên tư tưởng rằng con người về cơ bản là tốt hay xấu không? Nếu một nguyên tắc được dựa trên những giả định tiêu cực về con người, tôi thường nghi ngờ nó.

Ví dụ, trong xã hội ngày nay tồn tại rất nhiều tội lỗi và nỗi xấu hổ về tình dục, và rất nhiều quy tắc xung quanh vấn đề đó. Ấn Độ hiện đã ban hành lệnh cấm truy cập các trang mạng khiêu dâm – nhưng do có rất nhiều ý kiến phản đối trong cộng đồng, nên lệnh cấm đó được gỡ bỏ chỉ sau bốn ngày ban hành. Đó là một ví dụ về Quy tắc Chết tiệt được dựa trên tư tưởng con người rằng điều đó là xấu: Nếu để người ta tự do truy cập các thông tin khiêu dâm trực tuyến, họ sẽ dễ sa đà và có nguy cơ lệch lạc về tình dục.

Các tư tưởng của đạo Thiên Chúa về tội tổ tông là một ví dụ khác về mức độ không đáng tin cậy của loài người. Nó khiến nhiều người cảm thấy tội lỗi và xấu hổ khi không đạt được thành công và những điều tốt đẹp trong cuộc sống. Tội tổ tông là một ví dụ về tương đối đúng. Nó chỉ được một nhóm người cụ thể trong cộng đồng tôn sùng và vì thế, nó không phải là chân lý của cả thế giới. Không có bằng chứng khoa học nào chứng minh rằng chúng ta có tội từ khi sinh ra, vì vậy nó không phải là điều tuyệt đối đúng. Chưa kể là điều này sẽ có ảnh hưởng tiêu cực đến hàng triệu người.

Câu hỏi 2: Điều đó có vi phạm Quy tắc Vàng không?

Quy tắc Vàng quy định bạn hãy đối xử với người khác theo cách mà bạn muốn họ đối xử với mình. Những quy tắc có thể nâng giá trị của một vài cá nhân lên trong khi lại hạ thấp giá trị của một vài cá nhân khác xuống được coi là Quy tắc Chết tiệt – ví dụ: những nguyên tắc được tạo ra hay hạn chế cơ hội của con người dựa trên màu da, giới tính, định hướng, tôn giáo, dân tộc, cho dù người đó là đàn ông hay phụ nữ, hoặc dựa trên bất cứ tiêu chí độc đoán hay chủ quan nào.

Câu hỏi 3: Có phải tôi đã tiếp nhận điều đó thông qua văn hóa hay tôn giáo không?

Đây có phải là một quy tắc hay niềm tin mà đại đa số loài người không được sinh ra để tin vào nó không? Đây có phải là niềm tin đặc biệt nào đó về cuộc sống hay quy tắc về một thói quen vô cùng đặc thù, chẳng hạn như cách ăn uống hay mặc đồ? Nếu vậy, đó có thể là một nguyên tắc văn hóa hoặc tôn giáo. Nếu bạn cảm thấy phiền vì điều đó, tôi tin là bạn không cần phải tuân theo nó, việc này cũng tương tự như việc tôi quyết định mình sẽ tận hưởng miếng bít-tết hay chiếc bánh mì kẹp thịt bò nếu muốn mặc dù Hindu giáo là tôn giáo tôi thuộc về. Thật may mắn vì gia đình đã cho phép tôi nghi ngờ những quy tắc đó, dù đôi khi việc đó cũng khiến họ cảm thấy không thoải mái.

Bạn không cần phải ăn,mặc,kết hôn hay thờ phụng theo cách mình không muốn chỉ bởi vì đó là một phần trong văn hóa mà bạn trót sinh ra trong đó. Văn hóa luôn phát triển, và tốc độ phát triển của nó đang càng ngày càng nhanh.

Câu hỏi 4: Điều đó có dựa trên các lựa chọn hợp lý hay sự lây lan?

Có phải bạn đang tuân theo một quy tắc vì quy tắc đó đã được đưa vào đầu bạn từ thời niên thiếu không? Điều đó có lợi gì cho cuộc sống của bạn không, hay bạn không bao giờ nghĩ tới việc làm khác đi? Chúng ta đang tuân theo rất nhiều quy tắc có hại và nguy hiểm khi chỉ đơn thuần bắt chước đám đông và điều kiện xã hội. Chúng có kìm kẹp bạn không? Nếu có, hãy từ bỏ chúng. Nếu không làm thế, bạn có thể sẽ tiếp tục truyền chúng lại cho con cháu của mình.

Câu hỏi 5: Điều đó có làm tôi hạnh phúc không?

Đôi khi chúng ta lại nghe theo những niềm tin không mang lại hạnh phúc cho chúng ta, nhưng lại tưởng rằng chúng đang phản ánh cách thức được chấp nhận và không thể tránh khỏi của cuộc sống. Đó có thể là đi theo con đường sự nghiệp nào đó vì gia đình và xã hội đều cho rằng đó mới là đúng (điều này đã xảy ra với tôi khi chọn nghề kỹ sư máy tính), hoặc lấy một người nào đó, hay sống ở một nơi nào đó theo cách nào đó.

Hãy đặt hạnh phúc của bạn lên đầu.Chỉ khi cảm thấy hạnh phúc, bạn mới có thể trao cho người khác những điều tốt đẹp nhất – trong xã hội,trong các mối quan hệ,trong gia đình hay trong cộng đồng.

_______________

Hãy nhớ tới những lời vàng ngọc này của Steve Jobs khi ông phát biểu trong lễ tốt nghiệp tại Đại học Stanford:

“Thời gian của bạn luôn có hạn, vì thế đừng lãng phí nó để sống cuộc đời của người khác. Đừng rơi vào bẫy của những lời giáo điều – cái vốn là suy nghĩ của những người khác. Đừng để những quan điểm của người khác lấn át tiếng nói bên trong bạn. Và điều quan trọng nhất là, hãy dũng cảm đi theo trái tim và trực giác của bạn. Chúng biết bạn thực sự muốn trở thành con người như thế nào. Mọi thứ khác đều chỉ là thứ yếu.”

ĐÃ ĐẾN LÚC BẮT ĐẦU NGHI NGỜ

Bạn muốn nghi ngờ niềm tin nào trong cuộc sống? Hãy chọn một vài điều và làm thử Bài đánh giá Quy tắc Chết tiệt. Rồi thử tiếp một vài điều khác nữa. Đừng nóng vội, và cũng đừng hi vọng vào việc ngày mai thức dậy, bạn đã rũ bỏ hoàn toàn được những Quy tắc Chết tiệt chỉ bởi vì bạn đã nhận ra chúng là gì. Những Quy tắc Chết tiệt có sức mạnh của riêng chúng, và việc nhìn thẳng vào những thứ đã ảnh hưởng đến bạn nhiều nhất có thể rất khó khăn. Thông qua cuốn sách này, tôi sẽ chia sẻ với bạn những chiến lược để vứt bỏ các Quy tắc Chết tiệt của mình rồi thay thế chúng bằng những cấu trúc giúp bạn khơi nguồn hạnh phúc, kết nối và thành công hơn. Nhưng trước khi bước sang trang mới của cuộc đời, bạn phải kéo bản thân ra khỏi những rắc rối của cái cũ.Tôi muốn mượn lời của L.P.Hartley trong cuốn tiểu thuyết được xuất bản năm 1953 mang tên The Go-Between (tạm dịch: Người đi giữa thời gian): “Quá khứ là một đất nước xa lạ: Họ làm mọi thứ khác biệt ở đó.”

Khi bạn theo đuổi câu trả lời cho câu hỏi này, hãy nhớ: Một số người sẽ cho rằng bạn đang sai lầm, rằng bạn đang phản bội lại gia đình, truyền thống hoặc những chuẩn mực xã hội. Hoặc có thể bạn là kẻ ích kỷ. Một vài người cho rằng trái tim là bộ phận ích kỷ nhất trong cơ thể bởi nó giữ tất cả lượng máu tốt cho riêng mình. Nó lấy tất cả lượng máu tốt, máu có nhiều ô-xy nhất rồi phân chia phần còn lại cho các cơ quan khác của cơ thể. Vì thế, xét về ý này, trái tim có lẽ là ích kỷ nhất.

Nhưng nếu trái tim không giữ lượng máu tốt cho bản thân, nó sẽ chết. Và nếu như trái tim chết, nó sẽ kéo theo tất cả các cơ quan khác chết theo. Gan. Phổi. Não. Trái tim, theo một cách khác, phải trở nên ích kỷ để bảo vệ chính nó. Vì thế, đừng để người khác nói rằng bạn ích kỷ và sai lầm khi nghe theo trái tim mách bảo. Tôi khuyến khích bạn, tôi đồng ý để bạn được phá vỡ quy tắc, được vượt ra ngoài những chuẩn mực chung của xã hội truyền thống. Những Quy tắc Chết tiệt của ông cha bạn không nhất thiết phải được truyền lại cho con cháu.

CUỘC SỐNG BÊN NGOÀI CÁC QUY TẮC CHẾT TIỆT

Khi bắt đầu bẻ khóa cuộc sống theo cách này, bạn sẽ có cảm nhận mới về sức mạnh và sự tự chủ. Cùng với đó là nhiệm vụ trách nhiệm với hành động của bạn. Khi quyết định được những quy tắc mà bạn sẽ tuân theo, cuộc sống của bạn sẽ do bạn nắm giữ. Bạn không thể đổ lỗi cho ai đó hay cái gì đó níu chân bạn. Mọi thứ hoàn toàn phụ thuộc vào bạn khi bạn quyết định phá bỏ những trách nhiệm, áp dụng Bài đánh giá các Quy tắc Chết tiệt nhằm đảm bảo rằng bạn không vi phạm Quy tắc Vàng trong cuộc sống.

Bạn cần rất nhiều can đảm để sống theo cách này. Khi bạn chạm đến một nỗi đau nhất định nào đó do các Quy tắc Chết tiệt tạo ra và nhận ra mình không thể sống như thế được nữa, từ bỏ nó cũng sẽ khiến bạn cảm thấy như đang từ bỏ một kiểu cấu trúc xã hội trong cuộc đời mình. Cuộc sống bên ngoài các Quy tắc Chết tiệt có thể khiến bạn sợ hãi hoặc ngạc nhiên và hân hoan – tất cả thường xảy ra cùng một lúc. Mọi người thường hay kéo bạn lại hoặc ngăn cản bạn, nhưng bạn phải chuẩn bị để đứng vững với tâm thế theo đuổi hạnh phúc của riêng mình.

Tôi muốn nhớ lại lời khuyên của một người bạn,Psalm Isadora, một diễn viên kiêm giáo viên dạy yoga tantra nổi tiếng: “Những ai khiến bạn cảm thấy tội lỗi vì đi theo con đường của riêng bạn và chọn sống cách sống theo ý bạn thì bạn chỉ cần nói đơn giản: ‘Hãy nhìn tôi đi. Tôi tốt hơn anh bởi mắt xích của tôi lớn hơn anh.’ HÃY can đảm để phá bỏ những mắt xích đó và đưa ra định nghĩa riêng về cuộc đời của bạn.”

Vì thế, hãy dám sống những ngày tháng tươi đẹp trên Trái Đất theo cách trọn vẹn nhất, đúng với bản thân bạn với một trái tim rộng mở và tư duy sâu sắc,với sự can đảm dám thay đổi những điều không phù hợp và sẵn sàng chấp nhận hậu quả. Bạn sẽ nhận ra rằng bạn có thể bay xa hơn bạn từng tưởng tượng.

Đã nhiều năm rồi kể từ khi tôi phát hiện ra biết bao niềm tin sai lầm mà tôi đã có từ khi niên thiếu và coi đó là chân lý, và mọi thứ đáng nghi ra sao kể từ khi tôi xây dựng được lý thuyết này dựa trên điều cơ bản này; và kể từ đó, tôi đã bị thuyết phục rằng mình phải rũ bỏ tất cả những tư tưởng mà trước đây tôi đã chấp nhận, và bắt đầu xây dựng một khởi đầu mới từ chỗ cơ bản, nếu tôi muốn thiết lập bất cứ cấu trúc bền vững và vĩnh cửu nào trong khoa học.

RENÉ DESCARTES, Meditation on First Philosophy (tạm dịch: Suy nghĩ về triết học tiên khởi), năm 1641.

PHẦN II
THỨC TỈNH

SỨC MẠNH ĐỂ LỰA CHỌN PHIÊN BẢN THẾ GIỚI CỦA BẠN

Khi tôi còn nhỏ, cha đã đăng ký cho tôi theo học lớp Taekwondo. Taekwondo là một môn võ karate của Hàn Quốc giúp xây dựng kỷ luật và tự phòng thủ.Tôi vô cùng thích môn võ này. Hằng năm, chúng tôi phấn đấu hoàn thiện những đường quyền để có thể được lên đai. Tôi bắt đầu với đai trắng, sau đó tiến dần đến đai vàng, đai xanh lục, đai xanh dương, đai nâu và cuối cùng là đai đen mà ai cũng thèm muốn.

Đai là một hệ thống trang trọng đã có từ hàng thế kỷ trước thể hiện trình độ chuẩn mực tại một đẳng cấp nhất định của học viên. Nó làm cho sự phát triển trở nên dễ dàng hơn và động viên người học tốt hơn rất nhiều so với mục tiêu chung chung như “trở thành bậc thầy”. Mỗi cấp độ đai là một sự khảo định chất lượng cho những khổ luyện và quá trình vất vả của chúng tôi.

Cuốn sách này được thiết kế theo kiểu đai nhận thức. Khi bạn chuyển từ Phần I sang Phần II, bạn sẽ tiến lên một đai nhận thức mới. Loài người ngày nay hoạt động rộng khắp trong môi trường văn hóa, hoặc như trong phần 1 – bị trói buộc bởi những Quy tắc Chết tiệt được truyền qua các thế hệ.

Khi bạn bắt đầu nhìn nhận môi trường văn hóa theo đúng nghĩa, sẽ có điều gì đó trong bạn bắt đầu thay đổi. Không chỉ tuân theo hiện trạng đang có, bạn sẽ bắt đầu tạo ra những quy tắc mới cho bản thân. Bạn sẽ bắt đầu đặt ra những câu hỏi. Và càng hỏi nhiều thì nhận thức của bạn càng được mở rộng. Nhận thức càng mở rộng, bạn sẽ càng phát triển. Và khi bạn càng phát triển, cuộc đời của bạn càng trở nên phi thường.

Tại thời điểm này, bạn đã tiến lên Cấp độ II: Thức tỉnh. Nếu tôi phải vẽ nó trên giấy thì nó sẽ trông như thế này:

Hãy coi những chữ X như là các Quy tắc Chết tiệt trong môi trường văn hóa. Bạn đã vượt qua nó vì bạn đang tạo ra một khoảng không riêng nằm trong lòng môi trường văn hóa kia, nơi mà BẠN tạo ra quy tắc.

Ở cấp độ cao hơn này, công cụ để bạn gây ảnh hưởng tới thế giới và tạo ra sự phát triển cá nhân là hành vi thực hành mà tôi gọi là thiết kế nhận thức. Hãy nghĩ về nó vì đó là điểm chung giữa bạn và môi trường văn hóa xung quanh bạn. Bạn sẽ quyết định tiếp nhận hoặc từ chối điều gì. Bạn sẽ sắp đặt cách nhận thức của bạn được định hình và định hướng.

Vậy tư tưởng và giá trị nào (chúng ta sẽ gọi hai phạm trù này là những mô hình của thực tế) bạn chọn để tin tưởng? Bạn chọn cách sống, học tập và phát triển (chúng ta sẽ gọi các phạm trù này là hệ thống sống) như thế nào? Trong chương tiếp theo, bạn sẽ lựa chọn các mô hình và hệ thống sẽ giúp bạn tiến tới hành trình trở nên phi thường.

Chương 3
Thực hành thiết kế nhận thức

Chúng ta sẽ học cách tăng tốc phát triển bằng cách lựa chọn có ý thức những gì được chấp nhận và từ chối trong môi trường văn hóa

Nếu bạn muốn dạy ai đó tư duy theo kiểu mới, đừng cố gắng dạy cho họ. Thay vào đó, hãy đưa cho họ công cụ, cách sử dụng những thứ này sẽ khiến họ tư duy theo kiểu mới.

_BUCKMINSTER FULLER

TỪ SẮP ĐẶT MÁY TÍNH ĐẾN THIẾT KẾ NHẬN THỨC

Tôi rất khốn khổ khi còn là một kỹ sư máy tính, nhưng việc học tập đó cũng mang lại cho tôi một lợi ích mới: một kiểu tư duy hóa ra tuyệt vời trong việc thách thức các Quy tắc Chết tiệt của môi trường văn hóa. Đó được gọi là tư duy tính toán.

Tư duy tính toán dạy cho bạn cách nhìn vấn đề từ mọi hướng – để chia tách vấn đề thành các quá trình và bộ phận (phân hủy), phát hiện kiểu hình (nhận diện mẫu) và giải quyết chúng theo cách hợp lý và tuyến tính (thuật toán). Mục đích không chỉ là để tìm ra giải pháp thông thường, mà là giải pháp đó còn có thể nhân rộng được, có nghĩa là mọi người – đàn ông, phụ nữ, trẻ em từ Ấn Độ, Malaysia hay Bắc Mỹ – đều có thể sử dụng và cho ra cùng một kết quả.Tư duy tính toán khiến bạn trở nên logic hơn – và trở thành người biết xử lý tốt vấn đề. Đó là thứ mang lại cho các lập trình viên và hacker góc nhìn mới.

Kể từ ngày tôi phá vỡ Quy tắc Chết tiệt về thịt bò khi 9 tuổi, tôi luôn muốn bẻ khóa mọi thứ trong cuộc sống. Với việc cha mẹ cho phép tôi đặt câu hỏi, tôi bắt đầu quan sát mọi thứ xung quanh cuộc sống theo kiểu: “Tại sao chúng ta lại làm việc này?”

Tuy nhiên, tôi không bao giờ cho rằng mình sẽ áp dụng nó vào tư duy của con người cả.

TỪ KẺ PHÁ SẢN THẤT BẠI ĐẾN NHÀ DIỄN THUYẾT TÀI BA TRONG 10 THÁNG

Để giải thích tại sao tôi lại tìm thấy những công cụ giúp bản thân sống một cuộc sống phi thường mà bạn sẽ học được trong chương này và những chương sau, hãy để tôi đưa bạn quay trở lại với những năm tháng tồi tệ trong cuộc đời tôi.

Sở dĩ tôi bước chân vào lĩnh vực phát triển cá nhân là bởi tôi đã trải qua khoảng thời gian khó khăn. Năm 2001, ngay khi vừa tốt nghiệp đại học, tôi chuyển tới Thung lũng Silicon để bắt đầu khởi nghiệp. Lúc đó, tôi mới 25 tuổi. Đó là khoảng thời gian trước khi xuất hiện Y-Combinator, 500 Startup hay bất kỳ chương trình nào trong số hàng tá chương trình cấp vốn cho những kỹ sư trẻ đầy khát vọng cùng ước mơ dot-com của họ.Tiền bạc, đặc biệt là với một cậu trai trẻ 25 tuổi, không phải là thứ dễ dàng mà có. Tôi đã vét hết tiền tiết kiệm, vay mượn thêm một ít từ cha rồi ra đi thử vận may.

Thời gian đó của tôi, nếu được mô tả trong một từ, thì đó là bế tắc. Vài tháng sau khi tôi chuyển tới Thung lũng Silicon, bong bóng dot-com%%1 tan vỡ. Tôi nhớ đã đọc ở đâu đó rằng 14.000 người đã mất việc làm vào tháng 4 năm 2001. Các bữa tiệc với tấm thiệp màu hồng – nơi những người mất việc đến gặp gỡ và uống vài ly để an ủi nhau – trở thành điều bình thường. Lâm vào cảnh phá sản và tuyệt vọng, tôi gửi lý lịch tới mọi vị trí tuyển dụng có thể tìm thấy trên trang craigslist.org nhưng không nhận được hồi âm từ chỗ nào. Số tiền còn lại ít đến mức tôi còn không đủ thuê một căn phòng, nói gì đến một căn hộ. Vì vậy, tôi đã thuê một cái ghế bành.

%%1. Bong bóng dot-com: Bong bóng thị trường cổ phiếu diễn ra khi người ta đổ xô đi đầu cơ vào cổ phiếu của các công ty công nghệ cao, nhất là những công ty mạng. (BTV)

Và thậm chí, cái ghế bành đó còn không phải là loại ghế dài ba chỗ. Nó là một chiếc ghế hai chỗ, vì vậy chân của tôi lúc nào cũng vắt vẻo ở bên ngoài ghế mỗi đêm đi ngủ. Tôi thuê cái ghế đó từ một sinh viên trường Berkeley, người lúc đó đang cố gắng kiếm chút tiền bằng cách cho người khác thuê món đồ cậu ta ít thích nhất. Trên cái ghế bành ở Berkeley, ngay cạnh bộ tản nhiệt, là cả cuộc sống của tôi. Tất cả quần áo, sách vở, máy tính và cả những giấc mơ tan vỡ. Thật là nhục nhã khi phải sống trong một khu trường học với tấm bằng tốt nghiệp kỹ sư máy tính và nhận ra rằng hầu hết sinh viên đại học ở đây đều có điều kiện sống tốt hơn tôi.

Cuối cùng, vào một ngày, sau vô số lần gửi lý lịch tới hàng loạt vị trí tuyển dụng trên cragslist, tôi nhận được phản hồi. Đó là phản hồi từ một công ty đang tìm người làm công việc liên hệ với các hãng luật để bán phần mềm quản lý hồ sơ. Đó là công việc gọi-điện- kiếm-tiền. Và đó là công việc ăn hoa hồng trực tiếp: Nếu không bán được gì thì tôi cũng chẳng có tiền ăn. Nền kinh tế lúc đó tồi tệ đến nỗi ngay cả những công ty khởi nghiệp cũng không cần phải trả lương cơ bản.

Tôi không biết gì về bán hàng và tiếp thị, nhưng đó là công việc duy nhất mà tôi được tuyển, nên tôi nhận làm.

Trong tuần đầu tiên làm việc, chúng tôi được chia địa bàn để hoạt động. Địa bàn của tôi là San Antonio, bang Texas.

Có thể hình dung công việc của tôi thế này: Tôi phải đến Thư viện Công cộng San Francisco, lấy một quyển danh bạ Những Trang Vàng San Antonio, tìm kiếm các hãng luật và gọi tới mọi văn phòng từ A đến Z để tìm một người nào đó có hứng thú nghe giọng của tôi mà không cúp máy. Vì ông sếp của tôi đoán là không một luật sư nào ở Texas có khả năng phát âm tên Vinshen, nên tôi trở thành quý ông Vincent Lakhiniane cho tiện.

Những tháng đầu tiên làm công việc đó, tôi kiếm được khoảng 2.500 đô-la mỗi tháng theo hoa hồng – tạm ổn để tồn tại được tại khu Bay Area.

Mỗi khi cảm thấy suy sụp thì đó cũng là lúc chúng ta kết thúc bằng cách tiến thêm một bước gần hơn trên nấc thang phát triển bản thân. Hãy nhớ lại biểu đồ tôi vẽ trong Chương 1 về những thăng trầm của cuộc sống phi thường. Giai đoạn thăng trầm khi đó đã khiến tôi phát triển và học hỏi thêm được nhiều điều.

Sống trong cảnh chán chường và trầm cảm nhẹ, tôi bắt đầu lên mạng tìm kiếm những lớp học có thể giúp đầu óc tạm quên đi những vất vả công việc. Tôi không nhớ chính xác lúc đó mình đã tìm thấy cái gì – có thể là một kiểu thấu suốt nào đó hay có lẽ chỉ mấy thứ giúp tôi thoát khỏi bế tắc và nhàm chán.

Tôi tìm thấy một khóa học về thiền và trực giác. Khóa học đó ở Los Angeles và nghe có vẻ thú vị, đặc biệt giảng viên là một người bán hàng trong ngành dược phẩm và cô cũng giới thiệu về cách để thiền và trực giác có thể giúp mở rộng lượng tiêu thụ sản phẩm nhanh chóng. Duyệt! Tôi đã quá bốc đồng khi quyết định bay luôn tới đó để tham gia khóa học.Khi tới đó, tôi là học viên duy nhất trong lớp (hồi ấy, thiền có vẻ không phổ biến như bây giờ).Tôi hoàn thành cả khóa học hai ngày trong vòng một ngày rồi bay trở lại San Francisco trong đêm đó.

Ngay lập tức tôi bắt đầu áp dụng một số kỹ thuật đã học được, một trong số đó là kỹ thuật đơn giản để thiền và đưa bản thân vào quá trình alpha của não bộ.Alpha là tần số sóng não thể hiện trong thiền khi cơ thể bạn đang ở trạng thái thư giãn. Những người ủng hộ loại hình thiền này thường nói rằng sóng alpha sẽ đưa cơ thể bạn tới trạng thái vô cùng nhạy cảm với trực giác, sáng tạo và khả năng giải quyết vấn đề. Phần quan trọng nhất của những điều tôi học được là lắng nghe tiếng nói bên trong trực giác của chính mình. Tôi luyện tập nó khi gọi điện. Tôi dừng việc gọi đến văn phòng luật theo thứ tự từ A đến Z mà mình tìm được trong cuốn Những Trang Vàng theo cách tất cả các đồng nghiệp của tôi vẫn làm.Thay vào đó, tôi đưa bản thân mình vào trạng thái thư giãn và thiền của não bộ, đưa ngón tay dọc theo danh sách và gọi tới số nào mà tôi cảm nhận như có xung điện. Xung điện nhiều khi có cảm giác giống đoán mò, nhưng tôi sẽ chú ý đến nó. Tôi nhận ra điều này không hợp lý chút nào cả. Nhưng tôi cũng phát hiện ra rằng khi lắng nghe cùng cảm nhận xung điện, bằng cách nào đó tôi lại gọi được cho nhiều văn phòng luật và bán được hàng nhiều hơn. Doanh số bán hàng của tôi tăng lên đáng kể.

Bạn có thể trông đợi sự thay đổi lớn đến nhường nào từ việc học thiền? Tôi chắc chắn đã không hy vọng gì nhiều ngoài việc học cách thư giãn và giảm căng thẳng. Nhưng cuối tuần đầu tiên sau khi bay về từ Los Angeles, tôi đã có được tuần lễ bán hàng tốt nhất tính đến thời điểm đó.Tôi đồ rằng đó chỉ là một sự bất thường và nó sẽ không tồn tại lâu. Nhưng tôi tiếp tục nhận thêm hai hợp đồng nữa vào tuần kế tiếp. Và tuần sau nữa. Và mọi thứ dần trở nên tốt hơn. Một tháng sau, tôi đã được thăng cấp vì có thể chốt được ba hợp đồng. Lắng nghe trực giác của mình dường như đã giúp tôi gia tăng tỷ lệ thành công từ các cuộc gọi đến văn phòng luật sư lên gấp ba lần.

Một điều khác cũng theo đó mà tăng lên.Tôi bắt đầu cảm thấy vui vẻ hơn và suy nghĩ tích cực hơn về cuộc sống. Sự tự tin và mối quan hệ với các đồng nghiệp của tôi cũng được cải thiện. Tôi cho rằng những điều này có được là nhờ tôi đã thiền khoảng 15-30 phút mỗi ngày, lắng nghe trực giác của bản thân và tưởng tượng tôi đang chốt hợp đồng một cách dễ dàng.

Rồi tôi bắt đầu sử dụng kỹ thuật khác mà tôi đã học được từ khóa học khác: kỹ thuật đồng cảm đơn giản giúp tôi kết nối hiệu quả hơn với những người khác. Trước khi nói chuyện với một vị luật sư, tôi tự nói với mình rằng tôi có thể kết nối được với khách hàng tiềm năng trong trạng thái vô thức, đồng cảm với nhu cầu của người đó, biết được nên nói điều gì vào lúc nào rồi – chỉ khi biết chắc rằng phần mềm đó thực sự có ích cho văn phòng luật đó – mới chốt hợp đồng. Trong khi đang thiền, tôi sẽ mường tượng ra vị luật sư đứng trước mặt tôi và vui vẻ thể hiện tấm lòng cùng sự đồng cảm của tôi dành cho người đó. Tôi sẽ kết thúc ba phút mường tượng bằng sự xác nhận tâm linh rằng chúng tôi sẽ chốt hợp đồng nếu đó thực sự là điều tốt nhất cho tất cả các bên tham gia.

Thêm một lần nữa, tôi nhận ra sự gia tăng đáng kể trong doanh số bán hàng của mình. Không lâu sau đó, tôi nhận được nhiều đơn hàng hơn bất kỳ ai trong công ty. Vậy là, khi 26 tuổi với kinh nghiệm bán hàng bằng 0, tôi đã được thăng chức ba lần trong vòng bốn tháng sau đó và lên tới chức giám đốc bán hàng. Vào tháng 9 năm 2002, chỉ chín tháng sau khi gia nhập công ty, cấp trên gửi tôi tới thành phố New York để điều hành văn phòng của công ty tại New York.

Tôi tiếp tục phát triển công ty, và cũng tiếp tục thử nghiệm, điều chỉnh và tinh chỉnh việc luyện tập thiền của mình. Sau mỗi lần tinh chỉnh, khả năng làm việc của tôi dường như lại phát triển hơn. Rất nhanh sau đó, tôi có thể làm công việc của hai người – giám đốc phát triển kinh doanh (điều hành mảng quảng cáo của công ty tính trên Google AdWords) và điều hành văn phòng tại New York – cả hai vai trò đều hoàn thành xuất sắc. Lương của tôi đã tăng gấp ba chỉ trong vòng vài tháng ngắn ngủi.

Tại thời điểm đó, tôi không thể lý giải được tại sao tất cả thành công này lại xuất hiện. Tôi chỉ biết rằng những gì tôi đang làm đều hiệu quả.

TƯ DUY TÍNH TOÁN KIỂU THUẬT TOÁN KẾT HỢP VỚI PHÁT TRIỂN CÁ NHÂN

Thành công nhanh chóng trong việc bán hàng đã thổi bùng lên ngọn lửa đam mê khám phá giải mã tư duy con người của tôi. Tôi nhận ra chúng ta cần hoàn thiện công việc của mình theo cách logic – chẳng hạn như bằng cách đọc sách về bán hàng – điều đó không có gì sai cả. Nhưng đồng thời cũng có nhiều cách thức khác có thể gia tăng đáng kể hiệu suất công việc. Cách mà tôi đúc rút ra đã thay đổi cuộc đời tôi chỉ trong một tuần.

Rèn luyện tư duy tính toán kiểu thuật toán cực kỳ quan trọng. Tôi muốn phân tích hành vi của con người – thứ mà nếu nhìn thoáng qua lúc đầu sẽ giống như nút thắt to lớn, phức tạp trong suy nghĩ, hành động, phản hồi, cảm xúc, sự thôi thúc, động cơ, lòng khao khát, thói quen và có Chúa mới biết là gì nữa – rồi phá vỡ luật lệ để tìm hiểu cách con người hoạt động.

Khi tôi đã thiền và luyện tập các thực hành ý thức tốt hơn, tôi bắt đầu cảm thấy đáng tiếc vì tôi là người duy nhất trong lớp học đó ở Los Angeles. Vẫn còn nhiều điều khác để học. Tôi muốn truyền thụ những điều đã tác động tích cực tới tôi cho mọi người. Vì vậy, tôi rời bỏ công việc bán phần mềm và bắt đầu mở một cửa hàng thương mại điện tử nho nhỏ.Tôi đặt tên cho nó là Mindvalley. Sản phẩm đầu tiên của tôi chỉ là mấy cái đĩa CD mà tôi nhập từ các hãng sản xuất. Khi Mindvalley phát triển, tôi bắt đầu giới thiệu sản phẩm tới rất nhiều công ty, dạy người ta cách tư duy, thiền định, cách để có được các mối quan hệ, chế độ dinh dưỡng, sức khỏe và tâm linh tốt hơn – về cơ bản, đó là những kiến thức mà ai cũng cần để trở nên giàu có, khỏe mạnh và sống ý nghĩa hơn – những kiến thức mà hệ thống giáo dục từ thời đại công nghiệp đã không dạy chúng ta. Không lâu sau đó, chúng tôi đã đào tạo được nhiều nhà tư tưởng hàng đầu nước Mỹ về thể chất, tinh thần và nhận thức, từ Ken Wilber, JJ Virgin tới Michael Beckwith. Tôi đã xây dựng Mindvalley với số vốn chưa tới 700 đô-la từ năm 2003. 12 năm sau, với số nợ ngân hàng bằng 0 và không cần đồng vốn đầu tư mạo hiểm nào, công ty của tôi đã lớn mạnh với hơn 200 nhân viên và trả lương cho 500.000 sinh viên.

Vào thời điểm đó, tôi bắt đầu làm quen với những bộ óc hàng đầu nước Mỹ trong lĩnh vực phát triển cá nhân. Tôi đã dành chín đêm tại tiệc mời của tác giả kiêm diễn giả truyền động lực Tony Robbins tại dinh cơ của ông ở Fiji. Tôi đã bắt tay cùng nhà bẻ khóa sinh học%%1 nổi tiếng Dave Asprey để nghiên cứu các mức độ khác nhau của nhận thức. Tôi đã gặp gỡ những chuyên gia và bậc thầy đến từ Ấn Độ, những tỷ phú đang ở trên đỉnh cao thành công hay những huyền thoại trong giới doanh nhân và xã hội. Cùng với các cuộc gặp gỡ, phỏng vấn và trải nghiệm, tôi bắt đầu phân tích, đồng hóa và thiết lập nền tảng đã giúp tôi viết nên cuốn sách này.

%%1. Bẻ khóa sinh học (biohacking): là nghệ thuật và khoa học thay đổi môi trường xung quanh và bên trong mình để có thể kiểm soát hoàn toàn cơ chế sinh học của bản thân. (BTV)

Giờ đây, tôi luôn cuồng nhiệt tìm kiếm những mô hình và hệ thống mới để giúp con người có thể hiểu chính mình một cách tốt nhất và khai phá những tiềm năng mà chúng ta luôn mơ ước. Tư duy của một thợ bẻ khóa đã thúc đẩy tôi luôn luôn tìm ra giải pháp hữu hiệu nhất có thể nhân rộng – thứ sẽ mang tới những kết quả phi thường và đến được với nhiều người nhất. Đó là cách tôi phát triển mô hình mà tôi sẽ chia sẻ với bạn ngay sau đây: thiết kế nhận thức.

HỆ THỐNG VẬN HÀNH DÀNH CHO NHẬN THỨC CỦA CON NGƯỜI

Nếu bạn có một chiếc máy tính, có lẽ thỉnh thoảng bạn sẽ phải cài đặt một hệ điều hành mới. Window 95 đã mở đường cho Window 8 trong suốt hai thập kỷ qua. Và những chiếc máy tính Macintosh tẻ nhạt đời 1996 mà tôi sử dụng khi còn là sinh viên năm nhất tại Đại học Michigan chính là cảm hứng cho Mac iOS mà chúng ta nhìn thấy trên những chiếc MacBook ngày nay. Cứ vài năm, chúng ta lại nâng cấp hệ điều hành cho những chiếc máy tính để chúng có thể chạy nhanh hơn, tốt hơn và xử lý dễ dàng hơn các tác vụ ngày càng phức tạp.

Nhưng bao nhiêu người trong số chúng ta sẽ nghĩ giống vậy về chính chúng ta? Thiết kế nhận thức là hệ điều hành dành cho tư duy con người. Và vẻ đẹp của nó nằm ở chỗ – giống như kỹ thuật bẻ khóa tuyệt nhất – nó vô cùng đơn giản. Tất cả sẽ chỉ tập trung vào hai lĩnh vực.

1. Mô hình thực tế của bạn (Phần cứng)

Mô hình thực tế là niềm tin của bạn về thế giới.Trong Chương 2, chúng ta đã nói về cách thức mà đa số các quy tắc chúng ta chấp nhận và coi đó như chân lý tồn tại trong đầu chúng ta và được đặt ở đó, như Steve Jobs đã nói: “vì không có ai thông minh hơn bạn đâu”. Xã hội loài người ngày nay được những niềm tin tích lỹ từ đời cha ông ta điều khiển: hệ thống kinh tế, định nghĩa về hôn nhân, đồ ăn thức uống, cách thức học tập và lao động – những kết cấu này đã được tạo ra từ rất lâu trong quá khứ bởi những người sống ở các hình thái xã hội khác xa so với chúng ta ngày nay.

Một số người trong chúng ta được nuôi dưỡng với những niềm tin mạnh mẽ vào bản thân và thế giới xung quanh.Tuy vậy, hầu hết chúng ta đều có ít nhất vài niềm tin không lành mạnh, thứ đã kéo tụt chúng ta lại. Điều quan trọng mà chúng ta phải nhận ra là dù niềm tin đó là gì, thì chính cách mà chúng ta thực hiện và suy nghĩ theo niềm tin đó đã biến chúng thành sự thực. Vì thế, niềm tin thực sự đã định hình thế giới của chúng ta theo cảm giác rất thật.

Tuy nhiên, dù niềm tin tạo nên bạn nhưng nó KHÔNG PHẢI là bạn. Bạn có thể sử dụng thiết kế nhận thức để quét sạch các niềm tin cũ kỹ và biến chúng thành những điều mới mẻ, nắm bắt thế giới theo cách hiểu mới để nó có thể phục vụ bạn tốt hơn.

Hãy sử dụng phép loại suy của máy tính, và nghĩ đến các mô hình thực tế giống như phần cứng. Bạn muốn có một chiếc máy tính chạy nhanh hơn cùng một màn hình có độ phân giải cao hơn không? Hãy thay cấu hình cũ và đổi sang cấu hình mới nhất. Bạn cần thêm bộ nhớ ư? Hãy thay thế ổ cứng 250 meg của bạn bằng ổ cứng 500 meg. Niềm tin cũng giống như vậy. Khi một niềm tin cũ kỹ không còn phù hợp với bạn nữa, bạn hoàn toàn có quyền thay đổi nó. Chẳng qua là chúng ta không làm thôi. Khi bạn sử dụng Bài đánh giá Quy tắc Chết tiệt để thách thức các Quy tắc Chết tiệt của mình và thay thế những Quy tắc Chết tiệt lỗi thời bằng những quy tắc có ích hơn, tức là bạn đang nâng cấp phần cứng của mình để hệ điều hành làm việc hiệu quả hơn. Về mặt con người mà nói, điều này đồng nghĩa với việc bạn đã chọn điều cần tin,và cuộc đời bạn là do chính bạn điều khiển.

Thay thế những mô hình thực tế lạc hậu là rất cần thiết. Mô hình thực tế của chúng ta còn làm được nhiều thứ hơn ngoài việc tạo ra cảm xúc xoay quanh những sự kiện hay cuộc sống nói chung. Đáng ngạc nhiên hơn, chúng dường như còn ảnh hưởng tới thực tế của thế giới mà chúng ta trải nghiệm mỗi ngày.

Những điều bạn nghĩ sẽ là những điều bạn đạt được

Mô hình thực tế khiến chúng ta được là chính mình. Vấn đề nằm ở chỗ, khi chúng ta xem xét Chương 2, có rất nhiều thứ trong số đó được tiếp nhận không dựa trên sự lựa chọn hợp lý mà chủ yếu là bắt chước. Niềm tin của chúng ta về cuộc sống, tình yêu, công việc,cách làm cha mẹ,cơ thể,giá trị bản thân của chúng ta – thường là kết quả của xu hướng bẩm sinh muốn bắt chước mọi người và những thông lệ mà mọi người xung quanh đang tuân theo. Những gì bạn nghĩ và tin tưởng vào thế giới này sau đó sẽ định hình bạn và trải nghiệm của bạn về thế giới xung quanh. Hãy thay đổi cách chấp nhận mô hình thực tế này cùng nhiều thay đổi đáng kể sẽ có khả năng xảy ra trong thế giới của bạn.

Ví dụ, Tiến sĩ Ellen Langer và Tiến sĩ Alia J. Crum đã tiến hành một nghiên cứu, đăng trên Tạp chí Psychological Science năm 2007, trong đó họ đã hỏi cường độ tập thể dục của 84 người phục vụ khách sạn. Bạn hẳn đã nghĩ rằng với khối lượng hoạt động thể chất mà họ làm hằng ngày liên quan đến việc dọn phòng, chắc họ sẽ trả lời là: “Cực nhiều luôn!” Nhưng dù phải dọn khoảng 15 phòng mỗi ngày, thì có đến một phần ba trong số họ trả lời rằng họ không hề tập thể dục, và hai phần ba còn lại nói rằng họ có tập nhưng không đều đặn. Giờ thì, bất kỳ ai mới hoàn thành xong công việc dọn nhà cuối tuần đều có thể nói với bạn rằng, dọn dẹp phòng, thay ga trải giường, hút bụi và vô số việc vặt khác chỉ là công việc. Vì thế, theo mô hình thực tế của những cô phục vụ phòng, các hoạt động công việc của họ không được coi là “tập thể dục”. Điều này dường như đã được chứng minh khi các nhà nghiên cứu đánh giá thể chất của những phụ nữ này và nhận ra họ có vẻ cũng có tỷ lệ cân đối tương tự với những người ít vận động.

Đây mới là điều thú vị của nghiên cứu. Các nhà nghiên cứu bèn tìm cách thiết lập một mô hình thực tế mới vào trong tư duy của những cô phục vụ phòng.Họ thông báo với 44 cô phục vụ phòng rằng các hoạt đông thường ngày của họ được đánh giá là đạt tiêu chuẩn vận động của Trung tâm Kiểm soát Dịch bệnh (Centers for Disease Control – CDC) và vượt chuẩn theo đánh giá của Hiệp hội Các bác sĩ Phẫu thuật. Họ cũng cung cấp cho những người phục vụ phòng cách đếm lượng calo tiêu tốn trong các hoạt động dọn dẹp khác nhau cùng các thông tin tương tự ở những nơi họ có thể quan sát khi làm việc. Nói ngắn gọn, họ đã đảo chiều công tắc niềm tin. Họ cung cấp cho những người dọn phòng thông tin mới về các thói quen đã tồn tại để chỉ cho họ thấy việc mà họ làm thực chất là tập thể dục.

Một tháng trôi qua. Các nhà nghiên cứu vẫn tiếp tục theo dõi. Thật đáng ngạc nhiên, những người dọn phòng được cung cấp thông tin luyện tập trung bình đã giảm được khoảng 1kg, lượng huyết áp thấp cũng giảm và nhìn chung là “khỏe mạnh hơn khá nhiều” dựa trên kết quả đo lường chỉ số khối cơ thể (BMI) cùng với tỷ lệ eo-hông phù hợp. Và đoán xem nào? Những người phục vụ phòng nói rằng họ không thay đổi gì trong hoạt động của mình. Điều duy nhất thay đổi là thông tin mà họ nhận được – thực tế mà những nhà nghiên cứu đã cung cấp cho họ. Những nhà nghiên cứu đã thay đổi thành công mô hình thực tế cũ trong họ và thiết lập được một mô hình mới. Họ khiến những người phục vụ phòng tin rằng công việc của họ là “tập thể dục”. Đồng thời, kết quả cũng tạo ra thay đổi thể chất thực sự trong cơ thể của những người phục vụ phòng.

Các nhà nghiên cứu đã kết luận rằng những gì mà chúng ta vẫn gọi là hiệu ứng giả dược – kết quả đơn thuần xuất hiện từ suy nghĩ của con người chứ không phải từ một loại dược phẩm đặc biệt hay một quá trình trị liệu nào – đã đóng một vai trò quan trọng trong đánh giá.

Thật kỳ diệu, đúng không? Thay đổi tích cực có thể đo đếm được – chỉ bằng cách thiết lập niềm tin mới,lập tức công việc của họ đã trở thành một hoạt động thực sự lành mạnh. Hãy tưởng tượng rằng bạn có thể áp dụng điều này trong việc khuyến khích nhân viên gắn kết với công việc hay cách khuyến khích họ giảm cân. Nếu tư duy có sức mạnh đến mức đó thì chúng ta có thể thay đổi tình trạng sức khỏe bằng việc thay đổi quan điểm. Hãy thử tưởng tượng ý nghĩa của sức mạnh tâm trí trong việc điều khiển tâm trạng, sự tự tin, hạnh phúc cùng mọi thứ khác của chúng ta, những thứ sẽ quyết định chất lượng thời gian khi chúng ta còn sống trên đời.

Nghiên cứu về nhân viên phục vụ phòng cho thấy, dù mô hình thực tế của bạn không phải là con người bạn, thì nó vẫn đang giúp bạn được là chính mình. Khi nhận ra điều này, bạn có thể vứt bỏ một mô hình lỗi thời hay tiêu cực và thay vào đó là một mô hình lành mạnh hơn, rồi nạp thêm nhiều năng lượng phi thường để thay đổi thế giới của mình. Hãy quay trở lại giây phút chúng ta nhắc tới phép loại suy của phần cứng máy tính. Nếu máy tính của bạn không thể thực hiện được tác vụ mà bạn cần, bạn sẽ phải mua một chiếc khác chạy nhanh hơn và có cấu hình mạnh hơn, cùng một màn hình có độ phân giải tốt hơn hoặc một con chuột tốt hơn. Hãy quan sát xem những chiếc máy tính bóng bẩy và hiệu quả đã hoạt động ra sao trong 30 năm qua. Liệu có tốt không khi xem xét mọi thứ với cấp độ tinh tế, nhanh nhẹn và hiệu quả tương tự? Dù vậy, khi đề cập đến việc cập nhật mô hình thực tế, đa số chúng ta đều bị kẹt trong mô hình Macintosh năm 1980 hơn là iMac mới tinh. Chúng ta đã níu giữ quá nhiều mô hình kiểu cũ và từ chối cập nhật bản thân.

Khi nghiên cứu về sức mạnh của niềm tin, tôi đã chọn một mô hình thực tế cụ thể để giúp bản thân sống mạnh khỏe và tươi trẻ hơn.Tôi đã quyết định sẽ sống đến 100 tuổi.Tôi đã chọn mô hình tập 7 phút trong bài tập thể dục buổi sáng với mong muốn nó sẽ có kết quả tương tự như khi tập hàng giờ liền trong phòng tập. Kết quả là, tôi đã trở nên thon gọn và sở hữu hình thể đẹp hơn ở tuổi 40 còn hơn cả hình thể ở tuổi 20. Tôi cũng quyết định tin tưởng rằng công việc mình đang làm là một trong những công việc thú vị nhất trên đời – vì thế có thể tôi tận hưởng việc tôi làm hàng ngày. Tất cả chúng ta đều có khả năng tự quyết định chọn mô hình niềm tin mà chúng ta sẽ tiếp nhận. Và bạn cũng phải chọn.

Tuy vậy, mô hình thực tế hiệu quả nhất mà bạn có thể tiếp nhận ngay lúc này chính là quan điểm cho rằng mô hình thực tế của bạn không thể thay đổi được. Bạn không cần phải tiếp tục tin tưởng và nhìn nhận thế giới qua cặp mắt ngây thơ được thành hình từ thuở bé. Tôi sẽ chỉ cho bạn cách làm thế nào để chuyển sang bộ niềm tin mới và hiệu quả hơn trong chương tiếp theo. Nhưng trước hết, hãy tiếp tục quan sát một phần quan trọng nữa của bức tranh.

2. Hệ thống sinh sống của bạn (Phần mềm)

Thói quen, hay hệ thống sống, là cách bạn đưa mô hình thực tế vào thực tiễn. Nếu mô hình thực tế là phần cứng của “cỗ máy” con người thì hệ thống sống là phần mềm. Chúng chính là những hoạt động và thói quen hằng ngày – ví dụ như cách bạn ăn (dựa theo niềm tin của bạn về dinh dưỡng), cách bạn làm việc (dựa theo niềm tin của bạn về sự nghiệp và hành vi lao động được chấp nhận), và cách bạn xử lý tiền bạc (dựa trên niềm tin về việc kiếm tiền dễ hay khó hoặc cảm giác tội lỗi hay tự hào khi bạn có nhiều tiền). Còn rất nhiều thứ khác nữa, từ cách bạn dạy dỗ con cái đến cách bạn yêu đương, kết bạn, tập thể dục, xử lý vấn đề, hoàn thành công việc tại cơ quan, tạo ra sự khác biệt trong thế giới và vui vẻ.

Hệ thống sống rất dễ tiếp nhận. Bạn có thể luôn học hỏi được cái mới.Vấn đề nằm ở chỗ hệ thống trường học thời cổ đại của chúng ta đã không thực hiện tốt công việc giúp chúng ta tự động cập nhật cùng các hệ thống thực hành tốt nhất thế giới. Không ai dạy cho chúng ta cách tối ưu để tập luyện,yêu thương,làm cha mẹ,ăn hay kể cả đọc nhanh hoặc nâng cao tuổi thọ. Tôi nghĩ các bậc cha mẹ cũng giống như những ứng dụng mà bạn có thể dễ dàng tải về và cập nhật nếu không phải vì một mục đích cụ thể nào đó hoặc để giải quyết vấn đề cụ thể nào đó. Mọi thứ không theo kế hoạch ư? Hãy lên mạng tải về bản mới để sửa những lỗi cũ. Còn nếu bạn chưa tìm được một ứng dụng tốt hơn thì sao? HÃY XÓA NÓ ĐI. Bí quyết là nhận ra hệ điều hành bạn đang dùng và nhanh chóng thực hiện được các bước tự kiểm tra để xác định xem điều gì mới là thứ bạn cần nâng cấp.

Tất cả những điều tôi vừa nói trên sẽ đưa chúng ta đến với Quy tắc 3:

Quy tắc số 3: Thực hành sắp đặt nhận thức

Những người mang tư duy phi thường hiểu rằng quá trình phát triển dựa trên hai yếu tố: mô hình thực tế mà họ có về thế giới và hệ thống sống của họ. Họ lưu giữ cẩn thận những mô hình và hệ thống có hiệu quả nhất cũng như thường xuyên để chúng tự cập nhật.

HẠN CHẾ CỦA CÁC MÔ HÌNH THỰC TẾ VÀ HỆ THỐNG SỐNG NGÀY NAY

Các mô hình và hệ thống ngày nay tồn tại ba hạn chế:

1. Mô hình thực tế của chúng ta được lập trình bởi thế giới mà chúng ta lớn lên.

2. Các mô hình thực tế (dù tốt hay xấu) sẽ quyết định hệ thống sống của chúng ta. Tóm lại là niềm tin xấu tạo ra thói quen xấu.

3. Các mô hình và hệ thống hiện đại của chúng ta bị thiếu quá trình thực hành nhận thức – chúng ta chỉ mới bắt đầu nhận ra sức mạnh của tư duy mà thôi.

Để hiểu được ba hạn chế này, chúng ta cần quan sát thế giới hiện tại từ bên ngoài. Bước ra khỏi môi trường văn hóa quả thực là điều nói dễ hơn làm. Chính vì vậy, để hiểu được cách chúng ta có thể cải thiện mô hình và hệ thống, tôi đã quyết định ghé thăm một môi trường văn hóa khác xa so với môi trường văn hóa của thế giới phương Tây hiện đại.

Bài học kỳ lạ từ rừng rậm nhiệt đới Amazon

Kristina và tôi đặt chân tới khu rừng Amazon nằm sâu trong đất nước Ecuado ngay trước khi mặt trời lặn. Chiếc phi cơ nhỏ của chúng tôi cất cánh từ một thị trấn nhỏ bé lâu đời có tên Puyo nằm ở bìa rừng rồi bay qua cả cánh rừng trước khi hạ cánh xuống một bãi đất thoáng ở chính giữa khu rừng. Qua một chặng chèo thuyền và leo núi, vài tiếng sau, chúng tôi đã tới Tingkias, một ngôi làng của bộ tộc Achuar. Thị trấn “văn minh” gần nhất cũng cách đó cả trăm kilomet. Xung quanh chúng tôi không có gì ngoài màu xanh ngút mắt, rừng rậm ẩm ướt và âm thanh của vô số loài chim và động vật. Chúng tôi ở lại đây trong năm ngày, sống theo kiểu văn hóa hoàn toàn khác biệt, nơi những tiêu chuẩn của xã hội văn minh loài người – từ cách ngủ tới cách chăm sóc bản thân, cách uống nước hay thờ phụng đấng tối cao – đều bị thách thức một cách triệt để.

Người Achuar đã sống trong rừng nhiệt đới Amazon tại Ecuador qua nhiều thế hệ và họ rất ít liên hệ với thế giới rộng lớn bên ngoài. Họ chỉ được thế giới phương Tây biết đến từ năm 1977, vì vậy sống với họ là cách gần nhất để bạn ghé thăm một nền văn hóa chưa bị xã hội hiện đại chạm tới. Gần như chưa bị ảnh hưởng bởi môi trường văn hóa hiện đại, mô hình thực tế của họ khác hoàn toàn so với chúng ta.Tôi sẽ không nói về những điều thông thường mà chúng ta hay đánh giá ở những nền văn hóa khác nhau – như ẩm thực, trang phục, âm nhạc và vũ điệu. Tôi sẽ nói về những thứ vô cùng khác biệt như thể chúng ta chỉ được đọc ở đâu đó trong những tài liệu cổ xưa, chúng ta sẽ cảm thấy khó mà tin được đây là những con người bình thường đang sống trên hành tinh của chúng ta ngày nay.

Nhiều chân lý mà chúng ta đã thấm nhuần như “uống nước” hoặc “ăn sáng” đều chẳng có ý nghĩa gì đối với họ. Sống cùng bộ tộc Achuar thực sự khiến tôi mở mang tầm mắt. Những điều được chứng kiến ở đây đã thay đổi triệt để suy nghĩ của tôi về những điều mà tôi tin là chân lý có thể chấp nhận được.

Bài học 1: Mô hình thực tế của chúng ta được lập trình bởi thế giới mà chúng ta lớn lên

Vào giây phút đặt chân đến ngôi làng, bạn đã có thể đi tắm và uống thật nhiều nước. Bạn có thể tắm ở cái ao ngay cạnh, nhưng nếu muốn uống nước, thì bạn không may rồi. Vì nguồn nước mà bạn đã tắm – nơi tất cả mọi người trong bộ tộc đều tắm và bơi ở đó – là nguồn nước duy nhất bạn có. Và nước đó thì chứa vô số vi khuẩn. Uống nước đó vào người không phải là một hành động thông minh.

Chúng ta luôn cho rằng tất cả loài người đều uống nước. Bạn thậm chí còn có thể cho rằng đó là một sự thật hiển nhiên, như chúng ta đã thảo luận trong Chương 1. Tuy nhiên, người Achuar đã tạo ra một màn bẻ khóa thông minh để giải quyết thực tế ở Amazon không có nước sạch. Những người phụ nữ đi thu hoạch, nấu chín và nghiền nhỏ rễ của cây ngọc giá rồi nhai đi nhai lại và nhổ phần bã của rễ cây vào một cái bát. Họ trộn hỗn hợp gồm rễ cây ngọc giá và nước bọt với nước trong ao rồi để đó trong vài ngày. Hỗn hợp lên men, tạo thành cồn giết chết vi khuẩn. Thành phẩm cuối cùng không phải là nước mà là chicha, một loại bia được làm từ nước bọt lên men của những người phụ nữ trong bộ tộc. Mọi phụ nữ ở đây đều có thứ nước của riêng mình, thứ mà người đó làm cho chồng mình (đàn ông có thể có nhiều hơn một vợ) và các con của mình. Đồ uống của mỗi người phụ nữ khác nhau lại có vị khác nhau dựa theo vị nước bọt của người đó. Phụ nữ ở đây dành hàng tiếng mỗi ngày để nhai và nhổ bã làm chicha, trong khi đàn ông thì đi săn bắn. Đó là một công việc quan trọng, vì cả bộ lạc đều dùng thứ đồ uống đó.

Vậy thì chicha có mùi vị ra sao? Ôi, với tôi thì nó thật sự rất kinh khủng, chỉ vì tôi không được huấn luyện để thưởng thức nó. Với người Achuar, vị của nó rất ngon, và những người đàn ông sau chuyến đi săn dài trở về nhà đều thèm thuồng nó. Điều này có thể kỳ quái với chúng ta, nhưng lại hoàn toàn bình thường đối với họ, và đó là cách họ sinh tồn ở một trong những nơi khắc nghiệt nhất Trái Đất.

Uống nước có phải là một việc bình thường không? Hầu hết loài người đều cho là có. Nhưng đối với người Achuar, uống nước là bất thường và vô vị. Định nghĩa của chúng ta về cái gọi là bình thường cũng chỉ là những gì đã được lập trình sẵn mà thôi.

Những thứ chúng ta coi là văn hóa thực ra cũng chỉ là một đường cong của dòng thời gian. Nó không nhất thiết là đúng hay sai. Giống như cách người Achuar sống, không đúng cũng chẳng sai. Nền văn hóa của chúng ta là kết tinh của hàng nghìn năm nảy sinh, va chạm và hòa tan, chiến đấu để giành ưu thế của các tư tưởng. Nhưng tôi có thể đảm bảo với bạn một điều: Nền văn hóa của chúng ta không được tạo ra dựa trên một lựa chọn hợp lý đơn thuần nào hết. Bằng rất nhiều cách, nó được hình thành dựa trên sự bắt chước và cơ hội. Tuy nhiên, chúng ta vẫn gắn chặt mình với văn hóa, dù tốt hay xấu, như thể đó là cách sống duy nhất vậy. Khi nhìn vào người Achuar và nhìn lại chính mình, bạn sẽ thấy gần như tất cả các khía cạnh văn hóa của loài người – của cuộc sống mà chúng ta đang sống hằng ngày – đều mềm dẻo, linh hoạt, nằm trong tầm kiểm soát và không ngừng bị nghi ngờ.

Bài học 2: Các mô hình thực tế (dù tốt hay xấu) sẽ quyết định hệ thống sống của chúng ta

Người Achuar không có mô hình thực tế cho Chúa theo cách mà hầu hết loài người đều có. Thay vào đó, họ tin rằng động vật và cây cối cũng sở hữu linh hồn của con người và những linh hồn này có khả năng giao tiếp thông qua ngôn ngữ và ký hiệu. Để giao tiếp với thế giới đó, họ uống ayahuasca (một loại thảo dược thiên nhiên) để tăng ảo giác và trải nghiệm siêu hình.Niềm tin của người Achuar vào linh hồn của rừng đã khiến họ tạo ra một hệ thống trải nghiệm thần thánh thông qua ayahuasca. Vì vậy, tương tự như thế, các hệ thống sống của chúng ta cũng có nhiều thứ xuất hiện theo cách mà văn hóa xuất hiện – để phản hồi những niềm tin cụ thể trong thời gian cụ thể. Nhưng trong thời hiện đại, chúng trở thành thói quen của chúng ta vì… chỉ là thói quen thôi. Chúng ta đã làm những điều này trong một khoảng thời gian dài đến nỗi chúng ta cũng không biết mình đã bắt đầu như thế nào.

Tôi quyết định sẽ trải nghiệm lễ ayahuasca cùng một pháp sư vãng lai khi ông ta dừng chân tại ngôi làng.Tôi quỳ trên đàn tế ngay trước mặt ông ta. Trong đêm tối, tôi không thể nhìn thấy mặt ông ta, mà chỉ thấy ánh sáng lập lòe từ điếu thuốc lá cuốn ông đang hút. Đó là một khoảnh khắc siêu thực, giống như tôi đang bước lùi hàng thế kỷ trở về thời kỳ cổ đại. Vị pháp sư lẩm bẩm vài câu, thổi vài hơi thuốc vào mặt tôi, đập nhành cây vào người tôi rồi cho tôi nếm một chút thứ thảo dược thần kỳ ayahuasca.

Mọi thứ có vẻ vẫn ổn trong giây lát. Rồi bỗng nhiên: một cơn đau khó tả nổi lên trong dạ dày của tôi. Tôi ngã quỵ ngay khi cơn đau xuất hiện, đầu tôi gục xuống rìa của đàn tế, và tôi bắt đầu nôn thốc nôn tháo trong khi người hướng dẫn phải giữ tay chân tôi lại để tôi không rơi từ đàn tế xuống rừng rậm. Sau khoảng 4-5 phút, tôi ngừng nôn nhưng vẫn còn yếu tới nỗi không bước nổi. Tôi được dìu tới võng. Ngay khi nhắm mắt lại, tất cả những gì tôi có thể nhìn thấy chỉ còn là các phân dạng. Cả thế giới như thể được tạo thành từ những hình tam giác với đủ mọi màu sắc khác nhau hết xoay tròn, tách ra rồi nhập lại vào nhau.

Khi tôi mở mắt ra và nhìn sang bên cạnh để quan sát rừng già, cây cối bỗng chốc biến thành những gã khổng lồ to lớn thân thiện, thứ mà bạn chỉ có thể nhìn thấy trong cuốn Where the Wild Things (Ở nơi quỷ sứ giặc non) của Maurice Sendak. Nó giống như thể câu nói nổi tiếng của Sendak: “Hãy để sự huyên náo hoang dã bắt đầu!” bằng cách nào đó đã ra tín hiệu cho não của tôi vậy.Tôi không rõ mình đã nhìn chằm chằm vào những con quái vật cây đó bao lâu trước khi thấy cần phải đi ngủ, nhưng việc nhắm mắt lại xô tôi vào thế giới mê hoặc của những phân dạng nhảy nhót đang tạo ra các hình khối ngẫu nhiên.

Lúc đầu, tôi thấy khá sợ hãi, nhưng dần dần nỗi sợ hãi lại chuyển thành cảm giác yên bình cao siêu. Tôi cảm nhận được sự hợp nhất với rừng, với cây cối, với không khí ẩm ướt và với bầu trời. Đó là cảm giác tuyệt diệu của việc được sống trọn vẹn với hiện tại mà không nuối tiếc gì về quá khứ hay tương lai. Tôi cảm thấy thật tốt khi được sống. Cuối cùng, tôi thấy buồn ngủ và tỉnh dậy sau khi bình minh lên, rồi tôi ăn sáng cùng mọi người trong bộ tộc và thảo luận về trải nghiệm của mình.

Bài học 3: Các mô hình và hệ thống hiện đại của chúng ta đang thiếu những thực hành nhận thức

Nhiều mô hình và hệ thống của chúng ta đã ăn sâu bén rễ vào các khía cạnh thực tế đơn thuần của cuộc sống – thứ chúng ta ăn, cách chúng ta chăm sóc bản thân, phác đồ làm đẹp và nhiều thứ nữa. Nhưng cho đến gần đây, hầu như chưa có phát minh nào về hệ thống có khả năng cải tiến chức năng của tư duy và tinh thần.

Người Achuar thức dậy vào 4 giờ sáng hàng ngày và tập hợp cả bộ tộc quanh đống lửa để uống một thứ trà gọi là wayusa. Trong khi uống trà, họ cũng đồng thời chia sẻ các kinh nghiệm cuộc sống, các vấn đề, sự lo lắng hay những giấc mơ đêm trước. Hầu hết chúng ta đều không nhớ được những giấc mơ nếu không cố gắng. Chúng ta thường coi chúng là những hình ảnh thoáng qua và nhanh chóng bị lãng quên trong cuộc sống bận rộn. Nhưng với người Achuar,việc ôn lại các trải nghiệm ban ngày lẫn ban đêm đều quan trọng như nhau, họ sống cả trong trạng thái thức và ngủ. Trong thế giới pha trộn đó, họ giải quyết các vấn đề, có những cuộc phiêu lưu, giao tiếp với người khác và với lĩnh vực tâm linh. Họ chia sẻ các sự kiện đó trong khi uống trà, những người nhiều tuổi hơn sẽ lắng nghe và đưa ra lời khuyên. Uống trà buổi sáng là nghi lễ để rửa sạch tâm hồn và linh hồn của họ.

Vậy chúng ta đang thiếu nhiều hay ít những trải nghiệm và năng lực tâm linh này trong xã hội hiện đại ngày nay? Có lẽ tương tự như thổ dân ở tộc Himba khi gặp khó khăn trong việc phân biệt màu xanh dương, chúng ta cũng bị khuyết một phần nhận thức về những trải nghiệm tâm linh nhất định chăng?

Chúng ta là những cá thể cơ học, và chúng ta tham gia vào hệ thống thể chất rất nhanh chóng. Hãy nghĩ tới các chế độ ăn kiêng mới và bài tập thể dục mà bạn được nghe hay đọc được trong khoảng vài năm gần đây. Tuy nhiên, sự tiến hóa về mặt tâm linh của chúng ta lại bị gián đoạn ở đâu đó trong quá khứ. Nhiều người trong số chúng ta không hài lòng với những lý thuyết giáo điều của tôn giáo truyền thống; đó cũng không phải là điều gì mới mẻ.Tuy vậy, chỉ gần đây chúng ta mới nhận ra rằng môi trường tâm linh vô cùng rộng lớn và đa dạng cũng như có thể mang lại nhiều cơ hội khác ngoài việc đi theo tôn giáo gia đình đã chọn. Tôi tin rằng hệ thống tâm linh của chúng ta cần tiến lên một nấc thang mới. Đó là lý do vì sao tôi vô cùng ấn tượng với nghi thức buổi sáng của người Achuar về cách họ chia sẻ giấc mơ cũng như gột rửa tâm trí trong khi uống trà buổi sáng.

Trong hai chương tiếp theo, chúng ta sẽ cùng nói về việc mô hình và hệ thống mới cũng tham gia vào việc giúp tư duy bắt kịp với cơ thể.

VĂN HÓA LÀ GÌ?

Chúng ta có thể cho rằng cuộc sống của người Achuar thật kỳ quặc, nhưng với họ, chúng ta mới là những người kỳ quái. Chúng ta chạy đua với những công việc căng thẳng, bỏ con cái cho người khác chăm sóc. Chúng ta ngồi và nhìn chằm chằm vào những chiếc màn hình có đèn sáng hầu hết thời gian trong ngày. Rồi chúng ta tập thể dục như điên để đốt cháy lượng ca-lo đã hấp thụ vào người hôm trước. Chúng ta đưa những người già cả vào viện dưỡng lão rồi lo lắng về cách chăm sóc cho họ. Chúng ta uống thuốc để tránh rơi vào cảm giác sợ hãi hay những trạng thái cảm xúc khác mà ta cho là tiêu cực. Chúng ta uống thuốc tăng lực, rồi lại uống thuốc ngủ. Chúng ta ăn và uống quá nhiều, một phần vì chúng ta có mọi thứ nhiều hơn mức cần thiết và một phần vì chúng ta mệt mỏi.Mỗi dân tộc đều có những vấn đề của riêng mình. Tuy nhiên, người Achuar đã dạy tôi rằng thứ họ cho là thực, thứ họ định nghĩa là văn hóa và thứ họ tin là có thật về cuộc sống – công việc kéo dài từ chín-giờ-sáng-đến-năm-giờ-chiều, hôn nhân, cách giáo dục con cái, cách đối xử với người già, cách sống hằng ngày – chỉ là một chuỗi niềm tin và thực hành mà khi chúng ta xếp chúng cạnh nhau, chúng được xem như là ý tưởng tốt ở một thời điểm.

NÂNG TẦM TRÒ CHƠI NỘI TÂM CỦA CHÚNG TA

Tôi từng có dịp gặp một người được rất nhiều người công nhận là một trong những người thông thái nhất hiện nay. Ken Wilber là nhà văn có sách được dịch sang nhiều ngôn ngữ nhất ở Mỹ, với 25 đầu sách được dịch sang hơn 30 ngôn ngữ. Wilber là người khởi xướng học thuyết bao hàm toàn diện mang tên Lý thuyết Tích hợp, trong đó mọi thứ đều được hợp nhất từ các nguyên tắc của vô số các ngành như văn hóa học, nhân chủng học, lý thuyết hệ thống, tâm lý phát triển, sinh học và tâm linh… Những nghiên cứu của Ken đã được nhiều người trích dẫn, từ Tổng thống Bill Clinton tới Ếch Kermit%%1, và Lý thuyết Tích hợp đã được ứng dụng trong nhiều ngành đa dạng như sinh thái học, phát triển bền vững, tâm thần học, giáo dục, kinh doanh, dược học, chính trị, thể thao và nghệ thuật. Lý thuyết này cũng được nghiên cứu trong cuốn sách này, tôi đã dành khoảng năm giờ phỏng vấn Wilber về mô hình phát triển cá nhân và cách nhận thức phát triển.

%%1. Ếch Kermit (Kermit the Frog): Một nhân vật được Jim Henson sáng tạo trong loạt chương trình truyền hình Muppet và được ghi tên trên Đại lộ Danh vọng của Hollywood. (BTV)

Một trong những câu hỏi mà tôi đã dành cho Wilber là tầm nhìn về một chương trình học tập lý tưởng cho trẻ là gì? Đây là điều mà Wilber đã nói với tôi:

Loài người đang thể hiện khả năng ở dưới mức khả năng tiềm ẩn của họ, đơn giản là vì chúng ta không được giáo dục mọi thứ để trở thành con người toàn diện. Chúng ta chỉ được giáo dục từng phần nhỏ, một lát cắt, một phân mảnh hay một điều gì đó mà chúng ta có khả năng… Bởi theo như lối tư duy truyền thống vĩ đại trên thế giới – con người không chỉ sở hữu các trạng thái thông thường của nhận thức như tỉnh, mơ hay ngủ sâu, họ còn sở hữu các trạng thái vô cùng cao siêu của nhận thức như giác ngộ hoặc thức tỉnh – và không một hệ thống giáo dục nào dạy chúng ta BẤT KỲ điều gì như vậy cả. Giờ đây, tất cả các nhân tố mà tôi vừa đề cập đến… không có điều gì là hiếm gặp, tách biệt, bí mật, xa rời thực tế, kỳ lạ hay huyền bí cả. Chúng chỉ là một vài trong số những tiềm năng vô cùng cơ bản và nền tảng của con người ở bất kỳ đâu. Đơn giản đó là bản năng cơ bản của con người. Nhưng chúng ta không giáo dục con người cơ bản. Chúng ta giáo dục ra một kiểu người nào đó tương tự như con người 1/10. Và vì vậy, tôi tin chắc rằng chúng ta có thể mang lại sức khỏe cho hành tinh này này nhân loại nếu bắt tay vào việc giáo dục con người toàn vẹn với mọi tiềm năng và khả năng, kỹ năng cơ bản của họ, cũng như cho dừng hệ thống manh mún, phân mảnh và đứt gãy mà chúng ta đang dùng hiện nay.

Thiết kế nhận thức không chỉ là cảm giác hạnh phúc – dù hạnh phúc là một sản phẩm phụ tuyệt vời. Nó còn tiến xa hơn việc vận hành như con người cơ bản và phấn đấu tiến tới trình độ con người cao nhất mà chúng ta có thể đạt được, để chúng ta có thể hoàn thiện bản thân ở mức cao nhất và, như vẫn nói, để lại một chút gì tốt đẹp cho thế giới mà chúng ta đang sống.

Dù có rất nhiều cách để vượt xa con người cơ bản, nhưng tôi nhận thấy khuôn khổ của thiết kế nhận thức là công cụ hiệu quả nhất, vì mọi sự phát triển đều tới từ việc thay đổi mô hình thực tế của bạn hay việc bạn nâng cấp hệ thống sống ra sao.

Thay đổi mô hình thực tế là một dạng phát triển thường đến từ sự thông suốt hoặc tỏ tường. Đó là một dạng thức tỉnh hoặc phát giác bất ngờ thay đổi hoàn toàn niềm tin. Khi đã tiếp nhận mô hình thực tế mới cao siêu hơn hẳn mô hình cũ, bạn không thể quay lại mô hình cũ được nữa. Điều này đã xảy ra với tôi khi tôi từ chỗ coi công việc đang làm chỉ đơn thuần là một công việc thành một nhu cầu cần thiết. Hay khi một người nào đó chuyển từ chỗ đang tuân theo một tôn giáo nào đó đến chỗ khám phá tâm linh.

Thay đổi hệ thống sống, mặt khác, còn là thay đổi quá trình. Đó là việc nâng cấp từng bước một quá trình cho trước – khi bạn học cách đổi phương tiện di chuyển từ xe đạp sang xe ô tô.

Khi bạn đã hiểu được các cách tiếp cận của việc thiết kế nhận thức, bạn có thể coi bản thân như một hệ điều hành bậc cao đã sẵn sàng cài đặt phần cứng mới (mô hình thực tế) hoặc phần mềm mới (hệ thống sống) khi cần thiết. Bạn sẽ không bao giờ bị gắn chặt với thứ phải làm vì bạn biết còn có nhiều điều mới mẻ và tốt hơn đang đợi bạn khám phá.

Tóm lại, bạn hãy luôn đặt bản thân vào trạng thái sẵn sàng để thay đổi và phát triển.

CÁCH CHÚNG TA PHÁT TRIỂN

Mỗi người chúng ta đều có rất nhiều khả năng chưa được khai phá. Chúng ta cần được nhắc nhở điều đó mỗi khi nghe thấy những câu chuyện về sự thành công của ý chí và tài năng – dù đó là phát minh của ai đó như Dean Kamen, một trong những nhà phát minh vĩ đại nhất nước Mỹ, hay một công dân nào đó dám đứng lên vì danh dự của cộng đồng. Chúng ta gọi tất cả những thứ đó là lòng can đảm, sự thông minh, tầm nhìn, và thậm chí là điều kỳ diệu. Nhưng thiết kế nhận thức trong đời sống thường ngày sẽ thúc đẩy chúng ta trở thành chúng ta. Và mọi điều đó đều trong tầm với của chúng ta, những người bạn trong lĩnh vực bẻ khóa của tôi ạ.

Đây là một bài tập quan trọng. Thiết kế nhận thức hiệu quả nhất là khi được áp dụng theo một phương pháp tiếp cận toàn diện trong suốt cuộc đời. Để làm được điều đó, chúng ta phải hiểu rõ hai điều: Đầu tiên, chúng ta cần nhận diện được những lĩnh vực then chốt trong cuộc sống, nơi chúng ta có thể áp dụng các thiết kế nhận thức, và hai là chúng ta cần chỉ ra được lĩnh vực nào là nơi cần được tái cân bằng.

Bài tập: Định nghĩa và đánh giá các mô hình và hệ thống của bạn

Một người bạn của tôi là Jon Butcher, chủ của Precious Moments, một công ty chuyên đặt hàng qua catalogue nổi tiếng của Mỹ. Công ty này chuyên bán quà dưới dạng những con búp bê bằng sứ. Ông là một trong những doanh nhân khởi nghiệp thành công nhất tại Mỹ ngày nay, nhưng điều thực sự đặc biệt về Jon là cuộc sống vô cùng cân bằng của ông. Ông dường như có mọi thứ – tiền bạc, thành công, một cuộc hôn nhân hạnh phúc, những đứa con tuyệt vời và một cuộc sống đầy ắp sự thú vị. Ví dụ, Jon đã lên chức ông, nhưng ông thực sự có một sức khỏe tuyệt vời như thể mới 40 tuổi mà thôi. Jon nói rằng bí mật nằm ở cách ông thiết lập mục tiêu cho cuộc sống.

Jon chia nhỏ cuộc sống của ông thành 12 hạng mục, và mỗi hạng mục ông lại vạch rõ niềm tin, nhận định, chiến lược và mục tiêu của mình. Đây là cách thiết lập mục đích ở cấp sâu nhất. Khi bạn bè hỏi Jon về bí mật của mình, ông đã chỉ cho họ hệ thống này. Cuối cùng, bí quyết đó đã biến chuyển thành Lifebook, một hội thảo về phát triển cá nhân mà bạn có thể tham dự tại Chicago, nơi bạn có thể dành ra bốn ngày để “lặn” sâu xuống những khía cạnh khác biệt trong cuộc sống nhằm lập ra bản phác thảo chi tiết cho cuộc đời mình.

Ý tưởng mà tôi chia sẻ ở đây một phần được lấy cảm hứng từ buổi hội thảo Lifebook của Jon Butcher mà tôi từng tham dự năm 2010. Tôi đã cải tiến các hạng mục (12 hạng mục của tôi sẽ khác so với của Jon) cho bài tập này để giúp bạn tìm ra mô hình và hệ thống bạn sẽ áp dụng vào cuộc sống của mình. Từ đây, bạn có thể bắt đầu xem xét những lĩnh vực mình cần nâng cấp. Tôi gọi chúng là 12 Lĩnh vực Cân bằng. Mỗi lĩnh vực sẽ ảnh hưởng và định hình nên bạn theo cách riêng của chúng. Bài tập này sẽ giúp bạn nâng cấp bản thân theo từng cấp độ mà không để phần nào trong cuộc sống bị tụt lại phía sau.

Bạn đã sẵn sàng để bắt đầu chuyến hành trình thiết kế nhận thức của mình chưa? Xin mời!

Khi bạn nghĩ tới cuộc sống của mình và nơi mà mình muốn phát triển, hãy suy nghĩ một cách toàn diện. Rất nhiều người đang sống trong tình trạng thiếu cân bằng. Họ có thể rất giàu có nhưng lại có mối quan hệ vô cùng tệ với gia đình. Hoặc họ có thể có cơ thể cực kỳ cân đối và khỏe mạnh nhưng lại nợ nần quá nhiều. Hay họ có thể có một sự nghiệp đầy thành tựu nhưng lại luôn cảm thấy trái tim tan vỡ và cô đơn. Một cuộc sống phi thường phải cân bằng ở mọi cấp độ. Suy nghĩ một cách toàn diện sẽ giúp bạn đảm bảo bản thân không giành chiến thắng ở khía cạnh này nhưng lại để thua ở một khía cạnh khác.Tôi đã sử dụng 12 Lĩnh vực Cân bằng để sự cân bằng cho bản thân, và bây giờ đến lượt bạn.

Với mỗi lĩnh vực dưới đây,hãy đánh giá cuộc sống của bạn theo thang điểm 1-10, 1 điểm là “rất yếu” và 10 điểm là “phi thường”. Bạn hãy chuẩn bị sẵn một cây bút, và viết số điểm của mình ngay cạnh lĩnh vực đó. Đừng nghĩ về mỗi lĩnh vực quá lâu.Thường thì suy nghĩ đầu tiên – những lời thật lòng của bạn – mới là chính xác nhất.

1. MỐI QUAN HỆ TRONG TÌNH YÊU: Đây là tiêu chuẩn đánh giá hạnh phúc của bạn trong tình trạng hiện tại của mối quan hệ – kể cả khi bạn đang độc thân và thấy hài lòng với điều đó, khi đang trong một mối quan hệ, hay đang mong muốn có một mối quan hệ. Điểm số của bạn:_____

2. TÌNH BẠN: Đây là tiêu chuẩn đánh giá sự mạnh mẽ của mạng lưới hỗ trợ mà bạn đang có. Bạn có ít nhất năm người mà bạn biết họ sẽ bảo vệ bạn và bạn muốn ở bên cạnh họ không? Điểm số của bạn:_____

3. HÀNH TRÌNH: Bạn mất bao nhiêu thời gian để đi du lịch và trải nghiệm thế giới, thực hiện những điều sẽ mở ra các trải nghiệm và sự hưng phấn mới cho bạn? Điểm số của bạn:_____

4. MÔI TRƯỜNG: Đây là chất lượng của ngôi nhà, xe ô tô và nơi làm việc của bạn, nói chung là những nơi bạn dành thời gian ở đó – bao gồm cả những chỗ trú chân khi bạn đi du lịch. Điểm số của bạn:_____

5. SỨC KHỎE VÀ HÌNH THỂ. Dựa theo số tuổi và điều kiện thể chất, bạn đánh giá tình trạng sức khỏe của mình ra sao? Điểm số của bạn:_____

6. ĐỜI SỐNG TRÍ TUỆ. Bạn phát triển và học tập trong bao lâu và nhanh đến đâu? Bạn đã đọc bao nhiêu cuốn sách? Bạn tham gia bao nhiêu khóa học hay hội thảo hàng năm? Bạn không nên chấm dứt sự nghiệp học hành sau khi tốt nghiệp đại học. Điểm số của bạn:_____

7. CÁC KỸ năng: Bạn củng cố các kỹ năng đang có để khiến mình trở nên khác biệt và xây dựng sự nghiệp thành công nhanh ra sao? Bạn là người luôn hướng tới sự thành thục hay là một người trì trệ? Điểm số của bạn:_____

8. ĐỜI SỐNG TÂM LINH. Bạn dành bao nhiêu thời gian cho hoạt động tâm linh, thiền định hay các hoạt động tín ngưỡng khác để giúp bản thân cảm thấy được kết nối, cân bằng và bình an? Điểm số của bạn:_____

9. SỰ NGHIỆP. Bạn có đang phát triển, thăng tiến và hoàn thiện bản thân không? Hay bạn đang cảm thấy bế tắc khi đi theo lối mòn? Nếu sở hữu một doanh nghiệp, công việc làm ăn của bạn đang phát đạt hay trì trệ? Điểm số của bạn: _______

10. ĐỜI SỐNG SÁNG TẠO. Bạn có vẽ, viết, chơi nhạc cụ hay tham gia vào các hoạt động nào khác để rèn luyện óc sáng tạo không? Hay bạn là người thiên về hưởng thụ hơn là sáng tạo? Điểm số của bạn:_____

11. CUỘC SỐNG GIA ĐÌNH. Bạn có thích được trở về nhà sau một ngày làm việc vất vả không? Nếu bạn chưa kết hôn hoặc chưa làm cha mẹ, hãy xác định Lĩnh vực Cân bằng này dựa trên mối quan hệ với cha mẹ và các anh chị em. Điểm số của bạn:_____

12. CUỘC SỐNG CỘNG ĐỒNG. Bạn có phải là người trao tặng, đóng góp và giữ một vai trò quan trọng trong cộng đồng của bạn không? Điểm số của bạn:_____

Bạn đã nhận ra một số khía cạnh mà mình muốn nâng cấp chưa? Đó chính là điểm quan trọng – giờ thì bạn đã có một vạch xuất phát rõ ràng về nơi mà bạn muốn bắt đầu cuộc hành trình hướng tới sự phi thường. Trong các chương tiếp theo, chúng ta sẽ quay lại với 12 Lĩnh vực Cân bằng này để giúp bạn nhận ra khía cạnh mình muốn tập trung chú ý vào việc nâng cấp mô hình thực tế và hệ thống sống.

Chương 4
Viết lại mô hình thực tế của bạn

Nơi bạn học cách lựa chọn và nâng cấp niềm tin của mình

Niềm tin giống như những mệnh lệnh không thể nghi ngờ, nói cho chúng ta biết mọi vật là thế nào, điều gì là có thể và không thể cũng như điều gì nên làm và không nên làm. Niềm tin tạo ra mọi hành động, mọi tư duy và mọi cảm xúc mà chúng ta trải nghiệm. Kết quả là việc thay đổi hệ thống niềm tin trở thành trung tâm của mọi thay đổi thực tế và lâu bền trong cuộc sống của chúng ta.

_TONY ROBBINS

LỜI KHUYÊN CỦA MỘT NHÀ SƯ TRONG BỂ NƯỚC NÓNG

“Bây giờ anh có thời gian không?” một nhà sư trẻ hỏi tôi. “Hãy nói chuyện cùng tôi.”

Tôi có thời gian không ư? Đó là đêm cuối cùng của chúng tôi tại Fiji. Chúng tôi đang ngồi xung quanh một chiếc bàn lớn, tận hưởng bữa tiệc thịnh soạn nhất trong đời mà tôi từng thấy. Đó là năm 2009 và cộng sự kinh doanh của tôi lúc đó, Mike, cùng tôi là khách mời của một khóa thiền nâng cao tại Namale, một khu nghỉ dưỡng tuyệt vời thuộc sở hữu của tác giả kiêm huấn luyện viên nổi tiếng thế giới Tony Robbins. Nhóm chúng tôi là một tập hợp thú vị gồm các diễn viên Hollywood, một nhân tài trong làng chứng khoán và cả một cựu Hoa hậu nước Mỹ – ngoài ra còn có các nhà sư đến từ Ấn Độ, những người hướng dẫn khóa thiền.Tôi thấy vinh dự khi được Tony và vợ mời đến tham dự bữa tiệc và trải nghiệm hòn đảo xinh đẹp của họ.

Đó là khóa tu kéo dài gần chín ngày về khám phá bản thân, trong đó chúng tôi phải cố gắng hiểu rõ bản thân và tiềm năng của mình một cách thực sự. Và tới ngày cuối cùng, chúng tôi được báo rằng mình sẽ được một nhà sư tư vấn riêng, người sẽ giúp chúng tôi “giác ngộ”.

Vì lý do nào đó mà tôi sẽ không bao giờ được biết, nhà sư của tôi quyết định sẽ tiến hành tư vấn cho tôi giữa bữa tiệc xa hoa, ngay sau khi tôi vừa uống xong ly rượu thứ ba.

Một khi nhà sư đã gọi, bạn phải lắng nghe. “Thầy muốn đi đâu?” Tôi hỏi.

“Hãy đi tới bể nước nóng,” sư thầy nói.

Rất tự nhiên.

Chúng tôi tới bể nước nóng lộ thiên ngay dưới bầu trời đầy sao của Fiji. Tôi trèo ngay vào. Sư thầy ngồi trên thành bể, ngâm chân vào nước. Nhìn tôi chăm chú, thầy nói:

“Con có biết vấn đề của con là gì không?”

“Dạ không,” tôi trả lời, ngạc nhiên và, thực sự là, hơi khó chịu, “Vấn đề của con là gì ạ?”

“Con không mấy tự tin.”

Cái quái gì…?

“Con không nghĩ vậy,” tôi trả lời, ở mức hợp lý nhất có thể, cố gắng che giấu sự khó chịu đang dâng trào. “Con nghĩ là con khá là tự tin. Con đang điều hành một doanh nghiệp. Con đang tận hưởng cuộc sống của con…”

“Không không không không không.” Thầy ngắt lời tôi. “Con không mấy tự tin. Đây là căn nguyên mọi vấn đề của con. Ta đã quan sát con. Khi con đang trình bày ý tưởng của mình với cộng sự và cậu ta phản bác lại một luận điểm của con, con bị kích động và rơi vào thế phòng thủ.Ta chắc rằng con có vấn đề với vợ mình, và ta chắc rằng con còn có vấn đề với những người khác nữa. Con không thể chịu được sự chỉ trích. Tất cả chỉ bởi một điều: Con không mấy tự tin.”

Điều này giống như bị đấm vào mặt vậy. Làn nước ấm trong bể không còn khiến tôi thấy dễ chịu nữa. Nhà sư rất nghiêm túc. Và sau chín ngày hành thiền và quán chiếu, tôi đã cởi mở hơn với kiểu thấu đạt này, kể cả khi điều này nghe thật đau đớn.

Tôi luôn phòng thủ quá mức khi đưa ra ý tưởng trong các cuộc họp, đặc biệt là với cộng sự kinh doanh của mình. Tôi thường cảm thấy bị tổn thương hay bị hiểu nhầm trong các tình huống gia đình. Nhưng vấn đề thực sự không phải là ai đó đang cố tình bác bỏ ý tưởng của tôi, không lắng nghe tôi hay hiểu lầm tôi.Tất cả điều đó đều bắt nguồn từ một niềm tin được chôn chặt trong tôi rằng tôi chưa hoàn thiện.

Đó là lý do tại sao tôi luôn ở thế phòng thủ trong các cuộc họp. Tôi cảm thấy việc phản đối các ý tưởng của tôi cũng chính là phản đối tôi.

Đó là lý do tại sao tôi trở thành doanh nhân khởi nghiệp. Để chứng tỏ rằng tôi giàu có và đủ đầy.

Đó là lý do vì sao tôi xây dựng văn phòng đẹp nhất thành phố. Để chứng minh rằng tôi có thể làm điều đó.

Đó là lý do vì sao tôi trở nên giàu có. Để chứng tỏ rằng tôi hoàn thiện.

Tôi có thể nhận ra cách niềm tin chứng minh mình hoàn thiện – tôi đã đi theo mô hình thực tế này quá lâu – đã dẫn tôi đến với thành công. Dù vậy, tôi cũng đồng thời nhận ra rằng ý niệm phải chứng minh bản thân đã mang lại quá nhiều đau khổ cho cuộc đời tôi. Có phải nếu không có niềm tin hạn chế này, có khi tôi còn thành công hơn trong công việc và trong các mối quan hệ – khi không phải tập trung quá nhiều vào việc nâng cao giá trị bản thân không?

Điều gì có thể đã xảy ra nếu tôi phát triển niềm tin rằng mình đã đủ rồi và không cần phải chứng minh điều gì cả?

Các mô hình thực tế thường rất mơ hồ đối với chúng ta.Có một vài mô hình mà chúng ta biết là mình có. Ví dụ, tôi biết là mình tin vào tầm quan trọng của tiếng gọi, sức mạnh của lòng biết ơn và sự tử tế đối với những người tôi làm cùng.

BÀI HỌC SỐ 1: Mô hình thực tế luôn ẩn mình. Chúng ta thường không nhận ra là mình đã có chúng cho đến khi xuất hiện hoạt động can thiệp hay hành thiền nào đó khiến ta tỉnh thức.

Tuy nhiên, chúng ta cũng có những mô hình thực tế ẩn sâu bên trong tới mức chúng ta gần như không ý thức được chúng. Những gì mà bạn biết là bạn tin nhỏ hơn rất nhiều so với những gì mà bạn không biết là bạn tin.

Trở nên khôn ngoan hơn và hướng tới sự phi thường thực ra là ý thức được các mô hình thực tế không lộ diện mà bạn vẫn luôn tin tưởng.

Tôi không hề ý thức được rằng mình có niềm tin vào việc bản thân không hoàn thiện. Nhận ra điều đó và học cách giải quyết vấn đề đã tạo ra ảnh hưởng sâu sắc tới chất lượng cuộc sống của tôi cũng như cách tôi làm bạn, làm đồng nghiệp và làm người yêu.

Trong chương này, chúng ta sẽ khám phá cách các mô hình thực tế tạo ra thế giới phù hợp cho chúng. Đồng thời, chúng ta cũng sẽ tìm hiểu cách ý thức được những mô hình đang bị ẩn giấu và thay thế những thứ không lành mạnh thành những mô hình tiên tiến. Bước đầu tiên là tìm hiểu cách chúng ta tiếp nhận những mô hình đó.

CÔ GÁI TRONG BUỔI KHIÊU VŨ

Niềm tin về việc “Mình không hoàn thiện” và những mô hình thực tế hạn chế khác đến từ đâu? Với đa số chúng ta, chúng đến từ thời niên thiếu.

Tôi lớn lên ở Kuala Lumpur, Malaysia, nhưng trong một gia đình có gốc từ bắc Ấn Độ, vì vậy tôi có vẻ ngoài khác hẳn so với các bạn cùng trang lứa ở trường, hầu hết họ đều có gốc là người Trung Quốc hay mấy vùng Đông Nam Á khác.Tôi có màu da khác biệt, mũi to hơn và người nhiều lông. Làm một đứa trẻ thuộc về số ít quả thực là không dễ dàng.Tôi bị chế nhạo và réo tên ở trường tiểu học, lũ trẻ gọi tôi là Cậu bé Vượn vì tôi có lông chân và mũi khoằm vì cái mũi to tướng kiểu La Mã. Kết quả là tôi lớn lên và tin rằng mình khác biệt. Tôi căm thù cái khoằm dài và đôi chân “vượn” của mình.

Khi tôi 13 tuổi, cha đăng ký cho tôi học ở một trường tư dành cho trẻ em nước ngoài. Xung quanh tôi có đủ kiểu người, với bạn bè đến từ 15 quốc gia khác nhau trong cùng một lớp, khiến tôi cảm thấy có chút bình thường. Tuy nhiên, việc trở thành người lớn còn mang tới những thách thức khác. Tôi bị bệnh mụn trứng cá kinh niên nên phải tới phòng khám da liễu nhiều lần, và tôi cũng phải thường xuyên dùng nhiều thuốc để trị trứng cá từ khi 16 tuổi. Điều này khiến tôi lại có thêm một cái tên nữa: Mặt Mụn. Mọi việc cứ xấu đi. Đến tuổi vị thành niên, mắt của tôi lại trở nên tệ đến nỗi tôi phải đeo kính với tròng mắt dày cộp. Đã thế kính còn hay bị vỡ, và tôi lại phải dán mắt kính bằng băng dính, điều đó khiến tôi trông như mấy thằng ngố trong phim với cặp kính dày dán chi chít băng dính. Như bạn có thể tưởng tượng đấy, quãng thời gian niên thiếu của tôi thật chẳng dễ dàng gì.

Niềm tin tiêu cực về vẻ bề ngoài đã phá hỏng sự tự tin của tôi trong những tháng năm đầu đời. Tôi khá lúng túng ngoài xã hội. Tôi hầu như không ra ngoài với bạn bè. Thỉnh thoảng, tôi có thích vài ba cô gái nhưng chẳng bao giờ có can đảm rủ người ta đi chơi.

Tại Đại học Michigan, tôi thấy mình như kiểu mấy tay kỹ sư lập dị, kiểu người mà các cô gái muốn làm bạn nhưng chẳng cô nào muốn hẹn hò. Vậy là tới khi 22 tuổi, tôi, một gã sinh viên đại học, vẫn chưa có mảnh tình nào vắt vai.

Rồi điều gì đó đã thay đổi. Và nó bắt đầu bằng một nụ hôn.

Chuyện xảy ra tại một buổi khiêu vũ của trường. Tôi đã uống hơi nhiều bia, có lẽ đó là lý do duy nhất lý giải cho việc tôi đang khiêu vũ cùng cô gái xinh đẹp nhất phòng. Tên cô ấy là Mary. Tôi đã biết cô ấy nhiều năm rồi và luôn ngưỡng mộ cô ấy, nhưng Mary luôn nằm ngoài nhóm bạn bè của tôi.

Tới bây giờ, tôi vẫn không hiểu chuyện gì đã xảy ra với tôi, nhưng trong lúc chúng tôi đang khiêu vũ, tôi đã ngả người và hôn cô ấy. Ngay lập tức, tôi lùi lại, lắp bắp câu gì đó như kiểu: “Tôi xin lỗi – tôi không định làm thế.” Tôi cứ nghĩ rằng Mary sẽ nổi trận lôi đình. Nhưng thay vào đó, cô ấy nhìn thẳng vào tôi và nói: “Cậu đùa tôi đấy à? Cậu hơi bị nóng bỏng đấy.” Rồi cô gái xinh đẹp nhất phòng túm lấy tôi rồi lại cùng tôi khóa môi. Việc nọ dẫn đến việc kia, và đó là đêm tuyệt vời nhất trong thời đi học của tôi.

Khi mô hình thực tế thay đổi, cách bạn vận hành thế giới cũng thay đổi theo. Ngày hôm sau thức dậy, tôi có cảm giác như thể mình đang sống trong một thế giới hoàn toàn khác vậy. Nếu Mary, cô gái xinh đẹp nhất phòng, đã nghĩ rằng tôi nóng bỏng, thì có lẽ tôi cũng không đến nỗi kém hấp dẫn cho lắm, và những cô gái khác có lẽ cũng nghĩ như vậy.

Phát hiện đó đã chấm dứt niềm tin của tôi về việc tôi chỉ là kẻ vô hình với các cô gái. Điều đó đã thay đổi hoàn toàn khả năng giao tiếp của tôi với người khác giới. Nhờ Mary, các cuộc hẹn hò của tôi bắt đầu. Vẻ bề ngoài của tôi không hề thay đổi, tuy nhiên, nhờ nắm trong tay mô hình thực tế mới về vẻ hấp dẫn của mình, tôi bỗng chốc trở thành thỏi nam châm thu hút phụ nữ. Điều kỳ diệu là cách một niềm tin, khi thay đổi, lại có thể tạo ra cú lội ngược dòng ngoạn mục trong cuộc đời tôi.

Sau đó không lâu, tôi gặp người phụ nữ đẹp tuyệt vời khác, Kristina, người mà tôi đã yêu suốt một thời gian dài. Tôi đã quen cô ấy nhiều năm với tư cách là một người bạn và luôn coi cô ấy là người phụ nữ trong mơ của mình. Xinh đẹp, mạnh mẽ và rất thông minh. Tóc đỏ. Tôi thích tóc đỏ.

Nhưng lúc đó,với mô hình thực tế mới, tôi đã tiếp cận Kristina theo một cách khác. Chúng tôi bắt đầu hẹn hò. Ba năm sau, tôi cầu hôn cô ấy. Giờ đây, sau 15 năm, chúng tôi vẫn ở bên nhau và nuôi dạy hai đứa con tuyệt vời.

Giờ thì tôi lên sân khấu mà không còn cảm thấy lúng túng nữa. Tôi ghi hình mà không còn cảm thấy lo sợ về diện mạo của mình.Tất cả là nhờ một cô gái mà tôi vô cùng ngưỡng mộ vì đã giúp tôi thay đổi mô hình thực tế mà tôi đã tuân theo trong quá lâu. Tôi có rất nhiều niềm tin đổ vỡ cần hàn gắn, nhưng đó là một bằng chứng cho thấy chỉ cần có lực đẩy đúng đắn, thì dù đó là mô hình cố hữu từ khi chúng ta còn bé, cũng có thể bị xóa bỏ hoàn toàn. Và khi điều đó xảy ra, kết quả thu được thật đáng ngưỡng mộ.

BÀI HỌC SỐ 2: Chúng ta thường mang theo bên mình những mô hình cổ hủ tiêu cực từ thời còn bé. Nhưng tất cả những điều đó có thể bị đập tan và gỡ bỏ khi có bằng chứng cho thấy các chứng cớ hoàn toàn không đúng.

NHÀ TRỊ LIỆU BẰNG THÔI MIÊN TRONG PHÒNG KHÁCH SẠN

Năm 2015, có một trải nghiệm đã giúp tôi phá bỏ một mô hình thực tế ảnh hưởng sâu sắc tới những hạn chế trong đời: Tôi không biết giữ tiền. Hoạt động kinh doanh của tôi đang tốt đẹp, nhưng tôi vẫn gặp phải vấn đề khá nghiêm trọng liên quan đến quyền sở hữu lãi tài chính. Ví dụ, sự kiện có tính chất tương tự như lễ hội của tôi, A-Fest, là một hoạt động sinh lời, nhưng tôi cho đi 100% lợi nhuận mà không giữ lại chút phần thưởng nào. Tôi còn là đồng tác giả của nhiều khóa học phát triển cá nhân, nhưng tôi lại chưa bao giờ đàm phán mức phí bản quyền cao hơn mức tôi thấy rằng mình xứng đáng được hưởng.Xa rời sự giàu có về mặt vật chất không phải là điều hoàn toàn xấu. Nhưng tôi cảm thấy việc đó có phần tiêu cực, vì nó có thể giới hạn khả năng tăng trưởng trong kinh doanh và các dự án của tôi.

Năm 2015, tôi chuẩn bị kết thúc thêm một lễ hội A-Fest, một sự kiện do tôi đã sáng lập năm 2010 ở Dubronik, Croatia. Sự kiện vừa kết thúc, và hàng trăm người tham dự đang chuẩn bị về nhà. Lúc đi vào nhà hàng có tầm nhìn hướng ra biển Adriatic, tôi nhìn thấy nhà thôi miên trị liệu Marisa Peer và chồng bà, doanh nhân người Anh, John Davy, đang ăn sáng.

Marisa là một cá nhân kiệt xuất, bà đã giúp nhiều người gặp những vấn đề nghiêm trọng nhanh chóng có được những đột phá ấn tượng trong việc phát triển cá nhân. Bà có khách hàng là những thành viên Hoàng gia Anh và những người nổi tiếng trong danh sách Ai là Ai (Who’s Who) của Hollywood.

Bài phát biểu của Marisa tại A-Fest đã đem đến cho người nghe sự hân hoan nhiệt liệt và được bình chọn là bài diễn thuyết hay nhất sự kiện. Trong bài phát biểu của mình, Marisa giải thích rằng nỗi phiền muộn lớn nhất của con người chính là ý nghĩ “Mình chưa hoàn thiện”. Chính niềm tin từ thời thơ bé này đã đi theo chúng ta tới tận khi trưởng thành và trở thành căn nguyên của rất nhiều vấn đề mà chúng ta gặp phải.

Khi chúng tôi cùng dùng bữa sáng và thảo luận về công việc của Marisa, tôi đã đề nghị liệu bà có thể thôi miên tôi được không. Tôi chưa bao giờ rơi vào trạng thái này và khá tò mò về hiệu quả của nó.

Vài tiếng sau, Marisa tới phòng của tôi tại khách sạn, chúng tôi cùng trao đổi về mục đích của buổi trị liệu. Mục tiêu của tôi là: Tôi muốn hiểu thêm về thái độ của mình đối với tiền bạc.Tôi muốn xem liệu thái độ đó có liên quan gì tới một vài mô hình thực tế mà tôi cần rũ bỏ hay không.

Marisa hướng dẫn tôi tiến vào trạng thái hồi quy, ngược dòng ký ức và hình ảnh đã qua trong cuộc đời tôi. Tôi cảm thấy như thể mình đang tranh thủ chợp mắt trong khi nghe theo lời hướng dẫn của bà. “Hãy quay lại thời khắc anh bắt đầu phát triển niềm tin này trong quá khứ,” bà ấy nói.

Bất thình lình, tôi nhìn thấy thầy John, một giáo viên từng dạy tôi thời niên thiếu. Tôi ngưỡng mộ thầy, và thầy quả là một người thầy xuất sắc. Mọi người trong lớp vừa quý mến vừa thương thầy.Thầy có vẻ lúc nào cũng rất cô đơn. Chúng tôi biết vợ thầy mới bỏ đi. Chúng tôi biết thầy sống trong một khu nhà tập thể nhỏ và thầy cũng không có nhiều tiền. Nhưng chúng tôi vẫn yêu mến thầy; chúng tôi dành nhiều thời gian để nói về người thầy đáng kính cũng như nỗi xấu hổ mà thầy phải chịu đựng khi rơi vào hoàn cảnh như vậy.

“Anh có nhận ra hình mẫu mà anh có thể tạo dựng kể từ thời khắc đó hay không?” Marisa hỏi. Và tôi chợt nhận ra Nguyên tắc Chết tiệt mà mình đã áp đặt:

Để trở thành một thầy giáo tuyệt vời, bạn phải biết chịu đựng.

Tôi luôn coi bản thân mình là một thầy giáo vì tôi đang điều hành một công ty giáo dục và còn diễn thuyết cũng như viết về phát triển cá nhân. Đồng thời, tôi cũng có một niềm tin vô thức rằng mình phải biết chịu đựng để trở thành một người thầy tốt – trong trường hợp của tôi, điều đó cũng đồng nghĩa với việc phá sản.

Nhưng Marisa không dừng lại ở đó. Bà khiến tôi phải hồi tưởng lại một khoảnh khắc khác. Tôi thấy mình đang ngồi ở ghế sau ô tô của cha mẹ. Hôm đó là sinh nhật tôi. Lúc đó tôi chỉ khoảng 9 hay 10 tuổi. Cha mẹ đang chở tôi đi mua một món quà cho ngày sinh nhật. Tôi giả vờ ngủ, nhưng tôi có thể nghe thấy cha mẹ đang nói chuyện về nỗi lo cơm áo gạo tiền. Lúc đó, cha mẹ tôi không giàu có, nhưng họ vẫn đầy đủ. Mẹ tôi là một giáo viên công lập và cha tôi là một chủ doanh nghiệp nhỏ. Tôi nhớ lại cảm giác tội lỗi đã xâm chiếm mình, lấn át suy nghĩ về món quà. Tại cửa hàng, tôi lấy một cuốn sách. “Thế thôi á?” mẹ tôi hỏi. “Con có thể chọn thêm mấy món đằng kia nữa.” Vì vậy, tôi nhặt thêm một cái gậy chơi khúc côn cầu. Mẹ tôi nói: “Hôm nay là sinh nhật con. Con có thể chọn thêm.” Nhưng tôi không muốn cha mẹ phải chịu thêm gánh nặng kinh tế nào vì mình nữa. Ký ức này đã khắc họa một mô hình thực tế mà tôi luôn mang theo bên mình:

Đừng đòi hỏi quá nhiều vì người khác sẽ bị tổn thương nếu bạn làm vậy.

Chúng tôi tiếp tục. Tôi hồi tưởng lại một khoảnh khắc khác. Khi đó,tôi 16 tuổi,đang đứng trong nắng gắt ngoài sân bóng chuyền. Hiệu trưởng – một cựu vận động viên đẩy tạ vạm vỡ, vì lý do nào đó, có vẻ rất coi thường tôi dù tôi luôn nằm trong nhóm học sinh giỏi nhất trường – đang phạt tôi. Hôm đó, tôi quên mang quần để học thể dục.Thầy phạt tôi vì lỗi nhỏ đó bằng cách bắt tôi đứng dưới trời nắng hai tiếng đồng hồ. Sau đó, vì tôi có vẻ vẫn chưa sợ, nên ông ta đã nâng mức phạt lên bằng cách gọi điện cho cha tôi ngay trước mặt tôi và nói với tôi: “Cậu bị đuổi.” Nói đoạn, ông ta đi thẳng.

Khi cha tôi đến trường, thầy hiệu trưởng nói với ông rằng: “Tôi không định đuổi học con anh. Tôi chỉ đang cố dọa nó để dạy cho nó một bài học.” Cha tôi giận tím mặt, ông gặng hỏi thầy hiệu trưởng về thái độ khắt khe đối với một sai lầm vô cùng nhỏ như vậy.

Tôi đã phải chịu đựng khi bị đối xử như vậy.

“Giờ thì anh đã trưởng thành rồi, anh có nhận ra lý do vì sao ông ta lại đối xử với anh như vậy không?” Marisa hỏi.Trong đầu tôi nảy ra một Nguyên tắc Chết tiệt khác:

Đừng nổi bật. Nổi bật sẽ đánh mất sự an toàn.

Ngay lập tức, tôi nhận ra cách ba mô hình thực tế thời niên thiếu kìm kẹp tôi theo nhiều cách khác nhau. Niềm tin về việc khi nổi bật sẽ thật nguy hiểm,việc trở thành một thầy giáo tốt sẽ không đi liền với sự giàu sang, và rằng mình sẽ làm người khác thất vọng hoặc tổn thương nếu đòi hỏi thêm nữa, tất cả đều đang ngấm ngầm hủy hoại tôi. Tôi chưa bao giờ nhận ra là mình có những niềm tin đó. Khi những niềm tin này được loại bỏ, cuộc đời tôi đã xảy ra hàng loạt thay đổi lớn.

Những gì đã xảy ra trong nhiều tháng sau đó thật khó tin. Vì niềm tin vào việc nổi bật sẽ thật nguy hiểm đã biến mất, tôi bắt đầu nói nhiều hơn. Gần như ngay lập tức tôi nhận được hai lời mời diễn thuyết và nhận được mức thù lao cao nhất từ trước tới giờ. Tôi được quay phim nhiều hơn và thuê công ty truyền thông đầu tiên cho riêng mình. Có vẻ những lời đề nghị phỏng vấn và xuất hiện cứ tự nhiên mà tới. Tôi xuất hiện trên bìa của ba cuốn tạp chí, có mặt trên khắp mạng xã hội và chứng kiến lượng người theo dõi trên Facebook gia tăng chóng mặt.

Tôi cũng quyết định mình không nhất thiết phải trở thành người thầy giỏi chịu đựng. Sau năm năm, lần đầu tiên tôi quyết định tăng lương cho chính mình.

Kết quả ra sao? Chỉ trong vòng bốn tháng, thu nhập của tôi đã tăng lên gấp đôi. Công ty của tôi cũng bắt đầu phát đạt. Chúng tôi đã đạt được mốc thu nhập mới. Hóa ra, những niềm tin đó không chỉ kìm hãm tôi mà đồng thời chúng còn kìm hãm cả doanh nghiệp của tôi và tất cả mọi người đang làm việc cho tôi. Những trải nghiệm này đã chứng minh cho tôi thấy việc xóa bỏ những mô hình thực tế cũ kỹ có thể ảnh hưởng sâu sắc đến cuộc đời bạn.

BÀI HỌC SỐ 3: Khi bạn thay thế những mô hình thực tế không còn thích hợp bằng các mô hình thích hợp, những thay đổi mạnh mẽ trong cuộc đời bạn sẽ xảy ra nhanh đến chóng mặt.

CỖ MÁY TẠO Ý NGHĨA TRONG ĐẦU BẠN

Hầu hết chúng ta đều có những phiên bản khác nhau của riêng mình về những niềm tin không còn thích hợp. Niềm tin về cách chúng ta nhìn nhận, về các mối quan hệ với tiền bạc, về giá trị bản thân. Những niềm tin này có thể khởi phát từ những nguồn cơn khác nhau mà chúng ta không ngờ tới: một giáo viên hay đe nẹt, cuộc trò chuyện giữa cha mẹ hay các nhân vật quyền lực nào đó mà ta trộm nghe được, hay sự chú ý từ những người mà chúng ta bị thu hút.

Vì chúng ta tin những điều này là thật, nên chúng trở thành thật. Tất cả chúng ta đều nhìn thế giới qua lăng kính của riêng mình, tô màu lăng kính đó bằng những trải nghiệm, ý nghĩa và niềm tin của chúng ta đã tích lũy theo thời gian.

Nó như thể có một cỗ máy tạo ý nghĩa trong đầu của chúng ta. Khi cỗ máy này được kích hoạt, nó sẽ tạo ra những Quy tắc Chết tiệt về mọi trải nghiệm mà chúng ta có. Chẳng hạn khi bạn bè trêu chọc tôi, rồi gọi tôi bằng những cái tên khác nhau, điều đó có nghĩa là tôi phải rất xấu. Chẳng ai bận tâm đến lời giải thích rằng lũ trẻ vẫn còn nhỏ, và trẻ con thì hay lấy người khác ra làm trò cười. Nhưng khi còn là một đứa trẻ, tôi vẫn chưa đủ chín chắn để hiểu được điều này, thay vào đó, tôi lập ra một mô hình thực tế mà ở đó, tôi là một kẻ không hề hấp dẫn.

Cỗ máy tạo ý nghĩa này không bao giờ ngừng nghỉ. Nó hoạt động trong suốt thời niên thiếu cho đến khi trưởng thành: khi bạn hẹn hò, giao tiếp với bạn đời và con cái, tương tác với sếp, cố gắng chốt hợp đồng, được lên lương (hoặc không) và nhiều thứ khác.

Chúng ta tạo ra nhiều ý nghĩa cho mỗi tình huống mà chúng ta chứng kiến rồi mang những ý nghĩa này đi khắp nơi như những mô hình thực tế đơn giản, méo mó và nguy hiểm về thế giới thực tại. Rồi chúng ta hành động như thể những mô hình này là pháp luật vậy. Những trải nghiệm tôi vừa mô tả đã chứng minh cho tôi thấy rõ điều đó, nhưng các nhà khoa học thì mới đang bắt đầu nghiên cứu hiện tượng này, và kết quả thu được thật đáng ngạc nhiên. Dù tin xấu là các mô hình thực tế có thể gây ra những biểu hiện như căng thẳng, buồn bã, cô đơn và lo lắng; thì tin tốt là chúng ta có thể nâng cấp chúng. Khi thay thế các mô hình cũ bằng những mô hình phù hợp để làm việc hiệu quả hơn, chúng ta sẽ thay đổi cuộc sống của chính mình một cách nhanh chóng.

Dưới đây là một vài nghiên cứu thú vị cho thấy sức mạnh của niềm tin.

NIỀM TIN CỦA CHÚNG TA ẢNH HƯỞNG NHƯ THẾ NÀO ĐẾN DIỆN MẠO VÀ SỨC KHỎE?

Một gợi ý đơn giản có thể thay đổi những gì chúng ta vẫn nghĩ về chính mình, thậm chí là về cơ thể chúng ta, từ bên trong tới bên ngoài. Theo nghiên cứu về những nhân viên phục vụ phòng của khác sạn đăng trên Tạp chí Psychological Science, các nhà nghiên cứu đã lưu ý rằng chỉ bằng cách “nói rằng công việc mà họ làm (quét dọn phòng khách sạn) chính là một bài kiểm tra tốt và thỏa mãn tiêu chí của Hội Phẫu thuật gia khi hướng tới một lối sống lành mạnh”, những người phụ nữ này “đã lĩnh hội được rằng bản thân họ đã tập luyện nhiều hơn trước” và “cho thấy các kết quả rõ rệt về giảm cân, giảm huyết áp, mỡ béo, tỷ lệ eo-hông và các chỉ số cơ thể” so với những người không được tiết lộ điều này.

Kỳ lạ hơn, trong một nghiên cứu năm 1994, 10 người đàn ông bị đau đầu gối đã chấp nhận một lời đề nghị hấp dẫn. Họ phải trải qua một cuộc phẫu thuật khớp thần kinh, nhưng không phải cả 10 người đều phải làm đại phẫu. Tiến sĩ Y khoa J. Bruce Moseley muốn thử một ý tưởng về hiệu ứng giả dược rất phổ biến: những viên thuốc chữa bệnh đơn giản sẽ được đưa tới tay những người bị bệnh nặng, bao gồm cả những người cần phẫu thuật. Các bệnh nhân đã được chuẩn bị kỹ càng cho cuộc phẫu thuật, và họ sẽ rời khỏi bệnh viện với nạng và thuốc giảm đau. Nhưng bác sĩ Moseley chỉ tiến hành đại phẫu cho hai người mà thôi. Với ba bệnh nhân còn lại, ông chỉ phẫu thuật một phần. Trên đầu gối của năm bệnh nhân còn lại, ông chỉ rạch ba vết để bệnh nhân có thể nhìn thấy và cảm nhận được vết rạch và vết sẹo nhưng ông không thực sự phẫu thuật cho họ. Bác sĩ Moseley cũng không nắm được thủ tục kiểm tra của mỗi bệnh nhân này cho tới khi ông tiến hành phẫu thuật, vì thế, ông sẽ không thể vô tình tiết lộ thông tin cho các bệnh nhân. Khi 10 bệnh nhân rời khỏi bệnh viện, tất cả họ đều tin rằng mình đã được phẫu thuật để cải thiện tình trạng khớp gối.

Sáu tháng sau đó, không có bệnh nhân nào phát hiện ra ai được phẫu thuật hoàn toàn và ai được phẫu thuật giả. Nhưng cả 10 người đều nói rằng những cơn đau của họ đã thuyên giảm rõ rệt.

Hãy tưởng tượng xem! Những tiến bộ được ghi nhận từ trạng thái bệnh lý của cơ thể cần phải phẫu thuật – dù chẳng có ca phẫu thuật nào.

Hiệu quả giả dược đã được công chúng khắp nơi biết tới, nó có sức mạnh tới nỗi tất cả các hãng dược phẩm hiện nay đều phải kiểm nghiệm giả dược trước khi giới thiệu ra công chúng. Theo tờ Wired mangazine, “một nửa số thuốc này đều không đáp ứng được các yêu cầu trong giai đoạn cuối của quá trình thử thuốc, và phải bị loại bỏ do chúng không có khả năng chống cự” hiệu quả giả dược. Công trình của bác sĩ Moseley đã thực sự tác động tới hệ thống y tế bởi kế quả cho thấy hiệu ứng giả dược có thể áp dụng cho những bệnh nhân bệnh nặng cần phẫu thuật. Niềm tin về cơ thể của chúng ta, dù tốt hay xấu, có vẻ đã tạo ra ảnh hưởng kỳ lại tới những trải nghiệm của cơ thể.

NIỀM TIN CỦA CHÚNG TA ẢNH HƯỞNG ĐẾN NHỮNG NGƯỜI KHÁC NHƯ THẾ NÀO

Nếu niềm tin có thể ảnh hưởng đến cơ thể tới mức đáng kinh ngạc, thì chúng có thể làm được điều gì nữa? Liệu niềm tin của chúng ta có thể tác động đến những người xung quanh không?

Một nghiên cứu mang tính bước ngoặt do Tiến sĩ Robert Rosenthal tiến hành về tác động của sự kỳ vọng đã cho thấy cuộc sống của chúng ta chịu ảnh hưởng từ các mô hình thực tế của người khác, bất kể chúng tốt hay xấu. Nghiên cứu đã khám phá ra rằng những con chuột thí nghiệm tìm đường đến với bắp ngô tốt hơn hoặc kém hơn tùy vào kỳ vọng của nhà nghiên cứu đang tiến hành thực nghiệm (nhà nghiên cứu đơn thuần chỉ nói rằng họ có những con chuột thông minh hay ngu ngốc, trên thực tế những con chuột, đương nhiên, vẫn là những con chuột). Tiến sĩ Rosenthal đã áp dụng điều này vào một lớp học. Đầu tiên, ông tiến hành đánh giá chỉ số IQ của các học sinh. Giáo viên được thông báo rằng có năm học sinh đặc biệt có điểm số IQ cực kỳ cao và chúng có vẻ là những học sinh nổi trội so với những đứa trẻ khác trong lớp. Trên thực tế, những đứa trẻ này được chọn lựa một cách ngẫu nhiên. Nhưng bạn thử đoán xem? Trong khi chỉ số IQ của những đứa trẻ khác tăng dần qua mỗi năm học, thì năm đứa trẻ kia vẫn có chỉ số cao hơn hẳn. Phát hiện nổi tiếng này được công bố vào năm 1968 và được đặt tên là Hiệu ứng Pygmalion, dựa theo câu chuyện thần thoại về Pygmalion, nhà điêu khắc đã yêu bức tượng đẹp tuyệt trần do ông tạo tác và cuối cùng, bức tượng đó đã biến thành người thật – cũng giống như kỳ vọng của các giáo viên dành cho năm học sinh cuối cùng đã thành sự thật.

Tiến sĩ Rosenthal và các cộng sự đã dành gần 30 năm tiếp theo để xác nhận hiệu ứng này và tìm hiểu cơ chế hình thành của nó. Hiệu ứng này cũng được tìm thấy trong kinh doanh, trong phòng xử án và viện dưỡng lão. Nó xuất phát từ việc niềm tin của bạn có thể tác động tới bạn và những người xung quanh. Bạn sẽ nhận được những gì đã kỳ vọng.

Chúng ta tạo ra các mô hình thực tế về hành vi của bạn đời, người yêu, cấp trên, cộng sự, con cái – nhưng như nghiên cứu đã chỉ ra, niềm tin của chúng ta sẽ ảnh hưởng tới cách mà người khác phản hồi lại chúng ta. Tính cách khó chịu hoặc tiêu cực ở người khác mà bạn nhìn thấy có bao nhiêu phần thật sự là niềm tin mà bạn đang áp đặt cho họ?

Điều này đưa chúng ta đến với Quy tắc số 4:

Quy tắc số 4: Bạn có thể viết lại mô hình thực tế của mình

Tâm trí phi thường có những mô hình thực tế phù hợp với họ, khiến cho họ cảm thấy thoải mái với chính mình và mạnh mẽ để thay đổi thế giới sao cho phù hợp với tầm nhìn trong tư duy của họ.

MÔ HÌNH LÀNH MẠNH HƠN DÀNH CHO CHÚNG TA VÀ CON CÁI

Mỗi mô hình thực tế không còn phù hợp mà chúng ta có là Quy tắc Chết tiệt mà chúng ta tự đặt cho bản thân – và, giống như mọi Quy tắc Chết tiệt khác, nó nên được suy xét.

Nhà sư trong bể nước nóng đã giúp tôi nhận ra Quy tắc Chết tiệt để từ đó cải thiện chính mình nhằm củng cố giá trị của bản thân. Nụ hôn của Mary đã phá vỡ Quy tắc Chết tiệt của tôi khi cho rằng mình không hấp dẫn với phụ nữ. Buổi tư vấn thôi miên với Marisa đã phá vỡ những Quy tắc Chết tiệt của tôi khi cho rằng chỉ những ai chịu được đau khổ mới có thể thành người thầy tốt và sự ngay thẳng cũng như thành công của tôi có thể làm tổn thương tôi hay người khác.

Vậy đâu là nguồn cơn của những Quy tắc Chết tiệt này?

Điều này liên quan tới cách chúng ta được nuôi dạy khi còn nhỏ.

Trong Chương 2, tôi đã trích lời nhà sử học, Tiến sĩ Yuval Noah Harari, người đã so sánh trẻ em với thủy tinh nóng chảy khi mới được sinh ra. Trẻ em rất dễ uốn nắn, chúng sẽ tiếp nhận vô số niềm tin trong quá trình khôn lớn lên và khiến thế giới quanh chúng trở nên ý nghĩa. Trước khi 9 tuổi, chúng ta dễ tạo ra những ý nghĩa sai lầm rồi bám vào chúng như những mô hình thực tế không còn phù hợp.

Khi chúng ta cố gắng xóa bỏ những mô hình hạn chế của chính mình, điều quan trọng là không có gì đảm bảo chúng ta sẽ không áp đặt con cái của mình vào những mô hình không còn phù hợp đó. Thật tình cờ, những quan niệm dưới đây lại có thể áp dụng vào việc tương tác với người trưởng thành nữa. Hãy nhớ rằng cỗ máy tạo ra ý nghĩa trong đầu chúng ta chưa bao giờ ngơi nghỉ – nó không ngừng hoạt động chỉ vì chúng ta không còn là những đứa trẻ nữa. Chúng ta luôn có nhiều cơ hội để giúp người khác hình thành những niềm tin mới cũng như vứt bỏ những niềm tin lạc hậu và mang tính phá hoại.

Niềm tin được tạo ra như thế nào?

Tác giả Shelly Lefkoe và người chồng sau của bà,Morty – người mới qua đời khi tôi đang viết cuốn sách này – đã phát triển một khái niệm tuyệt vời để hiểu về cách niềm tin ảnh hưởng tới cuộc sống của chúng ta. Tôi từng hỏi Shelly: “Lời khuyên tốt nhất dành cho các bậc cha mẹ là gì?”

Shelly trả lời như thế này: “Dù anh làm gì, khi đối mặt với con cái trong bất kỳ hoàn cảnh nào, hãy tự hỏi bản thân: Liệu con mình sẽ học được niềm tin gì từ tình huống này? Liệu con bạn có từ bỏ suy nghĩ: Mình vừa phạm sai lầm và rút ra được bài học lớn cho chính mình, hay Mình thật chẳng ra sao.”

Có rất nhiều cơ hội cho bạn thực hành lời khuyên thông thái này.

Hãy tưởng tượng bạn đang ăn tối cùng các con và con trai bạn đánh rơi chiếc nĩa xuống sàn. Bạn có thể nói: “Billy, đừng làm thế.”

Giờ thì con bạn lại ném tiếp cái thìa xuống sàn nhà. Bạn nói: “Billy, MẸ BẢO CON không được làm như thế. Con hãy ra góc nhà đứng 10 phút và nghĩ về những việc con vừa làm đi.”

Tới đây, bạn có thể tin đó là cách xử lý tình huống khá ổn. Bạn vẫn giữ được bình tĩnh. Bạn chỉ đơn giản là bảo Billy ra đứng ở góc nhà. Nhưng chúng ta đã đánh mất cơ hội tác động tới niềm tin mà Billy có thể hình thành từ tình huống vừa phát sinh. Hãy nhớ tự hỏi chính mình: Đâu là niềm tin con bạn sẽ nhận được sau tình huống này?

Có thể Billy đã vô tình đánh rơi chiếc nĩa, nên khi bạn mắng con, cậu bé sẽ băn khoăn: Tại sao mẹ lại không tin mình nhỉ?

Cậu bé sẽ tiếp tục đánh rơi thìa để củng cố niềm tin này, và chắc chắn rồi, mẹ sẽ nổi cáu và bắt cậu ra đứng ở góc nhà. Giờ thì cậu bé sẽ hình thành một niềm tin mới rằng: Mẹ không hề tin mình. Khi đứng ở góc nhà, Billy sẽ hình thành một niềm tin nữa: Mình chẳng là gì cả và Mình còn không có quyền trình bày nữa.

Bạn đã nhận ra cách cỗ máy tạo ra ý nghĩa vận hành chưa?

Lời khuyên của Shelly là, khi kết thúc bất kỳ tình huống nào như vậy, hãy hỏi con bạn rằng: “Billy, có chuyện gì đã xảy ra vậy? Hậu quả là gì? Con đã học được gì từ điều này?”

Shelly trình bày rất rõ ràng. Đừng hỏi Billy: “Tại sao con lại làm như vậy?” Câu hỏi Tại sao chỉ dồn trẻ vào chân tường và khiến chúng rơi vào thế phản kháng. Còn một điều này nữa, trẻ em rất giàu cảm xúc, và thậm chí nhiều người lớn cũng không thể trả lời được câu hỏi tại sao khi đang bị dồn nén cảm xúc. Ngoài ra, thật vô lý khi trông đợi một đứa trẻ có đủ hiểu biết tâm lý để suy ngẫm rồi đưa ra câu trả lời chính xác xem tại sao nó lại làm như vậy.

Thay vào đó, hãy hỏi trẻ câu hỏi điều gì: “Billy, điều gì đã xảy ra khiến con làm rơi cái thìa thế?” Câu hỏi này sẽ cho phép trẻ nhìn nhận thực tế và suy nghĩ.Trẻ có thể trả lời: “Con làm rơi thìa vì con nghĩ là mẹ không lắng nghe con.” Câu hỏi điều gì cho phép bạn nhìn vào gốc rễ của vấn đề và biết cách xử lý nó nhanh hơn.

Shelly cũng nhấn mạnh lý do tại sao điều này lại có liên quan đến ý nghĩa, và ý nghĩa thì luôn được hình thành – cấu trúc tinh thần được tạo ra từ thế giới của những sự thật tương đối. Việc tìm hiểu ngọn nguồn của tình huống – tìm ra đó là gì – sẽ cho phép bạn hợp tác với trẻ để làm những điều có liên quan đến nó. Ngọn nguồn của vấn đề, Shelly gợi ý rằng khi bạn ngừng tương tác với trẻ, hãy hỏi chính mình: Con mình đã kết luận gì sau tình huống đó? Liệu con bạn có từ bỏ suy nghĩ: Mình là người chiến thắng hay một kẻ thất bại? Mình đã phạm lỗi và nhận được bài học mới, hay Mình là một đứa ngốc.

Nếu bạn chưa làm cha mẹ, thì tư tưởng này cũng khá sâu sắc. Hãy tưởng tượng đến tất cả niềm tin nguy hiểm mà bạn có thể đã tiếp nhận ngay cả khi những người xung quanh bạn đều có ý tốt, chứ chưa nói đến những điều đã xảy ra khi ý định của họ không phải lúc nào cũng là tốt nhất.

BÀI LUYỆN TẬP BUỔI TỐI ĐỂ HÌNH THÀNH NIỀM TIN

Nhận ra mức độ chúng ta tiếp nhận vấn đề từ khi còn bé đã khiến tôi cực kỳ thận trọng với những điều mà tôi muốn nói với các con. Qua thời gian, tôi đã phát triển được quy tắc bẻ khóa vô cùng đơn giản nhằm giúp các con loại bỏ những niềm tin tiêu cực trước khi chúng cắm rễ quá sâu.

Mỗi buổi tối sau khi làm việc, tôi cố gắng dành chút thời gian với con trai tôi, Hayden. Chúng tôi gọi đó là thời gian của Bố và Hayden. Sau khi chơi Lego hay đọc sách, tôi đưa Hayden vào giường. Khi làm vậy, tôi hay hỏi thằng bé hai câu hỏi đơn giản mà tôi hi vọng chúng sẽ kết thúc một ngày của con theo hướng tích cực. Đầu tiên, tôi yêu cầu thằng bé nghĩ về một điều khiến con cảm thấy dễ chịu trong ngày hôm đó. Đó có thể là tấm đệm mềm mại mà con đang nằm ngủ, một người bạn mà con chơi cùng, một cuộc trò chuyện với ai đó hay một quyển sách con đọc. Tôi chỉ cho con thấy thằng bé có thể cảm thấy dễ chịu với bất kỳ điều gì. Sau đó tôi hỏi: “Hayden, hôm nay con thích điều gì ở chính mình?” Tôi hỏi con để nghe con kể về những điều con đã làm. Đó có thể là một hành động tốt ngẫu nhiên – con giúp một người bạn ở trường. Hay một biểu hiện thông minh – điều gì đó mà con phát hiện ra hay một câu nói thông minh của con. Đó cũng có thể là khi con trở nên thuần thục trong việc gì đó – chẳng hạn như chăm em gái nhỏ. Nếu con không nghĩ ra điều gì, tôi sẽ nói cho con biết một điều gì đó mà tôi thích ở con. Trong khi chúng tôi chơi đùa trước giờ đi ngủ, tôi cố gắng để ý tới từng chi tiết nhỏ nhất về con. Khi tôi đưa thằng bé vào giường, tôi sẽ nói với con điều tôi nhìn thấy. Tuần trước là: “Cha thích câu hỏi mà con hỏi về khoa học. Cha nghĩ là con rất thông minh trong việc giải quyết vấn đề.” Nếu bạn có thể làm điều đó cho con mình, cuối cùng bạn sẽ nuôi dưỡng được những đứa trẻ tránh khỏi các Quy tắc Chết tiệt, bởi từ sâu bên trong, chúng rất kiên định.

Bồi dưỡng thói quen này trong cuộc sống của Hayden là cách tôi cố gắng gìn giữ các mô hình thực tế của thằng bé tránh khỏi những Quy tắc Chết tiệt trước khi chúng kịp hình thành – nhưng việc đó không bao giờ là quá muộn để bắt đầu. Tôi khuyên bạn nên tiến hành phương pháp này vào mỗi tối để có cách loại bỏ tận gốc những mô hình thực tế mang tính phá hoại trước khi chúng bắt đầu ăn sâu bén rễ. Hai bài tập này hiệu quả đối với người lớn trước khi đi ngủ cũng như đối với người lớn tiến hành cùng trẻ em. Hãy thử làm với con bạn – hay với chính bạn – mỗi đêm trước khi đi ngủ.

Bài tập: Bài tập về sự trân trọng

Hãy dành vài phút và nghĩ về ba đến năm điều mà bạn cảm thấy dễ chịu trong ngày hôm nay.

▪ Đó có thể là ánh nắng mơn man trên khuôn mặt khi bạn rời khỏi nhà vào sáng nay.

▪ Hay bài hát mà bạn nghe trên đường đi làm.

▪ Đó có phải là nụ cười và lời cảm ơn bạn dành cho nhân viên cửa hàng?

▪ Hay khi bạn cười với ai đó ở nơi làm việc?

▪ Đó có thể là cái nhìn đặc biệt từ bạn đời, bạn thân, con cái hay thậm chí là thú cưng của bạn.

▪ Hay những lời khuyên hữu ích của vị huấn luyện viên ở phòng tập thể hình.

▪ Hoặc chỉ là cảm giác tuyệt vời khi bạn về nhà, bỏ giầy dép ra và kết thúc một ngày?

Bài tập: Bài tập “Điều tôi yêu thích ở chính mình”

Hãy nghĩ tới một hành động hoặc một việc tốt nào đó mà bạn đã làm khiến bản thân cảm thấy tự hào hôm nay. Có thể sẽ không có ai nói với bạn rằng họ trân trọng điều đó, nhưng bạn cần phải xác nhận điều đó cho chính mình. Hãy nghĩ tới những điều khiến bạn yêu quý chính mình. Đó có phải là phong cách đặc biệt của bạn không? Có phải bạn đã giải quyết được một vấn đề khó nhằn ở nơi làm việc không? Đó có phải là cách bạn đối xử với động vật không? Các bước nhảy của bạn thì sao? Cú nhảy của bạn thế nào? Bữa ăn ngon mà bạn đã nấu tối qua thì sao? Bạn đã bình tĩnh thế nào khi con làm đổ sữa ra thảm ở nhà hàng? Bạn có thể nhận ra những hành động nhỏ hoặc lớn, nhưng bạn cần chỉ ra ba đến năm việc khiến bạn cảm thấy tự hào về bản thân mỗi ngày.

Bạn có thể luyện tập việc tự khẳng định mình đơn giản như vậy mỗi sáng khi thức dậy hoặc trước khi đi ngủ. Với tôi, bài tập này đã giúp tôi chữa lành nhiều điều mà nhà sư trong bể nước nóng đã chỉ ra cho tôi.

Marisa Peer gợi ý rằng tất cả chúng ta đều có một đứa trẻ bên trong mình, đứa trẻ đó không bao giờ được nhận tất cả tình yêu và sự biết ơn mà chúng xứng đáng được nhận. Chúng ta không thể quay lại để sửa chữa quá khứ. Nhưng chúng ta có thể nhận trách nhiệm để chữa lành bản thân ngay bây giờ bằng cách trao cho chính mình tình yêu thương và sự biết ơn mà chúng ta đã từng trông đợi.

CÁC MÔ HÌNH THỰC TẾ BÊN NGOÀI

Cho đến giờ, chúng ta đã nói nhiều về các mô hình thực tế bên trong, những mô hình được áp dụng để chúng ta nhận thức được chính mình. Nhưng các mô hình thực tế bên ngoài lại rất có sức nặng trong cuộc sống của chúng ta. Mô hình thực tế bên ngoài là những niềm tin mà bạn có về thế giới xung quanh.

Dưới đây là bốn trong số những mô hình mới có ảnh hưởng mạnh mẽ nhất mà tôi quyết định tin là thật về thế giới.

Tôi bắt đầu tiếp nhận bốn mô hình này khi đã là một người từng trải. Chúng đã thay thế những mô hình cũ, ít phát triển và bổ sung giá trị lớn lao cho cuộc đời tôi. Bạn hãy đọc chúng với một tư duy rộng mở.

1. Chúng ta đều sở hữu trực giác của loài người.

Mô hình thực tế này đã thay thế cho mô hình trước đây rằng tất cả “kiến thức” đều đơn thuần tới từ thực tế và dữ liệu. Ngày nay, tôi có niềm tin mạnh mẽ vào trực giác và sử dụng nó trong cuộc sống hằng ngày. Nó giúp tôi đưa ra những quyết định tốt hơn, biết nên tuyển dụng ai và thậm chí là giúp tôi theo đuổi những công việc liên quan đến sáng tạo, chẳng hạn như viết cuốn sách này. Bạn hãy nhớ lại việc bán hàng qua điện thoại của tôi đã cải thiện đáng kể sau khi tôi áp dụng trực giác như một phần của chiến lược bán hàng. Con người có thể hoạt động như một cá nhân có tính logic và một cá nhân có trực giác. Khi chúng ta sử dụng cả hai khả năng trên, chúng ta sẽ thúc đẩy chính mình đạt được những kết quả phi thường.

Khoa học sẽ tìm ra cách giúp chúng ta hoạt động ở cả hai cấp độ đó. Một thứ chúng ta gọi là bản năng, nó thường xuất hiện dưới nhận thức lý tính. Nó được nối với vùng não tiền sử và phát triển khá nhanh.Thứ còn lại được gọi là lý trí, dù nó phát triển sau nhưng chúng ta chủ yếu dựa vào phần não này trong cuộc sống hằng ngày.

Trong một nghiên cứu, các nhà khoa học đã đưa cho những người tham gia hai bộ bài và nói với họ rằng họ sẽ chơi bài ăn tiền. Những người chơi hoàn toàn không biết rằng hai bộ bài đều được xếp như sau: Một bộ giống như trò tàu lượn siêu tốc – thắng lớn, thua lớn; bộ kia giống như chuyến đi suôn sẻ – vài người thua, chỉ có một số ít người thắng. Sau khi rút khoảng 50 quân bài, người chơi bắt đầu nghi ngờ có một bộ bài có vẻ dễ chơi hơn. Tới khi rút được khoảng 80 quân bài, họ đã phát hiện ra toàn bộ mưu mẹo. Nhưng đây mới là điều quan trọng: Tuyến mồ hôi của họ phát hiện ra điều gì đó chỉ sau mười quân bài. Những tuyến mồ hôi ở lòng bàn tay người chơi sẽ mở ra một chút mỗi khi lấy một quân trong bộ bài tàu lượn siêu tốc. Không chỉ thế, gần như cùng một lúc, người chơi bắt đầu lấy nhiều quân bài từ bộ bài suôn sẻ kia hơn mà không nhận ra điều đó! Trực giác của họ đã nhận ra và hướng họ tới sự lựa chọn an toàn hơn.

Tôi tin rằng trực giác của con người là có thật, và bằng việc tập luyện, chúng ta có thể biến nó thành một yếu tố ra quyết định. Tôi không tin bạn có thể tiên đoán được tương lai, nhưng tôi tin vào bản năng bên trong của việc ra quyết định. Tôi luôn cố gắng lắng nghe tiếng lòng của mình hằng ngày. Hãy chờ xem điều gì sẽ xảy ra khi bạn cố gắng làm như vậy.

2. Chúng ta có khả năng chữa lành tâm trí-cơ thể.

Phần trước của cuốn sách tôi từng nói về chứng mụn trứng cá tồi tệ mà tôi mắc phải khi còn niên thiếu. Vì chỉ có cuộc sống xã hội ít ỏi như đã đề cập, nên tôi dành hầu hết thời gian cho việc đọc. Tôi đọc được một điều về mường tượng sáng tạo. Mường tượng sáng tạo là một bài tập để thay đổi niềm tin bằng cách thiền rồi mường tượng ra cuộc sống của bạn theo cách bạn muốn nó phát triển. Điều này dựa theo ý tưởng về việc tiềm thức của bạn không thể tách biệt giữa các trải nghiệm thực tế và trải nghiệm được tưởng tượng. Vì thế, tôi bắt đầu tưởng tượng ra rằng da của tôi sẽ được cải thiện tốt hơn.Tôi dành ba phút mỗi ngày để tưởng tượng da của mình đang trải qua một nghi thức chữa lành. Tôi sử dụng sự tưởng tượng này để tiếp thêm sức mạnh cho mình: nhìn lên trời xanh, giơ tay ra và nắm lấy những tia sáng màu xanh, rồi vuốt khắp mặt.Tôi nhìn thấy thứ ánh sáng màu xanh đó thấm vào da rồi nó lại rời khỏi mặt tôi, lấy đi lớp da chết và để lại một làn da mới tươi tắn bên dưới. Về bản chất, quá trình này đang hướng dẫn tiềm thức phát triển một niềm tin mới – trong trường hợp của tôi, đó là da của tôi sẽ trở nên đẹp hơn.

Trong một tháng luyện tập kỹ thuật này, cứ một ngày ba lần và mỗi lần năm phút, tôi đã chấm dứt được vấn đề với mụn trứng cá. Quá trình làm lành tâm trí-cơ thể có liên quan đến việc luyện tập ý thức theo chủ ý cụ thể hay kỹ năng mường tượng để làm lành một số phần trong cơ thể của bạn.Tôi đã bị mụn trứng cá trong suốt năm năm và đã đi khám không biết bao nhiêu bác sĩ, nhưng kết quả thu được rất khiêm tốn. Nhờ sử dụng khả năng mường tượng sáng tạo, tôi đã chữa lành da của mình trong vòng bốn tuần – điều này đã giúp tôi thêm tự tin vào giá trị bản thân hơn rất nhiều.

___________________

Dành cho những ai muốn tập bài tập này, tôi đã quay một video giải thích cách tôi tiến hành mường tượng sáng tạo.Tôi cũng giải thích rõ ràng phương pháp tôi đã sử dụng trong việc chữa da cho mình. Bạn có thể tải nó về như là một phần dữ liệu miễn phí tại trang: http://www.mindvalley.com/extraordinary.

3. Hạnh phúc ở nơi làm việc là một loại hiệu suất mới.

Hầu hết chúng ta đều được khuyên nên làm việc chăm chỉ. Vài người trong chúng ta được khuyến khích nên làm việc vui vẻ. Tại các nước phát triển, người ta dành khoảng 70% thời gian tỉnh táo tại nơi làm việc – nhưng theo nhiều nghiên cứu, gần 50% trong số đó không yêu thích công việc của mình. Đó là một vấn đề không may mắn đối với hàng triệu người hiện nay. Trừ khi chúng ta đam mê với một phần nào đó trong công việc, nếu không chúng ta sẽ không cảm thấy thỏa mãn với phần lớn cuộc đời.

Tôi tin rằng công việc nên là thứ có thể khiến bạn phấn chấn đến mức nhảy ra khỏi giường mỗi sáng. Từ khi bắt đầu gây dựng Mindvalley, chúng tôi đã nuôi dưỡng ý tưởng về việc “hạnh phúc là loại hiệu suất mới”. Văn hóa công việc đặc biệt của chúng tôi được thiết kế nhằm đảm bảo nếu nhân viên hoàn thành công việc thì chúng tôi cũng có niềm vui vô bờ bến khi thực hiện công việc đó. Chúng tôi thực hiện điều này thông qua việc thiết kế một loạt các mô hình và hệ thống đa dạng để tăng cường hạnh phúc. Chúng bao gồm việc đầu tư thiết kế văn phòng thật đẹp và tràn đầy cảm hứng, đưa ra giờ làm việc linh hoạt, tổ chức những cuộc tri ân nhân viên hằng năm tới các hòn đảo thiên đường nếu chúng tôi đạt được mục tiêu đề ra, và giao lưu gần như hằng tuần cũng như tiệc tùng để củng cố tình bạn và các mối quan hệ.

Văn hóa hạnh phúc tại nơi làm việc giúp làm giảm căng thẳng trong việc chạy đua để gây dựng một công ty phát triển thịnh vượng. Nó đồng thời cũng giúp tôi giữ được sự tỉnh táo khi phải làm việc để duy trì mục tiêu lâu dài. Việc mang văn hóa hạnh phúc tới bất cứ môi trường làm việc nào cũng là điều có thể thực hiện được. Dù bạn là Giám đốc Điều hành hay là một người làm việc tự do, là trợ lý hay một nhà quản lý, điều vô cùng quan trọng là bạn phải tìm ra tình yêu với công việc của mình. Hãy ăn trưa cùng đồng nghiệp trong văn phòng hay ai đó trong mạng lưới kinh doanh của bạn mỗi tuần một lần, hay kể cả mỗi tháng một lần cũng được. Hãy khen ngợi ai đó về công việc của họ hôm nay. Hoặc hãy làm theo lời khuyên của Richard Branson: “Tôi luôn tin rằng việc để nhân viên của bạn thỉnh thoảng có một buổi chè chén tụ tập sau giờ làm là một yếu tố vô cùng quan trọng trong quá trình tạo ra bầu không khí công sở như gia đình và những mối quan hệ vui vẻ, phóng khoáng trong văn hóa doanh nghiệp. Điều này cũng đi kèm với việc loại bỏ bất cứ sự giả tạo nào trong hệ thống cấp bậc khi bạn nhìn thấy một Giám đốc Tài chính đi xiêu vẹo với chai bia trên tay.”

Nói tóm lại, hạnh phúc và công việc nên đi đôi với nhau.

_________________

Bạn muốn tìm hiểu thêm về những mô hình có thể mang lại hạnh phúc tại nơi làm việc ư? Tôi có vài bài nói chuyện chi tiết về cách thức mang hạnh phúc tới nơi làm việc để tăng cường hiệu suất làm việc tại công ty. Bạn có thể xem những bài nói chuyện ngắn trên chương trình TED talk hoặc khóa học kéo dài 90 phút cung cấp thông tin về cách áp dụng những mô hình này vào công ty hoặc công việc kinh doanh của bạn. Cả hai đều có sẵn trên trang http://www.mindvalley.com/extraordinary.

4. Điều đó có thể thuộc về tâm linh chứ không thuộc về tôn giáo.

Mô hình thực tế truyền thống sẽ giống như vậy: Tôi sẽ là một kẻ mộ đạo nếu đi theo một tôn giáo nào đó. Nhưng tại sao bạn không tách vấn đề tâm linh ra khỏi hệ thống tôn giáo, và đạo đức không phụ thuộc vào tôn giáo hay niềm tin vào Chúa?

Sự tử tế, lòng tốt và cả Nguyên tắc Vàng không chỉ được dạy bảo thông qua tôn giáo. Theo cuốn sách Good Without God (tạm dịch: Lòng tốt không cần Chúa) của Greg M. Epstein, Giáo sư Nhân chủng học tại Đại học Havard, nhóm liên kết lớn thứ tư trên thế giới ngày nay sau đạo Thiên chúa, đạo Hồi và đạo Hindu là nhóm theo chủ nghĩa nhân văn. Chủ nghĩa nhân văn là một khái niệm thể hiện chúng ta không cần tôn giáo để trở thành người tốt. Nó khác biệt so với nhóm theo thuyết vô thần ở khía cạnh những người theo chủ nghĩa nhân văn vẫn tin vào sự tồn tại của “Chúa”, nhưng Ngài không phải là đấng tối cao, cũng như Ngài không hề hài lòng với mô tả của nhiều tôn giáo khác về mình. Thay vào đó, đối với một người theo chủ nghĩa nhân văn, “Chúa” có thể là vũ trụ, hoặc là nhân vật kết nối cuộc sống trên Trái Đất, hay tinh thần. Chủ nghĩa nhân văn mở ra con đường tâm linh mới cho người muốn từ chối các Quy tắc Chết tiệt của tôn giáo nhưng không có can đảm để nhận mình là một kẻ vô thần. Hiện có 1 tỷ người theo chủ nghĩa nhân văn trên toàn thế giới, và con số này sẽ không dừng ở đó.

Đối với cá nhân tôi mà nói, tôi cũng từng chật vật lúc mới ra khỏi đạo. Tôi tin vào sức mạnh lớn lao hơn, vì thế thuyết vô thần không phù hợp với tôi. Tôi bắt đầu tìm ra những mô hình như chủ nghĩa nhân văn và thuyết phiếm thần cũng như tìm được câu trả lời. Giờ đây, tôi kết hợp các tư tưởng từ thuyết nhân văn, thuyết phiếm thần và các ứng dụng tâm linh như thiền với niềm tin của gia đình về đạo Hindu và đạo Thiên Chúa, những điều mà tôi chọn dựa theo cách củng cố niềm tin mà các mô hình này cung cấp.

Bài tập: Đánh giá mô hình niềm tin trong 12 Lĩnh vực Cân bằng

Dưới đây là danh sách 12 Lĩnh vực Cân bằng trong chương trước. Dù là trên máy tính hay trong sổ ghi chép, hãy viết các mô hình thực tế mà bạn sử dụng trong mỗi lĩnh vực.Tôi đã liệt kê ra vài mô hình chung chung để bạn có thể bắt đầu. Bạn nên chú ý tới mối tương quan với kết quả đánh giá các hạng mục này trong Chương 3; nói cách khác, lĩnh vực mà bạn có điểm thấp nhất có thể cũng chứa những mô hình niềm tin không còn phù hợp nữa nhất.

1. MỐI QUAN HỆ TRONG TÌNH YÊU: Bạn định nghĩa tình yêu như thế nào? Bạn hi vọng gì từ mối quan hệ yêu đương, cả nhận được và cho đi? Bạn có tin rằng tình yêu sẽ mang lại đau khổ không? Bạn có tin rằng tình yêu có thể lâu dài không? Bạn có tin rằng mình có khả năng yêu mãnh liệt không? Bạn có tin rằng bạn xứng đáng được yêu thương và trân trọng?

2. TÌNH BẠN: Bạn định nghĩa tình bạn như thế nào? Bạn có tin rằng tình bạn có thể tồn tại lâu dài không? Bạn có tin là bạn của bạn nhận được từ bạn nhiều hơn những gì họ cho đi không? Bạn tin rằng kết bạn dễ hay khó?

3. HÀNH TRÌNH: Bạn nghĩ gì về hành trình khám phá? Đó có phải là về du lịch không? Hay các hoạt động thể chất? Nghệ thuật và văn hóa? Phong cảnh và âm thanh chốn phố thị và đồng quê? Hãy nhìn ngắm cách mọi người sinh sống tại nơi hoàn toàn khác biệt so với bạn? Bạn có dành thời gian và không gian cho những chuyến hành trình khám phá trong cuộc đời không? Bạn có tin là bạn cần dành dụm tiền cho tuổi già trước khi thực hiện một chuyến du lịch dài ngày không? Bạn có cảm thấy tội lỗi nếu bỏ công việc và gia đình để đi nghỉ ngơi một mình không? Bạn có nghĩ rằng để dành tiền cho các trải nghiệm (ví dụ như nhảy dù tự do) là phù phiếm không?

4. MÔI TRƯỜNG: Nơi nào khiến bạn cảm thấy vui vẻ nhất? Bạn có hài lòng với nơi ở và cách mình sống không? Bạn định nghĩa “nhà” như thế nào? Khía cạnh nào của môi trường là quan trọng nhất với bạn (màu sắc, âm thanh, loại nội thất, sự gần gũi với thiên nhiên và văn hóa, sự gọn gàng, mức độ tiện dụng/xa hoa của đồ đạc,…)? Bạn có tin là mình xứng đáng được sống trong một ngôi nhà tuyệt đẹp, ở trong một khách sạn năm sao khi đi du lịch và làm việc trong một môi trường tuyệt vời không?

5. SỨC KHỎE VÀ HÌNH THỂ. Bạn định nghĩa sức khỏe thể chất là gì? Bạn định nghĩa thế nào là ăn uống lành mạnh ra sao? Bạn có tin rằng mình có khuynh hướng di truyền thiên về béo phì hay các vấn đề sức khỏe khác không? Bạn có tin rằng mình sẽ sống thọ bằng hoặc hơn cha mẹ mình không? Bạn tin rằng bạn đang già đi một cách dễ chịu hay tồi tệ?

6. ĐỜI SỐNG TRÍ TUỆ. Bạn học được bao nhiêu? Bạn trưởng thành đến mức nào? Bạn có thể kiểm soát bao nhiêu phần trong tâm trí và suy nghĩ của mình mỗi ngày? Bạn có tin là bạn có khả năng trí tuệ để hoàn thành các mục tiêu của mình không?

7. KỸ NĂNG: Bạn cho rằng mình “giỏi” trong việc gì? Và đâu là việc chưa tốt lắm? Bạn có những nhận thức này từ đâu? Thứ gì đang cản trở bạn học hỏi những điều mới? Bạn sẵn sàng vứt bỏ những kỹ năng nào? Điều gì khiến bạn thay đổi? Khả năng đặc biệt và kiểu tính cách nào mà bạn cảm thấy có giá trị nhất? Điều gì khiến bạn cảm thấy “dễ vào” nhất?

8. ĐỜI SỐNG TÂM LINH. Giá trị tâm linh nào khiến bạn thấy tin tưởng? Bạn thực hành chúng ra sao và có thường xuyên không? Tâm linh có phải là trải nghiệm xã hội và cá nhân với bạn không? Bạn có bị kìm kẹp trong các mô hình văn hóa và tín ngưỡng mà bạn không mấy hứng thú nhưng lại không dám rời bỏ vì lo sợ sẽ làm tổn thương người khác?

9. SỰ NGHIỆP. Định nghĩa về công việc của bạn là gì? Bạn định nghĩa như thế nào về sự nghiệp? Bạn yêu thích nghề nghiệp của mình ra sao? Bạn có cảm thấy mình được đánh giá và ghi nhận trong công việc không? Bạn có cảm thấy mình đang nắm trong tay chìa khóa thành công không?

10. ĐỜI SỐNG SÁNG TẠO. Bạn có tin mình là một người sáng tạo không? Bạn có ngưỡng mộ ai có khả năng sáng tạo không? Bạn ngưỡng mộ người đó ở điểm gì? Bạn theo đuổi loại sáng tạo nào? Bạn có tin rằng mình có tài năng trong một lĩnh vực sáng tạo cụ thể nào không?

11. ĐỜI SỐNG GIA ĐÌNH. Bạn tin đâu là vai trò chính của mình với tư cách là một người bạn đời? Còn với con cái thì sao? Bạn có cảm thấy thỏa mãn với đời sống gia đình của mình không? Giá trị của bạn trong việc xây dựng gia đình là gì? Bạn có tin gia đình là gánh nặng hay nền tảng của hạnh phúc không?

12. CUỘC SỐNG CỘNG ĐỒNG. Bạn có chia sẻ các giá trị cộng đồng mà bạn là một phần trong đó không? Bạn tin điều gì làm nên mục đích cao nhất của cộng đồng? Bạn có tin rằng mình có khả năng đóng góp không? Bạn có cảm thấy mình đang đóng góp không?

HAI CÔNG CỤ GIÚP BẠN VIẾT LẠI MÔ HÌNH THỰC TẾ

Sau khi làm xong bài tập trên, bạn sẽ có vài ý tưởng về các mô hình thực tế mà bạn cần nâng cấp. Bạn không phải gặp nhà sư ở bể nước nóng hay đi trị liệu bằng thôi miên để cải thiện mô hình của mình. (Tuy nhiên, sẽ thật tuyệt nếu chúng ta có thể có được một cú nâng cấp tức thì nhờ một nụ hôn đúng không?) Những mô hình xấu có thể biến mất thông qua những phát hiện ngẫu nhiên – đôi khi là tự phát (chẳng hạn như điều tôi có ở bể nước nóng) – hoặc thông qua thiền, đọc những câu truyện truyền cảm hứng, hoặc qua các phương pháp thực hành tâm trí khác, bao gồm việc chỉ ngồi trong phòng một mình, suy ngẫm về cuộc đời và tự hỏi bản thân: Từ đâu mà tôi lại có thế giới quan đặc biệt này?

Khi bạn có được những tiến bộ nhờ cuốn sách này, bạn sẽ có được sự thấu hiểu và trải nghiệm theo kiểu “à há”, chúng sẽ giúp bạn mở ra và giải thoát những kiểu mô hình không còn phù hợp. Bạn sẽ có một số bài tập đặc biệt giúp loại bỏ những mô hình đó thông qua sự thức tỉnh mà các bài tập này mang lại. Tuy vậy, từ giờ trở đi, đây sẽ là hai phương pháp tức thời mà bạn có thể áp dụng để triệt tiêu các mô hình không còn phù hợp trong đời sống hằng ngày. Hai bài tập này đều dựa trên ý tưởng kích hoạt tư duy lý trí trước khi bạn vô tình tiếp nhận một mô hình.

Câu hỏi 1: Mô hình thực tế của tôi là sự thật tuyệt đối hay tương đối?

Trong khi có một số điều trên thế giới là sự thật tuyệt đối (nó đúng với tất cả mọi người ở tất cả các nền văn hóa – ví dụ như tư tưởng cha mẹ phải chăm sóc con cái khi chúng chưa thể tự chăm sóc bản thân, hay chúng ta đều cần ăn để sinh tồn), thì rất nhiều điều khác chỉ là sự thật tương đối: Chúng có sự khác biệt giữa các nền văn hóa khác nhau, ví dụ như cách làm cha mẹ, cách ăn uống, thể hiện tâm linh, giải quyết các mối quan hệ tình cảm, và nhiều thứ khác nữa.

Mô hình thực tế của bạn là sự thật tuyệt đối hay tương đối? Nếu bạn có một mô hình nhưng mô hình đó lại không được củng cố theo cơ sở khoa học, thì bạn đừng ngại thách thức nó. Điều này chắc chắn đúng với các niềm tin tôn giáo. Một lý do tại sao khi bé, tôi đã thắc mắc về các quy tắc văn hóa trong việc ăn thịt bò là vì tôi phát hiện ra rằng hàng triệu người trên thế giới đều có thể thưởng thức thịt bò. Vậy tại sao tôi lại không thể?

Có khía cạnh nào của văn hóa mà bạn thấy nó là sự thật tương đối đối với phần lớn nhân loại hay không? Nếu bạn vẫn muốn tin vào điều đó, hãy cứ tin đi. Nhưng nếu điều đó gây hại hay khiến bạn phải mặc quần áo theo kiểu như này, kết hôn theo kiểu khác, hoặc giới hạn những thứ bạn có thể ăn theo cách mà bạn không thích, thì bạn đang nợ cuộc đời một sự giải thoát. Những Quy tắc Chết tiệt được tạo ra để người ta phá vỡ nó.

Hãy nhớ rằng không có nền văn hóa hay tôn giáo nào thống trị phần lớn Trái Đất ngày nay. Không có một tín ngưỡng nào cai trị phần lớn dân số thế giới. Hãy biết rằng bất cứ thứ gì mà văn hóa bắt bạn phải tin thì hầu hết phần còn lại của thế giới có lẽ chẳng tin vào. Và bạn có thể chọn cách không tin nữa. Sức mạnh của việc lựa chọn những điều mà bạn muốn tin và điều bạn không muốn tin là một trong những món quà vô giá mà chúng ta tặng cho chính mình.

Lời khuyên tốt nhất là hãy thường xuyên lắng nghe con tim và trực giác của mình. Hãy nhớ rằng các mô hình thực tế của chúng ta luôn có ngày hết hạn. Kể cả thứ bạn cho là chân lý hôm nay cũng có thể không còn đúng trong tương lai. Câu hỏi này rất tuyệt vời trong mọi tình huống khi các mô hình vẫn được truyền bá thông qua văn hóa và xã hội. Nhưng điều quan trọng là bạn phải hiểu rằng bản thân chúng ta cũng tạo ra các mô hình thực tế thông qua cỗ máy tạo ra ý nghĩa. Đó là nguồn gốc dẫn đến câu hỏi 2.

Câu hỏi 2: Nó thực sự có nghĩa giống như tôi nghĩ nó có nghĩa như vậy không?

Morty và Shelly Lefkoe có một mô hình thú vị để bẻ khóa các niềm tin liên quan đến việc tắt cỗ máy tạo ý nghĩa trong đầu chúng ta. Theo Morty, chúng ta có thể sản xuất ra khoảng 500 “ý nghĩa” khác biệt mỗi tuần. Nhưng khi chúng ta học cách tự hỏi: Điều này có đúng thật không? Tôi có chắc 100% rằng đây là điều đang thực sự xảy ra không? – chúng ta bắt đầu giảm số lượng ý nghĩa được tạo ra.

Morty nói rằng việc giảm từ 500 xuống 200 ý nghĩa một tuần sẽ trở nên dễ dàng nếu chúng ta tiến hành kiểm kê nội bộ thường xuyên để xem chúng ta có tạo ra ý nghĩa nào không nên tồn tại hay không. Rồi tiến hành luyện tập. Cuối cùng, bạn sẽ dừng được việc tạo ra ý nghĩa cho các sự kiện. Bạn sẽ ít phản ứng lại với căng thẳng và ít thất vọng với những người xung quanh hơn. Việc này sẽ giúp ích cho cuộc hôn nhân của bạn, và nó cũng sẽ giúp ích cho mối quan hệ giữa bạn với cấp trên và với đồng nghiệp. Là Giám đốc Điều hành của một đội ngũ gồm 200 nhân viên, tôi liên tục nhận ra rằng những người có khả năng kiểm soát cỗ máy tạo ra ý nghĩa của họ tại nơi làm việc là những nhà lãnh đạo hiệu quả.

Hãy xem cuộc trò chuyện của tôi với Morty. Tôi có ghi lại một cuộc trò chuyện dài hơn với Morty trong quá trình hình thành niềm tin của Lefkoe. Video này rất đặc biệt với tôi vì nó ghi lại buổi đào tạo cuối cùng của Morty Lefkoe trước khi ông qua đời vào tháng 11 năm 2015. Tôi cảm thấy mình cần có trách nhiệm chia sẻ những lời thông thái cuối cùng của ông với bạn. Bạn có thể xem trọn vẹn buổi trải nghiệm tại: http://www.mindvalley.com/extraordinary.

Tôi tin rằng điều tốt đẹp nhất mà chúng ta có thể làm với những mô hình thực tế cũ kỹ là để chúng ra đi một cách nhẹ nhàng. Hãy biến chúng thành một phần của lịch sử. Hãy chúc mừng khả năng phi thường của chúng ta trong việc phát triển xúc cảm, tâm trí và tâm linh thông qua cuộc sống, tiếp nhận những ý tưởng, tư duy, học thuyết mới cũng như cách sống và cách thể hiện. Khi có đủ người thắc mắc về những Quy tắc Chết tiệt và tiếp nhận các mô hình hợp lý, quá trình tiến hóa cho loài người sẽ diễn ra. Và khi có đủ người tối ưu hóa các mô hình của họ cùng lúc, bạn sẽ có sự thay đổi mang tính tiến hóa như thể sợi dây móc kéo chúng ta tới một trật tự mới đầy sức mạnh, do tư duy tập thể làm chủ lực.

Trí tuệ đích thực không nằm ở việc hiểu rõ thế giới quan của ai đó rồi tìm ra trật tự, sự logic và tâm linh ở đó. Trí tuệ đích thực là hiểu rõ quan điểm của bạn về trật tự, sự logic và tâm linh – những thứ tạo ra thế giới của bạn – và nhờ đó, bạn sẽ có khả năng bất tận trong việc thay đổi mọi thứ.

MIKE DOOLEY

Giờ thì bạn đã đã có cái nhìn rõ nét hơn về cách mô hình thực tế ăn sâu bén rễ vào tư duy của chúng ta và nhận diện được một số mô hình thực tế quan trọng trong cuộc đời. Đã đến lúc kết nối các hiểu biết này với bước tiếp theo của quá trình thiết kế nhận thức. Trong chương tiếp theo,bạn sẽ khám phá cách cuộc sống hằng ngày – hệ thống sống của bạn – được chắp nối với mô hình và sẽ được học cách tối ưu hóa các hệ thống nhằm tạo đà cho sự phi thường.

Chương 5
Nâng cấp hệ thống sống

Chúng ta sẽ khám phá cách tối ưu hóa hệ thống sống

Tôi nghĩ nhận được những ý kiến góp ý là việc rất quan trọng. Điều này giúp bạn có thể ngay lập tức suy nghĩ lại về những việc đã làm và làm cách nào để cải thiện việc đó. Tôi cho rằng đó là lời khuyên tốt nhất: Hãy liên tục nghĩ về cách bạn có thể thực hiện mọi thứ dễ dàng hơn và tự vấn.

ELON MUSK

HỆ THỐNG BÍ MẬT CỦA RICHARD BRANSON

Đó là một buổi tối đầy sao trên đảo Necker, một hòn đảo tư nhân thuộc sở hữu của Richard Branson, sau buổi tiệc trên bãi biển, bạn được nghỉ ngơi hoàn toàn, ngồi ngắm sao và đắm mình vào vẻ đẹp thiên nhiên xung quanh. Đó là lần thứ hai tôi được tới ngôi nhà tuyệt đẹp của Branson trên đảo Necker. Tôi tới đó cùng một nhóm doanh nhân trẻ tuổi trong chuyến đi kéo dài bốn ngày để rèn luyện khả năng lãnh đạo và khám phá.

Trong không gian tĩnh lặng, tôi có cơ hội ngồi với Richard một lúc và nói chuyện riêng với ông về những câu chuyện phiếm, từ cuộc sống cho tới cách làm cha mẹ, hay các học thuyết cá nhân. Vợ tôi và tôi khi đó đang gặp khó khăn trong việc thụ thai đứa con thứ hai và đã thất bại bốn năm liền. Richard đã chỉ cho tôi cách cải thiện những điều nhỏ nhặt để đạt được ước nguyện. (Nhận được những lời khuyên về sức khỏe sinh sản của Branson luôn là một kỷ niệm thú vị với tôi.) Thật đáng ngạc nhiên khi biết được ông rất quan tâm và cực kỳ chân thành.

Đó là lúc tôi nhận ra rằng khi có cơ hội ngồi riêng để nói chuyện với một trong những doanh nhân vĩ đại nhất thế giới, có lẽ tôi nên để dành những câu hỏi về cách làm cha mẹ và thay vào đó nên hỏi Richard những điều gì lớn lao hơn. Vì vậy, tôi hỏi ông điều này: “Richard, ông đã thành lập tám công ty trong tám lĩnh vực khác nhau và biến tất cả các công ty đó thành đế chế tỷ đô. Điều đó quả là vĩ đại. Nếu có thể tóm tắt lại trong một câu về cách ông đã làm, thì ông sẽ nói gì?”

Richard không hề chớp mắt. Ông trả lời ngay lập tức như một nhà hiền triết uyên bác và hiền lành. Đây là những lời ông nói:

Tất cả chỉ là tìm kiếm và tuyển dụng được những người thông minh hơn anh, khiến họ gia nhập công ty của anh và trao cho họ một công việc thật tốt, rồi tìm cách rời đi và tin tưởng họ.Anh phải tìm cách rời đi để có thể tập trung vào tầm nhìn lớn hơn. Điều này vô cùng quan trọng, nhưng đây mới là cốt lõi: Anh phải khiến họ coi công việc của mình như một sứ mệnh.

Theo lời Richard, đây chính là “hệ thống” giúp ông khởi tạo nên những công ty mang tính đột phá. Ông tập trung vào việc tuyển dụng những con người thông minh, trao cho họ sự tự chủ và rời khỏi đó, rồi tiếp tục nghĩ tới tầm nhìn mới, đảm bảo rằng có một sứ mệnh đang dẫn dắt công ty.

Hệ thống sống là một kiểu hình lặp lại, được tối ưu hóa để thực hiện công việc. Cách chúng ta chọn trang phục để mặc mỗi sáng là một hệ thống. Cách chúng ta xử lý e-mail là một hệ thống.

Công việc của chúng ta, cách chúng ta làm cha mẹ, thói quen tập luyện, cách chúng ta yêu và xử lý các mối quan hệ, các phương pháp sáng tạo – tất cả đều nằm trong hệ thống sống cụ thể.

Tôi so sánh hệ thống sống với phần mềm mà máy tính sử dụng để thực hiện các tác vụ cụ thể. Chúng là những thứ mà chúng ta thực hiện để vận hành thế giới, từ giây phút bạn thức giấc cho đến khi thực hiện các động tác trước khi đi ngủ như mặc quần áo ngủ hay đọc sách trước khi lên giường. Chúng ta còn có các hệ thống xã hội, chẳng hạn như hệ thống giáo dục, cơ cấu doanh nghiệp hay hệ thống cộng đồng.

Vậy các hệ thống này tới từ đâu? Như bạn đã biết trong Chương 3, chúng tới từ những niềm tin về việc điều gì là đúng đắn, tốt đẹp, lành mạnh, cần thiết, phù hợp và hiệu quả. Sau mô hình thực tế, chúng là khía cạnh thứ hai của thiết kế nhận thức cho phép bạn hoàn thiện các tiềm năng của con người để tiến tới sự phi thường.

Nhưng ở đây lại nảy sinh một vấn đề. Hầu hết chúng ta đều sử dụng hệ thống đã lỗi thời từ lâu. Như Bill Jensen đã nói trong cuốn Future Strong (tạm dịch: Tương lai chắc chắn): “Kể cả khi chúng ta bước vào một trong những kỷ nguyên đột phá nhất trong lịch sử loài người, thì một trong những khó khăn lớn nhất mà chúng ta phải đối mặt là hệ thống và cấu trúc hiện tại mà chúng ta đang sống, chúng đã quá hạn từ rất lâu rồi. Chúng ta đang bị kẹt lại trong các phương pháp của thế kỷ XX, những thứ đang kìm giữ những bước dịch chuyển to lớn tiếp theo trong khả năng của nhân loại.”

HỆ THỐNG CẬP NHẬT CHO MỘT CUỘC SỐNG CẬP NHẬT

Phần mềm tốt luôn không ngừng được cập nhật. Thật khôi hài nếu vẫn chạy hệ điều hành Windows 95 trong khi bạn có khả năng dùng hệ điều hành mới nhất. Nhưng khi đề cập đến hệ thống sống của chúng ta – phần mềm bên trong – chúng ta vẫn đang chạy hệ thống gần như kém nhất.

Nhưng nếu bạn bắt đầu xem xét hệ thống sống của mình theo cách giống như khi nhìn nhận các ứng dụng mà bạn tải về điện thoại thông minh thì sao? Khi bạn loại bỏ các mô hình thực tế lạc hậu để thay bằng những mô hình thích hợp hơn rồi kết hợp chúng với những hệ thống mới để áp dụng mô hình mới của bạn hằng ngày, thì cuộc sống của bạn sẽ được cải thiện theo cấp số nhân – và rất nhanh.

Trong chương này,bạn sẽ học cách nghĩ về hệ thống sống theo dạng cấu trúc để có thể tiếp nhận được nhiều điều hơn và tạo ra nhiều thứ hơn, trong thời gian ngắn hơn mà vẫn có thể tận hưởng được nhiều niềm vui hơn.

Hãy để tôi đưa ra một ví dụ có liên quan tới cái đêm trên đảo Necker cùng Richard Branson.

Tôi đã nghĩ tới việc viết một cuốn sách trong suốt một thời gian dài nhưng lại không có ý tưởng nào để bắt đầu. Tôi thực sự chưa sẵn sàng.

Tôi muốn viết một cuốn sách chứa nhiều bài học thực tế trải dài suốt những câu chuyện thú vị để có thể hấp dẫn người đọc. Một trong những cuốn sách thuộc thể loại này mà tôi thích chính là cuốn tự truyện viết năm 1988 của Branson có tựa đề Losing My Virginity (Đường ra biển lớn)%%1. Tôi rất thích cuốn sách bởi những câu chuyện cá nhân đã thêm phần thi vị cho những bài học thực sự có giá trị về phát triển bản thân. Cuốn sách đã trở thành một trong những cuốn sách hình mẫu cho thể loại sách mà tôi muốn viết.

%%1. Cuốn sách đã được Alpha Books mua bản quyền và phát hành năm 2011. (BTV)

Tuy vậy, tôi còn xa mới tiệm cận được Branson trong khía cạnh thành công của cuộc sống hay khám phá cuộc sống. Vì thế, tôi thấy bế tắc – với suy nghĩ vào “một ngày nào đó”, tôi sẽ viết một cuốn sách để có thể chứng tỏ bản thân bằng cách đưa công việc kinh doanh lên tầm vĩ đại.

Đêm hôm đó ở Necker, khi chúng tôi đang trao đổi về cách làm cha mẹ và tôi chia sẻ với Branson một vài triết lý sống của mình, ông đã ngăn tôi lại và nói: “Anh nên viết sách đi.”

Tôi im lặng, bất ngờ. Cú hích nhẹ của Branson (và có lẽ ông cũng chẳng thể nào nhớ được việc đó) đã tiếp thêm sự tự tin mà tôi cần để bắt đầu suy nghĩ nghiêm túc về việc viết cuốn sách này.

Nhưng tôi vẫn mất đến ba năm để nhận ra mình muốn viết về cái gì.

Rồi tôi lại mất cả năm để viết dàn ý của cuốn sách.

Tồi mất thêm ba tháng nữa để viết chương đầu tiên.

Chậm chạp và khó nhọc.

Nhưng mỗi ngày, tôi lại tiếp tục tối ưu hóa hệ thống của mình.

Tôi đã phát triển một phương pháp cho việc đặt tên, một phương pháp để tạo ra dàn ý, và một phong cách để viết tự truyện. Tôi thậm chí còn thử nghiệm nhiều loại rượu whiskey khác nhau để xem loại nào có thể giúp tôi tạo ra nhiều hứng thú nhất khi viết. (Tôi so sánh giữa rượu Scotch, rượu Kentucky và rượu Nhật. Nếu bạn muốn biết loại tôi chọn thì đó là rượu ngô Jim Beam Kentucky.)

Sau khi tinh chỉnh hệ thống này, tôi đã được trải nghiệm năng suất tăng gấp bội trong khả năng viết lách. Giờ thì tôi có thể viết một chương trong một ngày. Ba tháng trước đây, điều này gần như là không thể. Dưới đây là hiệu suất của tôi được trình bày dưới dạng sơ đồ, nó cho thấy tôi đã tiến bộ đến mức nào trong việc tối ưu hóa hệ thống. Hãy lưu ý tới việc tôi đã có khởi đầu vô cùng gian khó và tốc độ tiến bộ của tôi khi tôi vận dụng thành công hệ thống.

Đây là điều sẽ xảy ra khi bạn tối ưu hóa hệ thống sống của mình. Bạn có thể trải nghiệm việc phát triển theo cấp số nhân trong lĩnh vực mà bạn cảm thấy thực sự có giá trị đối với mình.

NHỮNG NGƯỜI PHI THƯỜNG KHÁM PHÁ HỆ THỐNG HIỆU QUẢ PHI THƯỜNG

Những người phi thường không chỉ có những mô hình thực tế phi thường. Họ còn phấn đấu để đảm bảo hệ thống sống của họ được xác định, có cấu trúc và luôn luôn tối ưu theo cách đúng đắn.

Tôi cố gắng cập nhật ít nhất một hệ thống sống mỗi tuần, không phải vì tôi cảm thấy mọi thứ luôn luôn trục trặc mà bởi tôi biết mình sẽ được tiếp thêm năng lượng khi thử thách những điều mới mẻ.Việc nghĩ rằng bạn có thể thay đổi một hệ thống mới giống như tải về một ứng dụng mới quả thật rất thú vị.

Có ba cách giúp bạn nâng cấp hệ thống sống của mình:

1. QUÁ TRÌNH KHÁM PHÁ. Nhiều người khám phá ra hệ thống mới từ sách vở, hội thảo hay các khóa học trực tuyến. Có thể bạn đã đọc ở đâu đó về lợi ích của phương pháp đặc biệt trong rèn luyện bằng trọng lượng%%1. Bạn tiến hành nghiên cứu và quyết định sẽ tập thể dục. Trong một hoặc hai tháng, bạn đánh giá kết quả. Hoặc nếu bạn nghe thấy một chiến lược quản lý mới tại một hội thảo và quyết định áp dụng chiến lược cho nhóm của mình rồi theo dõi tính hiệu quả của nó. Tôi tạo cho mình thói quen đọc sách phi viễn tưởng với chủ đề đa dạng mà tôi cho là quan trọng như sách làm cha mẹ, làm việc, thể dục và không ngừng khám phá hệ thống mới. Hãy coi việc đó như thể bạn đang lựa chọn trong Cửa hàng Ứng dụng (App Store) vậy.Thật vui vẻ và hào hứng khi bạn có thể tìm thấy điều gì đó có vẻ hiệu quả đối với người khác và cũng có thể là cả chính bạn nữa.

%%1. Rèn luyện bằng trọng lượng (weight training): Phương pháp tập luyện sử dụng chính trọng lượng của cơ thể để thực hiện các bài tập như chống đẩy cho thân trên hay squats cho phần thân dưới. (BTV)

2. MỨC ĐỘ SẢNG KHOÁI CỦA BẠN. Mức độ sảng khoái dựa vào tần suất bạn nâng cấp hệ thống sống của mình. Ví dụ, tôi luôn cố gắng thử hệ thống luyện tập mới hằng năm. Chẳng hạn, vào năm 2013, tôi đã dành 30 ngày ứng dụng chương trình BODYPUMP của Les Mills. Năm tiếp theo, tôi thử nghiệm những bài tập Liều lượng Hiệu quả Tối thiểu như chương trình Chuyển đổi Hoàn toàn của Christine Bullock. Năm nay, tôi đang thử nghiệm tạ chuông%%2. Không có phương pháp nào trong số đó được lựa chọn ngẫu nhiên. Tôi đã phát hiện ra chúng sau khi đọc sách, trò chuyện với bạn bè, những người đam mê với việc rèn luyện thể hình và biết được nhu cầu của tôi là gì (tình yêu với tạ tay bắt đầu!). Tôi không nhất thiết phải tạo ra những thay đổi này vì hệ thống rèn luyện trước đây của tôi đã thất bại, nhưng đơn giản là vì tôi nhận ra mình có thể rèn luyện nhiều hơn nếu thay đổi các bài tập thường xuyên để bản thân không bị nhàm chán. Tôi cũng đảm bảo mình đã rèn luyện các nhóm cơ khác nhau, đồng thời giữ cho toàn bộ cơ thể khỏe mạnh và cân đối.

%%2. Tạ chuông (kettlebell): Một loại tạ có thiết kế khá đặc biệt và được sử dụng nhiều ở các phòng thể hình hoặc tập tại nhà cho những người tập thể hình lâu năm. Tạ gồm hai phần chính là tay cầm và chuông. (BTV)

3. ĐIỂM MỐC VÀ ĐÁNH GIÁ. Hệ thống sống của bạn hiệu quả ra sao? Hệ thống sống mới có tốt hơn cái cũ không? Chúng ta sẽ xem xét phương pháp đo lường và duy trì hiệu quả của hệ thống sống mới khi bạn khám phá và làm mới chúng. Đây là điều khá quan trọng mà mọi người hay quên – bạn có đo lường mức độ hiệu quả của hệ thống mà bạn đang có không? Điểm mốc cho thấy mức độ hiệu suất tối thiểu mà bạn phải giữ được. Ví dụ, tôi đặt ra điểm mốc đo vòng eo để có thể giữ nguyên số đo trong vòng 10 năm. Tôi đo vòng eo bằng cách xem số lỗ trên dây thắt lưng. Nếu lỡ vượt mốc một chút, tôi sẽ lập tức đặt ra chế độ ăn uống nghiêm ngặt hoặc tập thể dục để quay lại mốc đã đặt. Tôi không cho phép mình mua dây lưng mới.

Đây là cả ba cách giúp bạn tạo ra hệ thống hiệu quả để kiểm soát cuộc sống.

Quá trình khám phá

Patrick Grove là một trong những doanh nhân thành công nhất ở Australia và khu vực châu Á Thái Bình Dương. Thành công trong sự nghiệp đã giúp ông lọt vào danh sách 200 Người giàu nhất do ủy ban Đánh giá Tài chính Australia tiến hành, và ông nổi tiếng là một doanh nhân “tài không đợi tuổi” của khu vực châu Á Thái Bình Dương trong việc đưa các công ty lên sàn chứng khoán, bởi ông đang giữ những kỷ lục có vẻ khó tin khi gây dựng bốn công ty và đưa cả bốn công ty đó lên sàn chứng khoán. Ông cũng là một người bạn thân thiết của tôi. Một lần, tôi gặp Patrick ở tiệm cà phê Starbucks gần nơi tôi sống.Tôi phát hiện ông đang vẽ nguệch ngoạc lên một mẩu giấy. Khi tôi hỏi ông đang định làm gì, ông trả lời: “Tôi đang cố gắng giải quyết một vấn đề nghiêm trọng.” “Điều gì vậy?” tôi hỏi. “Tôi đang cố gắng nghĩ xem làm thế nào để kiếm được 100 triệu đô-la trong vòng một năm,” ông trả lời.

Tôi cười. Nhưng tôi biết là Patrick đang nghiêm túc. Ông là một trong những nhà tư tưởng vĩ đại nhất mà tôi biết. Việc kiếm 100 triệu đô-la một năm có vẻ là điều không tưởng đối với đa số mọi người, nhưng với một người có tư duy phi thường như Patrick thì đó lại là việc trong tầm tay. Đó không phải là việc “khả thi hay không” mà là “khi nào thì khả thi?”

Lần gặp gỡ đó là vào năm 2008. Năm 2013, Patrick đã làm được điều đó. Ông mua lại ba trang web nhỏ về xe ô tô đã qua sử dụng dọc khắp Đông Nam Á, đặt lại tên nhóm là iCar Asia, lên sàn chứng khoán ở Australia và đưa vụ đầu tư này chạm mốc giá trị 100 triệu đô-la. Tất cả chỉ xảy ta trong MỘT năm.

Patrick muốn rời khỏi công ty và tự hỏi bản thân những câu hỏi lớn và khó trả lời, sau đó, ông nói rằng nguồn cảm hứng của những ý tưởng kinh doanh thường tới từ chính ông. Ông đảm bảo bản thân sẽ có không gian và thời gian để thực hiện việc đó. Rất nhiều người trong số chúng ta đang bận rộn làm gì đó mà không bao giờ dừng lại để nghĩ cách thức họ đang làm. Hay tại sao chúng ta lại làm việc đó. Tôi gọi đây là bẫy làm-làm. Bạn quá bận rộn làm những việc cần phải xong, bạn không thực sự biết liệu hệ thống sống của mình có phải đã quá lỗi thời, hay thậm chí (giễu cợt có chủ đích) là cực kỳ tào lao.

Đó là lý do tại sao những người như Patrick lại rời khỏi công ty, đồng thời tìm được thời gian và không gian để nghi ngờ hệ thống cũng như thiết lập các mục tiêu lớn và nặng đô hơn.

Nhận thức là nền tảng cơ bản của khám phá. Thỉnh thoảng, bạn hãy ngưng làm việc và tìm kiếm thông tin về nghiên cứu nào đó. Tôi biết nhiều người có hệ thống nghiêm chỉnh đối với việc tập thể hình vài lần một tuần. Nhưng liệu chương trình tập luyện tại phòng tập của bạn đã tối ưu hoàn toàn chưa? Ví dụ, mỗi tháng một lần tôi có thể bỏ một buổi tập và thay vào đó là đọc thêm về chương trình luyện tập mới, mua thêm ứng dụng tập mới hay nghiên cứu phương pháp luyện tập mới để tối ưu hóa thời gian tập luyện. Đây là ý nghĩa của quá trình khám phá mà tôi muốn đề cập. Hãy tạm rời khỏi công việc đang dang dở và khám phá cách thức mới để làm điều đó tốt hơn.

Tại Mindvalley,chúng tôi tránh được bẫy làm-làm nhờ phương pháp có tên Ngày Học tập. Vào thứ Sáu đầu tiên của mỗi tháng sẽ không có ai làm việc (trừ khi có công việc quan trọng). Thay vào đó, mọi người tập trung vào việc tìm tòi phương pháp làm việc tốt hơn. Nhân viên chăm sóc khách hàng có thể nghiên cứu nghệ thuật viết thư phản hồi cho từng cá nhân hay xem xét phản hồi của khách hàng để tìm ra ý tưởng cải thiện sản phẩm. Lập trình viên có thể thử nghiệm một ngôn ngữ lập trình mới. Mọi người được phép ngồi và đọc cả ngày hôm đó, miễn đó là sách có liên quan đến công việc của họ. Thông qua quá trình này, ý tưởng mới được hình thành, hệ thống mới được phát triển và nhiều phương thức làm việc mới sẽ được đưa ra.

Dù có liên quan đến công việc, sức khỏe, tập thể dục, phát triển cá nhân, văn hóa hay bất kỳ yếu tố nào khác hay không, thì khám phá vẫn là một công cụ giúp bạn có cái nhìn tích cực về cuộc sống. Đó không chỉ là công cụ giúp cuộc sống thêm phần thú vị, nó còn cho phép bạn trở nên tốt hơn theo đúng mục đích của bạn. Patrick Grove là chủ tịch của bốn công ty đã niêm yết trên sàn chứng khoán, và ông vẫn dành thời gian để ngồi lại và suy ngẫm về hệ thống của mình. Ai đó có thể cho rằng đây chính là lý do vì sao ông lại trở thành chủ tịch của bốn công ty thành công trên. Chắc hẳn tất cả chúng ta đều có thể tìm ra thời gian để suy ngẫm theo một cách khác nhằm tìm cách giải quyết vấn đề của chính mình – dù vấn đề đó lớn hay nhỏ.

Mức độ làm mới

Lần cuối cùng bạn đọc một cuốn sách về chủ đề bạn yêu thích nhưng lại chẳng hiểu gì về nó là khi nào? Khi đăng ký tham gia một lớp học? Khi muốn nghe những nhận xét chân thành từ một người bạn? Ngồi ở quán Starbucks và viết nhăng cuội về những giấc mơ điên rồ mà bạn muốn theo đuổi? Hay tái thiết các hệ thống trong cuộc đời bạn thì sao? Bản thân việc khiến hệ thống luôn mới cũng là một hệ thống. Tần suất làm việc này được coi là mức độ làm mới.

Bài tập: Mức độ làm mới của bạn là gì?

Hãy quay lại với bài tập 12 Lĩnh vực Cân bằng mà chúng ta đã đọc trong Chương 3. Gần đây, bạn đã cập nhật các phần này trong hệ thống sống chưa? Nếu chưa, giờ là lúc bạn cần phải nhấn nút làm mới.

Hãy viết những lĩnh vực mà bạn biết mình cần thực hiện một số thay đổi. Đó có thể là cách bạn tương tác với bạn đời, cách bạn uốn nắn con cái, cách bạn đối xử với mọi người và giải quyết các dự án tại nơi làm việc, cách bạn theo đuổi một vị trí, liệu nhà cửa và những thứ ăn ngon mặc đẹp khác có làm bạn thấy hài lòng không, hay liệu bạn đã dành nhiều thời gian cho những giấc mơ lớn, những trải nghiệm mới thú vị, sự thấu đạt trong tâm hồn hay phát triển sáng tạo chưa. Có thể bạn sẽ muốn điều chỉnh tất cả lĩnh vực kể trên. Và bạn sẽ làm được.

Điều quan trọng là hãy nhớ nghiên cứu và dành thời gian học cách phát triển hệ thống sống của mình. Dưới đây là 12 lĩnh vực, đối với mỗi lĩnh vực, tôi đã bổ sung tên của một cuốn sách mình ưa thích. Những cuốn sách này sẽ cho phép bạn có thêm một cái nhìn mới.

1. MỐI QUAN HỆ TRONG TÌNH YÊU: Xin giới thiệu cuốn sách Men Are from Mars, Women Are from Venus (Đàn ông Sao Hỏa, đàn bà Sao Kim) do John Gray viết. Đây là một cuốn sách hay và có cái nhìn khá hài hước về cách chúng ta sống và yêu người khác phái.

2. TÌNH BẠN: Xin giới thiệu cuốn sách How to Win Friends and Influence People (Đắc nhân tâm) của Dale Carnegie. Tôi đã đọc cuốn sách này bảy lần trước khi bước sang tuổi 20; đây quả là một cuốn sách đáng quý đối với tất cả mọi người.

3. HÀNH TRÌNH: Xin giới thiệu cuốn sách Losing My Virginity (Đường ra biển lớn) của Richard Branson. Cuốn sách này sẽ truyền cảm hứng để bạn dám sống một cuộc đời đầy khám phá và luôn vui vẻ tận hưởng quá trình theo đuổi những mục tiêu lớn.

4. MÔI TRƯỜNG: Xin giới thiệu cuốn sách The Magic of Thinking Big (Dám nghĩ lớn) của Tiến sĩ David J. Schwartz. Cuốn sách sẽ gợi cảm hứng để bạn cải thiện chất lượng cuộc sống và mơ ước lớn lao hơn về gia đình, không gian văn phòng, chiếc xe bạn đi và nhiều hơn thế nữa.

5. SỨC KHỎE VÀ HÌNH THỂ. The Bulletproof Diet (tạm dịch: Cà phê ăn kiêng) do Dave Asprey viết. Dave là một người bạn đồng thời cũng là người bẻ khóa sinh học nổi tiếng nhất thế giới. Cuốn sách là nơi khoa học giao thoa với ăn uống.

6. ĐỜI SỐNG TRÍ TUỆ. Đâu là cách tốt hơn để bạn tối ưu hóa đời sống trí tuệ hơn là cập nhật hệ thống học tập, học cách học nhanh và cải thiện trí nhớ của mình? Tôi nghĩ bạn nên tham gia các khóa học của Jim Kwik.

7. Kỹ năng: The 4-Hour Workweek (Tuần làm việc bốn giờ) của Timothy Ferriss là cuốn sách tuyệt vời giúp bạn tìm kiếm cách bẻ khóa nhanh để phát triển các kỹ năng độc đáo.

8. ĐỜI SỐNG TÂM LINH. Conversations with God (Đối thoại với Thượng đế) của Neale Donald Walsch là cuốn sách hay nhất mà tôi từng đọc nói về vấn đề phát triển tâm linh. Tuy nhiên, còn có một cuốn sách với nội dung gần như vậy là Autobiography of a Yogi (Tự truyện của một Yogi) do Paramahansa Yogananda viết, đây là cuốn sách mà Steve Job rất yêu thích.

9. SỰ NGHIỆP. Cuốn sách How to Be a Star at Work (tạm dịch: Để trở thành ngôi sao chốn công sở) của Robert E. Kelley.

10. ĐỜI SỐNG SÁNG TẠO. Cuốn sách The War of Art (tạm dịch: Cuộc chiến nghệ thuật) của Steven Pressfield sẽ khơi gợi cảm hứng cho bạn trong việc loại bỏ tính trì trệ theo kiểu nghệ sĩ và hướng tới công việc sáng tạo.

11. CUỘC SỐNG GIA ĐÌNH. Tôi tin nguyên nhân gốc rễ của hầu hết vấn đề nảy sinh trong gia đình là sự thiếu hụt tình yêu với bản thân, vì vậy tôi khuyên bạn nên đọc cuốn The Mastery of Love (Bậc thầy của tình yêu) của Don Miguel Ruiz.

12. CUỘC SỐNG CỘNG ĐỒNG. Cuốn sách Delivering Happiness (Tỷ phú bán giày)%%1 được viết bởi Giám đốc Điều hành Zappos, Tony Hsieh, là cuốn sách tràn đầy cảm hứng về việc gây dựng những doanh nghiệp tầm cỡ và trao lại chúng cho thế giới theo một cách lớn lao.

%%1. Cuốn sách được Alpha Books mua bản quyền và phát hành năm 2011. (BTV)

Bạn có muốn bắt tay ngay vào quá trình đó không? Hãy cố gắng đọc một cuốn sách mỗi tuần. Nếu bạn cảm thấy việc này hơi khó, hãy bắt đầu bằng việc học cách đọc nhanh. (Bạn đang nâng cấp hệ thống đọc của mình.) Chỉ bằng vài mẹo đơn giản, bạn có thể đẩy nhanh tốc độ đọc của mình.

Đọc sách là cách dễ dàng và tuyệt vời để thúc đẩy mức độ làm mới của bạn. Nhưng bạn cũng nên tham khảo thêm các lớp học trực tuyến, các khóa học cố vấn, các nhóm cộng sự và hội thảo. Patrick Grove là một người đam mê với sự nghiệp học hành. Chúng tôi trở thành bạn bè vì cả hai đều quan tâm đến việc phát triển cá nhân và các hội thảo cũng như những khóa học cố vấn mà chúng tôi tham dự.

Chuyến ghé thăm của tôi đến đảo Necker là một phần của khóa học cố vấn. Tôi tới đó để xây dựng mối quan hệ, kết nối và chia sẻ ý tưởng với những doanh nhân khác nhằm gây dựng những doanh nghiệp tầm cỡ trong khi trao đổi hằng ngày với Branson, ông là người đóng vai trò cố vấn cho chúng tôi.

Bạn càng kiếm tìm những cơ hội để học hỏi và áp dụng những điều học được, thì bạn càng có tốc độ làm mới chính mình nhanh chóng hơn.

ĐẶT MỐC VÀ ĐO LƯỜNG

Làm mới hệ thống sống là một điều rất tuyệt. Nhưng khi đã có được điều tốt đẹp để vận hành, bạn sẽ làm thế nào để duy trì nó?

Hẳn là bạn cũng biết cảm giác khi đặt ra một cột mốc lớn nhằm cải thiện cuộc sống của mình, rồi lại phải chứng kiến thành quả đó cứ xa dần khỏi tầm tay từng chút một. Bạn tập luyện chăm chỉ để giảm cân rồi lại bắt đầu xổ mỡ. Bạn lại quen thói chần chừ cố hữu. Bạn tiêu nhiều tiền hơn và tiết kiệm ít hơn. Hoặc là bạn phải từ bỏ việc tụ tập bạn bè, thói quen ngồi thiền, kết nối với con cái, hay ở trong vòng tay người yêu.

Tôi cũng gặp khó khăn với chuyện này giống như bất kỳ ai. Nhưng tôi đã tìm ra cách khống chế bản thân khi hệ thống bắt đầu chệch hướng. Tôi đã tạo ra một công cụ có tên là “điểm mốc không thể thương lượng”.

Đây là một ví dụ về cách tôi áp dụng phương pháp này trong cuộc sống.

Tôi phải di chuyển rất nhiều vì công việc,và tôi cũng nổi tiếng với việc thích tận hưởng những bữa tối thân mật cuối tuần. Nhưng tôi cũng thích thân hình cân đối vì tôi cảm thấy và thể hiện bản thân tốt nhất khi năng lượng thể chất dồi dào nhất.

Khi bắt đầu già đi, tôi thiết lập cho mình những cách bẻ khóa thể chất và tinh thần để làm chậm quá trình lão hóa đồng thời duy trì cảm giác hạnh phúc. Điểm mốc không thể thương lượng lúc nào cũng được tôi áp dụng cho cơ thể, tôi phải chống đẩy được 50 lần. Không bớt một cái nào. Tôi có thể vừa bước xuống sân bay sau chuyến bay dài 24 tiếng đồng hồ từ Los Angeles tới Kuala Lumpur và nhảy ngay vào giường. Nhưng sau khi ngủ một giấc ngon lành, nếu tôi không ra khỏi giường và chống đẩy 50 lần – tức là có gì đó không ổn. 50 lần chống đẩy là phép thử sức khỏe của tôi. Tôi có thể nói rằng kế hoạch du lịch hay những bữa ăn ngon bên bạn bè và gia đình đã khiến tôi không còn giữ được phong độ đỉnh cao, vì tôi không có nhiều thời gian để thực hiện 50 lần chống đẩy thường xuyên. Nếu điều đó xảy ra, tôi biết mình cần phải chú ý nhiều hơn đến cơ thể và tiến hành một vài thay đổi.

Chúng ta có thể thiết lập hệ thống cảnh báo cho hoạt động tài chính, thời gian bên con cái, sức chịu đựng, số lượng sách đọc mỗi tuần và nhiều thứ khác nữa.

Mọi thứ sẽ trượt dài nếu chúng ta không có phương pháp phát hiện khi nào điều đó xảy ra. Đặt mốc là một phương pháp phát hiện.

Bài tập: Điểm mốc không thể thương lượng của bạn

Điểm mốc là ngưỡng tối thiểu bạn đặt ra cho bản thân mà ở đó bạn cam kết sẽ không để bản thân tụt xuống dưới ngưỡng đó. Điểm mốc khác với mục tiêu. Mục tiêu khiến bạn tiến về phía trước, trong khi điểm mốc giúp bạn duy trì được những gì đang có. Bạn cần cả hai thứ đó.

Bạn cần đặt điểm mốc cho bất cứ thứ gì quan trọng với mình. Và đây là điều bí mật: Bạn cần sử dụng điểm mốc không chỉ để phòng hộ hay đẩy lùi cú trượt mà còn để cải thiện nó theo thời gian. Hãy tưởng tượng cơ thể cân đối hơn khi bạn già đi… bạn sẽ lãng mạn hơn với bạn đời… tài chính vững mạnh hơn… hay gần gũi hơn với con cái. Có một số cách cực kỳ đơn giản để đặt mốc mà bạn cần áp dụng để nâng cấp cuộc chơi theo cách bất ngờ. Vì thế, hãy tiến hành thiết lập những điểm mốc cho bản thân.

Bước 1: Nhận dạng những lĩnh vực trong cuộc sống mà bạn muốn đặt mốc

Hãy xem lại 12 Lĩnh vực Cân bằng đề cập trong Chương 3. Trong những lĩnh vực đó, bạn có số điểm thấp nhất ở phần nào?

Bạn sẽ trượt dài đến đâu? Hãy chọn hai hoặc ba lĩnh vực để tập trung, từ đó thiết lập các cột mốc cụ thể và có thể đạt được. Cuối cùng, bạn có thể mở rộng danh sách, nhưng hãy bắt đầu với những thứ thật sự quan trọng với mình.

Bước 2: Xác định mốc cần đặt

Tiếp theo, hãy lập mốc cho mỗi lĩnh vực đã chọn. Có một điều rất quan trọng là: Hãy đảm bảo rằng mốc bạn đặt phải chắc chắc thực hiện được. Bạn sẽ hiểu lý do tại sao trong vài phút nữa.

Đối với những thứ có thể đo đếm (ví dụ như trọng lượng cơ thể hay tài khoản ngân hàng), bạn có thể đặt ra một vài con số cụ thể: Mốc trọng lượng của tôi là X. Mốc tài khoản ngân hàng của tôi là Y. Bạn có thể thiết lập điểm mốc cho đời sống trí tuệ của mình (tôi sẽ đọc X quyển sách một tháng) hay thậm chí là cả sự sạch sẽ gọn gàng (Tôi sẽ luôn treo khăn lên sau khi sử dụng). Bạn càng cụ thể điểm mốc thì càng dễ để theo dõi điểm mốc và thực hiện nó.

Dưới đây là ví dụ của những điểm mốc tiềm khả thi mà bạn có thể chọn cho từng lĩnh vực trong 12 Lĩnh vực Cân bằng:

1. MỐI QUAN HỆ TRONG TÌNH YÊU: Hãy đặt điểm mốc cho lượng thời gian mà bạn muốn dành cho nửa kia, dù đó là tuần suất hẹn hò buổi tối đi tập thể dục cùng nhau, hoặc thậm chí là lịch yêu đương thường xuyên.

2. TÌNH BẠN: Hãy tạo ra các điểm mốc trong việc giữ liên lạc; chẳng hạn, hãy gọi điện thoại cho cha mẹ ít nhất mỗi tuần một lần, mời bạn bè đi ăn trưa hay ăn tối một tháng một lần, viết lời nhắn ngắn gọn hằng tuần cho ai đó đang gặp khó khăn trong cuộc sống.

3. HÀNH TRÌNH: Hãy nghĩ tới việc đặt các điểm mốc cho tần suất đi nghỉ hay du lịch khám phá. Mỗi năm, tôi thường đi ít nhất là hai chuyến đi dài ngày với toàn thể gia đình. Chúng tôi không cần phải đến những nơi đẹp kỳ lạ hoặc đắt đỏ, nhưng nhờ cam kết sẽ dành thời gian bên gia đình, tôi sẽ có một cơ hội thể hiện cho họ thấy tôi yêu họ nhiều đến nhường nào, đồng thời chúng tôi cũng có nhiều kỷ niệm bên nhau. Bạn có thể cam kết đi tới một miền đất mới mỗi tháng, kể cả khi nơi đó ngay gần khu bạn sống. Điều này không khiến bạn phải tốn tiền, nhưng thế giới của bạn sẽ rộng mở và tươi sáng hơn khi bạn đều đặn khám phá bản thân dưới những khía cạnh mới.

4. MÔI TRƯỜNG: Hãy thiết lập một vài mục tiêu để giữ nhà cửa luôn gọn gàng, sạch sẽ, chẳng hạn như gấp chăn màn mỗi sáng, đảm bảo bồn rửa bát không còn sót bát đĩa bẩn vào buổi tối, lọc thư ngay khi nhận được rồi tái chế những lá thư mà bạn cho rằng không cần giữ lại,… Bạn cũng có thể thiết lập một số mốc cho mức độ chất lượng cuộc sống của mình, ví dụ, có một buổi xoa bóp hay trị liệu toàn thân mỗi tuần.

5. SỨC KHỎE VÀ HÌNH THỂ. Hãy đặt các mốc cụ thể như mốc luyện tập sức khỏe.Với tôi, đó là thói quen chống đẩy. Đó cũng có thể là duy trì số đo vòng eo cụ thể hay theo lịch đi tập một buổi yoga hay tham gia lớp Pilates mỗi tuần, hoặc thậm chí là theo dõi thị lực hay huyết áp.

6. ĐỜI SỐNG TINH THẦN. Hãy bắt đầu kết hợp một số hệ thống để mang lại sự viên mãn về tinh thần trong cuộc sống. Đó có thể là đọc vài trang sách mỗi đêm trước khi đi ngủ, ghé thăm triển lãm nghệ thuật hay khám phá một gian trong viện bảo tàng mỗi tuần, hay xem một vở kịch mỗi tháng. Điểm mốc tuyệt vời ở đây là đọc ít nhất hai cuốn sách một tháng.

7. KỸ NĂNG: Cam kết dành số giờ nhất định mỗi tuần để đọc hay nghiên cứu tài liệu nhằm củng cố kỹ năng trong lĩnh vực của bạn.Tôi đặt mốc là nghỉ làm mỗi tháng một ngày để tập trung vào việc nghiên cứu và học hỏi cách làm việc tốt hơn.

8. ĐỜI SỐNG TÂM LINH. Bạn có thể dành ra 15 phút mỗi ngày để thiền như một phần trong bài tập rèn luyện tâm linh, đọc vài trang trong một cuốn sách nói về tâm linh mỗi ngày, cầu nguyện hay chia sẻ tâm tư với ai đó đang phải đối mặt với vấn đề. Điểm mốc của tôi trong lĩnh vực này là thiền tối thiểu 15 phút mỗi ngày.

9. SỰ NGHIỆP. Hãy tham gia một nhóm chuyên môn và đảm bảo bạn sẽ tham dự một số buổi họp nào đó mỗi năm. Hãy đọc mỗi tháng một cuốn sách đề cập đến vấn đề có liên quan tới ngành nghề của bạn. Nếu bạn muốn đổi nghề, hãy cam kết đọc một số lượng nhất định nào đó các bài báo trực tuyến viết về công việc mới này cùng cách thức tham gia.

10. ĐỜI SỐNG SÁNG TẠO. Hãy chọn và theo đuổi một môn nghệ thuật sáng tạo nào đó, rồi đặt ra một mục tiêu có thể đạt được để biến nó thành một phần trong cuộc sống. Đó có thể là dành ra 20 phút để viết mỗi ngày, tham gia các lớp nâng cao hằng tuần, hay đặt mục tiêu triển khai một dự án sáng tạo đã bị đình trệ hoặc bạn đang muốn bắt đầu. Tôi đặt mốc cho số lượng bài viết mà tôi cần làm mỗi tuần.

11. CUỘC SỐNG GIA ĐÌNH. Hãy đặt mốc thời gian nhất định để thực hiện các hoạt động gắn bó với gia đình hằng tuần, kể cả là với con cái, với cả gia đình, cha mẹ hay với họ hàng. Đó có thể là gọi điện cho cha mẹ hai ngày một lần chỉ để nói vài câu hỏi thăm, ra ngoài ăn sáng cùng cả nhà vào Chủ nhật, chơi với con cái mỗi tối (con trai tôi, Hayden, và tôi mỗi tối đều có “thời gian của cha và Hayden”, khi đó chúng tôi sẽ xếp hình Lego, chơi trò chơi, nói chuyện và làm vài điều thú vị cùng nhau).

12. CUỘC SỐNG CỘNG ĐỒNG. Hãy quyết định số tiền mà bạn muốn quyên góp hằng năm cho những điều tốt đẹp, hay tìm một địa điểm nào đó để làm tình nguyện thường xuyên.Tôi có mốc hằng năm cho số tiền quyên góp làm từ thiện. Mỗi năm, tôi phải đảm bảo mình có thể cho đi một số tiền để ủng hộ cho những công việc thiện nguyện mà tôi tin tưởng.

Bước 2: Kiểm tra các điểm mốc và điều chỉnh cho phù hợp nếu bạn không đạt được.

Tôi kiểm tra mốc chống đẩy 50 lần của mình mỗi tuần một lần. Nếu tôi không thể chống đẩy được 50 lần – dù là do tôi lười tập luyện, mức năng lượng xuống thấp hay do tôi lên cân – ngay lập tức, tôi sẽ thiết lập một quy trình cho phù hợp với điểm mốc.

Quy trình điều chỉnh cho phù hợp với điểm mốc là phương pháp cụ thể giúp tôi quay lại đúng hướng. Nếu đó là vấn đề về hình thể, đó sẽ là những gì tôi làm khi cần quay lại mốc chống đẩy 50 lần. Điều hiệu quả với tôi là ngay lập tức tôi thực hiện chế độ ăn ít tinh bột trong một tuần để quay trở lại cân nặng như lúc trước và cam kết với bản thân sẽ đi tập tại phòng tập thể hình ba lần một tuần. Thông thường trong vòng một tuần, tôi có thể lại chống đẩy được 50 lần.

Khi cuốn sách này được xuất bản cũng là lúc tôi bước sang tuổi 40. Tôi tính mình sẽ sống tới 100 tuổi. Và kể cả tới tuổi đó tôi cũng vẫn mong mình sẽ chống đẩy được 50 lần.Tôi không tin mình sẽ để mục tiêu này trượt dốc.

Quy trình điều chỉnh cho phù hợp với điểm mốc là một phần quan trọng trong quá trình này. Khi trượt dốc và không thể đảm bảo được điểm mốc, bạn phải nghiêm khắc với bản thân để điều chỉnh cho phù hợp. Điều này sẽ dẫn chúng ta tới Bước 3.

Bước 3: Gia tăng áp lực để đạt được hiệu quả – theo cách tốt.

Khi trượt khỏi điểm mốc, bạn hãy đặt một mục tiêu để quay trở lại điểm mốc thêm một chút xíu nữa. Giả sử 50 lần chống đẩy là điểm mốc rèn luyện thân thể của bạn. Nếu bạn trượt khỏi mốc đó, hãy tập trung vào việc quay lại với con số 50 và thêm một chút nữa – chẳng hạn như 51 đi. Nếu bạn đã ngưng việc hẹn hò buổi tối hằng tuần với bạn đời của mình, hãy quay trở lại với mốc hẹn hò buổi tối hằng tuần nhưng giờ thì hãy thêm một ngày ngọt ngào nữa (thuật ngữ của tôi để chỉ việc làm tình vào buổi sáng). Nếu bạn cảm thấy thường xuyên kiệt sức, hãy tránh xa cà phê và cam kết đi ngủ sớm 30 phút so với hiện tại. Đó chính là gia tăng áp lực một cách hiệu quả – nhưng từ từ tới nỗi mà bạn thậm chí còn không nhận ra. Khi bạn đã “lên trình”, hãy thiết đặt một điểm mốc mới.

Giờ thì bạn không chỉ đã tránh được tình trạng trì trệ mà còn đang thực sự phát triển. Dưới đây là mô tả hệ thống điểm mốc dưới dạng sơ đồ:

Đa phần mọi người đều trượt dốc theo độ tuổi. Nhưng khi áp dụng cách đặt điểm mốc không thể thương lượng, tức là bạn đã phát triển theo độ tuổi. Tôi tin là chúng ta đều có thể trở nên tốt hơn trước khi đi qua những chặng đường nhất định trong cuộc đời – chỉ cần bạn chắc chắn thực hiện các điểm mốc không thể thương lượng của mình.

TÂM LÝ TÍCH CỰC CỦA VIỆC ĐẶT ĐIỂM MỐC

Có một lý do rõ ràng giải thích vì sao việc đặt điểm mốc lại có hiệu quả. Việc con người có xu hướng cảm thấy mình thất bại mỗi khi trượt khỏi mục tiêu đã đặt ra là điều hoàn toàn tự nhiên. Nhưng với những điểm mốc đã đặt ra, thất bại được coi là một thử thách. Nếu bạn không thể thực hiện được 50 lần chống đẩy, hãy đề ra một mục tiêu mới. Thực hiện 51 lần. Bạn hãy thay thế cảm giác thất bại bằng cảm giác tích cực trong việc phấn đấu đạt được mục tiêu.

Chìa khóa thành công ở đây là phải đưa ra được điểm mốc mới có khả năng thực hiện dễ dàng. Hãy để ý rằng quy trình điều chỉnh cho phù hợp với mục tiêu của tôi là gia tăng áp lực từ 50 lên 51 lần, chứ không phải là 55 hay 60 lần. Đặt ngưỡng quá cao chỉ là cách trừng phạt; thật phi thực tế nếu bạn có thể đạt được tiến bộ như vậy chỉ trong một sớm một chiều. Gia tăng áp lực từng chút một sẽ cho phép bạn có được điểm tựa nào đó mà không đẩy bạn rơi vào thất bại khác.

Khi điều chỉnh điểm mốc bằng cách đặt mục tiêu cao hơn một chút so với trước đây, bạn có thể đưa bản thân đi theo con đường cải thiện bản thân không ngừng trong mọi khía cạnh của cuộc sống.

Điều này dẫn chúng ta tới Quy tắc số 5:

Quy tắc số 5: Nâng cấp hệ thống sống

Những tư duy phi thường không ngừng dành thời gian để khám phá, nâng cấp và đo lường hệ thống sống mới nhằm áp dụng vào cuộc sống, công việc, tình yêu và tâm hồn. Họ luôn ở trong trạng thái liên tục phát triển và đổi mới bản thân.

HỆ THỐNG CỦA TƯƠNG LAI

Tôi sẽ yêu cầu bạn thực hiện một bài tập với tôi.

Nếu bạn đang đọc cuốn sách này trên máy bay hoặc trên tàu điện hay bất cứ nơi đông người nào, tôi muốn bạn thử ngửi người bên cạnh. Cứ làm đi. Hãy nghiêng người sang phía họ một chút rồi hít thử một hơi.

Nếu bạn đang đọc cuốn sách này một mình, hãy thử ngửi chính bạn.

Bạn ngửi thấy gì? Đa phần bạn sẽ ngửi thấy mùi nước hoa, nước thơm dùng sau khi cạo râu, một chút mùi xà phòng hoặc lăn khử mùi. Hoặc chẳng mấy mùi gì cả.

Và đó chính xác là cách mà nó nên như thế.

Nhưng nếu bạn thực hiện bài tập này vào 150 năm trước, bạn sẽ thấy tất cả mọi người xung quanh sẽ có mùi hôi. Vào thời đó, chúng ta không hề có thói quen tắm rửa hằng ngày. Chúng ta cũng chưa được dạy đánh răng mỗi ngày. Nước hoa và nước thơm cơ thể chỉ được những người vô cùng giàu có sử dụng. Lăn khử mùi hoàn toàn chưa tồn tại. Vào những năm 1900, nhân loại chỉ quen với mùi hôi cơ thể của chính họ.

Ngày nay, vào mỗi sáng, chúng ta làm mọi việc để làm sạch và chuẩn bị cơ thể cho ngày mới. Chúng ta đánh răng, tắm rửa, xịt khử mùi cơ thể và ăn mặc chải chuốt, tất cả điều đó là để giữ cho thân thể chúng ta tươi mới và sạch sẽ. Nhưng hàng tỷ người trong chúng ta vẫn thức dậy mỗi sáng trong tâm trạng lo lắng, căng thẳng, sợ hãi và chẳng làm gì để giải quyết chúng cả. Chúng ta mặc nhiên cho rằng đó là điều bình thường, nhưng thực tế không phải vậy. Cũng giống như khi làm sạch cơ thể, chúng ta cũng cần phải có một hệ thống để “làm sạch” những cảm giác gây suy nhược này ra khỏi đầu óc của mình.

Như bài tập “ngửi người bên cạnh” theo cách vui vẻ, chúng ta quan tâm nhiều hơn tới hệ thống chăm sóc sức khỏe thân thể hơn là hệ thống chăm sóc tâm hồn và linh hồn.

Chúng ta đã tạo ra một xã hội mà ở đó, việc thức dậy mỗi sáng với cảm giác căng thẳng, lo lắng, sợ hãi là hết sức bình thường. Nhưng nó hoàn toàn không phải như vậy. Những cảm giác này không phải là một trạng thái bất biến. Chúng là hệ thống cảnh báo, xuất hiện để báo cho chúng ta biết về điều gì đó mà chúng ta phải giải quyết, chứ không phải là thứ sống với chúng ta. Bạn không được sinh ra để ghét công việc bạn làm hay sợ hãi ngày mới. “Giờ vui vẻ” không nên là lúc bạn nâng ly vào thứ Sáu để chúc mừng mình vì đã lê lết được thêm một tuần nữa.

Thay vì uống thuốc hoặc thực hiện các thói quen không lành mạnh để ngăn chặn cảm giác của chính mình, chúng ta có thể cài đặt hệ thống để giải thoát bản thân. Cái hay ở đây là mức độ ưa thích của hệ thống mới này sẽ ra sao – việc chuyển đổi sẽ nhanh và mạnh mẽ tới mức nào.Tôi gọi những hệ thống này là thực hành siêu việt. Chúng bao gồm các bài tập về lòng biết ơn, thiền, sự cảm thông, niềm hạnh phúc và các thực hành khác sẽ khiến bạn vượt ngưỡng thông thường hay chỉ đơn thuần là trải nghiệm thử thách thể chất.

Giờ thì bạn đã hiểu cách khám phá, làm mới và tạo ra các điểm mốc xung quanh hệ thống sống của mình, chúng ta sẽ tập trung vào phần còn lại của cuốn sách đề cập đến hệ thống nhận thức – nói ngắn gọn là thực hành siêu việt. Hệ thống này có thể mang lại những thành quả đáng ngạc nhiên khi áp dụng vào cuộc sống và công việc, và bạn có thể thấy điều đó trong chương tiếp theo. Nhưng trước tiên, tôi muốn chia sẻ một số suy nghĩ sâu sắc về cách một trong những người phụ nữ quyền lực nhất thế giới áp dụng thực hành siêu việt để điều hành công việc kinh doanh và cuộc đời mình.

CÁCH ARIANNA HUFFINGTON CHẾ NGỰ TÂM TRÍ

Năm 2014, tôi có cơ hội tuyệt vời được phỏng vấn Arianna Huffington ngay khi cuốn Thrive (Thành công đâu chỉ tiền quyền)%%1 của bà vừa phát hành. Tôi ngưỡng mộ Arianna; bà luôn tỏ ra điềm tĩnh và ân cần trong khi vẫn điều hành một đế chế truyền thông hùng mạnh xoay quanh Tạp chí Huffington Post. Arianna đã chia sẻ với tôi vài bước ngoặt trong cuộc đời bà kể từ ngày bà bắt đầu đưa thực hành siêu việt vào quỹ thời gian bận rộn của mình.

%%1. Cuốn sách được Alpha Books mua bản quyền và phát hành năm 2018. (BTV)

Bước chuyển lớn của Arianna bắt đầu vào ngày 6 tháng 4 năm 2007. Khi đó, bà đã xây dựng Huffington Post được hai năm, bà đã thu được những thành công đáng nể nhưng lại phải lao lực vô cùng. Đó cũng là lúc bà thấm thía ra rằng tiền bạc và quyền lực không phải là hai thước đo thành công – còn có một thước đo thứ ba khác mà bà sẽ không thể đạt được khi không dành cho nó chút thời gian. Bà giải thích với tôi:

“Khi bắt tay vào khởi nghiệp, chúng ta rất dễ bị đánh lừa rằng chúng ta phải chạy như con thoi để cố gắng vận hành mọi thứ. Và, đương nhiên, chúng ta vẫn còn cuộc sống bên ngoài công việc nữa. Cùng lúc với việc gây dựng Huffington Post, tôi phải đưa con gái lớn đi tham quan các trường đại học để chọn trường mà con bé muốn nộp đơn.

Sau một chuyến tham quan trường, tôi trở về nhà và ngã quỵ vì quá mệt mỏi, kiệt sức và thiếu ngủ trầm trọng. Tôi đập đầu vào cạnh bàn, gãy xương má và phải khâu bốn mũi ở mắt phải. Khi đi gặp hết bác sĩ nọ đến bác sĩ kia để kiểm tra liệu sức khỏe của mình có vấn đề gì không, tôi đã tự hỏi bản thân những câu hỏi mà chúng ta thường không còn băn khoăn nữa sau khi tốt nghiệp đại học: ‘Cuộc sống tốt là gì? Thành công là gì?’ Và rồi tôi đi đến kết luận rằng cách chúng ta định nghĩa thành công – chỉ tập trung vào mỗi hai khía cạnh: tiền bạc và quyền lực – là chưa đủ để định nghĩa cuộc sống. Nó cũng giống như việc bạn cố ngồi lên một cái ghế có hai chân vậy – sớm muộn gì bạn cũng sẽ ngã. Tôi đi đến ý niệm về thước đo thứ ba của thành công, gồm bốn yếu tố: sức khỏe, trí tuệ, sự kỳ diệu và cho đi.”

Arianna tiếp tục mô tả hệ thống sống hằng ngày của bà. Bà đã nói thế này về thiền:

“Tôi không muốn mình chỉ hiệu quả hay năng suất.Tôi muốn mình vui vẻ. Sau tám tiếng đi ngủ, tôi cũng thiền ít nhất là 20 phút mỗi sáng. Vào cuối tuần, tôi cố gắng thiền một tiếng hay một tiếng rưỡi. Tôi yêu thích việc đó.”

Sau đó, chúng tôi bàn về sự biết ơn:

“Trước đây, tôi thường ngủ dậy và việc đầu tiên tôi làm là kiểm tra điện thoại. Giờ thì tôi không còn làm vậy nữa. Tôi dùng thời gian này – đôi khi đó có thể là một phút để nghĩ tới ngày hôm đó và cảm thấy tự biết ơn vì những điều tốt đẹp trong cuộc sống rồi đặt tâm trạng cho ngày mới – chỉ nhờ việc này, ngay lập tức những cảnh báo giả tạo ra những căng thẳng không cần thiết mà chúng ta đã mang vào trong cuộc sống rồi sẽ biến mất.”

Tôi rất thích thông điệp của Arianna. Hệ thống sống của bà bao gồm thiền, vận động, biết ơn và đặt tâm trạng cho ngày mới. Và đó chính là cách một trong những người phụ nữ quyền lực nhất thế giới bắt đầu ngày mới.

Tôi từng mở một cuộc trưng cầu ý kiến với đối tượng là những người đến nghe bài diễn thuyết của tôi để biết được những trở ngại lớn nhất của họ khi ngồi thiền. Hóa ra, một trong những trở ngại lớn nhất mọi người hay gặp phải với thiền chỉ đơn giản là họ không thể dành thời gian cho nó. Tôi gọi điều này là nghịch lý của sự bận rộn. Nó là nghịch lý bởi thiền thực chất đã nằm trong quỹ thời gian của bạn bằng cách tối ưu hóa suy nghĩ và quá trình sáng tạo để giúp bạn trở nên hiệu quả hơn.

Arianna rất bận rộn. Bà đã được vinh danh trong danh sách 100 người có ảnh hưởng nhất thế giới của Tạp chí Time và được Tạp chí Forbes ghi nhận là một trong 100 người phụ nữ quyền lực nhất thế giới.

Nhưng bà lại nói với tôi rằng:

“Thiền không tốn nhiều thời gian. Nhưng sau đó, tôi có thể mang giá trị chất lượng đó vào cuộc sống của mình. Mọi thứ cứ lần lượt xuất hiện trong cuộc sống của tôi, của bạn, tôi chắc rằng một ngày của mọi người đều phải trải qua nhiều thử thách và điều đó đòi hỏi chúng ta phải đương đầu với nhiều vấn đề khác nhau. Vì vậy, khi chúng xảy đến, và chắc chắn là chúng sẽ đến, tôi đã ở trong tâm thế có thể xử lý mọi việc mà không cần phải phản ứng thái quá, ưu tiên những gì cần xử lý ngay và không phải lo lắng về chuyện xấu xảy ra.”

Bà gợi ý rằng bạn có thể bắt đầu với ít nhất năm phút mỗi ngày:

“Cuối cùng, bạn có thể tăng thời gian luyện tập lên thành 20 phút, 30 phút hoặc hơn.Tuy nhiên, vài phút ngắn ngủi đó sẽ giúp bạn mở ra cánh cửa để hình thành thói quen mới cũng những lợi ích đã được chứng minh mà nó sẽ đem lại, và tôi cũng có khoảng 55 trang ghi chú khoa học trong cuốn sách về điều này.”

Tôi có thể viết hẳn một cuốn sách về những tri thức mà tôi học được từ Arianna. Bà thực sự là một người phụ nữ đáng khâm phục, bà đã chia sẻ rất nhiều trong số những hệ thống mà bà đã tạo ra như những thói quen hằng ngày. Chính những điều đó đã biến bà trở thành con người cực kỳ phi thường.

Bạn có thể xem video ghi lại trọn vẹn buổi trò chuyện của tôi với Arianna tại http://mindvalley.com/extraordinary.

THỰC HÀNH SIÊU VIỆT VÀ PHẦN TIẾP THEO

Chúng ta có thể liên hệ những kiến thức của Arianna với những câu từ hùng hồn của triết gia Ken Wilber trong Chương 3 về nhu cầu áp dụng những bài tập thực hành siêu việt vào các mô hình và hệ thống của thế giới hiện đại.

Tôi tin rằng chúng ta sắp bước vào kỷ nguyện mới, kỷ nguyên kết nối thân thể, trí tuệ và tâm hồn của chúng ta. Đó chính là điều chúng ta sẽ khám phá trong phần tiếp theo của cuốn sách khi nghiên cứu nhiều hơn về thế giới bên trong mình.

PHẦN III
GIẢI MÃ CHÍNH BẠN

BIẾN ĐỔI THẾ GIỚI BÊN TRONG BẠN

Khi bạn thực hành thiết kế nhận thức, một điều đẹp đẽ nào đó bắt đầu xảy ra. Khi có cảm giác mới về sức mạnh và sự tự do vì những Quy tắc Chết tiệt đã không còn cản trở bạn tiến bước, quá trình phát triển của bạn sẽ bắt đầu nhanh dần lên.

Tại thời điểm này, một khao khát vô bờ bến thường bắt đầu nhen nhóm trong bạn.

Bạn muốn làm nhiều hơn, chứng tỏ nhiều hơn, đóng góp nhiều hơn.

Phần này của cuốn sách sẽ cung cấp cho bạn phương pháp để thực hiện điều đó.

Trong những chương trước, bạn đã tập trung vào thế giới quanh mình và học cách loại bỏ những mô hình liên quan tới quá khứ. Giờ đây, chúng ta sẽ cùng xem xét hiện tại và tương lai của bạn, rồi tập trung vào thế giới mới – thế giới bên trong bạn với tất cả những thói quen, niềm tin, xúc cảm, ước nguyện và tham vọng đối nghịch nhau. Chúng ta sẽ đưa ra trật tự và cân bằng thế giới này.

Bạn sẽ tự hỏi hai điều sau:

▪ Hạnh phúc thực chất là gì, và làm thế nào để tôi có thể hạnh phúc ngay lúc này?

▪ Mục tiêu và tầm nhìn của tôi cho tương lai là gì?

Bạn sẽ học các hệ thống sống mới cho phép cải thiện đáng kể mức độ hạnh phúc, bao gồm ba phương pháp tiếp cận hiệu quả có thể áp dụng để trở nên vui vẻ hơn trong các hoạt động thường ngày – tôi gọi đó là các Quy tắc Hạnh phúc.

Bạn cũng sẽ khám phá cách tạo ra những mục tiêu thú vị cho tương lai mà không cần chống lại những Quy tắc Chết tiệt của văn hóa. Bạn sẽ nắm được điểm khác biệt giữa mục tiêu cuối (ý tưởng thông minh) và mục tiêu phương tiện (ý tưởng tồi). Tuyệt hơn hết, bạn có thể làm mọi việc này chỉ bằng cách tự hỏi bản thân ba câu hỏi đơn giản nhưng vô cùng quan trọng.

Khi hạnh phúc tại thời điểm hiện tại và cố gắng hướng tới tầm nhìn cho tương lai, thế giới bên trong và bên ngoài của bạn sẽ vận hành nhịp nhàng với nhau. Bạn sẽ cảm thấy như may mắn đang ở bên mình, và cả vũ trụ đang ở sau lưng bạn. Khi bạn ở vào trạng thái này, cuộc đời dường như mở ra hướng đi tốt nhất có thể cho bạn – như thể bạn có quý nhân phù trợ vậy. Tôi có một thuật ngữ cho trạng thái này. Tôi gọi đó là Bẻ cong Thực tế .

Chương 6
Bẻ cong thực tế

Chúng ta sẽ nhận biết trạng thái tối ưu trong sự tồn tại của loài người

Tôi nhận ra rằng quá khứ và tương lai đều là những ảo tưởng thực sự, chúng tồn tại ở ngay hiện tại, và chỉ có hiện tại mà thôi.

ALAN WATTS

TÌNH YÊU VÀ DƯ ÂM CỦA NÓ

Tôi có thể không phải là người phù hợp với hình tượng “Người chắc chắn sẽ thành công” sau khi tốt nghiệp đại học. Thành tích của tôi trong ba năm đầu sau khi tốt nghiệp là:

▪ Tôi đã cố gắng và thất bại trong việc thử lập hai công ty khởi nghiệp.

▪ Khi cố gắng kiếm được một công việc tử tế, tôi bị đuổi việc. Hai lần.

Cuối cùng, vào năm 2002, sau khi thuê chiếc ghế bành một thời gian, tôi đã tìm được một công việc gọi-điện-ăn-tiền trong lĩnh vực bán phần mềm pháp lý và thể hiện đủ tốt (nhờ bài tập mà tôi đã nói ở Chương 3) để được tiến cử làm giám đốc phụ trách bán hàng và chuyển tới New York để mở chi nhánh của công ty tại Bờ Đông.

Thế rồi tôi gặp một trở ngại khác.

Yêu.

Bạn gái của tôi, Kristina, là người thật tuyệt vời – cô ấy là kiểu phụ nữ đi đầu trong mọi lĩnh vực. Nhưng có một vấn đề thực sự lớn. Cô ấy sống ở Tallin, Estonia, cách tôi 6.700km. Phải, tôi đã tính rồi.

Chúng tôi cố gắng khắc phục điều đó bằng cách gặp nhau bốn tháng một lần. Chúng tôi có thể gặp nhau ở Paris hay Hy Lạp, và cũng giống như những cặp đôi có túi tiền eo hẹp khác, chúng tôi có những kỳ nghỉ lãng mạn nhất có thể tại những khách sạn rẻ tiền mà chúng tôi có thể thuê. Không phải lúc nào bạn cũng có thể gặp được người phụ nữ tuyệt vời tới mức chấp nhận yêu xa trong ba năm liền. Cuối cùng, tôi cầu hôn nàng với hai lý do: vì lãng mạn – bởi chúng tôi không thể đợi để được sống cùng nhau trong một thành phố, và vì tài chính – bởi tất cả những chuyến bay xuyên đại dương cùng những kỳ nghỉ đã khiến tôi cháy túi.

Vì thế, tôi xin phép sếp được nghỉ bốn tuần. Ý tưởng của tôi là kết hôn ở châu Âu rồi đi nghỉ tuần trăng mật và dành chút thời gian thăm thú bạn bè. Tất cả đều tốt đẹp. Nhưng vào ngày quay lại New York với Kristina, tôi nhận được cuộc gọi từ sếp. “Anh biết là tôi đánh giá cao anh, và tôi thật sự rất thích anh,” ông ta nói, “nhưng tôi không thể để trống vị trí của anh được. Tôi phải tìm người thay thế anh. Kinh doanh là kinh doanh.”

Tôi điếng người. Tôi chưa có thẻ xanh của Mỹ và cũng không có cách nào tìm được việc khác. Kristina cũng thế. “Tôi cho anh biết điều này,” ông ta nói tiếp, “Tôi có thể tìm một công việc khác cho anh, nhưng lương ở chỗ này chỉ bằng một nửa so với mức lương cũ của anh thôi.” Tôi nhớ là mình đã đứng đó cầm điện thoại, cảm giác cả thế giới như sụp đổ dưới chân.Tôi bình tĩnh trả lời: “Vâng… được. Tôi sẽ làm.”

Nội tâm tôi sục sôi như mặt biển muốn tuôn trào sóng đỏ.

Kristina cũng chưa có thẻ xanh nên không thể làm việc ở Mỹ.

Dù phải cực kỳ tằn tiện, nhưng chúng tôi sẽ không từ bỏ Giấc mơ Mỹ.

Đôi khi, trong những tình huống bi đát nhất, cơ hội lại xuất hiện. Từ khi có hai miệng ăn và một khoản lương đã bị cắt đi một nửa, tôi phải tìm cách khác để kiếm thêm thu nhập. Tôi đọc vài cuốn sách về marketing trực tuyến và phát hiện ra với kiến thức về lập trình và marketing, tôi có thể dễ dàng lập một trang web đơn giản để quảng cáo và bán một sản phẩm nào đó mà tôi có thể mua sỉ. Vì rất yêu thích thiền định, nên tôi cho rằng việc bán một sản phẩm nào đó có liên quan đến thiền sẽ là một khởi đầu tuyệt vời. Tôi đăng ký tên miền giá rẻ đầu tiên mà mình có thể tìm thấy – mindvalley.com – và bắt đầu xây dựng cửa hàng thương mại điện tử nho nhỏ của mình. Tôi dành vài tiếng mỗi tối cho nó sau khi về nhà từ chỗ làm.

Tháng đầu tiên, tôi mất 800 đô-la. Tháng thứ hai, tôi mất 300 đô-la.Tháng thứ ba, tôi đã kiếm được tiền lãi – tổng số tiền tôi kiếm được là 4,5 đô-la cho mỗi ngày làm việc. Dù thế thì mọi chuyện vẫn rất tuyệt. Ít nhất tôi cũng đủ tiền mua bữa sáng.Tôi thích một ly cà phê Starbucks vào mỗi sáng. Bấy giờ, tôi đã có một trang web nhỏ xíu tạo ra thu nhập đủ để mua một ly Starbucks mỗi ngày. Đầu tiên, nó chỉ là một ly Grande Café Mocha, nhưng sự phát triển của một doanh nghiệp nhỏ bé không dừng lại ở đó. Ngay sau đó, tôi kiếm được 5,5 đô-la mỗi ngày. Tôi đã có thể nâng cấp lên một cốc Venti. Cảm giác lúc đó thật kỳ diệu.

Tới tháng thứ sáu, tôi đã kiếm được 6,5 mỗi ngày – đủ cho một cốc Venti với vị hạt phỉ (nổi trống lên thôi). Vài tháng sau, trang web nhỏ bé đó đã có thể mua cho tôi mỗi ngày một ly Starbucks và một cái bánh kẹp Subway để ăn trưa. Đó thật sự là quãng thời gian tuyệt vời. Tôi nhớ mình đã ngồi uống bia với mấy người bạn trong quán bar, tự hào kể với họ về nghề tay trái của mình, công việc có thể mang lại cho tôi bữa sáng và bữa trưa mỗi ngày – và làm cách nào để vài tháng nữa, nó sẽ đủ cho cả bữa tối nữa.

Đó chính là cách Mindvalley được thành lập. Không phải là xây dựng doanh nghiệp. Không có mục tiêu lớn lao. Không có hạn chót. Nó chỉ là một trò chơi nho nhỏ để xem tôi có thể có được bao nhiêu bữa ăn từ lợi nhuận mà thôi. Tôi không hề nhận ra rằng mình đã tình cờ khám phá ra một bí mật mà những lập trình viên trò chơi video và các nhà tâm lý đã nhận ra từ lâu.Tôi đang “trò chơi hóa” cuộc đời của mình.

Số tiền kiếm được ngày càng nhiều lên. Tôi nhanh chóng nhận ra mình có một mục tiêu mới. Tôi tính toán số tiền tối thiểu cần kiếm được để đủ sống là 4.000 đô-la. Đó là số tiền mà Kristina và tôi cần để ăn uống, trả tiền nhà, sống ở Manhattan với ngân quỹ dè sẻn nhất và đầu tư lại vào kinh doanh. Tôi đang kiếm được 7.500 đô-la từ công việc, nhưng tôi thực sự chỉ cần 4.000 đô-la để sống sót ở New York với Kristina vào lúc đó. Ngay trước Lễ Tạ ơn năm 2003, tôi đã đạt được con số đó nhờ thu nhập hằng tháng từ Mindvalley. Tôi gọi điện cho sếp và xin nghỉ việc.

TỪ TRÒ CHƠI ĐẾN TRÒ CHƠI KHĂM

Từ bỏ công việc bán hàng tại công ty bán phần mềm cho các hãng luật đồng nghĩa với việc tôi không còn giấy tờ cư trú tại Mỹ. Kristina và tôi phải đối mặt với một lựa chọn. Chúng tôi có thể trở lại Estonia, quê hương của cô ấy, hoặc là về Malaysia, nơi tôi sinh ra. Estonia là một nơi tuyệt đẹp, nhưng mùa đông thì khắc nghiệt và mùa hè chỉ kéo dài khoảng hai tuần, vì vậy chúng tôi quyết định quay về Malaysia.

Tôi có thể chia sẻ với bạn lý do chúng tôi rời đi. Và còn hơn thế. Mấy năm sau vụ khủng bố 11 tháng 9, nước Mỹ luôn ở trong tình trạng báo động cao. Vì một vài lý do nào đó, người ta cho tôi vào danh sách theo dõi có tên Đăng ký Đặc biệt, một chương trình được xây dựng để kiểm soát khách du lịch nước ngoài đến từ một số quốc gia nhất định.Thật không may là Malaysia lại ở trong danh sách đó, và ai đó ở Bộ Ngoại giao đã cho rằng tôi thuộc diện “tình nghi” cần được theo dõi.

Tôi chỉ được bay ở vài sân bay nhất định, và tất nhiên là phải bao gồm cả thời gian chờ nghiêm ngặt kéo dài 2-3 giờ đồng hồ tại phòng nhập cảnh để kiểm tra đặc biệt nữa. Khi còn ở Mỹ, cứ 30 ngày một lần, tôi phải đến đăng ký cá nhân tại văn phòng nhập cư địa phương. Tôi sẽ phải xếp hàng – đôi khi phải đứng trong hàng dài khoảng một đoạn đường ngoài trời lạnh trong suốt bốn giờ liền, cho tới khi gặp được nhân viên nhập cư, lấy vân tay, chụp hình và kiểm tra các giao dịch đã mua bằng thẻ tín dụng nhằm kiểm tra tôi có mua bất kỳ thứ gì nguy hiểm hay không. Đó thực là một quá trình kinh khủng và hạ nhục người khác.

Sau khi chịu đựng chuyện này được bốn tháng, Kristina và tôi quyết định từ bỏ Giấc mơ Mỹ và chuyển tới một đất nước khác. Tôi chưa bao giờ ngừng yêu nước Mỹ. Dù lớn lên ở Malaysia, tôi vẫn cảm thấy mình giống người Mỹ hơn, nhưng tôi không thể ở lại đất nước mình yêu mến trong khi bị bắt phải sống theo luật lệ dành cho những kẻ mới được tạm tha sau thời gian cải tạo trong tù.

Vì vậy, tôi quay lại nhà ở Kuala Lumpur, Malaysia. Chính xác thì tôi đã đi nửa vòng Trái Đất, rời xa bạn bè thân hữu tại New York, rời bỏ thành phố mà tôi yêu mến nhất thế giới và xa khách hàng cũng như cửa hàng kinh doanh nhỏ của mình.

Lúc đầu, văn phòng của Mindvalley tại Malaysia chỉ có tôi và chú chó xù trung thành giống Labradoodle tên Ozzy (chú chó đã được tôi trao chức Giám đốc Quan hệ Công chúng: “chú chó đầu tiên ở quốc gia này giữ một chức vụ được trả lương trong ngành thương mại điện tử”). Dù vậy, không lâu sau đó, chúng tôi bắt đầu phát triển. Tôi thuê những nhân viên đầu tiên rồi mở rộng thành một văn phòng nhỏ ở sân sau của một nhà kho trong khu ổ chuột của thành phố. Chúng tôi phát triển dần với nhiều nhân viên và dự án hơn. Tôi bỗng nhiên phải điều hành một doanh nghiệp “thực sự”. Thuê phòng. Thuê người. Tiền lương. Khai thuế. Giải quyết vấn đề với ngân hàng. Tôi yêu thích công việc nhưng lại bị cuốn theo những lo lắng của việc điều hành từ ngày này qua ngày khác. Việc bị đào thải khỏi nước Mỹ cũng gây ra nhiều khó khăn.

Tôi bế tắc, làm việc như điên hàng giờ liền. Rồi mọi thứ ngày càng tệ hơn, tôi đã vấp phải rào cản vô hình nào đó. Bốn năm tiếp theo không có gì ấn tượng lắm. Trải qua bao thăng trầm, chúng tôi cũng phát triển lên đội ngũ với 18 nhân sự, nhưng công ty của chúng tôi vẫn đang chệch choạc tìm hướng đi. Ít nhất là nó cũng trả được các hóa đơn. Tới tháng 5 năm 2008, tôi lại lâm vào tình thế tiến thoái lưỡng nan của chính mình. Mỗi tháng, công ty thu về 250.000 đô-la doanh thu nhưng cũng phải tốn 15.000 đô-la chi phí. Nếu thâm hụt không ngừng tiếp diễn, tôi sẽ phải bắt đầu sa thải vài người trong số 18 nhân viên.

Trò chơi bắt đầu biến thành trò chơi khăm. Đó chính là một trong những cú tuột dốc mà chúng ta đã nói trong Chương 1.Nhưng có điều gì đó thực sự tốt đẹp sắp diễn ra. Chỉ là tôi chưa biết điều đó là gì. Điều này đã tạo ra một bước ngoặt vô cùng lớn trong mô hình thực tế của tôi. Nó sẽ khai sáng để tôi tiếp nhận những hệ thống sống mới trong công việc và cuộc sống. Và thành quả thu được có sức ảnh hưởng lớn tới nỗi chỉ trong vòng tám tháng, công ty đã phát triển vượt trên cả những tưởng tượng điên rồ nhất, điều đó đã thay đổi cuộc đời tôi mãi mãi.

Điều gì đã xảy ra sau đó?

Điều gì đã thực sự thay đổi trong tôi? Lát nữa, tôi sẽ đi vào chi tiết. Trước hết, đây là những gì đã xảy ra chỉ trong vòng tám tháng sau khi khi xảy ra bước ngoặt:

▪ KINH DOANH BÙNG NỔ. Từ chỗ phải cân nhắc tới việc sa thải nhân viên, chúng tôi đã tăng trưởng doanh thu tới 400% chỉ trong vòng tám tháng. Chúng tôi chưa từng đạt mức tăng trưởng bượt bậc như vậy trước đó. Vào tháng 8 năm 2005, chúng tôi kiếm được 250.000 đô-la tiền bán hàng. Bốn tháng tiếp theo, vào tháng 12 cùng năm, chúng tôi có doanh thu tháng đạt mốc triệu đô đầu tiên.

▪ CÔNG VIỆC BIẾN THÀNH NIỀM VUI. Tôi không còn cảm thấy ngột ngạt bởi áp lực hoặc bị chơi khăm.

▪ CHÚNG TÔI BẮT ĐẦU CÓ NHỮNG KHÁCH HÀNG MƠ ƯỚC. Không còn cảnh gọi điện và mặc cả nữa. Khách hàng dần tìm đến chúng tôi thường xuyên hơn. Một phần công việc của tôi giờ đây là tập nói “không”.

▪ CHÚNG TÔI CÓ MỘT NHÓM TUYỆT VỜI. Trong vòng một năm, chúng tôi đã phát triển đội ngũ nhân viên từ 18 lên 50.

Nhưng năm thành công nhất vẫn chưa tới. Tới tháng 5 năm 2009, chỉ một năm sau khi đứng bên bờ vực phá sản, cuộc đời tôi đã hoàn toàn thay đổi. Đó là tháng tôi không bao giờ có thể quên được. Tôi chỉ dành sáu ngày tại văn phòng và 21 ngày tại các bãi biển trên khắp thế giới. Tôi tham dự đám cưới của bạn tại Cabo, Mexico. Tôi dành chín ngày với Tony Robbins tại khu nghỉ dưỡng của ông ở Fiji. Tôi dành vài ngày với Richard Branson và những người khác trên hòn đảo tư nhân của ông, Necker – giấc mơ đã thành hiện thực của tôi.Trong khi tất cả những điều đó xảy ra, công ty của tôi đã có một tháng tuyệt vời chưa từng có. Tôi đã có một công việc kinh doanh tuyệt vời. Một người vợ và một gia đình. Một cuộc sống đáng kinh ngạc. Và lần đầu tiên trong đời, tôi yêu tất cả những thứ đó.

Phép thuật dường như xuất hiện ở khắp nơi. Những giấc mơ điên rồ nhất của tôi đã biến thành sự thật, như thể tôi đã được ơn trên ban cho những may mắn không ngờ. Vậy điều gì trong sâu thẳm đã biến đổi cuộc đời tôi và xoay chuyển nó nhanh chóng chỉ trong một thời gian ngắn.

BẺ CONG THỰC TẾ ĐỂ TÌM THẤY NIỀM VUI VÀ LỢI NHUẬN

Nếu bạn đã đọc những chương trước và thực hành các bài tập, có thể bạn đã có ý tưởng hay ho nào đó về cách mà con người chúng ta có xu hướng tin tưởng dựa trên “những sự thực” mà chúng ta đã tiếp thu và tiếp nhận vô thức từ nền văn hóa. Bạn đã nhận ra các Quy tắc Chết tiệt quan trọng vẫn giới hạn cuộc đời mình, và bắt đầu áp dụng những nguyên tắc trong thiết kế nhận thức để phát hiện các mô hình niềm tin và hệ thống sống đã cản bước bạn. Vì vậy, bạn đã tiếp nhận một bộ khung mới và mạnh mẽ để phát triển cá nhân.

Nhưng vẫn còn nhiều điều nữa sẽ tới. Khi bạn bắt đầu tham gia vào việc thiết kế nhận thức đồng thời trải nghiệm lối sống và tư duy mới, cuộc đời bạn bắt đầu trở nên rộng lớn và thú vị hơn. Bạn sẽ sẵn sàng làm nhiều hơn, thể hiện nhiều hơn và thực sự phát triển chính mình. Việc nắm vững nghệ thuật giải phóng bản thân khỏi các rào cản văn hóa giúp bạn sẵn sàng tiếp nhận mức độ thuần thục mới: thuần thục cái tôi bên trong bạn. Giờ thì bạn đã sẵn sàng lập trình lại bản thân thành một kiểu người mới và biến mình trở thành điểm nhấn của vũ trụ.

Nhưng bạn sẽ không làm điều đó theo cách truyền thống (những người bẻ khóa văn hóa sẽ không làm vậy). Thay vào đó, bạn sẽ đặt câu hỏi và định nghĩa lại hai cột mốc lớn nhất để định nghĩa thành công: hạnh phúc và cách đạt được mục tiêu.

Bạn sẽ chinh phục được vô số cột mốc, nhưng không phải bằng cách vật lộn và cố gắng. Thay vào đó, chúng sẽ tới thông qua việc bạn đạt được sự cân bằng – sự cân bằng tinh tế trong trạng thái mà tôi gọi là bẻ cong thực tế.

TẤT CẢ ĐỀU XẢY RA TRONG TÂM TRÍ BẠN

Vào mùa hè năm 2008, khi công ty đang trong tình trạng điêu đứng, tôi quyết định tạm gác công việc còn dang dở cũng như tạm ngừng theo đuổi các chiến lược khởi nghiệp và marketing đã học cũng như dành nhiều thời gian để tiến hành.Thay vào đó, tôi quyết định đầu tư vào việc phát triển cá nhân.

Tôi biết có điều gì đó không đúng. Tôi chỉ không biết điều đó cụ thể là gì. Nhưng tôi biết có điều gì đó bên trong. Tôi đã nghiên cứu rất nhiều sách vở và tham dự vô số hội thảo. Những cuốn sách do Bob Proctor và Neale Honald Walsch viết cũng như các hội thảo do T. Harv Eker và Esther Hicks tổ chức đã giúp tôi hiểu tường tận nội tâm mình – điều lớn nhất trong đó chính là tư tưởng về niềm tin hình thành nên thế giới.

Về mặt nhận thức, tôi biết rõ điều này, nhưng có vẻ tôi lại không thể khiến nó hoạt động hiệu quả theo cách tích cực. Vì vậy, tôi tiếp tục đâm đầu vào tường, cố gắng duy trì và phát triển công ty. Tôi phải chứng kiến tiền trong tài khoản ngân hàng cứ dần vơi bớt, và viễn cảnh phải sa thải nhân viên đang ngày càng rõ hơn.Tôi phải gồng mình ra vẻ tự tin trước mặt nhân viên, nhưng trong sâu thẳm tâm hồn, tôi thấy mình chỉ là một kẻ thất bại.

Tôi không nhớ rõ chìa khóa mở cửa tâm hồn xuất hiện từ khi nào, nhưng khi nó xuất hiện, nó rất rõ ràng và sâu sắc. Và chìa khóa đó nói rằng: Hãy dừng việc trì hoãn hạnh phúc. Giờ là lúc để vui vẻ. Chính tư duy và niềm tin của bạn sẽ tạo ra thực tế của bạn, nhưng việc đó chỉ có thể xảy ra khi bạn ở trong trạng thái hân hoan vui sướng. Tôi nhận ra mình đang dần trở nên vô định và thứ tôi đang liều mạng muốn có được chính là hạnh phúc. Tôi có nhiều thứ khiến mình trở nên hạnh phúc, nhưng tôi lại bị ám ảnh và cứ mải miết theo đuổi việc đạt được mục tiêu doanh thu và khiến sự sợ hãi cũng như lo lắng chiếm lấy tâm trí mình.

Tôi nhớ lại những ngày đầu tiên khi tôi sung sướng vì kiếm được 4,5 đô-la mỗi ngày để tự thưởng cho mình một ly cà phê Starbucks. Mọi thứ dường như rất đơn giản vào lúc đó – tôi cảm thấy dễ chịu khi đạt được những thành công nho nhỏ – và tôi nhận ra không có lý do gì để mình từ chối tiếp nhận mô hình thực tế tương tự như vậy vào thời điểm hiện tại. Hãy luôn chú ý tới các mục tiêu lớn – chỉ có điều đừng trói chặt hạnh phúc của bạn vào những mục tiêu đó. Hãy sống với niềm vui của hiện tại

Tôi quyết định thay đổi cả trò chơi và tư duy của mình.Tôi đặt những mục tiêu mới để giúp công ty thoát khỏi cảnh doanh thu tụt dốc, nhưng tôi cũng quyết định niềm vui và hạnh phúc sẽ trở thành một phần quan trọng trong cuộc sống.Tôi sẽ không trì hoãn hạnh phúc cho tới khi đạt được mục tiêu tương lai nào đó.

Trong khi tôi bắt đầu bẻ khóa cuộc sống và công việc theo cách này, chiếc kim viên mãn bắt đầu xoay.Tôi viết ra mục tiêu cho tháng 6: đạt doanh thu 300.000 đô-la. Chúng tôi đã đạt được điều đó. Tôi đưa cả nhóm đi nghỉ tại bãi biển để ăn mừng và vui chơi. Tại đó, chúng tôi đặt một mốc mới: 500.000 đô-la một tháng. Cho đến giờ, trên tường của tôi vẫn còn tấm ảnh cả nhóm giơ cao tấm biển có ghi mục tiêu trên bãi biển năm đó. Chúng tôi đã nỗ lực rất nhiều – nhưng chúng tôi thực hiện điều đó trong khi vẫn chơi hết mình. Chúng tôi đạt được 500.000 đô-la vào tháng 10, rồi lại đặt mốc mới: 1 triệu đô-la.

Tôi cũng không biết điều đó đã xảy ra như thế nào. Nhưng chúng tôi đã vượt qua mốc 1 triệu đô-la vào tháng 12. Từ tháng 5 đến tháng 12 năm 2008, chỉ vỏn vẹn tám tháng, chúng tôi đã tăng trưởng từ ngưỡng 250.000 đô-la tới mốc 1 triệu đô-la, trong khi vẫn được tận hưởng niềm vui của cuộc đời trong suốt chuyến hành trình đó.

Tất cả đều bắt đầu từ bước ngoặt trong mô hình tư tưởng của tôi:

Hãy luôn đưa ra những mục tiêu lớn – nhưng đừng trói chặt hạnh phúc của bạn vào những mục tiêu đó.

Bạn phải hạnh phúc trước khi thực hiện được mục tiêu.

Tôi đã công thức hóa mô hình này thành triết lý sống mà tôi gọi là bẻ cong thực tế. Sở dĩ có tên như vậy là bởi khi đạt được trạng thái này, bạn có xu hướng cảm thấy tất cả mọi thứ trong cuộc sống đều được bẻ cong theo hướng bạn muốn, rằng bạn không cần điên cuồng dốc sức để khiến mọi thứ diễn ra – và rằng mọi thứ đều khả thi.

Vì thế, đó chính là sự cân bằng tinh tế:

1. Bạn có một tầm nhìn vững chắc về tương lai để kéo bạn tiến lên phía trước.

2. Nhưng… bạn vẫn thấy hạnh phúc ở thời điểm HIỆN TẠI. Nhưng đây mới là chìa khóa: CẢ HAI vế trên đều bắt nguồn từ hiện tại. Tương tự như Paulo Coelho đã nói trong cuốn sách The Alchemist (Nhà giả kim):

“Vì tôi không sống trong quá khứ hay tương lai. Tôi chỉ quan tâm đến hiện tại mà thôi. Nếu bạn luôn tập trung vào hiện tại, bạn sẽ là một người hạnh phúc.”

Đừng mãi đắm chìm trong quá khứ và để điều đó quyết định cuộc đời bạn, cũng đừng đánh mất mình vì những lo lắng về tương lai. Tại thời điểm hiện tại, bạn có thể làm được mọi việc. Cách kết nối với thời điểm hiện tại sẽ dẫn dắt cuộc đời bạn.

Khi bẻ cong thực tế, tầm nhìn của bạn sẽ kéo bạn tiến về phía trước – nhưng bạn lại không có cảm giác như đang làm việc. Nó giống như một trò chơi, một trò chơi bạn yêu thích. Nhưng cùng lúc đó, hạnh phúc của bạn có vẻ lại không bị trói chặt vào tầm nhìn tương lai đó. Bạn sẽ cảm thấy phấn chấn và vui vẻ ngay lúc này, tại thời khắc này. Bạn vui vẻ khi được theo đuổi tầm nhìn, chứ không phải chỉ vui vẻ khi đạt được mục tiêu đã đề ra. Bạn đang đặt nền tảng ngay từ hiện tại.

Bạn đã sẵn sàng thử tiếp nhận mô hình mới này chưa? Dưới đây là những điều mà đến giờ tôi đã hiểu vì sao nó lại hiệu quả.

BỐN TRẠNG THÁI SỐNG CỦA CON NGƯỜI

Hãy coi hạnh phúc hiện tại và tầm nhìn tương lai là hai nguyên liệu có thể kết hợp, đảm bảo sự cân bằng giữa cả hai. Nếu thứ này quá nhiều sẽ khiến thứ kia mất cân bằng và hạn chế, cũng như ngược lại. Tùy thuộc vào cách kết hợp, ở bất kỳ thời điểm nào trong cuộc sống, chúng ta có thể ở trong một trong bốn trạng thái sau của tâm trí.

1. VÒNG XOÁY TIÊU CỰC. Trong trạng thái này, bạn không hề thấy hạnh phúc ở hiện tại, nhưng bạn cũng không có tầm nhìn nào về tương lai. Bạn có rất ít thứ khiến mình cảm thấy thích thú hay mong đợi, đây là trạng thái rất đau khổ, và chắc chắn cũng không phải là trạng thái mà bạn muốn dành bất kỳ khoảng thời gian quý giá nào để sống trong đó. Khi rơi vào trạng thái này, bạn thường cảm thấy thất vọng.

2. BẪY THỰC TẾ HIỆN TẠI. Trạng thái này rất tuyệt vì bạn đang hạnh phúc ở thời điểm hiện tại. Chẳng có gì sai khi chúng ta ở trạng thái này bây giờ và sau này – ví dụ, khi bạn đang có một trải nghiệm tuyệt vời hoặc khi bạn đang đi nghỉ ở đâu đó. Nhưng hãy nhớ rằng chỉ hạnh phúc thôi thì rất phù phiếm. Bạn có thể thấy vui vẻ ngay khi hút một điếu cần sa. Nhưng hạnh phúc dài lâu và trọn vẹn thường tới từ nhiều thứ khác – nhu cầu đóng góp, phát triển và thực hiện những điều có ý nghĩa. Dù trạng thái này có thể mang tới cho bạn niềm vui tức thì, nhưng nó sẽ không đem tới cho bạn hạnh phúc lâu dài trọn vẹn.

3. CĂNG THẲNG VÀ LO ÂU. Đây là trạng thái mà tôi đã trải qua trong suốt nhiều năm vật lộn để gây dựng công ty. Rất nhiều doanh nhân khởi nghiệp cũng ở trong trạng thái này, và nhiều người có xu hướng theo đuổi sự nghiệp cũng như vậy. Ở trạng thái này, bạn có thể có nhiều mục tiêu lớn lao, nhưng bạn luôn gắn chặt hạnh phúc của mình với những mục tiêu đó. Bạn chờ ký hợp đồng lớn tiếp theo, chuyển tới văn phòng mới, đạt được cột mốc doanh thu mới – trước khi bạn ăn mừng. Thật tuyệt khi nghĩ lớn và muốn thực hiện những điều phi thường, nhưng đó không phải là trạng thái tối ưu nếu bạn cứ trì hoãn hạnh phúc của mình trong suốt quá trình. Nếu bạn làm việc chăm chỉ nhưng không thu được tiến triển gì hoặc cảm thấy mình có quá nhiều lựa chọn nhưng lại không biết những thứ bản thân muốn, bạn có thể bị mắc kẹt trong trạng thái này.

4. BẺ CONG THỰC TẾ. Đây là trạng thái lý tưởng, nơi bạn hạnh phúc với hiện tại, đồng thời có một tầm nhìn cho tương lai đang hướng tới.Tầm nhìn sẽ kéo bạn tiến về phía trước trong khi vẫn cảm thấy hạnh phúc – dù bạn vẫn chưa vươn tới tầm nhìn đó. Khi ở trong trạng thái này, bạn sẽ có cảm giác về sự trưởng thành và niềm vui. Đây là một chuyến hành trình và cũng là một điểm đến. Điều thú vị của trạng thái này nằm ở chỗ nó thường cho ta có cảm giác như thể cả vũ trụ “chống lưng cho bạn”. Bạn có thể gọi nó là bất kỳ thứ gì bạn muốn – nhưng nó thường bắt đầu bằng cảm giác như thể bạn là người gặp may. Những mục tiêu đúng, ý tưởng đúng và con người đúng dường như đều tìm đến bạn.Trạng thái này giống như thể hạnh phúc của bạn là một động cơ tên lửa đẩy bạn hướng tới tầm nhìn đã có.

HAI YẾU TỐ TRONG BẺ CONG THỰC TẾ

Lúc này, bạn đã có thể mường tượng việc bẻ cong thực tế nằm ở những phần nào của cuộc sống, hãy xem xét kỹ hơn hai yếu tố quan trọng cần có để đạt được trạng thái đó.

1. Hãy vui vẻ ngay lúc này.

Một nhân tố quan trọng của trạng thái này chính là hạnh phúc không bị trói chặt vào việc đạt được tầm nhìn. Hạnh phúc xuất phát từ việc bạn theo đuổi tầm nhìn, kết hợp với cảm giác biết ơn vì những gì bạn đã có.

Bằng cách này, bạn không cần phải chờ đợi hạnh phúc nữa. Nó chỉ là một sản phẩm tự nhiên xuất hiện trong quá trình theo đuổi tầm nhìn. Bạn cảm nhận được cảm giác trọn vẹn sâu sắc. Và bạn thấy có vô số động lực để bước tiếp. Công việc trở thành thứ gì đó giống như khao khát. Bạn có thể làm việc 12 tiếng liên tục, và dù cảm thấy mệt mỏi nhưng bạn cũng không thấy mình bị kiệt sức. Tất cả những con người thật sự vĩ đại mà tôi biết đều có niềm hạnh phúc tuyệt diệu này trong khi theo đuổi mục tiêu của họ. Thực ra, tôi nghĩ đó là cách duy nhất để thực sự đạt được mục tiêu – hãy hạnh phúc khi bước đi trên con đường dài và đầy chông gai để chinh phục những tầm nhìn vĩ đại trong tương lai.

Ở trên đảo Necker, khi chúng tôi đang vạch ra kế hoạch tương lai cùng Branson và rút ra được những bài học cuộc sống từ ông, có một người trong nhóm đã hỏi rằng: “Ông lúc nào cũng hạnh phúc. Vậy ông thường làm gì khi buồn?”

Branson trả lời: “Tôi không nhớ về những lúc tồi tệ. Tôi chỉ nhớ những điều tốt đẹp đã xảy ra trong cuộc đời mình mà thôi.”

Đó thực sự là điều tôi cảm nhận được khi tiếp xúc với ông: Branson luôn có rất nhiều niềm vui. Ông có những mục tiêu vĩ đại. Ông là một trong những nhà tư tưởng lớn nhất mà tôi từng gặp, nhưng ông lại không ngừng tận hưởng niềm vui.

Và không chỉ có Branson. Hãy quay lại 100 năm trước, từng có một vĩ nhân có tầm ảnh hưởng lớn lúc bấy giờ đã viết nên những vần thơ sau:

Trước đây, tôi được dạy vừa làm vừa chơi,

Cuộc đời tôi là một kỳ nghỉ dài vui vẻ;

Đầy công việc và cả trò chơi –

Tôi đã để lại những lo lắng trên đường –

Và Chúa thật tốt với tôi mỗi ngày.

Vĩ nhân đó chính là John D. Rockefeller, người đã viết những vần thơ trên ở tuổi 86. Trong thời gian ông còn là một trong những người giàu có nhất thế giới. Rockerfeller đã nói rất đơn giản và rõ ràng về việc từ bỏ lo lắng cũng như việc đưa làm việc lẫn vui chơi vào cuộc sống vốn như “một kỳ nghỉ dài vui vẻ”.Và khi ông nói rằng Chúa rất tốt với mình, thì những người không cùng niềm tin tôn giáo cũng có thể thay bằng “may mắn”, “vận may” hay “cả vũ trụ”.

Vì vậy, bất kể bạn đang ở đâu trong cuộc sống hôm nay, hãy nhớ bài học này: Hạnh phúc không thể bị trói chặt với các mục tiêu. Bạn phải hạnh phúc trước khi đạt được mục tiêu. Làm vậy, cuộc sống của bạn sẽ tràn đầy niềm vui và những điều thú vị. Điều đó cũng giúp bạn vươn tới thành công nhanh hơn bao giờ hết.

CHUẨN BỊ TỚI ĐÓ: TÌM HIỂU KỸ HƠN VỀ BẺ KHÓA HẠNH PHÚC

Để đạt được hạnh phúc, chúng ta luôn tự tạo khó khăn cho chính mình vì chúng ta đã được nuôi dạy để nghĩ về điều đó theo cách sai lầm. Nhiều người trong số chúng ta thường rơi vào cái bẫy của mô hình hạnh phúc kiểu “nếu-thì”: Nếu X xảy ra (Nếu tôi có được một công việc phù hợp, tìm được một người bạn đời hoàn hảo, mua được ngôi nhà mơ ước, có một đứa con, viết được cuốn sách bán chạy nhất,…) thì tôi sẽ hạnh phúc.

Với tôi, đó là một mô hình đầy thiếu sót vì ba lý do sau:

1. NÓ ĐẨY HẠNH PHÚC RA NGOÀI KHẢ NĂNG CỦA BẠN. Nó đẩy hạnh phúc của bạn cho một công việc khác, một người khác, một ngôi nhà khác, một đứa con khác, một quyển sách khác, giữa vô vàn những điều khác nữa – và rồi bạn sẽ phát điên ra sao?

2. KHI CHÚNG TA HẠNH PHÚC, CHÚNG TA THỰC HIỆN MỌI THỨ TỐT HƠN, THU HÚT NGƯỜI KHÁC VÀ NÓI CHUNG LÀ GẠT PHĂNG MỌI KHÓ KHĂN TRONG CUỘC SỐNG. Tôi cứ mắc kẹt trong những căng thẳng và âu lo vì đã gắn chặt bản thân với toa tàu chứa thành công kinh doanh trong tương lai. Vì thế, khi công ty gặp khủng hoảng, tôi cũng hoảng loạn theo, việc đó đã đẩy tôi vào trạng thái tư duy hoàn toàn sai trong việc giúp công việc kinh doanh của mình thoát khỏi khủng hoảng, rồi chính nó lại đẩy tôi vào khủng hoảng trầm trọng hơn, khiến cho nó trở thành vòng xoáy của những khủng hoảng bất hạnh.Tôi từng nhìn thấy điều này xảy ra với nhiều người được coi là thành công.

Chúng ta không nên làm những điều có thể khiến chúng ta hạnh phúc.

Chúng ta chỉ nên hạnh phúc vì những gì có thể làm.

Hạnh phúc của bạn sẽ tăng dần theo số bước bạn tiến đến tới mục tiêu, nhưng nó không nên bị trói buộc vào mục tiêu. Điều tốt nhất bạn có thể làm để đạt được mục tiêu là tìm ra sự cân bằng cuộc sống cho phép bạn hạnh phúc ngay bây giờ. Hãy kết hợp thực hành vào trong thói quen hằng ngày để cảm thấy hài lòng và tập trung vào chuyến hành trình chứ không phải là điểm đến. Đó là cách bạn giải tỏa căng thẳng và lo âu, đồng thời giúp bạn ở vào trạng thái tốt nhất để thực hiện tầm nhìn. Chúng ta sẽ khám phá những thực hành đó ở chương kế tiếp.

2. Hãy phát triển tầm nhìn thú vị cho tương lai.

Tôi quan sát thấy hầu hết những người phi thường mà tôi đã gặp hoặc đã đọc đều có một điểm chung: Họ có một tầm nhìn cho tương lai. Đó có thể là tạo ra các tác phẩm nghệ thuật, mang tới thế giới một loại hình dịch vụ hoặc sản phẩm nào đó, chinh phục một ngọn núi hoặc vun vén một gia đình.

Những người này sống trong tương lai theo cách nào đó. Phát triển tâm linh theo kiểu truyền thống chủ trương nói về nhu cầu được sống trong “hiện tại”. Tôi tin rằng việc sống trong hiện tại chỉ là một phần của câu chuyện. Hạnh phúc trong hiện tại chính là nền tảng cho việc đó. Bạn cũng cần những giấc mơ táo bạo để kéo bạn tiến lên phía trước. Những người phi thường có xu hướng để lại dấu ấn trên thế giới.

Giờ là một lời cảnh báo. Bạn cần chắc chắn rằng những mục tiêu đã đặt ra không dựa trên các Quy tắc Chết tiệt, nếu không việc ngừng theo đuổi thứ gì đó sẽ khiến bạn có thể cảm thấy vô nghĩa sau khi đã đạt được nó – điều này từng xảy ra với tôi khi tôi có được công việc lớn đầu tiên tại Microsoft – hoặc giống những điều đã xảy ra với vô số doanh nhân khởi nghiệp khi họ gây dựng doanh nghiệp với mục tiêu kiếm tiền. Họ chỉ cảm thấy mình đã rơi vào cái bẫy làm việc tám giờ thông thường khi đã đạt được mục tiêu.

Thay vào đó, bạn muốn một tầm nhìn tương lai có thể nói lên tâm hồn bạn. Tầm nhìn này vẫn được chúng ta gọi đơn thuần là mục tiêu cuối – chúng ta sẽ học cách thiết lập bản thân trong Chương 8 bằng cách sử dụng quá trình Ba Câu hỏi Quan trọng Nhất.

CHUẨN BỊ TỚI ĐÓ: TÌM HIỂU KỸ HƠN VỀ BẺ KHÓA TẦM NHÌN

Tôi không thể đếm nổi số sách về chủ đề hướng dẫn lập mục tiêu mà mình đã đọc,từ phát triển doanh nghiệp đến tổ chức doanh nghiệp theo hệ thống. Chỉ vì chúng ta được nuôi dạy để nghĩ về hạnh phúc theo cách hạn chế, nên việc đặt mục tiêu hiện tại khiến chúng ta đi chệch hướng. Điều này xảy ra theo ba cách:

1. CHÚNG TA NHẦM LẪN QUY TẮC CHẾT TIỆT VỚI MỤC TIÊU. Khi đặt ra mục tiêu, chúng ta phải có một kiểu công việc cụ thể, một loại lối sống cụ thể hoặc một kiểu diện mạo cụ thể, thường thì đây là những Quy tắc Chết tiệt do xã hội vạch sẵn cho chúng ta. Những tư duy phi thường chẳng mấy khi bận tâm đến những “mong muốn” này của môi trường văn hóa. Thay vào đó, họ tạo ra những mục tiêu của riêng mình.

2. CHÚNG TA CHỈ CÓ THỂ HÌNH DUNG ĐƯỢC NHỮNG ĐIỀU TA ĐÃ BIẾT. Dù việc hình dung và theo đuổi những điều khiến chúng ta cho rằng mình sẽ hạnh phúc không sai, nhưng chúng ta chỉ có thể hình dung những gì chúng ta đã biết. Chuyện gì sẽ xảy ra nếu bạn có thêm những tầm nhìn và mục tiêu tuyệt vời có thể đạt được – những món quà mà chỉ có bạn mới có thể mang tới cho thế giới – nếu chỉ có những tầm nhìn vô hình hoặc chưa được biết tới mới được theo đuổi thì sao? Chúng ta sẽ khám phá điều này trong Phần IV của cuốn sách.

3. CHÚNG TA VÔ CÙNG KÉM TRONG VIỆC DỰ ĐOÁN NHỮNG ĐIỀU CÓ THỂ LÀM ĐƯỢC TRONG MỘT KHOẢNG THỜI GIAN CHO TRƯỚC. Chúng ta thường có xu hướng a) cố gắng quá sức mình trong một thời gian ngắn, và b) không đủ kỳ vọng vào bản thân trong một thời gian dài. Cả hai xu hướng này đều chống lại việc kiến tạo tầm nhìn thành công. Chúng ta có xu hướng đánh giá quá cao những việc ta có thể làm trong một năm và đánh giá quá thấp những điều có thể làm trong ba năm.

Trong hai chương tiếp theo, chúng ta sẽ tìm hiểu sâu hơn việc thực hành cách tạo ra hạnh phúc trong hiện tại và nghệ thuật thiết lập tầm nhìn tốt đẹp cho tương lai. Nhưng bây giờ, điều này sẽ dẫn chúng ta tới Quy tắc số 6:

Quy tắc số 6: Bẻ cong thực tế

Những tư duy phi thường có thể bẻ cong thực tế. Họ có tầm nhìn táo bạo và thú vị về tương lai trong khi hạnh phúc của họ không bị trói chặt bởi những tầm nhìn đó. Họ hạnh phúc với hiện tại. Sự cân bằng này cho phép họ tiến tới tầm nhìn nhanh hơn nhiều trong khi vẫn có vô số niềm vui đi kèm. Khi người khác nhìn vào, họ có vẻ rất “may mắn”.

BÀI TẬP: TÁM CÂU NÓI

Tám câu nói đơn giản dưới đây sẽ giúp bạn đánh giá bản thân đang ở đâu trên con đường bẻ cong thực tế. Hãy xác định mức độ chính xác của mỗi câu nói đối với bản thân bằng cách lựa chọn một trong số các gợi ý cho trước. Không có câu trả lời nào là đúng hay sai ở đây. Nếu bạn vẫn đang ở điểm xuất phát cũng không sao cả. Chúng ta sẽ nói thêm về cách để đến được đích.

1. Tôi yêu thích công việc hiện tại tới mức không cảm thấy là mình đang làm việc.

Không đúng chút nào

Thỉnh thoảng đúng

Rất đúng

2. Công việc rất có ý nghĩa với tôi.

Không đúng chút nào

Thỉnh thoảng đúng

Rất đúng

3. Nhiều lúc tôi cảm thấy rất vui khi ở công ty và thời gian trôi đi rất nhanh.

Không đúng chút nào

Thỉnh thoảng đúng

Rất đúng

4. Khi gặp chuyện tồi tệ, tôi không thấy lo lắng chút nào. Tôi chỉ biết sẽ có điều gì đó tốt đẹp xuất hiện ở phía trước.

Không đúng chút nào

Thỉnh thoảng đúng

Rất đúng

5. Tôi rất hứng thú với tương lai, tôi biết những điều tốt đẹp hơn sẽ luôn xuất hiện theo cách của chúng.

Không đúng chút nào

Thỉnh thoảng đúng

Rất đúng

6. Căng thẳng và lo âu dường như không làm phiền tôi lắm.

Tôi tin tưởng vào khả năng sẽ đạt được mục tiêu của mình.

Không đúng chút nào

Thỉnh thoảng đúng

Rất đúng

7. Tôi trông đợi vào tương lai vì tôi có những mục tiêu đặc biệt và táo bạo ở phía trước.

Không đúng chút nào

Thỉnh thoảng đúng

Rất đúng

8. Tôi dành khá nhiều thời gian để suy nghĩ tích cực về tầm nhìn cho tương lai.

Không đúng chút nào

Thỉnh thoảng đúng

Rất đúng

Nếu câu trả lời là “Rất đúng” từ câu 1 đến câu 4, bạn chắc chắn đang hạnh phúc ở thời điểm hiện tại.

Nếu câu trả lời là “Rất đúng” từ câu 5 đến câu 8, bạn chắc chắn có một tầm nhìn tốt cho tương lai.

Nếu có thể trả lời “Rất đúng” cho cả tám câu, bạn chắc chắn đang ở trong trạng thái bẻ cong thực tế. Tuy nhiên, hầu hết mọi người đều nhận ra họ có xu hướng đưa ra câu trả lời “Rất đúng” cho các câu nói có liên quan đến hạnh phúc hay các câu nói có liên quan đến tầm nhìn, nhưng không mấy khi là cả hai.

CẢM GIÁC KHI BẺ CONG THỰC TẾ

Bẻ cong thực tế gần giống như một phép màu. Mọi thứ dường như cứ “ăn nhập” với nhau.Bạn đang cảm thấy như mình đang phải làm việc vì bạn yêu thích công việc đang làm. Khi ở trong trạng thái này, tôi gần như cảm thấy công việc không hề tồn tại. Thêm vào đó, trực giác và sự thấu suốt dường như xuất hiện rất dễ dàng, không chút buồn chán. Có lẽ điều này xảy ra bởi tâm trí của bạn đang tập trung mạnh mẽ vào tầm nhìn mà bạn cảm thấy mọi thứ sẽ giúp bạn đạt được điều đó và bạn đang ở trong trạng thái vui vẻ, hạnh phúc.

Điều đó sẽ giúp bạn mở ra khả năng sáng tạo. Đôi khi, bạn có cảm giác như “thiên thời địa lợi nhân hòa”, cơ hội cứ thế đến với bạn, thúc đẩy bạn tiến tới mục tiêu đã đề ra. Đây có phải là quy luật thần bí của sự hấp dẫn không? Hay đó chính là những gì người ta gọi là hệ lưới hoạt hóa1 của não bộ? Đối với tôi, điều đó không còn quan trọng. Đó là mô hình thực tế mà tôi đã áp dụng rất thành công.

%%1. Hệ lưới hoạt hóa (Reticular Activating System – RAS): Hệ thống cho phép những thông tin phù hợp đi qua lớp trên cùng của vỏ não và bỏ qua những thông tin còn lại, được coi là không quan trọng. Bộ lọc thông tin này bảo vệ chúng ta, nhưng đồng thời cũng có thể khiến thế giới quan của chúng ta bị lệch lạc, không chính xác như hiện thực. (BTV)

Nếu bạn có thể chọn bất kỳ mô hình hay thực tế nào mà bạn muốn và chấp nhận nó như chân lý – vậy tại sao bạn không chọn một mô hình có thể gợi ý cho bạn cách bẻ cong thực tế đối với những ước vọng của bản thân?

Vì tất cả những lý do trên, tôi gọi đó là trạng thái tối ưu trong sự tồn tại của loài người. Đứng trên quan điểm thực tiễn đơn thuần, tôi tin đây là cách bẻ khóa hiệu quả cơ bản. Khi ở trong trạng thái này, bạn sẽ cảm thấy như thể mình đang bẻ cong thực tế để phát triển bản thân, tiến tới tầm nhìn đã được vạch ra trong tâm trí, tầm nhìn dễ dàng xuất hiện mà bạn không cần phải lo lắng.

Hầu hết mọi người đều từng trải nghiệm cảm giác này, nhưng vấn đề nằm ở chỗ bạn cần giữ được trạng thái tối ưu này càng lâu càng tốt. Những người phi thường nhất đều biết cách làm điều này.

Thật ra, có một quy tắc mà bạn có thể học và thực hành. Tôi gọi đó là Quy tắc Hạnh phúc. Quy tắc này sẽ được đề cập trong chương tới.

Tôi giới thiệu những ý tưởng về việc bẻ cong thực tế lần đầu tiên tại một buổi diễn văn ở Calgary, Alberta vào năm 2009, khi tôi được đứng chung bục diễn thuyết cùng với Đức Đạt Lai Lạt Ma. Bài diễn văn của tôi bao gồm câu chuyện trong chương này. Vào thời điểm đó, tôi đã mô tả cảm giác đó như “chìm trong dòng chảy%%1”. Tôi đã thay thế thuật ngữ này khi thực hành nó thuần thục hơn theo năm tháng. Khi bản thân đã thuần thục nó, bạn sẽ bắt đầu nhận ra rằng bạn không chỉ tạo nên “dòng chảy” của riêng mình mà còn tạo ra cả một phạm vi thế giới hoàn hảo xung quanh bạn. Bạn có thể xem bản đầy đủ của bài diễn văn tại: http://mindvalley.com/ extraordinary.

%%1. Dòng chảy (flow): Trạng thái tâm trí hoạt động, trong đó cá nhân thực hiện một hành động được “nhúng” ngập trong dòng cảm xúc và nguồn năng lượng tập trung, tham dự một cách trọn vẹn và tận hưởng trong quá trình hoạt động diễn ra. (BTV)

Chương 7
Sống theo quy tắc hạnh phúc

Chúng ta sẽ tìm hiểu quy tắc quan trọng trong việc duy trì Quy tắc Hạnh phúc hằng ngày

Hóa ra, bộ não của chúng ta thực sự được thiết lập để hoạt động một cách tốt nhất khi nó ở trong trạng thái tích cực, chứ không phải trong trạng thái tiêu cực hay trung lập. Nhưng trong thế giới ngày nay, trớ trêu thay, chúng ta lại phải hi sinh hạnh phúc để đổi lấy thành công và điều đó chỉ làm giảm mức độ thành công của não mà thôi.

_SHAWN ACHOR, THE HAPPINESS ADVANTAGE (tạm dịch: Lợi thế của hạnh phúc)

TỶ PHÚ KHIÊU VŨ TRÊN BÀN

Đó là một đêm tuyệt đẹp khác trên đảo Necker, tại khu nghỉ dưỡng còn trên cả tuyệt vời của Richard Branson tại đảo British Virgin. Kristine và tôi đang ngồi bên chiếc bàn gỗ vừa lớn vừa dài cùng Richard và những vị khách khác, ăn tối với những món ăn thú vị và thoải mái thưởng thức đồ uống. Chúng tôi vừa trở về từ bãi biển, và tất cả mọi người đang ở trong tâm trạng vô cùng sảng khoái – có lẽ là bởi chủ nhân của bữa tiệc, Richard, đã lan truyền không khí đó tới mọi người.

Nhưng khi bữa tiệc tới hồi cao trào, tôi nhận ra có vài vị doanh nhân có vẻ muốn lái câu chuyện sang các vấn đề quan trọng hơn.Họ bắt đầu tấn công Richard bằng những câu hỏi liên quan đến kinh doanh. Một vị khác lại hỏi ông về các cơ hội đầu tư. Một người nữa hỏi ý kiến của ông về cách điều hành một công ty lớn.Tôi không thể trách họ được. Khi có cơ hội được gặp một doanh nhân huyền thoại như vậy, bạn sẽ không thể kiềm chế mong muốn lượm lặt một chút mẩu vụn từ sự thông thái của ông. Tuy vậy, tôi vẫn cảm thấy lúc đó họ đã làm quá. Đó đúng ra phải là một bữa tối vui vẻ và ấm cúng.

Sau đó, Richard đã làm một điều khiến ai cũng ngạc nhiên. Ông tạm dừng cuộc trò chuyện một cách lịch thiệp.Với đôi dép lê xỏ ngón, ông trèo lên bàn giữa đống chén đĩa. Rồi ông với tay về phía Kristina, người đang ngồi ngay cạnh tôi và giúp cô ấy trèo lên bàn.

“Khiêu vũ nào,” ông nói.

Và họ làm thế thật. Một điệu slow nhẹ nhàng ngay giữa bữa tiệc trong khi những người khác thì chiêm ngưỡng – ngạc nhiên và thích thú – bát đĩa và ly rượu bể liểng xiểng.

Đó là một nhắc nhở tuyệt vời rằng cuộc sống không phải chỉ có kinh doanh. Chúng ta ở đây trong một khoảnh khắc ngắn ngủi để vui vẻ cùng nhau. Và Richard Branson là người vô cùng hoàn hảo, ông là nguồn cảm hứng của tôi với tư cách là một con người phi thường thuần thục nghệ thuật làm việc hướng tới tầm nhìn lớn trong khi vẫn không ngừng tận hưởng niềm vui trong hiện tại.

GIỚI THIỆU QUY TẮC HẠNH PHÚC: QUY TẮC CỦA VIỆC HẠNH PHÚC HẰNG NGÀY

Khi Richard Branson lấy lại sự vui vẻ cho bữa tiệc, ông đã chứng minh một điều rằng hạnh phúc luôn nằm trong tầm kiểm soát của chúng ta. Khi mọi thứ mất cân bằng, bạn có thể đưa bản thân quay lại với niềm vui.

Khoa học đã chứng minh một trong những điều quan trọng giúp chúng ta có thể hoạt động tối ưu trên thế giới này chính là khả năng kiểm soát mức độ hạnh phúc. Đó là yêu cầu đối với việc học cách bẻ cong thực tế. Dù là một kỹ năng có thể rèn luyện được, nhưng nhiều người trong số chúng ta vẫn thấy nó thật khó nắm bắt.

Trong chương này, tôi sẽ giới thiệu một hệ thống đơn giản để nắm bắt hạnh phúc trong hiện tại. Đó là cảm giác vượt trên cả sự an tâm và hướng tới sự vui sướng đích thực. Nó là sự kết hợp nhuần nhuyễn giữa tâm linh với ước nguyện của thế giới thực để đạt được mục tiêu và biến mục đích trở thành sự thật. Tôi gọi đó là Quy tắc Hạnh phúc: Quy tắc của niềm vui hằng ngày.

Vì sao hạnh phúc lại quan trọng

Có nhiều nghiên cứu về mối liên hệ giữa hạnh phúc và hiệu quả. Dưới đây là một vài kết luận có sức thuyết phục.

HẠNH PHÚC CÓ THỂ CẢI THIỆN HIỆU SUẤT TRONG CÔNG VIỆC. Trong cuốn sách tuyệt hay The Happiness Advantage, Shawwn Achor đã mô tả một bài tập của một trường y nói chung, trong đó các bác sĩ tương lai đưa ra chẩn đoán bệnh dựa trên việc phân tích tỷ mỉ bệnh án và triệu chứng của bệnh nhân.Đó là bài kiểm tra kiến thức và khả năng tư duy khác biệt của các bác sĩ, chứ không phải là việc chỉ dựa vào một chẩn đoán (còn được gọi là chẩn đoán kiểu áp đặt).Trong một nghiên cứu, ba nhóm bác sĩ được yêu cầu thực hiện kiểu phân tích này. Một nhóm “được kích thích để cảm thấy hạnh phúc” trước khi thực hiện bài tập, một nhóm khác được yêu cầu đọc tài liệu y khoa “trung lập” trước khi bắt đầu, và nhóm “kiểm soát” thì không được cung cấp gì trước khi bắt đầu bài kiểm tra. Nhóm bác sĩ được kích thích để cảm thấy vui vẻ đưa ra chẩn đoán nhanh gần gấp đôi so với nhóm bị kiểm soát – và đánh bại luôn cả nhóm này trong việc tránh kiểu chẩn đoán áp đặt. Vậy sự kích thích bí ẩn này là gì? Các bác sĩ trong nhóm vui vẻ được trao một chiếc kẹo nhỏ. Và họ không được phép ăn kẹo để tránh khả năng làm sai lệch kết quả nghiên cứu bằng cách nâng lượng đường trong máu lên trong khi thực hiện! Điều này dẫn tới một câu hỏi thú vị mà Achor đã đặt ra trong cuốn sách của mình: “Có lẽ bệnh nhân nên bắt đầu đưa kẹo mút cho bác sĩ, thay vì ngược lại là bác sĩ đưa kẹo cho bệnh nhân.”

THÁI ĐỘ TỐT TẠO RA KẾT QUẢ TỐT. Tiến sĩ Martin Seligman, nhà khoa học tiên phong trong lĩnh vực tâm lý tích cực đồng thời là tác giả của cuốn Learned Optimism (tạm dịch: Tìm hiểu về chủ nghĩa lạc quan) đã sàng lọc 15.000 nhân viên bán hàng mới ký hợp đồng tại MetLife thông qua một trắc nghiệm do ông phát triển để đo mức độ lạc quan của họ, rồi tiếp tục quan sát thể hiện của những người này trong vòng ba năm. Những nhân viên bán hàng có điểm nằm trong nhóm 10% lạc quan sẽ có hiệu suất bán hàng cao hơn 88% so với những nhân viên nằm trong nhóm 10% bi quan. Geligman nhận thấy sức mạnh của sự lạc quan cũng nằm trong các ngành nghề khác. Ông kết luận, nói chung, những nhân viên bán hàng lạc quan sẽ có hiệu suất ấn tượng cao hơn 20-40% nhóm nhân viên bán hàng bi quan.

HẠNH PHÚC CÓ THỂ GIÚP TRẺ EM HỌC HỎI. Cũng trong cuốn The Happiness Advantage, Shawwn Achor đã mô tả một nghiên cứu về một nhóm trẻ 4 tuổi được yêu cầu thực hiện một số “yêu cầu học tập”. Một nhóm được yêu cầu nghĩ về một điều khiến chúng vui vẻ; nhóm khác không được yêu cầu như vậy. Nhóm tư duy vui vẻ thực hiện bài tập nhanh hơn và không làm sai nhiều – điều này làm chúng ta suy nghĩ về việc điều gì sẽ xảy ra nếu chúng ta thiết kế trường học theo hướng quan tâm tới niềm vui của học sinh.

Nhiều bằng chứng cho thấy hạnh phúc thúc đẩy hiệu suất công việc đã được chứng minh, việc học hỏi để kiểm soát và duy trì hạnh phúc là một phần quan trọng trong cuộc sống phi thường. Nhưng đầu tiên, chúng ta phải trả lời cho câu hỏi – hạnh phúc thực sự là gì?

Hạnh phúc xảy ra như thế nào?

Trước khi đi sâu vào nghiên cứu việc thực hành Quy tắc Hạnh phúc, điều quan trọng đầu tiên là chúng ta phải định nghĩa được hạnh phúc. Tôi tin có ba kiểu hạnh phúc nhất định.

1. Hạnh phúc tới từ những trải nghiệm độc đáo và đặc biệt

Đây là kiểu hạnh phúc xuất phát từ những trải nghiệm độc đáo nhất của con người. Đó là niềm vui sướng điên cuồng của những lần yêu cuồng nhiệt. Cái bắt tay ăn mừng khi chiến thắng một trận đấu thể thao. Niềm vui sướng nổ tung lồng ngực khi ký được một hợp đồng lớn. Sự sung sướng đến sững sờ đến từ các trải nghiệm ngất ngây, do có sự tham gia của các chất hóa học hoặc những thứ khác. Sự vui sướng này có tác động mạnh mẽ – đối với hiện tại và trong tương lai gần. Đôi khi, sau niềm vui là sự suy sụp hoặc vỡ mộng bởi các chất hóa học trong não giảm xuống sau khi lên tới cao trào. Ở liều thấp, nó rất tuyệt diệu, nhưng nó cũng có thể làm ta rối trí, gây nghiện và có khả năng phá hủy con người. Nếu chúng ta được kết nối với chiếc máy tạo ra sự vui sướng và được bơm chất hóa học này liên tục cả ngày, nền văn minh nhân loại sẽ ngừng phát triển (và chúng ta vì quá sung sướng nên cũng chẳng quan tâm đến điều đó). Hạnh phúc từ những trải nghiệm đặc biệt là loại hạnh phúc ngắn hạn – nhưng nó không phải là loại duy nhất.

2. Hạnh phúc đến từ sự phát triển và thức tỉnh

Dù hạnh phúc tới từ trải nghiệm thật tuyệt diệu,nhưng chúng ta còn có loại hình hạnh phúc thứ hai. Loại này hiếm hơn nhưng tồn tại lâu hơn. Đây là hạnh phúc được những nhà thực hành tâm linh và thực hành siêu nhiên truyền bá. Nó được gọi là hạnh phúc tới từ sự phát triển và thức tỉnh. Loại hình hạnh phúc này có được từ việc nhận thức đạt đến đỉnh cao. Con người tìm kiếm sự thức tỉnh dưới nhiều hình thái khác nhau – từ thực hành nhận thức tới các con đường tâm linh và thực hành tất cả các loại.Việc hàng triệu người đang tìm kiếm con đường tâm linh đã cho thấy tầm quan trọng của mức độ hạnh phúc này đối với con người.

3. Hạnh phúc xuất phát từ ý nghĩa

Tôi yêu các con tôi, nhưng tôi cũng cần phải thành thật rằng: Có những lúc tôi cũng chẳng vui vẻ gì khi làm cha. Tôi có nhiều đêm dài không ngủ, phải xử lý những miếng tã bẩn, rồi phải đi đi lại lại khắp phòng trong nhiều tiếng đồng hồ với một đứa bé quấy khóc trên tay. Vì vậy, tôi không thể nói rằng mình luôn hạnh phúc với vai trò của một người làm cha. Và các nghiên cứu đã xác nhận rằng: Việc có con cái thường làm giảm hạnh phúc. Nhưng kể cả trong những giai đoạn khó khăn nhất, tôi cũng không đánh đổi điều đó với bất kỳ thứ gì.Tôi chắc chắn rằng hầu hết các bậc cha mẹ đang quá tải ngoài kia cũng nói điều tương tự.

Nhà tâm lý xã hội,Tiến sĩ Roy Baumeister, đã nhận ra “nghịch lý làm cha mẹ” này sẽ biến mất khi chúng ta tìm thấy ý nghĩa của việc này. Làm cha mẹ là điều vô cùng ý nghĩa, dù nó đòi hỏi sự hi sinh cá nhân rất nhiều, khiến cho những cuộc vui phút chốc tiêu tan. Điều thú vị ở nghịch lý làm cha mẹ là ở chỗ nó có vẻ cho thấy việc con người tìm kiếm ý nghĩa rất quan trọng tới nỗi chúng ta đã hi sinh rất nhiều hạnh phúc cho việc đó.

Ý nghĩa là thứ chúng ta có được từ việc có một tầm nhìn tốt cho tương lai, như chúng ta đã đề cập tới trong Chương 6.Đây là một thành tố vô cùng quan trọng của hạnh phúc. Trong những chương tiếp theo, chúng ta sẽ tìm hiểu kỹ hơn cách tìm ra ý nghĩa và sứ mệnh sẽ đưa bạn tới con đường tiến đến cuộc sống phi thường.

Ba loại hình hạnh phúc này luôn song hành bên bạn suốt cuộc đời. Cơ hội tìm kiếm những trải nghiệm, phát triển và thức tỉnh độc đáo cùng ý nghĩa sẽ luôn ở quanh chúng ta. Hầu hết chúng ta đều không quan sát kỹ như cách chúng ta có thể. Và lý do cho việc này là vì chúng ta đã được “điều chỉnh” để hoạt động ở một mức độ hạnh phúc đã được cài sẵn.

Tiêu chuẩn hạnh phúc của bạn

Hãy nghĩ lại giây phút hạnh phúc tột cùng trong đời bạn. Đó có thể là ngày bạn bắt đầu biết yêu, kết hôn, có con, đạt được một mục tiêu mơ ước, đạt được sự thông tuệ về tâm linh hay chỉ đơn giản là khi bạn cảm thấy mừng vì được sống. Hãy dành vài phút để cảm nhận những cảm giác này. Thật tuyệt vời, có phải không?

Giờ thì hãy cảm nhận cảm xúc của bạn ngay lúc này.

Trong nhiều trường hợp, bạn không ở trên đỉnh cao nhất của hạnh phúc, nhưng cũng không phải ở điểm đáy ngay lúc này. Bạn đang ở đâu đó quãng giữa. Chúng ta thường không ở lâu trên đỉnh cao hoặc ở điểm đáy của phạm vi cảm xúc.

Các nghiên cứu chỉ ra rằng mỗi người đều có một mức độ hạnh phúc riêng mà họ thường có xu hướng quay lại sau khi mọi thứ xảy đến, dù tốt hay xấu. Các nhà nghiên cứu gọi hiện tượng này là “thích nghi với sự hưởng thụ”. Dù việc thích nghi với sự hưởng thụ có thể giúp chúng ta tránh khỏi trạng thái đau khổ sau thảm kịch thì nó cũng đồng nghĩa với việc niềm vui hay những sự kiện tích cực không tồn tại mãi với chúng ta. Con người đã thích nghi tốt tới nỗi chúng ta có thể thích ứng với bất kỳ điều gì xảy ra và tiếp tục sống.

Nhưng nghiên cứu cũng chỉ ra rằng hạnh phúc có thể được bẻ khóa. Bạn đã học cách nâng điểm mốc lên nhờ 12 Lĩnh vực Cân bằng trong cuộc sống. Hạnh phúc cũng vậy. Chúng đều là những yếu tố nhằm tối ưu hóa hệ thống sống của bạn. Hóa ra, bạn thực sự có thể gia tăng trải nghiệm hạnh phúc ở mức độ cao hơn mỗi ngày, bất kể chuyện gì xảy ra xung quanh. Có ba hệ thống sống đặc trưng có thể đặc biệt hữu ích cho điều này.

CON ĐƯỜNG DẪN TỚI QUY TẮC HẠNH PHÚC: BA HỆ THỐNG HẠNH PHÚC MẠNH MẼ

Ba hệ thống Quy tắc Hạnh phúc dưới đây sẽ giúp bạn nâng cấp chất lượng cuộc sống hằng ngày. Những quy tắc này còn được gọi là những thực hành ưu việt: thực hành nhận thức mà bạn tiếp thu một cách vô thức, hay tiếp thu theo kiểu biểu hiện. Bạn sẽ biết chúng có hiệu qủa hay không vì bạn sẽ được trải nghiệm mức độ hài lòng cao hơn trong cuộc sống hằng ngày – và hạnh phúc cũng vì thế mà được củng cố ngay lập tức.

Điều này có đồng nghĩa với việc những chuyện xấu sẽ không còn xảy đến với bạn nữa hay bạn sẽ không bao giờ thấy bất hạnh hay không? Tất nhiên là không. Nhưng điều này có nghĩa là bạn sẽ có Quy tắc Hạnh phúc với quan điểm tích cực để đương đầu nghịch cảnh và khả năng hồi phục để trở về điểm mốc hạnh phúc thậm chí còn cao hơn trước.

Ba hệ thống dưới đây đã được khoa học chứng minh trong việc gia tăng mức độ hạnh phúc; trong một số trường hợp, sự tăng cường có thể kéo dài hàng tháng. Dưới đây là ba hệ thống tôi đã sử dụng để kéo bản thân thoát khỏi khủng hoảng và lo âu năm 2008 và hồi sinh công ty của mình.

Hệ thống Quy tắc Hạnh phúc số 1: Sức mạnh của lòng biết ơn

Có lẽ không một bài tập nào có thể mang lại hạnh phúc lớn như bài tập về lòng biết ơn – lớn tới mức lòng biết ơn luôn được chú ý đặc biệt trong phạm vi nghiên cứu và khoa học. Danh sách những lợi ích đã được khoa học chứng minh đến từ việc thực hành lòng biết ơn bao gồm:

▪ Thêm năng lượng

▪ Thêm thái độ tha thứ

▪ Bớt thất vọng

▪ Bớt lo âu

▪ Tăng cảm giác hòa nhập xã hội

▪ Ngủ tốt hơn

▪ Ít bị đau đầu

Một nghiên cứu do Tiến sĩ A. Emmons và Tiến sĩ Michael McCullough thực hiện đã chỉ ra rằng những người chỉ đơn giản ghi lại năm điều mà họ thấy biết ơn từ tuần trước đã thể hiện 25% sự khác biệt về mức độ hạnh phúc so với những người ghi ra năm điều tiêu cực từ tuần trước. Họ cũng tập luyện nhiều hơn và cảm thấy khỏe mạnh hơn.

Tiến sĩ Emmons cũng tiến hành một nghiên cứu khác, trong đó những người tham gia được yêu cầu ghi lại những điều tích cực hằng ngày. Những người này báo lại rằng họ không chỉ cảm thấy biết ơn nhiều hơn mà còn giúp đỡ thêm nhiều người khác nữa. Hiển nhiên, lòng biết ơn sẽ dẫn tới sự tha thứ, từ đó gia tăng hạnh phúc và lòng biết ơn của người khác. Đó là cách lan truyền xã hội mà tôi áp dụng.

Trân trọng khoảng trống ngược

Vậy bạn có thể khiến trải nghiệm sự biết ơn xuất hiện trong cuộc sống hằng ngày bằng cách nào? Hãy thay đổi “khoảng trống” của bạn. Ý tưởng này xuất phát từ hướng dẫn viên khai phóng cho doanh nhân khởi nghiệp Dan Sullican. Theo biểu đồ minh họa dưới đây, hầu hết chúng ta đều được rèn luyện để nhìn vào khoảng trống phía trước – khoảng trống giữa nơi bạn đang đứng ở hiện tại và nơi bạn muốn đến. Vấn đề nằm ở chỗ chúng ta luôn tự nói với bản thân mình sẽ hạnh phúc khi đạt được mức thu nhập mong muốn trong công việc… khi kết hôn… khi có con… khi có X tiền trong ngân hàng,…:

Ở đây tồn tại một vấn đề. Nếu bạn theo đuổi khoảng trống phía trước, cuộc đuổi bắt sẽ không bao giờ kết thúc. Dù cuộc đời có thuận lợi đến mức nào, bạn lúc nào cũng sẽ theo đuổi một ý tưởng xa vời ở cuối chân trời. Và cũng giống như đường chân trời trong thực tế, bạn sẽ chẳng bao giờ bắt được nó cả. Nó sẽ luôn ở phía trước. Trói buộc hạnh phúc vào việc đạt được một mục tiêu trong tương lai cũng giống như cố gắng bắt kịp đường chân trời. Cuộc đuổi bắt đó sẽ luôn ở cách tầm với của bạn một bước.

Thay vào đó, Dan gợi ý rằng chúng ta nên nhìn lại – vào quá khứ – và trân trọng những gì chúng ta đã vượt qua. Dan gọi điều này là khoảng trống ngược.

Dan giải thích:

“Khoảng khắc bắt đầu cảm thấy thất vọng, chán nản hay khi căng thẳng, tôi sẽ ngay lập tức nói: ‘Được rồi, mình đang đo lường cái gì vậy?’ và đúng thế, tôi đang đo lường sự lý tưởng. Và lúc đó tôi nói: ‘Được rồi, quay lại đi, mình tới từ đâu?’ Vào giây phút tôi quay lại và so sánh ngược lại [từ] điểm xuất phát cho tới thời điểm hiện tại – bùm, tôi cảm thấy thật tuyệt… Tôi đã học được rất nhiều điều. Tôi đã tiến bộ rất nhanh… Chỉ trong vòng vài giây, tôi đã đi từ điểm tiêu cực tới khoảng trống rồi tới điểm tích cực trong việc đo lường sự tiến bộ thực sự của bản thân.”

Kể cả trong những lúc khó khăn, bạn có thể nhìn lại và xem xét bản thân đã tiến được bao xa, bạn đã học hỏi được bao nhiêu và đã nhận được những sự trợ giúp nào suốt đoạn đường đó. Hãy chú ý tới “khoảng trống ngược”, bài tập hoàn hảo để rèn luyện lòng biết ơn đồng thời gia tăng hạnh phúc hơn là cố gắng đạt được hạnh phúc trong tương lai. Đó chính là lý do tại sao lòng biết ơn là hệ thống có vai trò mạnh mẽ đối với Quy tắc Hạnh phúc.

Tôi tin rằng chúng ta nên bắt đầu và kết thúc mỗi ngày bằng sự biết ơn.Tôi luyện tập việc này hằng ngày trong lúc thiền vào buổi sáng. Mỗi buổi sáng, tập trung vào khoảng trống ngược, tôi sẽ nghĩ về năm điều mình biết ơn trong cuộc sống. Rồi tôi nghĩ về năm điều mà tôi biết ơn trong công việc. Danh sách điển hình có thể như sau:

CUỘC SỐNG CÁ NHÂN

1. Con gái tôi, Eve, và nụ cười tuyệt đẹp của con bé

2. Niềm hạnh phúc tối qua khi thư giãn bằng một ly vang đỏ và xem bộ phim Band of Brother (tạm dịch: Những người anh em) trên HBO

3. Vợ tôi, và cũng là người cộng sự trong cuộc sống

4. Thời gian bên con trai khi chúng tôi cùng nhau lắp bộ ghép hình sáng tạo Lego Star Wars

5. Ly cà phê tuyệt vời mà cố vấn công chúng của tôi, Tania, đặt trên bàn làm việc cho tôi

CÔNG VIỆC

1. Nhóm quản lý của tôi cùng tài năng tuyệt vời mà họ mang đến cho công ty

2. Lá thư đặc biệt mà chúng tôi nhận được từ lớp học trực tuyến về Thiết kế Nhận thức

3. Ngày Văn hóa cực kỳ vui nhộn mà chúng tôi tổ chức tại văn phòng hôm qua

4. Sự thật là các kế hoạch đang dần thành hình để chúng tôi tổ chức Lễ hội A-Fest tại một địa điểm thú vị khác

5. Có những cộng sự đồng thời là những người bạn luôn chào đón tôi bằng những chiếc ôm mỗi khi tôi tới văn phòng

Toàn bộ quá trình thực hành này chỉ tốn không quá 90 giây cuộc đời. Nhưng nó có lẽ là 90 giây quan trọng nhất và có sức mạnh nhất mà tôi có thể dành ra mỗi ngày.

BÀI TẬP: LÒNG BIẾT ƠN MỖI NGÀY

Trong Chương 4, bạn đã học được hai bài tập về lòng biết ơn, mỗi bài tập chỉ khiến bạn mất khoảng một hoặc hai phút tập luyện, chúng giúp bạn tránh được các mô hình thực tế tiêu cực từ gốc rễ. Ở đây, chúng ta sẽ đi sâu hơn một chút. Mỗi ngày, hãy dành khoảng vài phút để tập trung vào khoảng trống ngược – điều gì đã xảy ra trong cuộc sống khiến bạn thấy biết ơn? Hãy nghĩ đến…

3-5 điều bạn thấy biết ơn trong cuộc sống cá nhân.

3-5 điều bạn thấy biết ơn trong công việc.

Đối với một số người, họ cảm thấy ngượng nghịu khi thể hiện lòng biết ơn với những thứ ngay xung quanh mình. Không sao cả; rất nhiều người trong số chúng ta không sống theo cách hướng tới sự biết ơn, tức là với họ, vẫn còn nhiều điều quan trọng hơn giúp họ vượt qua sự khó chịu. Dưới đây là vài điểm nhỏ để cải thiện quá trình khi bạn đã nắm bắt được cách sống này:

TẬP TRUNG VÀO CẢM GIÁC. Nhiều người biến điều này thành bài tập lên danh sách một cách máy móc hoặc liệt kê những thứ mà họ “nên” cảm thấy biết ơn (thường thì đây là dấu hiệu cho thấy Quy tắc Chết tiệt đang phát huy vai trò). Để tránh rơi vào những chiếc bẫy này, hãy tập trung vào cảm giác của bạn: vui vẻ, lạc quan, thoải mái, tự tin, dễ chịu, tự hào, gợi cảm, tràn đầy tiếng cười, ngập tràn yêu thương. Với mỗi mục, hãy dành 5-10 giây để những cảm giác đó dâng lên trong bạn. Khi bạn nhận ra thứ gì đó khiến bạn thực sự cảm thấy biết ơn – dù đó là con bạn hay làn da của bạn – nó sẽ giống như một cú hích trực diện cho sự vui vẻ của bạn.

HÃY LÀM NHỮNG BÀI TẬP NÀY HAI LẦN MỘT NGÀY, SÁNG VÀ TỐI. Theo Arianna Huffington, hệ thống thiền của bà như một cách khởi động buổi sáng theo hướng đúng đắn,dành một chút thời gian thể hiện lòng biết ơn vào buổi sáng sẽ mang tới ảnh hưởng đáng kinh ngạc cho thời gian còn lại trong ngày. Tương tự như vậy, kết thúc một ngày bằng lòng biết ơn cũng cho phép bạn thiết lập thêm mô hình thực tế tích cực hơn.

CHIA SẺ MẶT TỐT CỦA LÒNG BIẾT ƠN. Hãy nghĩ về cách bạn ứng dụng các bài tập này với những người khác trong cuộc sống. Hãy thử thực hành với con cái, giống như tôi đã làm, hoặc với bạn đời thông qua một ly rượu vào cuối tuần (đó mới đúng là giờ vui vẻ). Tác dụng của việc này sẽ càng lớn hơn nếu bạn chia sẻ chúng và lắng nghe những gì mà người khác cảm thấy biết ơn, điều đó có thể truyền cảm hứng để bạn thấy biết ơn hơn trong cuộc sống.

Hệ thống Quy tắc Hạnh phúc số 2: Sự tha thứ

Tại Thung lũng Silicon, phong trào Định lượng Bản thân đang nở rộ. Nếu bạn từng sử dụng các ứng dụng quản lý giấc ngủ trên điện thoại thông minh để đánh giá chất lượng giấc ngủ hay từng sử dụng thiết bị đếm số bước chân mỗi ngày, thì bạn đã trở thành một phần của phong trào Định lượng Bản thân. Những người còn được biết đến là chuyên gia bẻ khóa sinh học sẽ đo lường mọi khía cạnh sống của họ.

Nói tóm lại, bạn sẽ sử dụng phương pháp đo lường và thước đo để cải thiện sức khỏe. Định lượng Bản thân ngày nay đang tiến tới việc thiền theo nghĩa rộng dựa vào máy đo sóng não truyền thống – nhưng bằng một cú xoay đáng kinh ngạc.

Gần đây, lần đầu tiên tôi đã được trải nghiệm điều này theo lời mời của một người bạn tên là Dave Asprey. Dave là một doanh nhân tầm cỡ, người đứng sau thương hiệu cà phê Bulletproof và là một trong những người cân đối nhất, sắc bén nhất và thông minh nhất mà tôi từng gặp. Nhưng gần 10 năm trước, anh đã nói với tôi rằng mình nặng tới hơn 150kg, và cuộc sống với anh chỉ là một mớ hỗn độn. Dave nói rằng mọi thứ đã thay đổi kể từ khi anh trải nghiệm cách thiền mới này.

Tôi đã bay cả chặng đường dài tới Victoria, bang British Columbia, Canada, để gặp Dave và thử tham gia chương trình có tên “40 năm Thiền”. Vì sao lại là “40 năm Thiền” ư? Lý do là bởi các nhà khoa học phát triển công nghệ này đã tiến hành nghiên cứu sóng não của nhiều người đặc biệt – tỷ phú, nhà nghiên cứu trực giác, người làm công việc sáng tạo, nhà sư và những nhà huyền môn. Họ đã nhận ra rằng khi bạn thiền bằng phương pháp này, não của bạn sẽ có xu hướng tuân theo kiểu hình giống với não của những người đã dành 21-40 NĂM cho thiền định.

Vì thế, tôi bắt đầu hành trình khám phá chương trình này cùng một số người xuất sắc nhất mà tôi từng gặp. Nhóm chúng tôi có bảy người bao gồm một diễn viên Hollywood, một anh chàng mới bán công ty trị giá tỷ đô của mình, một bác sĩ y khoa hàng đầu, một chuyên gia dinh dưỡng và thể hình JJ Virgin, huyền thoại marketing Joe Polish và Dave.

Ở một số khía cạnh, trải nghiệm này cũng tương tự như cách chúng ta sử dụng ứng dụng quản lý giấc ngủ để đánh giá chất lượng giấc ngủ,nhưng theo hướng công nghệ cực kỳ cao: Chúng tôi được kết nối với một số thiết bị hiện đại nhất và được chuyên biệt hóa có liên quan đến phản hồi sinh học để đo sóng não.Thiết bị sẽ phát ra những tiếng kêu khác nhau dựa theo sóng não xuất hiện trong đầu chúng tôi (sóng alpha, liên quan tới sự sáng tạo cao, lòng trắc ẩn, nội tâm, sự tha thứ và tình yêu; sóng theta, liên quan tới ý tưởng lóe lên của sáng tạo và trực giác; và sóng delta, theo chúng tôi biết, liên quan tới “thay đổi thực tế”). Chúng tôi cũng nhìn thấy những con số trên màn hiển thị thể hiện biên độ sóng não (biên độ càng cao càng tốt) và sự liên quan giữa cả hai bán cầu não bộ (càng rõ ràng thì trạng thái não càng tốt).

Sự khác biệt giữa 40 năm Thiền và thiền truyền thống hay còn gọi là chánh niệm rất đơn giản. Nó dựa trên phản hồi sinh học thực tế. Khi được kết nối với cỗ máy ghi lại biên độ dao động của sóng não, bạn sẽ dễ dàng nhận ra chính xác cái nào đang hoạt động và cái nào không. Bạn có thể nhìn thấy kết quả của những thứ đang diễn ra trong tâm trí mình.

Ngay lập tức.

Trọng tâm của bài tập này là dạy cho chúng tôi cách nâng cao sóng alpha, loại sóng cho phép chúng ta đạt tới trạng thái sáng tạo cao hơn, tâm trí thư giãn hơn, khả năng xử lý vấn đề tốt hơn, và nói chung là nhiều lợi ích tương tự mà một người có thể nhận được sau nhiều năm thiền.

Tất cả chúng tôi đều có những đột phá lớn. Khi kết thúc khóa thiền, tôi đã cảm nhận được sự khác biệt rõ rệt. Trên thực tế, phần thực hành của tôi chưa bao giờ phát triển nhanh như vậy chỉ trong một thời gian ngắn.

Hóa ra, bí mật lớn giúp tăng cường sóng alpha lại do một thứ quyết định.Và chúng tôi dành trọn bảy ngày để tập trung vào thứ đó.

Sự tha thứ.

Những người tham gia chương trình phát hiện ra rằng việc giữ sự bực tức và cáu giận trong người là yếu tố lớn nhất và duy nhất làm triệt tiêu sóng alpha. Vì vậy, khả năng vứt bỏ những điều “lông gà vỏ tỏi” ra khỏi hệ thống là điều cực kỳ quan trọng đối với chúng tôi.

Không ai đề cập tới sự tha thứ trong tờ giới thiệu khi chúng tôi đăng ký chương trình. Chúng tôi đăng ký để cải thiện kỹ năng tư duy và sáng tạo, trải nghiệm trạng thái sâu của thiền và khắc phục chứng căng thẳng và lo âu. Nhưng sự tha thứ đã mang lại cho chúng tôi tất cả trạng thái kể trên. Chúng tôi có thể nhìn thấy kết quả trong dữ liệu phản hồi thần kinh.

Chúng tôi phải tha thứ cho tất cả mọi người, những người đã làm những điều không hay với chúng tôi, kể cả theo cách nhẹ nhàng nhất có thể tưởng tượng.

Tôi phải tha thứ cho thầy giáo trung học, những đối tác làm ăn, các thành viên trong gia đình – tất cả những ai tôi có thể nghĩ tới và cho rằng họ đã làm những điều không hay với tôi, dù lớn hay nhỏ.

Và mỗi khi tôi tiến hành tha thứ, sóng alpha của tôi lại tăng vọt. Phương pháp mà họ dạy cho chúng tôi đã mang lại hiệu quả vượt trội.

Với tôi, điều này thật đúng lúc.Tôi cần phải tha thứ nhiều điều quan trọng.

Tỉnh dậy từ cơn ác mộng

Đôi khi, cuộc đời đặt bạn vào những tình huống tức cười, và có đôi chút mỉa mai.

Chỉ ba tháng trước khi tham gia khóa rèn luyện, tôi đã có một trong những trải nghiệm tồi tệ nhất trong đời. Tôi tuyển dụng khoảng 150 nhân viên cho một trong những văn phòng của mình. Và tôi phát hiện ra rằng một trong số những người tôi tin tưởng để giao việc quản lý văn phòng đã bớt xén tiền của công ty. Anh ta đã lập một nhà cung cấp dịch vụ ảo – từ dịch vụ sửa chữa điều hòa đến quét dọn vệ sinh – và dùng ngân quỹ của công ty tôi trả cho công ty riêng của mình số tiền cao cắt cổ.Tức là, công ty tôi đã thuê để quản lý dịch vụ bảo trì văn phòng và nhà ở cho nhân viên thực chất đã thuê lại chính công ty của anh ta. Đây là hành vi phạm pháp và là biểu hiện của tham nhũng lớn.

Lúc bị phát hiện, anh ta đã đút túi hơn 100.000 đô-la. Đó là một cú sốc cực lớn đối với tôi. Tôi không thể tin nổi rằng người mình hết mực tin tưởng lại có thể lợi dụng mình đến thế.Tôi đã tin tưởng anh ta suốt bốn năm.Tôi cảm thấy cồn cào trong lòng, không biết vì đau đớn hay phẫn nộ.

Thật không may, cũng đau đớn như lúc phát hiện ra việc đó, phần tồi tệ nhất vẫn chưa tới. Khi chúng tôi quyết định sa thải và tố cáo anh ta với cảnh sát, anh ta đã nổi điên và khiến cho cuộc sống của tôi càng trở nên khó khăn hơn. Từ việc đe dọa sẽ cho xã hội đen đánh tôi, tới việc đe dọa sẽ có xã hội đen theo dõi xe của tôi, rồi cản trở công việc kinh doanh của chúng tôi bằng cách gửi cho đội phòng cháy chữa cháy các cáo buộc giả mạo rằng văn phòng của chúng tôi không có lối thoát hiểm khi xảy ra cháy – anh ta đã làm tất cả những gì có thể trong suốt nhiều tháng trời chỉ để chúng tôi không thể tập trung vào công việc. Đó thực sự là quãng thời gian tra tấn tinh thấn đối với tôi và gia đình, đồng thời có lẽ là một trong những việc căng thẳng nhất mà tôi từng phải chịu đựng trong đời.

Khi chúng tôi thực hiện bài tập về sự tha thứ tại 40 năm Thiền, tôi quyết định để anh ta lại tới phút cuối.

Cuối cùng, tôi chọn một căn phòng tối để thiền. Để tha thứ cho một người đã biển thủ tiền của công ty; đã phản bội niềm tin của tôi; đã đe dọa sẽ gây thương tích cho tôi. Khi tôi thực hiện xong bài tập, tôi nghe thấy một tiếng bíp bỗng nhiên vang lên từ chiếc máy.

Tôi đã nhận được điểm số cao nhất cho sóng não bộ.

Tha thứ cho người đàn ông này thực sự đã giải thoát tôi. Tôi luôn ý thức được rằng tha thứ có sức mạnh rất lớn, nhưng tôi chưa bao giờ nghĩ là nó lại lớn đến thế. Tôi thực sự lấy làm ngạc nhiên khi mình có thể tha thứ hoàn toàn cho anh ta. Nhưng hơn thế nữa, từ tận đáy lòng, tôi lại thấy thương hại anh ta.

Dù những hành động của người này từng gây họa cho tôi, nhưng tôi tin rằng nếu tôi nhìn thấy anh ta lúc này, tôi vẫn có thể ngồi xuống một cách thoải mái với anh ta, uống một ly cà phê, và dành thời gian để hiểu anh ta mà không bị chọc tức hay thất vọng.

Đó cũng chính là ý nghĩa của câu nói: “Tha thứ hóa thành yêu thương”.

Vì vậy, đối với bất kỳ ai đang muốn thuần thục Quy tắc Hạnh phúc, tha thứ chính là điều mấu chốt.

BÀI TẬP: GIẢI THOÁT BẢN THÂN VÀ THẬT SỰ THA THỨ.

Đây là biến tấu đơn giản tôi học được từ bài tập tha thứ:

Chuẩn bị

Dùng một quyển sổ hoặc máy tính, liệt kê danh sách những người mà bạn cho rằng họ đã làm những điều không hay với bạn hoặc các tình huống khiến bạn bị tổn thương. Những việc này có thể mới xảy ra hoặc đã xảy ra từ lâu. Việc này có thể không dễ dàng, đặc biệt là khi bạn đã phải ở trong hoàn cảnh đau khổ kéo dài. Hãy kiên nhẫn với chính mình và nhớ rằng tha thứ, cũng giống như hạnh phúc, là một kỹ năng có thể học được. Trong cuộc sống của tôi, tôi nhận ra rằng dành thời gian và nỗ lực nhằm giải thoát bản thân khỏi sự cáu giận và đau khổ từ tận đáy lòng là việc đáng làm. Khi bạn đã sẵn sàng, hãy chọn một người trong danh sách rồi bắt đầu bài tập.

Bước 1: Nghĩ tới tình huống

Đầu tiên, hãy nhắm mắt lại trong khoảng hai phút, cảm nhận bản thân đang quay lại thời điểm khi điều đó xảy ra. Hãy nghĩ tới tình huống đó. (Ví dụ, trong một bài luyện tập của tôi, tôi tưởng tượng ra ông hiệu trưởng đã gây khó dễ cho tôi ở sân bóng rổ khi bắt tôi phải chịu phạt hàng tiếng đồng hồ dưới nắng gắt).

Bước 2: Cảm nhận cơn giận dữ và nỗi đau

Khi nhìn thấy người đã làm những điều không hay với mình đứng ngay trước mặt, cảm xúc của bạn sẽ trỗi dậy. Hãy hồi tưởng lại cơn giận dữ và nỗi đau. Cảm nhận nó đang thiêu đốt bạn. Nhưng đừng làm điều này quá vài phút.

Khi đã cảm nhận được những cảm xúc này, hãy tiếp tục sang bước 3.

Bước 3: Tha thứ hóa thành yêu thương

Bạn vẫn thấy người đó trước mặt, nhưng thay vào đó, bạn lại cảm thông cho họ. Hãy tự hỏi bản thân: Tôi đã học được điều gì từ chuyện này? Tình huống này đã giúp cuộc sống của tôi trở nên tốt đẹp hơn bằng cách nào?

Trong lúc thực hiện quá trình này, tôi nhớ tới câu nói của một trong những tác giả mà tôi yêu thích nhất, Neale Donald Walsch: “[Vũ trụ] chẳng gửi cho bạn thứ gì ngoài các thiên thần.” Những người từng bước vào đời ta, kể cả những người từng làm tổn thương ta, chính là những người mang thông điệp, để dạy cho ta một bài học quan trọng.

Hãy nghĩ tới những bài học mà bạn có thể rút ra từ tình huống này, cũng như những nỗi đau mà bạn có thể từng trải qua. Những bài học đó đã giúp bạn phát triển như thế nào?

Tiếp theo, hãy tập trung vào người đã làm những điều không hay với bạn. Họ đã phải trải qua nỗi đau hay sự thống khổ nào trong cuộc sống khiến họ phải làm điều đó?

Người ta làm tổn thương người khác vì ở một mức độ nào đó, tại một thời điểm nào đó, họ cũng từng bị người khác làm tổn thương. Hãy nghĩ tới việc họ có thể bị tổn thương tại một thời điểm nào đó khi còn nhỏ hoặc trong những năm tháng gần đây.

Khi thực hiện bài tập này, tôi nhìn thấy người đàn ông đã biển thủ tiền của tôi và cố tưởng tượng ra anh ta khi còn bé. Có lẽ, anh ta xuất thân nghèo khó. Có lẽ, anh ta có người cha hoặc người mẹ thích ngược đãi. Có lẽ, cuộc đời của anh ta luôn gặp khó khăn, và cách duy nhất để tồn tại khi còn nhỏ là lấy trộm đồ. Tôi không biết thực hư thế nào về những biến cố trong cuộc đời anh ta, và tôi cũng không cần phải biết về điều đó, nhưng nó rất hữu ích khi tôi tưởng tượng tới anh ta trong hoàn cảnh mà tôi có thể cảm nhận được sự thương cảm hơn là chỉ có thù hận đối với anh ta.

Quá trình này có thể kéo dài vài phút. Sau đó, bạn sẽ bớt cảm thấy tiêu cực đối với người đó hơn trước kia. Hãy lặp đi lặp lại quá trình này cho tới khi bạn cảm thấy mình có thể thoải mái để tha thứ hóa thành yêu thương. Đối với những trường hợp khó hơn, quá trình này có thể kéo dài vài tiếng hoặc vài ngày. Đối với những trường hợp nhỏ nhặt như một khúc mắc không đáng kể với đồng nghiệp, bạn chỉ cần vài phút. Điều tôi học được từ trải nghiệm này là bạn không cần phải đề nghị người khác tha thứ cho mình. Bạn chỉ cần tha thứ cho họ. Và điều này hoàn toàn nằm trong tầm kiểm soát của bạn.

Bây giờ, có vài điều quan trọng cần phân biệt rõ ở đây. “Tha thứ hóa thành yêu thương” không có nghĩa là bạn chỉ đơn thuần quên nó đi (trong trường hợp của tôi là rút lại cáo buộc chống lại người đàn ông kia với cảnh sát). Bạn vẫn cần bảo vệ bản thân và thực hiện những gì cần thiết. Đặc biệt, những hành vi vi phạm pháp luật cần được báo cho cơ quan có thẩm quyền.

Nhưng nỗi đau về những điều đã xảy ra không nên ám ảnh bạn.

Bạn tôi, Joe Polish, người đã tham gia tập huấn cùng tôi, đã gửi cho tôi một câu trích mà anh thấy trên mạng:

VÔ ƯU: Khi bạn thật sự bình an và kết nối với chính mình. Không ai có thể nói hay làm điều gì làm phiền tới bạn và không có sự tiêu cực nào có thể chạm đến bạn.

Khi đã học được cách tha thứ thật sự, bạn sẽ trở nên vô ưu. Nếu ai đó có thể có ác ý với bạn, và, đúng vậy, bạn sẽ phải phản kháng và tự vệ nếu cần thiết. Nhưng bạn có thể tiếp tục sống mà không cần lãng phí năng lượng cho những người đó.

Chính điều này đã khiến 40 năm Thiền trở thành trải nghiệm phát triển cá nhân có sức ảnh hưởng lớn nhất mà tôi từng tham gia. Đó là cảm giác được giải tỏa mà tôi cảm nhận được vào cuối chương trình.Tôi đã thanh tẩy bản thân khỏi nhiều hận thù mình đã cất giữ trong suốt bao nhiêu năm. Tôi đã cởi bỏ được những kỷ niệm đau thương từng bị chôn chặt xuống tận đáy lòng. Và cuối cùng, tôi đã giải tỏa được những chấp niệm tiêu cực xung quanh những người mà tôi tin rằng họ đã làm điều không hay với mình.

Giờ đây, tôi cảm thấy an nhiên hơn bao giờ hết.

Hệ thống Nguyên tắc Hạnh phúc số 3: Thực hành sự cho đi

Tôi sẽ không bao giờ quên được bài diễn văn của Đức Đạt Lai Lạt Ma tại Calgary, Ontario năm 2009. Thông điệp của Ngài tựu chung lại là: Để trở nên hạnh phúc, hãy khiến người khác hạnh phúc hơn.

Cho đi là cách để làm điều đó.

Cho đi là bước đệm tự nhiên tiếp theo của lòng biết ơn. Lòng biết ơn sẽ lấp đầy chúng ta bằng cảm giác và năng lượng tích cực dành cho cuộc sống. Khi ly nước đầy, chúng ta có thể đưa nó cho người khác. Nghiên cứu của Tiến sĩ Emmon chỉ ra rằng những người thực hành lòng biết ơn thường hay quan tâm đến người khác hơn. Nghiên cứu của Tiến sĩ Baumeister lại cho thấy việc tự cho mình là “người cho đi” có liên quan đến cảm giác ý nghĩa mạnh mẽ hơn trong cuộc sống. Ông cũng cho rằng ý nghĩa trong cuộc sống có liên quan tới việc làm nhiều việc tốt cho người khác.

Việc trao hạnh phúc cho người khác có sức mạnh rất lớn, nó sẽ nâng đỡ cả người cho đi và người nhận lại, chưa kể việc này còn rất dễ thực hiện vì hạnh phúc có thể lan truyền. Nó có thể là bất kỳ điều gì, từ việc mỉm cười và nói “Xin chào” bằng sự hào hứng, đến việc để lại những mẩu giấy nhỏ trong cặp hay trong hộp cơm trưa; từ việc làm thêm một chút trong dự án hay làm những việc vặt trong nhà mà không cần phải đợi người khác nhờ; từ việc cho cả nhóm nghỉ một buổi chiều để gặp người yêu ở chỗ làm với tấm vé đi xem buổi nhạc kịch tối đầy bất ngờ với lý do “chỉ vì”.

Cho đi là cách để làm điều đó.Thực tế là, loại tiền bạc duy nhất thật sự có giá trị trong thế giới đầy bất ổn này chính là sự tử tế và hào phóng được truyền từ người này sang người khác.

Năm 2012, tôi đã quyết định tiến hành một thử nghiệm về việc cho đi ở Mindvalley. Ngày Valentine sắp đến, và tôi đã nghe thấy khá nhiều người độc thân than thở về nó. Vì vậy, buổi thử nghiệm sẽ diễn ra như sau: Một tuần trước Valentine, mỗi người trong công ty sẽ rút thăm lá phiếu có tên của một nhân viên khác trong công ty. Họ sẽ là thiên thần bí mật của “người” cụ thể đó trong tuần. Chúng tôi trao cho mỗi thiên thần bí mật một hướng dẫn vô cùng đơn giản: Mỗi ngày làm một việc tốt cho người “của mình” trong vòng năm ngày. Cà phê sáng và bánh vòng, kẹo, hoa, thiệp hoặc chỉ là một mẩu giấy đơn giản ghi những điều mình trân trọng và để lên bàn người đó – đó chỉ là vài ví dụ nhỏ mà mọi người có thể làm. Vào cuối tuần, sẽ có một buổi bật mí, với rất nhiều tiếng cười và những cái ôm. Chúng tôi gọi đó là Tuần yêu thương.

Mọi người cuối cùng lại dành ra nhiều tâm sức hơn để mang lại những điều ngạc nhiên đáng nhớ cho “người” của họ. Đó là nấu cơm trưa và mang đi tặng, những món đồ thủ công được chọn lựa kỹ lưỡng, trải hoa hay bóng bay khắp bàn ai đó – và thậm chí là một chiếc vé máy bay đi chơi dịp lễ.

Cũng có cả bất ngờ lần thứ hai nữa. Phần lớn nhân viên khi được trưng cầu ý kiến đều nói rằng họ thật sự thích thú với việc cho đi hơn là với hành động được nhận món quà. Họ thích việc lập kế hoạch cho những bất ngờ hằng ngày mà họ biết là người kia sẽ thích. Nếu không biết người đó là ai, niềm vui sẽ đến từ việc tìm cách bí mật để hiểu về người đó từ các đồng nghiệp khác và lên ý tưởng sáng tạo về những thứ cho đi.

Thử nghiệm này thành công đến nỗi tới bây giờ chúng tôi vẫn tiến hành việc đó hằng năm. Tới cuối Tuần yêu thương, cả văn phòng đều tràn ngập niềm vui. Dù bạn có thể cho rằng chúng tôi chẳng làm được gì bởi còn bận rộn trong những niềm vui không ngớt đó, nhưng Tuần yêu thương thực sự là một trong những cách bẻ khóa năng suất hiệu quả nhất mà chúng tôi thực hiện hằng năm. Một nghiên cứu của Gallup trên hơn 10 triệu người lao động cho thấy những người đồng tình với câu nói: “Người quản lý của tôi, hoặc ai đó ở chỗ làm, có vẻ quan tâm tới tôi như một con người” sẽ có năng suất tốt hơn, đóng góp để tạo ra lợi nhuận nhiều hơn, và đặc biệt là khả năng gắn bó với công ty lâu hơn.

Cho đi là một hệ thống đầy sức mạnh để mang lại niềm vui trong cuộc sống. Một lời khen ngợi dành cho đồng nghiệp, một tin nhắn viết tay về những điều bạn đánh giá cao, mời ai đó lên trước khi đang đứng xếp hàng – tất cả những điều tưởng chừng như nhỏ nhặt sẽ giúp hạnh phúc của bạn ngày càng tăng lên trong khi tạo ra những gợn sóng lăn tăn, nhỏ tới nỗi bạn không nhìn thấy chúng nhưng khi được nhân rộng, chúng sẽ giúp chúng ta tạo ra một thế giới tử tế và tươi đẹp hơn.

Hãy nhẫn tâm bằng sự tử tế của bạn.

BÀI TẬP: CÁCH CHO ĐI

Bước 1: Liệt kê tất cả những thứ bạn có thể trao cho người khác

Đó có thể là: thời gian, tình yêu thương, sự am hiểu, cảm thông, kỹ năng, ý tưởng, sự hiểu biết, năng lượng, giúp đỡ về thể chất và còn gì nữa?

Bước 2: Đi vào cụ thể và chi tiết

Kỹ năng nào (kế toán, hỗ trợ kỹ thuật, hướng dẫn, hỗ trợ pháp luật, viết, kỹ năng văn phòng hay kỹ năng nghệ thuật)? Hiểu biết về lĩnh vực gì (tư vấn nghề nghiệp; làm việc với trẻ em; giúp người khác xử lý những tình huống mà bạn từng trải qua như đương đầu với bệnh tật; chăm sóc người già; là nạn nhân của một tội ác nào đó)? Giúp đỡ về thể chất trong lĩnh vực nào đó (sửa chữa đồ đạc, giúp đỡ người già, nấu nướng, đọc sác cho người mù)?

Bước 3: Nghĩ tới nơi bạn có thể giúp đỡ

Trong gia đình hay họ hàng? Tại nơi làm việc? Trong khu nhà? Thành phố? Các doanh nghiệp địa phương? Cộng đồng tôn giáo, tín ngưỡng? Thư viện địa phương? Các tổ chức dành cho thanh thiếu niên? Bệnh viện hoặc nhà dưỡng lão? Các tổ chức chính trị hoặc phi lợi nhuận? Vậy còn việc thành lập nhóm hoặc nâng cao ý thức về tác động của một vấn đề ít được quan tâm thì sao?

Bước 4: Làm theo trực giác mách bảo

Hãy xem lại danh sách và đánh dấu những mục nào bạn cảm thấy trào dâng cảm xúc thích thú.

Bước 5: Thực hiện

Đưa ra cảm nhận, để ý đến những tình huống ngẫu nhiên có thể xảy ra đi kèm với cơ hội theo cách của bạn, và khám phá các khả năng.

Bạn cũng có thể áp dụng những hệ thống sống tương tự như Tuần yêu thương tại văn phòng hoặc nơi làm việc của mình. Thậm chí, Mindvalley còn cho ra mắt một cuốn cẩm nang hướng dẫn các công ty cách tiến hành việc này tại nơi làm việc. Bạn có thể xem một video ngắn và học từng bước tại địa chỉ http://ww.maindvalley. com/extraordinary. Hãy tham gia cùng chúng tôi vào tuần lễ có Valentine hằng năm bởi chúng tôi đã phát động được Tuần Yêu thương với hàng nghìn doanh nghiệp khác.

CÁCH THỰC HIỆN NGUYÊN TẮC HẠNH PHÚC

Tôi muốn kể câu chuyện của vợ tôi, Kristina, về lần gặp gỡ tình cờ giữa cô ấy và một trong những người thông minh nhất Trái Đất.

Kristina từng làm việc cho một tổ chức phi chính phủ kiêm tình nguyện viên cho Cao ủy Liên Hiệp Quốc về Người tị nạn (UNHCR). Cuộc sống của người tị nạn ở châu Á rất cùng cực, và dù công việc của Kristina rất đáng trân trọng nhưng nó cũng vô cùng căng thẳng khi phải chứng kiến những nối thống khổ như vậy hằng ngày. Theo cô ấy, đôi khi nó khiến cô ấy “cảm thấy khá tội lỗi vì đã hạnh phúc và may mắn trong cuộc sống của chính mình”.

Vấn đề này luôn đè nặng tâm trí cô ấy khi cơ hội được gặp mặt Đức Đạt Lai Lạt Ma và trình bày thắc mắc với Ngài thông qua một hội thảo vô cùng đặc biệt ở Calgary. Kristina đã hỏi Ngài rằng: “Làm sao chúng ta có thể hạnh phúc trong khi vẫn phải chứng kiến những nỗi thống khổ và thảm kịch diễn ra hằng ngày?”

Câu trả lời của Đức Đạt Lai Lạt Ma thực chất lại là một câu hỏi khác, và nó chỉ đơn giản là: “Nhưng con có thể giúp ai nếu con bất hạnh?”

Và đây có lẽ là một trong những điều quan trọng nhất để hiểu về Quy tắc Hạnh phúc. Bạn có thể bị bủa vây bởi những nỗi đau. Bạn có thể đồng cảm cũng như cảm thông với người khác, nhưng cuối cùng, Quy tắc Hạnh phúc sẽ cho phép bạn truyền đi nhiều niềm hạnh phúc trên thế giới. Đó chính là biểu hiện cao nhất của cuộc sống phi thường.

Điều này đưa chúng ta tới với Quy tắc số 7:

Quy tắc số 7: Thực hành Quy tắc Hạnh phúc

Những con người với tư duy phi thường hiểu rằng hạnh phúc tới từ bên trong. Họ sẽ bắt đầu với niềm hạnh phúc ở thời điểm hiện tại và sử dụng nó như một nguyên liệu để hướng mọi tầm nhìn và ý định vào chính họ và thế giới.

Tôi hi vọng qua chương này bạn đã nhận ra việc áp dụng Quy tắc Hạnh phúc vào cuộc sống dễ dàng đến thế nào và kết quả có thể thu được có sức mạnh lớn tới đâu. Hãy sống và chia sẻ Quy tắc Hạnh phúc rồi để nó đâm chồi bén rễ.

Chương 8
Xây dựng tầm nhìn cho tương lai

Chúng ta sẽ học cách đảm bảo rằng mục tiêu chúng ta đang theo đuổi sẽ thật sự dẫn đến hạnh phúc lâu dài

Con người. Vì họ đã hi sinh sức khỏe để kiếm tiền. Rồi họ lại hi sinh tiền bạc để kiếm lại sức khỏe. Và rồi họ lại lo lắng về tương lai tới nỗi không thể tận hưởng những tháng ngày thiện tại; kết quả là họ không sống ở hiện tại hay tương lai; họ sống như thể mình sẽ không bao giờ chết, rồi chết khi chưa bao giờ được thật sự sống.

JAMES J. LACHARD, On What is Most Surprising about Humanity (tạm dịch: Luận bàn những điều đáng ngạc nhiên về con người)

SỰ CẦN THIẾT CỦA MỘT TẦM NHÌN

Chúng ta đã nói về tầm quan trọng của việc có một tầm nhìn sẽ kéo bạn đi về phía trước trong cuộc sống, kết hợp với Quy tắc Hạnh phúc: luyện tập hằng ngày để có thể hạnh phúc trong hiện tại, điều đó sẽ mang lại cho bạn năng lượng tích cực thúc đẩy bạn hướng tới mục tiêu. Và chúng ta cũng đã nói về cách con người cần ý nghĩa trong cuộc sống. Ước mơ, tầm nhìn, khát vọng, mục tiêu – hãy gọi chúng bằng thứ gì bạn muốn – là những thứ cần thiết cho một cuộc sống phi thường. Khi cuộc sống không còn ý nghĩa gì với chúng ta, cũng giống như ta đang ở trên sa mạc, khô nẻ vì không có nước.

Trong chương này, bạn sẽ học cách dấn thân vào con đường hướng tới sự phi thường của riêng mình bằng cách trở nên táo bạo hơn, tuyệt vời hơn với mục tiêu của mình. Bất kỳ ai trong những nhân vật có tư duy phi thường mà tôi từng gặp – bao gồm cả những người được đề cập trong cuốn sách này – cũng có mơ ước táo bạo và không hối tiếc.Tôi sẽ chia sẻ với bạn một hệ thống đơn giản, thú vị, nhưng lại tập trung để lập mục tiêu và theo đuổi ước mơ ở mọi lĩnh vực trong cuộc sống.Tôi muốn 10 năm sau khi bạn thức dậy thay vì nói: “Mình vừa làm gì thế này?”, bạn sẽ nói: “Điều này quả thật phi thường – làm gì tiếp theo đây nhỉ?”

NHỮNG MỐI ĐE DỌA TRONG VIỆC LẬP MỤC TIÊU

Lập mục tiêu là một thực hành vô lý mà tôi từ bỏ đã lâu. Đơn giản là bởi nó quá nguy hiểm khi thực hiện mà không được rèn luyện đúng đắn.

Hãy nhìn xem, lập mục tiêu hiện đại, như đã được giải thích trong vô số các khóa học ở đại học hay trường phổ thông, thật sự không phải là dạy cho bạn cách theo đuổi những gì thật sự sẽ giúp bạn vươn tới một cuộc sống phi thường.Thay vào đó, nó chủ yếu dạy bạn theo đuổi những Quy tắc Chết tiệt phổ biến trong môi trường văn hóa – các Quy tắc Chết tiệt thường dẫn đến việc bạn theo đuổi những thứ mà tới tận cuối cùng bạn mới nhận ra nó chẳng đáng giá chút nào. Nó chỉ hướng tới sự an toàn chứ không phải là cuộc sống thật sự.

Thứ đao to búa lớn nhất của những Quy tắc Chết tiệt này là ý nghĩ cho rằng bạn cần vạch ra hướng đi cho cuộc đời mình để theo đuổi khái niệm nực cười nào đó mà người ta gọi là sự nghiệp. Kết quả là khi hầu hết mọi người đều nghĩ về việc lập mục tiêu và tầm nhìn cho tương lai, thì mô hình chi phối của họ lại tập trung vào sự nghiệp và tiền bạc. Chết tiệt!

Triết gia Thiền, Alan Watts, nói rằng:

“Hãy quên tiền bạc đi, vì nếu bạn nói rằng kiếm tiền là việc quan trọng nhất, bạn sẽ dành cả đời để làm một việc hoàn toàn lãng phí thời gian. Bạn sẽ làm những việc mà mình không muốn để sống tiếp – đó là, tiếp tục làm những thứ mà mình không thích. Thật ngu ngốc. Chẳng thà có một cuộc đời ngắn ngủi nhưng được làm những điều mình thích còn hơn là sống cả cuộc dời dài đằng đẵng theo cách khổ sở.”

Rất nhiều người trong số chúng ta theo đuổi những mục tiêu mà chúng ta cho rằng chúng sẽ làm cho ta hạnh phúc – chỉ đến một ngày nọ, khi thức dậy ở tuổi 40, chúng ta mới tự hỏi chuyện quái gì đã xảy ra khi nhận ra bản thân đang bế tắc trong cuộc sống thiếu cảm hứng, chán ngắt và trì trệ. Làm cách nào mà điều này lại xảy ra?

Đầu tiên, vấn đề lớn trong cuộc sống tại nhiều quốc gia công nghiệp hóa nằm ở chỗ chúng ta thường kỳ vọng chọn được một công việc trước khi chúng ta có thể mua được một ly bia theo cách hợp pháp. Khi là một cậu sinh viên đại học 19 tuổi, tôi được kỳ vọng sẽ chọn và theo đuổi nghề kỹ sư máy tính trước khi tôi kịp hiểu mình thực sự thích điều gì. Tôi đã phải mất nhiều năm trời vật lộn với những khổ sở tích tụ và bi kịch của việc bị sa thải khỏi Microsoft trước khi nhận ra bản thân đã đi vào vết xe đổ. Có một thiếu sót cơ bản trong hệ thống lập mục tiêu hiện đại của chúng ta: Với tư duy bị các Quy tắc chết tiệt che phủ, chúng ta đã nhầm lẫn giữa phương tiện và kết quả.

LỰA CHỌN MỤC TIÊU CUỐI; BỎ QUA MỤC TIÊU PHƯƠNG TIỆN

Có thể bạn đã từng nghe câu “phương tiện để đạt được mục đích”. Câu này cũng áp dụng với mục tiêu nữa. Con người hay bị nhầm lẫn giữa mục tiêu phương tiện và mục tiêu cuối. Chúng ta chọn chuyên ngành học, con đường công danh, con đường sống như thể chúng sẽ tự kết thúc vậy, trong khi thực tế chúng chỉ là các phương tiện để đạt được mục đích. Chúng ta có thể bỏ ra nhiều năm làm việc vất vả cực nhọc và tiền bạc cho những mục tiêu phương tiện đang giả dạng thành các mục tiêu cuối. Điều này có thể khiến chúng ta gặp rắc rối.Sự khác biệt giữa mục tiêu phương tiện và mục tiêu cuối là một trong những bài học mà tôi ước rằng nhiều người có thể được học sớm hơn trong cuộc sống. Mục tiêu cuối rất đẹp. Nó là phần thưởng cuối cùng của con người. Mục tiêu cuối là trải nghiệm tình yêu, du lịch vòng quanh thế giới, đóng góp cho hành tinh bởi việc thực hiện những điều đó mang lại cho bạn nhiều ý nghĩa, và học hỏi được kỹ năng mới nhờ niềm vui đơn thuần từ việc đó.

Mục tiêu cuối sẽ khơi gợi tâm hồn bạn. Chúng mang lại cho bạn niềm vui nhờ chính chúng, chứ không phải những danh hiệu cao sang, chuẩn mực hay giá trị được xã hội gán ghép cho chúng. Mục tiêu cuối cũng không hướng đến mục đích tiền bạc hay các phần thưởng vật chất. Chúng là những trải nghiệm để tạo ra những ký ức tốt đẹp nhất trong cuộc đời chúng ta.

Những mục tiêu cuối đáng kinh ngạc nhất của tôi bao gồm:

▪ Lên đỉnh núi Kinabalu và nhìn xuống những đám mây bên dưới khi mặt trời nhô lên trên đảo Borneo.

▪ Tuần trăng mật của tôi với Kristina ở Svalbard, Na Uy, đi bộ leo núi vượt bão tuyết trong thời tiết ở Bắc Cực.

▪ Mời nhân viên tham quan một văn phòng đại diện cho công nghệ theo kiểu steampunk%%1 mới mà tôi đã ấp ủ trong nhiều năm, và chứng kiến sự kinh ngạc trên khuôn mặt họ khi chúng tôi mở cửa lần đầu tiên.

%%1. Steampunk: Phong cách trang trí nội thất có sự xuất hiện của công nghệ hiện đại, chủ yếu được vận hành bằng nước. Màu sắc thường được sử dụng là vàng, đỏ hay hung đỏ. (BTV)

▪ Chứng kiến con gái nhỏ lần đầu nhảy múa (bài “Achy Breaky Heart” của Billy Ray Cyrus).

Tuy nhiên, tôi lại theo đuổi mục tiêu phương tiện trong phần lớn cuộc đời mình. Mục tiêu phương tiện là những thứ mà xã hội nói với chúng ta rằng chúng ta cần phải đạt được chúng để có hạnh phúc. Hầu hết mọi thứ tôi coi là mục tiêu thật ra lại là phương tiện để đạt được mục đích, bao gồm:

▪ Tốt nghiệp trung học với điểm GPA cao

▪ Đủ tiêu chuẩn vào trường đại học phù hợp

▪ Tìm được nơi thực tập trong mùa hè

▪ Có một công việc tại Trilogy Software ở Austin, Texas

Các mục tiêu phương tiện thường gặp bao gồm đạt được mức thu nhập nào đó, được đánh giá cao và thăng tiến đến một vị trí nhất định trong công việc, và bên cạnh một ai đó đặc biệt.

Nhưng khi mục tiêu phương tiện trở thành trọng tâm chú ý, bạn sẽ để lỡ điểm quan trọng.

Tôi rất thích lời khuyên của tác giả Joe Vitale: “Một mục tiêu tốt nên khiến bạn có đôi chút sợ hãi nhưng vẫn cực kỳ hứng thú.” Sợ hãi và hứng thú là hai cảm xúc tuyệt đẹp mà những mục tiêu cuối tốt thường mang lại cho bạn. Sợ hãi là một điều hữu ích bởi nó có nghĩa là bạn đang bị đẩy tới ranh giới của chính mình – đó là cách bạn bước tiếp để vươn tới sự phi thường. Sự hứng thú cho thấy mục tiêu này thật sự xuất phát từ trái tim bạn – nó không phải là công cụ để bạn làm hài lòng ai đó hoặc để thỏa mãn những Quy tắc Chết tiệt của xã hội.

NGÀY TÔI TỪ BỎ

Vào năm 2010, điều đó cuối cùng cũng xảy ra. Tôi đã tự hứa với bản thân nếu thức dậy hai tuần liên tiếp trong nỗi khiếp sợ khi nghĩ đến chuyện đi làm, tôi nên bỏ việc và cân nhắc tới một công việc khác. Năm 2010, lần đầu tiên tôi cảm nhận được nỗi sợ đó.

Hồi đó, Mindvalley là một công ty thật sự khác biệt. Tôi điều hành công ty cùng Mike, nhà đồng sáng lập và cũng là người bạn từ hồi đại học. Mindvalley là cái nôi khởi nghiệp, một công ty khởi nghiệp nhỏ chuyên tạo ra các doanh nghiệp mạng lưới nhỏ khác nhau với mục tiêu là mang lại lợi nhuận. Chúng tôi đã triển khai vài cửa hàng thương mại điện tử, một phần mềm thuật toán để đo lường chất lượng của những bài viết trên blog, và thậm chí là đã bán công cụ đánh dấu mạng xã hội.

Mike và tôi đã làm rất tốt công việc của mình, nhưng tình bạn giữa hai chúng tôi đã sớm kết thúc và việc hợp tác giữa đôi bên đã không còn hiệu quả. Trong khi Mindvalley đang tự vận hành, tôi lại theo đuổi những công ty mạo hiểm khác và Mike cũng vậy. Một trong những mục tiêu của tôi là bắt đầu và thoát ra khỏi mô hình khởi nghiệp thông thường để lại có thể vang danh với một doanh nghiệp khởi nghiệp khác. Và tôi đã gần đạt được mục tiêu đó. Mô hình khởi nghiệp thứ hai của tôi, một trang web giao dịch hằng ngày cho khu vực Đông Nam Á, đã bắt đầu được xây dựng và mới có vòng gọi vốn đầu tư mạo hiểm đầy triển vọng. Tôi điều hành cả hai doanh nghiệp cùng một lúc, và theo như danh sách mục tiêu đã đề ra, đáng ra tôi phải hạnh phúc mới đúng.

▪ Doanh nghiệp tăng trưởng nhanh. Đã có.

▪ Gọi vốn. Đã có.

▪ Thu hút sự chú ý của báo chí và các phương tiện truyền thông. Đã có.

▪ Tiền bạc. Đã có.

▪ Danh tiếng và các phần thưởng. Đã có.

Thế nhưng, tôi lại không hạnh phúc. Tôi cảm thấy chán nản với công việc. Tôi ghét những gì mình đang làm và thấy khiếp sợ khi phải tới văn phòng.Tôi thấy cô đơn. Khi hầu hết bạn bè của bạn đều là những đối tác kinh doanh hay nhân viên và bạn còn không thích công việc của mình, thì các mối quan hệ bạn bè của bạn cũng chịu ảnh hưởng. Mindvalley tồn tại chỉ để tạo ra dòng tiền nhưng nó không thể lấp đầy bất kỳ ý nghĩa quan trọng nào cho tôi hay đóng góp cho nhân loại.

Làm sao mà mọi thứ lại trở nên như vậy?

Tôi bẻ cong thực tế: Tôi đã rất hạnh phúc và có những tầm nhìn để kéo bản thân tiến lên phía trước. Tôi đã thành công vang dội và trở nên giàu có. Nhưng dù đã đạt được tất cả mục tiêu đề ra với tư cách là một doanh nhân, tôi vẫn còn thiếu thứ gì đó.

Tôi đã vô tình rơi vào cái bẫy của việc nhầm lẫn giữa mục tiêu phương tiện và mục tiêu cuối. Tôi đã hoàn thành được ước mơ, trở thành chủ doanh nghiệp và có tiền đầy túi. Tôi đã trở thành ông chủ của chính mình. Nhưng tôi lại không thấy khó chịu khi đặt ra mục tiêu cuối đích thực để vượt qua nó.

Vậy thì, trái tim của tôi thật sự muốn gì?

▪ Tôi muốn mình có thể du lịch đến các quốc gia xa lạ và những địa điểm đẹp trên khắp thế giới.

▪ Tôi muốn mình có thể ở trong những khách sạn năm sao với gia đình và trải nghiệm sự xa hoa.

▪ Tôi muốn mình có thể đi du lịch với con cái và mang lại những cơ hội học tập đặc biệt cho chúng.

▪ Tôi muốn có bạn bè ở khắp năm châu bốn biển là những người đàn ông và phụ nữ tuyệt vời luôn tuân theo các giá trị tập trung vào tính nhân văn và làm những việc vĩ đại trên thế giới. (Trời ạ, tôi đã bế tắc một mình ở Malaysia.)

▪ Tôi muốn gặp nhiều doanh nhân và huyền thoại trong lĩnh vực phát triển cá nhân, những người đã truyền cảm hứng cho tôi.

▪ Và tôi muốn công việc của tôi luôn vui vẻ theo cách đặc biệt.

Vào năm 2010, tôi ghi lại những mục tiêu này. Mục tiêu của tôi không còn xoay quanh việc khởi nghiệp, kiếm tiền và phát triển doanh nghiệp. Tôi muốn một cuộc sống vui vẻ và có ý nghĩa.

Khi bạn có một tầm nhìn rõ ràng cho tâm trí, điều thú vị sẽ xuất hiện. Dù đó là mục tiêu phương tiện hay mục tiêu cuối – tâm trí của bạn sẽ tìm ra con đường để mang nó đến với bạn. Đó là lý do vì sao tôi nói rằng với những tâm trí chưa được rèn luyện, lập mục tiêu có thể là một việc nguy hiểm. Bạn có thể bỏ dở giữa chừng. Nhưng khi bạn đã biết về mục tiêu cuối và tầm quan trọng của chúng, đồng thời thực hiện các bài tập mà tôi sẽ chia sẻ trong chương này, bạn có thể hoàn thành được mục tiêu mà trái tim và tâm hồn của mình thật sự mong muốn.

Khi lập danh sách kể trên, tôi không hề có chút ý niệm nào về những mục tiêu đó. Nhưng tâm trí của con người, khi có một mục tiêu rõ ràng, có thể trở thành một sức mạnh kỳ diệu để tạo ra thay đổi. Đôi khi, con đường đi tới mục tiêu cuối có thể khó đoán định. Đó chính là trường hợp của tôi.

Chán nản, cô đơn và khao khát ý nghĩa cùng cảm giác mạo hiểm, tôi chắc chắn đã được trải nghiệm một trong những cú tuột dốc mà chúng ta đã nhắc tới trong những chương trước. Và từ sâu trong trạng thái chán nản đó, tôi có nguồn cảm hứng lớn để tổ chức một buổi lễ hội.

Trong quá trình tham gia rất nhiều buổi hội thảo để đầu tư cho việc phát triển bản thân, tôi đã gặp được vô số diễn giả lắm mưu nhiều kế có hành vi ám muội, những mô hình làm giàu nhanh chóng núp dưới chiêu bài phát triển cá nhân. Nhưng tôi cũng được truyền cảm hứng bởi các sự kiện đã mang những nhóm người có tâm hồn và tư duy tương đồng lại gần nhau để xây dựng các mối quan hệ mới và học hỏi lẫn nhau. Tôi đã được mời diễn thuyết tại các sự kiện như Summit Series và yêu thích động lực nhóm khi mọi người kết nối với nhau bên ngoài phòng hội thảo. Tôi có thể làm những điều này trở nên tốt hơn bằng cách nào đây? Tôi nghĩ.

Tôi diễn thuyết trên sân khấu ở Washington, DC, chia sẻ một vài ý tưởng trong cuốn sách này. Cuối buổi diễn thuyết, tôi hỏi các khán giả xem có ai muốn dành thời gian cuối tuần cùng tôi để khám phá thêm những ý tưởng này không. Tôi không đưa ra ngày nào cụ thể cũng như không có một kế hoạch nào cả – vậy mà vẫn có 60 người thể hiện sự quan tâm với lời mời của tôi. Tôi mời họ đến một căn phòng và hỏi xem họ muốn trải nghiệm điều gì. Tôi nhận ra mọi người muốn tìm hiểu thêm về mô hình đặc biệt của tôi trong việc phát triển cá nhân, và họ muốn làm điều đó với một nhóm đã được lựa chọn ở một địa điểm vui vẻ, lý tưởng. “Chắc là sẽ tuyệt lắm (awesome),” một người trong số họ nói. “Tôi thích từ đó đấy,” tôi trả lời. “Từ giờ hãy gọi đây là Lễ hội Awesomeness Fest”. Từ đó và ở đó, dù không có ngày tháng và địa điểm, tôi vẫn bán được 60.000 đô-la vé vào cửa. Giờ thì tôi đã có vốn hạt giống.

Trong vài tháng tiếp theo, chúng tôi đã cùng tổ chức “lễ hội”. Tôi mời một số diễn giả tuyệt vời như: Chip Conley, Giáo sư MBA – Srikumar Rao, nhà sáng lập Summit Series – Elliott Bisnow, cùng các chuyên gia thể hình và một số diễn giả khác. Cùng với trợ lý của mình, Miriam, chúng tôi đã lập kế hoạch toàn bộ sự kiện cho 250 người ở Costa Rica. Đó là một thành công vang dội.

Sau đó, chúng tôi đổi tên sự kiện thành A-Fest – đó là cách lễ hội này bắt đầu. Giờ đây, mỗi năm có tới hàng nghìn người đến từ hơn 40 quốc gia đăng ký số lượng vé có hạn để tham gia hai lễ hội A-Fest diễn ra đâu đó trên hành tinh. Tôi, cùng đội ngũ diễn giả và các huấn luyện viên đẳng cấp thế giới ở nhiều khía cạnh khác nhau trong thành công chung của nhân loại, chia sẻ về những điều mới nhất mà chúng tôi học được về phát triển cá nhân trên sân khấu, với những chủ đề như Bẻ khóa Cuộc sống, Não bộ, Cơ thể và Niềm tin. Vào buổi tối, các khách mời được trải nghiệm các chuyến phiêu lưu tuyệt vời cùng những bữa tiệc để mang mọi người lại gần nhau nhằm kết nối và tạo ra nhiều kỷ niệm khó quên.

A-Fest ngày càng phát triển. Nó trở thành một trong những điều thú vị nhất mà tôi làm. Nhưng nó không nằm trong danh sách nào cả. Tuy vậy, đây mới là điều hay ho – nó đã hoàn thành toàn bộ mục tiêu mà tôi lập ra năm 2007, những thứ còn thiếu trong cuộc đời tôi khi đó:

▪ Tình bạn. Đã có.

▪ Được ở tại các khách sạn tuyệt vời. Đã có.

▪ Đi đến những nơi tuyệt vời trên khắp thế giới. Đã có.

▪ Cho các con tiếp xúc với những tư duy tuyệt vời cùng các cơ hội học hỏi. Đã có.

▪ Gặp gỡ các chuyên gia và những doanh nhân huyền thoại mà tôi ngưỡng mộ. Đã có.

▪ Vô cùng vui vẻ. Đã có hai lần.

Bản thân A-Fest chưa bao giờ là một mục tiêu. Hơn thế, nó xuất hiện như một cuộc cách mạng dành cho mọi hạng mục trong danh sách của tôi, và giúp tôi tạo ra một mô hình thực tế hoàn toàn mới trên thế giới.

Và đó là khía cạnh quan trọng nhất của mục tiêu cuối. Chúng kéo bạn ra khỏi vết xe đổ cùng những mô hình thực tế và hệ thống sống hạn chế cũng như các Quy tắc Chết tiệt mà trường học và xã hội luôn hối thúc bạn phải làm theo. Chúng đưa bạn ra khỏi guồng quay của những thứ thông thường và tạo đà để bạn hướng tới sự phi thường.

Ngày nay, 80% bạn bè thân thiết của tôi trên khắp thế giới là những người tôi gặp ở A-Fest. Và nó chỉ là một phần của những thứ đã xuất hiện trong đời tôi bắt nguồn từ việc tập trung vào mục tiêu cuối. Và tất nhiên là còn nhiều thứ khác cũng xuất hiện nữa.

Tôi đã bán doanh nghiệp thứ hai của mình. Nó chỉ khiến tôi cảm thấy khốn khổ. Tôi nhượng lại cổ phần cho một người bạn và rời khỏi đó. Tiền bạc đã không còn đáng giá.

Tôi quyết định, hoặc là mình sẽ rời khỏi Mindvalley, hoặc là tái tạo nó thành thứ khiến tôi thấy tự hào. Và nếu tôi và cộng sự kinh doanh không còn hợp nhau, một trong hai chúng tôi cần phải ra đi. Vì là người thành lập công ty và cảm thấy gắn bó với nó hơn, nên tôi quyết định mua lại cổ phần và để anh ta ra đi.Tôi đã nợ ngập đầu khi trả cho anh ta hàng triệu đô-la để mua lại cổ phần mà anh ta có. Tới năm 2011, tôi lại được làm chủ công ty của mình. Dù hết nhẵn tiền, nhưng tôi lại thấy hạnh phúc. Được tiếp thêm sức mạnh bởi niềm hạnh phúc này, tôi phát triển công ty tăng trưởng ở mức 69% trong một năm, và từ đó đến nay, tôi chưa từng thấy hối tiếc về việc đó.

Việc sửa chữa cách lập kế hoạch đã giúp tôi tạo ra bước ngoặt trong cuộc sống, biến nó từ một thứ mệt mỏi tầm thường trở nên đầy thú vị và ý nghĩa.Tôi chỉ ước rằng mình có thể rút ra được quan điểm về mục tiêu cuối sớm hơn – nếu vậy, tôi đã không phải phí hoài bao nhiêu năm để theo đuổi những mục tiêu thoạt nhìn có vẻ rất tuyệt nhưng lại chỉ đóng góp vô cùng hạn chế cho thứ mà trái tim tôi cảm thấy quan trọng.

Vì vậy, đừng chọn sự nghiệp, nếu không bạn có thể sẽ chìm trong công việc khiến tư duy tê liệt. Cũng đừng tuyên bố rằng mình muốn trở thành doanh nhân – hãy từ bỏ việc biến mình trở thành người kiệt sức và tẻ nhạt.Thay vào đó, hãy nghĩ tới mục tiêu cuối và để sự nghiệp hay sự sáng tạo tìm đến bạn.

Bây giờ, làm sao mà bạn biết mình đang đi đúng đường? Đây là cách bạn kiểm tra xem mục tiêu của bạn là mục tiêu phương tiện hay mục tiêu cuối.

SỰ KHÁC BIỆT QUAN TRỌNG: MỤC TIÊU PHƯƠNG TIỆN SO VỚI MỤC TIÊU CUỐI

Đó là sự khác biệt đơn giản, đúng như vậy, với bốn tiêu chí xem xét.

Cách nhận biết mục tiêu phương tiện

1. MỤC TIÊU PHƯƠNG TIỆN THƯỜNG CÓ MỘT VẾ “ĐỂ” TRONG ĐÓ. Mục tiêu phương tiện không đứng một mình mà thường là “hòn đá kê chân” cho một thứ khác. Chúng là một phần trong chuỗi. Ví dụ: Hãy đạt điểm GPA cao để có thể vào một trường đại học tốt. Điều này thường có nghĩa là các mục tiêu đó thường bị xâu chuỗi thành những chuỗi dài (trong cuộc đời) như kiểu: Hãy đạt điểm GPA cao để vào được một trường đại học tốt, để có thể có một công việc tốt, để có thể kiểm được nhiều tiền, để có đủ tiền mua được một căn nhà, ô tô,… để có tiền tiết kiệm mua mọi thứ mà bạn thật sự muốn sau khi nghỉ hưu. Vậy mục tiêu của bạn có gắn với vế “để” nào không?

2. CÁC MỤC TIÊU PHƯƠNG TIỆN THƯỜNG ĐÁP ỨNG HOẶC PHÙ HỢP VỚI QUY TẮC CHẾT TIỆT. Mục tiêu có phải là thứ bạn nghĩ mình “nên” đạt được như một phần trong việc hoàn thành mục tiêu cuối hay không – ví dụ, hãy nghĩ rằng bạn nên có một tấm bằng đại học để có một công việc như ý hay bạn nên kết hôn để có một tình yêu trong đời? Nhiều mục tiêu phương tiện đã khéo léo che đậy các Quy tắc Chết tiệt. Bạn không cần phải kết hôn. Hay có được tấm bằng đại học. Hay trở thành doanh nhân. Hay gia nhập công ty của gia đình. Điều bạn thực sự muốn là có một tình yêu tuyệt đẹp, những cơ hội phù hợp để học hỏi và phát triển cùng với tự do. Những điều này có thể tới theo nhiều cách khác nhau. Bạn đã nhận ra sự khác biệt chưa?

Cách nhận biết mục tiêu cuối

1. MỤC TIÊU CUỐI LÀ NGHE THEO TRÁI TIM MÌNH. Khi bạn đuổi theo thời gian thì thời gian cũng trôi đi. Bạn có thể làm việc chăm chỉ để hướng tới những mục tiêu này, nhưng bạn cảm thấy nó đáng giá. Chúng nhắc bạn được làm người mới tuyệt làm sao. Khi theo đuổi mục tiêu cuối, bạn sẽ không thấy như mình đang “làm việc”. Bạn có thể dành hàng giờ cho điều đó, nhưng nó vẫn thật sự khiến bạn cảm thấy hạnh phúc hay mang lại ý nghĩa nào đó. Bạn không cần rời đi để “nạp lại năng lượng”. Hãy luôn hướng tới mục tiêu cuối bởi chính nó sẽ nạp lại năng lượng cho bạn – chứ không phải khiến bạn mệt mỏi.

2. MỤC TIÊU CUỐI THƯỜNG LÀ CẢM XÚC. Hạnh phúc, được yêu thương, luôn tràn đầy yêu thương, luôn vui vẻ là những mục tiêu cuối rất “hay ho”. Một tấm bằng, một giải thưởng, một đơn hàng kinh doanh lớn hay những thành tựu khác có thể mang đến cho bạn cảm giác tốt đẹp, nhưng chúng không phải là những mục tiêu cuối TRỪ KHI bạn hạnh phúc KHI theo đuổi chúng – hay nói theo cách khác, trừ khi hành động học tập chỉ vì tấm bằng khi ra trường hay chốt được hợp đồng, bản thân kinh doanh đã mang lại nhiều niềm hạnh phúc cho bạn. Việc theo đuổi mục tiêu cuối thường đi kèm với niềm hạnh phúc.

BA CÂU HỎI QUAN TRỌNG NHẤT

Làm thế nào tránh được bẫy mục tiêu phương tiện? Tôi đã phát triển kỹ thuật lập-kế-hoạch này để giúp bạn làm việc đó. Tôi gọi đó là Ba Câu hỏi Quan trọng Nhất. Khi những câu hỏi này được đưa ra theo đúng trình tự, bài tập này có thể giúp bạn tiến thẳng tới mục tiêu cuối thật sự quan trọng trong cuộc sống.

Tôi nhận ra rằng tất cả mục tiêu cuối đều được chia thành ba nhóm khác nhau.

Nhóm thứ nhất là nhóm kinh nghiệm. Việc bạn tin vào nguồn gốc của nhân loại còn đi kèm với một điều khá rõ ràng. Chúng ta ở đây là để trải nghiệm mọi thứ mà thế giới mang đến – không phải vật chất, tiền bạc mà là kinh nghiệm. Tiền bạc và vật chất chỉ tạo ra kinh nghiệm mà thôi. Kinh nghiệm cũng đồng thời mang lại niềm hạnh phúc cho chúng ta ở thời điểm hiện tại, mấu chốt để có một cuộc sống phi thường. Chúng ta cần cảm thấy cuộc sống hằng ngày luôn ẩn chứa những điều kỳ diệu và thú vị để duy trì hạnh phúc – thứ sẽ tiếp bước cho con đường hướng tới mục tiêu của chúng ta.

Nhóm thứ hai là phát triển. Phát triển dựa vào sự thông thái và lòng biết ơn. Đó có thể là mức tăng mà chúng ta chọn hay mức tăng đó đã chọn chúng ta. Chính chuyển biến này đã biến cuộc sống trở thành chuyến hành trình khám phá bất tận.

Nhóm thứ ba là đóng góp. Đóng góp là những thứ chúng ta cho đi từ sự giàu có của kinh nghiệm và sự phát triển. Thứ chúng ta cho đi là một dấu ấn đặc biệt có thể tạo ra trên thế giới. Cho đi khiến chúng ta tiến dần hơn tới trạng thái thức tỉnh, cấp độ cao nhất của hạnh phúc, bằng cách nêu ý nghĩa cuộc sống của chúng ta, đồng thời nó cũng là yếu tố then chốt để làm nên một cuộc sống phi thường.

Hãy suy nghĩ về ba nhân tố quan trọng tạo nên các câu hỏi:

BA CÂU HỎI QUAN TRỌNG NHẤT

1. Bạn muốn thu nhặt kinh nghiệm gì trong cuộc đời này?

2. Bạn muốn phát triển như thế nào?

3. Bạn muốn đóng góp ra sao?

Tôi đã phát hiện ra rằng tất cả mục tiêu cuối đều thuộc một trong ba nhóm này.

Khi bạn làm bài tập Ba Câu hỏi Quan trọng Nhất trong chương này, bạn sẽ thấy cách 12 Lĩnh vực Cân bằng mà bạn vừa khám phá và phát triển trong những chương trước lại phù hợp hoàn hảo với chúng. Trên thực tế, 12 Lĩnh vực Cân bằng được bắt nguồn từ những câu hỏi này. Sơ đồ dưới đây cho thấy chúng phù hợp ở đâu và như thế nào.

Hãy đi sâu vào những câu hỏi này. Tôi gợi ý bạn nên đọc qua một lượt quá trình và đọc hết chương này (kết thúc với những mẹo làm bài tập). Sau đó, hãy làm bài tập khi bạn đã cảm thấy sẵn sàng.

Câu hỏi 1: Bạn muốn có kinh nghiệm gì?

Trong phần này, bạn sẽ tự hỏi bản thân như sau:

Nếu thời gian và tiền bạc không phải là mục tiêu

và tôi không cần phải xin phép ai, tôi thật lòng muốn có

kinh nghiệm trong lĩnh vực nào?

Hãy áp dụng điều này với bốn mục đầu tiên của 12 Lĩnh vực Cân bằng.

Từng thứ trong bốn lĩnh vực này đều liên quan tới kinh nghiệm:

1. MỐI QUAN HỆ TRONG TÌNH YÊU. Mối quan hệ yêu đương lý tưởng của bạn trông thế nào? Hãy tưởng tượng nó sẽ xuất hiện ở tất cả khía cạnh: cách bạn giao tiếp, các bạn có điểm gì chung, các bạn thường cùng nhau thực hiện hành động gì, một ngày ở bên nhau như thế nào, các kỳ nghỉ thì sao, các bạn có chung niềm tin về đạo đức, luân lý nào, cách yêu đương cuồng nhiệt của bạn hiện tại là gì?

2. TÌNH BẠN. Bạn muốn chia sẻ kinh nghiệm gì với bạn bè?

Ai là người bạn sẽ cùng chia sẻ những kinh nghiệm này? Thế nào là bạn bè lý tưởng? Hãy tưởng tượng cuộc sống xã hội của bạn trong một thế giới hoàn hảo – con người, nơi chốn, giao tiếp, hoạt động. Cuối tuần hoàn hảo bên bạn bè sẽ như thế nào?

3. HÀNH TRÌNH. Hãy dành vài phút nghĩ về những người có thứ mà bạn cho là chuyến hành trình kỳ diệu. Họ đã làm gì? Họ đã đi đâu? Bạn định nghĩa như thế nào về hành trình? Bạn luôn muốn ngắm nhìn nơi nào? Bạn luôn muốn thực hiện những điều mạo hiểm nào? Dạng hành trình nào sẽ khiến bạn thấy rung động?

4. MÔI TRƯỜNG. Trong cuộc sống thú vị của mình, ngôi nhà của bạn trông như thế nào? Bạn cảm thấy thế nào khi quay lại nơi đó? Hãy mô tả căn phòng yêu thích của bạn – có thứ gì trong không gian tuyệt vời đó? Chiếc giường tuyệt vời nhất mà bạn có thể tưởng tượng được ngủ trên đó trông sẽ như thế nào? Bạn muốn đi loại xe nào nhất? Giờ thì hãy tưởng tượng tới nơi làm việc lý tưởng: Mô tả nơi bạn có thể làm việc tốt nhất. Khi bạn ra ngoài, bạn thích ghé thăm nhà hàng và khách sạn theo phong cách nào?

Câu hỏi 2: Bạn muốn phát triển như thế nào?

Khi xem xét cách trẻ tiếp nhận thông tin, bạn sẽ nhận ra mình đã quá cứng nhắc trong việc học hỏi và phát triển. Phát triển cá nhân có thể và nên xảy ra trong suốt cuộc đời, không chỉ khi chúng ta còn nhỏ.Trong chương này, bạn cần tự hỏi bản thân rằng:

Để có được những kinh nghiệm kể trên, tôi phải phát triển như thế nào?Kiểu người nào tôi nên noi theo?

Lưu ý câu hỏi này liên quan như thế nào với câu hỏi trước? Giờ thì hãy xem xét bốn lĩnh vực tiếp theo trong 12 Lĩnh vực Cân bằng:

1. SỨC KHỎE VÀ HÌNH THỂ. Hãy mô tả cách bạn muốn cảm thấy và nhìn nhận mỗi ngày.Vậy thì 5, 10 hay 20 năm nữa thì sao? Bạn muốn tuân theo chế độ ăn uống và tập luyện nào? Bạn muốn biết hệ thống sức khỏe và tập thể hình nào, không phải vì bạn cho rằng mình phải có mà vì bạn tò mò và muốn có nó? Có những mục tiêu hình thể nào mà bạn muốn đạt được chỉ đơn thuần là bởi mong muốn được hoàn thành điều đó (có thể là leo núi, học nhảy hay thói quen tập thể hình)?

2. CUỘC SỐNG TRÍ TUỆ. Bạn cần học gì để có những kinh nghiệm như trên? Bạn muốn học hỏi điều gì? Cuốn sách hay bộ phim nào có thể co giãn tư duy và sở thích của bạn? Bạn muốn tìm hiểu thêm về loại hình nghệ thuật, âm nhạc hay phim ảnh gì? Bạn có muốn thông thạo ngôn ngữ nào không? Hãy nhớ tập trung vào mục tiêu cuối – lựa chọn các cơ hội học hỏi ở những nơi mà niềm vui nằm ở việc tìm hiểu về chính nó, và việc học tập không đơn thuần là một phương tiện cuối như tấm bằng cử nhân.

3. KỸ NĂNG. Bạn sẽ cần tới kỹ năng nào để phát triển công việc và yêu thích việc đó? Nếu bạn yêu thích nhảy việc, kỹ năng nào sẽ giúp bạn làm điều đó? Có kỹ năng nào bạn học cho vui không? Nếu có thể quay lại trường, bạn sẽ muốn học gì?

4. ĐỜI SỐNG TÂM LINH CỦA BẠN. Theo tâm linh, giờ bạn đang ở đâu và nơi nào? Bạn có muốn tìm hiểu sâu hơn về thực hành tâm linh đã có hay sẽ thử những cái khác? Đâu là thực hành trí tuệ mang lại cảm hứng nhiều nhất đối với bạn? Bạn có muốn học hỏi những thứ khác như giấc mơ minh mẫn, trạng thái thiền sâu, hay cách thức vượt qua nỗi sợ hãi, lo âu hay căng thẳng?

Câu hỏi 3: Bạn muốn đóng góp ra sao?

Hãy nhớ lại thông điệp của Đức Đạt Lai Lạt Ma mà tôi đã đề cập, nếu bạn muốn hạnh phúc, bạn phải khiến người khác hạnh phúc. Thông điệp này đã mở ra những trải nghiệm và phát triển độc nhất vô nhị có thể giúp bạn đóng góp cho thế giới. Nó không phải là một hành động giả tạo phù phiếm – có thể là mời hàng xóm sang dùng bữa do bạn trổ tài hoặc đưa nhân viên mới đi ăn trưa, chơi đàn piano ở nhà dưỡng lão, giúp những động vật được giải cứu tìm chủ mới, hoặc tiên phong cho một trào lưu thời trang nào đó tại nơi làm việc.

Trong phần này, bạn hãy tự hỏi bản thân câu sau:

Nếu đã có những trải nghiệm kể trên và phát triển theo những cách phi thường này, vậy tôi có thể để lại cho thế giới những gì?

Hãy chú ý cách câu hỏi này liên hệ với hai nhóm trước. Hãy tưởng tượng thứ bạn có thể cho đi trong 12 Lĩnh vực Cân bằng:

1. SỰ NGHIỆP. Tầm nhìn cho sự nghiệp của bạn là gì? Mức độ năng lực bạn muốn đạt được là gì và tại sao? Bạn muốn cải thiện văn phòng hay công ty bạn như thế nào? Bạn muốn đóng góp gì cho lĩnh vực của mình? Nếu nghề của bạn có vẻ không đóng góp được điều có ý nghĩa cho thế giới, hãy xem xét kỹ hơn – có phải vì công việc thật sự vô nghĩa hay là nó chỉ không có nghĩa đối với bạn? Bạn thật sự muốn dấn thân vào ngành nào?

2. ĐỜI SỐNG SÁNG TẠO. Bạn thích thực hiện hay muốn học hoạt động sáng tạo nào? Đó có thể là bất kỳ điều gì từ nấu nướng đến ca hát, chụp hình (đam mê của tôi) tới vẽ tranh, làm thơ hay lập trình. Bạn có thể chia sẻ cái tôi sáng tạo của mình với thế giới theo cách nào?

3. CUỘC SỐNG GIA ĐÌNH. Hãy tưởng tượng cách bạn ở bên gia đình không phải như bạn nghĩ rằng mình “nên” làm thế mà là theo cách tràn đầy hạnh phúc. Bạn đang làm gì và nói gì? Bạn đã có trải nghiệm tuyệt vời nào cùng gia đình? Bạn muốn thể hiện và truyền cho người khác giá trị gì? Bạn có thể đóng góp điều gì độc đáo cho gia đình mình? Hãy nhớ rằng gia đình của bạn không phải là kiểu gia đình truyền thống – những ý tưởng kiểu như vậy thường thuộc về phạm trù Quy tắc Chết tiệt. “Gia đình” có thể là người sống cùng, bạn đời cùng giới, một cuộc hôn nhân mà bạn quyết định sẽ không có con, hoặc một cuộc sống độc thân mà bạn quan niệm vài người bạn thân thiết sẽ là gia đình của bạn. Đừng rơi vào định nghĩa về gia đình của xã hội. Thay vào đó, hãy tạo ra mô hình thực tế mới và nghĩ về gia đình như những người bạn thực sự yêu mến và muốn dành thời gian bên họ.

4. CUỘC SỐNG CỘNG ĐỒNG. Đó có thể là bạn bè, hàng xóm, thành phố, tỉnh, bang, quốc gia, cộng đồng tôn giáo hoặc cộng đồng thế giới. Bạn muốn tham gia cộng đồng như thế nào? Hãy xem xét mọi khả năng, ý tưởng, trải nghiệm đặc biệt mà bạn có để biến bạn trở thành con người như bây giờ, đâu là dấu ấn mà bạn muốn để lại cho thế giới, thứ sẽ khiến bạn thấy thú vị và hài lòng thật sự? Với tôi, đó là cung cấp các cơ hội giáo dục cho những người tị nạn. Với bạn thì đó là điều gì?

Điều này mang chúng ta tới Quy tắc số 8:

Quy tắc số 8: Tạo ra tầm nhìn cho tương lai

Những tư duy phi thường tạo ra tầm nhìn cho tương lai không dựa trên những mục tiêu do nền văn hóa gợi ý cho họ. Thay vào đó, họ tạo ra một tầm nhìn dựa trên những mục tiêu cuối của chính họ - những mục tiêu mà họ biết là những yếu tố quyết định cho hạnh phúc.

Áp dụng Ba Câu hỏi Quan trọng Nhất vào công việc, cuộc sống và cộng đồng

Bạn có thể thực hiện bài tập Ba Câu hỏi Quan trọng nhất một mình hoặc làm chung với người khác. Các trường học ở Mỹ và những ngôi làng ở châu Phi đã sử dụng bài tập này để truyền cảm hứng cho học sinh. Các công ty sử dụng nó để tạo ra nhiều gắn kết và tăng thêm sự gắn bó của nhân viên. Nhiều người thực hiện bài tập này với bạn đời – chia sẻ câu trả lời giúp tạo ra liên kết tức thì. Không có cách nào để hiểu người khác tốt hơn và biết rõ hơn điều họ đang hướng tới trong cuộc đời. Hãy thử làm bài tập này với bạn đời trong ngày sinh nhật hay dịp kỷ niệm ngày cưới của bạn. Việc xem xét mục tiêu của bạn và người khác đã phát triển và thay đổi như thế nào theo thời gian cũng rất thú vị.

Bản thiết kế tâm hồn

Bài tập về Ba Câu hỏi Quan trọng Nhất quan trọng tới nỗi chúng tôi thực hiện nó với tất cả mọi người khi họ tham gia vào ngôi nhà chung Mindvalley. Các nhân viên mới sẽ tham gia một khóa đào tạo về thiết kế nhận thức, đi theo một chương trình tương tự như nội dung của cuốn sách này. Họ sẽ kết thúc phần giới thiệu bằng cách thực hiện bài tập về Ba Câu hỏi Quan trọng Nhất. Mỗi người sẽ được phát một tờ giấy có nội dung như sau:

Các nhân viên sẽ có vài ngày để nghĩ về mục tiêu cuối của mình và viết ra theo cột,tương ứng với các cột trong Ba Câu hỏi Quan trọng Nhất. Sau đó, họ sẽ đặt một bản lên bàn tôi. Với tôi, chúng không chỉ là những tờ giấy. Mỗi tờ giấy đó lại đại diện cho những ước mơ, khát vọng và động cơ của người vừa gia nhập công ty. Và vì thế, chúng tôi trìu mến gọi những tờ giấy này là các bản thiết kế tâm hồn.

Chúng tôi đăng các bản thiết kế của mọi người, đi kèm với ảnh của họ, trên một tấm bảng tin khổng lồ để mọi người có thể xem và chia sẻ ước mơ của họ. Mỗi một tầng trong văn phòng của chúng tôi đều một tấm bảng tin, trên đó có gắn thiết kế tâm hồn của những người làm việc ở tầng đó. Nhìn thấy tất cả những thứ truyền cảm hứng vượt trội này được đặt chung một chỗ sẽ tạo ra nguồn sức mạnh khó nói thành lời. Nó là một trong những điều đẹp đẽ nhất xuất hiện tại Mindvalley – tập hợp những ước mơ của hàng trăm nhân viên trên một bức tường khổng lồ.

Việc này thực chất hướng tới sự minh bạch: Đồng nghiệp hiểu rõ động cơ của nhau. Quản lý biết rõ động cơ của các thành viên trong nhóm. Tôi biết động cơ thúc đẩy mọi người, mà họ cũng biết điều gì đang thúc đẩy tôi.

Có rất nhiều câu chuyện thành công bắt nguồn từ những bản thiết kế được dán trên tường. Amir gia nhập Mindvalley từ Sudan. Cậu đã làm bài tập khi mới 22 tuổi, và cậu có những ước mơ rất to lớn. Cậu đã viết về việc mình muốn trở thành diễn giả chuyên nghiệp và viết một cuốn sách như thế nào. Đó là những giấc mơ thực sự táo bạo nếu xét tới hoàn cảnh của cậu. Tuy nhiên, vào năm 26 tuổi, Amir đã chạm tay được vào hầu hết ước mơ đó. Cậu đã viết cuốn sách My Islam: How Fundamentalism Stole My Mind – And Doubt Freed My Soul (tạm dịch:Đạo Hồi của tôi: Cách trào lưu chính thống đánh cắp tư duy – và giải tỏa những nghi ngại trong tâm hồn) được Tạp chí Foreign Policy giới thiệu là một trong 25 cuốn sách đáng đọc năm 2013. Hiện nay, cậu ấy vừa viết vừa tư vấn và diễn thuyết tại những địa điểm hàng đầu thế giới, từ Google đến Đại học Columbia.

Limunita Saviuc gia nhập nhóm chúng tôi từ Romania.Trong danh sách của mình, cô viết về những mục tiêu đại loại như “trở thành tác giả kiêm diễn giả nổi tiếng thế giới” và “trở thành người lãnh đạo thế giới trong lĩnh vực tâm linh”. Những mục tiêu này xuất hiện theo cách không thể thú vị hơn. Limunita đã viết một bài blog có tên “15 thứ cần từ bỏ để trở nên hạnh phúc” trên trang blog cá nhân PruposeFairy.com của mình. Bằng cách nào đó mà một năm sau, bài viết này bỗng trở nên nổi tiếng trên mạng và lập tức trở thành sự kiện trên Facebook. Nó đã khiến 1,2 triệu người phải rung động và chia sẻ nó. Nhiều tháng sau, cô nhận được một hợp đồng sách. Vậy là hai mục tiêu to lớn đã được thực hiện xong.

Những câu chuyện như vậy không hiếm gặp. Thời gian trôi qua, tôi thường kiểm tra xem những mục tiêu lớn lao đó đã được hoàn thành đến đâu theo những cách khác thường nhất.

Hơn tất cả, mô hình này là một cơ hội để phát triển và cho đi: Chúng ta có thể nhìn lên tấm bảng, nhìn thấy những gì mà người khác đang làm, và nói, “Tôi thích điều đó!” và thêm nó vào bảng thiết kế của chúng ta. Sau cùng thì đâu ai được độc chiếm giấc mơ.

Bức tường cho phép mọi người cùng chia sẻ tầm nhìn.Mariana, một giám đốc sản phẩm đến từ Ukraine, mơ ước được tới Nepal để leo núi Himalaya. Cô đã dò trên bức tường xem có ai nêu tên Nepal trong bảng thiết kế không và tìm thấy ba người. Bốn người họ đã dành một tuần để đi leo núi ở Nepal và trở nên thân thiết hơn khi giúp đỡ lần nhau cùng hoàn thành một mục tiêu trong danh sách.

Hãy nói chuyện cởi mở với người khác về giấc mơ và mục tiêu cuối của bạn để biến chúng trở thành sự thật. Người ta thường hiếm khi tiết lộ giấc mơ của mình – thậm chí là thừa nhận chúng với chính mình. Bài tập về Ba Câu hỏi Quan trọng Nhất sẽ giúp mọi người nhận thức được bản thân – cho bạn, cho tôi và những điều chúng ta còn chưa hiểu rõ. Đó là lý do khiến bài tập về Ba Câu hỏi Quan trọng Nhất trở thành một trong những ý tưởng quan trọng của cuốn sách này.

Ngoài ra, hãy nhớ rằng một khi đã biết về bản thiết kế của những thành viên trong nhóm hay trong gia đình của bạn, bạn lúc nào cũng có thể thực hành việc cho đi bằng cách tặng cho họ những món quà nhỏ hay lưu ý để giúp họ phát triển.Tôi thường giữ ảnh chụp bản thiết kế của các nhân viên mới trong điện thoại và lên danh sách những cuốn sách tôi có thể mua tặng họ để giúp họ đạt được ước mơ.

BÀI TẬP: TỰ HỎI BẢN THÂN BA CÂU HỎI QUAN TRỌNG NHẤT.

BẮT ĐẦU BẰNG CÁCH ĐƠN GIẢN HÓA. Tất cả những gì bạn cần là một thứ để ghi lại những câu trả lời – nó có thể là sổ ghi chép, máy tính, điện thoại hay bất kỳ thứ gì đó. Đối với mục này, hãy đặt đồng hồ đếm giờ hay để ý đồng hồ trong ba phút hoặc hơn. Đặt đồng hồ đếm giờ sẽ giúp bạn tạm dừng tư duy logic để trực giác và khả năng sáng tạo có thể xuất hiện và phát huy vai trò trước khi các Quy tắc Chết tiệt cũ kỹ hay các mô hình thực tế lạc hậu có thể cản bước và phá hỏng cuộc chơi của bạn. Với việc đặt thời gian, bạn có thể hoàn thành toàn bộ bài tập trong vòng 10 phút.

ĐỪNG SUY NGHĨ QUÁ NHIỀU. Hãy tin tưởng vào trực giác của bạn để biết câu trả lời cho những câu hỏi này. Đừng dành quá nhiều thời gian và đừng lo lắng về việc viết sai ngữ pháp. Hãy để ngôn ngữ tuôn trào. Hãy vẽ hình minh họa nếu cần thiết. Đây là lý do vì sao chúng ta nên đặt thời gian trong ba phút. Điều này sẽ buộc tư duy logic của bạn phải tạm dừng để trực giác có thể cho phép bạn tự do biểu đạt những điều bạn thật sự mong muốn. Lúc nào bạn cũng có thể bắt đầu lại sau khi hết ba phút và dành thời gian để phân tích và phân loại danh sách của mình. Nhưng trước hết, hãy bắt đầu với nguyên tắc ba phút.

NHỚ RÕ SỰ KHÁC BIỆT GIỮA MỤC TIÊU PHƯƠNG TIỆN VÀ MỤC TIÊU CUỐI. Cách nhanh nhất là tập trung vào cảm giác. Mục tiêu sẽ mang tới cảm giác gì? Ví dụ, mục tiêu cuối tập trung vào cảm giác về môi trường của bạn có thể là: “Tôi muốn một ngôi nhà mà ở đó, tôi sẽ cảm thấy sung sướng hạnh phúc khi thức dậy mỗi sáng,” hoặc “Ít nhất hai lần một tháng,tôi sẽ ra ngoài ăn một bữa cơm ngon miệng với bạn bè hay gia đình, những người mà tôi muốn ở bên.”

LÀM THEO NĂM BƯỚC SAU ĐỂ ĐI ĐÚNG HƯỚNG. Hãy sử dụng hướng dẫn nhanh này để soát chéo mục tiêu xem chúng có tương đồng với những điều bạn thật sự muốn hay không. Mia Koning, tổng phụ trách chương trình A-Fest của chúng tôi, đã thiết kế năm bước này để làm sáng tỏ quá trình này:

1. Nhận diện mục tiêu.

2. Trả lời thấu đáo câu hỏi này cho đến khi bạn không còn nghĩ ra câu trả lời nào nữa:

Khi tôi đạt được mục tiêu này, tôi sẽ có khả năng làm___,___,___,…

3. Trả lời thấu đáo câu hỏi này cho đến khi bạn không còn nghĩ ra câu trả lời nào nữa:

Khi tôi đạt được tất cả những điều này, tôi sẽ cảm thấy___,___,___,…

4. Nhận diện mục đích cơ bản thật sự của mục tiêu, dựa trên câu trả lời cho câu hỏi số 2 và số 3.

5. So sánh các mục đích này với mục tiêu ban đầu và tự hỏi:

▪ Có phải mục đích ban đầu là cách duy nhất/tốt nhất để đạt được những mục tiêu này hay không?

▪ Có phải mục tiêu ban đầu đã đủ để đạt được chúng rồi hay không?

▪ Tôi có thể đạt được chúng theo cách hiệu quả hơn không? Khi thực hiện việc này, bạn thường sẽ nhận ra những gì bạn vẫn cho là mục tiêu cuối hóa ra lại là mục tiêu phương tiện. Bạn cũng sẽ nhận thức rõ về mục tiêu cuối thật sự. Điều này sẽ giải phóng bạn để bạn có thể thật sự theo đuổi mục tiêu cuối đích thực.

BẠN NÊN LÀM GÌ VỚI DANH SÁCH CỦA MÌNH. Hãy dán nó lên tường nơi bạn có thể nhìn thấy và hãy luôn ý thức tới việc thực hiện mục tiêu của mình. Hãy chia sẻ điều đó với mọi người vì tất cả những lý do đã nêu ở trên. Bạn sẽ khuyến khích người khác phát triển và tự tạo cho bản thân những cơ hội mới để phát triển. Tôi không thể diễn tả hết sức mạnh của bài tập này đối với các công ty. Nó là một trong những bài tập quan trọng nhất trong việc bồi dưỡng văn hóa doanh nghiệp tuyệt vời tại Mindvalley, cũng như hàng nghìn công ty khác.Tại sao bạn không đề xuất ý tưởng này cho lãnh đạo của mình?

TIN TỐT

Tin tốt là bạn đã sẵn sàng bước đi trên con đường của riêng mình. Những điều tuyệt vời thường xuất hiện khi bạn đặt ra những mục tiêu cuối to lớn và đẹp đẽ. Não bộ của bạn sẽ gắn bó với những điều bạn nhìn thấy và cảm nhận được. Nó sẽ thực hiện và bẻ khóa theo cách của riêng nó để hướng tới mục tiêu đã đề ra. Steve Jobs từng đưa ra nhận xét thông thái về điều này:

Bạn không thể biết những điểm mốc có kết nối với nhau trong tương lai hay không, bạn chỉ có thể biết điều đó khi nhìn lại mà thôi. Vì vậy, bạn phải tin rằng những điểm mốc sẽ kết nối với nhau trong tương lai theo cách nào đó. Bạn phải tin tưởng vào những thứ khác như: sự quyết tâm, định mệnh, cuộc sống, thuyết nhân quả, hay bất kỳ thứ gì. Tin vào việc các điểm mốc sẽ nối với nhau trong tương lai sẽ giúp bạn tự tin để đi theo tiếng gọi của trái tim, kể cả khi điều đó sẽ đưa bạn rời khỏi con đường mòn có sẵn và tạo ra mọi sự khác biệt.

Khi đưa ra Ba câu hỏi Quan trọng Nhất đúng cách, bạn sẽ “tin rằng các điểm mốc sẽ kết nối trong tương lai”. Bạn sẽ bắt đầu nhận ra và khám phá con đường đưa bạn tới gần nơi bạn muốn tới. Các nhà khoa học có thể gọi điều này bằng một cái tên nào đó (chẳng hạn như hệ lưới hoạt hóa). Những người theo thuyết thần bí có thể sẽ gọi nó bằng cái tên khác (đấng, Chúa, thần hộ mệnh, đồng phương tương tính%%1, luật hấp dẫn, hay cái gì đó tùy bạn). Steve Jobs gọi nó là “sự quyết tâm, định mệnh, cuộc sống, thuyết nhân quả, hay bất kỳ thứ gì”.

%%1. Đồng phương tương tính (synchronicity): Sự kiện bất ngờ xảy ra khi một ý niệm trong tâm trí trùng hợp với một sự kiện bên ngoài dù không hề có mối liên hệ nhân quả rõ ràng. (BTV)

Còn tôi gọi đó là tư duy phi thường.

Hãy sử dụng vũ khí này thật khéo léo.

Nhằm giúp bạn hiểu rõ hơn các nguồn bổ sung cho Ba Câu hỏi Quan trọng Nhất, Mindvalley đã cung cấp các đoạn video ngắn mà bạn có thể tham khảo tại: http://mindvalley.com/extraordinary:

▪ Một tóm tắt hướng dẫn quá trình brainstorm

▪ Cách triển khai Ba Câu hỏi Quan trọng Nhất cho tổ chức của bạn: Xem cách Mindvalley áp dụng quá trình này trong tổ chức của chúng tôi. (Tôi thật sự cho rằng mọi công ty đều nên làm việc này và mọi lãnh đạo đều nên quan tâm tới bản thiết kế tâm hồn của mọi nhân viên mà họ quản lý).

PHẦN IV
TRỞ NÊN PHI THƯỜNG

THAY ĐỔI THẾ GIỚI

Trong Phần I, bạn đã học cách quan sát môi trường văn hóa, thế giới xung quanh và nhìn nhận nó như nó vốn thế.

Trong Phần II, bạn đã biết rằng bạn có thể chọn thế giới mà mình muốn khám phá. Thông qua việc bẻ khóa văn hóa, bạn có thể chọn mô hình thực tế và hệ thống sống cho riêng mình.

Trong Phần III, bạn đã học về thế giới bên trong và cách đạt được sự cân bằng giữa hạnh phúc ở thời điểm hiện tại và việc có tầm nhìn cho tương lai để đạt được thành quả tối ưu.

Trong phần IV, tôi sẽ dựa vào tất cả những điều kể trên để đưa bạn đến một tầm cao mới. Ở đó, bạn sẽ thay đổi thế giới.

Những tư duy phi thường không bằng lòng với việc chỉ đơn thuần tồn tại trên thế giới. Họ có nhu cầu và động lực để thay đổi mọi thứ. Tại thời điểm này trong chuyến hành trình hướng tới sự phi thường, bạn có thể bắt đầu cảm thấy thôi thúc muốn xáo trộn môi trường văn hóa bằng cách tạo ra những mô hình mới, ý tưởng mới và cả các cách sống mới để chuyển mọi thứ đến nơi mới. Bạn sẽ từ chỗ thoát ra khỏi môi trường văn hóa tới việc quay lại đó và giúp nó phát triển. Tất cả những người có tư duy phi thường đều trải qua giai đoạn này. Họ quay trở lại để làm xáo trộn mọi thứ rồi thay đổi tất cả.

Nhưng việc này cũng không dễ làm. Để làm được, bạn cần phải học nốt hai quy tắc cuối cùng.Trong Chương 9, chúng ta sẽ bắt đầu với bài học đầu tiên: Vô ưu. Cố gắng thay đổi thế giới đòi hỏi bạn phải có một mức độ vững chãi và can trường nhất định. Đây là cách để đạt được điều đó.

Trong Chương 10, chúng ta sẽ xem xét việc truy tìm của bạn – làm cách nào để biết CÁI GÌ mà thay đổi. Bạn sẽ học được rằng bạn không hề cô độc và có cả một hệ thống hướng dẫn bên trong sẽ xuất hiện để hỗ trợ bạn.

Cuối cùng, trong phần Phụ lục, bạn sẽ ôn lại tất cả các hệ thống sống mà tôi đã chia sẻ và nhóm chúng lại thành một bài tập kéo dài 15 phút mỗi ngày để tận dụng mọi thứ mà bạn đã học từ cuốn sách này.

Chương 9
Trở thành người vô ưu

Chúng ta sẽ học cách miễn nhiễm với nỗi sợ

Hãy tập buông bỏ mọi thứ con sợ phải đánh mất.

_YODA, phim Star Wars: Revenge of the Sith (Chiến tranh giữa các vì sao: Người Sith báo thù)

VÔ NGÃ VÀ TƯ DUY PHI THƯỜNG

Có một chuyện hoang đường về tâm linh ngày nay: rằng để trở nên phi thường (về mặt tâm linh), chúng ta phải từ bỏ bản thân trong thế giới thực. Nói cách khác, để trở nên phi thường (về mặt tâm linh), con người phải tránh những mục tiêu lớn, tham vọng và sự giàu có.

Thật nhảm nhí! Thực tế là, nhiều người trong số những người có tư duy phi thường còn làm điều ngược lại.

Kem Wiber, có lẽ là một trong những triết gia còn sống vĩ đại nhất thế giới ngày nay, đã viết một bài luận rất hay về chủ đề này có tên là “Vô ngã”.

Trong bài đó, ông viết:

“Một vài người thường muốn nhà hiền triết tâm linh phải thanh tịnh hơn người bình thường, bằng cách này hay cách khác, không có các thế lực hỗn loạn, ồn ào, phức tạp, rung động, khát khao, hối thúc dẫn dắt đa số con người trần tục. […] Chúng ta muốn các nhà hiền triết này phải tâm bất biến giữa dòng đời vạn biến. Và sự thiếu vắng đó, sự trống trải đó, việc ‘ít thể hiện cái tôi hơn’ là cái mà ta thường hiểu là ‘vô ngã’.

Nhưng ‘vô ngã’ không có nghĩa là ‘ít thể hiện cái tôi hơn’; nó có nghĩa là ‘tăng thêm cái tôi’. Không phải là bớt đi cái tôi mà là THÊM VÀO cái tôi cá nhân – tất cả phẩm chất cá nhân bình thường cộng thêm một số phẩm chất siêu việt. Hãy nhớ tới những yogi, các vị thánh, các bậc hiền nhân vĩ đại, từ nhà tiên tri Moses đến Chúa Jesus, đến Đức Liên Hoa Sinh. Họ không phải là những người nhút nhát mang đặc trưng của kẻ nhu nhược mà là những nhà phát kiến táo bạo – từ chiếc roi đầu buộc da trong đền thờ đến việc chinh phục cả đất nước. Họ viết lại thế giới theo ngôn ngữ của riêng họ, chứ không phải bằng lòng mộ đạo phi thực tế; nhiều người trong số họ đã khởi xướng những phong trào xã hội rộng khắp tồn tại tới hàng nghìn năm.

Và họ làm như thế, không phải là để họ trốn tránh các khía cạnh thể chất, cảm xúc và tinh thần của con người, và bản ngã là phương tiện của họ, mà bởi họ đã gắn chúng với động cơ và cảm xúc mãnh liệt để làm thức tỉnh thế giới tới tận những tầng đáy.”

Những từ ngữ có sức nặng của Ken Wiber đã giúp tôi giải quyết được một số mâu thuẫn nội tại của chính tôi về vấn đề tâm linh. Tôi cho rằng có nhiều cách để trở nên phi thường về mặt tâm linh, và một trong những cách đó là việc có tinh thần – với năng lượng hướng về phía trước và sự can đảm để thách thức hiện trạng, giống như các nhà khoa học, các doanh nhân và những người có tầm ảnh hưởng lớn đang làm công việc thúc đẩy nhân loại tiến về phía trước. Điều gì có tính khích lệ hơn thế? Chúng ta không phải chọn lựa giữa Phật và quỷ dữ nữa. Tư tưởng này đã bao gồm cả hai thứ đó. Thực ra, thỉnh thoảng cách duy nhất để làm tốt một thứ là thành thục thứ kia.

PHẬT HAY QUỶ DỮ?

Có một cảnh trong bộ phim Star Wars khi Yoda yêu cầu chàng thiếu niên nóng nảy Anakin Skywalker ngồi xuống và nói với anh ta: “Nỗi sợ hãi mất đi thứ gì đó chính là con đường dẫn tới Phía Đen tối… Hãy tập buông bỏ mọi thứ khiến con sợ bị mất.” Nhưng với Anakin, lời khuyên này có vẻ rất khó. Anh ta không chỉ giữ nỗi sợ mất vợ,mà nỗi sợ của anh ta còn lớn dần và trở thành động lực trong cuộc đời anh ta – cuối cùng, anh ta đã biến thành Darth Vader. Cảnh phim đó đã gây nhiều tranh cãi trên Internet: Làm sao Yoda lại hi vọng Anakin không sợ đánh mất người mình yêu thương? Sau cùng, chúng ta đều là con người.

Đây là điều mà tôi tin là Yoda đã nói.

Để thật sự trở thành một chiến binh vĩ đại trên thế giới, bạn phải bước qua nỗi sợ. Việc không thể tránh được là chúng ta đã bị ràng buộc với con người, với mục tiêu đã đặt ra và sợ sẽ để mất chúng – nhưng một Jedi%%1 chân chính biết rằng việc ràng buộc với con người và các mục tiêu có thể gây cản trở cho chúng ta. Chúng ta có thể tiến tới mục tiêu hoặc yêu say đắm ai đó – mà không có sự ràng buộc.Thường thì điều chúng ta thật sự sợ hãi không phải là bị mất đi ai đó mà là đánh mất một phần bản thân, cảm giác mà ai đó hoặc thứ gì đó mang lại cho chúng ta. Điều này xảy ra khi chúng ta ràng buộc cảm giác về giá trị bản thân và niềm hạnh phúc với ai đó hoặc thứ gì đó bên ngoài bản thân chúng ta.

%%1. Jedi: Những nhân vật chính trong vũ trụ điện ảnh Star Wars, họ là những người nắm giữ Thần lực, làm nhiệm vụ bảo vệ hòa bình và trật tự trong dải thiên hà. (BTV)

Hãy cứ tiến về phía trước và yêu đương nồng nhiệt. Hãy làm việc chăm chỉ để đạt được mục tiêu, nhưng hãy biết rằng khi cảm giác về tình yêu thương và sự hài lòng xuất phát từ chính nội tâm bạn chứ không phải từ người khác hoặc từ mục tiêu, bạn sẽ trở nên mạnh mẽ hơn rất nhiều. Thực tế, bạn sẽ khám phá ra rằng bạn có thể yêu nhiều hơn và chinh phục các mục tiêu dễ dàng hơn. Nhưng điều đó sẽ bắt nguồn từ cảm giác bên trong.

Trước khi đi tiếp để tìm ra được điều cần khám phá của chính bạn – phạm trù của thế giới mà bạn có thể “xáo trộn” – đầu tiên, bạn cần tìm ra “điều đặc biệt” của bạn.

Ý tưởng này tới từ trải nghiệm 40 năm Thiền của tôi, một khóa phản hồi sinh học đã giúp tôi khám phá sự yên bình và rõ ràng từ sâu bên trong sau khi nghiêm túc thực hành việc tha thứ. Cảm giác này là một trong những trạng thái vô ưu. Tôi không biết xuất phát điểm của từ này. Nó bắt đầu xuất hiện vào năm 2015 trên Internet dưới dạng một bức ảnh có chèn nội dung:

VÔ ƯU: Khi bạn thật sự bình yên và kết nối với chính mình. Không có điều gì mà người khác nói hay làm có thể làm phiền bạn và không có sự tiêu cực nào có thể chạm vào bạn.

Nghe ổn đấy, phải không?

Câu hỏi đặt ra là: Làm sao để chúng ta có thể đạt được trạng thái này?

Có hai mô hình thực tế có thể giúp bạn đạt tới vô ưu. Chúng không chỉ giúp bạn cảm thấy vững vàng theo đúng kiểu của bạn mà còn giúp bạn gia tăng khả năng kiểm soát tốt trạng thái của tâm trí và cảm giác.

Quy tắc số 9: Vô ưu

Những tư duy phi thường không cần phải tìm kiếm sự công nhận từ ý kiến bên ngoài hay qua việc đạt được những mục tiêu tầm thường. Thay vào đó, họ có những mục tiêu tự thúc đẩy và tình yêu sâu thẳm bên trong định hướng cho hành động của họ.

YẾU TỐ ĐẦU TIÊN CỦA VÔ ƯU: CÁC MỤC TIÊU TỰ THÚC ĐẨY

Điều gì sẽ xảy ra khi bạn có thể đi càng xa càng tốt so với mục tiêu cuối, khi bạn tiếp tục đưa ra câu hỏi “nếu – thì”, như chúng ta đã đề cập trong Chương 8, cho tới khi đạt được cảm giác chân thật mà bạn thật sự muốn cảm nhận? Tôi đã giác ngộ ra điều này khi ở giữa sa mạc vào tháng 8 năm 2014.

Khi đó, tôi đang ở Burning Man, lễ hội nghệ thuật thường niên nổi tiếng ở thành phố Black Rock, bang Nevada. Mọi người ở khắp nơi trên thế giới đều đổ dồn về sa mạc này và tạo nên một thành phố tạm thời. Hàng nghìn kiến trúc và nghệ thuật sắp đặt xuất hiện – một lễ hội của sự sáng tạo, khéo léo và văn hóa có thể làm kinh ngạc mọi khối óc và cảm nhận – tất cả sẽ bị đốt hoặc bị phá hủy vào cuối lễ hội sau khi những người tham dự đã rời đi. Có tới hơn 75.000 “người đốt” (burner), cách những người tham gia lễ hội tự gọi mình, tham dự sự kiện năm 2014. Nhiều người coi đây là một trải ngiệm tâm linh.

Mỗi một lễ hội Burning Man lại có một cách sắp đặt độc đáo được gọi là “thánh đường” đặt ở gần trung tâm lễ hội. Năm đó, thánh đường có cấu trúc hình vòm tuyệt đẹp được dựng từ những tấm gỗ cắt hình hoa và các hình dạng tự nhiên. Hàng nghìn người đã đến đó thiền và cầu nguyện mỗi ngày. Khi màn đêm xuống và hơi nóng dần yếu đi, những cơn gió nhẹ tràn khắp sa mạc. Tôi đi theo con đường bụi bặm, phủ đầy đất như vẫn làm hằng đêm kể từ hôm đến đây, hướng về phía thánh đường, nơi tôi sẽ ngồi trên cát bỏng và thiền giữa hàng trăm người đốt khác.

Thánh đường tràn ngập năng lượng tuyệt diệu khó nói thành lời. Vì thánh đường chỉ là một kiến trúc tạm thời, nên mặt nào cũng chứa đầy những dòng chữ viết tay thể hiện ước nguyện, mơ ước và lời ca tụng bạn bè cùng gia đình, dù họ còn sống hay đã qua đời. Nơi này lan tỏa sức mạnh tập trung của tư duy và cảm xúc con người.

Tôi đi tới thánh đường để suy ngẫm về mục tiêu và cuộc đời mình. Một đêm nọ, khi tôi đang ngồi thiền, bỗng có thứ gì đó lay động trong tôi khiến tôi đã có thay đổi cơ bản về cách lựa chọn mục tiêu cuối:

Mục tiêu cuối hợp lý là thứ mà bạn hoàn toàn có khả năng kiểm soát.

Không có vật nào hay người nào có thể cướp nó khỏi bạn.

Giờ đây,tôi gọi những mục tiêu này là mục tiêu cuối tự thúc đẩy.

Tại Burning Man, tôi đã nhận ra khi nói đến tình yêu, mục tiêu cuối tốt nhất mà tôi có thể viết cho bản thân không phải là: “Giữ được tình yêu với Kristina” hay “Gần gũi với các con” mà là “Luôn được sống trong yêu thương”.

Mục tiêu này giải thoát cho tôi khỏi việc lệ thuộc vào người khác vì tình yêu hay đòi hỏi điều đó từ họ. Tôi yêu các con và vợ mình, nhưng tôi không thể đòi hỏi họ yêu tôi, và đặt mục tiêu cho chính mình, việc quá phụ thuộc vào ai đó khiến tôi trở nên yếu đuối. Điều này đúng với tất cả mọi người. Chúng ta không nên bị ràng buộc với việc đón nhận tình yêu từ ai đó.

Bạn cũng có thể áp dụng ý tưởng tương tự trong mối quan hệ với con cái. “Có mối quan hệ gần gũi, yêu thương với các con” nghe có vẻ là một mục tiêu cuối hợp lý, nhưng nếu những đứa trẻ quết định đến một độ tuổi nào đó, chúng sẽ rời khỏi chúng ta hoặc chúng không cần sự gần gũi của chúng ta nữa thì sao? Vì thế, tôi chuyển mục tiêu cuộc sống gia đình của mình từ “Gần gũi với các con” thành “Trở thành người cha tốt nhất có thể.” Bởi điều đó nằm TRONG tầm kiểm soát của tôi, và nó khuyến khích tôi chú ý tới những điều các con cần ở tôi theo cách liên tục và thay đổi thường xuyên.Bây giờ,tôi đặt mục tiêu là được yêu thương và bao bọc bởi tình yêu vì tôi nhận ra yêu thương là thứ tôi có thể tạo ra từ bên trong.

Khi tôi thay đổi những mục tiêu này, hệ thống hướng dẫn tư duy được kích hoạt, đưa tôi tới với những cơ hội và tình huống để đạt được chúng. Mối quan hệ của tôi được cải thiện rõ rệt. Nhu cầu từ phía tôi giảm hẳn.Tôi bắt đầu yêu thương và trân trọng bản thân mình hơn bao giờ hết. Chính việc này đã giải thoát tôi để tôi nhận được thêm nhiều tình yêu thương và biết trân trọng người khác hơn bởi tôi đã ngừng việc đòi hỏi tình yêu từ người khác một cách vô lý.

Sau khi suy nghĩ kỹ càng, tôi điều chỉnh mục tiêu về du lịch và hành trình (liệu tôi có thật sự muốn trải nghiệm môn nhảy bungee mạo hiểm hay tôi chỉ muốn đi theo xu thế?) và thay nó bằng câu: “Tôi sẽ luôn có những trải nghiệm đẹp đẽ và thú vị nhất của con người.”

Bạn thấy đấy, tôi có thể kiểm soát định nghĩa của mình về trải nghiệm thú vị của con người. Tôi có thể sống đến 90 tuổi và không còn cơ thể cường tráng như bây giờ, nhưng tôi vẫn có thể có những trải nghiệm con người thú vị, đó có thể là bế đứa chắt trên tay hay tận hưởng sự ngọt ngào của ly rượu whiskey cùng vợ mình.

Với mục tiêu mới đó, tôi đã quyết định đưa cả gia đình tham gia kỳ nghỉ đặc biệt hằng năm để trải nghiệm một khu vực kỳ thú nào đó trên thế giới. Từ đó, chúng tôi đã đi du lịch tới Edinburgh, Scotland, New Zealand và có những trải nghiệm đáng kinh ngạc. Nhưng dù tôi không thể đi du lịch hay quyết định mình không còn muốn gì nữa, thì với mục tiêu mở rộng này, tôi vẫn hoàn toàn có thể có những trải nghiệm con người tuyệt đẹp nhất chỉ bằng cách đơn giản là ở nhà, chơi đùa với con gái hay xếp bộ lego Star War mẫu mới nhất với con trai. Gần đây, tôi phát hiện ra mình vô cùng hạnh phúc với việc ngồi trên ghế bành nhâm nhi ly vang đỏ mới tậu và thưởng thức thỏi sô-cô-la ngon nhất (tên của nó là Royce Rum Raisin, nếu bạn muốn biết) trong khi xem bộ phim Band of Brothers (Biệt kích lýnh dù) trên HBO. Điều này quả là đơn giản.

Mục tiêu tự thúc đẩy thứ ba của tôi bây giờ là: “Tôi luôn học hỏi và phát triển.” Trong suốt một thời gian dài, tôi đã đặt ra những mục tiêu cụ thể như: “Đọc mỗi tuần một cuốn sách.” Và những mục tiêu như thế chẳng có gì sai trái. Nhưng với tôi, mục tiêu đó khiến tôi khá căng thẳng: Giữa việc quản lý một công ty với hàng trăm nhân viên và hai đứa con, tôi thấy mình càng ngày càng ít có thời gian cho việc đọc. Ngồi trong thánh đường, tôi đã ngộ ra rằng đã đến lúc cần thiết lập lại mục tiêu học tập của mình.

Hóa ra, mỗi tuần đọc một cuốn sách chỉ là một mục tiêu phương tiện. Điều tôi thực sự muốn là có thêm kiến thức.

Khi đã mở rộng được mục tiêu, tôi tiến hành thử nghiệm bằng các phương pháp học thay thế như nhóm định hướng, khóa học trực tuyến và “trao đổi não bộ”, nơi tôi thực hiện một cuộc điện thoại kéo dài 60 phút với một người bạn, cũng là một chuyên gia về chủ đề đó và chúng tôi cùng nhau chia sẻ lưu ý về những thực hành tốt nhất.

Khi mục tiêu thay đổi, cách thức để đạt được mục tiêu cũng thay đổi theo. Một mục tiêu hợp lý có thể mở ra các cách thức mới mẻ và sáng tạo để đạt được nó.

VẺ ĐẸP CƠ BẢN CỦA NHỮNG MỤC TIÊU CUỐI TỰ THÚC ĐẨY

Dưới đây là ba mục tiêu cuối mở rộng mà tôi lấy làm phương châm sống gần đây.Bạn có nhìn thấy tất cả đều có điểm chung gì không?

1. Tôi sẽ luôn được sống trong yêu thương.

2. Tôi sẽ luôn có những trải nghiệm con người tuyệt diệu và kỳ thú nhất.

3. Tôi sẽ luôn học hỏi và phát triển.

Tất cả chúng đều trực tiếp phụ thuộc vào sức mạnh của tôi. Không một ai có thể cướp lấy chúng khỏi tôi.Điều này nghĩa là không có thất bại nào có thể làm tôi nhụt chí. Tôi có thể trở thành người vô gia cư và đơn độc, nằm ngủ trên đường phố New York – nhưng tôi vẫn có thể được yêu thương vì tình yêu của tôi xuất phát từ bên trong. Tôi có thể học hỏi và phát triển miễn là tôi có thể tìm thấy một mẩu báo cũ hoặc một cuốn sách vứt đi để đọc.Tôi vẫn có thể có những trải nghiệm con người thú vị vì tôi có thể nhận ra niềm vui trong cuộc sống hằng ngày, kể cả khi đó chỉ là đi bộ dọc công viên Central Park.

Khi bạn nhận ra những mục tiêu cuối tự thúc đẩy ẩn trong sức mạnh của chính mình – bạn sẽ chẳng có gì để mất. Không phải là tình yêu. Không phải là việc học hỏi. Không phải là những trải nghiệm đẹp đẽ của con người. Bạn sẽ được tự do sống cuộc đời của mình theo định nghĩa của riêng bạn và khám phá những cơ hội có thể đã từng ngoài tầm với hoặc không để đạt được. Rất nhiều người dậm chân tại chỗ vì nỗi sợ mất mát – nhưng khi đã đi sâu vào bài tập này, bạn sẽ nhận ra rằng chẳng có sự mất mát nào cả. Hạnh phúc hoàn toàn nằm trong tầm kiểm soát của bạn, và khi chẳng có gì để mất, bạn sẽ được tự do suy nghĩ và mơ ước táo bạo.

Việc thay thế nỗi sợ bằng sự can đảm là một trong những yếu tố then chốt để trở nên vô ưu. Hầy hết mọi người đều chấp nhận sống chung với việc liên tục bị làm phiền và lo lắng về việc không được yêu thương đầy đủ, không thành công đủ nhanh, không xuất sắc, không ấn tượng, đánh mất những thứ khiến mình hạnh phúc. Nhưng khi từ bỏ các Quy tắc Chết tiệt đã từng khiến bạn đưa ra những ưu tiên sai lầm, đồng thời xem xét những mục tiêu phương tiện và tạo ra những mục tiêu cuối tự thúc đẩy, bạn đã giúp bản thân trở nên miễn nhiễm với những lo lắng. Bạn sẽ ngừng lo lắng về việc mọi người nghĩ gì về bạn hay ai đó có thể lấy thứ gì khỏi bạn, và bạn sẽ giải phóng bản thân để mơ lớn và trở nên sáng tạo trong những lĩnh vực khác của cuộc sống.

Trở nên vô ưu không đồng nghĩa với việc bạn đang thỏa hiệp với những mục tiêu nhỏ. Điều đó có nghĩa là bạn vừa ngưng lập mục tiêu cho những thứ mà bạn nghĩ rằng mình cần phải nhận được từ người khác. Ngày nay, tôi có nhiều tầm nhìn lớn dựa trên Ba Câu hỏi Quan trọng Nhất. Mục tiêu của tôi đối với Mindvalley là thành lập một ngôi trường cho cả nhân loại – thu hút hàng tỷ người tham gia vào một nền tảng giáo dục, nơi người lớn và trẻ em có thể tiếp cận với nền giáo dục mà họ thật sự cần để trở nên thật sự phi thường – không phải là kiểu giáo dục thời đại công nghiệp mà chúng ta hiện có. Đó là một mục tiêu lớn lao, và tôi vẫn đang làm việc suốt nhiều giờ đồng hồ mỗi ngày để biến nó trở thành sự thật – nhưng tôi lại cảm thấy bình an ngay lúc này đơn giản là vì hạnh phúc của tôi không bị trói buộc với việc gây dựng một công ty giáo dục trị giá hàng tỷ đô-la. Điều đó đã ngay lập tức tiếp thêm năng lượng cho tôi và khiến tôi thấy hứng thú – nhưng hạnh phúc của tôi tự nó lại tới từ ba mục tiêu cuối đơn giản kể trên, những mục tiêu mà tôi có thể kiểm soát hằng ngày và không ai hay không hoàn cảnh nào có thể tước đoạt chúng khỏi tôi.

Hạnh phúc ở thời điểm hiện tại đã thúc đẩy tầm nhìn trong tương lai của tôi, và tầm nhìn đó lại thúc đẩy hạnh phúc của tôi, vì một phần quan trọng của nó (tình yêu thương, việc học hỏi và trải nghiệm con người) đã và đang diễn ra rồi. Tất cả chúng đều liên quan đến nhau.

Tôi tin đây chính là cái mà những vị cao tăng của Thiền cổ đại (và Yoda) muốn nói tới. Họ không có ý nói rằng “đừng nên có mục tiêu”. Hãy có mục tiêu. Nhưng hạnh phúc không nên bị ràng buộc với việc hoàn thành mục tiêu. Bạn có thể học cách tạo ra cảm giác khi hoàn thành mục tiêu ngay từ bây giờ. Khi bạn không theo đuổi mục tiêu chỉ vì cảm giác, nỗi sợ mất mát sẽ biến mất. Bạn có thể khám phá mọi khía cạnh trong mơ ước của mình. Hãy vững chãi. Hãy hành động không chút sợ hãi.Và hãy hạnh phúc – ngay bây giờ.

YẾU TỐ THỨ HAI CỦA VÔ ƯU: BẠN ĐÃ HOÀN THIỆN RỒI

Ở Chương 4, tôi đã giới thiệu với bạn Marisa Peer, nhà thôi miên trị liệu nổi tiếng người Anh và những gì bà đã làm để giúp tôi nhìn ra thời niên thiếu bất an đã ảnh hưởng thế nào đến thành công của tôi cũng như cách tôi lập mục tiêu khi trưởng thành.

Việc hồi tưởng lại thời niên thiếu mà không có vài tình huống hay ai đó tiêm nhiễm vào đầu bạn suy nghĩ rằng bạn không hoàn thiện là điều gần như không thể. Marisa Peer, trong một bài phát biểu tại A-Fest với rất nhiều lượt xem, đã gọi những hình mẫu tâm lý mà chúng ta giữ bên mình, coi mình là không hoàn thiện là “Căn bệnh lớn nhất ảnh hưởng tới loài người”.

Vì mô hình thực tế coi chúng ta là người không hoàn thiện sẽ vô cùng đau đớn, nên chúng ta thường sống theo cách cố gắng tỏ ra là mình hoàn thiện. Đôi khi, điều này có thể là một tiêu chí đánh giá; ví dụ, động lực cần chứng tỏ mình hoàn thiện đã đưa tôi đến với một mức độ thành công nhất định trong kinh doanh.

Nhưng đó không phải là con đường tối ưu, vì việc bác bỏ mô hình không hoàn thiện còn có một cái giá khó nhận ra. Cái giá này là việc bạn sẽ bị phụ thuộc vào sự công nhận của người khác.

Bạn có thể về nhà sau tám giờ làm việc và chờ đợi được vợ hoặc chồng mình chào đón, hay đối xử theo một cách nào đó. Nếu điều này không xảy ra, bạn sẽ cảm thấy bị bỏ rơi hay bị chối bỏ.

Bạn có thể hi vọng vào việc được khen ngợi, được chú ý hay ý kiến của bạn được cấp trên lắng nghe. Nếu điều đó không xảy ra, bạn sẽ cho rằng mình không được trân trọng, không được đánh giá cao hoặc sếp của bạn thật tồi.

Hoặc con trai/con gái không thường xuyên gọi điện cho bạn,hoặc anh trai/chị gái không nhớ ngày sinh nhật của bạn theo cách mà bạn hi vọng.Bùm – cảm giác hụt hẫng sẽ tràn ngập khắp cơ thể bạn.

Trong mọi trường hợp, bạn còn không thực sự nghĩ rằng: “Mình không hoàn thiện”. Bí mật của mô hình này nằm ở chỗ nếu bạn sở hữu nó, bạn cũng khó mà chấp nhận được nó – hay thậm chí là nhận ra nó. Vì thế, thay vào đó, bạn chôn chặt nó trong lòng rồi tạo ra một mô hình thực tế khác để tìm kiếm sự công nhận của người khác. Cỗ máy sản xuất ý nghĩa trong đầu bạn đang làm việc quá sức và bạn quyết định:

▪ Chồng tôi đôi khi đúng là một kẻ tồi tệ, chẳng biết quan tâm đến ai.

▪ Đứa con trai đó của tôi còn chẳng thèm trân trọng tôi.

▪ Chị gái tôi còn không quan tâm đến gia đình chị ấy – thật tồi tệ.

▪ Sếp tôi là một kẻ không biết khen ngợi người khác.

Đây là loại mô hình bất hợp lý nhất, bởi bạn sẽ đổ lỗi cho hoàn cảnh khách quan về những điều xảy ra trong cuộc sống. Mô hình này sẽ tước đi khả năng tự kiểm soát cuộc sống của bạn. Dù không thể kiểm soát hành động của người khác, những bạn vẫn có thể kiểm soát cách mình phản ứng với người khác.

TỪ KHOẢNG TRỐNG TỚI TOÀN BỘ

Khi bạn tạo ra ý nghĩa xung quanh những hành động của người khác hay phán xét người không cho bạn thứ bạn cần, có thể bạn chỉ đang cố gắng khỏa lấp khoảng trống trong bạn mà họ đã vô thức gợi lên.

Nhưng hãy nhớ rằng bạn đang kiểm soát việc lấp đầy khoảng trống từ bên trong.

Và đây là nghịch lý. Khi bạn khỏa lấp khoảng trống bên trong bản thân và dừng việc đòi hỏi người khác lấp nó cho bạn, bạn đã thật sự cải thiện cơ hội có được kiểu quan hệ tuyệt vời mà bạn hằng ao ước – bạn sẽ bớt đòi hỏi sự công nhận của người khác và tập trung hơn vào việc sống một cuộc sống khiến bạn cảm thấy hài lòng với bản thân và hài lòng với mọi thứ xung quanh một cách tự nhiên. Bạn sẽ đi từ chỗ có khoảng trống trong tim đến chỗ hoàn hảo về tâm hồn.

Việc một người biết yêu chính mình đến nỗi năng lượng tích cực và tình yêu của họ có thể chia sẻ cho người khác và cho cả thế giới là một điều phi thường tuyệt vời.

BẢO VỆ BẢN THÂN KHỎI VIỆC BỊ PHÁN XÉT

Bạn biết là mình có một khoảng trống cần lấp đầy khi bạn nhận ra bản thân đã bị tổn thương hay tự tạo ra ý nghĩa xung quanh hành động của người khác.

Tôi nhớ điều này đã xảy ra với một quản lý trẻ trong nhóm của mình. Tôi luôn thu xếp lịch để các quản lý trong nhóm có thể mời tôi ăn trưa cùng với họ, và chỉ hai người với nhau. Nhưng tôi để ý thấy người quản lý đặc biệt này chưa bao giờ mời tôi một lần nào – trong suốt hai năm. Một ngày nọ, tôi tới gặp cô ấy và nói: “Này, điều này có vẻ hơi kỳ cục, nhưng tôi để ý thấy là chúng ta chưa bao giờ ăn trưa với nhau.” Cô ấy đáp lại: “Tôi chưa bao giờ nghĩ là ông có thời gian ăn trưa với tôi, thế nên tôi chẳng bao giờ đề nghị.” Tôi rất ngạc nhiên liền hỏi: “Sao cô lại nghĩ như vậy?”

Cô ấy giải thích rằng hai năm trước, chúng tôi thật sự đã hẹn ăn trưa, nhưng vào phút cuối, tôi đã hủy hẹn. Tôi suy nghĩ một chút rồi nhớ ra: Tôi đã hủy hẹn vì có một cuộc khủng hoảng thật sự cần phải giải quyết, nhưng cô ấy thì không hay biết về điều đó. Có lẽ, bộ máy tạo ra ý nghĩa trong đầu cô ấy đã tạo ra một mô hình thực tế sai lầm rằng: Mình chưa đủ quan trọng trong quỹ thời gian của Vinshen.

Chúng tôi đã giải quyết vấn đề đó. Cho tới bây giờ, người quản lý này vẫn là người mà tôi rất quan tâm.Và tôi luôn đảm bảo rằng cô ấy biết điều đó. Nhưng cô ấy đồng thời cũng nhận ra rằng giả định của mình về thời gian của tôi thực ra tới từ cảm nhận của riêng cô ấy, xuất phát từ vị trí của cô ấy trong công ty, chứ không phải từ phía tôi.

Tôi từng có thời điểm tạo ra ý nghĩa khi còn là một cậu thiếu niên. Việc đó rất buồn cười khi nhớ lại, nhưng cũng rất đau đớn tới nỗi đến bây giờ tôi vẫn nhớ như in.Việc đó xảy ra vào năm 1990. Khi ấy tôi mới 14 tuổi, và bài hát nổi tiếng “Ice ice Baby” của Vanilla Ice đang đứng đầu các bảng xếp hạng âm nhạc. Tôi vô cùng yêu thích ca khúc đó, và giống như mọi thanh niên choai khác trong trường, tôi đã cố hết sức để nhớ lời bài hát.

Một ngày nọ vào lúc giải lao, tôi nhìn thấy nhóm mấy đứa “quách xì ngầu” mà mọi người trong lớp đều muốn kết thân. Bọn họ đang ngồi quanh một chiếc bàn và hát phần rap của “Ice Ice Baby”. Những chiếc mũ lưỡi trai đội ngược và họ đang búng ngón tay, trông ngầu vô cùng, giống như mọi thiếu niên những năm 90 mà chúng ta thường thấy.

Khi họ tới đoạn điệp khúc, tôi biết đây là cơ hội để chứng tỏ là mình cũng hợp thời. Tôi nhảy ngay vào và hát đoạn điệp khúc. Hát rất to. Với bộ mặt của một kẻ biết đọc rap.

Nhưng tôi lại hát sai lời. Những đứa kia ngay lập tức dừng lại và nhìn chằm chằm vào tôi. Hàm chúng rớt cả xuống. Làm sao mà tôi dám hát sai lời đoạn điệp khúc trứ danh của Vanilla Ice chứ? Thật là báng bổ. Một cô nàng cá tính được mọi người trong nhóm kính nể đã tuyên bố: “Trời ạ, đúng là khùng mà.”

Tôi cúi đầu bỏ đi. Thật mất mặt. Một nỗi thất bại. Việc không được họ công nhận đã giày vò tôi.

25 năm sau, tôi vẫn nhớ như in giây phút đó. Thật ngạc nhiên khi nghĩ rằng tôi đã tạo ra quá nhiều ý nghĩa liên quan đến việc cố gia nhập nhóm từ việc thuộc lời bài hát. Nó chẳng có ý nghĩa gì với tôi của hiện tại cả (đặc biệt là bản thu âm của Vanilla Ice mà tôi đã kể trên), nhưng lúc đó thì có. Nếu ngẫm lại, có thể bạn cũng đã từng trải qua điều này giống tôi. (Tác động tiêu cực buồn cười ở chỗ cho tới tận ngày nay, tôi vẫn nhớ toàn bộ lời bài “Ice Ice Baby”. Tôi không bao giờ lẫn lộn đoạn nào của bài này nữa.)

Khi bạn nhìn lại những trải nghiệm mang tính định hình cuộc đời mình – dù đó là những trải nghiệm đau đớn nhất hay tích cực nhất – bạn vẫn có thể phát hiện ra cỗ máy tạo ra ý nghĩa của mình đang làm việc với tốc độ cao. Khi nó là một trải nghiệm tích cực và được củng cố, bạn có thể tạo ra một mô hình thực tế có giá trị và mô hình đó sẽ nói cho bạn biết đôi điều về những gì bạn cần cho cuộc sống. Nhưng nếu đó là một trải nghiệm tiêu cực, hãy nhớ rằng bạn luôn luôn có thể ném mô hình thực tế hỏng đó đi và thay vào đó một mô hình mới khiến bạn cảm thấy mạnh mẽ, có giá trị và hoàn hảo hơn.

BÀI TẬP ĐỂ TRỞ NÊN VÔ ƯU

Một vài người phi thường đều sử dụng ba bài tập sau,và chúng cũng có ảnh hưởng mạnh mẽ tới cuộc sống của tôi.

Bài tập số 1: Người trong gương

Tôi học được bài tập này từ Kamal Ravikant, nhà đầu tư tại Thung lung Silicon liên kết tới AngelsList.com. Ông cũng chia sẻ điều này với tôi trong khóa đào tạo của Chương trình Thiết kế Nhận thức.

Kamal đã vượt qua căn bệnh nặng và bị trầm cảm nhẹ khi ông nhận ra bản chất của sự bất mãn của chính mình là do thiếu sự yêu thương bản thân. Ông đã kể chuyện này trong cuốn sách nhỏ giá trị của mình mang tên Love Yourself like Your Life Depends on It (tạm dịch: Hãy yêu thương bản thân như thể cuộc sống của bạn phụ thuộc vào điều đó).

Kỹ thuật Kamal áp dụng là bạn hãy ngắm nhìn mình trong gương và nói: “Tôi yêu bạn.” Nói với bản thân trong gương cũng giống như bạn nói với tâm hồn của chính mình – đặc biệt là khi bạn nhìn thẳng vào mắt mình trong gương. Bạn có nhận ra thật sự chẳng thoải mái gì khi phải nhìn thẳng vào mắt của một ai đó trong suốt một khoảng thời gian dài không? Hóa ra, việc đó chẳng hề thoải mái chút nào vì nó đem lại cảm giác kết nối và yêu thương.

Hãy bắt đầu bằng cách tập trung vào đôi mắt. Khi ánh mắt của bạn tập trung vào đôi mắt đó, hãy nhắc lại với bản thân (nói to hoặc nói thầm): “Tôi yêu bạn.” Thực hành bài tập này nhanh hay chậm còn tùy vào cảm giác của bạn.

Kamal gợi ý bạn nên thực hiện việc này hằng ngày. Nó nên là một bài tập thường xuyên giống như đi tập thể hình vậy. Hãy gắn nó với thói quen đánh răng buổi sáng. Sau khi cất bàn chải đi, hãy tiến lại và thoải mái nhìn vào chính mình trong gương.

Tôi có thể xác nhận sức mạnh của phương pháp này. Sau khi Kamal chia sẻ nó và tôi bắt dầu tập luyện, tôi đã cảm thấy cảm giác yêu thương bản thân và an toàn được nâng lên đáng kể. Chỉ trong vòng chưa đầy một tuần, tôi có thể cảm thấy bản thân đang cư xử theo cách hoàn toàn mới với những người xung quanh.

Để tìm hiểu thêm về phương pháp này, bạn có thể xem bài trao đổi của Kamal Ravikant về mô hình này trong bài diễn thuyết của ông tại A-Fest năm 2013. Video có thể xem tại http://www. mindvalley.com/extraodinary.

Bài tập 2: Biết ơn bản thân

Hãy lập ra mục đích để thực hiện bài tập “Điều khiến tôi yêu quý bản thân” mà chúng ta đã bàn tới trong Chương 4. Bài tập này là phương pháp hiệu quả để tạm ngừng cỗ máy tạo ra ý nghĩa. Nó cũng giúp bạn chống lại những tư tưởng tiêu cực từ thời niên thiếu có thể khiến bạn cảm thấy mình không xứng đáng.

Hãy nghĩ đơn giản rằng, với tư cách là một con người, bạn cảm thấy yêu quý mình ở điểm nào. Có phải là ở sự hài hước không? Cảm giác về mái tóc hay hình dáng đôi chân thì sao? Bạn có cho người vừa phục vụ mình nhiều tiền boa không? Đó có thể là cam kết của bạn trong việc phát triển cá nhân hằng ngày. Hay sự thật là bạn có một tài khoản ngân hàng dư dả. Hoặc có thể là bạn đang vỡ nợ – nhưng vẫn thấy hạnh phúc. Bạn có thể nhận ra những phẩm chất dù lớn hay nhỏ này, nhưng nếu cỗ máy tạo ra ý nghĩa của bạn phải làm việc quá tải, hãy đảm bảo rằng bạn vẫn có thể chỉ ra 3-5 điều khiến bạn cảm thấy tự hào về chính mình mỗi ngày.

Tôi thực hiện bài tập này mỗi sáng khi thức dậy. Hãy bắt đầu và thể hiện lòng biết ơn đối với những sự kiện diễn ra trong ngày hay vẻ đẹp của cuộc sống – nhưng hãy đảm bảo rằng bạn luôn đắm chìm trong vẻ đẹp của cuộc sống bằng cách thể hiện lòng biết ơn đối với tất cả những gì khiến bạn trở nên cao đẹp. Bạn sẽ thấy sự khác biệt mà nó tạo ra trong phần còn lại của ngày hôm đó.

Bài tập 3: Tự khắc phục những lo lắng và sợ hãi bất chợt

Thỉnh thoảng, bạn có thể cần khắc phục nhanh một chút để quay lại với trạng thái vô ưu khi một vài nỗi lo bỗng tìm đến bạn. Việc này cũng hay xảy ra với tôi.

Đó là một ngày Chủ nhật bình thường bên gia đình vào tháng 11 năm 2015. Lễ hội Halloween vừa mới kết thúc và tôi cũng vừa trở về sau chuyến đi kéo dài hai tuần cùng vợ và hai con, bao gồm chuyến ghé thăm phim trường của hãng Universal ở Orlando, Florida, tham dự lễ hội A-Fest ở Costa Rica và thăm mấy người bạn ở Los Angeles và Phoenix. Được về nhà thật tuyệt, nhưng khi ngồi ở một nhà hàng địa phương cùng gia đình, tôi bỗng cảm thấy có điều không ổn.

Tôi cảm thấy nhịp tim của mình bỗng nhanh bất thường. Tôi cảm thấy nỗi đau cuộn trào bên trong. Một phần là nỗi sợ, một phần là lo lắng. Việc rời nhà hai tuần cũng có cái giá của nó. Tôi trở lại vị trí Giám đốc Điều hành của một công ty đang phát triển, và cảm thấy mình bị quá tải. Có khoảng hơn 400 e-mail đang chờ tôi trả lời. Bản thảo của cuốn sách mới – chính là cuốn này – sẽ phải hoàn thành trong hai tuần nữa. Và còn cả những việc vặt trong gia đình, một em bé đang ngủ say trong chiếc xe đẩy cạnh tôi, một cậu bé 8 tuổi đang cần được đút ăn nhưng vẫn cáu bẳn khiến tôi cảm thấy khó chịu. Tôi thấy không vui và quá căng thẳng. Tôi cảm thấy gánh nặng đang đè lên vai với mọi thứ mà tôi phải tiếp tục làm.

Bỗng nhiên tôi nhớ lại lời khuyên từ một người bạn, tác giả Sonia Choquette của cuốn sách Be present (tạm dịch: Hiện hữu).

Tôi dời sự chú ý khỏi những nỗi sợ hãi và lo lắng. Thay vào đó, tôi tập trung vào những chiếc lá trên nhành cây trong chiếc bình đặt trên bàn ăn của nhà hàng ngay trước mặt. Tôi nhận ra những gân lá tinh tế chạy dọc theo cuống lá, quan sát tia nắng mặt trời đang rọi trên mặt lá xanh mướt, và dùng ngón tay để cảm nhận kết cấu và độ mềm dẻo của thân cây.Trong vòng một phút, tôi cảm thấy mình như thể vừa uống một viên thuốc an thần vậy.Tất cả mọi thứ trở lại như bình thường. Đây là sức mạnh của việc tập trung vào hiện tại. Nó giúp bạn lấy lại tâm trí, giải thoát bạn khỏi mọi căng thẳng, sợ hãi, chỉ trích, tức giận hoặc khó chịu – và nó buộc bạn phải nhớ ra mình là ai và mình đang sống trong hiện tại.

Lần tới, nếu bạn rơi vào tình huống cấp bách có thể khiến bạn mất bình tĩnh hay cảm thấy bị chỉ trích, sỉ nhục hoặc bị tổn thương bởi người bạn yêu thương, hãy nhớ tới phương pháp bẻ khóa tinh thần nhanh chóng này để tự khắc phục trạng thái tinh thần của mình. Nó có thể ngay lập tức kéo bạn thoát khỏi căng thẳng và âu lo, đồng thời giúp bạn quay trở lại với trạng thái hạnh phúc ở thời điểm hiện tại.

Khi tôi phỏng vấn Arianna Huffington, bà đã chia sẻ một phương pháp uyên thâm giúp bà có thể tập trung vào hiện tại. Hãy tập trung vào việc hít vào thở ra trong 10 giây mỗi khi bạn thấy căng thẳng, vội vã hay mất tập trung. Arianna nói rằng:

“Điều này cho phép bạn hoàn toàn hiện hữu trong cuộc sống của chính mình. Bạn biết về sợi chỉ Ariadne đã đưa cho Theseus để anh ta có thể thoát khỏi mê cung sau khi giết được quái vật Minotaur chứ? Với tôi, sợi chỉ đó chính là hơi thở. Việc tập trung vào hơi thở suốt cả ngày, hàng trăm lần khi căng thẳng, khi lo lắng, khi có ai đó chỉ trích, đã trở thành một món quà vô giá – và ai cũng có thể có được nó. Không ai có thể sống mà không thở.”

NGHỊCH LÝ CỦA SỰ VÔ ƯU

Ngay sau khi ghi hình Marisa Peer trong một bài diễn văn tại một sự kiện, Al Ibrahim – người quay phim của chúng tôi – nhận ra anh có một câu hỏi về việc “cảm thấy hoàn thiện”, vì vậy anh đã hỏi Marisa.

Câu hỏi của Al Ibrahim là: Nếu thực sự là “tôi hoàn thiện” và nếu chúng ta không cần sự đánh giá hay khen ngợi từ người khác, vậy thì đâu mới là động lực thúc đẩy chúng ta làm những điều lớn lao trên thế giới? Điều gì sẽ ngăn chúng ta không nằm dài trên ghế sô-pha, không làm gì cả nhưng vẫn tận hưởng hiện tại?

Marisa trả lời:

“Nếu anh chỉ nằm trên ghế sô-pha cả ngày và không làm gì cả, thì đó chính xác là bởi anh không nghĩ rằng mình hoàn thiện. Anh đang sợ hãi.Anh sợ sẽ thất bại.Anh sợ bị từ chối.Anh sợ những điều đó sẽ được chứng minh một cách tích cực rằng đúng là anh không hoàn thiện. Vậy nên anh mới không làm gì cả.

Nhưng nếu anh cho rằng mình hoàn thiện, thì đó là lúc anh hành động. Đó là lúc anh ra ngoài và thử làm điều gì đó mới mẻ. Đó là lúc anh ứng tuyển vào vị trí mà anh thật sự yêu thích. Đó là lúc anh yêu cầu được tăng lương. Vì anh hoàn thiện. Và dù anh có thất bại, anh cũng sẽ không đổ lỗi cho cá nhân bởi đó không phải là lỗi của anh – anh LÀ người hoàn thiện – vì vậy, đó hẳn là do cách thức, phương pháp hoặc kỹ năng của anh, hoặc bất kỳ thứ gì – và vì anh biết là mình hoàn thiện, anh biết mình có thể cải thiện những phương pháp, kỹ năng và cách thức này để thử tiếp lần nữa.”

Tôi thấy đó đúng là một nghịch lý tuyệt vời: Việc biết mình HOÀN THIỆN sẽ cho chúng ta lòng can đảm để làm NHIỀU HƠN, TỐT HƠN và làm HẾT SỨC mình. Khi chúng ta học cách khiến mình trở nên vô ưu, thì nỗi sợ hãi lớn nhất kìm nén nhiều thứ sẽ không thể làm phiền chúng ta được nữa. Chúng ta sẽ được liều lĩnh theo đuổi ước mơ và mục tiêu lớn.

Nhưng chúng ta sẽ hạnh phúc nếu không đạt được các mục tiêu và của cải vì những mục tiêu cuối của chúng ta đều là mục tiêu tự thúc đẩy – những cảm giác mà chúng ta khát khao có như được sống trong tình yêu thương, tận hưởng những trải nghiệm thú vị hay học hỏi và phát triển.

Khi bạn học được cách lấp đầy những khoảng trống bên trong và không còn cần đến sự công nhận bên ngoài để biết rằng mình hoàn thiện, cũng như khi bạn đặt ra những mục tiêu cuối bắt nguồn từ cảm giác sâu thẳm trong bạn về việc sống một cuộc sống có ý nghĩa, đấy là lúc bạn đã tiến thêm một cấp nữa trong việc tái thiết lập bản thân và tiến lên trên con đường hướng tới sự phi thường. Giờ đây, bạn đã được trang bị sự dũng cảm cần thiết để lập ra những mục tiêu thật sự to lớn – những mục tiêu sẽ thay đổi môi trường văn hóa và tạo ra điểm nhấn trong vũ trụ.

Khi bạn trở nên vô ưu, trạng thái đó sẽ khiến tất cả những vấn đề nhỏ hơn trở nên vô nghĩa. Bạn không còn khó chịu vì sau buổi hẹn hò người ta không nhắn tin cho bạn, xăng tăng giá hay đồng nghiệp có ý kiến bất đồng. Bạn còn nhiều thứ quan trọng hơn cần phải lo lắng.

Vấn đề mà hầu hết mọi người đều mắc phải là vấn đề của họ chưa đủ lớn.

Bạn sẽ không bị sa lầy trong những vấn đề tủn mủn hay bởi những hành vi xấu,sự đố kị và ganh đua của người khác.Bạn không có thời gian để chia bè kéo cánh, chỉ trích, đặt điều, bắt nạt, chèn ép người khác, ngồi lê đôi mách, hi sinh người khác để đạt được mục đích của mình, cũng như không còn những khoảng thời gian vô bổ chỉ dành cho những người buồn chán và không hạnh phúc.

Khi trở nên vô ưu, bạn không còn màng đến tất cả những điều đó.Thay vào đó, bạn sẽ nghĩ về những điều lớn lao hơn – những vấn đề cần giải quyết để có thể thay đổi thế giới và giúp những người khác tiến xa hơn. Mục tiêu của bạn là giải quyết những vấn đề đó.

Chúng tôi gọi những mục tiêu này là “sứ mệnh của bạn”. Chúng ta sẽ tìm hiểu thêm về vấn này trong chương sau.

________________

Bạn có thể xem bài diễn thuyết tuyệt vời của Marisa Peer tại A-Fest năm 2014 với tựa đề: “The Biggest Disease Afflicting Humanity: I Am Not Enough” (tạm dịch: Căn bệnh nghiêm trọng nhất khiến loài người đau đầu: Tôi không hoàn thiện) tại địa chỉ: http://www.mindvalley.com/extraordinary.

Chương 10
Sống với sứ mệnh

Học cách liên kết các quy tắc và sống một cuộc đời ý nghĩa

“Kể cả con người nhỏ bé nhất cũng có thể thay đổi diễn biến của tương lai.”

J.R.R. TOLKIEN, Lord of The Rings (Chúa tể của những chiếc nhẫn)

XUẤT PHÁT ĐIỂM

Mỗi phần trong cuốn sách này đều đại diện cho một kiểu tiến bộ nào đó.Với mỗi sự tiến bộ, bạn lại tiến lên một tầm cao mới trong việc nhận thức thế giới và gia tăng khả năng tác động của bạn đến thế giới.

Nếu biểu diễn dưới dạng mô hình đơn giản, quá trình phát triển từ từ sẽ như sau:

Cấp 1: Sống trong môi trường văn hóa

Trong phần I của cuốn sách, bạn đã được tìm hiểu về cách môi trường văn hóa ảnh hưởng đến chúng ta. Bạn đã tìm hiểu về cách các quy tắc văn hóa – có vài quy tắc đã tồn tại hàng nghìn năm – tác động tới việc chúng ta sẽ trở thành người như thế nào. Bạn đã biết về các Quy tắc Chết tiệt, cũng như cách nhận diện và loại bỏ chúng.

Ở Cấp độ 1, bạn sẽ bị điều khiển và định hình bởi thế giới xung quanh. Cuộc sống xảy ra VỚI bạn. Nhưng khi bạn đã bắt đầu nâng cao nhận thức và tầm ảnh hưởng, hãy chuyển sang Cấp độ 2.

Cấp độ 2: Thức tỉnh

Ở cấp độ này, trong phần II, bạn đã biết được rằng mình có thể chọn thế giới mà bản thân muốn sống trong đó. Bạn tỏ rõ lập trường và quyết định bạn sẽ chọn thế giới mà mình muốn trải nghiệm. Cuộc sống xảy ra khi bạn CHỌN. Hành động này được gọi là bẻ khóa văn hóa. Ở cấp độ này, bạn sẽ bắt đầu thực hành kỹ năng thiết kế nhận thức. Bạn sẽ nhận ra mô hình thực tế và hệ thống sống chính là hai yếu tố quyết định việc bạn sẽ trở thành người như thế nào. Bạn sẽ học cách thay đổi các mô hình lạc hậu và tiếp nhận những mô hình phù hợp. Bạn khám phá ra mình có thể tạo ra một bộ lọc cho phép những mô hình phù hợp nhất của môi trường văn hóa tiếp cận và ảnh hưởng tới bạn.Trong quá trình này, bạn bắt đầu nhận ra bản thân có khả năng làm được nhiều điều, nghĩ lớn và có thể kiểm soát được hạnh phúc của chính mình. Những khám phá này sẽ giúp bạn tiến tới Cấp độ 3.

Cấp độ 3: Thiết lập lại bản thân

Ở cấp độ này, bạn sẽ kết nối với thế giới bên trong bạn và nhận ra hạnh phúc ở thời điểm hiện tại, kết hợp với tầm nhìn hướng tới tương lai, sẽ giúp bạn đạt được trạng thái cân bằng để mạnh mẽ tiến tới mục tiêu đã đề ra. Bạn thấy bản thân có thể dễ dàng nhận ra ước mơ và khát vọng đích thực. Bạn có thể ảnh hưởng đến thế giới bên ngoài bằng cách thay đổi nội tâm bên trong của chính mình. Bạn sẽ khởi động cỗ máy sức mạnh nội tại của mình. Cuộc sống diễn ra bắt nguồn TỪ chính bạn. Bạn sẽ thấy có vô số cơ hội đang chờ đợi mình phía trước và bạn chuẩn bị chuyển sang Cấp độ 4.

Cấp độ 4: Trở nên phi thường

Ở cấp độ này, bạn sẽ cảm thấy an tâm và tự tin vào khả năng cũng như sức mạnh của chính mình. Bạn trở nên vô ưu. Cùng lúc đó, bạn bắt đầu thật sự thay đổi thế giới xung quanh để có thể đóng góp vào sự phát triển và lớn mạnh của nhân loại. Bạn quyết định mình phải có mục tiêu vĩ đại hơn và có vai trò lớn lao hơn, và bạn quyết định sẽ tác động tới thế giới theo cách tích cực. Bạn cảm nhận được sự khao khát và động lực để biến thế giới trở thành nơi tốt đẹp hơn. Cuộc sống xuất hiện NHỜ CÓ bạn.

Tầm nhìn của bạn đối với những sáng kiến thay đổi thế giới là cái mà chúng tôi gọi là sứ mệnh của bạn.

TÌM KIẾM SỨ MỆNH CỦA BẠN

Giống như các nhân vật trong những trò chơi điện tử hay người hùng trong truyện cổ tích, bạn cũng đang ở trên con đường học hành sôi nổi, thu thập và mài giũa các kỹ năng cũng như khả năng thấu đạt trong một số lĩnh vực quan trọng.

Nhưng vẫn có một điều nữa còn bỏ ngỏ.Trong mọi câu chuyện cổ tích được truyền từ đời này sang đời khác, người anh hùng sẽ không còn là người hùng nếu không có sứ mệnh. Chương này sẽ giúp bạn tìm ra sứ mệnh của mình.

Đừng phạm sai lầm: Bạn có thể duy trì ở Cấp độ 3 và trở thành một người có tầm ảnh hưởng lớn. Nhưng khi đã thuần thục trong việc bẻ cong thực tế, bạn sẽ bắt đầu nhận ra sức mạnh bộc phát nhờ cách sống mới và khi đã quen với cảm giác sống theo cách phi thường này, bạn có thể sẽ bắt đầu băn khoăn rằng liệu có thể còn có cách khác để tận dụng tối đa sức mạnh này mà bạn chưa nghĩ tới chăng.

Cấp độ 4 – cấp độ của sứ mệnh – đang chờ những tâm hồn đầy tò mò và ưa khám phá.

ĐIỀU NHỮNG NGƯỜI PHI THƯỜNG ĐỀU CÓ

Điều gì đã giúp những người đàn ông và những người phụ nữ trong các câu chuyện tôi chia sẻ trong cuốn sách này luôn tiến bước, luôn sẵn sàng tham gia những canh bạc lớn và chấp nhận rủi ro cao? Họ đều được dẫn dắt bởi một tầm nhìn đủ lớn, tới mức họ sẽ vượt xa những quy chuẩn thông thường cũng như những hạn chế trong công việc và cuộc sống. Khi tôi nghĩ tới những người phi thường mà mình biết, có một điểm tích cực nào đó vốn dĩ đã có sẵn trong họ. Họ truyền năng lượng tích cực đó vào trong mỗi sứ mệnh mà họ theo đuổi. Arianna Huffington dù đang điều hành một đế chế truyền thông nhưng vẫn theo đuổi tiếng gọi của việc giúp đỡ mọi người sống ý nghĩa và khỏe mạnh. Peter Diamandis, nhà sáng lập X Prize, luôn tìm kiếm những tiến bộ đáng kinh ngạc mang tính khích lệ giúp xử lý các vấn đề của thế giới. Dean Kamen thì nỗ lực để nâng tầm khoa học và công nghệ thành những ngành mũi nhọn của nước Mỹ để trẻ em khi lớn lên sẽ trở thành những nhà khoa học có khả năng thay đổi thế giới. Elon Musk thì có sứ mệnh biến con người thành loài có thể sống liên hành tinh.

Điều tôi rút ra được sau nhiều năm nghiên cứu phát triển cá nhân và trò chuyện cùng nhiều nhà tư tưởng và nhà hành động phi thường là:

Những người phi thường nhất trên thế giới đều không có sự nghiệp. Cái họ có là tiếng gọi.

Chúng ta định nghĩa như thế nào về tiếng gọi? Định nghĩa này khá đơn giản: Tiếng gọi là đóng góp của bạn cho nhân loại. Nó là thứ có thể giúp chúng ta trao lại cho con cháu một hành tinh tốt đẹp hơn. Nó không cần phải là một công ty mới hoành tráng hay một món đồ công nghệ có thể thay đổi cuộc chơi. Nó có thể là một cuốn sách mà bạn đang viết. Nó cũng có thể là việc bạn dành cả cuộc đời để nuôi dạy những đứa trẻ xuất sắc. Nó có thể là làm việc cho một công ty với sứ mệnh thay đổi thế giới theo cách cộng hưởng với bạn.

Mấu chốt nằm ở chỗ khi bạn có tiếng gọi này, công việc sẽ tự tan biến. Nó sẽ biến mất. Những gì bạn đang làm sẽ khiến bạn thấy thú vị. Đó là đam mê; nó có ý nghĩa đối với bạn. Bạn có thể làm việc không phải vì tiền. Nó có thể là bất kỳ thứ gì ngoại trừ công việc.

Amy Wrzesniewski, Phó Giáo sư nghiên cứu hành vi doanh nghiệp tại Đại học Yale, đã nghiên cứu một hệ thống phân loại có thể giúp bạn nhận ra khuynh hướng trong công việc để cảm thấy thỏa mãn hơn với công việc.

Bà định nghĩa công việc theo ba cách:

1. CÔNG VIỆC là cách để trả tiền hóa đơn. Nó là một phương tiện để đạt được mục đích, và bạn chỉ gắn bó chút ít với nó mà thôi.

2. SỰ NGHIỆP là con đường hướng tới sự phát triển và thành công. Sự nghiệp có những nấc thang thăng tiến rõ ràng.

3. TIẾNG GỌI là công việc có vai trò quan trọng trong cuộc đời và mang lại cho bạn nhiều ý nghĩa. Người sở hữu tiếng gọi thường hài lòng hơn với công việc mà họ đang làm.

Đó là những gì tôi đã nói khi chia sẻ về việc mình có tiếng gọi. Mindvalley chính là tiếng gọi của tôi. Sứ mệnh của nó là chạm tới cuộc sống của 1 tỷ người, đem tới những ý tưởng sáng tạo cho thế giới, và thay đổi cách con người sống, làm việc và chăm sóc tư duy cũng như cơ thể mình. Thông qua Mindvalley, tôi sẽ giúp đỡ những người khác trở nên phi thường thông qua phát triển cá nhân và học hỏi – một giá trị cá nhân cho chính tôi. Giáo dục – việc truyền đạt tri thức, sự uyên bác và sức mạnh từ người này tới người khác – là cách thể hiện tình yêu đặc biệt mà tôi thấy thuyết phục và đẹp đẽ. Sứ mệnh này khiến công việc của tôi trở nên vô cùng có ý nghĩa và giúp tôi thấy hạnh phúc. Ngay cả trong những năm khởi nghiệp túng quẫn, khi còn đang cắm mặt vào máy tính trong căn hộ nhỏ xíu ở thành phố New York, tôi vẫn thấy vui vẻ bởi vì tôi đang hoàn thiện tầm nhìn của mình trong việc truyền bá thiền tới mọi người. Rõ ràng là cuộc sống của tôi hiện nay rất khác biệt. Tiền thưởng có thể hạn chế, nhưng phần thưởng của việc có một sứ mệnh riêng và theo đuổi nó thì không có giới hạn.

SỰ PHÁ HỦY ĐẸP ĐẼ

Nếu bạn đang thắc mắc và tập luyện những gì tôi đã nói trong các chương trước của cuốn sách này, thì bạn đã sẵn sàng để đi trên con đường tiến tới trạng thái này rồi đấy.

Hãy tìm kiếm tiếng gọi bắt đầu từ việc nhận diện những mục tiêu cuối. Khi bạn thực hiện bài tập Ba Câu Hỏi Quan Trọng Nhất trong Chương 8 và lập danh sách trải nghiệm, cơ hội phát triển và đóng góp chính, tức là bạn đã dọn đường cho phép thuật chuẩn bị xuất hiện rồi. Bạn có thể chưa biết chính xác cách để tới được điểm cần đến hay thậm chí điểm đến đó là gì. Nhưng có điều gì đó rất khó giải thích về tư duy của con người: Khi bạn chọn một điểm đến, đồng phương tương tính, cơ hội và con người phù hợp sẽ xuất hiện trong cuộc sống và đưa bạn đến nơi đó. Một vài người gọi đó là thiên thời địa lợi nhân hòa.Tôi xin phép có ý kiến khác.Tôi tin rằng may mắn nằm trong khả năng kiểm soát của chúng ta. Khi bạn theo đuổi mục tiêu cuối phù hợp trong khi vẫn đảm bảo được hạnh phúc của bản thân ở thời điểm hiện tại, hạnh phúc sẽ mở khóa để may mắn xuất hiện.

Thực tế, có vẻ như bạn không đi tìm sứ mệnh mà là sứ mệnh tự tìm đến với bạn.

Con đường đó có thể không bằng phẳng. Bạn có thể có những Quy tắc Chết tiệt cũ rích, những mô hình thực tế và hệ thống sống lạc hậu (của chính bạn và cũng có thể là của người khác) để thách thức hay phá bỏ. Bạn có thể trải nghiệm những cú tuột dốc, dừng lại, bắt đầu đi tiếp và xóc nổ đầu. Những điều đó chính là một phần của quá trình cần diễn ra. Những cú xóc thường là biển báo được thiết kế để bạn có thể đi đúng đường và đi theo tiếng gọi. Quá trình tái thiết lập cuộc đời không phải lúc nào cũng gọn gàng và rõ ràng. Hãy nhớ rằng:

Đôi khi bạn phải phá hủy một phần cuộc sống để điều lớn lao hơn có thể xuất hiện.

Tôi gọi điều này là sự phá hủy đẹp đẽ. Lòng tin chính là chìa khóa để vượt qua giai đoạn này. Tôi từng hỏi Arianna Huffington câu hỏi tương tự như đã hỏi Elon Musk: “Điều gì đã làm nên Arianna? Nếu chúng tôi có thể cho bà vào máy xay rồi xay nhuyễn bà ra để chắt lọc tinh túy con người bà, thì bà cho rằng tinh túy đó là gì?”

Arianna trả lời:

“Tôi sẽ nói rằng đó là niềm tin. Tôi có một niềm tin phi thường vào cuộc sống. Một trong những câu nói yêu thích của tôi là một câu trích dẫn sai lầm nho nhỏ: ‘Hãy sống một cuộc sống như thể mọi thứ được sắp đặt theo cách dành cho bạn.’ Tôi thật sự đặt trọn niềm tin vào bất kỳ thứ gì xảy ra trong cuộc sống, bao gồm cả những lần tan nát trái tim nghiêm trọng, những thất vọng to lớn nhất, đó chính là những thứ cần thiết có thể giúp tôi vươn tới nấc thang tiếp theo trong quá trình phát triển cá nhân của mình. Tôi luôn có linh cảm về điều này, nhưng giờ đây, tôi không còn đặt trọn niềm tin vào nó. Tôi thật sự có thể nhìn thấy những may mắn ẩn chứa bên trong mỗi điều không hay xảy ra với mình.”

Có rất nhiều cú hích nhỏ kéo bạn đi theo tiếng gọi của mình.

THAM GIA KENSHO VÀ SATORI

Bạn của tôi, Tiến sĩ Michael Bernard Beckwith, nhà sáng lập đầy cảm hứng của Trung tâm Tâm Linh Quốc tế Agape ở Los Angeles, đã nhắc đến hai con đường khác nhau để phát triển cuộc sống: kensho và satori. Kensho là phát triển nhờ nỗi đau. Satori là phát triển nhờ thức tỉnh.

Kensho là quá trình phát triển dần dần thường xuất hiện thông qua những nỗi đau khổ trong cuộc sống. Khi một mối quan hệ đổ vỡ, bạn sẽ học được nhiều điều từ nó và trái tim bạn sẽ trở nên kiên cường hơn. Khi để mất một vụ kinh doanh, bạn sẽ biết sử dụng tri thức đã vất vả tích lũy để bắt đầu một thương vụ mới. Khi mất việc, bạn sẽ hiểu rõ ngoài sự nghiệp, bạn còn có những gì. Khi có vấn đề về sức khỏe, bạn sẽ khám phá ra những tiềm năng của bản thân mà trước giờ bạn không hề hay biết.

Quan trọng là: Bạn đã trải qua nỗi đau hay khó khăn nào đó và nhờ thế, bạn biết được cảm giác, tư duy và cách tồn tại khác. Bạn có thể không nhìn ra được những thay đổi này khi chúng diễn ra. Hãy tưởng tượng những đợt chuyển dịch lục địa mang tính kiến tạo. Chúng ta không thể nhìn thấy việc đó xảy ra, nhưng thông qua bản đồ từng thời kỳ, rõ ràng là Trái Đất đã thay đổi.

Ngược lại quá khứ, bạn thậm chí có thể coi những sự kiện đau thương kia là động lực tích cực thúc đẩy bạn thách thức các niềm tin và hệ thống đã kìm hãm bạn theo những cách bạn không nhận ra (thứ mà chúng ta thường gọi là “trong cái rủi có cái may” hoặc là “tia chớp” của đám mây). Tiến sĩ Beckwith đã gợi ý rằng kensho là cách kêu gọi của tâm hồn chúng ta để chính chúng ta phát triển.

Kensho là việc tôi đã bị cắt mất nửa lương khi trở lại làm việc sau tuần trăng mật. Nó đã buộc tôi phải bắt đầu nghề tay trái mà cuối cùng đã biến thành Mindvalley.

Kensho là việc tôi bị mất visa Mỹ. Điều này khiến phải quay lại Malaysia, nơi tôi không hề có một ý niệm mơ hồ nào về tinh thần khởi nghiệp ở đất nước này.

Kensho chính là khi Mindvalley nợ đầm đìa vào tháng 5 năm 2008, khiến tôi phải nghĩ tới việc khám phá mô hình mới và dẫn tới mức tăng lợi nhuận 400% của công ty.

Đối lập với điều này, Tiến sĩ Beckwith định nghĩa Satori là những hiểu biết sâu rộng xuất hiện bất chợt và thay đổi bạn mãi mãi. Chúng có thể xuất hiện bất kỳ lúc nào, ở bất kỳ đâu – khi bạn đang ở ngoài thiên nhiên, đang nghe nhạc hay đang ngắm nhìn những tác phẩm nghệ thuật truyền cảm hứng, đang nắm tay người yêu, đang thiền tĩnh lặng hoặc đang trong quá trình phát triển cá nhân, ví dụ với nhà trị liệu, giáo viên hoặc người chữa trị. Khi bạn có khoảnh khắc satori, những thứ từng khiến bạn sợ hãi hay cản bước tiến của bạn sẽ tan vào hư vô. Bạn sẽ được nâng cấp và có thể vận hành cả bộ máy mới. Nếu bạn coi phát triển cá nhân là sự thông thái theo thời gian, thì khoảnh khắc satori sẽ giống như bước đi lên đầy ngẫu hứng, trong khi khoảnh khắc kensho sẽ bắt đầu bằng một cú tuột dốc rồi đẩy bạn lên khi bạn đã phục hồi và tiếp nhận những điều mới học được.

Bạn thấy đấy, đây là mô hình mới trong việc hiểu rõ các vấn đề diễn ra với chúng ta trong cuộc sống. Nó có thể chẳng là gì so với một lời thì thầm thân thiện từ vũ trụ vào tai chúng ta: “Này, cậu đang đi sai đường rồi đấy. Hãy nhìn lại từ phía này xem.”

Tiến sĩ Beckwith từng chia sẻ với tôi lời khuyên thông thái có sức công phá lớn này trong một buổi phỏng vấn:

“Đằng sau mọi vấn đề, luôn có một câu hỏi để nghi ngờ chính nó.

Đằng sau mọi câu hỏi, luôn có sẵn một câu trả lời để giải đáp chính nó.

Đằng sau mọi câu trả lời, luôn có một hành động được tiến hành.

Và đằng sau mọi hành động, luôn có một cách sống được tìm ra.”

Cách sống mới được tìm ra đó chính là tiếng gọi của bạn.Và ai biết được tiếng gọi này có thể sẽ ảnh hưởng đến thế giới và những thứ quanh bạn như thế nào?

BẠN LÀ NGƯỜI ĐƯỢC CHỌN

Bạn chọn tiếng gọi hay tiếng gọi chọn bạn? Có một mô hình thực tế nảy sinh từ những gợi ý cho rằng vũ trụ sẽ tạo ra tiếng gọi – và công việc của bạn là lắng nghe tiếng gọi đó.

Bạn của tôi, Emily Fletcher, một người hướng dẫn thiền tuyệt vời và nhanh nhạy từng diễn thuyết tại trường Kinh doanh Harvard và Google, đã kể cho tôi một câu chuyện trong một cuộc phỏng vấn về huyền thoại nhạc pop Michael Jackson và vũ trụ, cô ấy gọi đó là “tự nhiên”:

“Nếu bạn xem bộ phim tài liệu Michael Jackson’s This Is It (tạm dịch: Đây là ‘điều đó’ của Michael Jackson), bạn sẽ thấy họ đã phỏng vấn người quản lý của ông. Ông ấy nói rằng Michael thường gọi cho ông vào khoảng 3, 4 hay 5 giờ sáng. Và người quản lý thường nghe Mike%%1 nói những câu kiểu như: ‘Đom đóm. Chúng ta cần đom đóm.’ Và người quản lý sẽ nói đại khái rằng: ‘Michael, bây giờ là bốn giờ sáng. Chúng ta hãy nói chuyện này vào ngày mai đi.’ Và Mike sẽ nói rằng: ‘Không, tôi cần ông phải viết lại luôn. Tôi cần ông phải thức dậy và viết ngay. Đom đóm.’ Và người quản lý sẽ trả lời: ‘Sao thế? Chúng ta sẽ nói chuyện này vào ngày mai nhé.’ Mike tiếp tục: ‘Nếu chúng ta không làm nó, Prince sẽ làm.’

%%1. Tên gọi thân mật của Michael Jackson. (BTV)

Tôi thích câu chuyện này vì với tôi, nó cho thấy Michael biết rằng nếu ông không hành động, nếu ông không đón đầu sáng tạo, thì tự nhiên sẽ tìm đến người khác. Như thể tự nhiên luôn cố gắng sáng tạo, và nó sẽ trao sáng tạo đó cho những ai thức tỉnh.Tự nhiên tìm kiếm người sẵn sàng giơ tay lên và mang thứ gì đó từ chỗ hư vô tới chỗ hiện hữu. Và tôi không cho rằng tự nhiên sẽ kén chọn xem đó là ai. Việc này giống như kiểu: ‘Ồ, nếu bạn không làm điều này cũng chẳng sao. Tôi sẽ chọn một người khác.’ Và đó chính là lý do tại sao chúng ta sáng tạo càng nhiều, thì càng nhận được nhiều hỗ trợ từ tự nhiên. Hãy tưởng tượng tự nhiên là Giám đốc Điều hành của một công ty và tất cả chúng ta là nhân viên. Nếu bạn là Giám đốc Điều hành của một công ty, bạn sẽ tăng lương cho nhân viên nào? Nhân viên nào sẽ được bạn tin tưởng trao cho những công việc quan trọng? Nhân viên nào là người chẳng chịu làm gì hay ai sẽ là người sáng tạo, thực hiện cũng như mang lại những ý tưởng mới mỗi ngày?”

Điều Emily muốn nói là khi có một sứ mệnh cần thực hiện, vũ trụ (hoặc, như cô ấy gọi, tự nhiên) có thể gõ cửa nhà bạn và trao cho bạn trực giác đó. Nhưng điều đó còn tùy thuộc vào việc bạn có định đón nhận sứ mệnh đó hay không. Nếu bạn không nhận, vũ trụ sẽ trao nó cho người kế tiếp. Vũ trụ không quan tâm ai sẽ là người thay đổi thế giới. Nó chỉ cần ai đó nắm bắt được ý tưởng và thực hiện.

Trong cuốn sách Big Magic: Creative Living Beyond Fear (tạm dịch: Điều kỳ diệu lớn lao: Sống sáng tạo vượt qua nỗi sợ), Elizabeth Gilbert có nhắc đến hiện tượng tương tự. Gilbert nói về cách làm thế nào bà có thể nghĩ ra ý tưởng vô cùng đặc biệt trong sách, rồi điều gì đó sẽ xuất hiện trong cuộc sống khiến bà sao lãng với việc viết tiếp. Sau đó, bà sẽ tìm thấy chính xác cuốn sách đó xuất hiện trong tư tưởng của một tác giả khác – một tác giả đã chọn sẽ viết về ý tưởng đó.

Gilbert viết: “Tôi tin rằng cảm hứng sẽ luôn số gắng hợp tác với bạn – chỉ là bạn chưa sẵn sàng hay chưa rảnh mà thôi, vì thế nó có thể chọn cách rời bỏ bạn và tìm đến người khác để hợp tác.”

Người ta thậm chí còn đặt tên cho hiện tượng này. Nó được gọi là “khám phá phức tạp”. Gilbert đã mô tả nó như sau:

“… Cảm hứng được cho phép làm bất kỳ điều gì nó muốn, trên thực tế, nó chưa bao giờ bị buộc phải điều chỉnh động cơ vì bất kỳ ai trong chúng ta. (Theo tôi biết, chúng ta thật may mắn vì cảm hứng đã cho chúng ta biết mọi thứ; việc còn nhiều nghi vấn cũng đã tự giải thích cho chính nó rồi.)”

Vì vậy, hãy coi mô hình này là đúng – rằng vũ trụ quả thật có đưa ra tiếng gọi. Nếu vậy, bạn đúng là nên nhận lời yêu cầu này rồi!

Nhưng đây chính là hiểu biết sâu sắc khiến tôi mỉm cười. Nếu vũ trụ thật sự đưa ra tiếng gọi và nó đã chọn bạn để thực hiện một ý tưởng hoàn toàn mới, bất kể đó là gì, thì điều đó có nghĩa là cũng giống như những người anh hùng trong truyền thuyết, phim ảnh hay trong các trò chơi điện tử hay nhất, bạn chính là Người Được Chọn cho sứ mệnh đặc biệt.

Như vậy chẳng phải rất tuyệt hay sao?

______________

Bạn có thể xem trọn vẹn toàn bộ buổi trao đổi giữa tôi và Emily Fletcher về ý tưởng này để biết thêm chi tiết tại: http://mindvalley. com/extraordinary.

NHỮNG MÔ HÌNH THỰC TẾ PHI THƯỜNG

Khi bạn thăng cấp và đạt được Cấp độ 4, sẽ có một vài mô hình thực tế đặc biệt và đẹp đẽ mở ra trước mắt bạn. Tôi đã phát hiện ra những mô hình không đổi dưới đây ở tất cả những người mà tôi đã phỏng vấn cho cuốn sách này. Mỗi mô hình là một cách sống độc đáo, và mô hình này sẽ dẫn đến mô hình khác:

1. Người phi thường cảm nhận được mối liên kết và quan hệ độc đáo với mọi khía cạnh cuộc sống.

2. Người phi thường tiếp nhận những trực giác mà họ có được thông qua mối quan hệ này.

3. Người phi thường cho phép dự định dẫn dắt họ theo một tầm nhìn để hướng về phía trước.

4. Khi người phi thường đi theo tiếng gọi này, vũ trụ sẽ ban cho họ nhiều may mắn.

Cảm giác may mắn này sẽ củng cố ý thức sự liên kết và mỗi quan hệ với mọi khía cạnh cuộc sống. Đây là một vòng tròn đạo đức. Vòng tròn đó được biểu hiện như sau:

Hãy nhìn vào cách chu trình này có thể tác động tới cuộc sống của bạn ở Cấp độ 4.

1. Bạn cảm thấy mối liên kết với cả cuộc sống

Ở cấp độ này, bạn bắt đầu cảm thấy mối liên kết chặt chẽ với thế giới. Toàn bộ các khía cạnh của nhân loại – văn hóa, chủng tộc, mọi người dường như cộng hưởng với bạn như một phần của gia đình. Ken Wilber mô tả hiện tượng này giống như di chuyển vào trong nhận thức lấy thế giới làm trung tâm. Nói một cách đơn giản, những người ở Cấp độ 4 bắt đầu xem xét các Quy tắc Chết tiệt cũ kỹ đã chia rẽ họ và hiểu rằng khác biệt về văn hóa, tôn giáo và chủng tộc cuối cùng lại không hề khác biệt. Chúng ta là một loài, sống trên một hành tinh. Bạn bắt đầu nhận ra rằng khác biệt có xu hướng chỉ tồn tại trong đầu chúng ta mà thôi. Ở Cấp độ 4, bạn có thể có tình yêu nồng nàn với tổ quốc, sự tôn trọng dành cho tôn giáo, nhưng bạn sẽ trân trọng những văn hóa, tôn giáo và chủng tộc khác như nhau. Thú vị ở chỗ, đa số những người mà tôi gặp ở Cấp độ 4 đều là những người theo chủ nghĩa nhân văn, họ không đi theo một tôn giáo cụ thể nào trên thế giới mà thay vào đó, họ trân trọng và thành kính với sự nhân đạo như một tổng thể.

Việc đưa ra tuyên bố có giá trị vào thời điểm này đối với chuyến hành trình của chúng ta rất quan trọng. Có nhiều nhân vật trong lịch sử đã cảm nhận được sứ mệnh tối cao – nhưng thay vì thúc đẩy nhân loại tiến lên, họ lại kết thúc bằng việc châm ngòi cho một cuộc chiến tranh, tham gia vào các thử nghiệm xã hội vô cùng sai lầm (hãy nhớ tới Joseph Stalin), hay thiên về những ý tưởng nguy hiểm như Trào lưu Chính thống. Tất cả điều đó đều có một điểm chung – họ coi một ý tưởng đặc biệt hay một nhóm người đặc biệt là tối thượng so với các nhóm khác. Đây là điều đối lập so với liên kết thực sự, vì sự liên kết không tồn tại biên giới, màu da hoặc những khác biệt trong mô hình. Những con người thật sự phi thường sẽ tôn sùng nhân loại như một tổng thể hoàn chỉnh.

2. Bạn khai thác trực giác

Trực giác của bạn ở cấp độ này sẽ trở nên vô cùng nhanh nhạy. Bạn cảm thấy mình bị hút về phía mọi người hoặc những cơ hội như thể bạn là thỏi nam châm tự điều khiển. Bạn thường thức dậy với những ý tưởng tuyệt vời luôn có sẵn trong đầu. Những xung lực trực giác này dường như đang dẫn dắt bạn tiến tới những cơ hội và ý tưởng đúng đắn.

Tôi đồng ý với tư tưởng tốt đẹp của Tiến sĩ Beckwith rằng khi chúng ta ở trạng thái này, tiếng gọi sẽ không xuất phát từ chúng ta. Nó sẽ đến thông qua chúng ta.Tôi tin trực giác là phương tiện để đạt được điều đó. Đây chính là lý do vì sao Quy tắc Hạnh phúc lại quan trọng. Hạnh phúc là năng lượng cho trực giác. Khi bạn căng thẳng hay sợ hãi, bạn sẽ dừng sử dụng trực giác.

Nhờ có trực giác, khi đặt ra mục tiêu cuối, bạn không nhất thiết phải biết LÀM THẾ NÀO để đạt được chúng. Nhiều người đã tự bẫy mình bằng những xiềng xích của các mục tiêu thực tế vì họ đã từ chối xem xét câu hỏi LÀM THẾ NÀO. Đừng lo lắng về việc LÀM THẾ NÀO. Hãy bắt đầu với CÁI GÌ và TẠI SAO mà bạn muốn và lựa chọn. Khi bạn đã hiểu rõ điều mình muốn đem tới thế giới và TẠI SAO bạn muốn điều đó, hãy chọn nó. Rồi hãy làm mọi việc mà trực giác mách bảo.

3. Bạn được tầm nhìn thúc đẩy

Ở cấp độ này, mục tiêu của bạn được kết nối với sứ mệnh lớn hơn. Sứ mệnh sẽ tự thúc đẩy chúng ta tiếp tục tiến lên. Không có sứ mệnh, công việc chỉ là một từ có hai chữ. Có sứ mệnh, công việc sẽ tự tan biến. Nhiều nhân viên làm việc vì sứ mệnh nói rằng họ không còn coi công việc là việc phải làm, mà nó đã trở thành giá trị làm tăng chất lượng cuộc sống.

Và vì thế, bạn sẽ thấy các mục tiêu truyền thống không hề thúc đẩy bạn, thay vào đó, bạn sẽ được thúc đẩy bởi những tầm nhìn lớn lao hơn nhằm phục vụ thế giới. Tiến sĩ Beckwith đã chia sẻ nhận thức về việc sống có mục đích như sau:

“Sống có mục địch là cách sống cao đẹp hơn nhiều. Vì vậy, bạn sẽ không từ bỏ mục tiêu, từ bỏ nhiệm vụ,… bạn vẫn cần có chúng. Khi bạn sống theo mô hình hướng tới mục tiêu, bạn sẽ được thúc đẩy; bạn cần động lực. [Nhưng] khi bạn sống theo mục đích, bạn sẽ được tầm nhìn thúc đẩy.”

Ở cấp độ này, bạn sẽ thấy thích thú với những gì sẽ làm khi thức dậy mỗi sáng. Đó có thể là công việc trong ngày, một dự án tình nguyện hay một dự án kinh doanh mạo hiểm nào đó sẽ đạt kết quả tốt đẹp. Dù là điều gì, tiếng gọi cũng sẽ thôi thúc bạn mãnh liệt. Nó sẽ dẫn đường cho bạn. Nó sẽ tiếp thêm động lực để bạn tiến bước. Trong mô hình mục tiêu kiểu cũ, bạn cần động lực để hỗ trợ cho mỗi mục tiêu. Cả một rừng công cụ động lực được sinh ra để hỗ trợ cho những nỗ lực này. Nhưng động lực chỉ cần thiết khi bạn theo đuổi Quy tắc Chết tiệt – mục tiêu phương tiện. Khi bạn đã đuổi kịp mục tiêu cuối, đặc biệt là mục tiêu cuối có liên quan đến tiếng gọi, bạn sẽ không còn “cần được tạo động lực” nữa.Thay vào đó, bạn sẽ được tầm nhìn THÚC ĐẨY.

4. Bạn cảm thấy may mắn đang ở bên

Ở cấp độ này, mọi sự trùng hợp, đồng phương tương tính và may mắn dường như đều xuất hiện để đẩy bạn tiến về phía trước. Vì thế, bạn có xu hướng trở nên tích cực, nhiệt tình và lạc quan về thế giới và cuộc sống.

Khi bạn làm việc theo một mục tiêu không liên quan tới tiếng gọi, thông thường, bạn sẽ phải đối mặt với những khối đá tảng chắn đường. Đây là lý do tại sao chúng ta thỉnh thoảng lại không đạt được mục tiêu. Nhưng hãy coi những khối đá tảng này như những giây phút kensho – hãy giơ tay chạm nhẹ để làn sương mờ che mắt bạn biến mất, để bạn có thể nhìn rõ những điều thật sự có ý nghĩa với cuộc sống của bạn.

Đây là một mô hình mới xứng đáng để cân nhắc. Cái khó ló cái khôn: hãy từ bỏ cách sống cũ để xây dựng tầm nhìn vĩ đại mới cho bản thân. Khi bạn đã đi đúng hướng, hãy chỉ ra sứ mệnh mà cuộc sống đã chọn cho bạn, giống như Người Được Chọn trong vô số bộ phim, bạn bắt đầu tìm kiếm nguồn sức mạnh tiềm năng chưa được khai phá và mọi sự hỗ trợ sẽ tìm đến với bạn. Một số người gọi đó là may mắn. Còn bạn sẽ biết rõ hơn.

Điều này đưa chúng ta tới với Quy tắc số 10:

Quy tắc số 10: Sống với sứ mệnh

Những tư duy phi thường được sứ mệnh hay tiếng gọi thôi thúc – động cơ để tạo ra những thay đổi tích cực trên thế giới. Động cơ này sẽ thúc đẩy họ tiến lên trong cuộc sống và giúp họ đạt được ý nghĩa cũng như tạo ra đóng góp có ý nghĩa cho cuộc sống.

BẮT ĐẦU

Khi nhắc đến phạm trù tìm kiếm sứ mệnh, hãy nhớ tới hai ý tưởng dưới đây xuất phát từ môi trường văn hóa bởi chúng có thể là những Quy tắc Chết tiệt kìm hãm sự phát triển của bạn.

Quy tắc Chết tiệt số 1: Bạn phải trở thành doanh nhân

Khi diễn thuyết, đặc biệt là trước các sinh viên đại học, tôi bị choáng khi biết nhiều người cứ nghĩ rằng nếu muốn mang lại đóng góp có ý nghĩa cho cuộc sống, họ nhất định phải trở thành một doanh nhân. Khi tôi nói với họ rằng: “Không – các em không cần phải trở thành doanh nhân để đi theo sứ mệnh,” tôi gần như có thể nghe thấy tiếng thở phào nhẹ nhõm của họ. Điều này đã trở thành Quy tắc Chết tiệt tồn tại trong những năm gần đây rằng những người thành công nhất đều là doanh nhân, và các nhân viên chỉ là những con ong thợ làm việc cật lực. Điều này không đúng.Tôi từng tán thành việc trở thành doanh nhân, nhưng tôi cũng bắt đầu nghi ngờ Quy tắc Chết tiệt này khi để ý thấy nhiều người trong số những nhân viên xuất sắc nhất mà tôi đã tuyển dụng ở Mindvalley là cựu doanh nhân. Đôi khi, họ tạo ra thay đổi này nhờ từng khởi nghiệp để kiếm sống rồi lại khám phá ra điều gì đó – sứ mệnh – còn thiếu. Một số người khác từng theo đuổi công việc kinh doanh trong lĩnh vực giáo dục để rồi lại nhận ra rằng việc trở thành một phần trong một tập thể lớn hơn, có uy tín hơn sẽ giúp họ có thêm nhiều động lực, vì vậy họ đã tham gia cùng chúng tôi.

Nhiều người trong số những người quan trọng nhất trên thế giới ngày nay không phải là doanh nhân. Rất nhiều nhà khoa học, kỹ sư và các nhà sáng chế đầu ngành, những người đang thay đổi thế giới, là nhân viên trong các tổ chức lớn, điều hành tốt và có sứ mệnh dẫn dắt nhân loại.

Việc trở thành doanh nhân chỉ là mục tiêu phương tiện chứ không phải là mục tiêu cuối. Mục tiêu cuối thường là sống có mục đích, kết hợp với các trải nghiệm mà tự do và tiền bạc có thể đem lại. Nhưng trong thế giới ngày nay, bạn có thể đạt được những điều đó thông qua việc đầu quân cho một công ty thích hợp. Những người phi thường sẽ tập trung vào bất kỳ hành động nào mà họ cần để thực hiện sứ mệnh.Vì thế, thay vì nghĩ rằng: tôi cần phải trở thành doanh nhân để có thể hoàn thành sứ mệnh, hãy tập trung vào sứ mệnh và coi đó như một mục tiêu cuối, và hãy để nó dẫn dắt bạn. Điều quan trọng là: Bản thân việc trở thành doanh nhân không phải là một mục tiêu. Nó chỉ là tác dụng phụ tiềm năng của việc có được những mục tiêu cuối đúng đắn.

Quy tắc Chết tiệt số 2: Lầm tưởng về công việc

Hãy nói về công việc của bạn. Công việc hiện tại có thật sự phù hợp với bạn hay không? Mọi người rất hay theo đuổi công việc đơn thuần chỉ vì tiền bạc hay chức danh. Cả hai điều đó đều có thể nguy hiểm đối với hạnh phúc lâu dài. Việc bị mắc kẹt trong những mô hình như vậy có thể xảy ra với bất kỳ ai đã chọn con đường sự nghiệp vì đó là chuyên ngành họ đã học ở trường đại học, hoặc vì cha mẹ đã khuyến khích họ chọn như vậy, hoặc do môi trường văn hóa đã coi công việc nào đó như một con đường đúng đắn cần noi theo – chứ không phải vì công việc đó có ý nghĩa với họ. Bạn có thể hủy hoại chính mình chỉ vì những công việc vô hồn kéo dài hàng năm, thậm chí là hàng thập kỷ đó.

Tôi biết vào lúc đó bạn không có lựa chọn nào khác – có lẽ bạn phải trả hóa đơn, giống như tôi vẫn phải làm công việc gọi điện thoại kiếm tiền. Nếu điều này xảy ra với bạn, bạn chỉ cần nhớ một điều quan trọng là hãy làm những công việc phản ánh được khao khát và ước vọng hướng tới sứ mệnh mà bạn tin tưởng. Ví dụ, trong trường hợp của tôi, tôi bắt đầu đi dạy thiền như một nghề tay trái vì tôi cảm thấy việc đó mang lại cho tôi ý nghĩa mà công việc chính lúc đó không có.

Nhưng ở mặt khác, công việc ở công ty cũng có thể nhận phải tiếng xấu. Nếu bạn tìm được một công ty phù hợp với sứ mệnh của mình, bạn có thể có một sự nghiệp trải đầy hoa hồng. Nhưng bạn phải chọn đúng công ty. Nếu làm việc cho một công ty chỉ đơn giản là để có mặt ở đó hoặc để ai đó ra lệnh cho bạn, thì bạn cần phải trả lời câu hỏi dưới đây:

Công ty của bạn hướng đến hay đi ngược lại quyền lợi của cộng đồng?

Tôi tin rằng chìa khóa đem lại hạnh phúc lâu dài trong công việc là khả năng phân biệt giữa môi trường vì quyền lợi của cộng đồng hay đi ngược lại quyền lợi đó. Đây là cách mà tôi định nghĩa các thuật ngữ này:

Các công ty đi ngược lại quyền lợi của cộng đồng thường là các doanh nghiệp tồn tại đơn thuần vì động cơ lợi nhuận. Không có gì sai trái ở đây cả, nhưng bạn rất khó có hứng thú với sứ mệnh của công ty khi nó không tạo ra bất kỳ giá trị nào cho thế giới, hay tệ hơn, nếu công ty đó đang bán những sản phẩm có hại như đồ ăn nhanh hay tham gia vào các hoạt động không bền vững như khai thác năng lượng hóa thạch.

Các công ty đi ngược lại quyền lợi của cộng đồng được thành lập dựa trên những nhu cầu giả tạo – đó là bán các sản phẩm không thật sự cần thiết và có thể gây hại nhưng lại quảng cáo như những mặt hàng thiết yếu cho sức khỏe và mang lại hạnh phúc. Bạn biết tôi đang nói tới cái gì rồi đấy. Chúng ta vẫn nhìn thấy những quảng cáo đó hằng ngày trên tivi.

Ngược lại, những công ty hướng tới quyền lợi của cộng đồng lại thúc đẩy loài người tiến lên. Một vài ví dụ trong đó bao gồm các công ty tập trung vào nguồn năng lượng sạch và có thể tái tạo, các công ty đẩy mạnh lối sống và ăn uống lành mạnh, hoặc những công ty làm việc theo cách mới để nâng cấp và cải thiện cuộc sống trên Trái Đất. Lý tưởng hơn, đây là những công ty chúng ta nên đầu quân, hỗ trợ và thành lập.

Bạn có thể làm việc cho một công ty trong ngành công nghiệp truyền thống như hàng không, bảo hiểm, điện cũng như nhiều lĩnh vực khác, và công ty đó có thể vẫn có những sứ mệnh khơi nguồn cảm hứng cho bạn và nhiều người khác. Ví dụ, hãy nghĩ tới hãng Hàng không Southwest Airline của Mỹ – hàng không là một ngành công nghiệp truyền thống, nhưng họ lại đóng góp cho thế giới bằng những cải tiến sáng tạo không ngừng trong dịch vụ khách hàng và những trải nghiệm của khách hàng khi bay.

Bất kể sứ mệnh của bạn là gì – dù bạn đang khởi nghiệp, gia nhập một doanh nghiệp, theo đuổi một lĩnh vực khác ngoài công việc, hãy để những tia sáng của sự sáng tạo soi rọi thế giới của bạn, hay cống hiến bản thân để dạy dỗ những đứa trẻ tuyệt vời, chỉ có một điều mà bạn cần thật sự ghi nhớ:

Bạn không cần phải cứu cả thế giới.

Chỉ cần đừng khiến nó lộn xộn để thế hệ sau còn tiếp quản.

TÌM KIẾM SỨ MỆNH CỦA BẠN

Làm thế nào để bạn bắt đầu việc tìm kiếm sứ mệnh của mình? Có hai cách mà tôi đã chiêm nghiệm ra: cách tiếp cận não bộ và cách tiếp cận trái tim.

Cách tiếp cận não bộ

Không lâu trước đây, sau khi có một bài diễn thuyết ở New Delhi, tôi đã đi xe taxi ra sân bay cùng một ủy viên của Liên Hợp Quốc. Hóa ra, ông ấy chính là người đã khởi xướng dự án có tên “Cuộc khảo sát Thế giới” do Liên Hợp Quốc tổ chức, trong đó yêu cầu thế giới “lựa chọn vấn đề quan trọng nhất” từ một dãy các lựa chọn cho sẵn. Đến nay, đã có hơn 8 triệu người trên khắp thế giới thực hiện khảo sát này.Theo đó,vấn đề số một mà mọi người quan tâm là “một nền giáo dục tốt”; số hai là “hệ thống y tế tốt”; số ba là “những cơ hội việc làm tốt hơn”; số bốn là “chính phủ trung thực và phản hồi nhanh”; và số năm là “thực phẩm dễ mua và giàu dinh dưỡng”.

Hãy nghĩ tới những cơ hội rộng mở trong nhóm năm vấn đề này. Bạn có thể tham gia vào Cuộc khảo sát Thế giới của Liên Hợp Quốc tại địa chỉ: vote.myworld2015.org/.Tôi mong chúng ta có thể đưa cho những sinh viên mới tốt nghiệp một danh sách như vậy và hỏi họ có hứng thú với vấn đề nào và đâu là lĩnh vực họ muốn giúp loài người khắc phục, thay vì đưa cho họ những lời khuyên về kế hoạch nghề nghiệp thông thường. Có một số lượng khổng lồ những vấn đề cần chúng ta giải quyết – nhưng vấn đề nào trong số đó cũng có thể trở thành dự án hay sứ mệnh cá nhân đầy cảm hứng của chúng ta.

Cách tiếp cận trái tim

Cách tiếp cận trái tim là phương pháp do một người bạn của tôi, tác giả kiêm diễn giả Martin Rutte, người sáng tạo ra projectheavenonearth.com, nghĩ ra. Martin gợi ý rằng bạn hãy hỏi bản thân ba câu hỏi sau để nhận ra tiếng gọi của mình – thật nhanh. Tôi đã thử làm việc này với nhiều người, và thật tuyệt vời khi họ có thể nhanh chóng tìm ra mục tiêu hay sứ mệnh mà họ có thể muốn khám phá.

Câu hỏi đầu tiên: Hãy nhớ lại khoảng thời gian mà bạn đã trải qua ở Thiên đường trên mặt đất. Điều gì đã xảy ra?

Câu hỏi thứ hai: Hãy tưởng tượng bạn có một cây đũa thần và bạn có thể tạo ra Thiên đường trên mặt đất nhờ nó. Vậy Thiên đường trên mặt đất đối với bạn là gì?

Và bây giờ là câu hỏi cuối cùng: Bạn sẽ thực hiện những bước đơn giản, dễ dàng và cụ thể nào trong vòng 24 giờ để tạo ra một Thiên đường trên mặt đất có thực?

Trong lúc hỏi bản thân những câu hỏi trên, từ nào và cụm từ nào xuất hiện trong đầu bạn? Bạn nhìn thấy hình ảnh gì? Hãy viết chúng ra rồi vẽ tranh. Hãy ghi âm những lời nói thể hiện suy nghĩ của bạn lại nếu chúng giúp cho ý tưởng tuôn trào.

Khi bạn thực hiện việc này, hãy chú ý tới phản ứng cảm xúc của mình. (Hãy nhớ: Mục tiêu cuối thật sự thường là những cảm xúc.) Bạn có thấy trái tim mình rộng mở hay đập nhanh hơn không? Bạn có thấy linh tính mách bảo không? Bạn có cảm thấy hơi thở mình dồn dập hay sâu hơn không? Bạn có thấy hứng thú không? Đây là những gợi ý quan trọng đầu tiên dành cho sứ mệnh của bạn. Hãy nhớ lại lời của Steve Jobs:

“Hãy dũng cảm đi theo trái tim và trực giác của bạn. Chúng biết bạn thực sự muốn trở thành con người như thế nào. Mọi thứ khác đều chỉ là thứ yếu.”

_____________________

Hướng dẫn: Tôi đã sắp xếp để Martin Rutte hướng dẫn bạn thực hiện quá trình này. Bạn có thể xem video tại địa chỉ: www. mindvalley.com/extraordinary.

LỜI KHUYÊN DÀNH CHO TÂM HỒN PHI THƯỜNG

Ở một điểm nào đó, bạn có thể quyết định sẽ quyết tâm hành động. Hãy biết rằng thành công có thể không đến nhanh chóng hay dễ dàng. Đôi khi, dường như có nhiều người bỗng phất lên nhanh chóng nhờ trúng số. Nhưng sự thật không phải như vậy.

Tôi đã nói chuyện với bạn tôi, Peter Diamandis, một trong những người có tầm ảnh hưởng lớn nhất ở Thung lũng Silicon, để xin ông lời khuyên về thứ “khiến ai đó trở nên phi thường”. Peter là người sáng lập Đại học Singularity và quỹ X Prize%%1. Ông được vinh danh là một trong những nhà lãnh đạo hàng đầu thế giới hiện nay. Peter cộng tác với những người như Larry Page của Google hay Elon Musk (một thành viên trong ban quản trị của ông) – vì thế, tôi đã hỏi Peter xem điều gì đã khiến những người này, và cả ông nữa, thành công đến vậy. Đây là những gì Peter nói:

%%1. Quỹ X Prize (X Prize Foundation): Tổ chức phi lợi nhuận chuyên tổ chức các cuộc thi cộng đồng nhằm khuyến khích phát triển các công nghệ có ích cho con người. Những dự án gần đây nhất của X Prize là tìm cách đưa con người lên mặt trăng với giá rẻ, làm sạch đại dương hay phát triển thiết bị theo dõi sức khỏe con người mà không chạm vào cơ thể. (BTV)

“Tôi sẽ nói rằng đó là sự bền gan vững chí; đó là việc sở hữu niềm đam mê cháy bỏng và đam mê được dẫn dắt bởi cảm xúc – những điều bạn muốn giải quyết trên thế giới, thứ sẽ đánh thức bạn mỗi sớm mai và khiến bạn thức tới đêm muộn. Đối với người khác, nó có thể là thứ mà họ xem thường hay bất công trên thế giới mà họ muốn giải quyết. Tôi biết nhiều lúc, làm những điều lớn lao và táo bạo trên thế giới là rất khó, trừ khi bạn được cảm xúc và đam mê đó dẫn đường – đa số mọi người thất bại vì họ đã từ bỏ – chứ không phải có thứ gì đó cản bước họ.”

Hãy chú ý tới hai điều mà Peter đã đề cập. Nó không hề dễ dàng. Nhưng nếu có đam mê để theo đuổi, thì bạn đã có lợi thế. Đây còn là lý do tại sao việc nhận ra tiếng gọi đặc biệt – thứ nung nấu đam mê trong tâm trí, trong trái tim và trong tâm hồn bạn – lại vô cùng quan trọng.

Peter cũng từng nói với tôi: “Nếu tôi có sức mạnh vô biên, nó sẽ tồn tại mãi. Tôi đã mất 10 năm để X Prize đạt được thành công.”

Elon Musk cũng nói với tôi điều tương tự: “Tôi có khả năng chịu đau rất giỏi.”

Nếu bạn nhớ lại câu chuyện của tôi, bạn sẽ nhận ra mô tuýp tương tự. Những sự thất bại và kém may mắn của tôi thường ấn tượng hệt như thành công của tôi vậy. Tôi đã trải qua nhiều công việc để có thể khiến cơ thể và tâm hồn trở nên đồng điệu.Con đường sự nghiệp của tôi trông cũng vô cùng bình thường trước khi gặt hái được thành công bất ngờ nhiều năm sau.

▪ Diễn viên đóng quảng cáo truyền hình – năm 18 tuổi

▪ Diễn viên sân khấu – năm 19 tuổi

▪ Nhân viên rửa bát – năm 19 tuổi

▪ Nhân viên hậu đài – năm 19 tuổi

▪ Nhà thiết kế web – năm 20 tuổi

▪ Chỉ huy nhóm hát kịch – năm 21 tuổi

▪ Lập trình viên Java – năm 21 tuổi

▪ Phóng viên ảnh – năm 21 tuổi

▪ Nhân viên kiểm tra lỗi lập trình tại Microsoft – năm 22 tuổi

▪ Phó giám đốc của một tổ chức phi lợi nhuận – năm 23 tuổi

▪ Thất nghiệp – năm 24 tuổi

▪ Nhân viên kinh doanh B2B – năm 25 tuổi

▪ Lại thất nghiệp – năm 25 tuổi

▪ Nhân viên bán hàng qua điện thoại – năm 25 tuổi

▪ Giám đốc bán hàng – năm 26 tuổi

▪ Huấn luyện viên thiền – năm 27 tuổi

▪ Chủ một doanh nghiệp nhỏ – năm 28 tuổi

▪ Nhà sáng lập một công ty khởi nghiệp – năm 29 tuổi

▪ Giám đốc Điều hành Mindvalley – năm 35 tuổi

Dù có khó khăn vất vả ra sao, tôi vẫn không lùi bước. Vì thế, hãy cố gắng theo đuổi ước mơ – nhưng nhớ đảm bảo rằng bạn có thể giải quyết được những thăng trầm, chắc chắn rằng sứ mệnh sẽ chống đỡ cho bạn.

Khi chúng ta đang vạch ra con đường hiện tại,tôi hi vọng bạn sẽ nhìn thấy những điều tốt đẹp đang chờ mình phía trước. Có lẽ giống như tôi, bạn cũng lớn lên trong một thế giới mà trẻ con thường nhận được câu hỏi: “Khi lớn lên con muốn làm gì?” Đó chắc chắn là tiền đề tạo ra một cuộc sống dựa trên những Quy tắc chết tiệt. Tôi tin rằng trong tương lai, chúng ta sẽ thay câu hỏi đó bằng câu: “Con muốn để lại dấu ấn tích cực gì cho thế giới trong cuộc đời của mình?”

Hãy nhớ rằng bạn có thể hỏi chính mình câu hỏi đó ngay lúc này. Không bao giờ là quá muộn cả.

Thế có nhược điểm nào không? Bạn có thể hỏi như vậy.

Mọi người có thể nghĩ rằng bạn bị hâm. Họ sẽ lo lắng cho bạn. Họ sẽ cố nói chuyện với bạn về vấn đề đó.

Nhưng một số người sẽ muốn tham gia với bạn. Và còn gì tuyệt vời hơn một người đầy hứng thú với cuộc sống, với đam mê và tò mò. Họ đều hướng tới những mục tiêu cuối có ý nghĩa và cảm thấy hạnh phúc ở thời điểm hiện tại. Những con người lan tỏa năng lượng này giống như những thỏi nam châm vì họ đang có cuộc sống đầy ý nghĩa và giúp đỡ những người khác làm điều tương tự. Khi bạn sống theo cách phi thường, bạn sẽ thu hút những người cũng muốn sống như vậy. Cùng với nhau, các bạn sẽ tạo ra một thế giới tốt đẹp hơn cho những thế hệ tiếp theo:

Điều tuyệt vời thật sự sẽ tới khi bạn không chỉ tập trung vào việc xây dựng sự nghiệp, mà còn cả tìm kiếm sứ mệnh.

VÌ VẬY HÃY BƯỚC MỘT BƯỚC VÀ TIN TƯỞNG

Tôi muốn chia sẻ với bạn vài lời khuyên có giá trị từ cuốn sách Think and Grow Rich (13 quy tắc nghĩ giàu làm giàu) của Napoleon Hill. Về cơ bản, ông nói rằng nếu bạn chưa chắc chắn sẽ làm gì, thì hãy bước một bước – một bước nhỏ thôi. Khi vũ trụ lên tiếng gọi bạn, kể cả khi bạn không biết chính xác con đường dẫn đến thành công – hãy cứ bước tiếp một bước nhỏ.

Những bước nhỏ đó sẽ cho ta thấy được mục đích. Chúng sẽ cho bạn thấy bạn đang được chú ý và bạn nhận được lệnh phải bước đi. Bạn có thể không biết con đường nào tốt nhất để đi đến nơi cần đến, nhưng đôi chân bạn đã xỏ giày và bước đi. Bạn có thể bước vào khoảng hư vô rộng lớn vô cùng, nhưng bạn vẫn sẽ bước đi theo mệnh lệnh của vũ trụ dù thế nào đi nữa.

Và điều gì đó sẽ tới. Bạn sẽ nhận được vài phản hồi và bước thêm. Nếu bạn đi sai hướng cũng không sao cả. Một chút kensho hay một chút trực giác sẽ dẫn đường cho bạn. Và khi bạn bước thêm một bước nữa, việc này có thể khiến bạn gặp được người giúp đỡ hay đưa bạn tới nguồn lực nào đó mà trước đây bạn thậm chí còn không hề hay biết.

Hãy cứ bước những bước nhỏ đó khi cần để cảm nhận được con đường của mình. Một trong những bước nhỏ đầu tiên của tôi là đăng ký tên công ty Mindvalley.com. Tôi có một mẩu giấy ghi lại rằng tôi đã sở hữu công ty trách nhiệm hữu hạn đó. Tôi không có thứ nào khác, nhưng việc có được mẩu giấy đó đã giúp tôi bắt đầu đưa ra tầm nhìn xung quanh việc công ty ít nhất đã có một cái tên. Những bước đi nhỏ bé mang nhiều sức mạnh hơn bạn nghĩ. Chúng sẽ truyền mục đích của bạn đến vũ trụ: “Tôi nghe thấy tiếng bạn gọi rất to và rõ. Hãy tới đây nào! Hãy nói cho tôi biết mình cần phải làm gì. Tôi sẽ làm điều đó.”

Vì thế, đừng lo lắng nếu bạn không biết chính xác phải làm gì để đạt được mục tiêu. Hãy bước từng bước nhỏ.

1. Bước ra khỏi môi trường văn hóa.

2. Vứt bỏ hết những Quy tắc Chết tiệt.

3. Nắm trọn bộ công cụ để thiết kế nhận thức.

4. Tiếp nhận những mô hình thực tế hợp lý.

5. Đừng quên mang theo cả hệ thống sống của bạn.

6. Hãy để tâm trí tập trung vào việc bẻ cong thực tế.

7. Bước đi cùng Quy tắc Hạnh phúc.

8. Giữ chặt mục tiêu cuối trong tầm tay.

9. Vô ưu.

10. Mở cánh cửa và bước đi mạnh mẽ về phía sứ mệnh của bạn.

Thế giới không thể đợi để xem bạn sẽ làm gì tiếp theo.

Phụ lục A
Thực hành siêu việt

Bạn sẽ học được cách kết hợp những hệ thống quan trọng rút ra từ cuốn sách này thành bài tập thực hành cá nhân mạnh mẽ

“Vì vậy, dường như với tôi, những người có giáo dục đều không có quyền gì đối với bất kỳ tác phong tỉnh lẻ về mặt tâm linh nào. Các chân lý trong tinh thần phương Đông ngày nay không còn mang đậm nét phương Đông so với các chân lý trong khoa học phương Tây mang đậm nét phương Tây. Chúng ta đơn thuần chỉ nói về nhận thức của con người và những trạng thái tiềm năng của nó. Mục đích của tôi… là khích lệ bạn tìm hiểu những kiến thức tu hành cho chính mình mà không chấp nhận những ý tưởng siêu hình từng truyền cảm hứng cho những người thiếu hiểu biết và bị cách ly trong quá khứ.”

SAM HARRIS, Waking up (tạm dịch: Thức tỉnh)

SIÊU VIỆT LÀ GÌ?

Siêu việt là động thái vượt xa thế giới vật chất để nắm lấy những điều không thể nhìn thấy bằng mắt thường. Trong những chương trước, bạn đã tìm hiểu về các thực hành siêu việt như lòng biết ơn và sự tha thứ. Dưới đây, chúng ta sẽ đi sâu hơn và tạo ra thực hành có cấu trúc với các công cụ này.

Mọi người thường hay hỏi tôi: “Vinshen, anh làm gì hằng ngày để kết hợp các ý tường này – thực hành hằng ngày của anh là gì?” Trong chương này, tôi sẽ chia sẻ một bài tập thực hành siêu việt mà tôi đã tự thiết kế và sử dụng.Tôi gọi đó là Sáu giai đoạn. Sáu giai đoạn hợp nhất một vài ý tưởng quan trọng trong cuốn sách thành một bài tập tư duy kéo dài 15 phút mỗi ngày. Bạn có thể sử dụng nó như một cách thiền, dù nó thiết thực hơn nhiều so với việc thiền đơn thuần.

Sáu giai đoạn bắt nguồn từ các nghiên cứu khoa học và cá nhân. Sáu giai đoạn không chỉ giúp bạn hạnh phúc và giảm căng thẳng mà còn có thể khiến bạn mạnh mẽ và khỏe khoắn hơn. Một vài nhóm vận động viên thể thao chuyên nghiệp đang sử dụng nó như một phần trong việc rèn luyện tâm trí và một số doanh nhân khác cũng làm như vậy.

Trong vòng 10 năm qua, tôi đã xây dựng nhiều chương trình và ứng dụng thiền hàng đầu, trở thành một trong những người ủng hộ thiền nhiệt tình nhất thế giới. Tôi đã dạy các lớp học ở New York và London, một số thương hiệu thiền như OmHarmonics và ứng dụng thiền Omvana,ứng dụng này đã trở thành ứng dụng thể hình và sức khỏe có doanh thu cao nhất trên iTune tại hơn 30 quốc gia. Tôi chia sẻ điều này để bạn biết rằng tôi không phải là kẻ học đòi trong lĩnh vực thiền. Tôi đã nghiên cứu cũng như đổi mới việc hành thiền trong suốt một thập kỷ.

Điều tôi sắp chia sẻ với bạn là phương pháp RẤT TỐT để kết hợp các thực hành siêu việt mà tôi đã khám phá ra.Tôi sẽ giải thích và hướng dẫn bạn rõ ràng về cách trải nghiệm nó.

Thực hành này sẽ giúp bạn:

▪ Biến Quy tắc Hạnh phúc trở thành một phần trong cuộc sống hằng ngày và củng cố mức độ hạnh phúc của bạn trong suốt cả ngày.

▪ Tập trung vào các mục tiêu cuối và những bước cần làm để đạt được mục tiêu đó.

▪ Trở nên vô ưu bằng cách rũ bỏ mọi lo lắng và tập tha thứ.

▪ Kết nối trực giác với tiếng gọi bên trong bạn, tìm ra con đường tối ưu cho sứ mệnh của bạn, phá bỏ những Quy tắc Chết tiệt.Thông thường, trong Sáu giai đoạn, những nhận thức sâu sắc, ý tưởng và thời khắc phát kiến sẽ vụt lóe sáng.

▪ Có được sự kiên cường để vượt qua những trở ngại khó tránh trên con đường đi theo tiếng gọi.

Và đó mới chỉ là bắt đầu. Bạn cũng sẽ thu được lợi ích của việc hành thiền. Thiền có vô số lợi ích thiết thực mà tôi không thể liệt kê hết được. Bạn chỉ cần biết rằng tại thời điểm cuốn sách này được xuất bản, đã có khoảng 1.400 nghiên cứu được thực hiện để tìm hiểu lợi ích của thiền.

THIỀN LÀ ĐỂ CUỘC SỐNG TRỞ NÊN TỐT ĐẸP HƠN, CHỨ KHÔNG PHẢI LÀ ĐỂ TỐT CHO VIỆC LUYỆN TẬP

Có hàng nghìn kiểu thiền khác nhau, nhưng nhìn chung, chúng đều nằm trong một hoặc hai loại: phương pháp thiền xuất phát từ thực hành kiểu tu viện và phương pháp thực hành được thiết kế cho con người hiện đại.

Tất cả các loại thiền đều có lợi ích, trừ khi là nhà tu hành, nếu không bạn sẽ không muốn thiền theo kiểu tu viện. Nó không hiệu quả và chậm chạp. Nhiều phương pháp trong số những thực hành này vẫn bắt nguồn từ giáo điều và chưa từng được cập nhật trong hàng thế kỷ.

Theo Emily Fletcher, người sáng lập ra trường thiền Ziva ở thành phố New York, nhận thức sai lệch lớn nhất về thiền là khi cho rằng mục đích của thiền là tạm tách tư duy ra khỏi suy nghĩ. Đó chỉ là cố gắng ngừng suy nghĩ.Thật là khó, phải không? Theo Emily, khi mọi người cố làm điều đó, nó sẽ trở thành “điểm khởi đầu và kết thúc của sự nghiệp thiền.” Bà tiếp tục:

“Nhưng nếu chúng ta tiếp tục với suy nghĩ rằng bản chất của thiền là để chúng ta trở nên tốt đẹp trong cuộc sống – chứ không phải là để thiền giỏi, và nếu chúng ta chấp nhận thực tế rằng không ai có thể ra lệnh cho não bộ ngừng hoạt động, thì nó sẽ trở nên vô tư hơn, vui vẻ hơn và hưởng thụ hơn. Cố gắng ra lệnh cho não bộ ngừng làm việc cũng giống như việc cố gắng ra lệnh cho trái tim ngừng đập – nó không có tác dụng.”

Sáu Giai đoạn sẽ khơi gợi nhiều phương pháp khác nhau để mang lại cho bạn trải nghiệm thiền tối ưu mà bạn có thể cá nhân hóa cho lịch trình, nhu cầu và cuộc sống của mình. Nó xuất phát từ khoa học và cho phép bạn kết hợp mọi ý tưởng của cuốn sách này vào cuộc đời bạn chỉ bằng 15 phút mỗi ngày. Và bạn sẽ không cần phải giải tỏa tâm trí.

GIỚI THIỆU VỀ SÁU GIAI ĐOẠN

Sáu giai đoạn là phương pháp bẻ khóa tinh thần giúp bạn đạt tới cấp độ phi thường nhanh hơn trước đây.

Mỗi một giai đoạn đều được thiết kế để củng cố một trong sáu kỹ năng chính. Ba kỹ năng đầu tập trung vào hạnh phúc ở thời điểm hiện tại. Ba kỹ năng sau tập trung vào tầm nhìn cho tương lai.

Đây là lý do vì sao chúng ta cần tập trung vào sáu giai đoạn này:

1. CẢM THÔNG. Tôi tin rằng ai cũng cần yêu thương và cảm thông trong cuộc sống. Giai đoạn này tập trung vào việc giúp bạn trở nên tốt hơn với người khác và tốt hơn với chính mình. Đây là công cụ đắc lực để tự yêu quý chính mình.

2. LÒNG BIẾT ƠN.Chúng ta có thể có nhiều mục tiêu, nhưng điều quan trọng là ta cần phải biết trân trọng và hạnh phúc với những gì đã đạt được. Lòng biết ơn có mối tương quan sâu sắc với hạnh phúc.

3. SỰ THA THỨ. Sống yên bình với thế giới và với mọi người xung quanh là một trong những cách hiệu quả nhất để duy trì Quy tắc Hạnh phúc. Thêm vào đó, nó sẽ giúp bạn trở nên vô ưu.

4. ƯỚC MƠ TƯƠNG LAI. Như bạn đã học trong Chương 7 và Chương 8, đó là khao khát mãnh liệt trong việc có một tầm nhìn kéo bạn về phía trước – viễn cảnh về cách bạn muốn khám phá cuộc sống trong tương lai.

5. NGÀY HOÀN HẢO. Giai đoạn này cho bạn cảm nhận về việc kiểm soát cách khám phá cuộc sống mỗi ngày. Nó sẽ diễn giải ước mơ trong tương lai của bạn thành các bước hành động.

6. PHƯỚC LÀNH. Chúng ta cần cảm thấy được hậu thuẫn và an tâm khi biết rằng dù những dự định mà chúng ta muốn làm có lớn đến mức nào, mọi thứ rồi sẽ ổn thỏa. Giai đoạn này tập trung vào việc giúp bạn cảm thấy an toàn và được ủng hộ trong hành trình theo đuổi sứ mệnh.

Đầu tiên, chúng ta sẽ xem xét mỗi giai đoạn để bạn có thể làm quen dần với cách khám phá. Sau đó, tôi sẽ chia sẻ chính xác cách thực hiện từng giai đoạn.

Ở cuối phụ lục này, tôi cũng cung cấp một ứng dụng và video hướng dẫn để bạn có thể dễ dàng xem và hành thiền bất cứ lúc nào bạn muốn.

Giai đoạn 1: Cảm thông

Giai đoạn này nói về cảm giác kết nối với người khác, cảm nhận mối liên hệ cùng lòng tốt hướng tới mọi điều trong cuộc sống, như chúng ta đã thảo luận trong Chương 10. Trong giai đoạn này, bạn sẽ thể hiện sự cảm thông và tình yêu bao la hơn đối với cả nhân loại, bắt đầu từ gia đình, bạn bè rồi mở rộng tới cả hành tinh. Thực hành cảm thông giúp bạn trở nên tốt đẹp hơn, và một số nghiên cứu đã cho thấy những người đàn ông và phụ nữ biết cảm thông hay tốt bụng sẽ thu hút những người khác phái (nhờ đó có thể cải thiện khả năng hẹn hò).

Giai đoạn 2: Lòng biết ơn

Khoa học chứng minh lòng biết ơn sẽ làm gia tăng năng lượng, giảm lo âu, cải thiện giấc ngủ và tạo ra cảm giác kết nối xã hội – đó là lý do tại sao một số bài tập trong cuốn sách này lại tập trung vào lòng biết ơn. Hãy nghĩ tới ba điều khiến bạn cảm thấy biết ơn trong cuộc sống cá nhân, ba điều khiến bạn cảm thấy biết ơn trong công việc và ba điều khiến bạn cảm thấy biết ơn chính mình. Ba điều cuối cùng rất quan trọng. Chúng ta thường tìm kiếm tình yêu từ người khác nhưng lại thất bại trong việc thật sự yêu thương chính mình.

Giai đoạn 3: Sự tha thứ

Như tôi đã chia sẻ trong Chương 7, tha thứ rất cần thiết đối với Quy tắc Hạnh phúc và trạng thái cao nhất cần thiết để sống phi thường. Ở đây, bạn sẽ đưa bài tập về tha thứ đã học trong Chương 7 vào phần luyện tập hằng ngày.

Khoa học ngày nay chỉ ra rằng tha thứ có thể mang lại những lợi ích sức khỏe quan trọng, bao gồm giảm đau lưng, hiệu suất thể thao cao hơn, sức khỏe tim mạch tốt hơn, và tăng cường cảm giác hạnh phúc. Một nghiên cứu về một nhóm nhỏ những người mắc bệnh đau lưng mãn tính cho thấy những người hành thiền tập trung vào việc chuyển cơn giận dữ thành sự cảm thông sẽ bớt đau đớn và lo lắng ít hơn so với những người chỉ nhận được sự chăm sóc thông thường. Một nghiên cứu khác cũng chỉ ra rằng tha thứ cho ai đó giúp cải thiện được huyết áp và giảm cường độ làm việc của trái tim. Điều thú vị ở chỗ làm giảm tiêu cực cho trái tim cũng giúp mang lại điều này.

Nghiên cứu về tác động của sự tha thứ do Xue Zheng của Trường Quản lý Rotterdam thuộc Đại học Erasmus cũng chỉ ra rằng tha thứ khiến cơ thể có vẻ khỏe mạnh hơn. “Nghiên cứu của chúng tôi chỉ ra rằng những người biết tha thứ sẽ tiếp nhận thế giới theo cách bớt tiêu cực hơn và thể hiện tốt hơn trong những việc có liên quan đến thử thách thể chất,” Zheng nói.

Trong một nghiên cứu, những người tham gia có thể thật sự nhảy cao hơn sau khi mô tả chi tiết việc họ đã tha thứ cho ai đó từng làm hại mình. Trong một nghiên cứu khác do Zheng tiến hành, những người tham gia khi được yêu cầu đoán độ dốc của một ngọn đồi đã mô tả độ dốc đó thoải hơn sau khi mô tả chi tiết về một trường hợp mà họ đã tha thứ cho ai đó. Ở một nơi khác, tôi đã mô tả những trải nghiệm mạnh mẽ của chính mình về việc tha thứ trong quá trình thiền. Chính vì vậy, tha thứ là một trong những thành tố của Sáu giai đoạn.

Giai đoạn 4: Ước mơ tương lai

Đến lúc này, bạn đã tập trung vào hiện tại. Trong giai đoạn này, bạn sẽ thể hiện những dự định cho hạnh phúc tương lai. Tôi đánh giá giai đoạn này bằng việc phát triển mạnh mẽ và niềm vui mà mình đã trải qua trong sự nghiệp. Nhiều năm trước, tôi từng tưởng tượng về cuộc sống của mình trong tương lai. Giờ đây, tôi lại tưởng tượng tới cuộc sống nhiều năm sau trong khi vẫn hạnh phúc ở thời điểm hiện tại. Thực hiện việc này mỗi ngày dường như giúp não bộ của tôi tìm ra con đường tối ưu để nhận ra giấc mơ của mình.

Khi mường tượng ra cuộc sống trong tương lai của mình, tôi nghĩ đến ba năm sau, và tôi gợi ý bạn cũng nên làm điều tương tự trong giai đoạn này. Và dù bạn có nhìn thấy điều gì trong ba năm tới – cũng hãy nhân đôi nó lên. Bởi não của bạn sẽ đánh giá thấp những gì bạn có thể làm. Chúng ta thường có xu hướng đánh giá thấp những điều bản thân có thể làm trong vòng ba năm và đánh giá quá cao những điều mình có thể làm được trong một năm.

Một vài người cho rằng “đi theo tâm linh” nghĩa là bạn phải bằng lòng với cuộc sống hiện tại. Thật nhảm nhí. Bạn nên hạnh phúc dù bạn là ai. Nhưng điều đó không nên ngăn bạn ước mơ, phát triển và đóng góp.

Hãy chọn một mục tiêu cuối từ những câu trả lời của bạn trong Ba Câu Hỏi Quan Trọng Nhất trong chương 8 và dành vài phút chỉ để tưởng tượng và suy nghĩ vui vẻ về việc cuộc đời mình sẽ ra sao nếu đạt được mục tiêu cuối đó.

Giai đoạn 5: Ngày hoàn hảo

Bạn đã biết được mong muốn của bản thân đối với cuộc sống tương lai ba năm sau,vậy bạn cần phải làm gì để điều đó xảy ra? Giai đoạn này sẽ đưa bạn đến với ngày hoàn hảo – ngày hôm nay – và bạn có thể xem xét cách khám phá cuộc sống: khởi đầu với buổi sáng tỉnh táo và hưng phấn, có một cuộc họp thú vị với những người đồng nghiệp tuyệt vời, cảm thấy tràn đầy ý tưởng, thành công với bài thuyết trình, gặp gỡ bạn bè sau giờ làm việc, có một bữa tối ngon lành với bạn đời, chơi cùng con trước khi đi ngủ.

Khi bạn nhận ra ngày hoàn hảo của mình, bạn sẽ rèn luyện hệ lưới hoạt hóa của não bộ (RAS) chú ý tới những điều tích cực.Hệ lưới hoạt hóa là một phần của não bộ giúp bạn chú ý tới các kiểu mẫu. Hãy thử ví dụ đơn giản này nhé, khi bạn mua một chiếc xe mới, chẳng hạn như chiếc Tesla Model S, bỗng bạn nhận ra có rất nhiều chiếc Model S đang chạy trên đường. Hiệu ứng tương tự xảy ra ở đây. Vì vậy, hãy tưởng tượng rằng cuộc gặp gỡ trong bữa trưa hôm nay sẽ diễn ra tốt đẹp – những ý tưởng tuyệt vời, đồ ăn tuyệt hảo và không khí thú vị. Vài tiếng sau, bạn thật sự có mặt tại buổi gặp mặt đó – và người phục vụ lại mang nhầm món ăn bạn đã gọi. Vì bạn đã tưởng tượng ra một thực tế tốt đẹp, nên hệ lưới hoạt hóa của bạn dường như chỉ tập trung vào bầu không khí, công ty và những món ăn hơn là việc đưa nhầm món, vì bạn đã bảo nó làm như vậy. Bạn thấy chưa? Bạn đang huấn luyện não của mình bỏ qua những điểm tiêu cực và tăng cường những điểm tích cực. Bạn không cần phải thay đổi thế giới. Bạn chỉ cần thay đổi cách bạn nghĩ về thế giới. Và hóa ra, điều đó lại mang tới sức mạnh vô cùng lớn.

Giai đoạn 6: Phước lành

Bạn có thể thực hiện giai đoạn cuối dù bạn có tin vào tâm linh hay không. Nếu tin vào sức mạnh của đấng siêu nhiên, bạn hãy tưởng tượng rằng mình có thể chạm vào họ, gọi họ và cảm nhận năng lượng của sức mạnh mà đấng ban phát đang chảy vào trong bạn, đi từ đầu tới tận chân – bạn cảm thấy được yêu thương và che chở. Vậy thôi. Bài tập này chỉ mất khoảng 30 giây. Nếu không tin vào sức mạnh của đấng siêu nhiên nào, bạn vẫn có thể tưởng tượng rằng bạn đang tự tái khởi động, tinh chỉnh bản thân, hoặc kêu gọi sức mạnh trong chính mình. Tương tự như vậy, bạn sẽ cảm thấy năng lượng này tràn khắp cơ thể mình. Bây giờ, bạn đã sẵn sàng theo đuổi sứ mệnh của mình.

BA NHẦM TƯỞNG SẼ NGĂN BẠN THỰC HIỆN PHƯƠNG PHÁP NÀY

Nếu thiền có nhiều lợi ích như vậy, tại sao chỉ có khoảng 20 triệu người Mỹ thiền hằng ngày? Tôi đã đưa ra câu hỏi này cho hơn 70.000 người theo dõi tài khoản Facebook của mình,và nhiều người đã hoàn thành phiếu điều tra. Tôi phát hiện ra, nếu không thiền hằng ngày, bạn có thể sẽ mắc phải một trong ba mô hình thực tế lạc hậu về thiền sau đây. Đây chỉ là tổng quan của từng mô hình và cách chúng ta sẽ viết lại chúng.

1. “Tôi quá bận nên không có thời gian thiền”

Tôi gọi đây là nghịch lý của sự bận rộn bởi vì đơn giản nó không hợp lý. Nó cũng giống như thể: “Tôi quá đói để ăn” vậy. Những người thiền thường xuyên như Arianna Huffington, nhà nghiên cứu tương lại Ray Kurzweil và tôi đều hiểu rằng bạn có thể thu được những tác động to lớn đối với năng suất chỉ nhờ 15 phút hành thiền mỗi ngày. Đó là còn chưa kể đến những lợi ích khác như tăng cường tuổi thọ, khả năng sáng tạo và giải quyết vấn đề. Nếu phải bắt đầu một ngày làm việc mà không thiền, tôi sẽ không thể đạt được hiệu quả hay năng suất.Tuy nhiên, có rất nhiều người vướng vào nghịch lý này. Lý do không hẳn là vì họ không thể dành ra 15 phút mà vì họ chưa ý thức được chính xác họ nên thiền như thế nào và phải làm gì. Sáu Giai đoạn sẽ giúp bạn có thêm thời gian bằng cách kích hoạt tâm trí để bạn trở nên hiệu quả và năng suất hơn. Bạn không nên từ bỏ thiền.

2. “Tôi không thể làm đúng”

Đó không phải là vấn đề với thiền, ví dụ như với việc chạy bộ, bạn rất dễ nhìn ra được mình đang làm đúng hay sai. Bạn đi từ điểm A tới điểm B trong khoảng thời gian X. Nhưng với thiền, bạn có thể cảm thấy bản thân dao động từ ý nghĩ này tới ý nghĩ khác, ngủ gật, chán nản, hoặc chỉ nhắm mắt thiền cho xong. Vì vậy, bạn có thể kết luận rằng thiền không hiệu quả, nhưng những điều này chỉ xảy ra khi bạn không dùng đúng hệ thống. Hệ thống đúng – Sáu giai đoạn – sẽ giúp bạn tham gia, không buồn chán và thật sự cung cấp cho bạn những dấu mốc cụ thể để bạn thực hiện trong 15 phút thiền. Điều này sẽ mang tới cho bạn một thế giới khác biệt.

3. “Việc ‘giải tỏa tâm trí’ không bao giờ có tác dụng với tôi.”

Có một câu ngạn ngữ cổ của Trung Quốc nói rằng: “Tâm trí giống như một con khỉ say rượu cứ nhảy từ cây này sang cây khác.” Điều này chính xác. Đừng bao giờ nghĩ bạn phải rũ sạch tâm trí để thiền. Đây là một trong những lầm tưởng lớn nhất về thiền. Thiền có thể dễ thực hiện hơn đối với những tu sĩ ngồi trong hang và giải tỏa tâm trí cách đây nhiều thế kỷ. Họ không có việc làm, sự nghiệp, gia đình, con cái, chuông báo tin nhắn hoặc Facebook để xử lý. Thế giới của chúng ta đã khác, và thiền cũng phải thay đổi để phù hợp. Vì vậy, tôi không ủng hộ việc bắt đầu với phương pháp “giải tỏa tâm trí”. Sáu giai đoạn sẽ giúp tâm trí bạn tập trung.Thậm chí, nó có thể được dùng để giải quyết vấn đề. Nếu có vấn đề cấp bách ở chỗ làm hay trong cuộc sống cá nhân, bạn có thể mang ý nghĩ đó vào trong thiền và biến vấn đề thành kế hoạch. Trong kiểu thiền này, tâm trí của bạn hoạt động – nhưng bạn VẪN thiền và đón nhận mọi thành quả của sự tĩnh lặng.

Nhiều doanh nhân cực kỳ bận rộn và những người mắc hội chứng giảm tập trung trước đây chưa từng nghĩ rằng mình có thể thiền thì nay lại hành thiền mỗi ngày, cũng nhờ Sáu giai đoạn mà mọi trở ngại với thiền truyền thống đã được giải quyết. Tôi nhận được những lá thư viết về điều này hằng ngày.

John Davy, một doanh nhân người Anh đã sáng lập và bán câu lạc bộ hài kịch lớn nhất thế giới, đã nói với tôi trong lần đầu tiên gặp mặt:

“Tôi bắt đầu thực hành Sáu giai đoạn trong khoảng 100 ngày liên tục. Rồi tôi cảm thấy bình thường nên ngừng lại. Nhưng trong vài tuần ngưng tập, bạn bè tới gặp tôi rồi nói: ‘John, chuyện gì vậy? Anh lại khó chịu nữa à.Anh lại căng thẳng nữa à.’ Và tôi nhận ra điều đó. Lúc thực hành Sáu giai đoạn, tôi đã thay đổi bản thân tới mức không ngờ. Khi tôi ngừng tập, một vài căng thẳng và biểu hiện cũ lại trỗi dậy. Bạn bè nghĩ rằng tôi lại không uống thuốc nữa. Giờ thì tôi đã trở lại rồi. Và tôi sẽ không bao giờ bỏ tập nữa. Nó thật phi thường.”

Bạn đã sẵn sàng bắt đầu chưa?

THỰC HÀNH SÁU GIAI ĐOẠN NHƯ THẾ NÀO?

Có rất nhiều sự phá cách trong việc tiến hành phương pháp này, nhưng dưới đây là một số hướng dẫn:

THỰC HIỆN KHI NÀO. Thông thường, thực hành vào buổi sáng hoặc đêm trước khi đi ngủ là dễ nhất. Một số người có thể thực hành ở cơ quan. Cái chính là bạn phải dành ra 10-15 phút liên tục. Tôi thích thực hành vào buổi sáng vì việc này sẽ cung cấp cho tôi năng lượng cả ngày. Nhưng bạn có thể làm vào buổi tối nếu đó là thời gian phù hợp hơn với bạn: Hãy tưởng tượng ngày tiếp theo sẽ thế nào, sau khi có một giấc ngủ tuyệt vời rồi bùng nổ vào ngày hôm sau.

CÁCH NGỒI. Bạn có thể ngồi theo kiểu gì bạn thích. Không có cách ngồi nào được quy định cả.

HÃY TẬP TRUNG VÀ THỨC TỈNH. Nhiều người hay suy nghĩ vẩn vơ khi thiền hoặc ngủ gật. Sáu Giai đoạn hướng tới cách tư duy hoạt động theo tự nhiên – tức là luôn hoạt động. Bạn không cần phải giữ tâm trí tĩnh lặng. Nếu có suy nghĩ nào đó bất chợt lóe lên cũng không sao cả. Bạn chỉ cần gạt nó sang một bên. Hoặc bạn có thể dùng suy nghĩ đó trong giai đoạn tiếp theo. Có mục tiêu nào khiến bạn thấy hứng thú không? Tuyệt! Hãy để dành nó cho Giai đoạn 4: Ước mơ tương lai. Bạn có một cuộc họp bàn công việc trong tâm trí ư? Hãy dùng nó cho Giai đoạn 5: Ngày hoàn hảo. Có điều gì đó khiến bạn lo lắng vậy? Hãy dành sức mạnh của Giai đoạn 6: Phước lành để giải quyết điều đó.

Nhiều người thường ngủ gật khi thiền truyền thống vì nó tạo cảm giác nhàm chán. Với thiền Sáu giai đoạn, bạn sẽ ít khi rơi vào trạng thái buồn ngủ vì tâm trí của bạn luôn hoạt động. Nếu bạn vẫn có vấn đề với thiền, vẫn sợ thiền – bạn có thể tham khảo phần dưới đây để được hướng dẫn từng giai đoạn.

Hãy bắt đầu

Trong phần này, tôi sẽ giải thích chính xác điều bạn cần làm ở mỗi giai đoạn. Nếu bạn thực hiện quá trình này lần đầu, hãy bắt đầu một cách chậm rãi. Hãy bắt đầu Giai đoạn 1 trong ngày đầu tiên. Sang đến ngày thứ hai, hãy thực hiện Giai đoạn 1 cộng thêm Giai đoạn 2.Và cứ tiếp tục như vậy cho tới ngày thứ sáu, bạn sẽ thực hiện toàn bộ việc thiền Sáu giai đoạn.

Hãy đọc hướng dẫn dưới đây trước khi bắt đầu. Nếu bạn muốn nghe phần hướng dẫn này, tôi đã thiết kế một khóa học đơn giản kéo dài sáu ngày mà bạn có thể tải về miễn phí. Khóa học này sẽ có hướng dẫn từ ngày thứ nhất đến ngày thứ sáu để bạn nắm rõ toàn bộ Sáu giai đoạn. Tới ngày thứ sáu, bạn sẽ thực hiện toàn bộ nội dung thiền. Lúc này, bạn có thể tiếp tục bài thực hành bằng cách lắng nghe bài Sáu giai đoạn được cung cấp ở phần cuối của khóa thiền.

Bây giờ thì hãy khám phá chính xác những gì nên làm trong từng giai đoạn.

Giai đoạn 1: Cảm thông

Hãy nghĩ tới ai đó mà bạn thật sự yêu thương – một gương mặt hay nụ cười sẽ khiến trái tim bạn rạng rỡ. Với tôi, đó là con gái tôi, Eve. Khi tôi viết cuốn sách này, con bé mới được hai tuổi. Nụ cười của Eve là câu hỏi tôi có thể dành cả cuộc đời để trả lời. Tôi bắt đầu bằng cách tưởng tượng ra khuôn mặt và nụ cười của con bé.

Khi bạn tưởng tượng ra người bạn yêu thương – bạn đời, cha mẹ, con cái, bạn thân, người hướng dẫn, hay thậm chí là thú cưng – hãy ghi lại trong tâm trí cảm giác về sự cảm thông và tình yêu thương đang tuôn trào. Cảm giác này sẽ trở thành điểm tựa của bạn.

Giờ thì hãy tưởng tượng tình yêu này giống như bong bóng đang bao quanh bạn. Hãy tưởng tượng bản thân đang ở trong bong bóng tình yêu.

Bây giờ, hãy tưởng tượng những bong bóng này đang phình to khắp căn phòng. Nếu có ai đó trong phòng, hãy tưởng tượng họ cũng được bao bọc bởi bong bóng cảm thông và yêu thương đó.

Hãy tiếp tục tưởng tượng bong bóng đã bao phủ khắp ngôi nhà của bạn. Hãy hướng tâm trí với cảm giác yêu thương tới mọi người trong nhà. Bạn có thể “cảm thấy” tình yêu gửi tới họ. Hoặc bạn có thể đơn thuần lặp lại trong tâm trí một câu nói như: “Tôi trao cho bạn tình yêu và sự cảm thông, chúc bạn mọi sự như ý.”

Bây giờ, hãy tưởng tượng bong bóng tràn ngập khắp khu bạn sống hay cả tòa nhà…

Cả thành phố…

Cả đất nước…

Cả châu lục…

Và bây giờ là cả Trái Đất.

Với mỗi địa điểm, hãy tưởng tượng bản thân đang trao tình yêu thương và sự cảm thông tới mọi sinh vật trong bong bóng.

Đừng lo lắng về cách bạn tưởng tượng hay cảm nhận bong bóng. Hãy chỉ nghĩ về việc trao gửi yêu thương và sự cảm thông tới mọi công dân trên Trái Đất là đủ.

Bạn vừa hoàn thành giai đoạn cảm thông rồi đấy. Giờ hãy chuyển sang Giai đoạn 2.

Giai đoạn 2: Lòng biết ơn

Hãy bắt đầu bằng cách nghĩ tới 3-5 điều mà bạn cảm thấy biết ơn trong cuộc sống cá nhân. Đó có thể là một chiếc giường ấm áp hoặc công việc tuyệt vời mà bạn có. Đó cũng có thể là thứ gì đó rất đơn giản,như việc có một ly cà phê nóng hổi đang chờ bạn trong bếp.

Giờ hãy nghĩ tới 3-5 điều mà bạn thấy biết ơn trong công việc. Đó có thể là chặng đường đi làm thuận tiện. Hay người đồng nghiệp có nụ cười luôn khiến bạn thấy vui tươi. Hoặc vị sếp đã công nhận khả năng của bạn.

Mọi thứ vẫn tốt đẹp.

Giờ đến phần quan trọng nhất. Hãy nghĩ về 3-5 điều khiến bạn thấy biết ơn chính mình.

Đó có thể là việc trông bạn khá “bảnh” trong trang phục yêu thích của mình. Hoặc đó có thể là việc bạn đã đưa ra giải pháp nhanh nhạy trong các cuộc họp. Hay việc bạn không bao giờ quên ngày sinh nhật của bạn bè. Hoặc là trí tuệ đáng khâm phục của bạn và sở trường trong việc chọn những cuốn sách hay để đọc.

Trân trọng bản thân là điều mà chúng ta nên làm thật nhiều.

Giai đoạn 3: Sự tha thứ

Tha thứ cũng giống như cơ bắp vậy: Bạn càng thư giãn, nó càng trở nên dẻo dai. Hãy tha thứ đủ nhiều và bạn sẽ trở nên vô ưu – những con người và sự việc tiêu cực sẽ không thể ảnh hưởng nhiều đến bạn nữa.

Hãy bắt đầu với danh sách con người hoặc sự kiện cần tha thứ mà bạn đã tạo ra trong Chương 7. Mỗi lần bạn thực hành Sáu giai đoạn, hãy tập trung vào một người hoặc một sự kiện. Hãy nhớ là “người” đó có thể là bạn. Bạn có thể tha thứ cho chính mình về một điều gì đó đã làm trong quá khứ mà đến nay vẫn khiến bạn day dứt.

Tiếp theo, hãy tưởng tượng ra người đó hay sự việc đó.

Bây giờ, bạn hãy lặp lại ba bước mà chúng ta đã bàn trong bài tập về sự tha thứ ở Chương 7.

▪ BƯỚC THỨ NHẤT LÀ NGHĨ TỚI TÌNH HUỐNG. Hãy đưa tâm trí tới tình huống hoặc hình ảnh mà bạn sẽ tiến hành bài tập tha thứ. Ví dụ, khi tôi tha thứ cho bản thân vì một quyết định kinh doanh tồi tệ đã làm lãng phí hàng triệu đô-la, tôi đã tưởng tượng ra tôi khi còn trẻ đang đối mặt với tôi trong văn phòng hồi năm 2005.

▪ BƯỚC THỨ HAI LÀ CẢM NHẬN CƠN GIẬN DỮ VÀ NỖI ĐAU. Trong vòng chưa đầy hai phút (áng chừng cũng được), hãy cho phép bản thân cảm nhận sự giận dữ và nỗi đau. Nếu cần, hãy hét lên hay đấm vào gối cũng được. Hãy giải tỏa cảm xúc, nhưng đừng làm vậy quá lâu.

▪ BƯỚC THỨ BA LÀ THA THỨ HÓA THÀNH YÊU THƯƠNG. Hãy tiến hành hỏi những câu hỏi mà tôi đã đề cập trong Chương 7: Tôi đã học hỏi được gì từ việc này? Làm sao để tình huống này có thể khiến cuộc sống của tôi trở nên tốt đẹp hơn? Đồng thời, hãy nhớ tới câu nói “làm tổn thương người khác vì chính mình từng bị tổn thương.” Hãy hỏi bản thân: Điều gì đã xảy ra trong quá khứ khiến người đó lại làm tổn thương tôi?

Khi bắt đầu hỏi những câu hỏi này, bạn sẽ học được cách nhìn nhận tình huống từ quan điểm của người khác. Tha thứ có thể không khởi phát ngay từ lần đầu tập luyện, nhưng dù sai sót đó có là gì, bạn vẫn có thể tha thứ. Tha thứ chỉ cần thời gian tập luyện mà thôi.

Tha thứ sẽ xuất hiện và nó đòi hỏi sự kiên nhẫn, khi chúng ta làm được điều đó, ta có thể sẽ ngạc nhiên vì thành quả thu được. Khaled Hosseini đã viết trong The Kite Runner (Người đua diều): “Tôi rất lấy làm ngạc nhiên khi làm thế nào để tha thứ có thể lan tỏa; không phải là sự phô trương lòe loẹt khi xuất hiện, mà là nỗi đau được tích tụ, gói ghém rồi bất thình lình được quét sạch đi không một lời báo trước vào lúc nửa đêm.”

Và bây giờ, bạn đã thực hành xong nửa đầu của Sáu giai đoạn. Phần này nên thực hiện trong khoảng 6-15 phút. Thường thì tôi sẽ dành khoảng 7 phút. Bây giờ, chúng ta sẽ chuyển sang Giai đoạn 4 tới Giai đoạn 6 – những gì cần làm để hướng tới tầm nhìn cho tương lai của bạn.

Giai đoạn 4: Ước mơ tương lai

Bạn có còn nhớ câu trả lời cho Ba Câu hỏi Quan trọng Nhất trong Chương 8 không? Trong giai đoạn này, bạn hãy bắt đầu sử dụng chúng. Hãy chọn 1-3 hạng mục trong danh sách câu trả lời của bạn.

Bây giờ, hãy cho phép bản thân được mơ mộng. Hãy xem xét bản thân cùng những trải nghiệm, sự phát triển và khả năng đóng góp mà bạn đã viết trong danh sách. Hãy nhớ đưa ra tầm nhìn dài hạn hơn – tôi gợi ý thời gian đó nên là ba năm.

Hãy đưa vào đó thật nhiều cảm xúc. Cảm xúc chính là chìa khóa. Nếu bạn thấy bản thân đang đi thăm thú một đất nước mới lạ, hãy tưởng tượng sự phấn khởi và hào hứng mà bạn sẽ cảm nhận được từ việc tham gia chuyến hành trình. Hoặc tưởng tượng niềm kiêu hãnh và thành tựu mà bạn có thể cảm thấy khi dễ dàng học được một kỹ năng mới.

Tôi thích dành khoảng 3-5 phút thực hiện giai đoạn này. Nếu bạn có vấn đề về tưởng tượng, đừng khó chịu. Thay vì tưởng tượng mục tiêu, hãy nghĩ đến nó bằng cách sử dụng một kỹ thuật tên là “câu hỏi cao quý” do tác giả Christie Marie Sheldon nghĩ ra. Ở đây, bạn sẽ diễn giải tầm nhìn như một câu hỏi ở thì hiện tại: Vì sao tôi lại có thể dễ dàng ghé thăm những đất nước thú vị đó? Vì sao tôi lại xuất sắc trong việc kiếm tiền, giữ tiền và để tiền đẻ ra tiền? Tại sao tôi lại thành công trong tình yêu? Tại sao tôi lại có cân nặng lý tưởng? Đối với nhiều người, việc đặt câu hỏi sẽ dễ hơn là tưởng tượng. Hoặc bạn có thể kết hợp cả hai cách này. Cuối cùng, việc có ý tưởng mới là quan trọng. Bạn có thể lắng nghe ý tưởng, tưởng tượng ra ý tưởng, thậm chí là ngửi ý tưởng,… và mọi chuyện rồi sẽ ổn thôi.

Giai đoạn 5: Ngày hoàn hảo

Ở giai đoạn này, bạn sẽ bắt đầu với một câu hỏi đơn giản: Để có thể bắt đầu đạt được những hạng mục trong danh sách Ba Câu hỏi Quan trọng Nhất, tôi nên làm gì?

Bây giờ, hãy nghĩ tới những việc sẽ diễn ra trong ngày – đi làm, hội ý buổi sáng với cả nhóm, bài tập buổi trưa, buổi gặp mặt lúc ăn trưa,… từ công việc ở chỗ làm, về nhà, và thiền hay đọc sách trước khi đi ngủ.

Đối với từng việc nhỏ nhặt trong ngày, hãy tưởng tượng tới lúc mọi việc đều hoàn hảo. Tác giả Esther Hicks gợi ý, nếu bạn là người thiên về chủ nghĩa hoài nghi, hay có tư tưởng tiêu cực, bạn hãy bắt đầu bằng câu: “Chẳng phải sẽ rất tuyệt nếu .” Ví dụ, hãy tự hỏi bản thân: Chẳng phải sẽ rất tuyệt nếu tôi có một buổi đi làm không căng thẳng, được lắng nghe bản nhạc ưa thích hay sao?

Hãy làm điều này đối với mỗi phần việc diễn ra trong ngày cho tới khi đến giờ đi ngủ.

Trong lúc thực hiện, hãy tưởng tượng, hoặc giả vờ cũng được, rằng bạn có quyền kiểm soát cuộc sống của mình và ngày hôm đó sẽ diễn ra như vậy. Việc đó sẽ giúp bạn có thêm quyền kiểm soát và sức mạnh để có những trải nghiệm tích cực hơn trong suốt cả ngày, ngay cả khi bạn chỉ đơn giản chú ý tới các trải nghiệm tích cực hơn là những trải nghiệm tiêu cực.

Giờ chúng ta sẽ chuyển sang Giai đoạn 6.

Giai đoạn 6: Phước lành

Trong giai đoạn này, bạn hãy tưởng tượng có một đấng siêu nhiên nào đó sẵn sàng hỗ trợ bạn thực hiện sứ mệnh. Dù bạn là người theo thuyết vô thần hay theo tôn giáo nào đó cũng không quan trọng. Đấng siêu nhiên có thể là những vị thần trong văn hóa hay thần thoại, những vị thánh hay nhà tiên tri, thậm chí có thể là một nhân vật tâm linh hay siêu phàm nào đó. Nếu bạn là người theo thuyết vô thần, đấng siêu nhiên có thể đơn giản là sức mạnh tiềm ẩn và sự can trường bên trong bạn.

Hãy cảm nhận sức mạnh tối cao này chảy tràn từ đầu tới trán, mắt, mặt, cổ, vai, tay, bụng, hông, đùi, chân và bàn chân.

Hãy tưởng tượng bản thân bạn được bảo vệ và bao bọc bởi một thứ sức mạnh đã sẵn sàng bảo vệ bạn và giữ bạn đi đúng hướng trên con đường đạt được ước mơ của mình.

Bây giờ, hãy tưởng tượng bản thân bạn đang cảm ơn nguồn sức mạnh hoặc năng lượng tối cao này, và hãy nghĩ rằng mình đã sẵn sàng đối mặt với ngày mới.

Khi bạn đã sẵn sàng, hãy mở mắt ra. Và bạn đã thực hiện xong bài tập.

KẾT QUẢ BẠN NHÌN THẤY VÀ ĐIỀU BẠN KHÔNG THẤY

Khi thực hành Sáu giai đoạn, bạn sẽ bắt đầu gặt hái được tất cả những lợi ích của thiền mà bạn đã từng đọc. Tuy nhiên, do hệ thống này không chỉ mang lại sự thư giãn, nên bạn còn có thể thu được những thành quả khác như sự cảm thông, tha thứ và nhiều hơn thế nữa.

Sáu giai đoạn luôn nhắc nhở rằng bạn có thể hạnh phúc và bình an – nhưng cùng với đó, bạn vẫn có thể trở thành một nguồn lực thay đổi thế giới theo hướng tích cực. Và rằng chúng ta đừng bao giờ ngừng hướng tới những ước mơ cao đẹp.

Tôi coi Sáu giai đoạn là việc quan trọng nhất cần làm mỗi ngày. Nó là bí mật lớn nhất để tạo nên thành công của tôi và là kỹ năng quan trọng nhất mà tôi cần dạy cho mọi người. Tôi khó có thể diễn tả hết sức mạnh của nó.Tôi mong sẽ được lắng nghe những lợi ích mà nó mang lại cho bạn. Hãy chia sẻ câu chuyện cùng trải nghiệm của bạn với tôi qua địa chỉ: hellovishen@mindvalley.com.

Tôi cập nhật và tinh chỉnh Sáu giai đoạn cứ trung bình sáu tháng một lần. (Đó là mức độ làm mới của tôi cho Sáu giai đoạn.) Tôi vẫn đang tiếp tục thử nghiệm và cải thiện nó. Vì vậy, bạn có thể thấy những video hướng dẫn trước đây của bài tập này trên Internet có thể hơi khác so với những gì được viết trong cuốn sách. Hãy biết rằng phiên bản được cập nhật mới nhất của bài tập này luôn có sẵn trên nền tảng học tập của Mindvalley. Hãy đăng ký tại http://mindvalley.com/sixphase để nhận khóa học và hướng dẫn thiền miễn phí kéo dài sáu ngày.

Phụ lục B
Làm theo mật mã của tâm trí phi thường

Dưới đây là danh sách toàn bộ các quy tắc và những bài tập quan trọng trong cuốn sách được dùng như hướng dẫn tham chiếu:

CHƯƠNG 1: VƯỢT QUA MÔI TRƯỜNG VĂN HÓA

Chúng ta đang sống trong hai thế giới. Một thế giới của sự thật tuyệt đối – những thứ mà mọi người đều thừa nhận (lửa thì nóng) – và một thế giới của những sự thật tương đối – những khái niệm, mô hình, điều bí ẩn và quy tắc con người phát triển rồi truyền lại từ đời này sang đời khác. Đây là nơi của những khái niệm như kết hôn, tiền bạc và tôn giáo. Những sự thật tương đối không phải lúc nào cũng đúng đối với mọi người, nhưng chúng ta thường có xu hướng coi chúng như những sự thật tuyệt đối. Chúng có thể vô cùng hợp lý hoặc vô cùng giới hạn. Tôi gọi thế giới của những sự thật tương đối là môi trường văn hóa.

Quy tắc số 1: Vượt qua môi trường văn hóa

Những người có tư duy phi thường có khả năng phát hiện ra các rào cản văn hóa và biết lựa chọn những nguyên tắc hay điều kiện để làm theo thay vì thắc mắc hoặc bỏ qua như những người bình thường khác. Bởi vậy, họ thường chọn con đường ít phải di chuyển và sáng tạo ra những ý tưởng làm cho cuộc sống thực sự có ý nghĩa.

CHƯƠNG 2: NGHI NGỜ QUY TẮC CHẾT TIỆT

Nhiều người trong chúng ta sống theo các quy tắc lỗi thời bị áp đặt thông qua môi trường văn hóa. Tôi gọi chúng là các Quy tắc Chết tiệt. Quy tắc Chết tiệt là những quy tắc mà xã hội đặt ra để đơn giản hóa sự hiểu biết về thế giới. Nghi ngờ Quy tắc Chết tiệt là một bước tiến để hướng đến sự phi thường.

CÁC QUY TẮC CHẾT TIỆT PHỔ BIẾN ĐÁNG ĐỂ THÁCH THỨC

1. QUY TẮC CHẾT TIỆT VỀ ĐẠI HỌC. Chúng ta cần có một tấm bằng đại học để đảm bảo thành công.

2. QUY TẮC CHẾT TIỆT QUY ĐỊNH SỰ TRUNG THÀNH VỚI VĂN HÓA. Chúng ta nên kết hôn với những người cùng tôn giáo hoặc chủng tộc.

3. QUY TẮC CHẾT TIỆT VỀ TÔN GIÁO. Chúng ta nên gắn kết với một tôn giáo suốt đời.

4. QUY TẮC CHẾT TIỆT VỀ LÀM VIỆC CHĂM CHỈ. Chúng ta nên làm việc chăm chỉ để thành công.

Bài tập: Bài đánh giá Quy tắc Chết tiệt

Làm thế nào để nhận ra một Quy tắc Chết tiệt? Hãy tự hỏi bản thân năm câu hỏi sau:

Câu hỏi số 1: Điều đó có dựa trên lòng tin và hi vọng của loài người không?

Câu hỏi thứ 2: Điều đó có vi phạm Quy tắc Vàng không?

Câu hỏi thứ 3: Có phải tôi đã tiếp nhận điều đó thông qua văn hóa hay tôn giáo không?

Câu hỏi số 4: Điều đó có dựa trên các lựa chọn hợp lý hay theo phản ứng dây chuyền?

Câu hỏi thứ 5: Điều đó có làm tôi hạnh phúc không?

Quy tắc số 2: Nghi ngờ những Quy tắc Chết tiệt

Những tư duy phi thường biết nghi ngờ những Quy tắc Chết tiệt khi họ cảm thấy những quy tắc này không nằm trong hệ thống mơ ước và mong muốn của họ. Điểm khác biệt giữa việc trở thành một kẻ nổi loạn đơn thuần và một nhà viễn kiến là quy mô của Quy tắc Chết tiệt mà bạn sẵn sàng nghi ngờ cũng như hành động mà bạn sẵn sàng thực hiện để tiến hành thay đổi nó.

CHƯƠNG 3: THỰC HÀNH THIẾT KẾ NHẬN THỨC

Hãy coi thiết kế nhận thức như một hệ thống vận hành tư duy của con người – thứ bạn đang kiểm soát. Mô hình thực tế của bạn giống như phần cứng: Chúng là những niềm tin của bạn về bản thân và thế giới. Hệ thống sống thì giống như phần mềm: Chúng là những gì bạn làm để “vận hành” cuộc sống của bạn – từ những thói quen hằng ngày đến cách bạn xử lý vấn đề, nuôi dạy con cái, kết bạn, làm tình và tạo ra niềm vui. Chúng ta liên tục cập nhật các mô hình và hệ thống điện tử, nhưng nhiều người trong chúng ta lại sống với các niềm tin và các thói quen cũ rích lạc hậu mà không hề biết gì về điều đó. Khi thay đổi các mô hình cũng như hệ thống đã cũ và hết hạn đã hạn chế bản thân, bạn sẽ nâng cao được nhận thức của mình và mở ra con đường tiến tới cuộc sống phi thường.

Bài tập: Định nghĩa và đánh giá hệ thống cùng mô hình của bạn

Đối với mỗi mục trong 12 Lĩnh vực Cân bằng dưới đây, hãy đánh giá cuộc sống của bạn theo thang điểm từ 1-10, với 1 là “rất kém” và 10 là “phi thường”:

1. MỐI QUAN HỆ TRONG TÌNH YÊU: Đây là tiêu chuẩn đánh giá hạnh phúc của bạn trong tình trạng hiện tại của mối quan hệ. Điểm số của bạn:____

2. TÌNH BẠN: Đây là tiêu chuẩn đánh giá sự mạnh mẽ của mạng lưới hỗ trợ mà bạn đang có.Điểm số của bạn:____

3. HÀNH TRÌNH: Bạn mất bao nhiêu thời gian để du lịch và trải nghiệm thế giới, thực hiện những điều sẽ mở ra các trải nghiệm và sự hưng phấn mới cho bản thân? Điểm số của bạn:____

4. MÔI TRƯỜNG: Đây là chất lượng của chiếc xe hơi, ngôi nhà, nơi làm việc, nơi sống và địa chỉ dừng chân khi đi du lịch,… của bạn. Điểm số của bạn:____

5. SỨC KHỎE VÀ HÌNH THỂ. Dựa theo số tuổi và điều kiện thể chất, bạn đánh giá tình trạng sức khỏe của mình ra sao? Điểm số của bạn:____

6. ĐỜI SỐNG TRÍ TUỆ. Bạn phát triển và học tập trong bao lâu và nhanh đến đâu? Điểm số của bạn:____

7. CÁC KỸ NĂNG: Bạn có đang củng cố các kỹ năng để khiến mình trở nên khác biệt và xây dựng sự nghiệp thành công không? Điểm số của bạn:____

8. ĐỜI SỐNG TÂM LINH. Bạn dành bao nhiêu thời gian cho hoạt động tâm linh, thiền hay các hoạt động tín ngưỡng khác để giúp bản thân cảm thấy được kết nối, cân bằng và bình an? Điểm số của bạn:____

9. SỰ NGHIỆP. Bạn có đang phát triển, thăng tiến và hoàn thiện bản thân không? Điểm số của bạn:____

10. ĐỜI SỐNG SÁNG TẠO. Bạn có đang tham gia bất kỳ hoạt động nào để rèn luyện khả năng sáng tạo không? Điểm số của bạn:____

11. CUỘC SỐNG GIA ĐÌNH. Mối quan hệ của bạn với bạn đời, con cái, cha mẹ và anh chị em ra sao? Điểm số của bạn:____

12. CUỘC SỐNG CỘNG ĐỒNG Bạn có vai trò gì trong cộng đồng của mình không? Điểm số của bạn:____

Quy tắc số 3: Thực hành sắp đặt nhận thức

Những người mang tư duy phi thường hiểu rằng quá trình phát triển dựa trên hai yếu tố: mô hình thực tế mà họ có về thế giới và hệ thống sống của họ. Họ lưu giữ cẩn thận những mô hình và hệ thống có hiệu quả nhất cũng như thường xuyên để chúng tự cập nhật.

CHƯƠNG 4: VIẾT LẠI MÔ HÌNH THỰC TẾ CỦA BẠN

Điều này phụ thuộc vào những gì chúng ta chọn để tin tưởng vào bản thân và cuộc sống – rồi truyền lại cho con cháu sức mạnh để chúng thực hiện điều tương tự.Bài tập dưới đây sẽ giúp bạn viết lại các mô hình thực tế của bạn. Hãy thực hiện chúng cùng con cái của bạn – và nếu chúng không thể nghĩ ra được điều gì đó khiến chúng yêu quý chính mình, hãy nói cho chúng biết điều gì khiến bạn yêu quý chúng.

Bài tập: Bài tập về lòng biết ơn

Hãy nghĩ tới 3-5 điều điều mà bạn cảm thấy biết ơn hôm nay – chúng có thể là những điều nhỏ nhặt như cùng mỉm cười hay lớn lao như được thăng tiến tại nơi làm việc.

Bài tập: Bài tập “Những điều tôi yêu quý ở bản thân”

Hãy nghĩ tới 3-5 điều bạn yêu quý ở chính mình. Đó có thể là chất lượng của một hành động nào đó khiến bạn cảm thấy tự hào về bản thân hôm nay. Hoặc đó có thể là sự hài hước của bạn, sự bình tĩnh khi xử lý khủng hoảng, mái tóc, hay cú nhảy của bạn. Hãy dành vài phút mỗi ngày để công nhận “bạn” tuyệt đến mức nào.

Các mô hình thực tế bên ngoài

Mô hình thực tế bên trong hay niềm tin về bản thân có sức mạnh rất lớn. Nhưng các mô hình bên ngoài – những gì chúng ta tin tưởng vào thế giới – cũng mạnh không kém. Dưới đây là bốn mô hình thực tế bên ngoài quyền năng nhất mà tôi quyết định sẽ tin tưởng và chúng đã đem lại giá trị vô bờ bến cho cuộc đời tôi:

▪ Chúng ta đều có trực giác.

▪ Sức mạnh nằm ở việc chữa lành tâm trí-cơ thể.

▪ Hạnh phúc ở nơi làm việc là một loại hiệu suất mới.

▪ Bạn có thể tin vào tâm linh nhưng không nên tin vào tôn giáo.

Bài tập: Đánh giá mô hình niềm tin trong 12 Lĩnh vực Cân bằng

1. MỐI QUAN HỆ TRONG TÌNH YÊU: Bạn hi vọng gì từ mối quan hệ yêu đương, cả nhận được và cho đi? Bạn có tin rằng mình xứng đáng được yêu thương và trân trọng?

2. TÌNH BẠN: Bạn định nghĩa như thế nào về tình bạn?

3. HÀNH TRÌNH: Bạn nghĩ gì về hành trình khám phá?

4. MÔI TRƯỜNG: Nơi nào khiến bạn cảm thấy vui vẻ nhất? Bạn có hài lòng với nơi sống và cách mình sống không?

5. SỨC KHỎE VÀ HÌNH THỂ. Bạn định nghĩa sức khỏe thể chất là gì? Bạn định nghĩa thế nào là ăn uống lành mạnh? Bạn tin rằng mình đang già đi một cách dễ chịu hay tồi tệ?

6. ĐỜI SỐNG TRÍ TUỆ. Bạn học được bao nhiêu và phát triển đến đâu?

7. KỸ NĂNG: Thứ gì đang cản trở bạn học hỏi những điều mới?

8. ĐỜI SỐNG TÂM LINH. Giá trị tâm linh nào khiến bạn thấy tin tưởng?

9. SỰ NGHIỆP. Định nghĩa về công việc của bạn là gì? Bạn có cảm thấy mình đang nắm trong tay chìa khóa thành công không?

10. ĐỜI SỐNG SÁNG TẠO. Bạn có tin mình là người sáng tạo không?

11. CUỘC SỐNG GIA ĐÌNH. Bạn tin đâu là vai trò chính của mình với bạn đời, con trai, con gái? Bạn có cảm thấy thỏa mãn với đời sống gia đình của mình không?

12. CUỘC SỐNG CỘNG ĐỒNG. Bạn tin điều gì làm nên mục đích cao nhất của cộng đồng? Bạn có tin là mình có khả năng đóng góp cho cộng đồng không? Bạn có cảm thấy mình có thể đóng góp không?

HAI CÔNG CỤ GIÚP BẠN VIẾT LẠI MÔ HÌNH THỰC TẾ

Dưới đây là hai kỹ thuật có thể sử dụng ngay trong việc loại bỏ các mô hình thực tế tiêu cực mà bạn đã phát triển dựa trên thói quen hằng ngày. Cả hai đều dựa trên ý tưởng kích hoạt tư duy lý trí trước khi bạn vô tình tiếp nhận một mô hình. Hãy tự hỏi bản thân những câu hỏi sau:

Câu hỏi số 1: Mô hình thực tế của tôi là chân lý tương đối hay tuyệt đối?

Câu hỏi số 2: Điều này có thực sự có ý nghĩa giống như tôi đã nghĩ không?

Quy tắc số 4: Bạn có thể viết lại mô hình thực tế của mình

Tâm trí phi thường có những mô hình thực tế phù hợp với họ, khiến cho họ cảm thấy thoải mái với chính mình và mạnh mẽ để thay đổi thế giới sao cho phù hợp với tầm nhìn trong tư duy của họ.

CHƯƠNG 5: NÂNG CẤP HỆ THỐNG SỐNG

Nhiều người trong chúng ta bận rộn làm việc tới nỗi không bao giờ ngẫm lại cách thức hay lý do chúng ta làm điều đó. Những tư duy phi thường luôn tìm kiếm, khám phá và làm mới hệ thống sống của họ. Sau đó, họ sẽ đánh giá cách các hệ thống này vận hành.

Hệ thống sống của bạn phục vụ bạn tốt ra sao? Đã đến lúc nâng cấp nó chưa?

Bài tập: Mức độ làm mới của bạn là gì?

Gần đây, bạn đã cập nhật hệ thống nào trong 12 Lĩnh vực Cân bằng chưa? Tôi đã liệt kê mỗi 12 lĩnh vực dưới đây cùng với một cuốn sách hoặc một khóa học có thể cung cấp cho bạn một triển vọng mới.

1. MỐI QUAN HỆ TRONG TÌNH YÊU: Men Are from Mars, Women Are from Venus (Đàn ông Sao Hỏa, đàn bà Sao Kim) do John Gray viết.

2. TÌNH BẠN: Xin được giới thiệu cuốn sách How to Win Friends and Influence People (Đắc nhân tâm) của Dale Carnegie.

3. HÀNH TRÌNH: Losing My Virginity (Đường ra biển lớn) của Richard Branson.

4. MÔI TRƯỜNG: The Magic of Thinking Big (Dám nghĩ lớn) của Tiến sĩ David J. Schwartz.

5. SỨC KHỎE VÀ HÌNH THỂ. The Bulletproof Diet do Dave Asprey viết.

6. ĐỜI SỐNG TINH THẦN. Đâu là cách tốt hơn để bạn tối ưu hóa đời sống trí tuệ hơn là cập nhật hệ thống học tập, học cách học nhanh và cải thiện trí nhớ của mình? Tôi nghĩ rằng bạn nên tham gia các khóa học của Jim Kwik.

7. Kỹ năng CỦA BẠN: The 4-Hour Workweek (Tuần làm việc bốn giờ) của Timothy Ferriss.

8. ĐỜI SỐNG TÂM LINH. Conversations with God (Đối thoại với Thượng đế) của Neale Donald Walsch và Autobiography of a Yogi (Tự truyện của một Yogi) do Paramahansa Yogananda viết.

9. SỰ NGHIỆP. How to Be a Star at Work của Robert E. Kelley.

10. ĐỜI SỐNG SÁNG TẠO. The War of Art của Steven Pressfield.

11. CUỘC SỐNG GIA ĐÌNH. The Mastery of Love (Bậc thầy của tình yêu) của Don Miguel Ruiz.

12. CUỘC SỐNG CỘNG ĐỒNG. Delivering Happiness (Tỷ phú bán giày) do Tony Hsieh viết.

Bài tập: Điểm mốc không thể thương lượng

Khi bạn làm mới hệ thống sống, hãy sử dụng điểm mốc không thể thương lượng để tránh việc trượt dốc và tiến tới việc gặt hái được những thành tựu lớn lao hơn.

Bước 1: Nhận dạng những lĩnh vực trong cuộc sống mà bạn muốn đặt mốc

Hãy chọn hai mục trong 12 Lĩnh vực Cân bằng mà bạn muốn nhìn thấy sự tiến triển.

Bước 2: Kiểm tra điểm mốc và điều chỉnh cho phù hợp nếu bạn không đạt được.

Đặt ra mục tiêu cụ thể, có thể đạt được trong các mục đó và thường xuyên kiểm tra chúng.

Bước 3: Gia tăng áp lực để đạt được hiệu quả – theo cách tốt.

Nếu bạn trượt khỏi điểm mốc, hãy đặt một mục tiêu để quay trở lại điểm mốc thêm một chút xíu nữa. Bạn không những phải tránh trạng thái trì trệ mà còn phải thật sự phát triển.

Hệ thống của tương lai

Chúng ta chú ý quá nhiều đến hệ thống chăm sóc cơ thể hơn là hệ thống chăm sóc tâm trí và tinh thần.Chúng ta đã tạo ra một xã hội nơi mà ở đó, việc thức dậy với cảm giác căng thẳng, lo âu, sợ hãi và lo lắng được coi là bình thường.Chúng ta có thể cài đặt hệ thống sống để giải phóng bản thân khỏi những cảm giác đó.Tôi gọi những hệ thống này là thực hành siêu việt. Chúng bao gồm lòng biết ơn, thiền, sự cảm thông,hạnh phúc và những thực hành khác.Chỉ cần dành ra vài phút mỗi ngày để thực hành,tâm trí bạn sẽ trở nên rõ ràng và tâm hồn bạn sẽ tràn đầy năng lượng, lạc quan và minh mẫn cho ngày mới.

Quy tắc 5: Nâng cấp hệ thống sống của bạn

Những tư duy phi thường không ngừng dành thời gian để khám phá, nâng cấp và đo lường hệ thống sống mới nhằm áp dụng vào cuộc sống, công việc, tình yêu và tâm hồn. Họ luôn ở trong trạng thái liên tục phát triển và đổi mới bản thân.

CHƯƠNG 6: BẺ CONG THỰC TẾ

Khi bạn bắt đầu quá trình thiết kế nhận thức, nghi ngờ những Quy tắc Chết tiệt và thử nghiệm những mô hình thực tế cũng như hệ thống sống mới, bạn sẽ cảm thấy cuộc sống bắt đầu đỡ tù túng và thú vị hơn. Bạn sẽ tiến tới giai đoạn nâng cấp mạnh mẽ. Tôi gọi đó là bẻ cong thực tế. Dưới đây là hai điều then chốt bạn sẽ cảm nhận được trong trạng thái này:

▪ Bạn có một tầm nhìn táo bạo về tương lai để kéo bạn tiến về phía trước.

▪ Bạn hạnh phúc ở THỜI ĐIỂM HIỆN TẠI.

Tầm nhìn của bạn sẽ tiếp tục kéo bạn về phía trước – nhưng bạn không hề cảm thấy như thể mình đang làm việc. Nó giống như một trò chơi, một trò chơi bạn yêu thích.

Bài tập: Tám câu nói

Tám câu nói đơn giản dưới đây sẽ giúp bạn đánh giá bản thân đang ở đâu trên con đường bẻ cong thực tế. Không có câu trả lời nào là đúng hay sai ở đây. Bài tập này chỉ để giúp bạn biết mình đang ở đâu lúc này.

1. Tôi yêu thích công việc hiện tại tới mức không cảm thấy là mình đang làm việc.

Không đúng chút nào

Thỉnh thoảng đúng

Rất đúng

2. Công việc rất có ý nghĩa với tôi.

Không đúng chút nào

Thỉnh thoảng đúng

Rất đúng

3. Nhiều lúc tôi cảm thấy rất vui khi ở công ty và thời gian trôi đi rất nhanh.

Không đúng chút nào

Thỉnh thoảng đúng

Rất đúng

4. Khi gặp chuyện tồi tệ, tôi không thấy lo lắng chút nào.

Tôi chỉ biết sẽ có điều gì đó tốt đẹp xuất hiện ở phía trước.

Không đúng chút nào

Thỉnh thoảng đúng

Rất đúng

5. Tôi rất hứng thú với tương lai, tôi biết những điều tốt đẹp hơn sẽ luôn xuất hiện theo cách của chúng.

Không đúng chút nào

Thỉnh thoảng đúng

Rất đúng

6. Căng thẳng và lo âu dường như không làm phiền tôi lắm.

Tôi tin tưởng vào khả năng sẽ đạt được mục tiêu của mình.

Không đúng chút nào

Thỉnh thoảng đúng

Rất đúng

7. Tôi trông đợi vào tương lai vì tôi có những mục tiêu đặc biệt và táo bạo ở phía trước.

Không đúng chút nào

Thỉnh thoảng đúng

Rất đúng

8. Tôi dành khá nhiều thời gian để suy nghĩ tích cực về tầm nhìn cho tương lai.

Không đúng chút nào

Thỉnh thoảng đúng

Rất đúng

Nếu bạn trả lời “Rất đúng” từ câu 1 đến câu 4, bạn chắc chắn đang hạnh phúc ở thời điểm hiện tại.

Nếu bạn trả lời “Rất đúng” từ câu 5 đến câu 8, bạn chắc chắn đang ở trạng thái bẻ cong thực tế.

Nếu có thể trả lời “Rất đúng” cho cả tám câu, bạn chắc chắn đang ở trong trạng thái bẻ cong thực tế.

Quy tắc số 6: Bẻ cong thực tế

Những tư duy phi thường có thể bẻ cong thực tế. Họ có tầm nhìn táo bạo và thú vị về tương lai trong khi hạnh phúc của họ không bị trói chặt bởi những tầm nhìn đó. Họ hạnh phúc với hiện tại. Sự cân bằng này cho phép họ tiến tới tầm nhìn nhanh hơn nhiều trong khi vẫn có vô số niềm vui đi kèm. Khi người khác nhìn vào, họ có vẻ rất “may mắn”.

CHƯƠNG 7: SỐNG THEO NGUYÊN TẮC HẠNH PHÚC

Bạn có biết rằng có một hệ thống đơn giản để nắm bắt hạnh phúc ở thời điểm hiện tại và cảm thấy thật sự vui vẻ hay không? Tôi gọi đó là Quy tắc Hạnh phúc: quy tắc của niềm vui mỗi ngày. Nó gồm ba hệ thống chính:

Hệ thống Quy tắc Hạnh phúc số 1: Sức mạnh của lòng biết ơn

Hệ thống Quy tắc Hạnh phúc số 2: Tha thứ

Hệ thống Quy tắc Hạnh phúc số 3: Thực hành cho đi

Hạnh phúc không phải là một trạng thái vô định ngoài tầm kiểm soát của bạn. Nó là một kỹ năng có thể đào tạo được. Những bài tập dưới đây là con đường tắt chứa đầy sức mạnh để thực hiện Quy tắc Hạnh phúc.

Bài tập: Biết ơn mỗi ngày

Hầu hết chúng ta đều hướng tới tương lai khi tìm kiếm hạnh phúc. Nhưng hạnh phúc lại ở ngay trong mỗi chúng ta. Hãy tập trung vào những điều tốt đẹp đã diễn ra trong cuộc sống mang lại cho bạn cảm giác hạnh phúc ngay lúc này. Mỗi buổi sáng và tối hãy dành vài phút để nghĩ về:

3-5 điều bạn thấy biết ơn trong cuộc sống cá nhân.

3-5 điều bạn thấy biết ơn trong công việc.

Những điều đó có thể lớn hay nhỏ – miễn là chúng có ý nghĩa với bạn. Hãy dành khoảng 10-20 giây để cho những cảm giác tích cực này lan tỏa tới mỗi điều. Hãy cố gắng chia sẻ niềm vui này: Hãy thử thực hiện bài tập này với con cái hay với bạn đời của mình.

Bài tập: Giải thoát bản thân và thật sự tha thứ

Cởi bỏ những thù hận và cáu giận là cách đơn giản mà hiệu quả nhất để có được trạng thái tâm trí mạnh mẽ và thư giãn. Giống như hạnh phúc, tha thứ là một kỹ năng có thể luyện tập được. Nó là chìa khóa để thành thục Quy tắc Hạnh phúc. Dưới đây là vài sự biến tấu đã được đơn giản hóa của bài tập về sự tha thứ mà tôi học được trong chương trình 40 năm Thiền.

Chuẩn bị

Hãy lập danh sách bao gồm những người mà bạn cảm thấy họ đã làm điều gì không hay với bạn hay các tình huống khiến bạn bị tổn thương. Bài tập này có thể không dễ làm, đặc biệt là với những tình huống đã khiến bạn phải chịu tổn thương sâu sắc hay đã diễn ra từ lâu. Hãy nhẹ nhàng với bản thân. Khi bạn đã sẵn sàng, hãy chọn một người trong danh sách rồi bắt đầu bài tập.

Bước 1: Nghĩ tới tình huống.

Hãy nhắm hai mắt lại trong khoảng hai phút, cảm nhận bản thân đang quay lại thời điểm khi điều đó xảy ra. Hãy nghĩ tới tình huống đó.

Bước 2: Cảm nhận cơn giận giữ và nỗi đau.

Khi nghĩ tới người đã làm điều không hay với bạn, bạn sẽ thấy cảm xúc sống dậy nhưng đừng làm bước này quá vài phút.

Bước 3: Tha thứ hóa thành yêu thương.

Khi hình dung ra người đó, hãy thông cảm với họ. Họ có thể đang phải chịu đựng nỗi đau nào đó khiến họ làm như vậy. Hãy tự hỏi bản thân: Tôi đã học được điều gì từ chuyện này? Tình huống này đã giúp cuộc sống của tôi trở nên tốt đẹp hơn bằng cách nào?

Sau đó, bạn sẽ cảm thấy bớt tiêu cực đối với người đó hơn trước kia. Hãy lặp đi lặp lại quá trình này cho tới khi bạn cảm thấy mình có thể thoải mái để tha thứ hóa thành yêu thương. Đối với những trường hợp khó hơn, quá trình này có thể kéo dài vài tiếng hoặc vài ngày. “Tha thứ hóa thành yêu thương” không đơn thuần là bạn để nó trôi đi. Bạn vẫn cần phải bảo vệ bản thân và làm những việc cần làm. Đặc biệt là những hành động phạm pháp cần phải được báo cho cơ quan có thẩm quyền. Nhưng bằng việc tha thứ, nỗi đau về những điều đã xảy ra sẽ không còn gặm nhấm bạn nữa.

Bài tập: Cách cho đi

1. LIỆT KÊ TẤT CẢ NHỮNG THỨ BẠN CÓ THỂ TRAO CHO NGƯỜI KHÁC. Đó có thể là: thời gian, tình yêu thương, sự am hiểu, cảm thông, kỹ năng, ý tưởng, sự hiểu biết, năng lượng, giúp đỡ về thể chất và còn gì nữa?

2. ĐI VÀO CHI TIẾT VÀ CỤ THỂ. Kỹ năng nào (kế toán, hỗ trợ kỹ thuật, hướng dẫn, hỗ trợ pháp luật, viết, kỹ năng văn phòng hay kỹ năng nghệ thuật)? Hiểu biết về lĩnh vực gì (tư vấn nghề nghiệp; làm việc với trẻ em; giúp người khác xử lý những tình huống mà bạn từng trải qua như đương đầu với bệnh tật; chăm sóc người già; là nạn nhân của một tội ác nào đó)? Giúp đỡ về thể chất trong lĩnh vực nào đó (sửa chữa đồ đạc, giúp đỡ người già, nấu nướng, đọc sách cho người mù)?

3. NGHĨ TỚI NƠI BẠN CÓ THỂ GIÚP ĐỠ. Trong gia đình hay họ hàng? Tại nơi làm việc? Trong khu nhà? Thành phố? Các doanh nghiệp địa phương? Cộng đồng tôn giáo, tín ngưỡng? Thư viện địa phương? Các tổ chức dành cho thanh thiếu niên? Bệnh viện hoặc nhà dưỡng lão? Các tổ chức chính trị hoặc phi lợi nhuận? Vậy còn việc thành lập nhóm hoặc nâng cao ý thức về tác động của một vấn đề ít được quan tâm thì sao?

4. LÀM THEO TRỰC GIÁC MÁCH BẢO. Hãy xem lại danh sách và đánh dấu những mục bạn cảm thấy trào dâng cảm xúc thích thú.

5. THỰC HIỆN. Đưa ra cảm nhận, để ý đến những tình huống ngẫu nhiên có thể xảy ra đi kèm với cơ hội theo cách của bạn, và khám phá các khả năng.

Quy tắc số 7: Thực hành Quy tắc Hạnh phúc

Những con người với tư duy phi thường hiểu rằng hạnh phúc tới từ bên trong. Họ sẽ bắt đầu với niềm hạnh phúc ở thời điểm hiện tại và sử dụng nó như một nguyên liệu để hướng mọi tầm nhìn và ý định vào chính họ và thế giới.

CHƯƠNG 8: XÂY DỰNG TẦM NHÌN CHO TƯƠNG LAI

Hầu hết chúng ta đều bị buộc phải chọn sự nghiệp trước khi có thể mua bia một cách hợp pháp. Làm sao chúng ta có thể biết mình muốn gì khi ở vào độ tuổi đó được? Nhưng ngay cả khi chúng ta cố gắng “trưởng thành” và hiểu biết hệ thống trong việc lập mục tiêu, chúng ta vẫn có thể kết thúc theo cách thất vọng vì hầu hết các phương pháp lập mục tiêu hiện đại về cơ bản đều sai.

Chúng ta được đào tạo để lập ra các “mục tiêu phương tiện” – những mục tiêu là phương tiện để đạt được mục đích – và thường là để đáp ứng hay làm hài lòng những Quy tắc Chết tiệt của xã hội. Ngược lại, “mục tiêu cuối” sẽ đi theo tiếng gọi của trái tim, khiến chúng ta hứng thú và truyền cảm hứng cho chúng ta. Việc theo đuổi mục tiêu cuối sẽ là động lực thúc đẩy hướng tới sự phi thường. Bài tập Ba Câu hỏi Quan trọng Nhất có thể giúp bạn tiến thẳng tới các mục tiêu cuối thật sự quan trọng trong cuộc đời:

Bài tập: Hãy tự hỏi bản thân ba Câu hỏi Quan trọng Nhất

Câu hỏi 1: Bạn muốn có kinh nghiệm gì?

Nếu thời gian và tiền bạc không phải là mục tiêu và tôi không cần phải xin phép ai, tôi thật lòng muốn có kinh nghiệm trong lĩnh vực nào?

▪ MỐI QUAN HỆ TRONG TÌNH YÊU. Hãy tưởng tượng rõ ràng về mối quan hệ lý tưởng trong tình yêu của bạn. Bạn muốn thức dậy cùng ai mỗi sáng?

▪ TÌNH BẠN. Hãy tưởng tượng cuộc sống xã hội của bạn trong một thế giới hoàn hảo – con người, nơi chốn, giao tiếp, hoạt động.

▪ HÀNH TRÌNH. Dạng hành trình nào sẽ khiến bạn thấy rung động?

▪ MÔI TRƯỜNG. Khơi gợi cảm giác được sống trong môi trường mà bạn yêu thích. Ngôi nhà, chiếc xe, địa điểm du lịch lý tưởng của bạn trông sẽ như thế nào?

Câu hỏi 2: Bạn muốn phát triển như thế nào?

Để có được những kinh nghiệm kể trên, tôi phải phát triển như thế nào? Kiểu người mà tôi nên noi theo?

▪ SỨC KHỎE VÀ HÌNH THỂ. Hãy mô tả cách bạn muốn cảm thấy và nhìn nhận mỗi ngày. Vậy thì 5, 10 hay 20 năm nữa thì sao?

▪ ĐỜI SỐNG TRÍ TUỆ. Bạn cần học gì để có được những kinh nghiệm vừa kể trên? Bạn sẽ thích học cái gì?

▪ KỸ NĂNG. Bạn sẽ cần tới kỹ năng gì để thành công trong công việc? Nếu muốn nhảy việc, kỹ năng nào sẽ giúp bạn làm điều đó? Có kỹ năng nào bạn muốn học cho vui không?

▪ ĐỜI SỐNG TÂM LINH. Đâu là thực hành trí tuệ mang lại cảm hứng nhiều nhất đối với bạn?

Câu hỏi 3: Bạn muốn đóng góp ra sao?

Nếu đã có những trải nghiệm kể trên và phát triển theo những cách phi thường này, vậy tôi có thể để lại những gì cho thế giới?

▪ SỰ NGHIỆP. Tầm nhìn cho sự nghiệp của bạn là gì? Bạn muốn đóng góp gì cho lĩnh vực của mình?

▪ ĐỜI SỐNG SÁNG TẠO. Bạn thích thực hiện hay muốn học hoạt động sáng tạo nào? Bạn có thể chia sẻ cái tôi sáng tạo của mình với thế giới theo cách nào?

▪ CUỘC SỐNG GIA ĐÌNH. Hãy tưởng tượng cách bạn ở bên gia đình không phải như bạn nghĩ rằng mình “nên” làm thế mà là theo cách tràn đầy hạnh phúc. Bạn đã có trải nghiệm tuyệt vời nào cùng gia đình? Bạn có thể đóng góp điều gì độc đáo cho gia đình mình? Hãy nhớ rằng gia đình của bạn không phải là kiểu gia đình truyền thống – hãy định nghĩa “gia đình” như những người bạn thật sự yêu thương và muốn dành thời gian ở bên họ.

▪ CUỘC SỐNG CỘNG ĐỒNG. Đó có thể là bạn bè, hàng xóm, thành phố, tỉnh bang, quốc gia, cộng đồng tôn giáo hoặc cộng đồng thế giới. Hãy xem xét mọi khả năng, ý tưởng, trải nghiệm đặc biệt mà bạn có để biến bạn trở thành con người như bây giờ, đâu là dấu ấn mà bạn muốn để lại cho thế giới, thứ sẽ khiến bạn thấy thú vị và hài lòng thật sự?

Quy tắc số 8: Tạo ra tầm nhìn cho tương lai

Những tư duy phi thường tạo ra tầm nhìn cho tương lai không dựa trên những mục tiêu do nền văn hóa gợi ý cho họ. Thay vào đó, họ tạo ra một tầm nhìn dựa trên những mục tiêu cuối của chính họ - những mục tiêu mà họ biết là những yếu tố quyết định cho hạnh phúc.

CHƯƠNG 9: TRỞ THÀNH NGƯỜI VÔ ƯU

Những tư duy phi thường luôn tràn đầy năng lượng và sẵn sàng đón nhận thế giới để thể hiện những mục tiêu và tầm nhìn táo bạo của họ. Nếu cũng muốn làm điều tương tự, bạn phải vượt qua nỗi sợ hãi. May mắn thay, giống như nhiều điều mà chúng ta đã học được trong cuốn sách này, vô ưu là kỹ năng có thể rèn luyện được. Nó bao gồm việc hiểu rõ hai mô hình thực tế cụ thể dưới đây:

MỤC TIÊU TỰ THÚC ĐẨY. Đây là những mục tiêu cuối mà bạn hoàn toàn có thể kiểm soát được. Không ai có thể tước đoạt nó khỏi bạn. Ví dụ: luôn được sống trong tình yêu thương.

BẠN ĐÃ HOÀN THIỆN RỒI. Cảm giác bạn phải chứng tỏ bản thân sẽ tác động tới cuộc sống của chính bạn thông qua nhu cầu tìm kiếm sự công nhận từ thế giới bên ngoài. Chính điều này đã tước đi khả năng kiểm soát cuộc sống của bạn. Biết rằng mình hoàn thiện sẽ đưa bạn từ chỗ có một khoảng trống trong tim đến chỗ hoàn hảo về tâm hồn – và với tâm hồn hoàn hảo đó, bạn sẽ có nhiều thứ để trao cho cuộc sống, tình yêu, bản thân và thế giới.

Bài tập số 1: Người trong gương

Hãy đứng trước gương, nhìn thẳng vào mắt bạn, và nhắc đi nhắc lại với bản thân: “Tôi yêu bạn.” Bạn có thể làm việc này bao nhiêu lần cũng được, cho tới khi bạn cảm thấy ổn.

Bài tập 2: Biết ơn bản thân

Hãy đảm bảo làm bài tập “Điều tôi yêu quý ở bản thân” hằng ngày (xem Chương 4).

Bài tập 3: Tự khắc phục những lo lắng và sợ hãi bất chợt

Hãy sử dụng việc tập trung vào hiện tại để kéo bạn ra khỏi căng thẳng và lo lắng rồi quay trở lại trạng thái hạnh phúc ở thời điểm hiện tại. Đơn giản là hãy dành một phút hoặc hơn tập trung vào một chi tiết cụ thể tại thời điểm hiện tại: cách nắng chiếu vào một vật, hình dáng đôi tay xinh đẹp của bạn, hơi thở nhịp nhàng của bạn.

Quy tắc số 9: Vô ưu

Những tư duy phi thường không cần phải tìm kiếm sự công nhận từ ý kiến bên ngoài hay qua việc đạt được những mục tiêu tầm thường. Thay vào đó, họ có những mục tiêu tự thúc đẩy và tình yêu sâu thẳm bên trong định hướng cho hành động của họ.

CHƯƠNG 10: SỐNG VỚI SỨ MỆNH

Khi nghĩ tới những người phi thường mà tôi biết, tôi nhận ra sự độc đáo của họ nằm ở chỗ họ được dẫn dắt bởi một tầm nhìn đủ lớn khiến họ có thể vượt qua những rào cản thông thường trong cuộc sống và công việc. Họ vốn có một nguồn năng lượng tích cực, và họ đã dồn hết nó vào sứ mệnh mà họ tâm huyết.

Những người phi thường nhất trên thế giới đều không có sự nghiệp.

Cái họ có là tiếng gọi.

Tiếng gọi là đóng góp của bạn cho nhân loại. Nó là thứ có thể giúp chúng ta trao lại cho con cháu một hành tinh tốt đẹp hơn. Nó có thể là một cuốn sách mà bạn đang viết. Nó cũng có thể là việc bạn dành cả cuộc đời để nuôi dạy những đứa trẻ xuất sắc. Nó có thể là làm việc cho một công ty với sứ mệnh thay đổi thế giới theo cách cộng hưởng với bạn. Khi bạn theo đuổi tiếng gọi, cuộc sống của bạn sẽ tràn đầy nhiệt huyết và ý nghĩa. Với phương pháp thực hành đúng, ai cũng có thể đạt được trạng thái hoàn thiện tuyệt đối này.

TÌM KIẾM SỨ MỆNH

Làm thế nào để bạn bắt đầu việc tìm kiếm sứ mệnh của mình? Có hai cách mà tôi đã chiêm nghiệm ra: cách tiếp cận não bộ và cách tiếp cận trái tim. Bạn có thể kết hợp cả hai cách.

Cách tiếp cận não bộ

Làm thế nào để bạn có thể bắt đầu với việc tìm kiếm sứ mệnh của mình? Hãy tham gia vào dự án của Liên Hợp Quốc có tên “Cuộc khảo sát Thế giới” (vote.myworld2015.org/), trong đó yêu cầu thế giới “lựa chọn vấn đề quan trọng nhất” từ một dãy các lựa chọn cho sẵn. Tới nay, đã có hơn 8 triệu người trên khắp thế giới thực hiện khảo sát này.Bạn có thể kiểm tra toàn bộ kết quả trên mạng.Cách tiếp cận này sẽ mang tới cho bạn nhiều ý tưởng về những sứ mệnh quan trọng.

Cách tiếp cận trái tim

Tác giả kiêm diễn giả Martin Rutte, người sáng tạo ra projectheavenonearth.com gợi ý rằng bạn hãy hỏi bản thân ba câu hỏi sau để nhận ra tiếng gọi của mình – thật nhanh:

Câu hỏi đầu tiên: Hãy nhớ lại khoảng thời gian mà bạn đã trải qua ở Thiên đường trên mặt đất. Điều gì đã xảy ra?

Câu hỏi thứ hai : Hãy tưởng tượng bạn có một cây đũa thần và bạn có thể tạo ra Thiên đường trên mặt đất nhờ nó. Vậy Thiên đường trên mặt đất đối với bạn là gì?

Và câu hỏi cuối cùng: Bạn sẽ thực hiện những bước đơn giản, dễ dàng và cụ thể nào trong vòng 24 giờ để tạo ra một Thiên đường trên mặt đất có thực?

Quy tắc số 10: Sống với sứ mệnh

Những tư duy phi thường được sứ mệnh hay tiếng gọi thôi thúc – động cơ để tạo ra những thay đổi tích cực trên thế giới. Động cơ này sẽ thúc đẩy họ tiến lên trong cuộc sống và giúp họ đạt được ý nghĩa cũng như tạo ra đóng góp có ý nghĩa cho cuộc sống.

Thuật ngữ

BẺ CONG THỰC TẾ: Khái niệm về niềm tin đối với thế giới của một người đã trở thành sự thật.

QUY TẮC HẠNH PHÚC: Quy tắc của Hạnh phúc Hằng ngày. Quá trình nâng cao nhận thức về mức độ hạnh phúc của một người bằng cách tiếp nhận những hệ thống sống nhất định, bao gồm thực hành siêu việt. Xem thêm ở Phụ lục A: Thực hành siêu việt.

LÊN KẾ HOẠCH CHO TÂM HỒN: Câu trả lời được viết ra giấy của một người cho Ba câu hỏi Quan trọng Nhất.

CHỐNG LẠI MUỘN PHIỀN: Việc sắp xếp lại hạnh phúc cá nhân bắt nguồn từ những sức mạnh nội tại của một người để đạt được mong muốn (hay còn gọi là các mục tiêu cuối tự nạp năng lượng), gia tăng hạnh phúc ở thời điểm hiện tại và củng cố tầm nhìn cho tương lai.

QUY TẮC CHẾT TIỆT: Một yếu tố trong môi trường văn hóa khi cá nhân quyết định chối bỏ hoặc phủ nhận những điều không đúng hoặc không liên quan với thế giới quan của mình.

NGHỊCH LÝ CỦA SỰ BẬN RỘN: Sai lầm trong tư duy khi cho rằng mọi người thường bận rộn đến nỗi không có thời gian để thiền – tương tự như câu nói: “Tôi đói đến nỗi không ăn được.”

TƯ DUY THEO KIỂU THUẬT TOÁN: Quá trình khái quát hóa giải pháp cho các vấn đề còn bỏ ngỏ. Các vấn đề còn bỏ ngỏ sẽ khuyến khích những câu trả lời có ý nghĩa và toàn diện dựa trên sự biến thiên đa dạng, đòi hỏi phải sử dụng tới tích phân, diễn giải số liệu, tổng hợp, mô hình hóa và các thuật toán.

THIẾT KẾ NHẬN THỨC: Phương pháp tối ưu hóa việc học và bẻ khóa môi trường văn hóa bằng cách nâng cao nhận thức về các mô hình thực tế và hệ thống sống để có thể vô tình hay cố ý tiếp nhận môi trường văn hóa.

MÔI TRƯỜNG VĂN HÓA: Thế giới của những sự thật tương đối, được tạo ra bởi các khái niệm, văn hóa, bí ẩn, niềm tin và thực hành của con người.

BẪY THỰC TẾ HIỆN TẠI: Trạng thái cảm thấy hạnh phúc ở thời điểm hiện tại nhưng không thấy tầm nhìn nào cho tương lai. Dù trạng thái này có thể mang tới cảm giác hạnh phúc tức thời, nhưng nó không đem lại hạnh phúc trọn vẹn.

BẪY LÀM-LÀM: Tình trạng bản thân làm việc bận rộn tới nỗi không có thời gian ngẫm lại về cách thức và lý do tại sao họ lại làm những việc này.

MỤC TIÊU CUỐI: Mục tiêu cuối hoặc điểm đến – thường được phân biệt thông qua việc nghe theo trái tim và cảm giác của người đó; đối lập với nó là mục tiêu phương tiện. Xem thêm ở phần “Mục tiêu phương tiện”.

BỐN TRẠNG THÁI SỐNG CỦA CON NGƯỜI: Bốn trạng thái sống, mỗi điều kiện lại có mức độ cân bằng khác nhau (được tiếp thêm động lực bởi tầm nhìn kiên định về tương lai và hạnh phúc ở thời điểm hiện tại): 1) vòng xoáy tiêu cực, 2) bẫy thực tế hiện tại, 3) căng thẳng và âu lo, 4) bẻ cong thực tế.

SAI LỆCH QUY KẾT CƠ BẢN (FAE): Hành động đổ lỗi động cơ tiêu cực cho ai đó nhưng lại là động cơ tích cực khi bản thân thực hiện các hành động tương tự.

MỐC HẠNH PHÚC: Mốc hạnh phúc cơ bản của một người – mức độ hạnh phúc nào đó mà người ta thường có xu hướng quay lại sau khi có điều gì đó xảy ra, dù tốt hay xấu.

CÔNG TY KHÔNG CÓ TÍNH NHÂN VĂN: Doanh nghiệp tồn tại đơn thuần với động cơ lợi nhuận, được gắn kết bởi các hành động không bền vững, hoặc được thành lập dựa trên nhu cầu giả tạo; đó có thể là buôn bán các sản phẩm không thực sự cần thiết hoặc có khả năng gây hại nhưng được quảng cáo như những sản phẩm cần thiết.

CÔNG TY CÓ TÍNH NHÂN LOẠI: Công ty thúc đẩy các tiến bộ của con người, ví dụ, các công ty tập trung vào những nguồn nguyên liệu sạch, có thể tái tạo, các công ty thúc đẩy cách sống lành mạnh, hoặc các công ty làm việc dựa theo cách sống mới trên thế giới.

KENSHO: Quá trình phát triển cá nhân dần dần mang tính tích cực thường xuất hiện thông qua những nỗi đau khổ trong cuộc sống. Quá trình phát triển tích cực này có thể không được chú ý khi diễn ra. Xem thêm Satori.

NHỮNG CÂU HỎI CAO QUÝ: Phương pháp đặt câu hỏi tích cực trong quá trình thực hành siêu việt theo tác giả Christie Marie Sheldon mô tả; một phương pháp thay thế cho việc khẳng định và phát triển cá nhân tập trung vào vấn đề; ví dụ, Làm cách nào tôi có thể tìm ra nhiều cách cho và nhận tình yêu? thay vì hỏi Tại sao tôi không thể tìm thấy mối quan hệ yêu đương nào?

CỖ MÁY TẠO Ý NGHĨA: Một cú pháp trong não bộ của con người luôn cố gắng gắn ý nghĩa cho các tình huống thường là ngẫu nhiên, không có ý nghĩa gì hoặc không mang ý nghĩa như ta gán cho.

MỤC TIÊU PHƯƠNG TIỆN: Mục tiêu (đôi khi là một Quy tắc Chết tiệt) được xác định và theo đuổi đến cùng như một mục tiêu cuối, trong khi thực tế, nó chỉ đơn giản là một phương tiện để đạt được một mục tiêu cuối cùng lớn hơn và trọn vẹn hơn. Xem thêm “Quy tắc Chết tiệt” và “Mục tiêu cuối”.

MLI: Minimum Livable Income: Thu nhập tối thiểu có thể sống.

MÔ HÌNH THỰC TẾ: Niềm tin vào thế giới đóng vai trò trong các trải nghiệm về thế giới của một người, dù vô tình hay cố ý; tương tự như phần cứng của máy tính. Xem thêm “Hệ thống sống”.

VÒNG XOÁY TIÊU CỰC: Trạng thái đau đớn của việc không hạnh phúc ở thời điểm hiện tại và không có tầm nhìn về tương lai.

TẬP TRUNG VÀO HIỆN TẠI: Tập trung vào hiện tại là một kỹ thuật để tìm kiếm hạnh phúc ở thời điểm hiện tại và nâng cấp mốc hạnh phúc của một cá nhân.

TỶ LỆ ĐỔI MỚI: Tần suất cập nhật hệ thống sống của một người.

HỆ LƯỚI HOẠT HÓA (RAS): Một thành phần của não bộ có chức năng đăng ký kiểu hình; những thực hành siêu việt nổi trội nào đó của RAS để chú ý tới những việc tích cực hơn là tiêu cực trong các tình huống của cuộc sống.

KHOẢNG TRỐNG NGƯỢC: Theo giải thích của Dan Sullivan,không gian hay khoảng cách giữa quá khứ và hiện tại cũng như những sự kiện diễn ra trong khoảng cách đó là nơi tốt nhất để tập trung vào khi thực hành lòng biết ơn và là một nguồn đáng tin cậy cho hạnh phúc hơn là tập trung vào khoảng trống phía trước (tiên đoán hạnh phúc trong tương lai), như hầu hết mọi người đều thực hiện.

SATORI: Cú huých bất ngờ trong việc phát triển cá nhân tích cực xuất hiện nhờ sự thức tỉnh; nhận thức thay đổi cuộc sống bỗng xuất hiện mà không hề báo trước và ngay lập tức đưa người ta đến với thế giới mới. Xem thêm Kensho.

ĐIỂM MỐC: Phương pháp đo lường và duy trì sự hiệu quả của hệ thống sống cụ thể.

THIỀN SÁU GIAI ĐOẠN: Chương trình thiền có nguồn gốc khoa học, người tham gia chỉ cần dành 15 phút mỗi ngày để thực hành thiền. Chương trình này cung cấp nhiều phương pháp khác nhau để giúp người thực hành thu được kết quả và tối ưu hóa trải nghiệm thiền, từ đó họ có thể cá nhân hóa theo thời gian, nhu cầu và cuộc sống.

SOL-OOPS: Phương pháp lập biểu đồ đơn giản thể hiện sự cân bằng trong cuộc sống của một người giữa thời gian dành cho Trạng thái Không giới hạn (SOL, có nghĩa là “mặt trời” trong tiếng Tây Ban Nha) so với Trạng thái Không còn Hoàn hảo (OOPS, đồng nghĩa với từ “ối!”). Mục tiêu là dành nhiều thời gian hơn cho SOL và dành ít thời gian hơn cho OOPS, với đỉnh cao hơn ở SOL và phần lõm thấp hơn ở OOPS.

HỆ THỐNG SỐNG: Thói quen và quá trình đã được thiết kế sẵn cho các khía cạnh của cuộc sống, từ vui chơi tới làm việc, phát triển. Một kiểu hình lặp lại (và lý tưởng nhất là một kiểu hình tối ưu hóa) để thực hiện công việc, tương tự như phần mềm trong máy tính hoặc ứng dụng. Xem thêm “Mô hình thực tế”.

BA CÂU HỎI QUAN TRỌNG NHẤT: Ba câu hỏi mấu chốt để lập mục tiêu mở rộng, hoàn thiện trên con đường bẻ cong thực tế.

THỰC HÀNH SIÊU VIỆT: Hệ thống sống được tối ưu hóa nuôi dưỡng tâm trí và tinh thần đồng thời đưa người thực hành vượt xa trên mức độ bình thường hay đơn thuần là những trải nghiệm vật chất của con người. Thực hành siêu việt bao gồm các bài tập về lòng biết ơn, thiền, sự cảm thông và hạnh phúc. Xem thêm “Quy tắc Hạnh phúc”.

12 LĨNH VỰC CÂN BẰNG: 12 lĩnh vực nổi trội trong cuộc sống, được rút ra từ hội thảo Lifebook của Job Butcher: mối quan hệ trong tình yêu, tình bạn, hành trình, môi trường, sức khỏe và hình thể, đời sống trí tuệ, kỹ năng, đời sống tâm linh, sự nghiệp, đời sống sáng tạo, cuộc sống gia đình, cuộc sống cộng đồng.

VÔ ƯU: Chuyên viên marketing Joe Polish đã định nghĩa rằng: “Khi bạn thật sự bình an và kết nối với chính mình. Không có điều gì mà người khác nói hay làm có thể làm phiền bạn và không có sự tiêu cực nào có thể chạm vào bạn.”